Sastra Jawa

Program Digitalisasi Sastra Daerah

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Kalimataya, Anonim, #1533 (Hlm. 305-541)

Katalog:Kalimataya, Anonim, #1533
Sambung:
1.Kalimataya, Anonim, #1533 (Hlm. 001-152). Bahasa dan Budaya | Wayang #1135.
2.Kalimataya, Anonim, #1533 (Hlm. 152-305) . Bahasa dan Budaya | Wayang #1136.
3.Kalimataya, Anonim, #1533 (Hlm. 305-541) . Bahasa dan Budaya | Wayang #1137.
4.Kalimataya, Anonim, #1533 (Hlm. 541-582). Bahasa dan Budaya | Wayang #1138.

31. Asmaradana

1. Bathara Krêsna |Kurang tiga suku kata: Bathara Krêsna nanggapi. ing samêngko kang turôngga | apa ta magsih mangkono | dènnya têtulung mring jalma | kang dinangu tur sêmbah | pan inggih

--- 306 ---

mêgsih pukulun | agung aparing kamulyan ||

2. kang dhatêng sêdaya gili | malah sinêbut pangeran | margi kathah nugrahane | sangking pun pandhita kuda | Sri Krêsna angandika | wruhanta kêkasih ingsun | iku kaliru paningal ||

3. nora wujut kuda yêgti | ingkang sinêbut pangeran | dene kang aran tuhune | ya dewa iya bathara | kang nitah marang sira | iku yêgtine sinêbut | ingkang pantês sira sêmbah ||

4. nanging iku tan asisip | pira dayane wong desa | sayêgti cupêt kawruhe | ilang ing pangandêlira | kang padha tanpa ngrasa | idhêpe amung kang asung | kanugrahane sakala ||

5. pun Anggira matur aris | dhuh pukulun batharèngwang | mugi-mugi Maha Katong | pun dasih anuwun [anu...]

--- 307 ---

[...wun] têdah | dununging kasampurnan | rèhne kawula pukulun | lalu kataman kasmala ||

6. panduka sri narapati | paringa marganing pêjah | dhatêng kawula samangke | sampun kadawèng ing lara | suka nuntên pêjaha | tan kuwawi sakit ulun | Bathara Krêsna ngandika ||

7. wruhanta Anggira mangkin | iya ing samêngko sira | durung praptèng antakane | mêgsih lami anèng donya | nanging aywa sandea | iya sun paringi surub | marang ing sampunanira ||sampurnanira.

8. Anggira matur wotsari | sarwa amaca udrasa | dhuh pukulun dewaningong | paran lamun makatêna | pun dasih tan kuwawa | nandhang sêsakit kêlangkung | sri bathara angandika ||

9. narimoa ing dewadi | sira mung kinèn ngantia |

--- 308 ---

mangsanira ing kapatèn | jêr samêngko durung môngsa | lawan sira sun ganjar | sawarga kang luwih agung | pun Anggira nuwun nêmbah ||

10. sarwi amatur wotsari | langkung panuwun kawula | inggih mugi maha katong | jêng panduka paring swarga | kang tanpa kira-kira | Sri Yudhisthira lingnya rum | hèh Anggira ingsun ganjar ||

11. tilam sajroning swargadi | kang luwih saking utama | lawan saisi-isine | pun Anggira nuwun nêmbah | Sang Parta angandika | hèh Anggira ingsun asung | pêpadhange swarganira ||

12. kang sinungan awotsari | Prabu Nangkula Sadewa | alon ing pangandikane | hèh Anggira ingsun ganjar | lêlanggênging suwarga | pun Anggira dhêngku nuwun | sira Arya Bratasena ||

--- 309 ---

13. lajêng dènira alinggih | marpêgi Kyai Anggira | Wrêkudara ngandikane | hèh kaki sun iya ganjar | marang sampurnanira | dene ta pawèwèh ingsun | dudu donya dudu swarga ||

14. amung basaningsun kêdhik | poma dèn bisa atômpa | hèh wus mènglènga dèn age | karnanira ingkang kiwa | sigra majêng sang arya | pun Anggira mènglèng sampun | karnanira tinungkulan ||

15. winisik yêgtine urip | urip tan kênane pêjah | Bratasena pamêjange | ngêrtèkakên sangkan paran | marang panunggalira | ing dêdunung kang dumunung | sawusnya lajêng alênggah ||

16. pun Anggira awotsari | matur sarwi latah-latah | dhuh dhuh adhuh gustiningong | langkung lêga ingkang [ing...]

