Sastra Jawa

Program Digitalisasi Sastra Daerah

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 12: Y)

Katalog:Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75
Sambung:
1.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 01: A). Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #781.
2.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 02: B). Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #782.
3.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 03: Kh). Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #783.
4.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 04: D). Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #784.
5.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 05: J) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #785.
6.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 06: Dh) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #786.
7.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 07: E) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #787.
8.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 08: Ê) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #788.
9.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 09: G) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #789.
10.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 10: H) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #790.
11.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 11: I) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #791.
12.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 12: Y) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #792.
13.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 13: K) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #793.
14.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 14: L) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #794.
15.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 15: M). Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #795.
16.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 16: N) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #796.
17.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 17: NY) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #797.
18.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 18: NG) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #798.
19.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 19: U) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #799.
20.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 20: O) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #800.
21.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 21: P) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #801.
22.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 22: R) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #802.
23.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 23: S) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #803.
24.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 24: T) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #804.
25.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 25: C) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #805.
26.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 26: Th) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #806.
27.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 27: W) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #807.
28.Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 27: Z) . Bahasa dan Budaya | Kamus dan Leksikon #808.

Y

ya ~ yak-yakan.

ya: n. inggih kn elakake yèn wangsulan cocog karo pitakone, up. apa iki bukumu? ya; 2 nelakake sumanggêm, saguh, mupakat, gêlêm, up. Sesuk mênyanga pasar! ya; 3 uga, uga mêngkono, up. kowe mlarat, aku ya mlarat; 4 pancèn, mula nyata, up. ya mèmpêr rêga sêmono; 5 nelakake yèn padha bae, up. Radèn Dananjaya ya Radèn Janaka; 6 lan uga, lan manèh, up. mantumu kuwi ya anake wong sugih ya priyayi; 7 dianggo ngantêbake surasane pitakon ut. pamênging, up. Sapa ya sing njupuk? Aja dianggo dolanan ya!; 8 sabawa saèm. dhuh, up. ya tallah têmên!; 9 nelakake yèn têmbunge sing buri diantêbake surasane, up. ya wis, ya uga; 10. mêngkono (mau) up. ya yèn gêlêm, yèn ora kêpriye? Ayake (i)ya! kc. iya.

(yab): [x]-[x]-an kn nglayab (biyayakan mrana-mrana).

yadi: kw yèn.

yadin: kw yèn.

yadyan: kw yèn, sênadyan.

yadyapi: kw malah uga, sênadyan mêngkono.

yadyastun: kw sênadyan mêngkono, dêstun.

yadnya: (S) kw kurban, sajèn.

yaèn: yagèn êngg. kn wiyaèn, ora nriman.

(yag): [x]-[x]-an êngg. kn sag-sagan, kêsusu.

yaga: kn wc. wiyaga, niyaga.

ya-gene: ut. geneya n. punapaa k sêbab apa, kêna apa.

yah: I pc: (yak) kn nelakake ora ngandêl, maido. ngêmohi, gumun; kc. hiyah, biyah. II pc: wis wayah: [x] apa: wayah apa; [x] ene(mene): wayah mêngkene (kasêp).

yahagên: êngg. kn wiyaèn.

yai: êngg. kn êmbuh; kc. kyai.

ya-iku: n. inggih puniku k 1 nêrangake surasane têmbunge kang ngarêp, up. Bangsa Yahudi, yaiku ...; 2 têgêse, jarwane: up. Kang diarani pêndhita, yaiku wong sing ...

yaya: kw 1 bapa; 2 kaya; kc. yayah.

yayah: kw: 1 bapa; 2 kaya.

yayah-rena: kw bapa biyung.

yayah-wibi: kw bapa biyung.

yayan: kw sênadyan.

yayasan: kn omah gêdhe; kc. yasa.

yayi: kw adhi.

yak: I pc sabawa nelakake ora ngandêl lsp; kc. yah. II [x]-[x]-an kn: biyayakan.

yak-a, yak-e, yakku, yakna, yaknan, yaknèn: êngg. pc ayake, layake (bok mênawa).

yakin: (A) kn 1 nyata têmênan; 2 mêsthi, gênah; 3 wis ngêrti têmênan; ng-[x]-ake: 1 nyatakake nggênahake; 2 niti priksa; ka-[x]-an: apa-apa sing wis dinyatakake, pangandêl.

yak-yakan kn biyayakan; kc. yak.

