Sastra Jawa

Program Digitalisasi Sastra Daerah

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Kôngsa Adu-adu, Anonim, 1910, #1294 (Pupuh 40-61)

Katalog:Kôngsa Adu-adu, Anonim, 1910, #1294
Sambung:
1.Kôngsa Adu-adu, Anonim, 1910, #1294 (Pupuh 01-17). Bahasa dan Budaya | Wayang #1104.
2.Kôngsa Adu-adu, Anonim, 1910, #1294 (Pupuh 18-39). Bahasa dan Budaya | Wayang #1105.
3.Kôngsa Adu-adu, Anonim, 1910, #1294 (Pupuh 40-61). Bahasa dan Budaya | Wayang #1106.

40. Mijil

1. Sang Arêsi Sugata lingnya ris | anggèr sang wiranom | amba nuwun jinarwan jatine | ing lampahan paduka puniki | mirêng amba nguni | Pandhawa sadarum ||

2. sirna saking paekan dayèki | Kurawa angobong | jroning bale sagala-galane | katêmahan jêng paduka maksih | sakadang lan bibi | sih sugêng sadarum ||

3. langkung suka sokur ing tyas mami | Wijakôngka alon | saurira sojar lampahane | amiwiti kongsi amêkasi | wasananirapti | anuhun pitulung ||

4. awit saking pitungkase nguni | risang brahmana om | dènirarsa suwitèng natane | ing Wiratha sagêda minta sih | pitulungirèki | Sugata Sang Wiku ||

5. anglantarna kature sang aji | kalakone borong | Sang Arêsi Sugata ature | inggih anggèr sampun walangati | amung yèn suwawi | ing karsa pukulun ||

6. rèhning jênêng paduka anênggih | ing karsa wus golong | namur kula apindha sudrane | langkung yogya dipun sêmbadani | môngka mirapêti | ing lampah puniku ||

7. bêbasane ayam saupami | jêjênênging jago | awat babon ywa katon lancure | lire atur kawula puniki | gonira sumiwi | ing jêng sang sinuhun ||

8. saliring kang pusaka ywa kongsi | kawistara katong | siningitna iku prayogane | bilih sampun kalampahan gampil | sumôngga ginalih | Ki Sêmar ing ngriku ||

9. atur kula ing wau kiyai | bilih botên condhong | èstunipun kawula mung dhèrèk | ing sakarsanira kangjêng gusti | Ki Sêmar nauri | lah inggih pakantuk ||

10. sambung rapêtipun wus prayogi | Wijakôngka alon |

--- 145 ---

saurira inggih paman dhèrèk | ing sakarsa andika sayêkti | Sugata Sang Rêsi | malih aturipun ||

11. anjawine wau atur mami | kaèngêtan ingong | duk kawula dados punggawane | ingkang eyang Abyasa Sang Rêsi | sakawite dadi | punggawa pukulun ||

12. ingkang eyang damêl pasanggiri | pan kagêngan pamor | sadipôngga kang pamor agênge | têtiyang ing Ngastina duk nguni | sintên kang kawawi | junjung pamor wau ||

13. pan ginanjar nênggih pangkat mantri | juga tan wontên wong | kawawia anjunjung pamore | nalikane samantên jêng mami | apan dèrèng ngabdi | kang eyang pukulun ||

14. maksih rêmên kawula tut wuri | marang kadang wadon | Nyai Bila punika êmbane | ingkang eyang risang maha yêkti | dupi kula myarsi | pasanggiri prabu ||

15. anêmpuh byat sumêdya ngayati | anjunjunga pamor | inggih Kyai Sêmar iku radèn | nalikane taksih dados patih | jêro ngong minta sih | kature sang prabu ||

16. kalampahan kang eyang marêngi | junjunga kang pamor | ngantos kula karya undhi radèn | dene kuwat kula tarlèn saking | darbe ji linuwih | karosan anêngguh ||

17. kangjêng eyang paduka duk uning | ing karosan ingong | èsmu ngungun akôntra rênane | ngungunipun de kula puniki | tiyang andhap alit | arosa kalangkung ||

18. saking rênanira jêng sang aji | misudhamba dados | punggawa tur kinarya kondhange | sinung parab Arya Bilawèki | wau atur mami | botên ta lumaku ||

19. dèn alêma miwah dèn ngunguni | mung sing sruning batos | lumampaha pun paman kajênge | aji karosan kagêma gusti | ing paningal mami | amung rinta iku ||

--- 146 ---

20. Wasi Birawa ingkang kawawi | ngagêma tan seyos | ing karosan kawula yêktine | Wijakôngka langkung nêmbadani | gya Birawa Wasi | awinisik sampun ||

21. aji karosan sampun abangkit | malih matur alon | sang arêsi marang Pandhawane | anggèr lamun sêmbada ing galih | arinta Sang Wasi | Birawa pukulun ||

22. mangkya namanipun kawula lih | karana ing kono | inggih Wasi Bilawa kajênge | dados pemuting ngalimut wingking | Wijakôngka Wasi | nêmbadani kayun ||

23. duk sêmana Sang Birawa Wasi | sampun karan yêktos | nênggih Wasi Bilawa karane | sawusira mangkana anuli | Sugata ngaturi | ing tumuntênipun ||

24. nyingidakên pusakanirèki | samana kalakon | ingkang nami pusaka sagunge | siningitkên madyaning wanadri | pasetran supadi | tan ana wong wêruh ||

25. gya Pandhawa sami dèn aturi | karsaa angaso | wontên wismanira Sugatane | dèn aturi rêrêm sawatawis | ri sêdhêng sang rêsi | wus sagêt umatur ||

26. marang Matswanata sri bupati | tan sawalèng batos | pra Pandhawa miturut karsane | Rêsi Sugata suka tan sipi | sampun budhal saking | Pantirêja dhusun ||

27. tan kawarna laminira sami | dènira nèng kono | pra Pandhawa gantya caritane | Risang Maha Prabu Matswapati | anuju marêngi | siniwèng wadya gung ||

28. pêpak sagunging punggawa mantri | dêmang sapangisor | panatus myang panglima panglawe | andhèr kadya lubèring jaladri | kang cakêt ngarsaji | kang ipe têtêlu ||

29. Sang Arya Kencakarupa tuwin | ingkang rayi karo | Radèn Arya Rupakencakane | Radèn Arya Rajamala katri | lênggah kursi gadhing | sang arya katêlu ||

30. dadya kondhang

--- 147 ---

bêbanthènging nagri | tanggulanging kewoh | tate tatal ngêlar jajahane | sampun kathah kayanirakaryanira. sami | anawan paraji | sabrang pinêgatruh ||

41. Mêgatruh

1. nulya putra katiga ingkang sumambung | Dyan Seta Utara tuwin | Wratsôngka ingkang sumambung | ing wuri Rêkyana Patih | Nirbita lênggah mabukoh ||

2. lagya eca sang prabu imbalan wuwus | kalawan putra myang ari | ipe katiga kasaru | pisowanira Sang Rêsi | Sugata adu marojog ||

3. jujug ngarsa nata lungguh marikêlu | sri narendra lingiraris | paran Sugata lakumu | apa wigatining laris | Rêsi Sugata wotsinom ||

4. inggih gusti kalilana inggal matur | sampun tri ari puniki | kawula nampèni tamu | brahmana sami ngajawi | pinangkanipun ing pulo ||

5. tanah Ngatasmaruta kathah ing tamu | nênêm kang sajuga èstri | kang kalima sami jalu | namanipun ingkang èstri | Endhang Arini raning wong ||

6. Endhang Rini punika pan ibunipun | pra brahmana gangsal gusti | dene namine kang jalu | kang sêpuh Wijakôngkèki | Wasi Bilawa kang anom ||

7. pamadyane punika amijil wandu | Kandhiwrêhatnala nami | kang sumêndhi namanipun | cantrik Tantripala nênggih | wuragilipun kanang wong ||

8. inggih cantrik Damagranti namanipun | kanêm pisan yèn marêngi | ing karsa jêng sang sinuhun | ngumulun dadia abdi | badhe lumampah sapakon ||

9. nadyan têkèng antaka ayahan prabu | pun brahmana botên gingsir | amung punika pukulun | wigatine ingkang abdi | sri narendra ngandika lon ||

10. iya Rêsi Sugata mungguh aturmu | sayêktine sun tampani | ing mêngko [mêng...]

--- 148 ---

[...ko] brahmana mau | apa ta wus sira irit | apa isih anèng pondhok ||

11. Sang Arêsi Sugata nêmbah umatur | inggih wus kawula irit | nging têksih nèng ngalun-alun | ngandika malih sang aji | mara timbalana gupoh ||

12. lan iritên priyôngga mring ngarsaningsun | Rêsi Sugata wotsari | sandika nulya amundur | langkung sukaning panggalih | dènira nata wus condhong ||

13. nora dangu Rêsi Sugata awangsul | ing ngarsa nata lan ngirit | pra Pandhawa wusnya rawuh | pasewakan tata linggih | sri narendra rêsêp anon ||

14. marang para kang samya arsa ngumulun | saking rênaning panggalih | inggal panambramanipun | satêkamu padha bêcik | sarta padha karahayon ||

15. kang dinangu noraga nêmbah umatur | mundhi pangèstu sang aji | rahayu salampah ulun | mila kawulanta gusti | anumpal kèli kalakon ||

16. inggih prapta ngarsanta jêng sang sinuhun | kawulane minta urip | kaparênga angumulun | sri narendra ngandikaris | iya ingsun atêtakon ||

17. dipun padha pasaja aturirèku | paran kang sira bangkiti | Endhang Arini wotsantun | kasagêdan amba gusti | ngrukti akarya kêkonyoh ||

18. gônda wida sasamine burat arum | utawine bôngsa jampi | gya Wijakôngka umatur | gusti kawula mung bangkit | bôngsa petangan kemawon ||

19. nuli Wasi Bilawa ing aturipun | kasagêdannya anjawi | anglawung maesanipun | Wrêhatnala amung bangkit | mring gêndhing gêndhèng kemawon ||

20. tuwin bêksa cantrik Tantripala nêngguh | kasagêdannya nêgari | wasis ngolah kudanipun |

--- 149 ---

dene cantrik Damagranti | kasagêdanira kono ||

21. amiyara pitik iwèn saminipun | sri narendra suka myarsi | mèsêm angandika arum | he sira Endhang Arini | sun piji dadia pamong ||

22. momong putriningsun nèng jroning kadhatun | ngiras gêgulanga ugi | apa kawignyaning wadu | wus pitaya jênêng mami | mring sira marmane borong ||

23. dene Wijakôngka sun piji sirèku | dadia tôndha prayogi | têtêpa tukang ametung | he sira Bilawa Wasi | ingsun wisudha samêngko ||

24. ingsun piji dadia tukang anglawung | maesa marang wanadri | sarta dadi kondhangipun | abdi ngong jagal kang nami | Wêlakas sira môngka nom ||

42. Sinom

1. amung sira Wrêhatnala | sun paringkên nini putri | lan Arini ibunira | dadia kanthinirèki | mêmulanga sirèki | sastra luhung têmbang têmbung | lawan sira rangkêpa | mulang putraningsun katri | marang gêndhing gêndhèng olahirèng bêksa ||

2. dene Tantripala sira | dadia tukang nêgari | gadhuh titihan manira | kuda sirolaha ugi | si cantrik Damagranti | sun piji dadya sirèku | iya tukang miyara | ing kagungan ingsun pitik | iwèn miwah sasamine rajakaya ||

3. kaopène anèng sira | hèh Nirbita iku nuli | dhawuhna para kawula | manira sadayanèki | yèn ana abdi mami | anyar lêlima puniku | wus ingsun patah karya | sowang-sowang iku sami | paringana wisma pira beyanira ||

4. Nirbita sira suwuna | gonira maringi panti | prênahna ingkang prayoga | sandika aturing patih | wau nararya katri | Arya Kencakarupèku | myang Aryarupakenca | Arya Rajamala katri | mulat marang para

--- 150 ---

brahmana lêlima ||

5. uga ana wêlasira | sarta rêsêping panggalih | dènnya sami amêmêla | miwah dènnya anoragi | nanging cuwa sakêdhik | dene pasuwitanipun | lancang botên amarga | marang sariranirèki | ing kature marang Narendra Wiratha ||

6. marga sing Rêsi Sugata | punika cuwaning galih | ginagas-gagas sangsaya | karasa sariranèki | jinadha de Sang Rêsi | Sugata alancang tanduk | têmahan ewa mulat | marang Sugata Sang Rêsi | kang ingewan karasa mila rumasa ||

7. inggih kêlêpatanira | tansah anênutuh dhiri | sira Sang Rêsi Sugata | galihe ragi kalêmpit | roncene tan winarni | kang sulaya batinipun | Sri Narendra Wiratha | wus jêngkar dènnya sumiwi | kang sewaka wus bubar sowang-sowangan ||

8. wau sampun kalampahan | ingkang sami mindha rêsi | sampun pinaring pawisman | dening Nirbita Ki Patih | sangkêp sabeyanèki | sarta sapirantinipun | tan ana kêkurangan | mangkana ngalami-lami | Tôndha Wijakôngka myang sakadangira ||

9. kanggêpa suwitanira | langkung gêng sihirèng aji | lumintu ganjaran nata | marmeca tyasira sami | lamine tan winarni | nèng praja Wiratha ngriku | nuju sawiji dina | ing Katandhan amarêngi | pakumpulan lan kadangira sadaya ||

10. jangkêp dalah ibunira | lêlênggahan mungging panti | sira Tôndha Wijakôngka | ngandika ring para ari | yayi sun duwe pikir | ing lêlakon iki mungguh | apa nora prayoga | angaturana udani | marang kangjêng eyang Sri Bagawan Byasa ||

11. lamun gon ingsun suwita | marang kangjêng sri bupati | katampèn sinung pakaryan | ing sapangkatira ugi |

--- 151 ---

para ri awotsari | sami jumurung ing kayun | dalasan ibunira | mangayubagya ing siwi | Tôndha Wijakôngka malih angandika ||

12. yèn uwis padha sêmbada | karsèng ngong ingkang lumaris | kewala Sri Wrêhatnala | lan Bagong Sêmar ywa kari | he Wrêhatnala yayi | lumakua ingsun tuduh | marang srama Saptarga | umatura eyang rêsi | sakabèhing lêlakon sira atura ||

13. dhingin sira anuwuna | pamit mring sang raja putri | utawi mring narpaputra | yèn wus kaparêng anuli | lajua bae yayi | kang liningan nêmbah matur | sandika lajêng pangkat | Wijakôngka nabda malih | yayi Jagal Bilawa kayapa sira ||

14. ingsun durung amiyarsa | gonirèng lumakwèng kardi | paranta pakaryanira | nglêlawung maesa yayi | têka durung nglakoni | kapan gonira nglêlawung | apa kalêmpit sira | wulange Hyang Nagabumi | wong suwita yèn diandêl gustinira ||

15. nora kêna andaluya | kudu tumêmên ing kardi | Jagal Bilawa saurnya | iya mulane wak mami | pan durung anêtêpi | nglêlawung maesa iku | krana durung mangsanya | nglêlawung marang wanadri | iki uga dungkap ing môngsa nglawunga ||

16. mulane wus kaping pira | ênggon ingsun minta amit | mring si bapa Jagal Wlakas | apan durung dèn lilani | kang raka anauri | ywa mangkono ariningsun | mungguh pakaryanira | tan susah atari-tari | duga-duga prayogane anèng sira ||

17. durung mêsthi ramanira | Ki Jagal Wlakas mangêrti | lakune nglawung maesa | Jagal Bilawa miyarsi | kang rakandikanèki | rumasa ing lêpatipun | dènira ngeca-eca | wasana umatur aris | iya kakang wus padha karia arja ||

18. ingsun pangkat marang wana | nglêlawung [nglê...]

--- 152 ---

[...lawung] maesa aji | kang raka myang ibunira | sami jumurung ing kapti | mêsat sang bayusiwi | kang kari tyasira trênyuh | Endhang Arini sigra | lumêbu ing pura tuwin | para putra wus sami anambut karya ||

19. ing karyanya sowang-sowang | kawuwusa kang lumaris | sira Sang Jagal Bilawa | lampahira sampun prapti | wisma sarta kapanggih | Jagal Wêlakas ki buyut | gupuh dènnya nêmbrama | kaki dèn kaparèng ngarsi | suwe sira mau ingsun arsa-arsa ||

20. lalu ing panganti nyawa | kongsi lat gon ingsun bukti | lah marènggal nyai sira | wêdalna boganirèki | mêngko sun karsa bukti | iya kalawan sutamu | nauri lon Bilawa | wus bapa sun nora bukti | amung jaluk ing lilanira kewala ||

21. ingsun arsa marang wana | anglawung maesa aji | iki wus môngsa kalanya | Jagal Wêlakas nauri | paran yèn lumuh kaki | ingsun jak mangan sirèku | lan iki durung môngsa | besuk bae sasi ngarsi | sira umangkata anglawung maesa ||

22. Jagal Bilawa tan kêna | parikêdahe lumaris | nglawung maesa mring wana | wus tan kêna dèn palangi | Jagal Wêlakas kongsi | rawat luh panyandhêtipun | Bilawa asantosa | kudu umangkat samangkin | dangu dènnya diya-diniya ing karsa ||

23. wasana Jagal Wêlakas | tyase kapêksa nuruti | tan pêgat dènnya udrasa | sarwi pêgat-pêgat angling | dhuh babo anak mami | mung sira woding tyas ingsun | ya sun lilani sira | nanging turutana mami | payo kene dhingin padha mêmadhangan ||

24. Jagal Bilawa saurnya | wus nora susah kopikir | adat ingsun yèn lêlungan | nora kudua abukti | Jagal Wêlakas tuwin | semahe gupuh angrangkul | sarwi lara karuna | mênggah-mênggah

--- 153 ---

dènira ngling | adhuh nyawa sira uwis pirang dina ||

25. nèng kene durung sapisan | iya akarsa abukti | ing mêngko arsa lêlungan | prandene tan karsa bukti | mêlange ingkang ati | rèhne atêbih purugmu | yèn kalingsir nèng marga | bêcike sira sarati | nora ketang sathithik ayêm nèng têba ||

26. Bilawa pinêksa-pêksa | mêksa lumuh tan nuruti | pinurih sangu kewala | kênaa kinarya jampi | klingsir ana ing margi | prandene mêksa tan ayun | wuwusira mangkana | hèh bapa lan sira bibi | ingsun nora bungah sinangonan boga ||

27. wus luwih kamurahannya | ing dewa kang sipat asih | tarlèn jurungên kewala | ing puja murih basuki | tan sangsaya ing margi | pirangbara bapa ingsun | ing wuri iya bisa | kapanggih lan sira malih | lah wus karo padha karia raharja ||

28. sumêmprung Jagal Bilawa | umangkat sarta anggiring | mung kêkalih kang maesa | kang linawung jalu èstri | lêpas lampahirèki | ingkang kari sami ngungun | kunêng ing pajagalan | gantya kawuwusa malih | lampahira Risang Kandhiwrêhatnala ||

