Sastra Jawa

Program Digitalisasi Sastra Daerah

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Wedhawara, Darma Haryana, 1929, #1608

Katalog:Wedhawara, Darma Haryana, 1929, #1608
Sambung:-

Sêrat Wedhawara

Anyariyosakên kawruh kasampurnan sêsarêngan kalihan anindakakên pakaryan, saha ingkang cocog kalihan kawontênanipun ing jaman sapunika, baku mêthik anggitanipun para pujôngga tuwin sujana sarjana ing jaman kina, kaimpun sarta kasêkarakên dening: Radèn Darma Haryana ing Surakarta.

--- [2] ---

...

--- 3 ---

1. Dhandhanggula

1. lir brêmara mangisêp mêmanis | kanang puspa dènnya nêdhêng mêkar | mangaras dadar gandane | kêkêjêr manrang santun | wunga-wunga arjayèng santi | ngrêngih yayah wor raras | sotaning nala yun | gya manjing têlênging sêkar | wus kakênan wêwadining kanang sari | cêp tidhêm tan sabawa ||

2. datan ana swarèng kang kapyarsi | de wus sida prasidèng parasdya | pama janma pêpindhane | ngudi isining suwung | yèku wadi wadining bumi | manggyan têlênging driya | ngungun gawatipun | yèn wus wikan kang sinêmbah | lan kang nêmbah gambèng gambuh sarira tri | sampurna purnèng tunggal ||

3. kumawignya manawung lêlungit | anglêngkara paran sêsiringa | lir sarjana kang pratamèng | ulah sastra dibya nung | dening tansah kataman brangti | sru karoban rubeda | rêncana gung ngêbyuk | tinanggulang sangsayarda | abramantya rèh gora kagiri-giri | migêna mring wak ingwang ||

4. parandene tan ngrasa gung pingging | tilar talêring ruwiya tama | marma dahat kuciwane | kalingan tyas kumlungkung | yun amindha sang pramèng kawi | wirayaning sêsêndhang | tangèh miripipun | lan jêmbaring kang samodra | pamintamba srêdhaning kang nupiksani | dèn agung apuranta ||

5. lowung karya panglipuring kingkin | sêpa-sêpi sarasaning gita | karana tilar talêse | ngrurah pangrèhing kidung | panurate datan pratitis | rèh tanpa pramasastra |

--- 4 ---

purwakanthi samun | sigug tataning ukara | tambuhing rèh palupining pustakaji | mangkana kang kawahya ||

6. sajatine janma kang wus uning | nêng ninging driyasmara karênan | karasa bagya batine | sor langêning jinêm rum | rarasane pasêmon kèksi | kênyaring tyas kawuryan | ngumala ngênguwung | sabdane wèh srêping liyan | mungkur maring karamèn mung mêmalatsih | sihing Suksma Kawêkas ||

7. ngangkah ngikêt pocapan kang yukti | ayêm têntrêm narimèng wardaya | sarèh saniskaraning rèh | ririh bêk pramarta rum | santya budya pranawèng kapti | matuh mamèt kotaman | mrih susêtyèng kalbu | kengis nênging muni swara | dening tyase wiyar lir akasa kèksi | kèsisan ima manda ||

8. umyat salwir waranèng Hyang Widi | wêwadining wrana nora samar | moring rasa saarine | liniling jroning luyut | yuwananing kaanan jati | kèksi karasèng rasa | rasa kang satuhu | tuhu jatining kasidan | ayya korup kèrêm kamuktèning dhiri | tan urup kinurêpan ||

9. têtelane manungsa puniki | datan lama nèng donya kewala | bêbasan mung mampir ngombe | nêcêp nulyarsa wangsul | marang alamira ing nguni | bagya kang wus waskitha | wikan rèh mangukut | kinêlun kêlêming driya | ardèng driya kascaryan kaanan [kaa...]

