Sastra Jawa

Program Digitalisasi Sastra Daerah

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Sri Papara, Purbadipura, 1928, #469 (Pupuh 53-66)

Katalog:Sri Papara, Purbadipura, 1928, #469
Sambung:
1.Sri Papara, Purbadipura, 1928, #469 (Pupuh 01-11). Arsip dan Sejarah | Kasunanan #1224.
2.Sri Papara, Purbadipura, 1928, #469 (Pupuh 12-23). Arsip dan Sejarah | Kasunanan #1225.
3.Sri Papara, Purbadipura, 1928, #469 (Pupuh 24-38) . Arsip dan Sejarah | Kasunanan #1226.
4.Sri Papara, Purbadipura, 1928, #469 (Pupuh 39-52). Arsip dan Sejarah | Kasunanan #1227.
5.Sri Papara, Purbadipura, 1928, #469 (Pupuh 53-66). Arsip dan Sejarah | Kasunanan #1228.

53. Pangkur

1. nêngna wau kang winarna | ratrinira malêm Anggara kaping | sadasa maksih sitèngsu | Sapar warsa Jimawal | ponang côndrasangkala angkaning taun | mantri tata ngèsthi arja |§ 1853 [Sengkalan: mantri tata ngèsthi arja (Sêlasa, 10 Sapar 1853 A.J., Selasa, 3 Oktober 1922 A.D.)]. karsa dalêm jêng sang aji ||

2. datan miyos basiyaran | ngasokakên sarira dalêm aji | sakalihan narpawadu | myang sagung wadyabala | agung alit sumawana èstri jalu | wontên sajroning suyasa | hotèl Sindhanglaya sami ||

3. ing saratri ananira | lulus datan ana sangsayèng galih | nulya malih kang winuwus | sumambunging carita | muhung mamèt gampiling dera mangapus | anênggih ing arinira | Anggara enjang sang aji ||

4. sakalihan sri dayita | arsa têdhak basiyar mariksani | tirta arda kang tumurun | ring botrawi Cipanas | pasanggrahanira jêng tuwan [tuwa...]

--- 240 ---

[...n] guprênur | dèn lêmpêng ilining tirta | manjing jroning bulêt wêsi ||

5. saking lambungirèng arga | laju anjog maring wau botrawi | gumrojog ilining ranu | kawuryan kimplah-kimplah | lawan mawi sinungan sudhatanipun | umili ngoncori marang | kanan keringing botrawi ||

6. dene ingkang pinarcaya | tinanggênah kajibah amajibi | rumêksa sayogyanipun | têlênging pasiraman | sumawana sanggyèng wisma kang dumunung | tumancêp nèng sajronira | èrêping ponang botrawi ||

7. dhirèktur palungguhira | sira Tuwan pan Basêl kang wêwangi | nêngna wau kang winuwus | pangagêman sri nata | cara Jawi ngrasuk jas atelah pingul | sarwendah ing pangagêman | nanging tan rinênggèng kawi ||

8. winarnaa duk samana | dupi sampun wanci jam sanga enjing | para wadyabala sagung | sampun sami samêkta | yun umiring têdhak dalêm jêng sang prabu | titihan dalêm narendra | swandana di otomobil ||

9. ugi sampun asamêkta | lawan oto ingkang môngka pangiring | sadaya pan wus dumunung | wontên madyèng paretan | sowang-sowang anênggih dumunungipun | sampun sangkêp sanggyanira | kaprabonirèng lumaris ||

10. saksana jêng sri narendra | sakalihan gusti jêng pramèswari | sampun têdhak sigra laju | anitih suwandana | sapandhèrèk wus tan ana ingkang kantun | sumêbut lampahing rata | gumuruh swaraning margi ||

11. sampun lêpas lampahira | tan winarna ananira ing margi | pinunggêl gantya winuwus | yèku kang wus samêkta | pinarcaya nampi rawuh dalêm prabu | wontên jroning pasanggrahan | Cipanas winarnèng ngarsi ||

12. Oprêsta palungguhira | Tuwan Briwêr sanyonyahi-

--- [0] ---

...

--- [0] ---

[Grafik]

--- [0] ---

10. Sampeyan Dalêm Ingkang Wicaksana Ingkang Sinuhun Kangjêng Susuhunan Pakubuwana ingkang kaping X sakalihan pramèswari dalêm Gusti Kangjêng Ratu Êmas, saha para pandhèrèk, wontên kêbon patamanan Palêis ing Cipanas, Cianjur.

--- [0] ---

...

--- 241 ---

ra sami | dahat dènya ngayun-ayun | rawuh dalêm narendra | dèrèng dugi dènira mangayun-ayun | gumuruh swaraning jaba | para janma kang ningali ||

13. alok lamun sri narendra | sakalihan gusti jêng pramèswari | ing mangkya pan sampun rawuh | akêbut saha bala | angèbêki samadyanira ing ênu | Tuwan Briwêr sanyonyahnya | dupi sampun amiyarsi ||

14. aloking para sujanma | kang mangkana dahat sukaning galih | sakalihan nulya gupuh | lumaris sêsarêngan | mêthukakên rawuh dalêm jêng sang prabu | samantara lampahira | wus rawuh jêng sri bupati ||

15. gya tumêdhak saking rata | Tuwan Briwêr sanyonyahnya nampèni | rawuh dalêm jêng sang prabu | sarwi tangkêpan asta | Tuwan Briwêr nganthi mring sri narpawadu | Nyonyah Briwêr tan darana | nganthi mring jêng sri bupati ||

16. bayak-bayak lampahira | sanggya para wadyabala gung alit | gumarubyug lampahipun | tut wuntat ing sang nata | dahat dènya rêspatine yèn dinulu | tindak dalêm sri narendra | datan dangu wus umanjing ||

17. anèng sajroning suyasa | pakuwonnya kangjêng tuwan guprênir | nulya Tuwan Briwêr gupuh | ngacarani sang nata | sakalihan gusti jêng sri narpawadu | samya ingaturan lênggah | jêng sang prabu nambadani ||

18. wus sami lênggah satata | datan dangu Tuwan Briwêr turnya ris | kula nuwun jêng sang prabu | kawula tuwin semah | ngaturakên kasugêngan ta sang prabu | sakalihan sri duhita | myang para pandhèrèk sami ||

19. ya ta wau jêng sang nata | duk nampèni aturnya sang wirasti | Tuwan Briwêr sudibya nung | netyasmu kawistara | sakalangkung karênan dalêm sang prabu | anulya rum angandika | mangkana sabdaning aji ||

20. adhuh [a...]

--- 242 ---

[...dhuh] babo saudara | sung pambagyanira wus sun tampani | dahat trima kasih ingsun | lah balik saudara | apa iya prasamya lulus rahayu | Tuwan Briwêr rum turira | kula nuwun sri bupati ||

21. sing barkah pangèstu tuwan | pan kawula sadaya praptèng mangkin | prasamya lulus rahayu | tan wontên sangsayanya | duk miyarsa dahat karênan sang prabu | ri sampunnya kang mangkana | samantara gya lumadi ||

22. sêsêgah môngka pahargyan | limunadhê lawan toya Walandi | ès prongkolan datan kantun | linuting dhêdhaharan | bôngsa tarcis warna-warna ing mangkya wus | sumaos ngarsèng narendra | waradin sawadya sami ||

23. gusti jêng sri naranata | sakalihan gusti jêng pramèswari | wus mangkana dupi sampun | ngrêsêpi pasugatan | saha para wadyabala wus anutug | wus sangkêp ingkang pahargyan | tan ana kurang sawiji ||

24. ri sampunnya kang mangkana | sarwi sambèn pangandikan sang aji | ingkang rèmèh myang kang parlu | sêsampating mangkana | jêng sang prabu nulya malih ngandika rum | tumanduk marang ing sira | Tuwan Briwêr sang wirasti ||

25. mangkana wahyaning sabda | dhuh rêngênta saudara samangkin | awit saka karsaningsun | kalawan lêgawèng tyas | saudara sun paringi têkên muhung | sajuga môngka pratôndha | sih trêsnèngsun ing salami ||

26. marma têkên mau mawa | sinung purnam asmaningsun tinulis | P B èkêsmaksudnya PB X. angalumpuk | ginatra sastra Wlônda | dumunung nèng samadyaning bungkulipun | dhêdhasar kancana mulya | pinatiking sêsotya di ||

27. kalawan suwaminira | sun paringi liyontin mung sawiji | lah uga dhêdhasaripun | kancana kang minulya | lan pinatik ing sêsotya kang linuhung | iku uga mi-

--- [0] ---

...

--- [0] ---

[Grafik]

--- [0] ---

11. Sampeyan Dalêm Ingkang Wicaksana Ingkang Sinuhun Kangjêng Susuhunan Pakubuwana ingkang kaping X sakalihan pramèswari dalêm Gusti Kangjêng Ratu Êmas saha para priyantun dalêm, tuwin Bandara Kangjêng Pangeran Arya Cakraningrat, Bandara Pangeran Arya Mataram sakalihan Kangjêng Ratu Alit, Tuwan Opêrstê Ajidan Brèwêr sanyonyah, wontên Palêis Cipanas, Cianjur.

--- [0] ---

...

--- 243 ---

nôngkaa | tôndha trêsnèngsun salami ||

28. nadyan ora sapiraa | nanging muga tampanên kang sayêkti | lawan sukanirèng kalbu | Tuwan Briwêr sakala | duk wus tampi pasihan dalêm sang prabu | pratandhaning kasutrêsnan | kang mangkana anulya glis ||

29. sru andhêku rum turira | lir bramara kang arsa ngisêp sari | brangêngêng wêdharing atur | mênggahing pasihanta | kang makatên satuhu jêng sang aprabu | atur amba tuwin semah | dahat nuwun myang kapundhi ||

54. Asmaradana

1. brangtaning tyas angranuhi | kawula tanapi semah | tan nyana myang tan andimpe | dene ing ari punika | kawula tuwin semah | sami antuk kabêgyan gung | pratôndha sih katrêsnanta ||

2. kang makatên sri bupati | ing sawastu pamintamba | ing Gusti Hyang Maha Manon | mugi-mugi kinabulna | sagêda kasambadan | widada dumadinipun | dumados pusaranira ||

3. katrêsnanta sri bupati | dhumatêng amba sasemah | ngantya salami-lamine | nadyan praptaning dêlahan | mugi-mugi kawula | maksiha kêkêt tumangsul | wontên jroning kasucian ||

4. puwaramba myang suwami | siyang ratri mung satata | amunajad ring Hyang Manon | mugi-mugi sri narendra | tuwin jêng sri dayita | dinirgakna yuswanipun | winantu sukaning driya ||

5. tumrah sakukuban aji | gung alit jalu wanita | wus tan ana ing bedane | widadarja parisuka | labane kang mangkana | kapraban prabawèng prabu | kang ambêk kotamèng driya ||

6. sri narendra duk miyarsi | atur kang kadi mangkana | dahat suka jroning batos | anulya rum angandika | dhuh Briwêr saudara | aturira kang kadyèku | Hyang Suksma ngudanènana ||

7. dupi wus mangkana nuli | jêng

--- 244 ---

sang prabu adhêdhawah | arsa kondur mring pakuwon | Dyan Mênggung Atmadiningrat | kang antuk sabdèng nata | tur sandika nêmbah laju | adhêdhawuh mêpak bala ||

8. para wadya jalu èstri | wus umarêk myang wotsêkar | nèng ngarsa dalêm sang katong | jêng sang prabu duk samana | anulya rum ngandika | maring sira sang wira nung | Tuwan Briwêr sanyonyahnya ||

9. mangkana sabdaning aji | babo Briwêr lan swaminta | muga aywa andadèkke | cuwaning wardayanira | rèhning wus sawatara | kalawan wus samya nutug | gon ingsun padha uninga ||

10. ing Cipanas kene kongsi | midêr-midêr têmu gêlang | kawaratan samoane | kang mangkono saudara | tuhu dahat dumadya | rênaning panggalih ingsun | dhuh rêngênta saudara ||

11. sun arsa nulak saiki | kariya padha raharja | Tuwan Briwêr rum ature | kula nuwun sri narendra | mênggah dhawuh paduka | kang makatên ing sawastu | kawula kalihan semah ||

12. sakalangkung nuwun sami | kawula myang semah amba | dhèrèkkên sugêng sang katong | nulya sami têtabean | yèku môngka pratôndha | andum lulusing rahayu | sampun tindak jêng sang nata ||

13. rêroncène tan winarni | wus tan siwah lan rawuhnya | enggaling kata samangke | gusti jêng sri naranata | tuwin jêng sri dayita | sampun nitih swandana nung | tan kari kang wadyabala ||

14. sigra sagung otomobil | sampun sami lumaksana | gêgancangan ing lampahe | ing ênu datan winarna | wus lêpas lampahira | samantara sampun rawuh | ing Selabatu sang nata ||

15. tuwin sampun sami manjing | sajroning hotèl sadaya | bayak-bayak kawuryane | gusti kangjêng sri narendra |

--- 245 ---

myang gusti sri dayita | wus manjing kamar sadarum | sagung para wadyabala ||

16. luwaran dera lumaris | sowang-sowang lampahira | wênèh ngetan ana ngulon | wênèh ana mring utara | sawênèhira ana | samya lumaksana ngidul | umanjing mring têngganira ||

17. ginatra sabilik-bilik | wus lêrêm sawadyabala | lulus tan na sangsayane | saari wus tan winarna | ing mangkya kacarita | arinya Anggara dalu | malêm tanggal ping sawêlas ||

18. maksih Sapar kang lumaris | gusti kangjêng sri pamasa | tuwin sri juwita katong | ngasokakên kang sarira | wontên ing sajronira | pakuwon dalêm sang prabu | tan umiyos basiyaran ||

55. Mijil

1. nêngna wau kang winarnèng tulis | gantya kacariyos | ya ta mangkya ri Budha enjange | ping sawêlas maksih sitarêsmi | Sapar kang lumaris | maksih nunggil taun ||

2. karsa dalêm sakalihan sori | arsa pindhah bodhol | dhatêng Bandhung malih pan têbihe | sèkêt pitu êpal datan luwih | myang inggilnya saking | madyèng samodra gung ||

3. winarta wus dèn ukur ing nguni | umaring ponang wong | juru ukur anênggih petange | kalih èwu tigang atus luwih | kalih dasa kaki | mangkana sang prabu ||

4. amangrasuk busana sang aji | rêspati kinaot | cara Jawi winarna anane | sêsawitan latar krêsna murni | ingkang dèn wastani | sêsêratanipun ||

5. cêplok bintang saestha sinuji | rêrentengan katon | lir puspita mawor lan rondhone | rinumpaka sinêlang-sinêling | lir buntal ngarawit | amuyêg dinulu ||