29. amit marang dalêm pura | miwah maring kadipatin | mring rajaputra katiga | sadaya sami nglilani | Wrêhatnala tan mawi | kampir mring Katandhanipun | lampah laju kewala | tan kari parpate kalih | Wrêhatnala wus atêbih lampahira ||

30. kapungkur praja Wiratha | tan winarna laminèki | manggung ngayam-ayam wana | mudhun jurang angunggahi | gêgênêngirèng wukir | malipiring lungur-lungur | sumêngka ing sasêngkan | narajang rêrèjèng curi | nusup bondhot bêbandhil tan tolèh wuntat ||

43. Pangkur

1. langkung saking kawlasarsa |

--- 154 ---

kunêng Wrêhatnala lampahirèki | mangsuli caritanipun | nênggih Rêsi Sugata | dupi para Pandhawa dènnya ngumulun | kanggêp antuk sihing nata | langkung dènira rudatin ||

2. wit saking ngrasa cinêla | dening risang ipe narendra katri | Arya Kencakarupèku | lan Arya Rupakenca | katri Arya Rajamala gêmpilipun | sihe mring Rêsi Sugata | sasolahtingkahirèki ||

3. manggung nora kabênêran | mung ingewan sinartu dèn saruni | nglêsing tyas Sugata Wiku | merang marang ing kathah | tarlèn namung muksa èsthining tyasipun | tan tolih kawulawarga | pinuntu tyase tan gingsir ||

4. samana sawiji dina | sang arêsi karsa sêsanjan maring | Katandhan apan kapangguh | kalawan Wijakôngka | sawusira sinambrama tata lungguh | Wijakôngka dêlingira | sapraptane paman rêsi ||

5. langkung kumêsaring driya | beda lawan sabênipun ing nguni | paman rêsi kang wêwangun | kadi nawung sungkawa | paran paman kang dados darunanipun | nauri Rêsi Sugata | inggih gèr lêrês dera ngling ||

6. yèn kula nawung sungkawa | saking gênge wirang ing dalêm batin | sambawanggèr yèn tan ngrungu | nadyan botên miyarsa | ing pawarta nanging tamtu wrin ing sêmu | inggih jêng eyang paduka | katrine tuna pandugi ||

7. dadya kirang waspadanya | panggalihe eyang paduka katri | kalingan ing nêpsunipun | salah cipta kewala | katêmahan salawana lawan ulun | sulaya batin kewala | karantênipun wit saking ||

8. gèn kawula nglantarêna | jêng paduka kala katur sang aji | kawula gêgampil laku | nguni botên umêdal | ingkang eyang punika margane rêngu | sarêng ing jênêng paduka |

--- 155 ---

kanggêp antuk sihing aji ||

9. punika saya kacêtha | salah tampinipun dhatêng pun patik | anggèr kawula sinêngguh | jajadha nyingkur karya | pan kawula karaos nênggih kang luput | sapintên merang kawula | mring kang eyang dalêm batin ||

10. miwah merang marang dewa | lamun botên cinupêt lampah niki | kalajêng-lajêng saèstu | dêdukane kang eyang | mring kawula sisip-sisip sêmbiripun | anglèpèti jêng paduka | punika anggèr punapi ||

11. botên jalaran sing kula | ingkang damêl wisunaning panggalih | milanggèr kawula prêlu | kapanggih jêng paduka | mung mêmêling kewala mugi dèn puguh | panggalih ingkang santosa | sampun wèngwèng pakarya ji ||

12. dèn mungkul sakadangira | sarta sangêt dipun mintèng dewadi | tumuntên kalakonipun | ing sasêdya paduka | kula rêrencangi lan puja manêngkung | mugi sinêmbadèng dewa | ing sakarsanira sami ||

13. ing mangke amit pun paman | karilana pun paman andhingini | manjat mring dêlahanipun | wusnya nabda mangkana | Sang Arêsi Sugata pangukutipun | ing raos myang jiwanggana | sampat pangrakiting pati ||

14. katarima dening dewa | nulya muksa saraganira nênggih | agara-gara jumêgur | keblat pat sêsauran | gumalêgêr agonjing kang jagad lindhu | lumrang rum-aruming gônda | puspita saingga riris ||

15. tuhu pandhita utama | Sang Sugata kinasihan dewadi | kang kari langkung angungun | sira Sang Wijakôngka | sakadange katêtangi ing tyasipun | têmahan nawung sungkawa | katiga udrasa sami ||

16. samana Sang Wijakôngka | duk miyarsa sojar Sugata Rêsi | kathah karaosing kalbu | langkung panlangsanira | marang dewa dumasa guna nênuwun | pangaksama sadosanya |

--- 156 ---

mangkana Wijakôngka glis ||

17. manutur pudyèng kamuksan | mring kang muksa nulya atur udani | marang jêng sri nara prabu | lamun Rêsi Sugata | wanci dalu muksa dalah raganipun | Matswapati Sri Narendra | sakala kalangkung kingkin ||

18. samuksane Sang Sugata | durung ana ing karsa sri bupati | ingkang ginantyakkên wau | dadya raja pandhita | tan winarna ingkang sami manahanmanahên. kung | kacarita Radèn Arya | Kencakarupa lan ari ||

19. Radèn Arya Rupakenca | Arya Rajamala kalane myarsi | Sugata pamuksanipun | dèrèng wus raosira | ing wardaya mring para Pandhawanipun | kalimput tan pisan ninga | yèn iku wayah pribadi ||

20. sinêngguh liyan kabrayan | langkung jarêm panasing tyas kapati | dènnya kanggêp lan sang prabu | dahat gêng ing sihira | nora pêgat tinari-tari ing kewuh | barang tingkah kabênêran | iku panase ing galih ||

21. arya katiga tan pêgat | dènnya budi sangsaranipun nênggih | wiwala sihirèng prabu | marang para Pandhawa | pirangbara kêna binudi mrih lampus | saking alusing tarekah | nora nyênyukêri galih ||

22. mangkana arya katiga | amarêngi nênggih dina sawiji | pakêmpalan dalêmipun | Arya Kencakarupa | ari karo tan têbih sumiwèng ngayun | Kencakarupa ngandika | babo ariningsun kalih ||

23. lah kayapa yayi sira | padha ingsun bobot budinirèki | paran bisane puniku | gêmpal sihirèng nata | marang Wijakôngka myang sakadangipun | sarta bisane asirna | ing kono budinên yayi ||

24. nora wus rasaning manah | ing margane Wijakôngka antuk sih | wit saking panawènipun | nguni Rêsi Sugata | nadyan [na...]

--- 157 ---

[...dyan] mêngko Rêsi Sugata muksa wus | parandene durung ilang | iya panase kang ati ||

25. marang Tôndha Wijakôngka | dènira gung tinari de sang aji | kongsi nalingsiring tanduk | rakanira sang nata | ujêr Tôndha Wijakôngka juru petung | tinari olahing praja | laku-lakunirèng adil ||

26. iku panase tyas ingwang | kang liningan matur saha wotsari | kakang mas kalamun pêthuk | lawan karsa paduka | tuwin yayi Rajamala yèn jumurung | purun sagolong ing karsa | nyuwun palilah sang aji ||

27. môngga adu-adu janma | kang minôngka sawung inggih pun yayi | Rajamala bilih saguh | anuwun minêngsahan | marang raka paduka sri nara prabu | mosamôngsa. wandeya sang nata | Wijakôngka kang tinari ||

28. kula dugi Wijakôngka | inggih lamun tinari de sang aji | kados kewala rinipun | nami Jagal Bilawa | kang ingaturakên môngka dados sawung | ngriku marganipun uga | antuk kaladesa nênggih ||

29. kalamun Jagal Bilawa | kingingkenging. dipun ungkih dèn amrih pati | kalakone pêjahipun | kados sakadangira | amurina belani kadange lampus | pintên dayanipun kangmas | Si Tôndha sakadangnèki ||

30. suka kang raka ngandika | têka bênêr yayi pikirirèki | mungguh pakolihing tanduk | prayogane ing benjang | lamun parêng nuwun idi adu-adu | yudane anèng bacira | parêka lan sêndhang yayi ||

31. ya sêndhang kadadyanira | duk muksane ibu Dèwi Sukati | lamun kaparjayèng pupuh | arinta Rajamala | yèn kapupu ing yuda pamulyanipun | cinêmplungakên ing sêndhang | nirmala tan karya kingkin ||

44. Asmaradana

1. nadyan tumêkaning pati |

--- 158 ---

yayi môngsa kabanjura | anggêre misih sêndhange | kang rayi kalangkung suka | inggih sampun prayoga | sarwa sêmbada ing tanduk | paran yayi Rajamala ||

2. apa ta sira kadugi | ingadu dadi sarana | sambung rapêting lêlakon | dènnya mrih ing patinira | Si Tôndha Wijakôngka | tingkah iki luwih alus | kaya nora kawistara ||

3. Rajamala awotsari | kakang mas inggih sandika | kewala anut sapakon | botên kawula ngrêsula | ngadu dadi sarana | kêdhik nèng pakewuhipun | karsa paduka punika ||

4. manawi inggih manawi | dados salah dalihira | rakanta sri nara katong | sae punapa kakang mas | wong antuk panggrayangan | angungkih karaton dêstun | winastan tiyang punapa ||

5. tan wêruh petanging bêcik | ngêngiyas wadya Wiratha | madonkên wong saprajane | punapa tan makatêna | inggih tingkah punika | milane lamun panuju | ing panggalihipun kangmas ||

6. aluhung kewala mawi | pratingkah ingkang pasaja | pun Wijakôngka binêncèt | inggih ing sakadangira | kawula pan kaduga | kinrubut sakadangipun | môngsa kula gumingsira ||

7. mamrih patinipun nênggih | Wijakôngka sakadangnya | kang raka karo saure | iya ana bênêrira | yayi pikirmu ika | ananging panduganingsun | kaya-kaya nora dadya ||

8. iya ing salah pandalih- | ira rakanta sang nata | miwah wadya sadayane | yèn ingsun matur pasaja | nora pisan ngungkiha | karaton ping kalihipun | madonkên wadya Wiratha ||

9. kalawan malihe yayi | yèn nyata ratu utama | pasthi wruh kêdhap liringe | iya karsaningsun uga | kaya ge tinurutan | apa ing panuwun [panu...]

--- 159 ---

[...wun] ingsun | Rajamala aturira ||

10. inggih sumôngga ing kapti | kalamun botên kagêma | wau saking atur ingong | dene kawula kakang mas | inggih matur supata | bilih tyas kawula mêsgul | nglampahi karsa paduka ||

11. dewa ingkang ngudanèni | sampun ta ingkang dhumawah | ing sakit sanadyan layon | mantêp madhêp ing parentah | tuhu botên suminggah | tinêmpuhna gunung sèwu | arinta môngsa gingsira ||

12. Kencakarupa ngling malih | ya yayi ingsun tarima | ing prasêtyanira kuwe | dene kasidaning sêdya | kaya kang wus kawarah | panimbanging manah ingsun | kaya wus sarwa sêmbada ||

13. kunêng kang golongkên pikir | ubaya ing Soma ngarsa | dènnya yun nuwun idine | marang jêng sri naradipa | mangkana kacarita | Matswapati Sang Aprabu | ing ari Soma sewaka ||

14. lênggah bale pôncaniti | sinewa ing wadyabala | balabar kadi sabêne | pêpak pra mantri punggawa | satriya adipatya | dêmang panglima panatus | panglawe bêbundhêl desa ||

15. sangkêp sapangkate sami | sagolong-golong lênggahnya | ingkang cakêt ngarsa katong | sang narpaputra katiga | Radèn Seta Utara | Wratsôngka ing jajaripun | ingkang paman sang nararya ||

16. Kencakarupa utawi | Radèn Arya Rupakenca | Dyan Rajamala jajare | ing wuri Arya Nirbita | mantrimuka Wiratha | Tôndha Wijakôngka dhêku | lawan cantrik Tantripala ||

17. katri cantrik Damagranti | lênggah cakêt lan ki patya | sri narendra andikane | marang Tôndha Wijakôngka | hèh Tôndha dene gothang | marang ngêndi purugipun | arimu karo tan ana ||

18. kang liningan awotsari | pukulun jêng sri narendra | abdinta pun Bilawane |

--- 160 ---

amikul pakarya tuwan | kesah nglawung maesa | kilap wau purugipun | kados kewala mring wana ||

19. dene Wrêhatnala lagi | kesahe kawula duta | mring Satasrêngga parlune | manggihi pawong mitramba | nyênyèkèl wontên ngarga | Satasrêngga angsung wêruh | manawi mangke kawula ||

20. sampun têtêp dados abdi | paduka wontên Wiratha | mila makatên sang katong | duk ing nguni pangkat kula | winêling yèn kawula | katampèn amba ngumulun | pinurih suka uninga ||

21. sang nata ngandika malih | he putraningsun têtiga | kulup ingsun atêtakon | kayapa ing mêngko sira | winuruk Wêrhatnala | ing gêndhing gêndhèng puniku | utawine olah bêksa ||

22. apa na undhake kaki | putra têtiga turira | inggih wus kathah indhake | dhatêng gêndhing gêndhèng miwah | bêksa olah tênaga | sampun sairip sadarum | lan pun Kandhiwrêhatnala ||

23. sru suka Sri Matswapati | miyarsa aturing putra | lamun wus kathah indhake | kèndêle andika nata | Arya Kencakarupa | sumaruna nêmbah matur | pukulun jêng naradipa ||

24. lah ila-ila punapi | kang kawula lakonana | papa cintraka badhene | ingkang kawula têmaha | kapidêrênging karsa | parikêdah anênuwun | idi ing jêng sri narendra ||

25. kalamun panujwèng galih | kawularsa ngadêgêna | kalangan adu-adune | sawung nanging kang kinarya | têtiyang kang prawira | dene ta sêsawung ulun | pun ari mas Rajamala ||

26. kenging yèn dipun mêngsahi | ing sawiyah-wiyah jalma | para mantri punggawane | satriya ing sawiratha | kenging yèn nandhingana | yèn parêng karsa pukulun | inggih adêging kalangan ||

27. wontên ngalun-alun [nga...]

--- 161 ---

[...lun-alun] ngarsi | dene wau karsa kula | sampun dinalih badhene | kamipurun jêng paduka | tan pisan yèn mangkana | èsthining tyas mung arsa wruh | tètèripun Rajamala ||

28. ing prangipun wantah kadi | pundi kaprawiranira | marma sangêt atur ingong | kang mugi sampuna dadya | salah pandalih tuwan | utawine putraningsun | ing kadipatèn Dyan Seta ||

29. Utara Wratsôngka ugi | aja kaliru ing tômpa | kosêngguh ngungkih karaton | anggèr nora pisan-pisan | darbe cipta mangkana | mungguh sêtyane tyas ingsun | mring ramanira sang nata ||

30. dewa pasthi ngudanèni | saosike titahira | kang putra katri ature | paman kula ngatas karsa | adu-adu punika | kenging sawiyah wongipun | pinocung anandhingana ||

45. Pocung

1. adu-adu punapa totohanipun | yèn mawi punapa | minôngka totohannèki | ingkang paman aris nauri wacana ||

2. iya kulup mungguh ing prayoganipun | sinungana tohan | iya sapantêse ugi | anjawine tinohan ing rajabrana ||

3. apa nuntun minôngka sêsêging kayun | sakawasanira | nora nganggo dèn wangêni | Radèn Seta suka malih aturira ||

4. inggih ulun mangayubagya ing kayun | yèn makatên paman | punapa sêmbadèng galih | raka tuwan sri narendra andhawahna ||

5. mring sadarum têtiyang Wirathanipun | sintên kang kaduga | ngaturêna sawung jalmi | anandhingi ring pun paman Rajamala ||

6. dipun adu kadibyanira ing pupuh | sakêdhik tan ketang | mawi tinohan mas picis | ingkang paman nauri lah kulup iya ||

7. narpasunu malih mring paman umatur | dipun [di...]

--- 162 ---

[...pun] srantosêna | rumiyin pun kakang patih | kajêngipun undhang-undhang wong Wiratha ||

8. malihipun kawula priyôngga ayun | ngupa sawung paman | yèn sampun pakantuk pasthi | inggih nuntên ngaturi uning paduka ||

9. sakalangkung suka amiyarsa wuwus | Dyan Kencakarupa | sri narendra anambungi | iya yayi bênêr ature sutanta ||

10. sawusipun ngandika jêngkar sang prabu | manjing kênyapura | bubaran ingkang sumiwi | sri narendra praptane ing dhatulaya ||

11. putra têlu tinimbalan mring kadhatun | tan adangu prapta | Seta Utara myang ari | Dyan Wratsôngka marikêlu lênggahira ||

12. sang aprabu alon pangandikanipun | hèh kulup kayapa | ing panimbangirèng budi | ing karsane pamanmu Kencakarupa ||

13. têka nuwun idi ngadu-adu sawung | kalawan pasaja | supata lamun angungkih | ing karaton mara kono jajagana ||

14. karêpipun mètên saka sombang-sambung | sêmbadaning duga | watara miwah prayogi | apa nora kêna ing yudanagara ||

15. basanipun papan rupak iku kulup | lumuh kadhisikan | mangkono panêmu mami | ing têgêse dènira angadu jalma ||

16. tan liya mung panyoba mring pra wadya gung | yèn sami lumawan | Si Rajamala sor titih | wong Wiratha wus nora nana kang madha ||

17. têguh timbulira Rajamala iku | wus ginawe gampang | gêmpure Wiratha nagri | pan mung iku kulup ing panêmuningwang ||

18. nêmbah matur Dyan Seta dhawuh pukulun | nênggih kaluhuran | wontên tèmpèlipun ugi | nanging lamun makatên karsane paman ||

19. sakalangkung sêmbawa puruna matur | masajakkên karsa | mênggah ing pandugi mami | kados [ka...]

--- 163 ---

[...dos] ngungkih pêjahe pun Wijakôngka ||

20. karanipun antuk sih paduka prabu | wontên tandhanira | tingalipun botên sidi | mring pun Wijakôngka myang sakadangira ||

21. sukêr dulu dalasan nguni Sang Wiku | Sugata kabranang | ing panastènipun inggih | ngantos kalampahan pun Sugata muksa ||

22. sing jrihipun rumasa antuk sêsiku | ing sapêngkêrira | mèpuning wardaya maring | Wijakôngka sah ngangkah kalêpatannya ||

23. sang aprabu miyarsa aturing sunu | ana èmpêrira | nanging durung wus dènnya mrih | jagaruna batine Kencakarupa ||

24. lon amuwus iya ana èmpêripun | nanging kulup sira | dèn wêweka aja kongsi | kotampani lômba karsane pamanta ||

25. sira ngruruh jago dèn padha pakantuk | ing tangguhe uga | kang putra matur wotsari | yèn panuju kalawan karsa paduka ||

26. tuwan mundhut pitulung Ngastina Prabu | kawarti Kurawa | satus prawira ing jurit | sami karêm rêmêne ngêlar jajahan ||

27. kathah mungsuh ing sabrang sami kapikut | pun yayi Wratsôngka | prayogi lumakwèng mundhi | ing nawala dhatêng Prabu Drêstharata ||

28. dene ulun lumampah priyôngga ngruruh | têtiyang kang kêna | kinarya sawung prêmati | ingkang rama suka amangayubagya ||

29. bênêr kulup ing karêpira puniku | mara kaki sira | Wratsôngka ri benjing-enjing | lumakua priyôngga marang Ngastina ||

30. ingsun tuduh amawa nawalaningsun | Wratsôngka tur sêmbah | sandika kangjêng dewaji | lampah amba botên nganthi wadyabala ||

46. Kinanthi

1. mangkana dènira rêmbug | wus iyêg golong kang budi | pra putra nulya bubaran | enjinge [e...]