--- 5 ---

[...nan] jati | jatining Hyang Sutratma ||

10. wêwarahe Wrêdatama nguni | kang wus mumpuni ing pangawikan | wicaksana lus ambêke | sênêning budya tulus | widagda ring ulah sêmadi | tan kewran kridhaning rat | têpêt suci kêlun | myang dyatmika tyas ngumala | dera murwèng anane kaanan jati | mêpak sanggyaning titah ||

11. tri bawana kalimputan dening | ing swasana lwir ambèr balabar | ngêbèri kaanan kabèh | winulat angêlangut | dadya doning sagung dumadi | surya côndra kartika | isining rat kêmput | lampitane pra sujana | yèku lêmbut jinumput pan nora kêni | kêbak ngèbêki jagad ||

12. panyanane janma kang durung wrin | uninga mring sajatining gêsang | gêsang ingkang urip dhewe | sinêngguh yèn Hyang Agung | dupèh mêngku sanggyaning dasih | tan wruh lamun punika | trimurti winuwus | wisesane datan siwah | lan Hyang Widi kang nora mobah lan mosik | dadya wakiling gêsang ||

13. tuduhira sing Budha agami | pra maharsi samya sung warsita | kamulane titah kabèh | sing alam adi iku | iya purusa kang sajati | lire jatining gêsang | gêsang slaminipun | nulya tumrun maring alam | ngalam ingkang pêpingitan dèn wastani | yèku anupadhaka ||

14. dandya marnèng wêwajahirèki | tri prakara pan kinarya tôndha |

--- 6 ---

tôndha yêkti yèn anane | anane urip iku | kèksi saking solah pakarti | lamun ana pakaryan | apan wus sawastu | ana kang darbèni karya | pra sujana uga mung pralambang sami | lir tirta lan ombaknya ||

15. ombak iku yêktining pakarti | karti katon kanyataning titah | tirta môngka têtondhene | karsa daya puniku | lan uninga jangkêp trimurti | tan kêna pinisahna | pamoring tri juru | lamun karsa ya uninga | yèn uninga ya daya lan karsa ugi | yèku jatining tunggal ||

16. jroning kitap makripat wêwarti | lapale lapha illa ilallah | lakaiyan illalahe | maknane lapal iku | datan ana ingkang darbèni | saniskarèng pakaryan | anging Allah tuhu | lan ora ana kang gêsang | anging Allah iku kang urip pribadi | langgêng tan kêna rusak ||

17. amangsuli wêdharing pra rêsi | raning wajah tri warna kang endah | yèku atma lan budine | manas ping katrinipun | têtêp dadya manungsa jati | iyèku tri prakara | wênèh ana muwus | Wisnu Brahma lan Hyang Siwah | iku môngka pêpindhan pindha trimurti | wrananing Hyang Iswara ||

18. Wisnu iku dayanirèng gusti | Brahma môngka kawicaksananyakawicaksanannya. | Hyang Siwah pindha karsane | warnaning daya iku | myang kawicaksanan [kawicaksana...]

--- 7 ---

[...n] tanapi | sidi sidaning karsa | sayêkti tan wujud | datan warna nora rupa | parandene krasèng tyas yèn ananèki | dinumuk nora kêna ||

19. satuhune jiwaning pra janmi | tan lyan saking soroting pêpadhang | pama surya lan sorote | arka môngka Hyang Agung | sorot pindha uriping janmi | yêkti tunggal kaanan | tan lôngka sinêbut | môngka sêsulihing gêsang | ngaku lamun ingsun iki kang pribadi | sampurnane tan beda ||

20. iya iku manungsa sajati | pêparape risang marbudyèng rat | ya Nabi Kilir asmane | wênèh wênang sinêbut | risang dwijawara sajati | ya Trimurti wastanya | widagdèng rèh kasup | kang dhadhepok Ngargasonya | iku ngêndi dununge sang mahamuni | dhuh babo ulatana ||

21. yêkti yèn wus tunggal ananèki | rinipta ing kitab warsitanya | il-ansanual-insanu. sabanjure | siri wa anasiru | lawan huwa ya siru uli | salau illa ana | yèku karsanipun | manungsèku rahsaning Hyang | lan Hyang iku rahsaning manungsa yêkti | tan liyan anging Allah ||

22. lapalipun ashadu ginurit | lawan alla ilaha illallah | iku mangkene têgêse | angawêruhi ingsun | satuhune tan ana Gusti | anging Allah kang nyata | sinêmbah pra manus | têtêp langgêng datan owah |