6. kawistara coraking wastra di | sumawur ting prêlok | jas atelah nênggih rasukane | bêbadhenan kasmir

--- 246 ---

dhasar putih | sing mandrawa kèksi | sakalangkung mumpluk ||

7. liya-liyanira tan winarni | cinêndhak kemawon | muhung mamèt enggal caritane | kawarnaa jêng sri narapati | sakalihan sori | sampun têdhak laju ||

8. sigra nitih titihan sang aji | ingkang wus sumaos | nèng madyaning paretan samangke | wus lumaris ponang swandana di | myang rata pangiring | sadaya tut pungkur ||

9. sêsandêran lampahing rata di | tutêr lawan klatson | gung munya sru barungan swarane | tri gumuruh ing samargi-margi | mawèh gambiraning | kang samya andulu ||

10. jêjêl uyêl nèng têpining margi | swarane tumawon | wênèh ana ingkang pating craèk | ngundang marang rowange ningali | sawênèhnya malih | ana kang lumayu ||

11. lanang wadon ting gadêbug sami | napase ting krênggos | labêt saking sumêlang ing tyase | bok kêpancal têdhak dalêm aji | marma dèn labuhi | prasamya lumayu ||

12. sapraptanya satêpining margi | samya ting dêngongok | ngungak têdhak dalêm sri pamase | dupi ratanira sri bupati | wus katon lumaris | angutu sumêbut ||

13. para janma kang samya ningali | horêk samya alok | yèn wus samya wikan sri pase | Kurang satu suku kata: yèn wus samya wikan sri pamase. tanganira ting karacung sarwi | ngrênggêp kacu sami | kumitir dinulu ||

14. ting kalèbèt ing samargi-margi | wola-wali katon | kang mangkana môngka pratandhane | sung sêsanti têdhak dalêm aji | pajampuwa mugi | lulusa rahayu ||

15. duk samana jêng sri narapati | sung waluyan gupoh | sru karênan myang asta kumlawe | gung tumanduk marang nganan ngering | pratôndha maringi | anduming rahayu ||

16. wus mangkana sagung otomobil | nèng

--- 247 ---

marga tan anggop | sêsandêran anênggih lampahe | sampun lêpas lampahing rata di | wus datan winarni | ananirèng ênu ||

17. nêngna wau gantya kang winarni | ananing pakuwon | palêrêman dalêm sri pamase | hotèl Homan kang winarnèng ngarsi | pan maksih rinukti | rinêngga raras rum ||

18. dhirèkturing hotèl kang wêwangi | yèku Tuwan Dhêyong | lawan sagung punggawaning hotèl | sampun sami samakta cumawis | arsa anampèni | rawuh dalêm prabu ||

19. dhirèkturnya sapunggawa sami | ing netyasmu katon | ngayun-ayun enggala rawuhe | jêng sang prabu sakalihan sori | sawadya prasami | lulusa rahayu ||

20. dèrèng dangu dènya ngarsi-arsi | rawuhnya sang katong | nulya samya ngrêngên ing swarane | tutêr klatson barungan munya sri | lir asung udani | ring tuwan dhirèktur ||

21. yèn sang prabu sakalihan sori | sawadya wus bodhol | karsa dalêm gusti sri pamase | arsa rawuh amakuwon malih | anèng suyasa di | hotèl Homan wau ||

22. dupi sampun samantara kèksi | sagung ponang oto | ting saliri gancangan lampahe | Tuwan Dhêyong sapunggawa sami | duk mulat rata di | titihan sang prabu ||

23. tinut wuntat kang rata pangiring | tutêr lawan klatson | sangsaya sru anggantêr swarane | nulya samya atarap manganti | nèng ngajênging panti | hotèl Homan wau ||

24. mahargya ring rawuh dalêm aji | sapunggawa golong | pan sajuru-juru dumununge | kawistara dènira posisi | datan mobah mosik | anjêjêr dêgipun ||

25. ri sampunnya mangkana nulya glis | titihan sang katong | lawan sagung rata pangiringe | sampun praptèng hotèl Homan [Ho...]

--- 248 ---

[...man] sami | sira sang dhirèktir | gurawalan gupuh ||

26. mêthukakên rawuh dalêm aji | nyêngkut lumayu por | dahat gita-gita pamêthuke | nèng paretan sangajênging panti | wau ta sang aji | enggale wus rawuh ||

27. sakalihan jêng sang juwita ji | laju ing samêngko | wus tumêdhak sing rata nulya ge | sang dhirèktur tumundhuk nampèni | mulung asta sami | têtabean sampun ||

28. sang dhirèktur tan darana nganthi | mring juwita katong | gya lumampah umiring tindake | jêng sang prabu dènira lumaris | wirandhungan sarwi | ngandikan raras rum ||

29. para wadyabala jalu èstri | gumulung gumolong | nèng pêngkêran dalêm sri pase |Kurang satu suku kata: nèng pêngkêran dalêm sri pamase. rantap-rantap dènira lumaris | kawangwang raras sri | mangkana sang prabu ||

30. sakalihan jêng sang pramèswari | tuwin Tuwan Dhêyong | sampun samya umanjing sajrone | hotèl Homan sawadya tan kari | cinêndhaking tulis | ing mangkya sang prabu ||

31. sakalihan jêng sang pramèswari | sampun sami ngaso | myang wus manjing mring kamaring hotèl | nglêrêmakên sarira prasami | wadya jalu èstri | linilan sadarum ||

32. ngaso maring têngganira sami | wus luwaran gupoh | sowang-sowang sadaya lampahe | wênèh ngetan myang ngulon lumaris | sawênèhnya malih | ngalor tuwin ngidul ||

33. wus umanjing mring têngganya sami | kalawan wus ngaso | saari wus tan na sangsayane | myang tan ana winalanging galih | sadaya prasami | parisuka nutug ||

34. nêngna wau kang winarnèng tulis | gantya kang cariyos | nanging maksih nunggil caritane | wus pinunggêl kang sêkar pamijil | anulya ginanti | lukitaning kidung ||

56. Kinanthi

1. kinanthi sumambungipun | ing arinya Budha wanci | silêming

--- 249 ---

hyang bagaskara | ing awiyat kawuryan sri | sumilak wêning nirmala | ingkang taranggana sami ||

2. sumorote pan sumawur | ting pancorong ngrêspatèni | kênyaring sasôngka sumyar | saindênging bawana tri | sumilir kang samirana | angirid gandaning sari ||

3. kongasing sugandanipun | marbuk arume mrik minging | amênuhi sajronira | pakuwon dalêm narpati | mawèh êntyarsaning driya | ya ta mangkya kang winarni ||

4. karsa dalêm jêng sang prabu | sakalihan pramèswari | arsa miyos basiyaran | midêr-midêr mariksani | saidêrirèng jro kitha | ing Bandhung kewala dening ||

5. wigatinya jêng sang prabu | ngenggar-enggaring panggalih | winarnaa jêng sang nata | abusana cara Jawi | amangrasuk jas atelah | dhêdhasar kalawu kèksi ||

6. de busana liyanipun | sampun tan rinênggèng tulis | muhung mamèt enggalira | nulya mangkya kang winarni | rata titihan narendra | kalawan rata pangiring ||

7. myang para wadya sawêgung | sampun samêkta prasami | anèng madyaning paretan | ginatra sabilik-bilik | sagung para wadyabala | jalu lan parêkan cèthi ||

8. wus sumiwèng jêng sang prabu | ngabyantara mangastuti | mangèstu sami samêkta | sakapraboning lumaris | ri saksana jêng sang nata | sakalihan pramèswari ||

9. wus jumênêng sigra laju | têdhak sing hotèl sang aji | tindak dalêm kanthèn asta | lawan jêng sang juwita ji | tinut wuntat para wadya | jalu lan parêkan cèthi ||

10. gumarubyug katonipun | rarasira milangoni | ya ta mangkya jêng sang nata | sakalihan pramèswari | sampun samya nitih rata | swandana di otomobil ||

11. wus mangkana sigra laju | lumampah kang otomobil |

--- 250 ---

tuwin rata pangiringnya | samya tan kantun lumaris | tut wuri ratèng narendra | wus lêpas dera lumaris ||

12. sampun tan winarnèng ênu | enggale dènya sang aji | midêr-midêr basiyaran | sajroning kitha samangkin | wus kèdêran têmu gêlang | tan ana sangsayèng margi ||

13. karsa dalêm jêng sang prabu | nulya arsa kondur maring | palêrêman hotèl Homan | sanggyaning kang otomobil | sinêru ing lampahira | gumuruh samargi-margi ||

14. sampun lulus lampahipun | samantara sampun prapti | ing pakuwon hotèl Homan | Tuwan Dhêyong dhirèkturing | hotèl sapunggawanira | samya mêthuk anampèni ||

15. kondur dalêm jêng sang prabu | ya ta wau jêng sang aji | sakalihan sri dayita | wus tumêdhak sing rata di | Tuwan Dhêyong tan darana | nganthi ring sang juwita ji ||

16. sigra tindak jêng sang prabu | kang para pandhèrèk sami | umiring tindak narendra | gumarubyug ngrêspatèni | lulus tindak dalêm nata | wus umanjing suyasa di ||

17. yèku hotèl Homan wau | ing sapangu wus umanjing | salêbêting kamarira | sakalihan jêng sang aji | sampun lêrêm sowang-sowang | para wadya wus umanjing ||

18. mring têngganira sadarum | ginatra sabilik-bilik | saratri wus tan winarna | ananing pakuwon sami | muhung cinêndhak kewala | samya widada arjanti ||

19. nêngna wau kang winuwus | sumambunge kang winarni | arinya Rêspati enjang | karsa dalêm jêng sang aji | sakalihan sri dayita | arsa têdhak dhatêng Yarbis ||

20. karana darunanipun | kayungyun arsa mriksani | tokoning Yarbis sadaya | lawan pramodaning nagri | Residhèn Bandhung prajarja | Tuwan Ikên sasuwami ||

--- 251 ---

21. myang bupati prajèng Bandhung | sarimbitan lan kang swami | mangkana ta kacarita | pangagêman dalêm aji | cara Wlandi mlitèr seta | pinandara sarwa komplit ||

22. titihan dalêm sang prabu | swandana di otomobil | tuwin oto pandhèrèknya | pan sampun sami cumawis | dumunung anèng paretan | sampun pêpak sawadya ji ||

23. jalu èstri marikêlu | anèng ngarsa dalêm aji | sampun sami ngèstu pada | tuwin wus samêkta sami | sakaprabonirèng lampah | atarap sabilik-bilik ||

24. dupi wus mangkana laju | jumênêng têdhak sang aji | sagunging rêroncènira | sampun tan rinênggèng kawi | winarna gusti sang nata | sakalihan pramèswari ||

25. sampun nitih rata laju | lumampah kang swandana di | kêbut saha wadyabala | sêsandêran urut margi | gancanging ponang carita | ya ta wau jêng sang aji ||

26. sakalihan sori prabu | wus tumêdhak rawuh Yarbis | duk samana ingkang môngka | presidhèning ponang Yarbis | dupi wikan yèn sang nata | sampun têdhak rawuh Yarbis ||

27. gurawalan gupuh-gupuh | mêthuk rawuh dalêm aji | sampun tundhuk têtabean | bage-binage basuki | wus mangkana tan darana | presidhèn gya ngacarani ||

28. ring gusti jêng sang aprabu | sakalihan pramèswari | ingaturan manasuka | midêr-midêr angidêri | anênggih saidêrira | mariksani toko Yarbis ||

29. gusti kangjêng sang aprabu | anulya wus nambadani | sagung para wadyabala | jalu lawan para cèthi | gumarubyug gung tut wuntat | ing gusti jêng sri bupati ||

30. tindak dalêm jêng sang prabu | tuwin risang juwita ji | midêr-midêr saidêrnya | ing madya têpining Yarbis | bayak-bayak tindakira |

--- 252 ---

kawuryan ta jêng sang aji ||

31. tuwin jêng sri narpawadu | dahat rênaning panggalih | udani ring rêrêngganya | raras srining toko Yarbis | wus waradin kaidêran | ri sanggyaning toko sami ||

32. gusti kangjêng sang aprabu | amborongi ri sanggyaning | barang-barang dêdagangan | ingkang anèng toko Yarbis | bôngsa suwèk sutra-sutra | sêmbagi myang bôngsa kêsting ||

33. tuwin liya-liyanipun | yèku bôngsa rajapèni | warnane wus tan winarna | wau borongan sang aji | karsa dalêm sri narendra | pan muhung arsa kinardi ||

34. paringan ring sanggyanipun | kang para pandhèrèk sami | maring gusti sri dayita | myang para garwa paminggir | pininta sayogyanira | undha-usuking pamaring ||

35. tan tumpang suh ing pamandum | marma para ingkang sami | antuk sih dalêm narendra | ing driya suka tan sipi | pinundhi kalingga murda | ingêmbun salami-lami ||

36. myang tan ana ingkang masgul | kalawan ngêrêsing kapti | dening sih dalêm narendra | kang mangkana wus ginalih | kalawan ing adilira | pangrarase mikênani ||

57. Sinom

1. ya ta wau jêng sri nata | sakalihan pramèswari | mangkya malih winursita | dupi wus samya dumugi | gènira mariksani | saidêring toko wau | myang sampun sampat gènnya | amborong dagangan sami | karsa dalêm gusti kangjêng sri narendra ||

2. sakalihan sri duhita | apan arsa nulak nuli | kondur maring palêrêman | hotèl Homan kang winarti | sagunging otomobil | gung munya sru swaranipun | anggêrêng sêsarêngan | kadi gêtêr kang pratiwi | wèh eraming para janma ingkang mulat ||

3. wus nitih oto sang nata | sakalihan pramèswari |

--- 253 ---

sagung para wadyabala | wus wahana oto sami | wus mangkana tumuli | sigra têdhak jêng sang prabu | wau kang wadyabala | datan kantun gung tut wuri | swandana di oto titihan narendra ||

4. sampun lêpas lampahira | ing ênu wus tan winarni | enggaling ponang carita | titihan dalêm sang aji | ing mangkya wus dumugi | pakuwon dalêm sang prabu | anênggih hotèl Homan | ingkang môngka dhirèkturing | hotèl wau Tuwan Dhêyong duk samana ||

5. dupi wikan lampahira | ri sanggyaning otomobil | titihan dalêm narendra | myang oto pandhèrèk sami | liwêran wus dumugi | ing hotèl Homan sadarum | anulya gurawalan | sapunggawanira sami | mêthuk rawuh dalêm jêng sri naranata ||

6. Tuwan Dhêyong gya mangarsa | ngabyantarèng jêng sang aji | gya ambuka korinira | rata titihan narpati | wus mênga ponang kori | ri saksana jêng sang prabu | myang gusti sri dayita | wus tumêdhak sing rata di | Tuwan Dhêyong nampèni sori narendra ||

7. ri sampunnya têtabean | Tuwan Dhêyong gya anganthi | ing gusti jêng sri dayita | ya ta wau jêng sang aji | wus tindak tinut wuri | ring gusti sri narpawadu | bayak-bayak lampahnya | para wadya jalu èstri | anggarubyug ing tindak dalêm sang nata ||

8. araras sri kawuryan ta | datan dangu jêng sang aji | sakalihan sri juwita | myang para pandhèrèk sami | ing mangkya wus umanjing | sajroning hotèl sadarum | ananing palêrêman | pakuwon dalêm sang aji | sampun datan rinonce rinênggèng basa ||

9. namung karsa dalêm nata | sakalihan pramèswari | sontênira ri punika | arsa têdhak mariksani | saidêring [sai...]