--- 164 ---

[...njinge] sang narpasiwi | tiga sami sêsowangan | Wratsôngka marang nagari ||

2. Ngastina aminta tulung | mundhi nawala narpati | sarta wêwêlinge têlas | Dyan Seta Utara sami | kesah ngupaya saraya | mring sabrang karsanirèki ||

3. kunêng kang ngupaya sawung | kawuwusa kang lumaris | marang nagari Ngastina | cinêndhak lampahe prapti | sira Rahadèn Wratsôngka | anjujug rêkyana patih ||

4. Arya Sangkuni agupuh | nglantarkên marang jro puri | ya ta Sang Sri Drêstharata | sêdhênge siniwèng cèthi | supênuh ing dhatulaya | kang lênggah cakêt ngarsaji ||

5. Sang Narpadayita Prabu | Kusuma Dèwi Gêndari | lagyeca imbal wacana | kasaru Arya Sangkuni | prapta angaturi wikan | praptane caraka saking ||

6. Wiratha ingkang tinuduh | sang narpaputra pribadi | Rahadèn Arya Wratsôngka | agupuh Drêstharataji | nimbali sang narpaputra | kinèn sumandhing alinggih ||

7. Dyan Arya Wratsôngka sampun | lênggah satatèng ngarsaji | sri narendra lon nambrama | yayi mas padha basuki | kang kari ana Wiratha | kang liningan awotsari ||

8. sami raharja ing pungkur | kakang prabu prapta mami | ingutus ramanta nata | kang dhingin jêng rama paring | pangèstu ring karaharjan | kaping kalihe aparing ||

9. pustaka kagawèng ulun | ingaturakên tumuli | tinampenan Drêstharata | sawusnya sinungkên maring | sira sang narpadayinta | kinèn amaca wus titi ||

10. atas pamiyarsanipun | Drêstharata Sri Bupati | surasanirèng pustaka | kadhadha tan ninang siji | suka alon angandika | iya yayi mas prayogi ||

11. langkung suka rênaningsun | ramanta karsanirèki | mundhut pitulung

--- 165 ---

maringwang | sutanta Kurawa sami | sinaraya dèn adua | lan paman Rajamalèki ||

12. hèh yayi Sangkuni gupuh | timbalana putra mami | warahên Si Duryudana | mrih ngirit arine sami | lumêbua jroning pura | sandika rêkyana patih ||

13. awotsêkar sampun mundur | tan adangu kyana patih | praptane ngirit Kurawa | môngka kang dadya pangarsi | sira Radèn Duryudana | atarap lênggah ngarsaji ||

14. Drêstharata ngandika rum | putrèng ngong prabu taruni | marma sira sakadangta | kabèh sami sun timbali | ana gawe kaki sira | pininta sraya ing jurit ||

15. lawan eyangira Prabu | Wiratha Sri Matswapati | sira kabèh putraningwang | aja na êsaking ati | lumakua saparentah | dèn padha mantêp ing budi ||

16. kang putra nêmbah umatur | inggih sandika dewaji | karsane benjang punapa | amba tinêmpuh nèng jurit | kang rama alon ngandika | mung nganti praptanirèki ||

17. marma lakunira kulup | sarênga pamanirèki | yayi mas Arya Wratsôngka | amatur prabu taruni | inggih sandika jêng rama | suka sagung kang miyarsi ||

18. Dyan Wratsôngka nêmbah matur | kakang mas sri narapati | rèh putra tuwan sandika | parênga amba minta mit | lajêng mantuk mring Wiratha | yêktine dèn arsi-arsi ||

19. lan ramanta Sang Aprabu | Sri Drêstharata jurungi | ya yayi sun sung pudyarja | ing lakunira nèng margi | Wratsôngka anuwun sigra | mêdal saking jroning puri ||

20. praptaning jawi wus laju | sawadyabala lumaris | kondur mring praja Wiratha | pra Kurawa atut wuri | tan ana kari sajuga | ing marga datan winarni ||

21. praja Wiratha wus rawuh | lajêng manjing jroning puri | tan kari para Kurawa | lan rama nata wus panggih | Wratsôngka umatur [uma...]

--- 166 ---

[...tur] nêmbah | ngaturkên sasolahnèki ||

22. lawan ing pangiritipun | para Kurawa tan kari | suka Matswapati Nata | kèhing Kurawa puniki | sami prawira ing yuda | ciptane sri narapati ||

23. sanadyan kasor ing pupuh | salah sawijine ugi | karo myang têlu têmtunya | ana kang unggul ing jurit | wus pinasthi ciptanira | Kurawa salah sawiji ||

24. bisa angentasi kewuh | samana wus dèn dhawuhi | Kurawa pinaring prênah | makuwon ing kadipatin | kalangkung sinuba-suba | sinung kasukan sakapti ||

25. mung anganti praptanipun | putra karo kang ngupadi | jago marang tanah sabrang | ya ta tan antara lami | kalawan Radèn Wratsôngka | Dyan Seta Utara prapti ||

26. dènnya ngupaya pakantuk | têtiyang ingkang prayogi | kinarya jago patohan | kêkalih saking nagari | ngatas maruta santana- | nira Sri Malawapati ||

27. tur kinarya punggawa nung | wus kondhang lamun linuwih | môndraguna ing ayuda | awrat sinôngga ing jurit | kang sajuga nama Arya | Saraya sajuga nami ||

28. Arya Sangkaya dibyanung | praptaning Wiratha nagri | Arya Saraya Sangkaya | wus ingaturkên sang aji | sang nata kalangkung suka | arya kalih pinartami ||

29. sinung pamondhokanipun | wontên kapatihan nênggih | sinugun sinungga-sungga | ya ta kocapa sang aji | dupi kang putra katiga | sampun sami antuk kardi ||

30. lajêng utusan paring wruh | mring risang nararya kalih | sarta amundhut katrangan | karsane benjang punapi | ingadêgipun kalangan | sang arya kalih mangsuli ||

31. benjang ari Soma ngayun | sêdhênge kalangan dadi | rinêngga adi pun kadya | tatane wong duwe kardi | supaya nora kuciwa | kang nêdya gambuh ningali ||

47. Gambuh

1. mangkana sang

--- 167 ---

aprabu | anuruti ipe karsanipun | ngalun-alun apan sampun dèn dandosi | rinêngga pêpasrènipun | tuwuhan adi kinaot ||

2. sarta sinungan panggung | sangajênging taruna sanêngguh | panggung palênggahanira sri bupati | rinêngga-rêngga kalangkung | adi kalamun tinonton ||

3. lan wontên malih panggung | wetan lakunglangkung. asri pasrènipun | yèku panggungira sang nararya kalih | Kencakarupa puniku | Rupakenca de kang kulon ||

4. ugi sinungan panggung | palênggahanira narpasunu | pan binangun rêrênggan kadya swargadi | pinggir pakalanganipun | pinagêr babêthèk bakoh ||

5. tan wus lamun cinatur | rêrêngganing pakalanganipun | sagêdira sira sang narpatisiwi | angladosi karsanipun | ingkang paman arya karo ||

6. sampuning sampat saput | pirantining kalangan myang panggung | rajaputra katiga lajêng ngaturi | uning panjênênganipun | paman ro ingkang supados ||

7. ing ari Soma ngayun | mêdalana pakalanganipun | Radèn Arya Kencakarupa nanggupi | gya parentah marang sagung | wadya santana jinatos ||

8. liring wadi sadarum | têmbe lamun pagut ing apupuh | ingkang rayi Rajamala yèn sor titih | tiwas dumugining lampus | poma ywa kongsi talendho ||

9. cinêmplungêna gupuh | marang sêndhang Ngamarta puniku | kadadyaning kang ibu Rêtna Watari | marganira waluyastu | Rajamala sang wiranom ||

10. marmane sêndhang wau | jinagia pra santana sagung | aywa kongsi kasêlanan liyan janmi | dipun wêweka ing kewuh | mring kartisampekaning wong ||

11. para kang tampi dhawuh | nyandikani sarta saur-manuk | wus mangkana tata-tata mung anganti | praptaning ri Soma ngayun | kunêng [ku...]

--- 168 ---

[...nêng] ganti winiraos ||

12. Pamadi lampahipun | prapta padhepokan ing Martawu | ingkang eyang Sri Bagawan Byasa lagi | lunggwèng pacrabakanipun | sapa kang sumiwèng kono ||

13. para wasi manguyu | cantrik janggan ajar-ajar puthut | Sri Bagawan Byasa tan samar umèksi | praptane Sang Pandhusunu | Dyan Parta ingawe gupoh ||

14. nêmbah sumungkêm suku | sah ingaras sarta ingêlus-lus | lungayane sêsambèn liniling-liling | sinambrama dhuh mas putu | babo padha karahayon ||

15. sira lawan kadangmu | Parta nêmbah alon dènnya matur | mundhi saking pangèstu tuwan sayêkti | pra wayah sami rahayu | pukulun de sowan ingong ||

16. tinuduh kadang sêpuh | kakang Wijakôngka prêlu atur | uning tuwan ing mangke sampun dumugi | Wiratha dènnya ngumulun | kanggêp antuk sihing katong ||

17. sadaya sampun katur | dènirantuk pakaryan sang prabu | sakadange asowang-sowang piniji | ing karya myang pangkatipun | suka sang rêsi lingnya lon ||

18. ya kaki bage sokur | ora liwat kang ingsun sêsuwun | dening dewa mugi-mugia lêstari | sihira jêng sang aprabu | sira sakadangmu babo ||

19. mung thithik kaki iku | ana kang dadi rasaning kalbu | kakangira Bilawa panawang mami | ing mêngko nêmu pakewuh | sisip-sisip têmah layon ||

20. ananging yèn panuju | kabênêran dadi marganipun | anampani kanugrahaning dewadi | mulane siranggèr gupuh | muliha poma wêkas ngong ||

21. aja wèngwèng ing ngênu | mêruhana gampang angèlipun | pakewuhe kakangmu Bilawa Wasi | samana Sang Parta sampun | winisik liring lêlakon ||

22. têlas wêwêlingipun | Radyan [Ra...]

--- 169 ---

[...dyan] Parta wotsêkar mit wangsul | ingkang eyang mangayubagyèng Pamadi | ri wusira nguswèng suku | mundur lan Ki Sêmar Bagong ||

48. Durma

1. lajêng lampahira Radèn Dananjaya | Saptarga wus kawuri | kunêng kang lêlampah | gantya malih winarna | ing praja Wiratha dupi | ubayanira | praptaning Soma ari ||

2. Sri Narendra Matswapati saha putra | katiga wus miranti | sawungnya sadaya | binêkta magêlaran | mungging panggung sri bupati | para Kurawa | andhèr sumiwèng ngarsi ||

3. dene sira Dyan Arya Kencakarupa | kalawan ari kalih | wus munggèng panggungnya | baris para santana | sêndhang kang dipun jagèni | pinggir bacira | binarisan bathithit ||

4. dening para pratiwa sapanêkarnya | têpung gêlang kang baris | wuri pabarisan | ewon wong kang umiyat | kumrêsêg arêbut ngarsi | wong padêdesan | myang pagunungan sami ||

5. jalu èstri kapilayu umiyata | kang lakon tigang ari | pitung ari prapta | kadarpane pawarta | miyat adu-adu jalmi | dadya kèbêkan | ing alun-alun ngarsi ||

6. nora kêna winilis kèhning wong miyat | samya pipit-pinipit | jêjêl yêl-uyêlan | pêpêt gèn dhêdhumpilan | tan wus yèn winarnèng tulis | ya ta mangkana | Kencakarupa nuli ||

7. aparentah mring ari Dyan Rajamala | kinèn mêdal dhingini | Arya Rajamala | tan lênggana umêsat | prapta madyaning ajurit | kiprah sinurak | wadya kang pacak baris ||

8. ing lor kulon kidul wetan pêparêngan | surak gumuruh atri | goraning kang swara | yayah guntur ngakasa | binarung gong gubar bèri | umung wurahan | kadya manêngkêr langit ||

9. ya ta Radèn Wratsôngka parentah sigra | Kurawa salah siji |

--- 170 ---

kinèn ngêmbarana | ingkang tampi parentah | Dursasana andhingini | amit manêmbah | marang Sri Matswapati ||

10. sarta marang sira sang narpati putra | rinilan mêsat aglis | praptaning ranangga | wus panggih yun-ayunan | Rajamala wêngis angling | aranmu sapa | lancang paksa kumaki ||

11. wani mapag wirodhane Rajamala | Dursasana nauri | sun putrèng Ngastina | ran Wira Dursasana | yèngsun kang arsa ngêmbari | santikanira | dèn popog bae bêlis ||

12. ing ayuda poma aja angucira | tandhing kalawan mami | kene payo apa | kang ana jênêngira | tamakna ingsun tadhahi | Dyan Rajamala | sigra molahkên bindi ||

13. gya binandul tinêmpuhakên ing lawan | Dursasana ngendhani | tunaning bindika | gumêbrug tibèng kisma | lir dhinungkar kanang siti | Dyan Dursasana | jangkah malês anggitik ||

14. ing lugora tarampile Rajamala | tinangkis lawan bindi | kumêpruk swaranya | bêl amijil dahana | Rajamala malês bindi | tinangkis uga | ing lugora pakolih ||

15. rame aprang bindi kalawan lugora | ganti mukul myang tangkis | tarampile sarta | awas cikate samya | dangu durung ana silip | pêpalu papal | pupuk tan bêbayani ||

16. kalihira buwang bindi alugora | karo rok rêbut pati | rukêt rêrangkutan | dêdêr dugang-dinugang | acaruk tarik-tinarik | Dyan Dursasana | karosane kapontit ||

17. duk pinêluk asta katêkuk amêndhak | sinêndhal wus katarik | wangkingan cinandhak | sigra ingundha-undha | kumitir nèng asta kalih | kadya likasan | sigra binanting siti ||

18. tiba kantêp [kantê...]

--- 171 ---

[...p] kantu Radèn Dursasana | sinurak wanti-wanti | gumrahe lir arga | guntur-gumuntur gora | samana kang nandhang kanin | wus ginosongan | ya ta prabu taruni ||

19. matag marang Durmagati kinèn mangsah | pêpulihing ajurit | Durmagati sigra | amit nêmbah ring raka | miwah mring narpatma katri | tanapi nata | rinilan Durmagati ||

20. ambêg mangsah amandhi lêlimpungira | anèng asta kumitir | praptèng rananggana | wêngis agora sabda | he mungsuh kaliwat luwih | paksa gumuna | dulunên asta mami ||

21. iki baya kang nguntapkên marang sira | lumarap limpungnèki | tarampile Arya | Rajamala limpungnya | mungsuh atikêl tinangkis | jumangkah sarta | malu saha sabindi ||

22. Durmagati kaledhon panangkisira | baune kênèng bindi | kalênggak jêrbabah | gumuling nèng bantala | duk arsa linut ing bindi | rikate Arya | Kutamarma ngalangi ||

23. anyênyiwo lan nitir candrasanira | rame tinangkis bindi | dadya kang kantaka | kêna rinêbut sigra | ginosongan wus sumingkir | ya ta kang pêrang | sih rame silih ungkih ||

24. dangu dènnya prang bindi lawan candrasa | durung ana kalindhih | wus datanpa guna | buwang gêgamanira | prang rukêt tarik-tinarik | pokah-pinokah | ngadu karosan kalih ||

25. midêr-midêr dinêdêr udrêg-udrêgan | gênti gon ganti babit | Radèn Kutamarma | kêrêp kapêlukira | kuciwa karosannèki | danguning yuda | repot sabên kapontit ||

26. kêrêp kèngêl pinêluk mêndhak kewala | rungkat tinarik kêni | ngundha mungging asta | binanting ing bantala | tibane kantêp sru kanin | wong kasêntanan | gumêrah surak atri ||

27. binarung ing gong bèri myang kalasôngka | kêkês wong kadipatin | jagone gustinya | maju-maju kuciwa |

--- 172 ---

samana kasaput ratri | sapih kalihnya | kang kalah nawung kingkin ||

49. Asmaradana

1. wau radèn arya kalih | katiga Dyan Rajamala | santana balakuswane | samya bujana drawina | anèng padalêmira | ngênting parisuka nutug | dènnya sah ungguling yuda ||

2. beda lawan jroning puri | Matswapati Sri Narendra | saya karasa galihe | dènira salah panarka | marang ipe katiga | nanging èringe kalangkung | karoban guna santika ||

3. môngka pra pratiwa mantri | sapraja siji tan ana | kinawasa pamawase | sang nata wadya samoa | dinuga pês kewala | mung punika marganipun | kêkêse tyas sri narendra ||

4. mila sang atmendra katri | tan pêgat ngêngimur rama | supaya sampun adados | ngêgungkên kêkêsing driya | mapan ingkang sarira | dèrèng rumasa bilih wuk | ing budi mrih ambudaya ||

5. utawine ingkang dadi | andêle wardayanira | para Kurawa sih akèh | linuhur nalare kaya | tiyang satus punika | asora kang sangang puluh | pasthi unggul kang sadaya ||sadasa.

6. wondene kalamun dadi | pandoning dewa kinarya | lêlampahan sayêktine | gampang gêmpiling darajat | sanajan Rajamala | wong siji minungsuh sèwu | môngsa na kang ngasorêna ||

7. mangkana ciptanirèki | sang narpaputra katiga | ing dalu tan winiraos | enjinge malih kocapa | sang nata saha putra | miyos kadi winginipun | sawadya lan upacara ||

8. miwah sawunge tan kari | mungging panggung wêwangunan | Raden Kencakarupane | nimbangi sakadangira | mungging panggung utara | pra santana barisipun | pajêg kadi winginira ||

9. sêndhang Ngamarta jinagi | prajurit [prajuri...]