--- 8 ---

nora mobah amosik myang ênêng êning | ênênge mawèh daya ||

23. wirayate dwija tama yogi | kang wus mangrèh ardanirèng driya | nyata sêtya ing ngèlmune | wicaksana bêk sadu | kongas tyase ngumala wêning | dening sampun waspada | dununge panêbut | tanapi ingkang sinêmbah | putus ing rèh patrap pamoring dewa di | nirwana purnèng tunggal ||

24. labêt antuk nugrahaning Widi | kang midhangêt lir samya binuka | wahyanta sang wiku wose | mêdhar kaananipun | anane Hyang Wisesa Jati | lawan para manungsa | iku paminipun | kadya angganing raditya | lawan warih munggwing pêngaron mênuhi | mlumah tanpa wilisan ||

25. yêktinira jroning paso siji | isi wayangan suryanya tunggal | yèku pralambang gêsange | paso lan ponang ranu | pindha raga lawan trimurti | lamun pasone pêcah | blabar warihipun | sinêsêp angin lan kisma | suryanira kari anggana nèng nginggil | ngalela nora owah ||

26. de kang lapal wa ashadu tuwin | anla ilaha illallah ika |anna muhammadan rasulullah. iku mangkene jarwane | lan angawruhi ingsun | satuhune andika Nabi | Mukhamad iku utusan |Lebih satu suku kata: Mukhamad pan utusan. dutane Hyang Agung | manungsa kang mardikèng rat | cahyanira lwir pendah Hyang Sitarêsmi | ingakên rahsaning dat ||

--- 9 ---

27. warsitane Rama Krêsna Rêsi | lamun rinasa saya têtela | yêkti wus ngalela jèngglèh | jiwaning janma iku | lamun maksih kêtalèn pamrih | kêbônda ardayèng tyas | aranira manus | yèn wus luwar sing bêbandan | yêkti iku ran Allah Kang Maha Sukci | jatining kasunyatan ||

28. rêroncène kang pinurwèng ruwi | yèn tiniti wus samya tatela | têtêsing surasa wose | wose kinarya pemut | mêmungu mring wajibing janmi | mrih têtêp pangèsthinya | sêkunging panggayuh | pan mangkono lakunira | pra sujana sarjana pratamèng budi | beda lan pra taruna ||

2. Sinom

1. utamaning gêgayuhan | yèn janma ing nungswa Jawi | wiwit kumuna makuna | sanityasa mangun tèki | puguh panggah dêrpati | raganira winawasuh | cêgah dhahar lan nendra | pôncadriya pinrih kêndhih | kêndhak kandhêg winasesèng Hyang Iswara ||

2. linantih ing sabên môngsa | môngsakalaning asêpi | sêpi sirêping sujanma | wungu nendra amèngêti | mangsah mêsu sêmèdi | mêlêng mapan rèh ngasamun | mêmalat sihing Suksma | sinuksmayèng sarira tri | nora ngetang rêkasèng driya tinêmah ||

3. sayêktine pra manungsa | tumitah nèng donya sami | bonggan yèn tan mêrlokêna | wanci kang kinarya nglantih | amêlêng maladi ning | ninging [ning...]

--- 10 ---

[...ing] cipta wèh wulangun | urubing sadwa nglela | nartani alam sakalir | krasèng nikmat mupangat nyrambahi raga ||

4. beda kang lirwa gêgulang | galayar gluyur nuruti | kawilêt ing tyas angkara | murka makêm arsa mukir | tan bangkit ngêningkên kapti |Lebih satu suku kata: tan bangkit ngningkên kapti. pakaryan ginawe kudhung | pawadan warna-warna | pangrasane bisa nandhing | panganggêpe agama iku tan pedah ||

5. janma kang waspadèng patrap | traping tata tur pratitis | titi tamat ing rèh wedha | wiwekane amêngkoni | mêngku yakining ngèlmi | ngèlmu bangsaning aluhur | lirnya rèh kasunyatan | nyatane kêna sinambi | kasampurnan binarêng lan nambut karya ||

6. nanging dèn wikan pilahnya | wimbuh rêkasa wus masthi | nora gampang linakonan | rubedane angranuhi | wit manungsa wus yêkti | kêpikat sêdya kêpencut | kumancèlu darbea | mubarang kang dèn sênêngi | beda-beda nuting karsa nora padha ||