--- 176 ---

yakut ~ yun.

yakut kn bngs. kristal sok dianggo mata ali-ali lsp.

yaksa (S) kw: buta, danawa; cs. 5.

yaksi (S) kw: danawa (buta) wadon.

yakti (S) kw 1 nyata, têmênan; kc. yêkti; 2 pêndhita; kc. yati.

yam pc hyang (ing padhalangan).

yama (S) kw. ak 1 paro, rakit, kêmbar; cs. 2; 3 ar. dewaning pati.

yamani: kw naraka.

ya mèn: êngg. pc karêbèn.

yan: I kw yèn. II [x]-[x]-ane pc: gênah bangêt.

yana: (S) kw. ak kreta, tunggangan, dalan.

yani: (S) kw. ak kali.

yang: pc hyang; ka-[x]-an: kadewan.

ya ngèn: êngg. pc karêbèn.

Yaudi, Yahudi: kn ar. bangsa asale saka Palèstinah.

yauk: ora [x] êngg. pc ora jodho (sênêng).

yapwan: kw yèn.

yar kw yèn.

yarbuk: (W) kn layang cathêtan taunan.

yasa: I (S) kw. ak jasa. II (S) 1 kw. gêdhong, omah; 2 kn. gawe, ngêdêgake omah lsp; diyasakake: digawe, digawèkake; yasan, yêyasan: 1 omah gêdhong; 2 gêgawean, sing digawe; 3 êngg. kn. darbèke dhewe-dhewe tmr. sawah ut. têgal.

yasadarma: (S) kw bapa.

yasa-kambang: kw bale kambang.

yasin: surat [x] (A) kn ar. bab kang kaping 37 ing kurän, sok diwacakake marang wong sing arêp mati..

yasti: (S) kw. ak pênthung.

yata: kw 1 yaiku; 2 banjur, nuli.

ya-ta: pc: iya ta.

yata, yatallah: pc kc. ya

yatanyan: kw supaya.

yatapin: kw sênadyan.

yatarta: (S) kw. ak mulane.

yati: (S) kw pêndhita; cs. 7.

yatim, yatin: (A) kn lola (sadurunge lair bapakne wis mati).

yatindra: (S) kw (yati indra) pêndhita linuwih).

yatiwara: (S) kw pêndhita luhur.

yatku: êngg. pc niyatku.

yatma, yatmaka: kw sukma, nyawa, badan alus.

yatna: (S) kw pangati-ati, ngati-ati, prayitna; [x] yuwana lena kêna pr: sing sapa ngati-ati bakal slamêt, sing sêmbrana bakal tiwas; kc. yitna.

yatra: k dhuwit.

yawa: kw 1 jawa; 2 jaba.

yawat: (S) kw. ak sênadyan mêngkono, kaya dene.

ye: êngg. pc sabawaning gumun; kc. he.

yeka: br (ya ika) yaiku.

yèki: br (ya iki) yaiku.

yèku: br (ya iku) yaiku.

yèn: kn 1 têmbung panggandhèng nelakake isih janggêlan, up. [x] kowe gêlêm, têkaa!; 2 nelakake waktu (samangsa), up: [x] bapakmu wis têka, undangên mrene; 3 mungguh ing, tumrap ing, up. [x] aku êmoh, dikon nggarap garapan kaya ngono kuwi; 4 mênawa, bok mênawa, up. bênêre bae aku kuwatir [x] ora sida; 5 mundhak, up. aja sok dolanan ana ing pinggir sumur, [x] kêcêmplung lo!; 6 panggandhèng nelakake katêranganing gunêm ut. pangira (bilih), up. Bapak wis ngandika, [x] aku ora sida diutus mênyang Sala; 7 ([x] ... -a ) mungguha, saupama; up. Si Suta kae [x] sugiha mèmpêr, lah wong pamêtune akèh.

yêg: 1 kn. omah barêng; 2 pc: rukun; kc. iyêg.