--- 173 ---

[...t] tata barisnya | akapang têpung gêlange | nurut kênthêng pakalangan | pajêg tan ana siwah | sangkêp sapirantinipun | anulya Dyan Rajamala ||

10. mudhun saking panggung prapti | pabaratan kiprah-kiprah | anguwuh-uwuh sumbare | he kene sapa mapagna | jagone wong Wiratha | aja siji-siji maju | payo parênga umara ||

11. iya lêgane kang ati | lamun samyarsa ngrasakna | Si Rajamala saktine | môndraguna aprakoswa | kalok sujana priya | prawira tama pinunjul | awrat sinôngga ing yuda ||

12. ya ta tan bêtah miyarsi | prabu taruna Ngastina | amit marang sang akatong | myarmyang. narpaputra katiga | linilan lajêng mangsah | mandhi bindi gung binandul | pinolahakên nèng asta ||

13. kumitir angilat thathit | ujwalanirèng kang gada | sêmbada lawan kang darbe | gung luhur rowa birawa | agagah tur prakoswa | sêdhêng tandhing kalihipun | gung luhur gagahe samya ||

14. praptaning papan sru angling | Arya Prabu Duryudana | aja girang-girang kowe | durung antuk sajêgira | tandhing kaya wak ingwang | lah ing mêngko sakarêpmu | sun uja aja ngucira ||

15. Rajamala latah angling | lah iya apa nèng sira | tibakna sun icipane | karsa angrasani sira | kayapa dibyanira | Dyan Duryudana agupuh | mutêr bindi gung pinolah ||

16. pinukulakên tumuli | pan tinangkis lawan gada | Dyan Rajamala awase | cukat tarampil ing yuda | tur wasis aprang gada | kalane têmpuh kumêpruk | mijil latune kumantar ||

17. kumêsar ingkang ningali | sabên mirêng prêking gada | kumêbul mêdal latune | kang miyat tyasnya naratap | kèh tukup karna maras | sawênèh mêrêm tan dulu | saking sangêt samarira ||

18. miyat solahe kang jurit | sêdhêng ramene prang gada | agada-ginada gêntèn |

--- 174 ---

gênti mukul gênti tadhah | molah midêr-idêran | dêdrêg-udrêg rêbut caruk | rok rupak pupak-pinupak ||

19. pur pupukan migunani | karone abuwang gada | salin salaga bêbintèn | babit-binabit ababag | rêbut gon dêdugangan | miwah dêdêr dêdrêg pêluk- | pinêluk apêpulêtan ||

20. yèn uwal tarik-tinarik | sarosa asêsêndhalan | mangkana ing sadangune | kang yuda ngabên karosan | kuciwa Duryudana | sor titih karosanipun | sinêndhal kajrungup tiba ||

21. duk tangi cinandhak kêni | pinithing binanting kêna | kantêp tibèng bantalane | sapandurat kantunira | nulya malih cinandhak | sinabêtakên ing watu | kumalasa sru kantaka ||

22. Rajamala nyandhak bindi | yun dèn jinur lawan gada | sata Kurawa kêbate | ambyuk pan aparêng mara | nyênyiwo Rajamala | wuri ngarsa keringipun | myang kêkanan pamrihira ||

23. ributa dènira jurit | têmah riwut Rajamala | rinoban ing mungsuh akèh | sru liwung pangamukira | mampang molahkên gada | nèng asta mubêng binandul | kang kababit babar pisan ||

24. rêbah nora mindho kardi | kabarubuh pra Kurawa | kababat ing bindi kabèh | wit pacing padhane ika | ingkang pinêrang pêdhang | tan rêkasa sêmpalipun | lèsèh Kurawa lir sarah ||

25. kang maju-maju kapontit | kèlês lêsah kasulayah | bêlasah rubuh alèsèh | sakarine bubar-bubar | mêlajar asasaran | kasaput ratri sinaru | ing têngara sêsapihnya ||

26. Rajamala mundur aglis | pinêthuk raka kalihnya | kinanthi binêkta mulèh | dene wau pra Kurawa | wus sami ginosongan |

--- 175 ---

binêkta mring pondhokipun | wus sami pinulasara ||

27. kunêng Kurawa kang kanin | miwah kang anggung kasukan | arya katri santanane | sami suka-parisuka | dènnyanggung ungguling prang | kawuwusa ing kadhatun | Matswapati Sri Narendra ||

28. pinarak kang putra katri | sri narendra angandika | hèh katiga putraningong | ing mêngko padha wruh sira | saktine Rajamala | satuhu lamun pinunjul | abot sinôngga ing yuda ||

29. kayaparan mêngko kaki | sun bobot budimu padha | pangupaya wêkasane | putra katêlu turira | inggih lêrês paduka | awrat sinôngga ing pupuh | rinta paman Rajamala ||

30. ananging pamanah mami | tarlèn ngêntosi punika | srayanamba arya karo | Saraya lawan Sangkaya | yèn kêkalih punika | maksa botên wagêt unggul | ngabên ayuda kanaka ||

50. Pangkur

1. punika pukulun lagya | budidaya inggih ngupaya malih | tiyang kang kenging sinawung | dene ta rayi tuwan | pinundhuta samêne rumiyin lamun | amba ngupaya Saraya | mila dintên benjing-enjing ||

2. mênang cacak kawon cacak | arya kalih ngong wêdalkên ing jurit | sang nata langkung panuju | atur rêmbaging putra | riwusirèng gunêm bubaran sang prabu | kunêng dalu tan winarna | ya ta enjingira malih ||

3. Sri Narendra Matswapatya | sampun miyos miwah upacara sri | myang putra mungging pêpanggung | ugi saupacara- | nira sarta pra prajurit barisipun | pajêg anèng pakalangan | atêpung gêlang bathithit ||

4. tan owah lir sabênira | arya katri ugi sampun mêdali | sawadya santananipun | pajêg ingkang pinatah | rumaksaka ing sêndhang lir sabênipun | têtiyang kang sami [sa...]

--- 176 ---

[...mi] miyat | tambah saya gung kang prapti ||

5. desa-desa pagunungan | ingkang têbih-têbih lakon sêsasi | kayungyun samya dêdulu | jalwèstri anom tuwa | dulur sêlur sêg-sêgan sanggèn-gènipun | rêbut ngarsa dhêdhumpilan | miwah apipit-pinipit ||

6. tan wus lamun winuwusa | wong nênonton gumrah swaraniratri | ya ta Rajamala sampun | miyos têngah kalangan | sarwi kiprah sêsumbar anguwuh-uwuh | hèh payo srayan Wiratha | mêtonana ing ajurit ||

7. ing kene lah payo padha | angrok bôndawala arêbut pati | gandhèng konca kantar bau | ngadu atosing tulang | miwah wulêting kulit myang kêncêngipun | ingotot sangganên iya | Rajamala dibyanèki ||

8. wau Rahadèn Utara | matag marang Arya Saraya nênggih | kinèn mêdali ing pupuh | ingkang ingatag sigra | amit nêmbah mring rajaputra katêlu | utawine sri narendra | ngidèni sigra mêdali ||

9. sarwi angatas badhama | gung pinolah mungging asta kumitir | praptaning rana kapangguh | lan Arya Rajamala | sru têtanya hèh srayan sapa aranmu | wani mapag yudaningwang | kang tinanya anauri ||

10. sun Adipati Saraya | pratiwane natèng Malawapati | ginala-gala ing pupuh | tate nanggulang mêngsah | sarta kêrêp tinandhing kadya dhapurmu | mulane pininta sraya | dening risang narpasiwi ||

11. hèh hèh sira Rajamala | dèn prayitna wulatên asta mami | iki kang karsa manutur | marang kamuksanira | wusnya nabda mangkana sang arya gupuh | lumarap badhamanira | kumêpruk tinangkis bindi ||

12. mijil dahana sru mubal | Rajamala sigra amalês bindi | tinangkis badhamanipun | langkung ramening yuda | tan kuciwa sami wasis kalihipun |

--- 177 ---

mangkana Dyan Rajamala | ragi repot ing ajurit ||

13. kaledhon panangkisira | dadya kêna jaja kang sisih kering | badhama kacêp sumunduk | ampuhe kang badhama | Arya Rajamala sakala sumaput | niba andhêpani kisma | surak wong ing kadipatin ||

14. gumêrah ambata rêbah | binarunging kalasôngka gong bèri | mawantu surak gumuruh | ya ta wong kasêntanan | miyat Rajamala sangêt kantunipun | gya rinêbut ginosongan | Dyan Kencakarupa aglis ||

15. parentah marang sêntana | ingkang rayi kinèn nyêmplungkên nuli | ing sêndhang aja kalalu | gupuh para sêntana | kang anggotong Rajamala apan sampun | cinêgurakên ing sêndhang | dupi kakum ing we bèji ||

16. sawatawis dangunira | Rajamala sampun waluya jati | akêbat panculatipun | malih marang payudan | sarwi kiprah sarwi mandhi bindinipun | kagyat Sang Arya Saraya | myat mungsuhe urip malih ||

17. durung wruh wigatinira | mung sinêngguh gêsang saking kasaktin | marma muntap krudhanipun | sira Arya Saraya | amarpêki badhamanira tumanduk | tinangkis bindi amudal | dahana anggêgirisi ||

18. cukat Arya Rajamala | mupuh bindi Saraya angendhani | tuna tumibèng bumi rug | dhungkar lêbu ulêkan | sru anitir bindi saking dènnya liwung | Radèn Arya Rajamala | sahasa wus ambêg pati ||

19. prandene Arya Saraya | nora miris badhama karya tangkis | sabên kapapag kumêpruk | mijil mubal dahana | gênti bindi gênti badhama ariwut | nanging Arya Rajamala | sakêdhik repot ing jurit ||

20. kêrêp dhompo ing pratingkah | sabên-sabên kaledhon ing panangkis | mangkana kênèng pêpukul |

--- 178 ---

pranaja ingkang kanan | binadhama kacêp sacêngkang cumêprut | kantu Rajamala niba | badhama dinudut aglis ||

21. mijil rahnya sumamburat | gulasaran dyan arya sangêt kanin | wong kadipatèn gumuruh | surak ambal-ambalan | Dyan Kencakarupa kagyat sigra dhawuh | mring wadya santananira | kinèn nyêmplungkên parigi ||

22. gupuh ingkang dhinawuhan | Rajamala ginotong binêkta mring | sêndhang cinêgurkên sampun | watawis dangunira | Rajamala nirmala waluya sampun | saking parigi manculat | praptèng madyaning ajurit ||

23. sarwi bêksa kiprah-kiprah | gora sabda payo rêbutên jurit | Rajamala sudibyanung | sakti amôndraguna | tate tatal ngêlar jajahaning mungsuh | tur winongwong dening dewa | awrat sinôngga ing jurit ||

24. he Saraya dèn prayitna | ingsun walês katiban bindi mami | dèn sambat bapa babumu | lan prayitnèng kamuksan | môngsa wurung luluh dening bindiningsun | sigra Arya Rajamala | sarosa pamukulnèki ||

25. tinangkis badhamanira | sêbit bindinira têrus nibani | muka Sang Saraya luluh | lêbur datanpa sisa | surak wadya kasêntanan sru gumuntur | yayah manêngkêr ngakasa | kang miyarsa kêkês wiwrin ||

26. wau ta Arya Sangkaya | awas mulat lamun Saraya mati | binindi mukane luluh | sigra Arya Sangkaya | amit nêmbah mring rajaputra katêlu | miwah ring jêng sri narendra | rinilan umêsat aglis ||

27. mawa lugora pinolah | lir kitiran mungging astane kalih | praptaning papan kapangguh | lan Arya Rajamala | tan sarônta Sangkaya pamalunipun | ngiwung ngiwa nêngên mapal | ing palu lugora nênggih ||

--- 179 ---

28. gugup Radèn Rajamala | kongsi kêrêp dhompo dènira tangkis | saking riwutirèng mungsuh | ngênirkên parikrama | saparane Rajamala sah ingêlut | sarta pinalu lugora | tingkahe anggêgirisi ||

29. nging nirdeya kêrêp tuna | Rajamala ingkang prayitnèng galih | duk arsa manculat gupuh | kasompok Sang Sangkaya | gya pinukul ing bindi mukane luluh | bathange tanpa kukuban | Sangkaya patinirèki ||

30. surak wong ing kasêntanan | wanti-wanti kadya manêngkêr langit | agora guntur-gumuntur | kêkês wong kadipatyan | duk samana kasapih Hyang Surya surup | bubar ingkang bêbarisan | dhasar pandhandhanging gêndhis ||

51. Dhandhanggula

1. sri narendra kondur marang puri | kèring dening kang putra katiga | ing jawi bubaran kabèh | radèn arya katêlu | lan sawadya santananèki | kondur mring dalêmira | wuwusên sang prabu | sapraptaning dalêm pura | putra katri sami tan karilan mulih | aginêm jroning pura ||

2. sri narendra dêlingira aris | pan wus tita iyèng pangupaya | anôngga kasantikane | pamanira he kulup | paran mêngko budimu kaki | sun bobot kayangapa | kang putra umatur | anjawine karsa tuwan | kaparênga kawula ngupaya malih | dhatêng liyan nagara ||

3. dene rayi paduka dewaji | inggih tuwan paringi andika | pinundhutana samêne | lamun amba pukulun | lagi ngupa sarayan malih | kang rama angandika | karêpira kulup | ingsun nora ngayubagya | yèn ta lata satêmah ngisin-isini | gawe kusuting praja ||

4. angilangkên luhur ingsun kaki | satêmêne kulup jênêng ingwang | wus ana kang sun dêlake | wit jênêng ngong pakantuk | wasitaning dewa ing ratri | kinèn ngambil saraya | kewala wong ingsun |

--- 180 ---

ingkang asuwita anyar | yèku Jagal Bilawa ingkang abangkit | ngentasana ing karya ||

5. marma mêngko sira ingsun tudituding. | mring Katandhan katêmua sira | lan Tôndha Wijakangkane | têmbungên kadangipun | Si Bilawa lamun nyondhongi | manirambil saraya | arsa ingsun adu | lan Si Arya Rajamala | putra katri matur sandika wotsari | lèngsèr saking jro pura ||

6. mring Katandhan lampahe dyan katri | tan rinêngga ing marga wus prapta | Katandhan malbèng wismane | Wijakôngka anuju | lênggah bale watangannèki | sinewa kadangira | kêkalih nèng ngayun | Ki Tôndha kagyat umiyat | praptanira sang narpasiwaya katri | gupuh dènira mapag ||

7. tundhuk lajêng sumungku ing sikil | matur anoraga mêlasarsa | adhuh gustiningsun anggèr | tumêdhak mring don ulun | abdi tuwan botên angimpi | sasat katêkan dewa | gumyuring tyas ulun | dhuh gusti karsa punapa | arsa mundhut utamanggane pun patik | karya kèsèt prayoga ||

8. Radèn Seta mèsêm amangsuli | aja kaduk kajêron panômpa | iya Wijakôngka kowe | dene ta praptaningsun | ora marga saking punapi | ingsun iki dinuta | ing rama sang prabu | manawa lêga tyasira | kadangira Si Bilawa pininta sih | ing rama sri narendra ||

9. apan arsa ingadu prang tandhing | lawan paman Arya Rajamala | marma jêng rama pamase | mundhut rilanirèku | aywa dadya êsaking galih | kinira ingkang bisa | angentasi kewuh | arinira Si Bilawa | Wijakôngka umatur saha wotsari | inggih gusti sumôngga ||

10. sampun taha-taha ing panggalih | sampuning kang pun Jagal Bilawa | nadyan jiwamba wus dene | pinundhuta sang prabu | enjing sontên sumonggèng aji | ananging kuningana | pun Bilawa wau | lagi akesah kewala |

--- 181 ---

dhatêng pajagalan martuwi kiyai | nênggih Jagal Wêlakas ||

11. yèn suwawi paduka êntosi | ngong jujule dhatêng pajagalan | radyan putra lon dêlinge | iya lamun panuju | Wijakôngka ingsun umiring | marang ing pajagalan | supaya lakumu | dèn anggêp tan mindho karya | kang liningan matur sumôngga ing kapti | anulya budhal samya ||

12. marang pajagalan tan winarni | lampahira wus prapta ing kana | lajêng anjujug wismane | Ki Jagal Wlakas nuju | nênajèni dunungirèki | tilame Ki Bilawa | pan sinungan banyu | sêkar sataman kang sarta | saji-saji saliring sajèn sumaji | nèng dagan prênahira ||

13. Kyai Wlakas kagyat duk umèksi | praptanira Tôndha Wijakôngka | sarta ngirit narpatmane | Ki Jagal gupuh mêthuk | dharakalan nilar sêsaji | andhêku matur nêmbah | dhuh kamayan ulun | gustiku karsa sêsanjan | wawi gusti katuran mring wisma wingking | lênggah bale watangan ||

14. Radèn Seta mèsêm anauri | sira iku kaki ewuh apa | têka uthi sasuwene | Ki Jagal nêmbah matur | inggih gusti sawêg sêsaji | toya sêkar sataman | lawan inthuk-inthuk | gêdhang gantèn ayu samya | nênajèni kang kesah madyèng wanadri | supados rahayua ||

15. wontên paran sampun kawis-kawis | rajaputra angandika sapa | iya ingkang kesah kuwe | Ki Jagal nêmbah matur | suta amba Bilawa Wasi | mring wana nglawung mesa | kagêngan sang prabu | Dyan Seta kagyat miyarsa | asasmita Wijakôngka wruh ing wangsit | hèh paman Jagal Wlakas ||

16. putrandika puruge mring pundi | pun Bilawa dènnya nglawung mesa | Jagal Wêlakas ature | marang wana lèr ngriku | rayindika kalanirapti |

--- 182 ---

kesah nglawung maesa | pamitan maringsun | sun candhêt bêrot kewala | wangkalipun kewala karya pangarsi | cinandhêt botên kêna ||

17. katêmahan kawula turuti | Wijakôngka malih andikanya | paman prapta kula mangke | dinuta ing sang prabu | kinèn mundhut sutanirèki | Bilawa apan arsa | jinago ing pupuh | ingadu lan Rajamala | wasanane lampah ngong tan antuk kardi | lah punapa batala ||

18. inggih karsanipun sang siniwi | mila paman ancêr-ancêrana | ing wana pundi puruge | badhe kawula susul | Jagal Wlakas saure aris | anggèr yèn makatêna | kula tumut nusul | angiras gêrmani lampah | amung gusti kawula sang narpasiwi | kantuna wontên wisma ||

19. ngêntosana ing saprapta mami | ya ta rajaputra duk miyarsa | arum manis andikane | mring ngêndi ingsun milu | lumuh kari pakarya iki | lah payo padha pangkat | Bilawa sinusul | kang liningan asumôngga | adan budhal saking pajagalan nênggih | ngalèr ngetan purugnya ||

20. kunêng ingkang sêdya angulati | Ki Bilawa gantya cinarita | Sang Wrêhatnala lampahe | saking ngarga Martawu | pan ginêlak lampahe prapti | laladan ing Wiratha | nèng marga kapranggul | jalu èstri saradula | langkung gêngnya gra magalak gêgilani | ngênêr nandêr sahasa ||

21. Wrêhatnala prayitna ing galih | sinandêr ing kalih saradula | dyan linêpasan panahe | saradula kacundhuk | kalih pisan kêna babarji | kuwandanira muksa | tan antara dangu | wontên kêkalih jawata | nguwuh-uwuh manadukarèng Pamadi | kulup Parta mrenea ||

22. kang inguwuh kagyat malajêngi | wus anduga yèn iku jawata | praptèng don nata sêmbahe | sumungkêm sukunipun | sang

--- 183 ---

jawata suka lingnya ris | wus bangêt tarimèngwang | dèn sakeca lungguh | kaki sun pajari sira | wruhanira jawata ingsun puniki | Hyang Sambo araningwang ||

23. kang sawiji Hyang Brama kang nami | karo padha apapa cintraka | sarupa saradulane | kênèng wilalatipun | Sang Hyang Guru kalane swargi | padha palinggot bawa | ingsun bangêt wuru | lan ari ngong Sang Hyang Brama | têmah antuk upatane Hyang Pramèsthi | dèn dhunkên saking swarga ||

24. mêngko ruwat saking sira kaki | lah sapira panarimaningwang | jênêng ngong ingkang sarèhne | durung bisa amasung | malês ing sihira sumarmi | mung misik kang supaya | lêjar tyasirèku | ing nguni wêwêlingira | kaki Byasa mring sira durung patitis | têmbung ragi sinamar ||

25. iku kang matitiskên jêng mami | sira kaki pinrih nyurupana | pakewuh gampang angèle | gampange yèn wus wêruh | ing wadaka angèle kaki | ingkang môngka sarana | iku têgêsipun | sawadakaning lêlakyan | kakangira Bilawa tinandhing jurit | mungsuh Si Rajamala ||

26. Rajamala nora kênèng pati | anggêr isih sêndhang kadadyannya | ibunira duk muksane | mandoning ngalun-alun | mulane kêkalangan kaki | cinakêt lawan sêndhang | Rajamala mau | matia sari ping sapta | yèn dèn kinum toya sêndhang urip maning | marma tan kêna pêjah ||

27. Wrêhatnala myarsa ngrês ing galih | wus anduga yèn dadya bêbaya | kang raka pasthi apêse | Hyang Brama awas dulu | nora samar Parta prihatin | alon andikanira | bênêr pandugamu | nanging pandoning dewata | lamun arsa rumaksa titahirèki | kang ayu lan waspana ||waspada.