7. marma dahat janma samya | umyung rumagang ing kardi | pangancase kang sinêdya | antuka pangaji-aji | urmat lan sugih singgih | dêrajad kang luwih luhur | miwah suwuring asma | ngambar lir jêbat kasturi | gônda arum ngèbêki samadyapada ||

8. mangkono ngèlmu kang nyata | sanyatane kawruh jati | lamun janma maksih samya | sêngsêm sêdya andarbèni | kang gumêlar nèng

--- 11 ---

bumi | ingkang mawèh sri dinulu | miwah endahing warna | yêkti lamun durung bangkit | ngancik kori dhatulayaning Pangeran ||

9. katitik pakartinira | solahbawa muna-muni | samêndhang pan nora siwah | lan esthane kang dèn èsthi | manungsa iki yêkti | cinêngkalak nyuting kalbu | wayangane ngalela | ngencoki barang sakalir | warna-warna nuting karsa kang sinêdya ||

10. lah iku darunanira | kang narik manungsa bali | mring nungswapada tumitah | dening meliknya pribadi | marma tumitah malih | mungguh wigatining parlu | anggêring kodrat nyata | ngadili karêping janmi | maringake kang dadya penginanira ||

11. sagunging para manungsa | tumuwuh nèng donya masthi | kang gathuk lan kaanannya | mring manungsa kang dunungi | kodrat tandya rumanti | alam kang timbang lan jumbuh | lawan para sujanma | tuwin titah kang ngênggoni | marma janma kadya cinêncang lan donya ||

12. dene nyawa kang wus linggar | saking raganira sami | sayêktine durung wikan | oncat saka ing têtali | têgêse durung bangkit | mardika pindha Hyang Agung | tôndha isih kêbônda | tabête hawane nguni | nora gampang mulih marang kamulannya ||

13. nyawa yèn durung tumêka | praptèng gêgayuhan sami | nulya dumunung ing alam | ngalam gaib milangoni | prandene mêsthi bali | mring donya [do...]

--- 12 ---

[...nya] arsa tumuwuh | kawiyak pakartinya | cipta lan sêdyane maksih | anggung gandhèng taturutaning kadonyan ||

14. sajatine ingaranan | jantraning pati lan lair | lire yèn wus mati nulya | lair nuli lalis maning | yèn mangkono wus masthi | tanpa wasana tinêmu | tansah mubêng kewala | nyawane kêjirêt pranti | dening rodha ardayèng driya priyôngga ||

15. sapantuk nugrahaning Hyang | wikan nigas ing têtali | tali kang ngikêt mring jiwa | lire pamrihira nguni | tinatas rontang-ranting | tandya oncat sing talikung | nyawanta gya binuka | jumênêng urip pribadi | mardikèng rat syuh sirna malaning driya ||

16. marma dèn samya waspada | mring pilah-pilahing ngèlmi | kang ran oncat sing bêbandan | jiwa kang tan darbe pamrih | yèn maksih krakêt yêkti | pasthi durung bangkit ucul | de ta ingkang winastan | panunggal lan nambutkardi | nambutkarya tan mèt mamrih kamelikan ||

17. lah ta mara ngêndi ana | manungsa bisa nglakoni | pamberate rèh ruhara | kasênêngan dèn tambuhi | gêbyaring sugih singgih | gandêsing wanodya ayu | yun siningkur kawuntat | krana wus ngrêda ing kapti | ngômbra-ômbra angêmbrah ngèbêki jagad ||

18. satuhune pra manungsa | lamun sêdya amikani | wikan wawêngkoning alam | ngalam gaib anglamlami |

--- 13 ---

yêkti datan bisa wrin | lamun maksih kumancèlu | soroting sotya rêtna | krakêt lan barang sakalwir | kang dinulu kalingan kêluking donya ||

19. mula ing sabisa-bisa | pinardia mrih tul lantih | pênglantihe anyênyuda | hawa napsu pinrih mingkir | lamun mungkar kaungkih | mangkrak krura gya pinikut | katawan dadya boyongan |Lebih satu suku kata: katawan kaboyongan. binoyong sang cipta êning | ninging cipta kaonang-onang ing jana ||