--- 254 ---

[...dêring] pêpanti | ing hotèl Homan sadarum | kalawan mèbêlmènnya | tuwin rêrêngganing panti | sarwi arsa ngenggar-enggaring wardaya ||

10. nêngna malih dyan winarna | ing arinya Wrahaspati | anuju ing wancinira | silêming hyang bagaspati | ing dirgantara kèksi | sumilak wêning sumunu | sunaring kang sasôngka | sru gumilang maratani | saindênging bawana tri nir mêmala ||

11. kartika byor prabanira | sru sumawur ting karêlip | wênèh ana prabanira | amancorong ngumaladi | saesthanira kadi | mandara ring wimbanipun | hyang ènu ingkang lagya | ri sêdhêng mudhar dhadhari | yèn rinaras kawuryaning sanggyanira ||

12. kadya sami sung lampita | mahargya ring jêng sang aji | sakalihan sri duhita | dènirarsa mariksani | saidêring pêpanti | yeka jroning hotèl wau | mugi-mugi prasamya | winantu sukaning galih | tumrah maring para wadya sanggyanira ||

13. nahan mangkya winursita | dupi sampun nuju wanci | ungêling gathita sanga | gusti kangjêng sri bupati | myang jêng sri juwita ji | wus umiyos sing jronipun | kamaring hotèl Homan | tinut wuntat ri sanggyaning | para wadyabala jalu lan wanita ||

14. angidêri saidêrnya | jroning hotèl Homan sami | mariksani ananira | wêwangunaning pêpanti | kalawan pamasanging | mèbêlmèn sêsaminipun | rinêngga mônca warna | endah adining pangrukti | samoane wus tan ana kang kuciwa ||

15. bayak-bayak tindakira | gusti kangjêng sang siniwi | sakalihan sri juwita | nalika samya udani | dêging wisma kaèksi | anggênggêng lajuran têpung | tharik-tharik kawuryan | bêbanjêngan adu cukit | milangoni sagunging pangruktinira ||

16. ing netyasmu kawistara |

--- 255 ---

samya karênaning galih | sumawana sanggyanira | kang para pandhèrèk sami | ugi samya kaèksi | sangêt sukanirèng kalbu | pinunggêl wus mangkana | lulus tindak dalêm aji | sakalihan gusti sri narpadayita ||

17. sagung para wadyabala | gumarubyug gung tut wuri | umiring jêng sri narendra | ginatra sabilik- bilik | tan ana ingkang sami | ngrasa sayah katonipun | dening ta kang mangkana | samya mèngêt jroning kapti | kotamaning gusti kangjêng sri narendra ||

18. maksih tangèh yèn winarna | kotamaning jêng sri mulki | mangsuli caritèng ngarsa | tindak dalêm jêng sang aji | ing mangkya wus dumugi | waradin saidêripun | sajroning hotèl Homan | sampun kèdêran prasami | samangkana karsa dalêm jêng sri nata ||

19. sakalihan sri duhita | ing mangkyarsa amigati | ngasokakên ing sarira | datan dangu gya umanjing | jroning kamar prasami | sowang- sowang tindakipun | sagunging para wadya | jalu lawan para cèthi | sampun samya linilan ngaso sadaya ||

20. sagung para wadyabala | nalikantuk sabdèng aji | anênggih ingkang mangkana | sru sumungku myang wotsari | sarêngan saurpaksi | nuwun sandika turipun | tan dangu wus luwaran | umêsat sing ngarsèng aji | sowang-sowang wus manjing mring têngganira ||

21. saratri wus tan winarna | ananing hotèl sang aji | muhung cinêndhak kewala | wus lêrêm sadaya sami | wênèh ana kang lagi | mangrukti mring wajibipun | ngêpaki barang-barang | bêborongan warni-warni | kagunganta ing gusti jêng sri pamasa ||

22. karana ing arinira | Sukra enjang jêng sang aji | sakalihan sri juwita | arsa kondur ngênyapuri | sawadyabala sami | kêbut tan na ingkang kantun | dhumatêng [dhu...]

--- 256 ---

[...matêng] praja arja | ing Surakarta radya di | mrih widada dumadining paripurna ||

58. Pangkur

1. kunêng wau kang winarna | sumambunge mangkya ingkang winarni | dupi sampun wancinipun | tabuh sakawan enjang | sanggyanira kang sawung samya kaluruk | dahat gumyah swaranira | binarung ocèhing paksi ||

2. kalawan bangingèhira | turôngga myang bêngahing kêbo sapi | sêsauran wus tanpa wus | dening wus mèh raina | kang mangkana sadaya saesthanipun | kadi mungu ring sang nata | sawadya kang maksih guling ||

3. prasamya menggal wungua | murih datan karepotaning galih | karana ri sanggyanipun | pra bakul sambiwara | wus prasamya rantap-rantap alêlaku | anglur-sêlur urut marga | mratandhani yèn wus enjing ||

4. duk samana kacarita | pan ing ngriku wontên sajuga cèthi | kêkasih dalêm sang prabu | pinudya kramèng basa | sira Nyai Kaliwon Arjawinangun | wontên jroning têngganira | sakeca dènira guling ||

5. pangoroke sêsênggoran | mèh saratri sampun tanpa ngalisik | wimbuh dahat lembonipun | ananging labanira | tyas prasêtya ing gusti jêng sang aprabu | dupi mangkya wancinira | jam sakawan sampun muni ||

6. nyi kaliwon tan kalepyan | gya garegah tangine saking guling | angadêg nyat gya lumaku | gupuh sigra anyandhak | pasêrira kêkorining têngganipun | jêglog kori wus umênga | barabat mijil lumaris ||

7. lampahnya mucang kanginan | ing mangkya wus marêk nêmbah sumiwi | wontên ing sajawinipun | kamar dalêm narendra | myang nyabawa watuk-watuk tôndha lamun | amungu ring jêng sang nata | ya ta wau jêng sang aji ||

8. dupi sampun amiyarsa | wêwatuking [wê...]

--- 257 ---

[...watuking] nyi kaliwon nulya glis | pungun-pungun ngandika rum | lah jênêng wus jam pira | ingkang antuk sabda dalêm jêng sang prabu | sru sumungku tur wotsêkar | kula nuwun jêng sang aji ||

9. mangkya sampun ri sêdhêngnya | wanci tabuh sakawan enjang gusti | dhawuh sabdaning sang prabu | dhuh babo jênêng sira | kawikana wus suwe gon ingsun wungu | marma age sira padha | dandana ywa nguciwani ||

10. nyi kaliwon tur wotsêkar | kula nuwun dhawuh dalêm sang aji | kang makatên ing sawastu | kula nuwun sandika | ing sadèrèng utawi sêsampunipun | kawula sadayanira | pan sampun samêkta sami ||

11. tuwin sampun paripurna | sangkêp sagung kapraboning lumaris | duk gusti jêng sang aprabu | miyarsa aturira | nyi kaliwon kang mangkana sakalangkung | karênan jroning wardaya | apuwara jêng sang aji ||

12. anulya ngrasuk busana | pangagêman dalêm kang cara Jawi | winarnaa nyampingipun | sawitan latar krêsna | garis miring lèrèng sêsêratanipun | sinêling parang suh brastha | caking canthing angarawit ||

13. awig ing pakirtyanira | wêdêlannya cêmêng mêlês dumêling | myang ginènês soganipun | kadi prada binabar | sumaringah waradin babaranipun | ngombak banyu lèrèngira | kawuryane ngrêspatèni ||

14. tanapi ngagêm rasukan | jas badhenan kasmir seta linuwih | binalodir bênangipun | kancana kang minulya | amalipis sauruting têpi têpung | gumêbyaring prabanira | mangkara-kara mawrêdhi ||

15. pindha soroting hyang arka | ingkang lagya ri sêdhênging têngangi | tan ana ima manawung | sumirat sorotira | maksih tangèh kalamun anggung winuwus | endah adining busana | nahan gantya kang winarni ||

16. gusti kangjêng sri dayita | abusana [a...]

--- 258 ---

[...busana] ukêl kondhe rêspati | sinayut sotya mas murup | marab-marab mangkara | lir baskara sakêmbaran katonipun | sajuga sisih trapira | amangapit nganan ngering ||

17. ngagêm nyamping latar krêsna | sêratannya linèrèng garis miring | ngarawit sinêling mungguh | yeka parang suh brastha | kasmêkannya palangi sêsutra wungu | sinêkaran mônca warna | kawuryan pating parêlik ||

18. rasukan kêbayak cêkak | sutra wilis ngangrangan myang kinancing | kancana sinotya mancur | rinonce jajar tiga | ngilat thathit prabanira sumyar mawur | wèh eramnya ingkang mulat | winulat mangkya wus wanci ||

19. wancinira hyang aruna | amarbangbang purwèngrat wus kaèksi | kadi wana kang tinunu | mega malang kawuryan | angrêgancang anèng sapucaking gunung | saplak kadi angganira | mina gung jroning jaladri ||

20. saesthane kang mangkana | kadi samya mahargya sung sêsanti | ing gusti jêng sang aprabu | tuwin jêng sri duhita | dènirarsa sami kondur angadhatun | mring praja di Surakarta | sawadyabala tan kari ||

21. mugi-mugi linulusna | karaharjan myang kalisa sanggyaning | sêsambekalaning kalbu | nanging gung winantua | suka parisuka sawadya sawêgung | gung alit jalu wanita | ngantya praptèng têmbe wuri ||

22. duk samana wancinira | sampun munya gathita gangsal enjing | para wadya èstri jalu | wus sami asiyaga | myang wus samya majibi sajuru -juru | sakapraboning lumampah | gumolong saeka kapti ||

23. ya ta mangkya jêng sang nata | sakalihan gusti jêng juwita ji | sampun têdhak sigra laju | anitih ponang rata | swandana di otomobil ingkang sampun | samêkta sangkêping lampah | dumunung wontên madyaning ||

--- 259 ---

24. paretaning hotèl Homan | samantara wau ponang rata di | sinindhikara munya sru | gora rèh maèbêkan | gumarênggêng anggêrêng gumrah gumrunggung | sapangu sigra lumampah | gêgancangan urut margi ||

25. tinut wuntat sanggyanira | ponang otomobil pandhèrèk sami | anglur-sêlur swaranipun | gumuruh sêsandêran | tanpa mêndha gung pinêlakginêlak. lampahipun | ing ênu wus tan winarna | wus lêpas dènya lumaris ||

26. nêngna wau winursita | ingkang nguntapakên kondur sang aji | para agung kang jêjuluk | ya Plaksêlêg Komandhan | Tuwan Wèmpê kalawan pramodanipun | praja di Bandhung nagara | Jêng Tuwan Èkên wêwangi ||

27. tuwin sira sang bupatya | prajèng Bandhung kang pinudya ing krami | anêggih Radyan Tumênggung | Wiranatakusuma | sanggyanira wau wus samya anjujug | nèng sêtatsiun prasamya | manganti rawuh narpati ||

28. mangsuli caritèng ngarsa | enggalira lampahing otomobil | titihan dalêm sang prabu | tan dangu sampun prapta | wontên sêtatsiuning ratagni Bandhung | jêng sang prabu sakalihan | gusti jêng sri juwita ji ||

29. wus tumêdhak saking rata | ingkang nguntapakên wau prasami | gupuh-gupuh gya tumundhuk | ing ngarsa dalêm nata | têtabean wus waradin nulya laju | Tuwan Wèmpê ri saksana | umatur ring jêng sang aji ||

30. kula nuwun sri narendra | bidhal kula punika wau mawi | winêling sudarèng prabu | ingkang tyas wicaksana | nênggih tuwan lègêr komandhan palungguh | apan kinèn ngaturêna | ing tabenipun sarimbit ||

31. katur tuwan sakalihan | Kangjêng Ratu Êmas sri juwita ji | saha badhe konduripun | sang prabu sakalihan |

--- 260 ---

sudaranta sasuwami sung pudya yu | dhèrèkakên kasugêngan | lawan malih angaturi ||

32. ingkang môngka pahargyanta | ungêlira ing bataliyun musik | dahat karênan sang prabu | myarsa atur mangkana | apuwara jêng sang prabu ngandika rum | sajarwaa wus sun tômpa | sakamantyan trima kasih ||

33. balik mêngko tabeningwang | sakaroron kinirimna umaring | ingkang wicaksanèng kalbu | tuwan lègêr komandhan | saswamine lan sagung atmajanipun | Tuwan Wèmpê rum turira | nuwun sandika sang aji ||

34. Tuwan Wèmpê laju sigra | nganthi gusti kangjêng sri juwita ji | Jêng Tuwan Èkên gya laju | nganthi gusti sang nata | gumarêdêg bayak-bayak lampahipun | Bupatyèng Bandhung prajarja | myang wadyendra gung tut wuri ||

35. pinahargyan ungêlira | sêsêtelan ing bataliyun musik | dahat umyung swaranipun | lêlagon gêndhingira | pan Wilhèlmês pan nao araras rum |Kurang satu suku kata: pan Wilhèlmês pan nasao araras rum. mawèh asrining jronira | sêtatsiuning ratagni ||

36. datan dangu duk samana | tindak dalêm gusti jêng sri bupati | tuwin jêng sri narpawadu | wus manjing sajronira | ing wahkamêr môngka palêrêman prabu | Tuwan Wèmpê lawan sira | Jêng Tuwan Èkên tan kari ||

37. wus samya lênggah satata | sanggyanira para pandhèrèk sami | samya nêmbah makidhupuh | umanggèn sajawinya | ing wahkamêr palêrêman dalêm prabu | bêbanjêngan lungguhira | ginatra sabilik-bilik ||

38. dupi mangkya wancinira | jam satêngah ênêm enjang wus muni | rata titihan sang prabu | dhirèksi wastanira | kang ginandhèng lawan èksêprès pan sampun | amangangkrang asmunira | manganti ring jêng sang aji ||

39. lokomotipnya kumrangsang | yèn rinaras kawuryanira [kawuryani...]