--- 310 ---

[...kang] manah | inggih sakèh ganjaran | mung puniku amba suwun | kang mimba tirta sagara ||

17. langgêng tirtane kang wêning | wiyar datanpa wangênan | salami tan kêna kalong | dhuh tuwan inggih punika | kajênge tyas kawula | mung gusti kang luwih tuhu | tuhu utamèng tumitah ||

18. Arya Sena ngandika ris | sira kang dipun waspada | ing tômpa aja tumpangso | yèn sisip ing karêpira | têmah dadadadya. bêncana | muga dèn santosèng kalbu | ing driya tan kêna kewran ||

19. lawan kawruhana malih | sêsikuning kasampurnan | ing paningal ywa salah ton | miwah aja tilar sarak | brata narimèng titah | sirnakna suraning kalbu | gurarèng tyas sirnakêna ||

--- 311 ---

20. kathah winarna ing tulis | wêwulange Bratasena | pun Anggira awotsinom | dhuh gusti inggih sandika | sakathahe rèh tuwan | Bathara Krêsna lingnya rum | hèh yayi mas ing Pamênang ||

21. paran wisikira yayi | iya marang Si Anggira | pun kakang pan arsa wêroh | Arya Sena aturira | kakang iku tan kêna | nora pae lan kawruhmu | sayêgti anunggal misah ||

22. upamane wong ajurit | mawarna usadèng yuda | sakarsa ingkang dèn anggo | amung ta ing êmpanira | beda-beda tan padha | wusing aprang padha kuwur | praptaning don amrih papan ||

23. papane pan nora sami | ana kang kègsi sawadya | tuwin magsih arja katon | kabèh iku kawruhira |

--- 312 ---

padha warana driya | durung sarana ing kalbu | tan wruh kang aran triloka ||

24. kalawan kang sapta bumi | sirèku ngancas ing têngah | tan dumunung sayêgtine | tanpa amrih kawêkasan | magsih kêna ing kewran | bisa dulu tan kadulu | sarirane padha lupa ||

25. yèn badane mung sawiji | têka nora bisa wijang | kudu pinisahkên bae | eman dene padha tuwa | tuwane tuwas tuwa | Bathara Krêsna angungun | ngênglêng kalimputing driya ||

26. upamane wong lumaris | kalayu ingkang mangkana | sêdya atut wuri kabèh | nanging wus tan môntra-môntra | nyandhak kang lumaksana | ya ta tan winarnèng wuwus | kawignyane Bratasena ||

27. Bathara Krêsna lingnya ris | hèh Anggira wus kariya | ingsun iki arsa wêroh |

--- 313 ---

iya marang gone kuda | kang padha pinangeran | pun Anggira nêmbah dhêngku | Krêsna Pandhawa gya budhal ||

28. sarta punggawa lumaris | gumuruh samarga-marga | ngeca-eca saparane | wau ta ing lampahira | wus praptèng dhusun Soda | samana kèndêl sang prabu | wontên jawi pakarangan ||

29. Sang Parta sigra nimbali | tiyang ing dhusun ing Soda | satunggal dangu saure | Bathara Krêsna ngandika | paran yayi wong ika | sira uwuh tanpa tutur | têgêse tan wruh narendra ||

30. mung pangidhêpane sami | dènira mangeran kuda | iku kabèh sagunging wong | Bathara Krêsna ngandika | hèh sira wong ing Soda | marenea dipun gupuh | kang liningan matur mêndhak ||