--- 184 ---

28. pasthi ana kang minôngka dadi | sarana mrih patine Si Arya | Rajamala gampang bae | mungguh parigi mau | cêmplungana kang Cundhamani | yèkti nir sawabira | sabab kang mawèku | wus sampurna kamulannya | Rajamala lêstari patinirèki | dene Cundhamanika ||

29. nalikarsa cinêmplungkên warih | dhingin iku sinidhikaraa | ciptanên pawakastrane | wus kaki amung iku | wêkas ingsun liring wêwadi | amuhung jênêngira | manêrua laku | supaya bangkit anungka | sang jawata kêkalih sawusnya misik | ing wadaka gya muksa ||

30. karyanggana Radèn Pandhusiwi | samuksane Hyang Sambo Hyang Brama | malih anglajur lampahe | sarta laku sinêru | kunêng ingkang anggêlak laris | mangsuli caritanya | katri narpasunu | Wijakôngka Jagal Wlakas | prapta samadyaning wanantara nênggih | ngupaya rèh sri nata ||

52. Sinom

1. kapanggih kang dèn upaya | samana anuju guling | sumendhe sela gêgilang | kacarita bayusiwi | dangune nèng wanadri | dènnya nglawung mesanipun | kêkalih bêtanira | saking pajagalan nguni | mangke sampun winoran mesa sanambang ||

2. anjirap nèng sandhingira | wuri ngarsa kanan kering | wondene Jagal Bilawa | lamine nglawung anênggih | apan wus tigang sasi | Sang Bilawa durung antuk | dhahar kalawan nendra | kang pininta jroning galih | dènnya nglawung antuka bandhangan kathah ||

3. tinurutan dening dewa | ing saciptanira dadi | dupi bandhangan wus kathah | lagi marêm tyasirèki | Bilawa karsa guling | nglêrêmkên sariranipun | layap lagi kewala | marmane [marma...]

--- 185 ---

[...ne] kapati guling | Jagal Wlakas kanggêg de Bilawa nendra ||

4. matur marang Wijakôngka | dhuh babo anggèr puniki | wangune lagi kewala | arinta dènira guling | sabênipun anênggih | yèn layape dèrèng dangu | winungu têmah duka | kawula kalangkung ajrih | amungua mring kang sawêg eca nendra ||

5. anggèr aluhung kawula | kewala dipun pêjahi | tinimbang mungu kang nendra | suka andika patèni | Wijakôngka lingnyaris | paman wontên lêpasipun | kalamun saban-saban | kados amungua ajrih | balik niki lumakwèng pakarya nata ||

6. sampun wigih-wigih paman | gugah putranta kang guling | Ki Wlakas mopo kewala | pinêksa-pêksa mung ajrih | luhung dipun patèni | tinimbang lan kinèn mungu | dangu padudon sabda | wasana Wijakôngka ngling | paman lamun mung saking ajrih andika ||

7. mênèk sinartu kang putra | yèn wontên runtikirèki | ngong dhadhagane priyôngga | mangke satanginirèki | andika manggèn wuri | kula ingkang wontên ngayun | supados katingala | yèn kang gugah jênêng mami | Jagal Wlakas ature sih pangkêrêdan ||

8. gih anggèr lamun mangkana | mangke andika dhadhagi | gya majêng Ki Jagal Wlakas | gugah maksih briga-brigi | ingoyog wanti-wanti | Bilawa sih eca turu | oroke sêsênggoran | pêgêl Ki Jagal tyasnèki | dangu dènnya anggugah ing sutanira ||

9. ingosog-osog amêksa | kang nendra kapati guling | lagi nglilir bae nora | saking pêgêle kang ati | Jagal Wlakas ngupadi | lugora kinarya [ki...]

--- 186 ---

[...narya] mungu | jêngku myang garêsira | ingalugora tinitir | suprandene maksih eca-eca nendra ||

10. wali-wali ambudaya | rèh panggugahe kang guling | wus tita tan awungua | Jagal Wlakas brêbês mili | sarwi ngadhuh asêdhih | dhuh kadospundi puniku | anggèr rayi andika | dèn gugah nora anglilir | pundi wontên ginugah ing alugora ||

11. mêksa botên paja-paja | wus wêgah kula nglampahi | môngga andika priyôngga | anggugaha mring kang rayi | Wijakôngka nauri | paman Jagal sampun mutung | mapan gampil kewala | kaole gugah wong guling | ingkang lembon binubut wulu puhunnya ||

12. môngsa ngaping kalih karya | sapisan kewala tangi | paman dika lakonana | Jagal Wlakas matur inggih | majêng nuli amuntir | wulu puhune binubut | sinêndhal Kyai Jagal | cakekalan angunduri | kaduk gugup mundure tiba kalumah ||

13. wantune jalma wus tuwa | lara napase katangi | dènnya kalumah tan bisa | tangi têmah gulung koming | saking dènnya yun ningkir | ajrih manawa sinartu | napase mêgag-mêgapmêgap-mêgap. | iga mêlar mingkus kèksi | nora pêgat sambat mati Jagal Wlakas ||

14. gumujêng Ki Wijakôngka | sigra dènira ngajêngi | wau ingkang wungu nendra | kagyat wulune jinênggit | dadya salah pandalih | dèn nukarta duganipun | dening bêburon wana | satanginira ngulati | ngosak-asik bêbondhot myang garumbulan ||

15. winiyak sru binubutan | ri curi ingorak-arik | kang rawe-rawe rinantas | malang-malang dèn putungi | sela-sela [sela-...]

--- 187 ---

[...sela] dèn soli | sinepakan gumalundhung | ngundhung-undhung tinêndhang | têmpuh sami sela basmi | mawa swara jumêglug gora èbêkan ||

16. tan panggih kang ingupaya | tandya krudhanya mawêrdi | kumrut Bilawa tumandang | kang wrêgsa gêng dèn bêdholi | rêbah winolak-walik | prandene nora kapangguh | kang dinuga nukarta | saking riwute gêng runtik | durung mulat marang kang sami ngupaya ||

17. tyasnya kasêsêlan arda | wau kalane udani | marang Ki Jagal Wêlakas | sinandêr gupuh murugi | ingkang sinandêr uning | Jagal Wlakas biyas payus | nyana lamun palastra | dene Bilawa wus dadi | krodhanira ngosak-asik jroning wana ||

18. marma kalane ingancap | Ki Wlakas tyasira ênting | gumêtêr anggaotannya | dhèngkèlên tan bisa tangi | napas sêsêg kapati | mung kantun kakêtêkipun | ulat sawang kunarpa | wau ta ingkang marani | Kyai Jagal cinandhak dening Bilawa ||

19. jinunjung asta kalihnya | sarwi sêrêng dènira ngling | lah dene iki si gêrang | ping pira wus sun tuturi | kalamun ingsun guling | sinrantèkna sawunguku | aja pisan ginugah | nadyan nèng panggawe luwih | prêlu iya sinarantèkna kewala ||

20. prandene si gêrang mêksa | gugah-gugah marang mami | Jagal Wlakas duk miyarsa | pangrasane anauri | nanging tan bisa muni | amung kacêmat-kacêmut | ya ta Ki Wijakôngka | mrêpêki lingira aris | hèh Bilawa kinapakakên punika ||

21. wong wus tuwa lara napas | dadak sira garênêngi | durung pasthi iku lêpat | dene lamun sira yayi | Bilawarsa dukani |

--- 188 ---

anglêluput wong tan luput | iya ingsun kewala | jurên luluhên dèn aglis | lamun sira grênêngi Jagal Wêlakas ||

22. ingsun ingkang nora lila | marènggal udhunna yayi | wong tuwa samare kathah | Bilawa sêndhu turnèki | mulane sun grênêngi | jêr wong tuwa tan wruh ngêdur | ping pira gonku mêkas | ywa gugah yèn ingsun guling | Wijakôngka mèsêm alon wuwusira ||

23. mau ingsun kang parentah | gugaha gonira guling | pan arsa ngong jak rêmbugan | wasana sawuse tangi | nêsumu sèlèh ngarsi | apa gawe manira yun | rêrêmbugan lan sira | wis mara tutugna yayi | nêpsunira nging aja mring sapa-sapa ||

24. ngamungna mring jênêng ingwang | apa ta arsa matèni | ya sun bae patènana | ywa gêgawa liyan yayi | mara ta yayi aglis | tutugna nêpsunirèku | Bilawa duk miyarsa | sirna dêdukanirèki | Kyai Jagal Wlakas sinèlèhkên sigra ||

25. langkung panalangsanira | Wijakôngka wruh ing liring | yèn kang rayi sampun sirna | dukane ulat kaèksi | sumèh sumringah wêning | dadya lon andikanipun | yayi prapta manira | anusul gonira mrikingriki. | pan ingutus kalawan sri naradipa ||

26. kinèn animbali sira | pan arsa dèn adu jurit | winêtokkên pakalangan | kinarya jago sirèki | paran ta sira yayi | jinago dera sang prabu | apa ta amopoa | apa sira nyandikani | yayi amung lamun mopo jênêngira ||

27. yêktine ingsun priyôngga | nglakoni karsane aji | dadi jago tandhing lawan | gêni kang luwih gêngnèki | Bilawa dupi myarsi | kang raka andikanipun | sakala nênggak waspa | matur sêrêt èsmu ajrih | iya kakang apa ing sapakonira ||

--- 189 ---

28. saguh bae jênêng ingwang | sok uga jangji sirèki | nora anyipta mangkana | apa katura saiki | yêkti ingsun lakoni | kang raka lêga tyasipun | matur marang dyan putra | punika Bilawa gusti | sampun sagah dadosa sawung sang nata ||

29. ing mangke kula sumôngga | gèn paduka marentahi | Radèn Seta angandika | iya Bilawa sirèki | dèn rikat marang nagri | jujuga ing dalêm ingsun | Bilawa tan lênggana | gumrêgut umangkat aglis | linut dening prabawangin pôncawora ||

30. kang kari agêgancangan | ginêlak dènnya lumaris | cinêndhak lampahe prapta | ing praja lajêng umanjing | anjujug kadipatin | Bilawa wus anèng ngriku | lajêng binêkta marang | jro pura samana kèrit | dening narpaputra pocunge katiga ||

53. Pocung

1. praptanipun ing pura lajêng atur wruh | marang ingkang rama | sri narendra sigra mijil | lênggah mungging paningrat manggihi putra ||

2. sang aprabu alon pangandikanipun | putrèngsun katiga | bage sira lagi prapti | paran lakunira kulup ingsun duta ||

3. nêmbah matur Dyan Seta inggih pukulun | Tôndha Wijakôngka | mangke wus kawula irit | dalah Jagal Bilawa sumonggèng karsa ||

4. sang aprabu kalangkung sukaning kalbu | pangandikanira | he Bilawa sira mugi | ngentasana karya sira sun saraya ||

5. sesuk-esuk mêtonana ing apupuh | kang liningan turnya | iya ingkang mugi-mugi | antuk idi pangèstune sri narendra ||

6. sang aprabu malih pangandikanipun | putraningsun Seta | sira angsunga udani | marang pamanirarya katiga pisan ||

7. iya lamun panuju ing dina sesuk | banjur mêtonana |

--- 190 ---

ing kalangan kaya kang wis | putra katri manêmbah matur sandika ||

8. wusing rêmbug bibaran saking kadhatun | wus nglampahkên duta | ingkang ngaturi upêksi | mring kang paman Dyan Arya Kencakarupa ||

9. tan winuwus rêroncènira ing dalu | kawuwusa enjang | Sri Narendra Matswapati | karsa miyos lênggah mungging pêpanggungan ||

10. rajasunu katiga sawadyanipun | wus mungging panggungan | prajurit kang pacak baris | pajêg ngêpung kalangan atêpung gêlang ||

11. wong dêdulu dulur saya wuwuh-wuwuh | sanggèn-gèn kèbêkan | wau sang nararya katri | sampun mungging panggung palênggahanira ||

12. saha wadu wandawa pajêg lir dangu | kang rumêksa sêndhang | Radyan Kencakarupa glis | ngagnya marang ari Radèn Rajamala ||

13. pinrih mêtu rumuhun lir dangu-dangu | ingkang pinarentah | tan lênggana nulya mijil | mandhi gada sêsumbar anguwuh lawan ||

14. Sang Aprabu Matswapati sigra dhawuh | mring Jagal Bilawa | kinèn mêtoni ing jurit | dan Bilawa sandika anulya mêsat ||

15. sarwi mandhi gada wêsi pita nêngguh | kang saking Madura | sêmbada lawan kang mandhi | gung aluhur Birawa gagah prakoswa ||

16. tur arêgu jênggurêng jarot adhegus | rêngrênge Bilawa | satuhu amêmêdèni | lampahira mawa prabawangin gora ||

17. lir pinusus bayu mêsês mawa lesus | liwawar sumêbar | kèh wrêksa kapranggal sêbit | pang-pang pokah lir pinuntir ron balasah ||

18. lêbu muluk mulêg mêlêg mawèh limput | nglimpêti baratan | sadaya agiris miris | maras-maras prahara akarya uwas ||

19. ya ta wau Rajamala kagyat dulu | praptane Bilawa | kang ingajap-ajap yêkti |

--- 191 ---

têka gampang dènira ngadoni yuda ||

20. asru muwus Rajamala bocah dhegus | sira ingkang prapta | pêksa lancang kumawani | aprang tandhing lawan Arya Rajamala ||

21. iya lamun kêna sun owêl sirèku | bêcik amundura | Jagal Bilawa nauri | kalah mênang iku sapa ingkang karya ||

22. nanging mungguh pangrasaku ngatasipun | ngaurip punika | mapan sadarma nglakoni | sapa sêdya ayu rinêksa ing dewa ||

23. mara gupuh apa kang ana sirèku | tamakna maringwang | Rajamala sigra gitik | kang gada gêng sumêbut Bilawa endha ||

24. kang bumi rug orêg katiban gada gung | lir ginaru dhungkar | Bilawa malês anggitik | mupuh gada endha Radèn Rajamala ||

25. dangu pupuh-pinupuh tanpa pakantuk | wasis awas sira | cikat tarampile sami | tan kuciwa kalihe anjingga mudha ||

54. Durma

1. langkung rame dènira apêrang gada | gada-ginada gênti | durung ana ingkang | wani tumadhahana | gênti endha gênti gitik | sadangunira | tan ana kang asilip ||

2. wusnya tita tan migunani kang gada | nulya binuwang kalih | prang salin salaga | amung kalawan asta | udrêg dêdrêg silih ungkih | pokah-pinokah | kukuh tarik-tinarik ||

3. sêsêndhalan gênti binte bêbantingan | ulêt puntir-pinuntir | pêlak pêpêlukan | samana Rajamala | sakêdhik ragi sor titih | karosanira | kèngêl dinêdêl kêni ||

4. nanging maksih kukuh ing pamithingira | Risang Bilawa Wasi | mamrih angupaya | ungguling rananggana | èngêt kukunira nênggih | kang pôncanaka | sinundêpakên aglis ||

5. Rajamala sinundêp jajane kêna | kacêp rahira mijil |

--- 192 ---

aniba kantaka | ampuhe pôncanaka | Rajamala angêmasi | wadya santana | gupuh dènnya gosongi ||

6. gya cinêmplungakên ing sêndhang amarta | dangune sawatawis | nirmala waluya | tatu pulih sakala | Arya Rajamala nuli | kêbat manculat | mring pabaratan malih ||

7. sarwi kiprah-kiprah sinurak ing kathah | wadya lan wong ningali | surak bal-ambalan | yayah guntur ing arga | gumuruh ambalêbêgi | binarung swara- | nirèng gong gubar bèri ||

8. tan parungwan yayah amanêngkêr wiyat | wau ta kang winarni | Kandhiwrêhatnala | wus prapta pakalangan | angungun dènnya umèksi | ing wong umiyat | kathahira tan sipi ||

9. lawan durung cêtha ingkang mawa swara | dene sinurak atri | Kandhiwrêhatnala | matag Ki Lurah Sêmar | hèh kakang dipun pakolih | ngupaya tanyan | kang mawa surak iki ||

10. Sêmar Bagong aniti-niti têtanya | ing wong sandhinge linggih | wus jinatèn ingkang | mawa swara punika | Ki Sêmar matur bêbisik | niki bandara | raka dika wus jurit ||

11. mêntas mênang Rajamala kasor pêjah | ananging gêsang malih | cinêmplungkên sêndhang | niku margane gêsang | wangsule sinurak atri | wawi bandara | kartisampeka nuli ||

12. tinandukkên momor tiyang kasêntanan | Parta ngandika aris | iya kakang poma | dèn bisa ngupa marga | wêngane saka sathithik | baris santana | kênaa sun uculi ||