20. jatining ruwiya darma | ingkang kawursita nguni | angkara murka pinindha | Sang Narpa Rahwana Aji | tan liyan amung melik | malela mulêg tukipun | sing nyawanta priyôngga | marma tansah anglimputi | angalingi tingaling Suksma Kawêkas ||

21. talês talining gayuhan | geyongan têtêsing ngèlmi | ngèlmu ngamaling manungsa | manut tuladan utami | batine pinrih wani | nglilahake uwohipun | uwohing pakaryanira |Lebih satu suku kata: wohing pakaryanira. nging cipta ywa nolih pamrih | amèngêta mindêng mêlêng Hyang Wisesa ||

22. salwiring rèh gêgayuhan | kanthi sanggêman wus masthi | lamun nêtêpi sanggêman | nadyan tan olih kadadin | tan lama glis aprapti | kang dadya gayuhanipun | mangkono janma tama | yèn arsa ngluri palupi | pan wus maton pamucunge mring kasidan ||

3. Pocung

1. duk ing dangu wirayate sang dyah wiku |

--- 14 ---

ing wukir Mahendra | nênggih Dèwi Rukmawati | milah-milah mêdhar sêmbah catur warna ||

2. kang rumuhun tapane raga puniku | cêgah dhahar nendra | uwohing mêmangun tèki | raga mulya nora kurang sandhang boga ||

3. kadwinipun tapane ngati mrih tulus | têmên lêgutanya | uwohing têmên maligi | ati mulya kang sinêdya glis aprapta ||

4. katrinipun tapane nyawa winuwus | eling jiwangganya | uwohing pakarti eling | nyawa mulya kang dèn èsthi nulya dadya ||

5. jangkêp catur tapane rasa sinêbut | êning rasanira | uwohing panggawe êning | rasa mulya kang cinipta nuli dadya ||

6. yêktinipun mulyaning raga ing dangu | ati nyawa lawan | rasa tan mèlu nglakoni | angrasakke kamulyaning raganira ||

7. sbalikipun mulyaning driya puniku | raga nyawa lawan | rasa tan tumut wus masthi | angrasakke kamulyaning wardayanta ||

8. ringkêsipun sêmbah catur kang winuwus | wosing warsitanya | milah uwohing pakarti | beda-beda nuting wiji kang sinêdya ||

9. êning iku mêmungu pakarti emut | emute mêmarah | nêmahi têntrêming kapti | ati têntrêm akarya sarasing badan ||

10. wênèh tutur traping sêmbah mring Hyang Agung | dwi warna pinilah | ingkang dhingin ulah puji |

--- 15 ---

kadwinira mangsah mêsu tapabrata ||

11. ana wiku mêdhar tumanjaning laku | pinilaha tata | titi tamat mring kadadin | pôncawarna kang kawahya pucung sêkar ||

12. kang sajuru ngêngirangi dhaharipun | pakantuking kirang | suda ardanirèng kapti | amêmarah nênarik ati narima ||

13. kadwinipun nyêgah sare mrih tan bliyut | pakolèhing cêgah | cêglik-cêglik datan guling | gêlêng golong elinge nora kalingan ||

14. katrinipun nyuda langêning salulut | pedahing nyênyuda | mimbuhi pranawèng kapti | angawruhi tataning susilanggama ||

15. kang kacatur anyêgah dukaning kalbu | yèn kabul kabuka | kêkêsing napsu angisis | narik sarèh santya budya martotama ||

16. pônca juru nyêgah ngandika kang lacut | pinikut katawan | kinunjara jroning kapti | têmah tuwuh nalôngsa mring Widiwasa ||

17. lah dèn emut manungsa tumitah iku | wênang mangrèh cipta | misesèng dhiri pribadi | môngka juru karya anggêring priyôngga ||

18. wênang dhawuh nata mring saliranipun | lan juru angrancang | bêja cilakaning dhiri | anggung gusthi pranataning gêsangira ||

19. juru ngukum myang ngluwari badanipun | angsung ing ganjaran | mring labuhan kang utami | lan ngrampungi panêraking dur angkara ||

20. ngadilipun [ngadili...]