--- 261 ---

[...ra] kadi | ngaturi ring jêng sang prabu | nulya menggala têdhak | dening sanggya pangruktining rata latu | èksêprès wus tan kuciwa | saweganirèng lumaris ||

40. kalawan wus wancinira | lumaksana punika wanci enjing | mila menggala sang prabu | anitih angganira | bok kadangon sêlak têlas wancinipun | makatên kawuryanira | raras asmuning ratagni ||

59. Dhandhanggula

1. wus pinunggêl kang sêkar kawuri | ri saksana kang sêkar sarkara | duking wau sakèndêle | ing musik bataliyun | tanapi wus praptaning wanci | anênggih bidhalira | ponang rata latu | jêng sang prabu rum ngandika | maring Tuwan Wèmpê sagotranya sami | mangkana wêdharira ||

2. dhuh sudara rèh mêngko wus wanci | budhalira ing rata pawaka | sun minta mit katuwone | arsa wangsul ngadhatun | maring Surakarta nagari | marmanta saudara | sagotranta sagung | kariya lulus raharja | Tuwan Wèmpê duk tampi sabdèng narpati | andhêku rum turira ||

3. kula nuwun jêng sri narapati | sabda tuwan kang kadi mangkana | sampun kula tampi mangke | atur kula sadarum | sakalangkung nuwun sang aji | mugi-mugi antuka | ing pangèstunipun | paduka jêng sri narendra | botên langkung kula sagotra prasami | munajad ing Hyang Suksma ||

4. gèn paduka arsa ngênyapuri | kondur dhatêng prajèng Surakarta | ri punika sri pamase | mugi-mugi winantu | widadaning suka basuki | tumrah mring garwa putra | sakukuban prabu | ingkang ngantya praptanira | têmbe wuri ing siyang pantara ratri | gung suka parisuka ||

5. duk sang prabu miyarsa aturing | Tuwan Wèmpê kang kadi mangkana | sru karênan sri pamase | anulya ngandika rum | dhuh sudara sagotra sami | sagunging pamudyanta |

--- 262 ---

kang mangkana iku | lah rêngênta saudara | pan ing mangkya sayêkti wus sun tampani | lawan sukaning driya ||

6. sumawana dahat trima kasih | sigra laju jumênêng sadaya | têtabean puwarane | gantya-gantya myang sampun | kawaratan sadaya sami | ri sampunnya mangkana | gya tindak sang prabu | prasamya kanthènan asta | wus tan pae lawan duk rawuh sang aji | gumrêdêg tindakira ||

7. pinahargyan bataliyun musik | Wilhèlmês pan nasao gêndhingnya | dahat umyung ing swarane | gumêrah araras rum | ruming swara amilangoni | ngèbêki ing jronira | panti sêtatsiun | mawèh beramaning driya | datan dangu gusti jêng sri narapati | tuwin jêng sri dayita ||

8. wus umanjing grêbonging ratagni | sagung para ingkang wadyabala | sampun kêbut samoane | sapangu ungêlipun | bataliyun musik nulya glis | sinuwuk wus tan munya | loncèng sêtatsiun | pratandhane sung sasmita | lampahira èksêprès narik dhirèksi | titihan dalêm nata ||

9. apan sampun tinabuh kaping tri | cumarêngkling kapyarsaning swara | sinauran ing unine | ploiting rata latu | cumalêring dahat mêlingi | tôndha rata pawaka | wus sangkêp ing laku | gumaludhug lampahira | myang sumêmbur asêping ponang ratagni | angèsès swaranira ||

10. para agung wau ingkang sami | nguntapakên ing gusti sang nata | samya ngumbulkên astane | kumitir ting karacung | yèku môngka pracihna dening | dahat sarjuning driya | myang bage rahayu | binarunging ungêlira | bataliyun musik lêlagonan gêndhing | marês kondur narendra ||

11. nganyut-anyut swaranira kadi | wanodya yu kang nêmbe kataman | pasihanta [pa...]

--- 263 ---

[...sihanta] kalulute | ananging dèrèng nutug | brangtanira jronirèng kapti | anulya ingoncatan | ring kalulutipun | têmahan kari anggana | wanodya yu brangtanira wus tanpa wis | wuwuse manuhara ||

12. rarasira rinipta ing tulis | adhuh babo gusti kang wèh brôngta | siyang dalu mring dasihe | dene dèrèng anutug | anggèn kula marêk ngladosi | têmahan mung tinilar | balênyêng wak ulun | dasihe kari gung rimang | dhuh bandara tega timên mring pun dasih | kang dahat kawlas arsa ||

13. dosa kula punapa sang pêkik | lah punapa kacuwaning karsa | duk samana darunane | dènyamba monging kayun | maksih kirang marta samèni | dhuh babo sang wèh brôngta | bok lamun kadyèku | aksamanên dasihira | sampun ngantya paduka rêngat ing kapti | tiwas lamun mangkana ||

14. mung samangkya dasihira gusti | sung pratignya prasêtyaning driya | mring paduka satuhune | sanadyan sang binagus | nilar dhatêng dasih ta gusti | sampun botên dumadya | masguling tyas ulun | wus narima jroning driya | botên langkung kawula mung sung sêsanti | lulusing maharjanta ||

15. winantua sukaning panggalih | ngantya praptèng têmbe wurinira | kinalisna sangsayane | amung ta dasihipun | ingkang anggung kari mong kingkin | mugi-mugi antuka | usadèng mong gandrung | makatên ta esthanira | swaranira ponang bataliyun musik | marês kondur narendra ||

16. wus palastha pangestha esthaning | marês kondur dalêm jêng sang nata | amangsuli caritane | kang wus winahyèng ngayun | dupi gusti sri narapati | uningèng umbulira | astaning pra agung | mangkana jêng sri narendra | sakalihan gusti jêng sri juwita ji | pan sami [sa...]

--- 264 ---

[...mi] kawistara ||

17. dahat dera karênaning galih | sigra sarwi aparing waluyan | samya ngumbulkên astane | kumitir katonipun | pratôndha sung bage basuki | ri sampunnya mangkana | wau lampahipun | ing ratagni wimbuh saya | sru pinêlak kewala tan tolih wuri | sumêbut ta taha ||Kurang satu suku kata: sumêbut datan taha.

18. sinarêngan pôncawora tarik | sindhung riwut lawan aliwawar | wor prakêmpa panêmpuhe | gora rèh gumarubug | singa ingkang tinêmpuh yêkti | sirna gêmpang syuh brastha | singa parêk kombul | andêdêl mring jumantara | kêkalangan kadya angganing sèpêlin | sakêdhap tibèng kisma ||

19. tumalorong gumêbrug kapyarsi | lawan ana sawênèh kumrosak | ting jarêthot suwarane | darunèng mandira gung | kang tinêmpuh ing bajrapati | têmahan kang pang sêmpal | rungkat dhangkèlipun | ingkang rawe-rawe rantas | ingkang malang-malang putung labêd dening | prabawaning narendra ||

20. wus mangkana wau dyan winarni | sanggyèng para agung ingkang samya | nguntapkên kondur pamase | wus luwaran sadarum | sowang-sowang dènya lumaris | anane tan winarna | malih kang winuwus | kondur dalêm sri narendra | salêbêtnya wontên grêbonging ratagni | pan mawi linadosan ||

21. dhahar dalêm irisaning roti | ingkang mawi ingosèr martega | winoran ing irisane | ulam lidhah myang kèju | tuwin pate kalawan malih | sosis brut sinarêngan | toya Wlandi limun | winoraning ès prongkolan | amêpêki tan ana kang nguciwani | ananing lêladosan ||

22. sampun dhahar gusti jêng sang aji | tuwin sampun angunjuk minuman | sagung kang para panèrèkpandhèrèk. | ugi sampun angunjuk | myang wus [wu...]

--- 265 ---

[...s] dhahar irisan roti | tan ana kaliwatan | nêngna kang winuwus | mangkya gantya kacarita | kang umêthuk sing Surakarta praja di | siwi bantyèng sri nata ||

60. Sinom

1. ya ta gampiling carita | ingkang winarna kariyin | siwi bantyaning narendra | yèku ingkang mêntas saking | sinêdhahan sumiwi | ing kangjêng tuwan guprênur | pinahargyèng bojana | dhine gala anèng palis | senopati pêpati Ngayogyakarta ||

2. Jêng Gusti Pangran Dipatya | Arya Pakualam tuwin | ingkang garwa sampun budhal | sawadya nitih ratagni | saking Bandhung radya di | gêgancangan lampahipun | sapangu sampun prapta | ing urut têpis wiringing | ngarga kuthèng Garut alon lampahira ||

3. yun nyarêngi kondurira | ing gusti jêng sri bupati | ya ta enggaling carita | mangkya lampahing ratagni | sapangu sampun prapti | ing sêtatsiun Cibatu | ya kèndêl mung sakêdhap | ginandhèng lan kang ratagni | ingkang kagêm titihan dalêm narendra ||

4. kondur dhatêng Surakarta | wau ta ponang ratagni | maksih ngangkrêng datan mobah | karana maksih manganti | sampating dènya ngrukti | panggandhènging grêbongipun | lan ratagni kang prapta | saking ing Bandhung nagari | dupi sampun paripurna panggandhèngnya ||

5. duk samana jêng sang nata | nimbali mring kangjêng gusti | Pangeran Dipati Arya | Pakualam myang kang swami | kinèn samya anunggil | sagrêbong titihan prabu | wau kang tinimbalan | gupuh dènira lumaris | ngabyantara ing rama jêng sri narendra ||

6. amabukuh ngèstu pada | wus mangkana jêng sang aji | ngandika rum wahyanira | dhuh kulup pangran dipati | budhalira ing nguni | saka Yogyakarta kulup | ana ing ari apa | ingkang [ing...]

--- 266 ---

[...kang] antuk sabdèng aji | tur wotsêkar kula nuwun kangjêng rama ||

7. bidhal amba duk samana | sapêngkêr dalêm rama ji | saking palis prasadendah | sang prabu ngandika malih | lah apa sira kaki | sakaron padha rahayu | jêng gusti tur wotsêkar | barkah pangèstu narpati | putra tuwan kawula sami raharja ||

8. sakèndêling pangandikan | kangjêng gusti myang suwami | pinaringan dhêdhaharan | roti sêkul ingkang mawi | martega atanapi | sinung pate lidhah kèju | minuman warna-warna | myang sarutu datan kari | ri sampunnya rinêsêpan ananira ||

9. kunêng gantya winursita | rêroncènira ing kawi | winangun gancanging kata | ya ta ingkang bidhal saking | Surakarta praja di | mêthuk kondur dalêm prabu | sira sang narpatmaja | kangjêng pangran angabèi | sumawana raka dalêm sri narendra ||

10. yeka sang narendra putra | kang piniji nunggil kardi | sira Kangjêng Pangran Arya | Purbadiningrat wêwangi | anulya kang ngarèni | rayi dalêm jêng sang prabu | sira Jêng Pangran Arya | Mangkudiningrat prasami | ngagêm cara Walandi militèr seta ||

11. myang sikêp sabêt larakan | Tuwan Dhêlanowah ugi | mêthuk praptèng Yogyakarta | sêsarêngan dènya nitih | garêbonging ratagni | lawan siwi bantyèng prabu | sira Jêng Pangran Arya | Natapraja asarimbit | lan kang garwa putri dalêm sri pamasa ||

12. sumawana Dyan Mas Arya | Padmanagara wêwangi | ugi srimbit lan kang garwa | putri dalêm jêng sang aji | sadaya wau munggwing | klas sajuga grêbongipun | wadanèng kartipraja | Tuwan Radhê Makêr ugi | mêthuk kondur dalêm gusti jêng sang nata ||

13. nunggil grêbong klas sajuga | de siwi bantyèng narpati | saha garwa pamêthuknya | prasamya ngantya dumugi |

--- 267 ---

Tasikmalaya tuwin | ing sira wadananipun | kartipraja samana | pamêthuknya pan dumugi | sêtatsiun ing nagri Bandhung prajarja ||

14. enggaling ponang carita | kang ratagni wus lumaris | gêgancangan lampahira | cinêndhak mangkya wus prapti | ing Tugu kang ratagni | para sang narendra sunu | myang Tuwan Dhêlanowah | sadaya wus mandhap sami | gya umanjing maring wahkamêr sadaya ||

15. tan antara dangunira | ya ta wau kang ratagni | gya lumampah sampun lêpas | ing ênu wus tan winarni | tangèh lamun rinukti | rêroncène ingkang mêthuk | muhung mèt gampilira | wau siwi bantyèng aji | ing mangkya wus prapta ing Tasikmalaya ||

16. manganti kondur narendra | tan antara dangu nuli | kapiyarsèng swaranira | sumênthiting ponang ploit | dahat dera cumlêring | yèn rinaras swaranipun | satuhu esthanira | yayah kadya sung udani | èksêprès kang tinitihan jêng sang nata ||

17. mèh praptèng Tasikmalaya | marma para ri sanggyaning | kang mêthuk kondur narendra | sampun kongsi weyèng galih | cumêpaka prasami | anèng don saparlunipun | karana ponang rata | èksêprès mangkya wus prapti | wontên sêtatsiun ing Tasikmalaya ||

18. datan dangu kèndêlira | mung sapangu gya lumaris | kalamun wus lumaksana | nora kêna dèn sayuti | dening ponang ratagni | dahat dènya amangèstu | ing tata pranatanya | dhirèkturing kang ratagni | ingkang sampun inganggêp salaminira ||

19. nêngna malih winursita | sagung kang samya manganti | wontên ing Tasikmalaya | mêthuk kondur dalêm aji | pra siwi bantyèng aji | ingkang wus winarnèng ngayun | dupi wus sami myarsa | cumlêringing ponang ploit | gupuh [gu...]

--- 268 ---

[...puh] gènnya umanggèn gon saparlunya ||

20. mung sakêdhapirèng netra | èksêprès pan wus kaèksi | saya sêngkut lampahira | kawistaraning ratagni | yayah kadya angganing | sêsato jroning wana gung | janggurêng wandanira | thêlêng lir darbe pangèksi | ulat galak gumaludhug lampahira ||

21. asmunira tan sangsaya | dènira lumakyèng kardi | malah-malah katonira | nadyan winêwahan malih | ingkang samya anitih | datan wiyang lampahipun | maksih sagah kewala | tan na kang winalang kapti | pan makatên asmuning rata pawaka ||

22. maksih lulus lampahira | dumarojog tanpa siring | cumalêring ploitira | kawistaraning ratagni | sinayut lampahnya ris | dening mangkya pan mèh sampun | praptèng don kang sinêdya | pakèndêlaning ratagni | wus mangkana wau kang rata pawaka ||

23. sampun praptèng sangajêngnya | sêtatsiuning ratagni | nênggih ing Tasikmalaya | sigra punggawèng ratagni | kang pinatah majibi | amangrênggêp rèming sêpur | anulya ge rumagang | amutêr rèming ratagni | sarosanya èksêprès kèndêl sakala ||

24. kumrangsang lokomotipnya | wêdaling asêp kapyarsi | gung angèsès swaranira | kêbulnya kumêluk kèksi | anggêmbulêng pan kadi | jaladhara angêndhanu | kunêng wau winarna | dupi sang prabu udani | putri dalêm saha garwa ingkang samya ||

25. umêthuk kondur narendra | nulya gusti jêng sang aji | ngandika rum wahyanira | adhuh putraningsun nuli | manjinga marang jroning | garêbong sêpur sadarum | kang antuk sabdèng nata | umatur saha wotsari | kula nuwun anênggih dhatêng sandika ||

26. wus malbèng grêbong sadaya | umarêk ngarsèng sang aji | myang wus samya [sa...]