31. wus samya uningèng aji |

--- 314 ---

sagunging wong dhusun Soda | alon ngandika sang katong | hèh sun iki atêtanya | mring sira kang sanyata | payo warahana tuhu | iya paran marmanira ||

32. mau sira sun timbali | tan ana kang nanggapana | pijêr gawemu ta dhewe | umatur kang sinung ujar | gusti wasta kawula | inggih Tampuru pukulun | milamba tan gurawalan ||

33. dhatêng pangandika aji | sawêg sami atur sêmbah | ing jawata sadayane | bathara awarni kuda | agung kamurahannya | mulane tuwan kapungkur | ngawratakên ing pamuja ||

34. mring kuda asaji-saji | jêr kathah kang kanugrahan | karya kamulyane uwong | dhuh pukulun sri bathara | mugi kauningana | ing gusti dêdunungipun | parentah lawan panêmbah ||

35. yêgti awrat pangabêgti |

--- 315 ---

amrih rahayuning badan | yèn sampun luwar pujane | nuntên anglampahi karya | ing rèh sri naranata | wau sira sang aprabu | mèsêm ngungkurkên kang kuda ||

32. Pangkur

1. ngandika Bathara Krêsna | he Tampuru ingsun atanya malih | apa kanugrahanipun | pawèwèhe si kuda | alon matur kang dinangu awotsantun | gusti botên warna brana | dènnya sung sang kuda rêsi ||

2. amung sawabe akathah | punapa kang pininta angidèni | tan ngêmungkên wong sadhusun | sampun praptèng ngatanah | ngandika lon sêmana wau sang prabu | apa iku bisa mojar | pun Tampuru matur aris ||

3. inggih botên sagêd jalma | amung ingkang tinêngêran ing jalmi | yèn gêgrami nuntên payu | tikêlan pangajinya |

--- 316 ---

yêgti langkung sangking sabên-sabênipun | Bathara Krêsna ngandika | lah ingsun arsa udani ||

4. marang panêmbahanira | pun Tampuru matur sumôngga gusti | sigra têdhak sang aprabu | ingiring para kadang | miwah sagung pramèswari atut pungkur | punggawa kabèh tinilar | ing panti dhusun atêbih ||

5. sang nata lumêbèng wisma | lawan para ari lumêbu sami | ênggoning kuda puku |Kurang satu suku kata: ênggoning kuda puniku. samana wus katingal | nèng jro gubah kuda ulês janjam biru | sakalangkung kinurmatan | linangse sinari-sari ||

6. ngungun sang nata tumingal | dènnyadening. sagunging wong samya anggusti | ingakên jawata tuhu | liningga-lingga dewa | duk samana Bathara Krêsna andulu | awas wus tan kasamaran | marang kang karya [kar...]

--- 317 ---

[...ya] dumadi ||

7. yèn iku Sang Rêsi Durna | kang anugsma nitis marang turanggi | Sri Krêsna alon amuwus | marang kang ari Parta | hèh yayi mas paran ta iku gurumu | têka salah kasampurnan | Parta tumungkul wotsari ||

8. Sri Bathara malih mojar | marang sagung tiyang ing Soda sami | hèh ta kabèh wruhanamu | kang padha sira sêmbah | kuda iku ing samêngko ingsun pundhut | karana iku kang dadya | iya DhannyangDhahnyang (dan di tempat lain). Durna nguni ||

9. mêngko arsa sun ruwata | yèn alami gènira karya sisip | marang kabèh sira iku | jêr nguni Dhannyang Durna | karêm karya piala samèng tumuwuh | kulina panggawe ala | mulane iku nêmahi ||

10. panitise luwih

--- 318 ---

nistha | warna kuda sato kasoring jalmi | dene ta kabèh sirèku | wus akèh kang santosa | sangking kuda idine mawantu-wantu | lah ing mêngko ingsun bisa | angungkuli si turanggi ||

11. kalamun padha sandea | driyanira lah dulunên dèn aglis | sagunging wadhahirèku | ingsun kang ngisènana | nadyan ingkang wisma tèbih datan kantun | yêgti milu kailenan | ing sabdaku padha mangkin ||

12. mangkana dupi miyarsa | Ki Tampuru sakadang karuhnèki | marang pangandika prabu | pan arsa yêgtènêna | ana siji kang lumêbèng wismanipun | mulat sagunging wêwadhah | kagyat sêmana ningali ||

13. dene padha isi brana | kèh warnanya tan petungan kang rugmi | gawok dènira [dèni...]