13. kang bramastra saking têbihan kewala | nulya sami lumaris | prapta pinggir sêndhang | Lurah Sêmar anjawab | mêmêla aminta warih | rèhning kasatan | kêna akarya jampi ||

--- 193 ---

14. jampi anggong sêntana kang rumaksaka | ing sêndhang wlas ningali | mring Ki Badranaya | wong tuwa mêlasarsa | api mêgap-mêgap kadi | anggong sanyata | sigra sinungan margi ||

15. duk piyaking baris Kandhiwrêhatnala | wus dangu dènnya musthi | kang bramastra ika | linêpasakên sigra | sumêbut nora katawis | tumamèng sêndhang | nênggih kang bramastradi ||

16. wus mangkana Sêmar apinyawuk toya | wusnyantuk gya sumingkir | wau ta kocapa | Rahadèn Rajamala | sampun yun-ayunan malih | Bilawa kagyat | èsmu ngungun ing galih ||

17. de wus mati mangke mungsuhira gêsang | jêngêr tan bisa angling | Radèn Rajamala | guguk wuwuse sora | dèn prayitna sira bêlis | lah pijêr apa | wulatên jênêng mami ||

18. Rajamala wong guna dira santika | payo manèh ajurit | Bilawa miyarsa | sumbare mêngsahira | sigra jangkah sarwi gitik | gada sarosa | tinangkis lawan bindi ||

19. pagutira lir guntur môngsa kasanga | jumêprèt gêgirisi | amijil dahana | kumêbul kantar-kantar | wèh giris ingkang ningali | atukup karna | mêrêm netrane kalih ||

20. saking samar miwah kabalbêging swara | kala paguting bindi | Rajamala sigra | jangkah malês anggada | Bilawa endha matangkis | gya maju jangkah | malês anggada gitik ||

21. rame gada-ginada ingkang ayuda | dangu durung sor titih | gada tanpa guna | sigra buwang kalihnya | karsa caruk rukêt malih | pêlak-pinêlak | bintèn babit-binabit ||

22. rame cêngkah makukuh jêngkang-jinêngkang | ngungkal ungkih-ingungkih | dêdêr akèdêran |

--- 194 ---

midêr ngidêri papan | gya pulêt puntir-pinuntir | agêgêlutan | Jagal Bilawa kêni ||

23. sru pinithing sarosa aparingisan | Bilawa mamrih budi | kinipatkên sigra | uwal mungsuh kasingsal | kontal tibane kabanting | tangi rumangsang | dinugang tiba malih ||

24. karingkangan kêrêp tinêndhang kalênggak | sigra tinarik kêni | sinêndhal kasingsal | ingundha mungging asta | sêbut binantingkên siti | kantêp tibanya | nulya dipun kakahi ||

25. wêwadhuke sinundêp ing pôncanaka | sinuwèk nguwir-uwir | rahnya muncrat-muncrat | mili kadya tirisan | Rajamala angêmasi | wadya santana | sumriwut ngrêbut wani ||

26. ginosongan cinêmplungakên ing sêndhang | ya ta toyèng parigi | kalane kinuman | bramastra de Sang Parta | kadya ginodhog ing agni | umob jatinya | amung nora katawis ||

27. dupi cinêmplungan bangke Rajamala | umob ting toya kèksi | molah mawalikan | mawa swara kumrangsang | bangke ajur lir jinuwing | mopol kewala | kagyat sagung kang jagi ||

28. dene sêndhang beda lan nguni-uninya | sabêne anggêsangi | bangke Rajamala | tan dangu awaluya | ing mangke têka matèni | umob wus kadya | ginodhog dening agni ||

29. marma wadya sêntana gupuh dènira | atur uningèng gusti | ing purwa wasana | sampun katur sadaya | kagyat wau arya kalih | Radèn Kencaka- | rupa lawan kang rayi ||

30. Radyan Rupakencaka sarêng udhunnya | têdhak gèning parigi | duk miyat umopnya | toya amawalikan | bangke jur kadya jinuwing | arya kalihnya | langkung ngungun ing galih ||

31. dangu-dangu

--- 195 ---

kumukus kang toya sêndhang | kumrangsang swaranèki | saya gêng kukusnya | andêdêl ing akasa | tantara swara kapyarsi | ing keblat papat | gumlêgêr gêgêtêri ||

32. bumi gonjing jinjang pan kadya ginoyang | otêr jagat lir miring | têdhuh sabawana | parêng asating toya | sêndhang lan sirnanirèki | kukus mangampak | sirna tilase wuri ||

55. Pangkur

1. amuksa sajatinira | Rajamala parêng ibunirèki | nirmala waluya jatu | sampurna ing kaanan | sampun nunggil lan pra dewa ing swarga gung | ya ta kang kari rahadyan | arya kalih katêtangi ||

2. saking sih trêsnaning kadang | karêrantan langkung dènnya prihatin | kang raka kalih amuwun | kadyangganing wanita | wadya kasêntanan aminggu sadarum | bela anawung sungkawa | sadaya sami anangis ||

3. amung Dyan Kencakarupa | miwah ari Rupakencaka sami | lipure ingimur-imur | dening wadya mituwa | pinupusa lamun pasthining dewa gung | dadya lipur sawatara | wasanardane katangi ||

4. radèn kalih sru kabangan | ambêbangun nalin-nalining galih | dadya muntap krudhanipun | songol ngandikèng wadya | mara kono dèn rame surakirèku | jagone natèng Wiratha | ingsun cacake pribadi ||

5. sawusnya nabda mangkana | Dyan Kencakarupa amundhut bindi | gya mring rananggana gupuh | wau Jagal Bilawa | dupi miyat bêbotohe kang umagut | gumrêgut Bilawa krudha | paran-pinaranan sami ||

6. ya ta kang nèng pêpanggungan | narpaputra katiga dupi mèksi | ingkang paman krudhanipun | langkung guguping driya | radèn katri dharakalan udhunipun | malajêngi ingkang paman | Wijakôngka duk udani ||

7. gustine katiga pisan | alumajêng yun nyapih kang ajurit |

--- 196 ---

Wijakôngka gupuh-gupuh | kang rayi pinlajêngan | samangkana kang wontên sajawinipun | kalangan Sang Wrêhatnala | uning Wijakôngka nyapih ||

8. kang raka Jagal Bilawa | gupuh dènnya angukut bramastradi | anulya rikat lumayu | malajêngi kang raka | kawuwusa narpaputra katri sampun | praptèng madyaning kalangan | kang raka dipun sungkêmi ||

9. sarwi alara karuna | pêgat-pêgat ature mêlasasih | dhuh paman wong tuwaningsun | padukarsa punapa | dhuh wêlasa mring wong Wiratha sadarum | rêksanên rusaking wadya | ngowêla kèhing pêpati ||

10. pati-pati krudha tuwan | yèn sèstua tuwan ngawaki jurit | môngsa wandeya puniku | wadya ing kasêntanan | anglut soroh amuk paduka kang tinut | dhuh paman mugi wêlasa | rakanta jêng sri bupati ||

11. utawine dhatêng kula | dene pêjahipun arinta saking | pêpasthènirèng dewa gung | pinupusa kewala | Radèn Seta lagya samantên turipun | kasaru wau praptanya | Rupakencaka nungkêmi ||

12. ing padanirèng kang raka | sarwi lara karuna turirèki | dhuh kangmas dhuh sampun-sampun | sampun dinawa-dawa | ing dêduka paduka kula sêsuwun | mugi tuwan sarèhêna | dene patine pun ari ||

13. sintên punika kang karya | tarlèn dewa mugi pinupus sami | luhung galiha pukulun | minta aksamèng dewa | dados botên agêng sikuning Hyang Guru | yèn tuwan lajêng-lajêngna | saèstu botên prayogi ||

14. wau Dyan Kencakarupa | kalanira tinangisan kang rayi | miwah pulunan katêlu | larut bramantyanira | katêtangi malih karantaning kalbu | ketang dènira alola | kadange katêmah lalis ||

--- 197 ---

15. rumasa gothang kanthinya | dadya bela udrasa luh umijil | sadaya asênggruk-sênggruk | kalima rêrangkulan | nahênta Sang Wijakôngka pajlêngipunplajêngipun. | praptèng ngarsaning Bilawa | sarwi alon dènira ngling ||

16. yayi sira arsa apa | ambrakuthu paran prasamu yayi | de ngimbangi arsa magut | dukane radèn arya | nadyan sira ingkang kataman ing bêndu | pantês bae lumawana | ananging pikirên yayi ||

17. nadyan radèn arya salah | durung pasthi kangjêng sri narapati | tegaa ing patinipun | payo mundur kewala | ewadene ing mêngko iya kalamun | ana dhawahe sang nata | yayi gampang dèn lakoni ||

18. ing mêngko mundur kewala | Radyan Bima datan sawalèng galih | anulya sami amundur | ya ta Sang Wrêhatnala | duk uninga raka kalih unduripun | dadya sira gêgancangan | nututi kang raka kalih ||

19. lampahe Sang Wrêhatnala | mêdal ngarsanira dyan arya kalih | Kencakarupa andulu | lampahe Wrêhatnala | dinuga yèn punika wadon saèstu | mirit dènira busana | sabusananirèng èstri ||

20. langkung kumêpyur tyasira | radyan arya kêna wiyoga kingkin | gung mangu-mangu mangunkung | kungkaling rèh asmara | salamine durung kagimir mring wadu | anêmbe punika ana | ardasmarane mring èstri ||

21. saking sru darpaning driya | Dyan Kencakarupa lajêng minta mit | mring putra andikanipun | dhuh anggèr tan kayaa | wong tuwamu bangêt sasaring panêmu | wus nglênggana luput ingwang | mring ramanta sri bupati ||

22. ora liwat kaki muga | sun suwuna aksamanirèng aji | supayane jênêng ingsun | tan kawratên druhaka | amung mangke anggèr lilanana ingsun | ngaso kaping kalihira |

--- 198 ---

nyarèhkên tyas ingsun kaki ||

23. ingkang putra matur nêmbah | inggih paman sampun mêlang ing galih | anggêr paduka pukulun | sampun lilih kewala | kasukana sakarsa môngka panglipur | lêmpara prihatin dahat | mangke ngong matur sang aji ||

24. kang paman nauri sabda | iya kaki bodho jênêngirèki | sawusnya mangkana laju | kondur arya kalihnya | radèn putra sasmita ring wadya sagung | wus kinèn sami bubaran | kawuwusa sri bupati ||

25. miyat lampahe kang putra | gya ingawe sang narpatmaja aglis | sami minggah ing pêpanggung | lênggahe ingkang rama | praptèng ngarsa putra tri nêmbah turipun | ing purwa madya wasana | sadaya sampun kawijil ||

56. Mijil

1. sang aprabu kalane miyarsi | sru sukaning batos | katêmahan luntur sih wêlase | marang ipe radèn arya kalih | angandika ririh | sêrêt lan rawat luh ||

2. kaki sira kewala kang bangkit | mring arimu karo | pêpulihên kulup tyase dimèn | alêstari menaka nèng ngriki | ingkang putra katri | sandika turipun ||

3. ri sampune mangkana sang aji | kondur angadhaton | ginarêbêg ing upacarane | miwah kering putranira katri | sapraptaning puri | ingkang putra sampun ||

4. akalilan mundur kadipatin | sami kinèn ngaso | dene Wijakôngka sakadange | kinèn mantuk mring wismanirèki | ing Katandhan sami | ngasoa rumuhun ||

5. dene wau kang para prajurit | sagung wadya katong | sampun kukut kalangan bubare | pra Kurawa ingkang sami kanin | dipun usadani | waluya sadarum ||

6. sarta sampun akarilan mulih | nora kacariyos |

--- 199 ---

unduripun Kurawa sakèhe | sampun mantuk mring Ngastina nagri | nahênta winarni | arya kalihipun ||

7. Dyan Kencakarupa miwah ari | nandhang gêng rudatos | awit Rajamala sapêjahe | ing pangônta-ôntaning panggalih | mring Bilawa maksih | paranirèng bêndu ||

8. kaya-kaya linaraga nuli | pinrêp pinrih layon | nanging radèn arya pangancame | mring Bilawa ing mangke katalip | de sruning wiyadi | mring brahmana wandu ||

9. nênggih Kandhiwrêhatnala nami | nalikane tumon | anèng ngalun-alun salampahe | têka bisa anênangi brangti | salamine lagi | punika nahên kung ||

10. saking dahat dènira prihatin | radèn têmah kepon | mungging tilam wus tan ana manèh | Wrêhatnala paraning panggalih | linilih tan lilih | ing tyas saya luluh ||

11. lalu lêlêngira wit kalingling | sasolahe katon | katon anèng têlênging tingale | tan owah wus têtêp mutêg mungging | tuntunging kang ati | tumanêm jêjantung ||

12. radèn arya ngêsah langkung sêdhih | ngadhuh gung salah ton | tan wus lamun pinurwèng tulise | dènnya nawung turida ring èstri | nahênta winarni | Rupakencaka nung ||

13. sampun lami pan dèrèng udani | yèn kang raka lamong | lênglêng marang Kandhiwratnalane | mung tinarka sungkawaning galih | pêjahe kang rayi | Rajamala wau ||

14. karsanira ing mangke ngaturi | mring raka supados | kewala mung mupusa pêpasthèn | susahira linipura dening | kasukan sakalir | êndi kang panuju ||

15. wus mangkana kang rayi marpêki | goning raka kono | nusul marang pakulinanane | samangkana kang raka wus panggih | mungging tilam sari | sarean [sarea...]

--- 200 ---

[...n] amujung ||

16. ingkang rayi marpêki alinggih | nèng sandhing paturon | nêmbah matur dhuh kangmas adene | ngêgungakên sungkawaning galih | kalajêng ayêkti | makatên pukulun ||

17. anênarik kadang warga pasthi | abela rudatos | lah punapa kangmas pakantuke | ing têtiyang damêl susah maring | santana myang abdi | prayogi linipun ||

18. ing kasukan suwawi kang pundi | panujuning batos | ari para sakarsa andhèrèk | ingkang raka kalane miyarsi | ature kang rayi | alon sauripun ||

19. yayi bênêr panarkanirèki | dinalih kat ingong | susah awit saking sapêjahe | Rajamala arinira yayi | ing samêngko yayi | wus manira pupus ||

20. ing pêpasthèn dene ingkang dadi | sungkawaning batos | satêmêne yayi tyas ngong kiye | kêna lara wiyoga ring èstri | kalane sun uning | wanodya lumaku ||

21. anèng têngah pakalangan yayi | ingiring wong loro | kang sawiji wus tuwa uwonge | lêmu cebol kapalang kang siji | agombak utawi | sêsikile impur ||

22. iku kongsi saparane yayi | kagagas kemawon | sarta manggung katon sasolahe | sajêg ingsun tumitah ngaurip | iya lagi iki | kêna sambang wuyung ||

23. ingsun miyat wanodya sabumi | sih lumrah kemawon | durung ana ingkang bisa kuwe | anggugaha brôngtasmara mami | ya lagi wong iki | bisa gawe gandrung ||

24. dene sawang-sawunge wong yayi | para iyan wadon | kaduk priya ing pasarirane | iku apa yayi kang murugi | gugah gênging brangti | kang rayi duk ngrungu ||

--- 201 ---

25. ingkang raka dènira nojari | gung rinaos-raos | ngemut-emut kang raka dhawuhe | dangu-dangu kemutan duk mungging | pakalangan lagi | nyapih karsanipun ||

26. ingkang raka dènnyarsa ngawaki | aprang lawan jago | Jagal Abilawa kono anèng | wadon liwat lan parpate kalih | duk emut anuli | jumbul sarwi matur ||

27. lêrês tuwan amba inggih uning | nging punika kados | tiyang ing kaputrèn pan abdine | putra tuwan priyôngga Ni Dèwi | Utari kang nami | Wrahatnala nêngguh ||

28. lah suwawi pinundhuta maring | putranta sang sinom | pasthi lamun dipun aturake | Dyan Kencakarupa duk miyarsi | ature kang rayi | kanthi sukanipun ||

57. Kinanthi

1. saking sare wungu gupuh | alon ngandika mring ari | yayi lamun mangkanaa | prayoga karyaa tulis | marang putranta sang rêtna | surasane yèn marêngi ||

2. abdine wadon sun pundhut | kênaa sun karya jampi | jampine wong larasmara | sawuse dadi kang tulis | nuli sira parentaha | wong wadon kang pantês mundhi ||

3. sêrat kang marang putramu | kang liningan awotsari | sandika sigra amentar | sawusnya dadi kang tulis | matah abdine wanodya | Sambita ingkang tinuding ||

4. amundhi nawala wau | Ni Sambita gya lumaris | malêbèng pura Wiratha | tan winarna anèng margi | gantya malih kawuwusa | caritane amangsuli ||

5. nalika sabibaripun | kalangan Bilawa nuli | binêkta Ki Wijakôngka | marang ing Katandhan mulih | ingiring Ki Wrêhatnala | sapraptanira ing panti ||

6. lêlungguhan mungging salu | Wijakôngka lingira ris | yayi mas Jagal Bilawa | tuhunên ingsun tuturi | mêngko aja lunga-lunga |

--- 202 ---

dipun jênak anèng panti ||

7. bangêt mêlange tyas ingsun | bokmanawa sira yayi | maksih dipun ônta-ônta | maring senapati kalih | Rahadèn Kencakarupa | lan Rupakencaka yayi ||

8. pikirên sapa wongipun | nora mrinaa ing galih | sadulure pinêjahan | nadyan karsane pribadi | gawe muga ngadu jalma | nanging ing bênêre yayi ||

9. iya adu-adu mau | nora tumêka ing lalis | mung sakalahe kewala | wasanèku têkèng pati | mulane panduganingwang | pangancame durung uwis ||

10. dene mêlange tyas ingsun | lamun jênêngira yayi | kapêthuk sanggèn-gènira | lan sira kabranang malih | muntap èngêt pangancamnya | nora wurung pindho kardi ||

11. apa nora gawe ewuh | yèn bêncèta mring sirèki | nora sira lawanana | jêr sira ing mamrih pati | upama sira manglawan | têmah dadi sèwu sisip ||

12. mula pamrayoganingsun | kewala jênêngirèki | sing panti ywa lunga-lunga | Jagal Bilawa mangsuli | iya apa prentahira | sayêkti ingsun turuti ||

13. Wijakôngka malih muwus | mring Wrêtnala hèh sirèki | uwis dangu praptanira | dene mau mèlu nyapih | umatur Ki Wrêhatnala | miwiti malah mêkasi ||

14. dènira lumakwèng tuduh | kang raka ngungun miyarsi | dènira sang sri bagawan | sadèrènge wus udani | sarta rumaksakanira | marang sakadangirèki ||

15. wasana andikanipun | Wrêhatnala iya uwis | rèh wus rampung karyanira | bêcike sira tumuli | malbua mring purantara | nyangkula karyamu malih ||

16. mênèk dipun ayun-ayun | lan gustimu sang suputri | kang liningan tan lênggana | wotsêkar mring raka kalih | amit karilan gya mêsat | lampahe datan winarni ||