--- 16 ---

[...pun] nora mutatuli bawur | wasesane nyata | datan kêna dèn selaki | yèn sumimpang têmah kapêthuk krampungan ||

21. lah dèn karuh jroning angga kang rinuruh | rumêsêping raga | lêkêt tan lèngkèt tan kèksi | dèn waspada bedane jiwa lan raga ||

22. jiwa amung nèng angga anggung dumunung | gusthi mangrèh raga | jênêk pasênêdan sukci | raga tanggap nut sasmitanirèng jiwa ||

23. nging yya limut muruting rasa wèh luyut | nir krêkating raga | iku marganta kang prapti | mring wiwara kasidaning katêntrêman ||

24. jiwa lamun nora kentar raganipun | tan kèlu kadadyan | ginadhang kondhanging dasih | sihing Sukma wus tan kêna yèn cinôndra ||

25. wigaripun yèn ngronce ngrêrancang kalbu | kaluluning swara | swaraning donya anangis | tangisira tansah nora pêgat-pêgat ||

4. Mêgatruh

1. lah ta kaya manungsa ingkang pinuju | anandhang uwas kuwatir | wêdi bêbaya kang nêmpuh | lawan kasusahan salwir | anggung ginagas ing batos ||

2. angrasakke ngêrês samar sêdhih rêngu | tansah rinasa ngranuhi | angrenah tataning kalbu | anglês anglut jroning dhiri | dharik-dharik kang rinaos ||

3. ati pêpêt kêpèpèt kêpapan napsu | napsune nêsêg ngêjègi | têntrême oncat amamprung | pikire akontrang-kantring |

--- 17 ---

bosah-basih jroning batos ||

4. janma miris akarya marasing kayun | kawilêting tyas rudatin | kêpatèn muluring kalbu | budine pating saluwir | yèn tan yitna mêsthi nylêmong ||

5. anggung krasa karêrantanirèng kalbu | piduwunge ngèsi-èsi | isining rat ngrampit ngripu | arsa masesèng ing dhiri | yèn lena kêparan tutoh ||

6. sajatine kasangsaran kang kapungkur | sanadyan kang nêmbe prapti | pantêse wus tan pinèlu | nanging ta kèh-kèhing janmi | sok bola-bali rinaos ||

7. asêsambat ngaruara mêlasayun | nora bisa anayuti | nadyan janmèku wus wêruh | yèn kêpanduk susah prapti | kipa-kipa suthik bopong ||

8. yogya samya rinasakke kalanipun | duk tibane kang wiyadi | riningkês iku wus cukup | nora andêdawa sêdhih | nyuda rêribêting batos ||

9. sayêktine kasusahan salwiripun | yèn wus kasandhang ing dhiri | wus rampung tan susah ngulur | kadya wong kasor prakawis | dadak apèl munggah rèh hop ||

10. anjalari gêring ngênês lêmês lumpuh | akarya rusaking dhiri | sasat mêrês raganipun | marmanta yya dèn sêsêdhih | ngenggalke tuwa wong anom ||

11. kulit kisut rekmanira enggal mabluk | netra ngowok lir wong kanin | pamulunèng masmu jlêbut | surêm kênyaring [kênyar...]

--- 18 ---

[...ing] Hyang Widi | kang ujwala jroning batos ||

12. janma kang wus sumendhe ing takdiripun | tan kataman prihing ati | bêbaya tan pinaèlu | mulya papa tan pinikir | ayêm têntrême wus manggon ||

13. lah ta poma dèn samya waskithèng kalbu | takdir kang tumibèng dhiri | iku sing tumusanipun | panggawene dhewe nguni | kang wus samya linalakon ||

14. mula lamun kapanduk wiyogèng kayun | nora uwas lan rudatin | kêdadean kang tumimbul | èngêt kartyèng duk ing nguni | dèn anggêp piwulang wuwoh ||

15. kadiparan ihtiyare amrih racut | rucat nora nandhang kingkin | wit wiragyèng tyas tan lipur | samya ngungrum mêmalat sih | arsa mondhong mring wak ingong ||

16. nyawa lamun tan kèlu ardaning kalbu | nora rinabasèng dening | kasangsayan kang angêbyuk | wit dhèwèke wus udani | yèn asal sing jiwa manggon ||

17. wong gumêdhe kumingsun gayuhanipun | tan oncat sing donya masthi | manthêng mothah anggêgayuh | giyêng gageyongan kapti | kudu unggul lumuh kasor ||

18. yèn mangkono kêna ingaran katungkul | katungkul ombaking pikir | nora èngêt donya iku | wonge kèh kang tuna budi | budine kacêmplung êsong ||

19. wong kumlungkung sumêngah pambêkanipun | tan mundhak [mu...]