--- 269 ---

[...mya] ngèstu pada | lawan marikêlu sami | wau ta jêng sang aji | laju malih ngandika rum | dhuh babo putraningwang | sapungkur ingsun salami | prajaningsun lah apa iya raharja ||

27. ingkang antuk sabdèng nata | umatur myang awotsari | kula nuwun sudarmamba | musthikaning nuswa Jawi | koningana rama ji | sapêngkêr dalêm sang ulun | ing nagri Surakarta | pangèstu dalêm rama ji | widadarja tan wontên sangsayanira ||

28. duk sang prabu amiyarsa | aturing putra sayêkti | ing netyasmu kawistara | dahat rênaning panggalih | samantara tumuli | lêloncènging sêtatsiun | sampun tinatap munya | rambah ping tri cumarêngkling | sinauran ploiting rata pawaka ||

29. cumalêring swaranira | kang ratagni gya lumaris | gumaludhug swaranira | asêpnya ngèsès mawanti | lampahnya maksih rindhik | datan dangu dyan sinêru | ingêpor lampahira | enggalira sampun prapti | ing Karoya karsa dalêm sri narendra ||

30. amundhut sawarninira | dhêdhaharan ingkang saking | rèsturan rata pawaka | samantara wus lumadi | kalawan wus waradin | prasamya dhahar sadarum | tan ana kaliwatan | sawadyabalèng narpati | ya ta mangkya lampahing rata pawaka ||

31. sangsaya dahat kawuryan | pinêlak dera lumaris | sru sumêbut pindha kilat | nyindhung-riwut urut margi | ngutu tan tolih wuri | myang angakak swaranipun | nêngna enggaling kata | para ingkang mêthuk saking | ing prajarja Yogyakarya Adiningrat ||

32. yèku para agung samya | ingkang winarna kariyin | pêparab Pangran Dipatya | Arya Danurêja nênggih | mantri mukyèng narpati | nulya sang narendra sunu | Kangjêng Pangran Dipatya | Arya Angabèi tuwin |

--- 270 -- -

sumambunge sira sang narendra putra ||

33. Gusti Kangjêng Pangran Arya | Buminata atanapi | Gusti Kangjêng Pangran Arya | Mangkukusuma wêwangi | anulya kang ngarèni | sira sang narendra sunu | Gusti Jêng Pangran Arya | Adikusuma lan malih | yeka ingkang minôngka pamungkasira ||

34. sira sang narendra putra | wasta Gusti Suatmaji | laju cinêndhak kewala | samoanya wau sami | sampun samêkta sami | wontên madyèng sêtatsiun | ing Tugu sinaroja | manganti kondur narpati | ing netyasmu mangayun-ayuning driya ||

35. lawan musik kang minôngka | pahargyan kondur narpati | sumawana mêminuman | srutu kang môngka sêsaji | samya saking jro puri | ing Yogyakarta pan sampun | rinukti nèng madyanya | sêtatsiuning ratagni | ing Tugu wus datan ana kang kuciwa ||

36. kawangwang saking mandrawa | pangruktine ngrêspatèni | myang iyêking sanggyanira | para agung ingkang sami | mêthuk kondur sang aji | sadaya kawuryanipun | samya tyas parisuka | datan ana kang kaèksi | kasangsaya sinangsaya ing wardaya ||

61. Pangkur

1. sêkar pangkur kang gumantya | amangsuli kang wus winarnèng ngarsi | ri saksana para agung | sampun manjing sadaya | maring jroning wahkamêring sêtatsiun | ing Tugu sapangkat-pangkat | bêbanjêngan lênggah kursi ||

2. dèrèng dangu lênggahira | kapiyarsa swaraning ponang ploit | cumalêring nganyut-anyut | pratôndha sung sasmita | èksêprès kang tinitihan jêng sang prabu | ing samangkya wus mèh prapta | para agung ingkang sami ||

3. lênggah anèng sajronira | ing wahkamêr wau dupi miyarsi | cumlêringing ploitipun | ing ratagni sakala | nulya samya umijil saking jronipun |

--- 271 ---

ing wahkamêr sêsarêngan | manggèn gon sabilik-bilik ||

4. tan antara dangunira | kang ratagni dumrojog sampun prapti | mênggah-mênggah swaranipun | gumludhug lampahira | asmunira ngorong lir kasatan ranu | wus praptèng tugu kawuryan | janggêrêng tan mobah mosik ||

5. para agung ingkang samya | mêthuk kondur dalêm wau nulya glis | gurawalan lampahipun | binarung ungêlira | Wilhèlmês pan nasao musik gumuruh | mahargyèng rawuh narendra | araras rum kapiyarsi ||

6. mangkana jêng sri narendra | gya angawe ring pra agung kang sami | mêthuk anèng sêtatsiun | sigra pra agung samya | dupi wikan pangawe dalêm sang prabu | sangsaya sru lampahira | wus manjing jroning ratagni ||

7. dyan umarêk ngarsèng nata | kang kaprênah wrêdha nulya prasami | makidhupuh marikêlu | dene kang nèm prênahnya | makidhupuh marikêlu lan wotsantun | sira Arya Danurêja | kang dumadya ing pangarsi ||

8. ri saksana tur wotsêkar | kula nuwun dhuh gusti jêng sang aji | kawula samoanipun | sami atur pambagya | widadaning kasugêngan dalêm prabu | jêng sang prabu rum ngandika | mangkana sabdèng narpati ||

9. lah Dipati Danurêja | aturira kabèh wus sun tampani | bangêt trima kasih ingsun | lah balik jênêng sira | kabèh apa padha widada rahayu | ingkang antuk sabdèng nata | gya andhêku tur wotsari ||

10. dhuh gusti musthikaningrat | abdi dalêm amba sadaya sami | ing barkah pangèstunipun | paduka sri narendra | kula nuwun pan sami lulus rahayu | anjawi saking punika | rayi dalêm jêng sang aji ||

11. jêng sinuhun kangjêng sultan | angaturi sêsêgah kang sumaji | konjuk ngarsa dalêm [dalê...]

--- 272 ---

[...m] prabu | awarni mêminuman | tuwin srutu kawula cumadhong dhawuh | ya ta wau jêng sang nata | pangandikanira aris ||

12. hèh Dipati Danurêja | lah matura iya mring yayi aji | pasihanta yayi prabu | satuhu kang mangkana | ing samêngko wus ingsun tômpa sadarum | kaliwat kapasang yogya | bangêt nêdha nrimami ||Kurang satu suku kata: bangêt nêdha nrima mami.

13. marma nuli ladèkêna | tur sandika nêmbah sang nindyamantri | wus sumaos ngarsèng prabu | waradin saha bala | myang wus samya rinêsêp pan sanggyanipun | satuhu wus tan kuciwa | pangruktining kang sêsaji ||

14. nahan gantya winursita | pangruktining wau ponang ratagni | dupi sampun wancinipun | arsa bidhal lumampah | jêng sang prabu nulya malih ngandika rum | ring sira sang mantri muka | linuting têmbung mêmanis ||

15. hèh Dipati Danurêja | kabèh bae rèh mêngko wus winanci | èksêprès arsa lumaku | lah iya sira padha | ge mundura kariya padha rahayu | kang antuk sabdèng narendra | sru sumungku tur wotsari ||

16. kula nuwun jêng sang nata | dasih tuwan amba sadaya sami | nuwun sandika sang prabu | tanapi wahyanira | sabdotama dalêm gusti jêng sang prabu | pinundhi kalingga murda | ingêmbun salami-lami ||

17. mugi-mugi dumadosa | pisarating yuwanamba prasami | botên langkung jêng sang prabu | dasih tuwan sadaya | dhèrèkakên kasugêngan dalêm prabu | dhawuh sabdaning narendra | iya bangêt trima kasih ||

18. wau ta sang mantri muka | gya manêmbah lumèngsèr sing ngarsa ji | myang para narendra sunu | ing nagri Yogyakarta | wus prasamya manêmbah wênèh sumungku | sigra mêsat sing ngarsendra | tut wuntat ing kyana patih ||

19. wus umijil sing jronira | garêbonging titihan [ti...]

--- 273 ---

[...tihan] dalêm aji | umanggèn samadyanipun | ing sêtatsiun samya | angarompol tinata sajuru-juru | manganti ing lampahira | ratagni titihan aji ||

20. laju mangkya winursita | siwi bantya dalêm gusti sang aji | ingkang wus winarnèng ngayun | Kangjêng Pangran Dipatya | Arya Pakualam saha garwa laju | umarêk ngarsèng narendra | tur wotsêkar minta pamit ||

21. ing rama jêng sri narendra | kula nuwun dhuh rama jêng dewa ji | rèhning sampun praptèng Tugu | mugi sampun dumadya | kuciwaning panggalih dalêm sang ulun | kawula myang atmajanta | adhi ajêng dhuh rama ji ||

22. kula nuwun sami minta | pangaksama dalêm kangjêng rama ji | botên sagêd atut pungkur | dhèrèk kondur paduka | ngantya praptèng salêbêtirèng kadhatun | ing praja di Surakarta | karantên wêkdal samangkin ||

23. sawêg kathahing pakaryan | ingkang kêdah amba pêlêng rama ji | botên langkung rama prabu | kawula myang putranta | adhi ajêng dhèrèkakên lulusipun | kasugêngan dalêm rama | duk gusti jêng sri bupati ||

24. miyarsa ing aturira | siwi bantya dalêm jêng sang siniwi | sru karênan jroning kalbu | puwara rum ngandika | lah iya wus nora dadi ngapa kulup | kari slamêt putraningwang | ingkang putra tur wotsari ||

25. kula nuwun kangjêng rama | dhawuh sabda dalêm dahat kapundhi | ingêmbun salaminipun | mugi-mugi dumadya | jêjimating amba sasemah myang sunu | kinalisna sambekala | sing pangèstu dalêm aji ||

26. sigra Jêng Pangran Dipatya | Arya Pakualam sagarwa sami | ngèstu pada lèngsèr sampun | saking ngarsèng narendra | myang wus mijil sing grêbonging rata latu | umanggèn samadyanira | sêtatsiuning ratagni ||

--- 274 ---

27. manganti ing lampahira | rata latu titihan dalêm aji | tan antara dangunipun | ponang rata pawaka | kumarangsang dahat umyung swaranipun | binarunging swaranira | para janma kang ningali ||

28. kumaruwuk pindha rijal | ingkang munya ing wanci bangun enjing | wênèh ana suk-dhinêsuk | ting craèk swaranira | dening dènya mèt papan pikantukipun | kang kinarya mulat marang | ing gusti jêng sri bupati ||

29. nahan ri wusnya mangkana | loncèngira ing sêtatsiun muni | cumarêngkling swaranipun | tinatap kaping tiga | môngka tôndha lumampahing rata latu | titihan dalêm sang nata | ya ta wau kang ratagni ||

30. gya tumanggap ploitira | cumalêring dahat dènya mêlingi | sru angèsès asêpipun | anulya ge lumampah | pinahargya ungêling musik gumuruh | araras rum swaranira | marês lêlagoning gêndhing ||

31. yèn rinaras swaranira | nganyut-anyut pan kadya sung sêsanti | maharjanta jêng sang prabu | sasori miwah putra | sumawana para pandhèrèk sadarum | mugi anggung winantuwa | suka sênênging panggalih ||

32. nêngna wau dyan winarna | para agung ingkang samya manganti | kondur dalêm jêng sang prabu | dupi rata pawaka | wus lumampah prasamya kurmat sadarum | wênèh ana kang wotsêkar | wênèh ana ingkang sami ||

33. kawuryan dhêku kewala | jêng sang prabu karênan jroning galih | asta dalêm gya angacung | kumitir katonira | kang mangkana karsa dalêm jêng sang prabu | maringi tôndha pracihna | lulusing bage basuki ||

34. wau kang rata pawaka | lampahira wus lêpas tan kaèksi | ing marga datan winuwus | pra agung Yogyakarta | wus luwaran sowang-sowang lampahipun | wus [wu...]

- -- 275 ---

[...s] pinunggêl kang carita | mangkya gantya kang winarni ||

62. Pocung

1. nêngna wau mangkya gantya sêkar pocung | ya ta kang winarna | jêro jawining pura di | ing nagari Surakarta Adiningrat ||

2. kang winuwus kariyin sang mantri ngayun | sakalihan garwa | sadaya pan sampun sami | samêktarsa mêthuk kondur dalêm nata ||

3. tan winuwus ananing busananipun | kalamun winarna | ananing busana yêkti | karoncènên mung mamèt enggaling kata ||

4. nanging namung labuhanta sang nindya nung | kang rinênggèng basa | bêbasan tan madal sumbi | sumbaganing wardayambêk martotama ||

5. taman limut maring kasusilanipun | sumungku prasêtya | ing gusti jêng sri bupati | tan kumêdhèp ulah kridhaning nagara ||

6. karana wus kalakyan salaminipun | nistha madyotama | sadaya pan sampun sami | kacakup nèng astanya sang mantrimuka ||

7. satata mung pinêlêng wus datanpa wus | winawasing driya | mamrih arjaning praja di | mindêng dènya ngrênggêp pusaraning praja ||

8. jamakipun kang mangkana sang nindya nung | satuhu pranyata | pinunjul samèng dumadi | kang kadyèku pantês kinarya darsana ||

9. marmanipun karsa dalêm jêng sang prabu | yêkti wus tan lôngka | misudhèng sang nindyamantri | kabyawara ring para wadu wandawa ||

10. sanggyanipun wau samya tampi dhawuh | lamun nawungkrama | konjuk sandhaping pada ji | ingkang mawa mursitèng sang mantrimuka ||

11. ywa kalimput pangrarase ukara rum | mawa rêrakêtan | wau risang nindyamantri | pan winênang sinêbut putra sampeyan ||

12. wosing wuwus karana darunanipun | sang nayaka waktra | pinulunggana dumadi | siwi bantya dalêm gusti jêng sang nata ||

13. miwah wimbuh katarima [katari...]