--- 203 ---

17. sapraptanirèng kadhatun | kaputrèn jujugirèki | kagyat wau sang kusuma | praptanira Risang Kandhi- | wrêhatnala ngawe sigra | umajêng lênggah wotsari ||

18. sang putri andikanipun | suwe ingsun arsi-arsi | kang liningan aturi |Kurang satu suku kata: kang liningan aturira. lêrês paduka sang putri | kang abdi milane lama | saking paranipun têbih ||

19. marma ing sarawuh ulun | ri sampunira tur pêksi | saliring rèh mlampah duta | tan dangu kèndêl ing panti | lajêng kewala mring pura | saking rumaos wus lami ||

20. botên lumados sakayun | nira sang sêkaring puri | sang rêtna mèsêm ngandika | hèh kêkasih ingsun nuli | karyamu sira candhaka | iku kang kumudasari ||

21. roncenên lan sêkar mênur | dhinapura surèngpati | yun ngong turakên kakang mas | katiga ing kadipatin | Wrêhatnala tan lênggana | ngastèng puspita inganggit ||

22. ya ta wau praptanipun | Ni Sambita mring kaputrin | kagyat sang kusumèng pura | nambrama he sira bibi | Sambita baya dinuta | marang kangjêng paman kalih ||

23. Ni Sambita nêmbah matur | inggih kawula tinuding | kang sêpuh paman paduka | kinèn ngaturakên tulis | katur tinampèn binuka | mangkana unining tulis ||

24. wusing pudya satatèngsun | marang sira nini putri | wiyose nini manawa | panuju rêna ing galih | abdimu Si Wrêhatnala | sun pinta utusên maring ||

25. wismèng ngong de pêrlunipun | lêlingsèna akêkirim | marmane iku sun pinta | kênaa sun karya jampi | karanèng sun brôngtasmara | kêna ing wiyoga kingkin ||

26. lawan Wêrhatnala mau | bangêt ing paminta mami | wus têlas pamaosira | sang rêtna gumujêng angling | hèh Ni Sambita

--- 204 ---

matura | ing jêng paman karsanèki ||

27. mêngko lamun uwis surup | kang pinundhut ingsun tuding | dadine nora kacuwan | kaya katêkan sakapti | Sambita mèsêm turira | dhuh lêrês paduka gusti ||

28. Ni Sambita nulya mundur | kawuwusa ingkang kari | risang kusumaning pura | dupi wus suruping rawi | ngandika mring Wrêhatnala | pêkênira ingsun tuding ||

29. marang padalêmanipun | paman Kencakarupèki | ngaturna kang buratwida | lawan dènira anganggit | surèngpati aturêna | kagêma wangkingannèki ||

30. mêne ana karsanipun | poma tumuruta bêcik | lamun karsane jêng paman | lan sira kalakon pasthi | agêdhe ganjaran ingwang | mung dèn bisa angladèni ||

31. kang liningan apikadung | ing pandugane wotsari | matur punika punapa | karsane kang paman gusti | dèrèng mangêrtos kawula | kang dados lajêring kingkin ||

58. Asmaradana

1. sang rêtna mêsèm nauri | nora susah ingsun pajar | mêngko sira wêruh dhewe | mara ta inggal mangkata | pasthi dèn arsa-arsa | Wrêhatnala nêmbah mundur | datan winarna ing marga ||

2. nahênta ing senapatin | Dyan Arya Kencakarupa | nuju lunggyèng pandhapane | saking sangêting wigêna | angga gagra kusika | anglong jiwa anglêlayung | wêwah manising wadana ||

3. dhasare satriya pêkik | nadyan sêpuh kang suwarna | pan durung ana liribe | sih kadya jaka kewala | dangu mangarsa-arsa | praptaning kang gawe wuyung | wit saking aturing putra ||

4. yèn wus suruping Hyang Rawi | dènira arsa anduta | nalika wau praptane | Risang Kandhiwrêhatnala | sing têbihan katingal | lan mandhi tadhahanipun | mèsi burat gôndawida ||

5. kumêpyuring tyas tan sipi |

--- 205 ---

Dyan Arya Kencakarupa | lir tinêbak mong tunane | gumyuring tyas sru arantas | saking lêganing driya | madêg sing dènira lungguh | ngawe sarwi angandika ||

6. majua kewala ngriki | dèn parêg lan lênggah ingwang | Wrêhatnala maju gupoh | lênggah cakêt matur nêmbah | gusti prapta kawula | dinuta sang kusumayu | ngaturakên buratwida ||

7. lawan roncèn sêkar gusti | kagêma mungging wangkingan | dyan arya mèsêm dêlinge | sarwi nyandhak astanira | Wrêhatnala kang kiwa | alon dènnya ngimur-imur | babo woding tyas turida ||

8. lah walèh-walèh punapi | sun sojari Wrêhatnala | wus lama manah ngong kiye | mring sira brôngta asmara | supe dhahar lan nendra | sun lipur-lipur tan lipur | mung sira kang kadriyana ||

9. rumasa sajagat iki | tan ana manèh wanodya | kang ingsun wulata tarlèn | Wrêhatnala amung sira | ing mêngko kayangapa | wus mangkene raganingsun | tan liya kasrah ing sira ||

10. ing sahagnyanira dadi | supadya dadya usada | ing asmara anggêr kowe | lumuntur sih wêlasira | iya mring jênêng ingwang | Wrêhatnala sun sêsuwun | mugi ambangun turuta ||

11. môngka pamurunging pati | Wrêhatnala aturira | dhuh gusti paran karsane | de salah cipta paduka | tiyang alit kawula | sayêktine botên patut | ngladosi karsa paduka ||

12. punapa ta kirang putri | putrèng nata tanah Jawa | kathah kang ayu warnane | ngungkulana warna amba | punika kang pantêsa | ngladosi karsa pukulun | dadose botên kuciwa ||

13. rajaputra rajaputri | sampun timbangan kewala | balik karsa tuwan mangke | kadêrêng brôngta asmara | marang sarira amba | kaloka ing jana

--- 206 ---

saru | dhuh gusti mugi èngêta ||

14. radyan arya nora kêni | ingaturan kang mangkana | malah nakêti wuwuse | iya têka bênêr sira | nging rasaning tyas ingwang | kang kaya wuwusku mau | wong sajagat iki baya ||

15. mung sira kang dadi pikir | gumrêgêd de Radèn Arya | Wrêtnala arsa pinondhong | duk sinambut kêbatira | oncat lajêng lumajar | sapuruge tinut pungkur | rirêmih samarga-marga ||

16. ing manuharèng mêmanis | Wrêhatnala wus tan kêna | malah mèsêm ing jro tyase | iki mêngko paranbaya | lêlakon kadadyannya | dene tumbuk padha kakung | kawasesa ing asmara ||

17. yèn kawênangana ugi | gawe beka pindho papa | bêcik sun oncati bae | lampahira Wrêhatnala | wus nora tolèh wuntat | wondene kang atut pungkur | ing ciptanira mangkana ||

18. marang ngêndia dèn ungsir | ngungsia lak-lakan naga | môngsa gingganga panglute | tan pêgat dènnya ngrêrêpa | miluta mrih luntura | ambangun turuta kayun | mangkana lampahe prapta ||

19. Katandhan lagya angancik | satêngahing pêpasaran | nalimpêt nikang-nikunge | radyan arya katilapan | mangu-mangu mangarang | nging rèh puwara kadurus | kadrawasaning gung rimang ||

20. ri mangkana siking galih | nêdya malêbèng Katandhan | ngupa patanyan yèn olèh | kawuwusa Wrêhatnala | dupi wus katilapan | kondur mring Katandhanipun | kapanggih raka kalihnya ||

21. nuju lêlênggahan mungging | têngahing wisma pêngkêran | akagyat mulat praptane | kang rayi kadhêpêg ngarsa | dêlinge Wijakôngka | adene sira kang rawuh | surup-surup ana apa ||

22. ingkang rayi

--- 207 ---

awotsari | matur rèh purwa wasana | angungun kang raka karo | rinasa nora sakeca | sêndhu andikanira | Wrêhatnala sira iku | misani kadangmu padha ||

23. kaya nora duwe budi | ana nalar kang mangkana | têka dadak mulih mrene | mêngko kalamun praptaa | Arya Kencakarupa | andangua prakarèku | iya marang jênêng ingwang ||

24. kapriye wangsulan mami | lawan kaping kalihira | wêruha kakangmu kuwe | muntap manèh dukanira | tan wurung gawe beka | lah paran kono budimu | mupung durung kalajênga ||

25. dyan arya tumêkèng ngriki | nauri Jagal Bilawa | payo dhêlik bae Jlamprong | mupung durung kawênangan | kang rayi tur sandika | sakalihan lajêng mundur | mêdal kori bêbutulan ||

26. sêdyane mring pasar malih | duk lagi mêngkêr katungka | Kencakarupa praptane | jujug gène Wijakôngka | kagyat sru dharakalan | noraga matur wotsantun | sèwu bagya kamayangan ||

27. abdi paduka ing ngriki | sasat katamuan dewa | suwawi lênggaha Radèn | Kencakarupa ngandika | bangêt ingsun tarima | Wijakôngka pambagemu | praptèng sun nèng wismanira ||

28. arsa têtanya yèn uning | bêburon laron manira | gajêg parane marene | Wijakôngka aturira | dangune kula lênggah | tan wontên sawijinipun | kidang manjangan kang prapta ||

29. dyan arya gumuyu angling | pan dudu kidang manjangan | mau ing bêburon ingong | wong wadon saking jro pura | ran Kandhiwrêhatnala | Wijakôngka apingungun | rahadèn bilih punika ||

30. inggih têmênipun mriki | ananging lagi kewala | mêdal kori butulane | lajêng kilap purugnya |Kurang satu suku kata: lajêng kilap ing purugnya. manawi dhatêng pasar | dyan arya lêga ing kalbu | mèsêm-mèsêm andikanya ||

31. ya bangêt panrima mami | Wijakôngka [Wija...]

--- 208 ---

[...kôngka] tuduhira | wus karia lunggyèng kono | ingsun jujule priyôngga | Wijakôngka sumôngga | dyan arya kalepat wangsul | marang pêkên sêdyanira ||

32. tinapis dènnya ngulati | bango-bango ingungakan | mangkana Wratnala tumon | yèn maksih dipun upaya | nlimpêt madosi raka | Bilawa singidanipun | wontên ngandhaping karoya ||

33. mangkana sampun kapanggih | mênggèh-mênggèh ambêgannya | Bilawa sêndhu wuwuse | he kêparat Wrahatnala | têka marene sira | sasat sira dadi canguk | môngsa wurunga dyan arya ||

34. pangupane têkèng ngriki | kayapa wruha manira | amasthi muntap dukane | Wrêhatnala aturira | inggih lêrês paduka | makatên ugi pukulun | pami kula kacandhaka ||

35. botên ngladosi sakapti | dukane kadawa-dawa | mring pun kakang botên wande | katut kabaranang duka | saya botên sakeca | tumuruta ing sakayun | kadospundi rèh kawula ||

36. jêr punika priya sami | kawênangana yèn priya | môngsa wandeya kature | dhatêng jêng sri naranata | saya kados punapa | lakon punika pukulun | Bilawa kalane myarsa ||

37. anggêrêng kalangkung sêdhih | têbah jaja wuwusira | hèh inggal minggata bae | lamun mêngko marenea | iya tinimbang-timbang | êndi kang bênêre laku | iku bae linaksanan ||

38. Wrêhatnala mundur aris | malih nalimpêt umpêtan | ya ta katungka praptane | Dyan Arya Kencakarupa | praptèng ngandhap karoya | andhêdhêp ana kadulu | kadya janggêrênging janma ||

39. anulya dipun parpêki | duk pêrak alon têtanya | hèh sujanma sapa kowe | lan apa sumurup sira | wanodya kang umpêtan | anèng têngah

--- 209 ---

pasar mau | kang tinanya saurira ||

40. êmbuh ingsun tan udani | kagyat Dyan Kencakarupa | dene kinoko têmbunge | malih alon atêtanya | sirèku wong punapa | kang tinanya sauripun | wêngise arsa andurma ||

59. Durma

1. ingsun iki gandarwo tunggu karoya | aja kosêngguh janmi | Dyan Kencakarupa | malih sru andikanya | jawane gandarwo wringin | atunggu pasar | pasthi wêruh sirèki ||

2. ing wong wadon kang umpêtan anèng pasar | Bilawa anauri | êmbuh sun tan ninga | inggal sira lungaa | aja kasuwèn cariwis | nèng ngarsaningwang | mêngko dakjêmpalani ||

3. radèn arya lir sinêbit talingannya | miyarsa sabda wêngis | nulya ingoboran | ingkang pindha gandarwa | cêtha kalamun anênggih | Jagal Bilawa | ngaku gandarwèng wringin ||

4. saya muntap bangun linalining nala | èngêt pêjahing ari | lan pangônta-ônta- | nira mangke kalakyan | padha ijèna kapanggih | rahadèn arya | sigra angrukêt wani ||

5. dyan ginoco Bilawa endha manêbak | mupak mangrampak wani | anglut saparannya | rame rok liru boja | acêngkah jênggit-jinênggit | dugang-dinugang | gêlut banting-binanting ||

6. pulêt pêluk apêlak têpak-tinêpak | dhupak-dhinupak gênti | kuwêl kêkuwêlan | parêng uwal kalihnya | dyan arya nêmpal pang wringin | agêng kinarya | palu-palu kumitir ||

7. Sang Bilawa wau nimbangi nyêmpal pang | pinusthi asta kalih | kumitir kinarya | palu pelag pinolah | lir likasan mubêng mungging | asta mangkana | dyan arya sru anggitik ||

8. sarosanya tinangkis palune timpal | sêmpal aboncah-bancih | kumrutug ronira | rantas dadya sêsarah | balasah klika kang cuwil |

--- 210 ---

palu suh brastha | sigra kang yuda kalih ||

9. parêng daut ing wrêksa turusing pasar | karya palu paluntir | pur pupuk kewala | nora dadi bêbaya | kêmuritên kang ajurit | andaut sela | sadipôngga gêngnèki ||

10. kalihira parêng nguculkên bêbalang | têmpuh madyaning jurit | pagute kang sela | jumêglug swaranira | kadya guntur gêgêtêri | kagyat kang cêlak | wong kiwa têngênnèki ||

11. sami miris ngungsi lumayu sasaran | atilar bale panti | bango-bango pasar | kambah ramening pêrang | ambalasah bosah-basih | rêbah katêrak | dènnya rok rêbut pati ||

12. wau Wasi Tôndha Wijakôngka mulat | ingkang ayuda kalih | nora kasamaran | nyapiha nora bisa | budine tarlèn tur uning | sri naranata | pedahe aywa sisip ||

13. ya ta wau palayune Wijakôngka | prapta sajroning puri | wus matur pratela | purwa madya wasana | sang nata gugup ing galih | putra katiga | ngandikan sampun prapti ||

14. nulya dhinawuhan dèn bangkit nyapiha | marang kang andon jurit | Seta sakadangnya | nêmbah matur sandika | kampir mring kasenapatin | gène kang paman | kang mudha dèn aturi ||

15. akarsaa ngrencangi panyapihira | Rupakenca agipih | gugup palajêngnya | marga datan winarna | kawuwusa kang ajurit | sêdhêng bênturan | ing sela gêng saèsthi ||

16. durung ana kaledhon panangkisira | sabên pur pupuk mungging | madyaning ranangga | têmpuhe kanang sela | lir guntur anggêgêtêri | dadya galêpang | sela gêng-agêng basmi ||

17. saya riwut kêkalih ingkang ayuda | têlas gêlaring jurit | sami mrih upaya | ungguling rananggana | dan gapyuk arukêt [a...]

--- 211 ---

[...rukêt] malih | pulêt gêlutan | gêgêt banting-binanting ||

18. abêbintèn babit-binabit anêbak | mupak piling-mapiling | myang pêlak-pinêlak | pêluk ulêt-ulêtan | mêlindêr puntir-pinuntir | midêr idêran | dêdêr asilih ungkih ||

19. kukuh cêngkah-cinêngkah pokah-pinokah | kalamun uwal kalih | ajangkah-jinangkah | gantya jêngkang-jinêngkang | Kencakarupa sor titih | karosanira | sabên kêna pinêndir ||

20. yèn pinêluk kêrêp kewala kalênggak | yèn dêdêr krêp kapontit | yèn dêdugangana | kêrêp kaledhon kêna | dinugang tiba kabanting | rikat wungunya | rumangsang ngrangsang wani ||

21. duk samana sêdhênge jêngkang-jinêngkang | Kencakarupa kêni | jinêngkangkên tiba | ana tigang panjangkah | tiba kalênggak atangi | arsa rumangsang | kasêlak Bima prapti ||

22. gya ingoncit-oncitakên sru linarak | jaja dipun jotosi | wêwadhuke ika | sinudhèt pôncanaka | barodhol ususe mijil | jêjaringannya | mêdal sinuwir-suwir ||

23. kapisanan Kencakarupa palastra | padharan nguwir-uwir | wau praptanira | Radèn Rupakencaka | Seta Utara myang ari | Radèn Wratsôngka | myang Wijakôngka wuri ||

24. duk umiyat radèn arya wus palastra | arsa dipun jêjuwing | Tôndha Wijakôngka | lumarag arinira | sarwi angandika aris | babo Bilawa | uwis kèndêla yayi ||

25. aja bangêt-bangêt gonmu mulasara | marang gustinirèki | Sang Jagal Bilawa | uninga ingkang raka | sakalangkung dènirajrih | nulya lumajar | lawan nalimpêt dhêlik ||

26. ya ta wau Dyan Arya Rupakencaka |

--- 212 ---

uning kang raka lalis | gupuh pinlajêngan | sumungkêm sukunira | sru kalara-lara nangis | sêsambatira | lir wadon ngusap wèni ||

60. Sinom

1. akathah sêsambatira | lan kang karaos ing galih | rumasa kalunglun lola | tinilar kadange kalih | tinon amêlasasih | rahadèn putra katêlu | sami bela karuna | marêki gène kang lalis | dadya radèn kapat sami têtangisan ||

2. wus misuwur wong sapraja | pêjahe sang senapati | Dyan Arya Kencakarupa | dening Bilawa ajurit | kocapa sri bupati | Matswapati duk karungu | kang ipe pêjahira | nèng Katandhan sri bupati | langkung gugup têdhak nora mawa wadya ||

3. amung para tuwanggana | kang miring sri narapati | ginêlak lampahe prapta | ing Katandhan wus kapanggih | miyat ingkang alalis | kalangkung pangungunipun | miwah myarsa tangisnya | kang rayi myang putra katri | ngêrês ing tyas kasok wêlas ing sihira ||

4. mring Radèn Rupakencaka | durung wus dènira nangis | sêsambate ngaru-ara | kadyangganirèng pawèstri | manggung nênêtah maring | raka ingkang sampun surut | dènira kamokalan | karsane dipun lakoni | katêmahanira mati siya-siya ||

5. kaèsi-èsi ing janma | tan bisa mati utami | utamane senapatya | mati madyaning ajurit | mungsuh samining aji | balik punika amungsuh | janma papa asudra | patine kaèsi-èsi | siya-siya saru kalokaning jana ||

6. datan wus sêsambatira | wau sang nata miyarsi | langkung ngêrês ing wardaya | dadya lon dènnya mêrpêki | lunggwèng wurining ari | alon pangandikanipun | yayi Rupakencaka |Halaman asli 203 dan seterusnya, dan langsung diurutkan menjadi 213 dan seterusnya.