--- 19 ---

[...ndhak] luhur wus yêkti | nora maèlu sadulur | kang nandhang susah lan pêrih | sungkan tulung malah mlengos ||

20. ayya gêthing sagunging kaanan iku | marga salwiring rèh iki | ana kang ana wus tamtu | nadyan sipat agal alit | jroning wujut samya klêbon ||

21. kosokbalinira mamungsamanungsa. puniku | yya dhêmên sakalwir iki | dhêmêna kang ana iku | nging yya klèru ing panampi | dhêmêna kang anèng batos ||

22. lamun bisa ngangkah anêdya têtulung | tumolih marang sasami | ditrêsna kadya wakipun | dèn anggêpa dadya siji | wijine tunggal saênggon ||

23. ngupayaa rajabrana kang tan lêbur | lêbar nora dèn pagêri | tan kêna dhinusthèng pandung | pandunge pan wus anyandhing | suthik nyandhak êmoh gotong ||

24. rajabrana kang tan kêna dhinusthèng dur | miwah nora dèn pagêri | iyèku sajatinipun | karya bêcik ing sasami | yèn gambuh gambar lêlakon ||

5. Gambuh

1. poma dèn samya karuh | ngarah ngruruh pamoring tri juru | yèn rumuntuh rêrêntênge rontang-ranting | yèku musthikaning manus | kadyangganing sudama byor ||

2. wikan mêngku sawêgung | murba misesèng triloka kêlun | kalokèng rat pardikane banyu urip | kang ginayuh sagung manus | môngka sukcining dumados ||

--- 20 ---

3. yêktine wus kawêngku | wor sawujud ana ing sirèku | wujud sorot ngumala nirmala wêning | nadyan ta wus nèng pra manus | prandene kèh kang tumamboh ||

4. marmanta sagung manus | wus sawastu tinetah mrih laju | dening wiku kang nora nyabawa angling | sirahe pinèt tumungkul | mungkul kadyatmikan manggon ||

5. pasêksèn kang kadulu | janmèku nandhang rudahing kayun | mrih kascaryan ayuning kasidan jati | karosèng tyas jroning luyut | mlawang sawanganing batos ||

6. mungguhing Allah iku | ana ingkang mujud lan tan wujud | jatinira kang awujud dèn wastani | yèku wêwayanganipun | dene kang datan katongton ||

7. lah iku mêlokipun | pêpadhang kang tan kêna dinulu | dening janma kang durung sukci ing budi | miwah tan mikaton manus | kang maksih crobo ing batos ||

8. daliling Kuran muwus | kang rinipta ing langêning kidung | lapale kususe inwada umuni | têtêping Pangeran iku | mardika nora amomor ||

9. datan ika lan iku | nora nyarwe gawe urip lampus | pan tan arsa angganjar lan niksa janmi | midana janma kang luput | sapolahe tan binêndon ||

10. lah ta marma dèn emut | upayanên kratoning Hyang Agung | kang sumorot sumingit têlênging batin |

--- 21 ---

lamun têmên pan tinêmu | antuk nugrahaning batos ||

11. mungguh sajatinipun | pamoring kawula lan Hyang Agung | gampang lamun kinarya pocapan angling | angèle yèn arsa anut | nglakoni sêtyaning batos ||

12. yitnaning kapti lamun | nora mutatuli ing panêmu | sajatine pamoring kawula Gusti | dudu raga lan nyawèku | pinrih nuksmèng mring Hyang Manon ||

13. yèn mangkono kalèru | tanpa karya ulah andhèg ngèlmu | panêmune nora mupakat lan ngèlmi | nadyan mêsu tapa gêntur | tan wurung dadya thongthongsot ||

14. talêring salwir ngèlmu | kang mupakat lawan ing panêmu | panêmune nênuntun tuduh kang yêkti | yêktine pamoring idhup | wus rumakêt dhiri manggon ||