--- 276 ---

[...ma] sang nindya nung | kaonang dènira | mangrênggêp pusarèng nagri | pênêd kadya ingkang wus winahyèng ngarsa ||

14. tuwin sagung panêkare sang nindya nung | gung alit sadaya | samyantuk martaning galih | tan ana kang rinêngat sang mantrimuka ||

15. marmanipun kang para panêkar sagung | samya kawistara | gumolonging tyas prasami | sru sumungku prasêtyèng sang mantrimuka ||

16. lawan sayuk iyêk mabipraya saguh | sagahing wardaya | rinèh sagunging pakarti | nirbita nut tan wiyang praptaning lena ||

17. labanipun mèngêt lêlabuhanipun | lawan susilanta | sira risang nindyamantri | têmah kasok kasongan tyas martotama ||

18. gya winuwus pra bupati lawan sagung | kaliwon kang samya | umiring sang nindyamantri | mêthuk kondur dalêm jêng sri narèswara ||

19. kang kariyin sang ambêk sadu winuwus | widagda ing driya | marsudi utamèng budi | kasub ing rat Dyan Mas Arya Wuryaningrat ||

20. kang sumambung yèku sira Dyan Tumênggung | Bujanagara myang | pinudya krama wêwangi | sira Radyan Tumênggung Wôngsanagara ||

21. nulya laju kang sumundhul lampahipun | sang widagdèng driya | mumpuni ring rèh undhagi | ya ta Radyan Tumênggung Wrêksadiningrat ||

22. dyan winuwus kaliwon ingkang sumambung | kang prakosèng lampah | tan kêbluwêr anèng margi | sira Radyan Ngabèi Bujadipura ||

23. kang sumambung angarèni lampahipun | kang pinudyèng krama | kasub ing rat awêwangi | nênggih Radyan Ngabèi Wôngsadipura ||

24. sigra laju ingkang môngka pungkasipun | warujuning lampah | sampun datan nguciwani | sira Radyan Bèi Prawiradipura ||

25. sanggyanipun wau anggung atut pungkur | ring sang mantrimuka | gumarubyug [gumarubyu...]

--- 277 ---

[...g] tan ngowani | sowang-sowang wahana rata sadaya ||

26. galur sêlur urut madyaning dalanggung | tangèh yèn winarna | kaananing margi-margi | gya pinunggêl sampun lêpas lampahira ||

27. enggalipun samoanya wau sampun | prapta ing Balapan | sêtatsiuning ratagni | myang wus manjing jroning wahkamêr sadaya ||

28. tan winuwus ananing wahkamêr sagung | gantya winursita | sagung kang para prajurit | jaba jêro kang mêthuk kondur narendra ||

29. dyan winuwus ingkang môngka ing panganjur | manggalaning lampah | yeka ingkang apalinggih | Pangran Kolnèl Ariya Purbanagara ||

30. kang sumambung lampah môngka kondhangipun | tuwèdhê komandhan | litnan kolnèl apalinggih | Rahadyan Mas Ariya Priyawinata ||

31. ya ta laju panêkarnya sang wira nung | mayuring tamtama | yèku sira kang wêwangi | Rahadyan Mas Arya Kusumawinata ||

32. nulya Mayur Jayasura kang sumambung | Rahadyan Mas Arya | Wiryawinata nulya glis | ritmistêring mijipinilih winarna ||

33. lah ya iku sang tarunambêk wira nung | kaonanging basa | sira ingkang awêwangi | Dyan Mas Panji Brata pinilih anulya ||

34. kang sumambung yèku sira sang palungguh | Kaptin Trunasura | kaswarèng rat awêwangi | Rahadyan Mas Apanji Sumatênaya ||

35. ya ta laju irstêlitnaning wira nung | kaonanging jana | wira di mijipinilih | Dyan Mas Panji Prawira pinilih nulya ||

36. kang mangayun iya iku kang sumambung | irstêlitnanira | Jayasura ngusap wèni | Rahadyan Mas Apanji Mangkusaputra ||

63. Sinom

1. ya ta malih sumambungnya | para pratiwèng narpati | twèdhê litnaning tamtama | prajurit jro kang palinggih | sira Dyan Mas Apanji |

--- 278 ---

Côndrasaputra jêjuluk | myang twèdhê litnanira | prajurit miji pinilih | sira Radyan Apanji Tôndhasaputra ||

2. nulya twèdhê litnanira | prajurit gêlêngan Jawi | pan wira di Jayasura | sira Radyan Mas Apanji | Dipamartana nênggih | ingkang angarèni laku | tuwèdhê litnanira | Trunasura awêwangi | sira Radyan Apanji Purwadilaga ||

3. ingkang môngka pungkasira | ing lampah yeka palinggih | tuwèdhê litnan ajidan | pêparab Radyan Mas Panji | Jayaprawira sami | rêspati parabotipun | dhasar cêmêng kawuryan | kêkomplitan cara Wlandi | namung datan mawa sinung sêkudêrnya ||

4. wus sami sangkêp sadaya | sakapraboning lumaris | myang sampun sami wahana | ing rata sabilik-bilik | dupi wus mêpak sami | ratanira sang panganjur | sigra budhal lampahnya | anggung tinut wuri maring | ratanira pra panêkar wau samya ||

5. sru gumuruh swaranira | gêgancangan urut margi | sampun datan winursita | raras srining margi-margi | sagunging rata sami | sampun lêpas lampahipun | tan dangu sampun prapta | sêtatsiuning ratagni | ing Balapan wus manjing wahkamêr samya ||

6. sowang-sowang dumunungnya | sajuru-juru kaèksi | bêbanjêngan lungguhira | jajar- jajar munggwèng kursi | kawuryan ngrêspatèni | sajronirèng sêtatsiun | katon rêgêng dadakan | gôngsa atanapi musik | ingkang môngka pahargyan kondur narendra ||

7. sumawana sanggyanira | parawira brêtyapati | kalawan têtindhihira | ingkang arsa angurmati | kondur dalêm sang aji | myang para undhagi sagung | ingkang sami samêkta | panataran kang rinukti | anèng jroning sêtatsiuning Balapan ||

8. ginatra sapangkat- pangkat |

--- 279 ---

dumunungira prasami | satuhu wus datan siwah | lawan duk nalikèng nguni | têdhak dalêm sang aji | raras srine tan winuwus | wus punggêl gya winarna | para janma kang ningali | agung alit jalu èstri bêbusêkan ||

9. kapiyarsèng swaranira | sru gumêdêr angidêri | saidêrirèng Balapan | myang uruting margi-margi | jibêg kèbêkan sami | datan ana sêlanipun | winulat sing mandrawa | kawistaranirèng margi | kadyangganing narmada sinetubanda ||

10. anggênggêng gamêng kawuryan | mobahing para sujanmi | ting karoyag yayah kadya | pathok kang môngka lajêring | setubanda wit dening | tinêmpuh ilining ranu | kumrasak swaranira | labêt sing magênging warih | pan mangkana anênggih pêpindhanira ||

11. nêngna wau dyan winarna | dupi mangkya sampun wanci | jam tiga siyang samana | kawistaraning hyang rawi | wus gumiwang lumaris | amracima sorotipun | sumirat mrabangkara | tan ana ima ngawêngi | sru kawangwang kumênyar ujwalanira ||

12. sumilir kang samirana | ngirit gandaning sêsari | marbuk aruming suganda | gung mangambar amênuhi | urut madyaning margi | ing Surakarta praja nung | satuhu kang mangkana | kadi samya sung sêsanti | maharjanta kondur dalêm sri narendra ||

13. ri sampunnya kang mangkana | datan dangu kapiyarsi | suwaraning kang telegram | linuting sastra sinandi | angêcêg wanti-wanti | sung pratôndha cihnanipun | lamun rata pawaka | titihan dalêm sang aji | lampahira wus mèh prapta ing Balapan ||

14. sèping sêpur samangkana | dupi mangkya wus udani | wandaning sastra telegram | sigra marah mring sanggyaning | punggawaning ratagni | ingkang anèng sêtatsiun | pan kinèn nyingkirêna | ring pra janma kang ningali | aywa kongsi [kong...]

--- 280 ---

[...si] pêrak lawan ril sadaya ||

15. karana darunanira | èksêprès ingkang dumadi | titihan dalêm narendra | ing mangkya wus arsa prapti | kang sinung ling nulya glis | gurawalan gupuh-gupuh | mastutyèng pangrèhira | sira sèping rata agni | para janma kang ningali tan lênggana ||

16. duk samana pramodanya | pangrèh prajaning praja di | Dyan Mênggung Mangunnagara | tan darana anulya glis | sung warah mring sanggyaning | para punggawanira wus | pan kinèn amranata | ring pra janma kang ningali | aywa kongsi ngèbêki madyaning marga ||

17. tinataa kang prayoga | umanggon têpining margi | nganan ngering dumunungnya | lamun mêngko jêng sang aji | wus kondur para janmi | kang umiyat wau sagung | kinèn aparikrama | agung alit jalu èstri | winaraha kinèn andhodhok sadaya ||

18. sagunging para punggawa | duk wus tampi dhawuh saking | pramodaning pangrèh praja | ingkang wus winarnèng ngarsi | saksana nulya sami | tur sandika saurmanuk | mangèstu tanpa taha | para janma kang ningali | wus tinata arantap tanpa sangsaya ||

19. gumarênggêng swaranira | agung alit jalu èstri | jibêg jêjêl yêl-uyêlan | suk-dhinêsuk rêbut ngarsi | samana amarêngi | ana janmèstri lagyaru | lan lakinya nèng wisma | wus jamake janma cêplik | rok- cinorok bôngsa cangkêm karut bisa ||

20. dadi jalaraning gêndra | kongsi gobyog jroning panti | nganti dadya jêjothakan | lawan lakinira kongsi | lawase mèh sêsasi | samya datan sapa aruh | mung tansah parêngutan | dupi mangkya ingkang èstri | myarsèng warta yèn gusti jêng sri narendra ||

21. kondur saking apêpara | ingkang èstri gya murwani | nyapa aruh mring kang priya | kalayan [kalaya...]

--- 281 ---

[...n] têmbung mêmanis | mèt prana dènira ngling | dhèpèl-dhèpèl mring kang jalu | lah pakne gêndhuk sira | gilo tak olèh-olèhi | pêpanganan gonku tuku saka pasar ||

22. ingkang jalu tan lênggana | mituruti mring kang èstri | pêpanganan gya binuka | rinênggêp nulya binukti | pacake pan gumaip | asmu ngece manthuk- manthuk | karana darunanya | ingkang èstri wus kajodhi | ngajak wawuh luwar saka jêjothakan ||

23. nganggo awèh pêpanganan | rasane enak binukti | urup petunge kang priya | bisa wawuh lan kang èstri | tur ora amiwiti | lan antuk panganan wau | upama caranira | janma gramèn antuk bathi | wus mangkana nulya mojar mring rabinya ||

24. lah êmbokne gêndhuk sira | upamane kowe kuwi | bisa lulus kang mangkana | iba sênêngku tan sipi | wong wadon iku bêcik | bêkti marang lakinipun | aja sok nganggo meda | angladaki marang laki | nora bêcik lan saru rinêngwèng tôngga ||

25. lan ana kaol sung warah | wadon yèn tan bêkti nglaki | karêm ngladaki lakinya | besuk têkèng jaman akir | bakale anêmahi | antuk siksa nèng jronipun | ing naraka jahanam | kang panase nglêluwihi | nora antuk pangapuraning Hyang Suksma ||

26. apêsira jroning gêsang | nadyan sugih êmas picis | apadene rajabrana | nanging yèn tan bêktyèng laki | prasasat tanpa kardi | dening mindêng jroning kalbu | tan sinung katêntrêman | buyar sakèh kang pinikir | gampang gone kêna ing pôncawisaya ||

27. nanging kosok balinira | wong wadon kang bêktyèng laki | têgêse wus tan sawala | manut tabiyating laki | tan karêm angladaki |

--- 282 ---

iku musthikaning wadu | jronira maksih gêsang | tansah antuk sihing laki | ayêm têntrêm kalising pôncawisaya ||

28. lawan benjang praptanira | ing jaman kasidan jati | bakal antuk kasuwargan | tan ana siksaning Widhi | tan arip lan tan ngêlih | nikmat mupangat tinêmu | mulane ta elinga | aja mung anggêre muni | rasakêna sawiji kaol mangkana ||

29. ingkang èstri duk kataman | wuwus kang mangkana nuli | mèncêp mleroki kang priya | kêkêmbangan kuna mijil | liringe mikênani | mring tyasira ingkang jalu | kawuryan angrêrêpa | pakne gêndhuk ing saiki | aku uwis kapok jaluk pangapura ||

30. salawase nora pisan | wani manèh angladaki | kang uwis-uwis kewala | pinêndhêma jroning siti | wis tan parlu pinikir | amarga wong wis kabacut | myang cêpêt tanganira | anyablèk wêntising laki | lakinira api kagyating wardaya ||

31. sarwi bêkuh sawatara | lan èdhèg dènira linggih | anggalêgês guyunira | ingkang èstri mojar malih | bapakne aku miyarsi | jare gusti jêng sang prabu | kabare wis têtela | kalamun ta dina iki | kondur saka anggèning miyos pèpara ||

32. ingkang jalu wus tan samar | pamoring têmbung mêmanis | konusing tyas nuju prana | ayo thata. dandana gêlis | lah iya tak êntèni | tak têrake yèn andulu | kondur dalêm narendra | ingkang èstri duk miyarsi | sojarira ingkang jalu kang mangkana ||

33. solahira drèg-êdrègan | mring pakiwan sirig-sirig | nulya adus rêrikatan | sêsampating adus nuli | umanjing jroning panti | gènnya tapihan kasusu | ubête tan rinasa | mung anggêre nganggo tapih | lan kulambi sêsèntire

--- 283 ---

katon mubyar ||

34. pupurane kandêl ngayang | alise tan pinalirit | lambe katut pinupuran | merok-meroke ngranuhi | labêt irêng kang kulit | kudu kandêl pupuripun | dupi wus sawatara | karingêtên pan kaèksi | mêlêng-mêlêng mêncèrèt basisik mangkak ||

35. komplit lan tapihanira | ubête nora pinikir | nora ngangggo linonggaran | datan sinungan pangasih | saking notoling kapti | mêlanging tyas bok kalamun | kêpancal datan wikan | kondur dalêm jêng sang aji | lakunira mung jondhil-jondhil kewala ||

36. ewadene lagonira | kang pinindha para putri | wiragane tanpa mêndha | dènira ngiling-ilingi | layangannya pribadi | sinambi lawan lumaku | ècèran èsêmira | sarimbitan urut margi | wus tan ginggang rênggang gula lan kang priya ||