--- 319 ---

[...ra] andulu | ngungun sagsana mêdal | praptanira pêpoyan mring rowangipun | ngungun sadaya miyarsa | têmahan konjêm ing siti ||

14. karuna matur anêmbah | dhuh pukulun sumôngga jêng dewaji | pun turôngga ruwatipun | sakarsa jêng panduka | salamine dhuh gusti ta dasihipun | sangking lalu guna dahat | sapintên kawruhing alit ||

15. yêgti tiwasing pamawas | kang saèstu mung amrih ing pakolih | utawi tiyang bêbruwun | lampah sadaya-daya | ing wêkasan tan tolih tularing saru | dhuh pukulun batharèngwang | dèn agung ngapurèng dasih ||

16. Bathara Krêsna ngandika | hèh sirèku kabèh aja prihatin | tan kurang ngapuraningsun | miwah jawatanira | yêgti padha nugrahani mring sirèku |

--- 320 ---

andhêngku ingkang liningan | sigra sang nata anuding ||

17. marang kang rayi Sang Parta | hèh yayi mas payo ta dipun aglis | nuli lêpasana gupuh | aja katrinèn sira | dèn abisa rumêgsa saruning guru | lamun iku kinèndêlna | akarya sêmanging ati ||

18. ing panyana wèh ruhara | ing paningal sayêgti nglalingsêmi | jêr mêngkono tingkahipun | kaliru ing wêkasan | Dhannyang Durna baya pangèsthine kuwur | sira yayi kuwajiban | nampurna tuhuning urip ||

19. sigra Arya Danangjaya | wruh ing karsa sêgsana angayati | Cundhamani pinusthi wus | anulya linêpasan | ponang kuda kawatgata ongga mawut | asirna sami sakala | ana swara ing wiyadi ||wiyati.

20. lir swaraning Dhannyang Druna | hèh sutèngsun kabèh

--- 321 ---

padha basuki | tulusa turun-tumurun | mêngku rat tanah Jawa | tan sangsaya sira kang akarya tuwuh | ya kabèh saisining rat | tan liya sangking sirèki ||

21. lah uwis padha karia | ingsun mulih marang kaanan mami | adhuh kabèh sutèng ulun | tutugna karyanira | anèng marcapada agawe pitulung | ing wong padha awlasarsa | sayêgti manggih basuki ||

22. agung kanugrahanira | ing bathara malês marang sirèki | sawusnya muwus kadyèku | kang swara tan kapyarsa | kapiting tyas sadaya sami angrungu | ngungun sagung para nata | mangkana Sri Arimurti ||

23. parentah kinèn ngrutiangruktia. | pakartining kamugsan wus miranti | tinutur sampurnèng lampus | dupa angalat-alat | sawusira sirêp ingkang ponang [po...]

--- 322 ---

[...nang] latu | Bathara Krêsna alênggah | lawan sagung para ari ||

24. sang nata alon ngandika | marang tiyang Soda kang munggèng ngarsi | hèh Tampuru dhawuh ingsun | ya kabèh marang sira | sun idèni kabèh pakaryanirèku | ingkang marang karaharjan | gonira ngupaya bugti ||

25. yêgti tulus mulyanira | ing saturun-tumurun pan basuki | lan manèh parentah ingsun | padha ambêcikana | Si Anggira kang wisma Pantihastèku | ika kêkasihing dewa | wong tuwa nandhang kaswasih ||

26. sêdaya matur sandika | wus mangkana lamine tan winarni | sang nata pan arsa kondur | lawan sakadangira | sampun lami jêngkarira sang aprabu | sangking nagari Ngastina | sêgsana budhal sang aji ||

27. gumuruh [gu...]