15. têgêse pamor amung | tarlèn saking ulah watak wantu | jêr tan ajrih nulat wataking pribadi | yèn ngêplêki pan wus tamtu | têtêp momor tunggal ênggon ||

16. mungguhing pamoripun | trimurti lan pribadi kang agung | kadyangganing sorot lan Hyang Wrahaspati | disorot lan rawinipun | priye mor misahe kono ||

17. wataking Gusti iku | wus jinarwa ing dalil winuwus | nora dahwèn lan niksa myang ika-iki | sabar tan kêna tinêpus | têpane nênarik momot ||

18. lah iku yakinipun | salwiring rèh

--- 22 ---

ruharèng sawêgung | yèn tan kèlu kaluluning kosokbali | sugih miskin asor luhur | panganggêpe sami mawon ||

19. ing nguni wus cinatur | kasukcian tan kêna cinawuh | cawuh worsuh lawan rêrêgêting kapti | yèn watake kêthêr kêthuh | sayêkti tan bangkit momor ||

20. sanadyan mêlêng masuh | mangsah mêsu saari ping pitu | lamun maksih batine blasar bêsasik | pamêlênge yêkti kuwur | pêntoging don nora jegos ||

21. nging ayya klèru surup | mungguh bedane watak puniku | wus kapêtha nèng ringgit purwa ing nguni | nênggih Sang Bathara Guru | nitih andaka kinaot ||

22. ringkêse caritèku | pralambange Hyang Siwah lan lêmbu | ing rèh kadya watake kawula Gusti | andaka wataking batur | Hyang Siwah pindha Hyang Manon ||

23. pasêksène wus jumbuh | jumbuh jèngglèh lan pralambang iku | lamun watak wantuning kawula iki | nora pae lawan lêmbu | samya minum mangan madon ||

24. rancaging critèng ngayun | salwiring rèh ardanirèng kalbu | kang kasmaran adining sêsotya rukmi | tarlèn sing wataking batur | yèku pamurunging lakon ||

25. wimbuhing kawruh iku | sapira wong pêntoging gènipun | anglêlali mring awakira pribadi | iya mung samono iku | pangwasa kang nuksmèng batos ||

26. pardinên dimèn [dimè...]

--- 23 ---

[...n] atul | tlatèn têtêp sumiwèng sang wiku | wiku kontap kotamane tanpa siring | tan nyabawèng slaminipun | pituture elok-elok ||

27. tan nganggo sarat mêsrut | kaya guru muruk mêjang ngèlmu | nganggo klasa mori anyar tindhih ringgit | sêkul ingkung pisang ayu | candu ayu kang ngrong kêton ||

28. tuture karya trênyuh | sarira tri amintir lumintu | isining rat pênuh wêdharing sang yogi | kang sungil miwah kang siluk | jroning guwa lan jurang song ||

29. myang janma mudha sêpuh | buron wana ibêran lan ranu | gêgrêmêtan kêkayon lan kang kumêlip | sipat agal miwah alus | kang rêmpit nora kaledhon ||

30. nging mungguh gawatipun | lamun arsa pruwitèng sang wiku | pilih janma ingkang katètèr kuwawi | kajaba kang wus winahyu | krana angèle kêpatos ||

31. sastrarjane sang wêngku | karasa myang kaprungu ing wulu | nging tan gampang manungsa bisa nampèni | miwah tan kêmirêng manus | kang maksih karnane rusoh ||

32. tan pilih janma sêpuh | mudha sudra tanapi kang luhur | nadyan tapa nèng anggraning Swelagiri | yèn mung muyêg ngumbar kayun | pamirênge tan gumolong ||

33. beda kang wus winahyu | saniskaraning rèh ngèlmu luhung | anggung sarwa krêtarta lungiting wadi | bangkit nuksmèng puranipun |

--- 24 ---

pangawikaning Hyang Manon ||

34. lamun sukci wus tamtu | wikan ngangkah ngrukêt urip tuhu | tuhu yèn wus ngrêgêm ugêring wêwadi | sinêmbadan sêdyanipun | kang cinipta mêsthi rawoh ||

35. yèku kang wus amungkur | rèh kadonyan tinalak siningkur | kêkuwunge kayoman ayêming ati | sasat sugih mas malênuk | mathuthuk saênggon-ênggon ||

Tamat.