37. sampun lêpas lampahira | wus ênêng datan winarni | mangsuli caritanira | ingkang wus winarnèng ngarsi | kondur dalêm sang aji | pan ing mangkya lampahipun | titihan dalêm nata | èksêprès wus kapiyarsi | ploitira munya sru angguladrawa ||

64. Dhandhanggula

1. nêngna wau mangkya dyan winarni | para agung prajèng Surakarta | ingkang mêthuk sri pamase | rumuhun kang winuwus | yèku senapatyèng ajurit | sira kangjêng pangeran | dipati dibya nung | Arya Prabu Prangwadana | saha garwa tinut wadya jalu èstri | kèhnya mung sawatara ||

2. sumawana sang mardawèng budi | ingkang mêndêng mêmardi wardaya | ingkang mamrih sayogyane | myang karta arjanipun | wêwêngkonnya ing Bayalali | kasub ing tri bawana | nênggih sang palungguh | asistèn ingkang pêparab | sira Tuwan Popêlir myang sèkrêtaris | sadaya wau samya ||

--- 284 ---

3. wus wahana rata otomobil | sigra budhal gumruh swaranira | gêgancangan ing lampahe | tutêr myang klatsonipun | gung umyangan samargi-margi | wus lêpas lampahira | sapangu pan sampun | samya rawuh ing Balapan | kalawan wus manjing ing wahkamêr sami | sami lênggah satata ||

4. ananira wus datan winarni | nêngna malih mangsuli carita | lampahira ponang èkprès | titihan dalêm prabu | saya pêrak dera lumaris | ngrêgêmêng katonira | kukusnya kumêlun | anggêmbulêng ngampak-ampak | tinêmpuhing ponang pôncawara tarik | warata lêlimêngan ||

5. samangkana nulya ana kèksi | gêbyar-gêbyar kênyaring ujwala | labêt dening darunane | katlêkop ingkang mêncu | muncar-mancur anèng wurining | sêkur sêtin kang dadya | dêdalaning kukus | kapanduk soroting surya | sumambirat sumorote ngilat thathit | wèh eraming wardaya ||

6. ploitira amunya mêlingi | nganyut -anyut rarasing suwara | cumalêring saesthane | sung wikan yèn sang prabu | sakalihan jêng pramèswari | wus kondur sing pêpara | sawadya rahayu | marma para sanggyanira | ingkang mêthuk kondur dalêm jêng sang aji | laju menggala mêpak ||

7. mênggah-mênggah swaraning ratagni | asmunira ge-agea prapta | abalapan kawuryane | lampahnya gumaludhug | sru sumêmbur kang bajrapati | tumêmpuh ing bantala | lêbu-lêbu kombul | sumawur nèng dirgantara | amimbuhi lêlimêngan ing wiyati | yayah têdhuh kawuryan ||

8. gung sinêru lampahing ratagni | waringutên tan tolih ing wuntat | pan ambêrung kawuryane | wus lêpas lampahipun | sapandurat sampun kaèksi | saking madyèng Balapan | ponang rata latu |

--- 285 ---

sinayutan ing rèmira | apuwara lampahnya gumludhug aris | nêngna wau winarna ||

9. sanggyèng para agung kakung putri | sumawana sagung wrahatbala | ingkang mêthuk sri pamase | ingkang sampun dumunung | sêtatsiun Balapan sami | dupi wus amiyarsa | ing suwaranipun | ploiting rata pawaka | nganyut-anyut cumalêring amêlingi | gupuh sami samêkta ||

10. parikrama anèng samadyaning | ngèmpèrira sêtatsiun samya | sajuru-juru katone | ginatra tan tumpang suh | ting cangungong samya ngungaki | dhumatêng lampahira | ponang rata latu | titihan dalêm sang nata | ing netyasmu dahat dènya ngarsi-arsi | kondur dalêm narendra ||

11. saya pêrak lampahing ratagni | angrêgunuk alon lampahira | kumarangsang suwarane | angorong labêtipun | dening wau ponang ratagni | sru kasok lampahira | mèh kasatan ranu | ing mangkya wus kawistara | kang ratagni dumarojog sampun prapti | sêtatsiun Balapan ||

12. kalamun wus datan mobah mosik | minggu kadi tugu sinukarta | anjênggurêng kawuryane | pasêmon sêmunipun | angganira ponang ratagni | akumyus wêdalira | ing karingêtipun | ting parêntul daleweran | ananging wus tan rinasa ing sadêni | makatên asmunira ||

13. ri sampunnya mangkana winarni | sira Tuwan Kopêlir anulya | gupuh-gupuh ing lampahe | mrêpêki grêbongipun | rata latu ingkang dumadi | titihan dalêm nata | dènira dumunung | umarêk sapêrakira | wiwaranya ratagni titihan aji | umanggut parikrama ||

14. jêng sang prabu anulya nampèni | sarwi dahat netyasmu kawuryan | sru karênan sri pamase | tan dangu korinipun |

--- 286 ---

kang ratagni titihan aji | rinênggêp wus umênga | ri saksana laju | wadya dalêm sri narendra | pra undhagi pan samya iyêk mangrukti | anata panataran ||

15. ingkang badhe kagêm jêng sang aji | sakalihan gusti sri dayita | myang para garwa pangrêmbe | tindak saking jronipun | grêbongira ponang ratagni | wus sampat paripurna | ing pangruktinipun | Tuwan Popêlir anulya | gupuh munggwèng panataran kang rinukti | sigra tangkêpan asta ||

16. lawan gusti jêng sri narapati | sumawana gusti sri dayita | bage sugêng pradikane | wus sampat nulya laju | yèku sira Tuwan Popêlir | nganthi mring sri dayita | ya ta tindakipun | tumurun saking jronira | garêbonging ratagni sang raja putri | kawuryan lampahira ||

17. ririh aris rarasnya rêspati | datan têbih gusti sri narendra | kang para garwa pangrêmbe | satata atut pungkur | tindak dalêm jêng sri bupati | arampak bayak-bayak | raras sri dinulu | sagung para wrahatbala | jalu èstri gumolong samya tut wuri | umiring sri narendra ||

18. gumarubyug dènira lumaris | sru gumuruh swaraning pahargyan | musik gôngsa Kodhokngorèk | myang munggang parêng umyung | mawurahan swaraning gêndhing | gumêrah maèbêkan | jroning sêtatsiun | araras rum yayah kadya | manambrama kondur dalêm jêng sang aji | kalawan sri dayita ||

19. sumawana sapandhèrèk sami | linulusna karaharjanira | sampun wontên sadayane | kalawan gung winantu | suka parisukaning galih | salami-laminira | tumêrah tumurun | maring sagung wadyabala | lawan sagung kawula lit jalu èstri | ing nagri Surakarta ||

20. pan mangkana esthanira sami |

--- 287 ---

samangkana wus suwuk winarna | tindak dalêm sri pamase | myang sori dalêm prabu | sampun manjing wahkamêr sami | mung lêrêm sawatara | lawan para agung | ingkang mêthuk sri narendra | ingkang sampun prasamya winarnèng ngarsi | sampun lênggah satata ||

21. jêng sang prabu nulya ngandika ris | maring Tuwan Popêlir mangkana | wahyaning sabda pamase | linuting wacana rum | dhuh sudara Tuwan Popêlir | punapa wartanira | ingkang tampi dhawuh | andhêku rum aturira | kula nuwun koningana sang siniwi | anênggih wontênira ||

22. Surakarta prajanta sang aji | saking barkah pangèstu paduka | datan wontên sangsayane | lulus karta rahayu | sru karênan jêng sri bupati | anulya rum ngandika | maring sang dibya nung | sira Jêng Pangran Dipatya | Arya Prabu Prangwadana sabdèng aji | kulup pangran dipatya ||

23. sira lawan swaminira kaki | apa iya padha karaharjan | kang sinung ling rum ature | kalawan awotsantun | kula nuwun kangjêng rama ji | ing barkah pangèstunta | kawula sang ulun | akalihan rayi tuwan | adhi ajêng sami lulus maharjanti | mèsêm jêng sri pamasa ||

24. ngandika rum malih jêng sang aji | maring sira sang nayaka waktra | hèh Jayanagara kowe | kalawan suamimu | iya apa padha basuki | kang sinung ling tur sêmbah | dhuh gusti sang prabu | ing barkah pangèstu nata | abdi dalêm kawula sasemah siwi | nuwun sami raharja ||

25. sri narendra rum ngandika malih | prajaningsun lan sakèhing wadya | paran mungguh kahanane | wau risang nindya nung | duk nampèni sabdaning aji | pan dhêku myang tur sêmbah | dhuh gusti sang prabu | nagri dalêm Surakarta | tuwin para abdi dalêm sang siniwi | agung alit sadaya ||

26. saking barkah pangèstuning [pangè...]

--- 288 ---

[...stuning] aji | ugi sami lulus karaharjan | botên wontên sangsayane | siyang pantara dalu | sanggyèng para wadya gung alit | samyanggung amêmudya | munajad Hyang Agung | mugi-mugi jêng sang nata | sakalihan myang para pandhèrèk sami | lulusa karaharjan ||

27. jêng sang prabu karênaning galih | duk miyarsa atur kang mangkana | wus mangkana sri pamase | anulya ngandika rum | maring sira sang narpasiwi | rayi dalêm narendra | yèku kang jêjuluk | Kangjêng Pangeran Ariya | Cakraningrat mangkana sabdaning aji | Adhi Mas Cakaningrat ||Cakraningrat.

28. sarèhning wus sawatara yayi | gya warahên sagung wadyabala | kinon mêpak samoane | lah ingsun arsa kondur | ing saiki angênyupuri angênyapuri. | wau sang narpatmaja | duk wus tampi dhawuh | tur sandika ngèstu pada | sampun mêsat saking ngarsa dalêm aji | lêlagon paripurna ||

65. Pangkur

1. ya ta risang narpatmaja | tan darana sigra gupuh lumaris | dhawuhakên sabdèng prabu | umaring sanggyanira | para wadyabala kinèn mêpak sagung | karana jêng sri narendra | arsa kondur ngênyapuri ||

2. wau sagung wadyabala | duk wus tampi dhawuh timbalan aji | tur sandika saurmanuk | sapangu wus prasamya | asiyaga sakaprabonirèng laku | ginatra sapangkat-pangkat | sampun datan nguciwani ||

3. nulya risang narpatmaja | wus mangkana sigra wangsul lumaris | ngabyantara ngarsèng prabu | kalawan tur wotsêkar | kula nuwun jêng kaka ji amba sampun | dhawuhakên sabdèng tuwan | dhatêng wadya dalêm aji ||

4. supadi mêpak sadaya | jêng kaka ji pan arsa ngênyapuri | ri saksana wadya sagung | sampun mêpak sadaya | tuwin sampun ginatra sajuru-juru | titihan dalêm narendra | swandana [swanda...]

--- 289 ---

[...na] di otomobil ||

5. sampun majêng ing ngayunan | saha oto pandhèrèkipun sami | sampun marêk atut pungkur | titihan dalêm nata | wontên jroning paretannya sêtatsiun | ginatra sapangkat-pangkat | umanggèn sabilik-bilik ||

6. myang sadaya wau samya | sampun sangkêp kapraboning lumaris | duk gusti jêng sang aprabu | miyarsèng aturira | rayi dalêm anênggih sang narpasunu | Kangjêng Pangeran Ariya | Cakraningrat jêng sang aji ||

7. karênan jroning wardaya | ri sampunnya mangkana jêng sang aji | samantara ngandika rum | mring sang mardawèng driya | yèku Tuwan Popêlir winarnèng ngayun | mangkana sabdèng narendra | sudara Tuwan Popêlir ||

8. sarèhning wus sawatara | lawan para wadyèngsun wus miranti | sakaprabonirèng laku | dhuh babo saudara | kadarpèng tyas mangkya kularsa ngadhatun | Tuwan Popêlir samana | duk antuk sabdaning aji ||

9. gya andhêku rum turira | kula nuwun kangjêng risang siniwi | satuhu dahat jumurung | karsanta sri narendra | sakalihan rinta jêng sri narpawadu | mangkya arsa ngênyapura | suwawi jêng sri bupati ||

10. wus mangkana jêng sang nata | gya jumênêng sira Tuwan Popêlir | umarêk sigra tumundhuk | nganthi ring sri dayita | bêbudhalan tindak dalêm jêng sang prabu | tan têbih lan sri dayita | bayak-bayak tinut wuri ||

11. garwa paminggir sadaya | tuwin sanggya para agung kang sami | mêthuk kondur dalêm prabu | myang sagung wrahatbala | agung alit jalu èstri gumarubyug | ginatra sapangkat-pangkat | kawuryan ta ngrêspatèni ||

12. ing ênu wus tan winarna | enggalira ing mangkya jêng sang aji | myang gusti sri narpawadu | wus manjing ing jronira | swandana di titihan [ti...]

--- 290 ---

[...tihan] dalêm sang prabu | myang sawusnya têtabean | kêbut sagung otomobil ||

13. lampahira lon-alonan | mung salawe kilo metêr winilis | urut madyaning dalanggung | kawuryan rantap-rantap | tutêr lawan kalatsone gung munya sru | tri gumuruh swaranira | sêsauran urut margi ||

14. gôngsa Kodhokngorèk ngangkang | binarunging munggang kalawan musik | mahargyèng kondur sang prabu | umyangan tanpa mêndha | sajronira sêtatsiun tri gumuruh | nêngna wau kang pahargyan | sumambunge kang winarni ||

15. para wadyendra ordhênas | ingkang samya mangrênggêp ngampil- ampil | ampilan dalêm sang prabu | waos pagon talêmpak | tuwin towok tamèng sabêt lawan limpung | prasami wahana kuda | congklangan lampahing wajik ||

16. tut wuri rata narendra | garubyugan katone ting bathithit | wênèh ana kang kadulu | sandêran lampahira | samya katon palikêt panunggangipun | pêpilihan warnanira | racak samya pêkik-pêkik ||

17. wèh eramnya ingkang mulat | duking wau marêngi ana janmi | wanodya yu katonipun | maksih nom warnanira | irêng manis marèthèli kênèsipun | andulu kondur narendra | umanggon têpining margi ||

18. ngêsuk-êsuk mring rowangnya | pêtrèk-pêtrèk swarane gung cariwis | mangkana pamuwusipun | mêngko cah rada rana | aku arêp maspadakke jêng sang prabu | karo arêp mulat marang | para wadyane sang aji ||

19. ingkang padha nunggang jaran | saprabote kabèh iku pan arsi | sun gambar corèk dumunung | nèng kartas pos kewala | aku bisa sayêkti kabèh kacakup | pasthi cèplês warnanira | ra-orane pindho

--- 291 ---

kardi ||

20. labane dyah pêpêthingan | mawor lawan janma kèh tanpa lirip | tan rêringa jroning kalbu | wus datan sêmang-sêmang | myang tan mawa rikuh lawan tyas pakewuh | sambada lan wiraganya | lêlewane milangoni ||

21. marma sagunging pra janma | ingkang samya nunggal gon aningali | dupi prasamya karungu | wuwusing wanodyendah | kang mangkana prasamya kawuryan sarju | myang angguyu latah-latah | wèh rêsêping para janmi ||

22. nêngna malih winursita | amangsuli kondur dalêm sang aji | yèn rinaras jroning kalbu | gusti jêng sri narendra | apan kadi duk nguni caritanipun | satriya di Madukara | manambut silaning krami ||

23. dhaup lawan dyah utama | putri kadang nata di Dwarawati | ing bawana tri kinasub | Rêtna Wara Subadra | ri sampuning dhaup wau sang rêtna yu | binoyong ring Sang Arjuna | kondur mring Ngamarta nagri ||

24. sagunging para jawata | widadara kalawan widadari | ngudanakên puspita rum | sumawur gandanira | sru mangambar maratani marbuk arum | sêsanti manadukara | maharjèng sang palakrami ||

25. pan makatên pindhanira | kondur dalêm gusti jêng sri bupati | lawan jêng sri narpawadu | janma jalu wanita | agung alit busêkan horêg kalangkung | karana darunanira | kadêrêng arsa udani ||

26. sulistyaning warnanira | musthikaning bawana nuswa Jawi | ing Surakarta praja nung | kaonang sri narendra | ingkang dahat susilambêk tyas marta yu | martani sagung dumadya | mindêng dananira mili ||

27. maring putra myang santana | tuwin maring sanggyaning para dasih | agung alit èstri jalu | pan kadi tumrahira | riris môngsa kasapta ing siyang dalu | lumintu wus tanpa mêndha | tan ana ginondhang kasih ||

28. marma sagung para putra | myang santana [santa...]