--- 323 ---

[...muruh] kang wadyabala | ngeca-eca sawadya gunêm sami | ing lampah nora kasusu | sinambi arêrasan | kang ginunêm samarga sampurnèng lampus | sampun têbih lampahira | sangking Soda sri bupati ||

28. samana malih winarna | lampahira wau sri narapati | anèng ing marga kapêthuk | tiyang pangawak kuda | sirah jalma watês sangandhaping bau | lambung mangisor turôngga | bisa anandêr kapati ||

29. nalikanira tumingal | lamun wontên baris agêng lumaris | tan taha anandêr gupuh | marêg ing ngarsa nêmbah | samya kagyat wau ta sira sang prabu | dadya kèndêl lampahira | gawok kang samya ningali ||

30. sang kasmala aturira | dhuh pukulun mugi paringa gusti | usada mring dasihipun |

--- 324 ---

kawula nuwun ruwat | sampun lami nandhang kasmala kêlangkung | yèn pukulun tan wêlasa | niaya isining bumi ||

31. sadaya isining jagat | yêgti amung sang nata kang darbèni | rusak miwah arjanipun | yogya kinawruhana | kalajênga rusak sagung kang tumuwuh | sintên ingkang kaelangan | sayêgti mung narapati ||

32. sigra Arya Danangjaya | angayati warastra Cundhamani | linêpasan wus kacundhuk | sirna anggane kuda | paripurna dadya manungsa satuhu | sêgsana umarêg nêmbah | ing ngarsa sri narapati ||

33. dinangu ing purwanira | nalikane kataman ing kaswasih | sang anismala umatur | gusti wasta kawula | Wilasraya mila pun dasih pukulun |

--- 325 ---

anandhang pangawak kuda | gusti purwanipun nguni ||

34. nalika prang Bratayuda | kapal ulun kataman ing jêmparing | pagas wit cangklakanipun | wangke kuda kalênggak | pan kawula rumangsang nuntên kalêbu | sangking jalakan turôngga | kawula adarbe gusti ||

35. lisah sangkal-putung wutah | amutahi baune kang turanggi | nuntên pulih kaninipun | pun dasih kaingkêman | daging atototot. tuntum kadi gêsangipun | punika gusti purwanya | sang nata ngandika malih ||

36. lah ing ngêndi dunungira | Wilasraya umatur awotsari | dhuh pukulun sang aprabu | kawula ing Karsula | Sri Bathara malih angandika arum | hèh sira mèlua mring wang |

--- 326 ---

umiring salaku mami ||

37. kang liningan tur sandika | wus mangkana wau budhal sang aji | sawadyabala gumuruh | samarga alon-lonan | lamun wontên pandhita pinaran gupuh | tan pae rêrasanira | kinanthi kawruhirèki ||

33. Kinanthi

1. wau ta ing lampahipun | Sang Aprabu Arimurti | lan ari Nata Pandhawa | sawadyabala umiring | miwah sagung pramèswara | mèt sangu yun mugsanèki ||

2. mila rêmbên lampahipun | tumuntur lampahing sori | tinut saenggaring driya | samarga anêningali | sri`ning wana sri kawuryan | kathah ingkang sarwa sari ||

3. gambir-gambir arum-arum | ngrêmbaka pinggiring margi | gandanya nangsayèng awan | yayah nunggatèng lumaris | sumungsung raras rumira |

--- 327 ---

sagung ingkang sarwa sari ||

4. akarya sukaning kalbu | sagung ingkang para putri | ana ingkang ngalap sêkar | gadhung kênanga kumuning | prabusèt malathi dênta | cêpaka lawan widuri ||