(yêyês): ng-[x] êngg. kn mbladhêg udan bae.

yêksa, yêksi: kc. yaksa, yaksi.

yêkti: kw. (yêktos k) 1 nyata, têrang; 2 (ut. yêktosan k.) têmênan; diyêktèni (dipunyêktosi k); dititèni; diyêktèkake (dipunyêktosakên k); dinyatakake; sa-[x] kw: sanyata; kayêktèn: 1 kêbuktèn, konangan; 2 kanyataan.

yêktiwara: kw pêndhita linuwih; kc. yatiwara.

yêktos: k yêkti.

yêr: kn rasane wong mumêt; [x]-[x]-an: nggliyêr, mumêt.

yêti: pc yêkti.

yêtos: pc yêktos.

yi: êngg. pc kyai (êmbah, wong tuwa bangêt).

yiyid: kn: barang cuwèr plikêt sing nasabi iwak loh lsp; ng-[x]: mêtu yiyide.

ying: êngg. pc sing.

yitma: kw sukma, nyawa, badan alus; kc. yatma.

yitna: kw wêweka, pangati-ati; kc. yatna, prayitna.

yu: pc wc. bak-yu (êmbok-ayu).

yuda: (S) kw pêrang, papêrangan.

yuda-kanaka: kw (ws. kukur-kukur) têmbang pangkur.

yuda-nêgara: kw 1 iguhing pangrèh; 2 tata trapsila; kc. uda-nêgara.

yudasmara: (S) kw aliron sih.

yujana: kw kc. yojana.

yudhaka: (S) kw prajurit.

yuga: I (S) kw jaman (cacahe papat: krêtayuga, tetrayuga, dwaparayuga, kaliyuga). II kw: anak.

yugala: (S) kw. ak somah, bojo.

yuyu: kn ar. kewan mawa kulit thothok asikil sapuluh (urip ing banyu tawa); mata [x]: mata sing tansah kêmbik-kêmbik kaya arêp nangis; [x] rumpung ambarong ronge pr: omahe njênggarang nanging sêjatine mlarat.

(yuyun): ka-[x] kw kasêngsêm; kc. yun.

yuyut: êngg. kn buyut.

yuk: (C) kn bêndara (panyêbute batur Cina marang babahe).

yukti: (S) kw pantês, patut.

yumana: kw krêta raharja, slamêt.

yumani: kw naraka; kc. yamani.

yun: I kw karêp; kc. ayun. II di-[x] kn: dibandhul, diyod; [x]-[x]-an: bandhulan; kc. iyun.

--- 177 ---

Yunani ~ kabudidayan.

Yunani: kn (basa, bangsa, tanah) Griêk.

yung: pc wc. biyung.

(yungyun): ng-[x]-ake kw nêngsêmake; ka-[x]: kasêngsêm; kc. yun, yuyun.

yungta: êngg. pc uwa wadon.

(yur): [x]-[x]-an êngg. kn mayug-mayug kanginan; kc. miyur.

yuri: (W) kn juri, juru ngadili.

yusya: (S) kw yuswa.

yustisi: (W) kn pangadilan luhur.

yuswa: (S) ki umur.

yuta: I (S) kn 1.000.000. II kw. ak: bingung, wudhar.

yutapa: (S) kw. ak sena-pati.

yutun: tani [x] kn wong tani sing mungkul.

yuwana: (S) kw slamêt, rahayu, tulus.

yuwaraja: (S) kw. ak pangeran adipati.

yuwati: (S) kw prawan.

yo: pc ayo.

(yod): [x]-[x]-an kn yun-yunan munggah-mudhun.

yojana: (S) kw ukuran pal-palan.

yodhêmporêm, yodhoporêm: (W) kn jadhêmparêm (yodhoform).

(yog): di-[x] kn dioyog tmr. wit lsp; kc. iyog.

yoga: I kw anak; kang a-[x]: bapa; kc. yuga. II kw: jaman; kc. yuga. III kw: pantês, patut; sa-[x]: sapantêse; kc. prayoga, sayogya. IV (S) kw. ak: sêmadi, ngêningake cipta; ma-[x]: sêmadi.

yogabrata, yoga-sêmèdi: (S) kw ngêningake cipta.

yogi: (S) kw pêndhita.

yogiswara: (S) kw pêndhita linuwih.

yogya: kw patut, pantês; kc. yoga III.

yogyapara: kw. ak sigêg, matèni (tmr. aksara).

yogyaswara: kw têmbung sing wandane wêkasan lêgêna samangsa diganti -i atêgês wadon, up. dewa-dèwi lsp.

yok-apa: n. yok-napa k. êngg. pc kaya apa (kêpriye).

yoni: kw sêkti, linuwih.

ywa: kw aywa, aja.

Ywang: kw hyang (dewa).