--- 213 ---

sarèhêna tyasirèki | dene patinira rakanta punika ||

7. yayi pupusên kewala | pandoning dewa wus pasthi | môngsa bisa nyinggahana | ngatasing titah puniki | amung darma nglakoni | ala ayuning tumuwuh | wus pinanci priyôngga | yèn sira têtaha ugi | dadi luput apa sira tan rumasa ||

8. yayi lamun dadi titah | apa manèh sira pikir | aluhung sira manaha | panuturing pati yayi | dimèn rakanirèki | tumuli sampurnanipun | kagyat ingkang liningan | anolèh dhêku wotsari | tanpa matur amung luhe marawayan ||

9. sang nata malih ngandika | paran karsanira yayi | ingwang kene rakanira | apa ta sira kukupi | binêkta marang puri | gampil ing panuturipun | Arya Rupakencaka | sarwi wotsêkar turnèki | kajawine ing karsa jêng sri narendra ||

10. layonipun rayi tuwan | punika bilih suwawi | sinampurnakakên uga | kewala wontên ing ngriki | pedahipun sang aji | daging miwah darahipun | ingkang sampun dhumawah | nèng siti Katandhan riki | sagêt purna waluya sami sakala ||

11. sang nata nauri sabda | wus prayoga iku yayi | mungguh karsa pêkênira | mara sampurnakna nuli | Rupakencaka aglis | sakala kèndêl manungku | pudya mring dewanira | minta panuturing pati | katarima ing dewa panuwunira ||

12. kumêbul mijil dahana | saking jaja gêng nglangkungi | brama murup marap-marap | kang seda sampun kabasmi | brama saya gêng dadi | urube yayah sumundhul | ing akasa kasalat | sumilak ing kanan kering | kapajaran dening urubing dahana ||

13. Dyan Arya Rupakencaka | durung wus dènnya sêmadi | kang pininta jroning

--- 214 ---

cipta | kang raka bangkita nunggil | lan dewa nèng swargadi | ya ta wau kang winuwus | sira Jagal Bilawa | têrang pandulune uning | marang sira Dyan Arya Rupakencaka ||

14. rèhning kêmbar kang suwarna | lawan raka kang wus lalis | dene liya-liyanira | Bilawa datan udani | kalingan dening agni | mung Rupakencaka iku | ingkang katingal ngegla | kèndêle lagya sêmadi | pan mangkana ciptane Jagal Bilawa ||

15. ebêlis dene punika | têka bisa urip maning | satuhu lamun santika | ing sakadangira ugi | wus mati bisa urip | kalamun awèta iku | gêsang anèng Wiratha | môngsa uwisa mring mami | ing pangônta-ônta mamrih patiningwang ||

16. sigra Sang Jagal Bilawa | gupuh dènira marpêki | ingkang sêmadi cinandhak | cinêgurakên ing gêni | dadya ingkang sêmadi | bela sedane katunu | dening Jagal Bilawa | ya ta kang kalêbèng gêni | nora ngaping kalih karya muksanira ||

17. wantuning trahing awirya | kang gara-gara dhatêngi | gêtêr patêr sabuwana | goyang jagate lir miring | bumi agonjang-ganjing | samodra rob ambalabur | sakala riris manda | dewa ngudankên wêwangi | samangkana sri narendra ing Wiratha ||

18. miwah kang putra katiga | sarta Wijakôngka tuwin | para abdi tuwanggana | têtela pandulunèki | solahira Sang Wasi | Bilawa dènnya durung wus | nêmaha kalêpatan | dene Rupakencakèki | tanpa dosa mati binelakkên raka ||

19. cinêgurakên dahana | sang nata kalangkung runtik | mangkana andikanira | he kêkasih ingsun Wasi | Wijakôngka sirèki | sayêkti priyôngga wêruh | solahe kadangira | Si Jagal Bilawa nênggih | amêmati ing wong ingkang tanpa dosa ||

20. layak bae lamun arya | Kencakarupa [Ke...]

--- 215 ---

[...ncakarupa] puniki | pinatenan ujêr ika | sikara amamrih pati | balik mau si yayi | Rupakencaka puniku | jêr nora duwe dosa | gêdhene ngucik prakawis | ing patine sadulure karo pisan ||

21. lamun nora sun têtêpna | ing tindake rajaniti | gawe bêncorahing praja | mêmêtêngi ratu adil | hèh Wijakôngka aglis | cêkêlên kadangirèku | Ki Tôndha Wijakôngka | gumêtêr kalangkung ajrih | mung Ki Jagal Bilawa paraning duka ||

22. kang rayi wus pinaranan | ngandika dèn age yayi | jênêngira tinimbalan | dening kangjêng sri bupati | laku kèrita mami | Jagal Bilawa umanggut | kèrit datan lênggana | sapraptanira ngarsaji | Tôndha Wijakôngka wotsêkar turira ||

23. gusti punika sumôngga | abdinta Bilawa Wasi | jêr punika wong dêdosan | sakarsa tuwan ngadili | midana mamrih pati | mapan sampun bunuhipun | Sri Narendra Wiratha | sira dangua kariyin | kayaparan panêmune arinira ||

24. mêmati wong tanpa dosa | Wijakôngka lingirèki | hèh yayi Jagal Bilawa | kapriye prasanirèki | dene sira matèni | Arya Rupakencakèku | mapan tan duwe dosa | mring sira agênge ngucik | ing prakara patine kadange samya ||

25. têka wani-wani sira | dyan arya sira patèni | sira cêgurkên dahana | Wasi Bilawa nauri | mêngko rungokna dhingin | mula wani-wani ingsun | nyêgurakên dahana | mring Dyan Rupakencakèki | iku mau sun sêngguh Kencakarupa ||

26. kang wus mati ing ayuda | ingsun sidhêp urip malih | ujêr sakadange uga | padha santika ing jurit | mênèk kaya ing nguni | Rajamala sabên lampus | bisa malih agêsang | dadi ing panarka mami | gêsang malih Dyan Arya Kencakarupa ||

27. mung iku panarkaningwang | uwis mati urip malih | dadi osike

--- 216 ---

tyas ingwang | yèn iku awèta urip | anèng Wiratha ngriki | sayêktine nora uwus | gone angônta-ônta | maringsun amamrih pati | ing wasana kalèru Rupakencaka ||

28. kang ana pinggir dahana | iku nyata luput mami | mêmati wong tanpa dosa | wondene mêngko wak mami | kêna pidanèng adil | wus bunuhe kukum lampus | iya môngsa selaka | wau sagunge kang myarsi | sami ngungun titika kadya punika ||

29. kaya wus pandoning dewa | patine sang arya kalih | dumadak Jagal Bilawa | mangkono pangrasanèki | dadya nglênggêr sang aji | sih ewuhaya ing tanduk | tindaking pangadilan | linulur nalare ugi | durung pantês Bilawa manggih pidana ||

30. durung kongsi pinutusan | prakaranira Ki Wasi | Jagal Bilawa samana | kasaru wau kang prapti | Sang Hyang Naradha tuwin | Bathara Yama tut pungkur | anjog ing ngarsa nata | sarwi suka asêsanti | sarta muwus manadukarèng narendra ||

31. hèh yoganing ulun padha | dèn lastarimbêg basuki | aja padudon ing karsa | wruhanta ing prapta mami | kaki prabu sayêkti | ingsun angêmbani wuwus | sira Hyang Jagatnata | kinèn mutusi prakawis | karanane kabèh padha kawêdhêngan ||

32. nora mulur nalarira | kalingan wite nalingsir | dhawuhe Hyang Giri Raja | kang kagawa jênêng mami | mungguh dosane Wasi | Bilawa punika antuk | pangapuraning dewa | wite rumasa yèn sisip | iku tata laire murih sarkara ||

61. Dhandhanggula

1. ing batine uga nora dadi | para dosanira Si Bilawa | dènira nêmah patine | arya kêkalih mau | kamulane mangkono kaki | awit Kencakarupa | Rupakencakèku | gone ngadu-adu janma | sakawite marsudi patinirèki | Bilawa sakadangnya ||

2. rèhning Bilawa sakadangnèki |

--- 217 ---

nora duwe cipta kang druhaka | katêmah kosok wangsule | si arya karo mau | tan tumêka karsanirèki | malah ing dhèwèkira | anêmahi lampus | ing sakadangira uga | dening Jagal Bilawa kang kaping kalih | uwis pasthining dewa ||

3. ing patine ipenira katri | dadi mêngko kaki nora kêna | sira amidana kuwe | Bilawa dosanipun | apuranên iku pan wajib | sinungên kasênêngan | ing sapantêsipun | lawan sun jatèni sira | Wijakôngka sakadange iku sami | kêkasihirèng dewa ||

4. lah wus samono bae ta kaki | ingsun cupêt carita manira | poma dipun bisa bae | dèn tartip pamomongmu | lah wus kaki sun arsa mulih | nulya Sang Hyang Naradha | lan Hyang Yama wau | sakalihan parêng muksa | ingkang kari langkung lêngganinglêganing. panggalih | dènira pinajaran ||

5. dening sira Hyang Kanekasiwi | rahyunipun dèrèng pinutusan | andhawahakên kukume | Bilawa dosanipun | kukum pêjah ingkang upami | sampun dhinawuhêna | katlajukan tamtu | sapira dhêndhaning dewa | tôndha maksih rinêksa Hyang Pramusidi | sang nata langkung suka ||

6. sigra dhawuh kondur marang puri | Tôndha Wijakôngka sakadangnya | pan sami kinèn andhèrèk | ing marga tan winuwus | sapraptane ing kênyapuri | Sang Prabu Matswapatya | animbali gupuh | Rêkyana Patih Nirbita | miwah para punggawa mituwa sami | Rêsi Sewasogata ||

7. wusnya sangkêp jêng sri narapati | lênggah munggwèng ngarsèng prabayasa | siniwèng mantrimukane | pra pratiwa misêpuh | miwah sagung brahmana rêsi | mangkana sri narendra | pangandikanipun | hèh patih sakancanira | marma padha sun timbali ngarsa mami | sun pundhut pikirira ||

8. wit mogane yayi arya nguni | ngadu-adu janma kang minôngka | jago Rajamala kuwe | sarta anuwun mungsuh | iya marang ing jênêng mami | iku apa ta nora | balilu pakewuh | gawe klilipe nagara | mêngko têmah sirna saking abdi mami | iya Jagal Bilawa ||

9. anadene [ana...]

--- 218 ---

[...dene] patine si yayi | Rupakencaka wong tanpa dosa | pantês dèn ulur nalare | nalikane ngong urus | Hyang Kanekaputra nêdhaki | ngêmban timbalanira | paduka Hyang Guru | patine Rupakencaka | nora dadi para dosane Si Wasi | Bilawa karanannya ||

10. mungguh patinira arya katri | awit kênèng kukum wêwalêsan | yayi katiga jatine | cipta arsa mrih lampus | Wijakôngka sakadangnèki | saking karsane dewa | iku kosok wangsul | karsane nora katêkan | katêmahan sakadange padha mati | dening Jagal Bilawa ||

11. kang mangkono mau iya saking | ing panimbang manira paranta | Wijakôngka sakadange | tampi ganjaran ingsun | pêpantêse apa hèh patih | padha timbangên uga | ki patih umatur | taksih pakèwêt punika | pêpantêse atampi ganjaran aji | nanging mênggah kawula ||

12. yèn tampia ganjaran kang warni | arta miwah kang astra busana | dèrèng timbang lan karyane | karantêne pukulun | pun Bilawa gone nglampahi | karya jêng sri narendra | mêng-amêngan umur | pantês ginanjara pangkat | kadospundi prikônca andika pikir | kula nêdha timbangan ||

13. pra punggawa misêpuh nauri | inggih pantês kewala punika | amung pangkat ganjarane | samana wus sabyantu | ing ature punggawa patih | anulya Rêsi Gana | sumaruna matur | saking panimbang kawula | nadyan tampi ganjaran pangkat ananging | prayoga dinangua ||

14. sarasilahira kang rumiyin | lamun darahirèng mahiswara | linêwihakên pangkate | saking kartiyasèku | lamun tuhu darahing alit | pinapantês kewala | sang prabu umanggut | mara kono timbalana | Wijakôngka sakadang ibunirèki | kèrita ngarsaningwang ||

15. samana wus tinimbalan prapti | Wijakôngka sakadange uga | Endhang Arini ibune | sang prabu wuwusipun | sira bae Endhang Arini | sun dangu dèn pasaja | têmêne sutamu | sapa ta ingkang ayoga | Endhang Rini umatur saha wotsari |

--- 219 ---

dhuh gusti ila-ila ||

16. punapa kang amba têmah gusti | yèn kumbia dinangu sang nata | suta kawula têmêne | putrane Prabu Pandhu- | dewanata Ngastina Aji | lagya samantên turnya | sang aprabu gupuh | umadêg saking lênggahnya | Wijakôngka rinangkul kinêmpit-kêmpit | dhuh babo siwayèngwang ||

17. dene sira kaki wus kawarti | sirna duk bale sagala-gala | sokur sira timbul manèh | wau sang mantri ngayun | parêmbean tumut marani | rinangkul Wijakôngka | tinangisan asru | dadya kang sami sumewa | kasok tyase sadaya abela tangis | sri narendra ngandika ||

18. lah wis padha kèndêla rumiyin | kabèh aja padha kaya bocah | dimène ditutugake | kang mau aturipun | Wijakôngka timbule malih | anulya awotsêkar | Wijakôngka matur | ing purwa madya wasana | sampun katur wite suwitèng narpati | wêlinge Antaboga ||

19. sri narendra kalane miyarsi | langkung ngêrês ing driya karantan | mring Pandhawa kasok sihe | wasana wuwusipun | kaki dadi ingsun balèni | lêlakone arinta | Si Bilawa mau | matèni eyange tiga | karane Si Kencakarupa utawi | Arya Rupakencaka ||

20. Rajamala iku kadangnèki | Sri Bagawan Byasa ing Saptarga | amung seje ibu bae | Kencakarupa mau | lawan Rupakencaka tuwin | eyangmu pramèswara | katri tunggil ibu | sing putri Kencakapura | Dyah Kekayi atmaja Kekaya Aji | natèng Kencakapura ||

21. dene Rajamala ibunèki | Dyah Watari atmajèng Pandhita | Maharsindradewa rane | wondene ibunipun | eyangira Byasa Sang Rêsi | iku kadang ngong tuwa | tunggil yayah ibu | Gôndawati aranira | Wijakôngka sakadange duk miyarsi | langkung pangungunira ||

22. dene ingkang rayi amatèni | katri pisan eyange priyôngga | punika dadi ngungune | ngandika malih prabu | hèh Nirbita samêngko iki | putranira Pandhawa |

--- 220 ---

saking karsaningsun | upamane lare mular | sun nêng-nêngi margane sirêp kang tangis | Kyana Patih Nirbita ||

23. ananggapi ing karsa narpati | dhêku nêmbah alon aturira | kaluhuran ing karsane | langkung umiring ulun | yèn suwawi karsa narpati | wanamarta kewala | punika pukulun | kinarya ngênêng-nêngana | wayah tuwan Pandhawa dimène sami | ababat wanamarta ||

24. sri narendra kapanujwèng galih | angandika sira wayah ingwang | Wijakôngka ing samangke | pêkênira sun tuduh | bêbadhea nagara kaki | madyaning wanamarta | gawenên kadhatun | sapira beyane uga | sun paringi poma kaki dipun bangkit | sira badhèni praja ||

25. lamun uwis paripurna benjing | asarupa rekaning puraya | sira balia marene | pan ana karsaningsun | ngong wisudha madêgmu aji | Ki Tôndha Wijakôngka | sakalangkung nuwun | ing sih parimarma nata | sri narendra malih angandika aris | mungguh praja Ngastina ||

26. mêngko aja sira pikir dhingin | prêlu sira kaki amikira | gonira bêbadhe kuwe | sarta benjang kalamun | wus kalakon madêg narpati | ing kono kaki lagya | sêdhênge sirèku | amikir praja Ngastina | aja mêlang ingsun kajibah bantoni | gonmu rêbat nagara ||

27. Wijakôngka wotsêkar turnèki | nêdya amituhu karsa nata | pinundhi ing sadhawuhe | mangkana wusing rêmbug | gya karilan bubaran sami | umantuk sowang-sowang | wau kang winuwus | Wasi Tôndha Wijakôngka | sakadange mantuk mring Katandhan sami | eca alêlênggahan ||

28. Wijakôngka angandika aris | yayi iki prayoganing lampah | angaturana priksane | iya marang Martawu | ingkang dhingin ngaturi uning | sedane kangjêng eyang | katri pisan mau | dening yayi mas Bilawa | kapindhone angaturana udani | yayi kalamun ingwang ||

29. awit saking [sa...]

--- 221 ---

[...king] karsane sang aji | kinèn babat madyèng wanamarta | bêbadhèni karatone | kang iku atur ingsun | ing sedane jêng eyang katri | apa tan dadi dosa | myang kaparêngipun | jêng eyang gon ingsun mangkat | marang wanamarta ing môngsa punapi | yayi apa sêmbada ||

30. ingkang rayi kapat awotsari | nêmbadani karsane kang raka | ingkang ibu apadene | ngayubagya ing kayun | Wijakôngka dêlinge malih | yogyane kang lumampah | marang ing MartawuyMartawu. | kewala Si Wrêhatnala | kang liningan sandika wusnya winêling | wêling anulya pangkat ||

31. pan ingiring parpatira kalih | Kyai Lurah Sêmar saha putra | Lurah Bagong ing lampahe | mangkana pan sinêru | kunêng ingkang anggêlak laris | mangsuli caritanya | Wijakôngka wau | sakadange pinondhongan | mring Ki Patih Nirbita kinèn manganti | asmarèng kapatihan ||

32. titi têlas panitraning tulis | mung samantên dènira mangarang | kang sêrat criyos purwane | anuju dintênipun | Soma wulan Sawal marêngi | tanggale kang pinetang | pan kaping nêmlikur | ing warsa Be kang lumampah | sangkalane tinêngran sirnaning tasik | mangèsthia satunggal ||Sengkalan: sirnaning tasik mangèsthia satunggal (Soma, 26 Sawal 1840 A.J., Senin, 31 Oktober 1910 A.D.).

--- [0] ---

...

--- [0] ---

...

--- [0] ---

...