5. wau ta ing lampahipun | sêmana sri narapati | prapta ing dhusun Karsula | sêdaya sami ningali | wontên jêjaka taruna | kêkalih nèng pinggir margi ||

6. satunggal anandhang wungkuk | sakit wuta kang satunggal | awit duk larene mila | sang nata samya mrêpêgkimrêpêgi. | dinangu udrasanira | kêlawan wastanirèki ||

7. umatur wau kang wungkuk | dhuh pukulun sri bupati | pun Cêpuk wasta kawula | pun Capu ingkang satunggil | punika sami sudara | milabamilamba (dan di tempat lain). gusti anangis ||

--- 328 ---

8. kêraos sêsakit ulun | pêpancèn saking dewadi | sinungan wungkuk lan ina | sampun awit kala alit | tan wikan sangking purwanya | sang nata ngandika aris ||

9. hèh ta sapa wong tuwamu | apa tan ana nuturi | pun Cêpuk umatur nêmbah | gusti kang yoga ing dasih | pan sampun pêjah sadaya | mila kawula prihatin ||

10. ketang tanpa bapa biyung | milaba mular tan sipi | wontên pangungun kawula | gusti patikbra ing nguni | lan pun Capu sami kesah | anêdya ngirang-ngirangi ||

11. nênuwun dhatêng dewa gung | wontên sapucuking wukir | dene kang kawula sêdya | icala ing wungkuk mami | tuwin wutane rining wong | gusti ing panuwun mami ||

12. anggèn kawula nèng gunung |

--- 329 ---

sangsaya susah nyang dasih | dadya amêsu ing karsa | nêgês karsaning dewadi | wontên parmaning jawata | amba manggih sangsam lalis ||

13. labêting lapa kêlangkung | samya lami botên bugti | sangsam lajêng kula purak | andadah ngagar kang api | sangsam wau binakaran | binugti têtiyang kalih ||

14. nanging pun JapuCapu (dan di tempat lain). pukulun | sabên minta kula sungi | bêbalung kang botên eca | lajêng mêmintèng dewaji | sagêta wikan sakêdhap | jawata lajêng nuruti ||

15. sêgsana wutane mantun | kawula dipun tingali | yèn lagya nêdha kang eca | pun Japu lajêng aruntik | lajêng ngambil balung iga | gigir amba [a...]

--- 330 ---

[...mba] dipun gitik ||

16. kenging lêrês ingkang bucu | sanalika ical gusti | mantun kadya jinampenan | pun Japu lêstantun mari | sami suka sokurira | ing dewa ingkang udani ||

17. kawula tumuntên mantuk | lan pun Japu ari mami | dhumatêng dhusun Karsula | pukulun praptaning ngriki | wontên wangan nanggêl gêngnya | tan mawi sinungan margi ||

18. kêlalèn pan isi ranu | sinabrangan botên kêni | lêbêt rumpile kalintang | bêladhêr toyane mili | tanggêl lamun linumpatan | pinêgsa botên dumugi ||

19. môngka tyas amba pukulun | kadarpèng onêng kapati | lami pisah kadang warga | kasêlak ayun udani | wôngsa kula sêdayanya | têmahan ulun lumpati ||

--- 331 ---

20. pamilar kawula kadung | botên dumugi ing pinggir | mêgsih dhawah ing bêloran | pun dekung karaos sakit | amba minggah badêdêngan | ponang wungkuk dhatêng malih ||

21. inggal gènipun malêngkuk | gigir kawula puniki | patikbra ngungun kalintang | pun Japu wau ningali | dhatêng ing solah kawula | anggêgujêng tan sinipi ||

22. kapingkêl-pingkêl gumuyu | wêkasan wutane prapti | wangsul kadya mulanira | duk kesah dhatêng ing wukir | punika gusti purwanya | sêmana sri narapati ||

23. nalikanira angrungu | ature jêjaka kalih | suka gumujêng sang nata | gumêr kang samya ningali | ngandika Bathara Krêsna | hèh aja sira prihatin ||

24. ingsun aparing pitulung | ambengkas susahirèki | ajana prihatin [prih...]