--- 292 ---

[...na] tumêkèng wadu aji | agung alit èstri jalu | sumungku tyas prasêtya | datan ana kang kumêdhèp siyang dalu | dening mèngêt kotamanta | panggalih dalêm sang aji ||

29. ingkang sampun amangambar | marbuk aruming asma dalêm aji | angèbêki lèn praja gung | marma kang para raja | ing lèn praja samya sih trêsna sadarum | ring gusti jêng sri narendra | anganggêp sumitra jati ||

30. maksih tangèh yèn winarna | kotamaning gusti jêng sri bupati | nêngna wau dyan winuwus | mangsuli caritanya | sanggyanira para janma kang andulu | ing sawênèh malih ana | wanodya tigas kaèksi ||

31. maksih katon labêtira | tilas paès kalonthong ponang wèni | tinata pating carênthung | sambada lan warnanta | kuning bentrok sumêdhêng pangadêgipun | netra jait sawatara | alisnya malêngkung langking ||

32. labête kinêrik anyar | cêmêng mêlês yayah kadya minangsi | wimbuh-wimbuh lambenipun | anggandhul sawatara | ambalèngèr kawuryan ta lir kapundhung | wandanira dêdugangan | lêlewane milangoni ||

33. têtelane kang mangkana | lagya tigas gènira palakrami | marmanira anggènipun | angadi ing busana | apan maksih sarwendah kawuryanipun | myang gandaning burat wida | maksih arum amrik minging ||

34. kang mangripta duk samana | dupi wikan maring sira dyah adi | gêtêr patêr jroning kalbu | muntap kasuranira | ketanging tyas duk sêmôngka plonconipun | dupi mèngêt yèn wus wrêdha | amêngkoni semah siwi ||

35. ngalokro bayuning angga | muhung kari umahasing asêpi | ngisêp mrih pranawèng kalbu | supadi widadarja | anggènira mangulun ring jêng sang prabu | salami gung parisuka | tumrah maring semah siwi ||

--- 293 ---

36. sumawana nganti prapta | sakukuban gung alit jalu èstri | tan ana sangsayèng kalbu | dening dènya kaleban | barkah dalêm ing gusti jêng sang aprabu | Narendra di Surakarta | têtêlênging nuswa Jawi ||

37. wus ênêngna kang mangkana | mangkya malih ingkang winarnèng kawi | mangsuli sumambungipun | ingkang tigas kawuryan | kuning bentrok sumêdhêng pangadêgipun | dyan adi pangantèn anyar | dupi wikan ing sang aji ||

38. nitih oto lampahira | sampun praptèng ngajêngnya sang dyah adi | wau sang dyah adi muwus | myang ngêbuk wêtêngira | jabang bayi galo gusti jêng sang prabu | sudarmanta kang sanyata | sawiji kaoling jawi ||

39. lamun wontên kang wanodya | mêntas nambut silaning palakrami | myang sawênèhira lamun | ana dyah ingkang lagya | anggarbini môngka wikan jêng sang prabu | kang mangkana pisaratnya | wêtêngira dèn kêbuki ||

40. sarwi ngucap swaranira | jabang bayi galo gusti jêng sang aji | sudarmanta kang satuhu | punika benjangira | lamun darbe atmaja umijil jalu | punapa mijil wanodya | satuhu endah ing warni ||

41. sampun lulus lampahira | swandana di titihan dalêm aji | sawadya wus datan kantun | urut madyaning marga | ting saliri swaranira tri gumuruh | sampun lêpas lampahira | tan ana sangsayèng margi ||

66. Gambuh

1. wus gambuh kang winuwus | nêngna wau ingkang wus winuwus | mangkya gantya ingkang winursitèng kawi | kawistaraning pamuwus | winawas jroning kadhaton ||

2. Surakarta praja nung | nênggih ibu dalêm jêng sang prabu | Kangjêng Ratu Madurêtna myang sagunging | putra putri dalêm prabu | ingkang maksih timur kaot ||

3. tanapi sanggyanipun | para garwa paminggir sang prabu |

--- 294 ---

ingkang datan umiring jêng sri bupati | ingkang samya kinèn kantun | wontên jronirèng kadhaton ||

4. tuguran siyang dalu | wontên jroning prabasuyasa gung | têtêbêngan sagunging parêkan cèthi | jroning dhatulaya pênuh | jibêg bêblêg rêgêng tinon ||

5. sapangu ngiditipun | samirana umanjing jronipun | dhatulaya ngirid gandaning sêsari | ingkang wangi gandanipun | marbuk arume tan anggop ||

6. mawèh rêsêping kalbu | dening samya kataman kapanduk | mudharira sugandaning puspita di | winoraning jêbad arum | tuwin ratus myang kêkonyoh ||

7. wus nêngna dyan winuwus | pra wadyendra jalu ingkang tugur | tuwin ingkang sowan wontên samadyaning | panataraning kadhatun | tapsilane amabukoh ||

8. lirangan lungguhipun | bêbanjêngan kang wrêdha nèng ngayun | ingkang anom nèng wuri gènnya sumiwi | winawas wus tan tumpang suh | undha-usuking pamanggon ||

9. myang samya katonipun | ngayun-ayun kondur dalêm prabu | maksih tangèh kalamun rinênggèng kawi | sagunging rêroncènipun | pinunggêl gantya cariyos ||

10. mangsuli ananipun | kondur dalêm gusti jêng sang prabu | nèng dalanggung lampahira otomobil | maksih lulus agung tinut | oto pandhèrèk gumolong ||

11. dupi lampahnya sampun | prapta wontên parapatanipun | ing dalanggung Nonongan kang otomobil | titihannya sang kinasub | sudibya nung prawira nom ||

12. anênggih sang palungguh | senapati pêpati radya nung | yèku sira Kangjêng Pangran Adipati | Prangwadana Arya Prabu | myang sagunging ponang oto ||

13. pandhèrèkira sagung | sêsarêngan lawan otonipun |

- -- 295 ---

sira Tuwan Popêlir myang sèkrêtaris | gya pinutêr sêtiripun | nyidhat lampahnya mangulon ||

14. oto titihan prabu | sapandhèrèkira wus tan kantun | sêtirira pinutêr sigra lumaris | amangetan tri gumuruh | swaraning tutêr myang klatson ||

15. sapangu sampun rawuh | parapatan Galadhag mangidul | pêrsênèle sinayut lampahnya rindhik | samantara sampun rawuh | jroning alun-alun êlor ||

16. naratas lampahipun | ngidul bêblês mijil madyanipun | lowahaning waringin kurung prasami | dupi lampahira sampun | praptèng paratigan notog ||

17. anênggih ngajêngipun | ing sasana sumewa gya laju | nêkuk ngetan samantara sampun prapti | kori sapiturang ngidul | lampahira saya alon ||

18. ing mangkya enggalipun | otomobil lampahira sampun | praptèng kori trêmboko nêkuk lumaris | amangulon sapangu wus | praptèng brajanala alon ||

19. lampahnya nulya nêkuk | amangulon sapangu pan sampun | rawuh wontên madyanira paretaning | kori talangpatèn sampun | ya ta wau kacariyos ||

20. wadya dalêm sang prabu | sêtap musik kasêpuhan sagung | kang samêkta mahargyèng kondur sang aji | anèng plangitaning panggung | sônggabuwana gumolong ||

21. kalawan sanggyanipun | ing kagungan dalêm jêng sang prabu | nênggih gôngsa Kodhokngorèk ingkang sami | gumadhuh wadananipun | putra santananing katong ||

22. gêlêngan kanan sagung | ingkang sampun rinukti rumuhun | dumunung nèng plangitanira ing panti | panggungan talangpatèn wus | pêpak kang niyaga golong ||

23. gôngsa sampun tinabuh | bêbarungan lawan [la...]

--- 296 ---

[...wan] swaranipun | musik ingkang sampun winursitèng ngarsi | sru gumêdêr tri gumuruh | pangraose ing lêlagon ||

24. rinaras jroning kalbu | kang mangkana ing saesthanipun | lir nambrama ing gusti jêng sri bupati | myang gusti sri narpawadu | sapandhèrèk dalêm katong ||

25. lulusa maharja yu | ing siyang myang pantaraning dalu | winantua suka êntyarsaning galih | gusti kangjêng sang aprabu | myang gusti juwita katong ||

26. antuka nugraha gung | dening Gusti Hyang Kang Maha Agung | dinirgakna ingkang yuswa jêng sang aji | sakalihan narpawadu | wèt bawani jro kadhaton ||

27. têtêp pangastanipun | pusaraning nuswa Jawi sagung | Surakarta Adiningrat prajarja di | sirna sagunging ru-biru | ruwata duskartaning wong ||

28. ing praja katonipun | sakalangkung gêmah ripahipun | samubarang kang tinandur sarwa dadi | murah sandhang pangan nutug | pra juragan gung gumolong ||

29. prasamya alêlaku | saking liyan praja galur sêlur | agêgramèn mring Surakarta praja di | candhak-kulak kumarubut | rêbut gramèn myang rêbut gon ||

30. prasamya kapiluyu | apêpanti sasemah myang sunu | nèng jronira tuwin wontên sajawining | kutha miwah dhusun-dhusun | ayêm têntrêm dènya manggon ||

31. pratôndha cihnanipun | tharik-tharik dêging wismanipun | bêbanjêngan anggênggêng myang adu cukit | makatên rarasing kalbu | pahargyan dalêm sang katong ||

32. wus nêngna kang winuwus | pan ing mangkya gantya kang winuwus | amangsuli jroning pura para putri | dupi mirêng swaranipun | kondur dalêm jêng sang katong ||

33. umyangan tri gumuruh | sru gumêdêr sajroning pura rum | tambuh-tambuh dènira samya lumaris | wênèh ngalor ana ngidul | wênèh ngetan myang mangulon ||

--- 297 ---

34. kawuryan ting baluru | labêt dahat êntyarsaning kalbu | dening mangkya gusti kangjêng sri bupati | myang gusti sri narpawadu | sampun kondur angadhaton ||

35. sawadya wus tan kantun | datan ana sangsayaning kalbu | widadarja tan ana sawiji-wiji | samya mojar sèwu sokur | ing Gusti Hyang Maha Manon ||

36. ibu dalêm sang prabu | Kangjêng Ratu Madurêtna laju | gya jumênêng myang nulya tindak lumaris | dhinèrèkkên sanggyanipun | para putri jro kadhaton ||

37. mêthuk kondur sang prabu | amanganti jumênêng dumunung | anèng jroning suyasa sasana adi | para putri amabukuh | ambalabar tur wotsinom ||

38. sapangu jêng sang prabu | sakalihan jêng sri narpawadu | wus prasamya tumêdhak sing swandana di | kanthèn asta tindakipun | tinut pandhèrèk gumolong ||

39. gumrêdêg lampahipun | bayak-bayak kawuryan sang prabu | sakalangkung karênan jroning panggalih | enggalira mangkya sampun | umanjing jroning kadhaton ||

40. ibu dalêm sang prabu | gya tumundhuk manguswèng sang prabu | sakalihan gusti kangjêng pramèswari | wus mangkana nulya laju | ibu dalêm jêng sang katong ||

41. anyidhuk kang tirta nung | ingkang winot anèng bokor agung | kancana di rinêndhêman ing sêsari | sataman kang marbuk arum | winijikkên ring sang katong ||

42. myang jêng sri narpawadu | ri sampunnya winijikan wau | ibu dalêm gya nambramèng jêng sang aji | sakalihan jêng sri wadu | paran samya karahayon ||

43. duk gusti jêng sang prabu | wus nampèni panambramanipun | ibu dalêm kang mangkana jroning galih | dahat ing karênanipun | apuwara ngandika lon ||

44. pangèstunira ibu | kabèh padha widada rahayu | datan ana kasangsaya [kasangsa...]

--- 298 ---

[...ya] jroning kapti | kanyataan katonipun | purwa madya praptaning don ||

45. kasidèn sêdyanipun | anggung suka parisuka nutug | ibu apa lah iya padha basuki | ibu dalêm rum turipun | dhuh putramba jêng sang katong ||

46. samya lulus rahayu | jêng sang prabu duk miyarsèng atur | kang mangkana dahat êntyarsaning galih | nulya lulus tindakipun | raras srining jro kadhaton ||

47. ya ta wus tan winuwus | muhung mamèt enggaling pamuwus | para wadya agung alit jalu èstri | wus luwaran samya mantuk | sowang-sowang praptaning don ||

48. puwaranira sampun | paripurna dènira mêmangun | wênganing tyas mastuti sabdèng narpati | nanging kawiluting têmbung | groboh lir adat kemawon ||

49. kikisaning jro kalbu | kang mangripta ing siyang myang dalu | gung mêmudya munajad maring Hyang Widhi | mugi gusti jêng sang prabu | linulusna karahayon ||

50. tumrah mring sori sunu | sumawana sakukuban prabu | winantua suka êntyarsaning galih | sampun sampat kang rinuruh | tamat sagunging cariyos ||

Tamat.