--- 332 ---

[...atin] sira | wus maria sira kalih | luwara sangking duhkita | waluya padha samangkin ||

25. wau kang sinungan wuwus | marang Prabu Arimurti | waluya sami sakala | lajêng sumujut ing siti | kalihe sami ginanjar | paitan arta myang rugmi ||

26. sumungkêm kêlangkung nuwun | kakang adhi anèmpènianampèni. | kêkucahe sri narendra | samana malih winarni | sigra Sri Bathara Krêsna | lawan sagung para ari ||

27. alami ing kèndêlipun | mamrih putusirèng kapti | dènnya wus lami lampahnya | anênggih sri narapati | dangu dènnya rêrêmbagan | yèn arsa kondur sang aji ||

28. sang nata sampun angutus | ratu wadana kêkalih | ing Wiratha lan Ngamarta | maring Ngastina rumiyin | kinèn aparing uninga |

--- 333 ---

ing raka Sri Manduraji ||

29. wus winêling sarèhipun | budhal kang punggawa kalih | nêngêna ingkang dinuta | marang Ngastina rumiyin | warnanên Sri Yudhisthira | lawan sagung para ari ||

30. mêgsih kèndêl nèng wana gung | wus dungkap parêg ing tasik | samodra kidul kawuryan | akarya inggaring galih | suka mulat ingkang toya | sri nata lan para ari ||

34. Sinom

1. umatur Bathara Krêsna | marang Yudhisthira Aji | pukulun yayi narendra | mugi mangèstua sami | panêdha amba mangkin | Sêkar Jayakusumèku | arsa ulun labuha | ing tasik inggih manawi | dadya tôndha paitanipun ing wuntat ||

2. nadyan wus anèng samodra | sayêgti puniku benjing | kenging pininta usada | ing wong kang duhkitèng galih | yayi [ya...]

--- 334 ---

[...yi] ing benjing wingking | misih sagêt atêtulung | Sang Prabu Yudhisthira | umatur mring raka aji | sakêlangkung inggih jumurung kawula ||

3. nulya sagung para nata | miwah ingkang para ari | tumindak nêdhaki sigra | anèng satêpining tasik | atap samya ningali | kacaryan rêsmining ranu | nuju gung kang udaya | sarah-sarah tinon asri | sêsipatan lir tinata apêpanthan ||

4. wau ta Sang Prabu Krêsna | sigra dènira angambil | Sêkar Wijayakusuma | sawadhahira tan kari | linabuh ing jêladri | sarwi angandika arum | hèh Wijayakusuma | muga duduha ing wuri | nèng samodra dadya paitaning wuntat ||

5. sawusira sinung ujar | karsaning jawata luwih | lajêng atuwuh têtiga | wêwadhahe kang satunggil | satunggilipun [satunggi...]

--- 335 ---

[...lipun] malih | punika tuwuh ing tutup | nalika sinung ujar | sinauran ing wiyati | gêtêr patêr dhêdhêt erawati ngakak ||

6. kadya milu mangastawa | sabdane Sri Arimurti | pinarêngan ing samodra | gara-gara ing jro tasik | ombak-ombak ngêbêgki | alun gumolong gumulung | ulêng manêmpuh parang | lir mangayubagya sami | dènnya anon narendra ngèsthi kamugsan ||

7. mina-mina wèh uninga | maring sagung pra nêrpati | dènnya yun mring kasampurnan | sagarwa kadange sami | otêr jroning jêladri | lir samêgta kusung-kusung | langkung kang tirta tama | tembak satêpining warih | rêruhunan nyana angkara tumingal ||

8. marang tumiyunging tirta | ya ta pakaryaning rêsi | mèt tirta ayun mêmuja | luhuring padhan ngrakêti | saingga [sa...]

--- 336 ---

[...ingga] asta kalih | tumungkul anyawuk banyu | lingkaping ron kanginan | kadya jêjubahnya nglangkip | sasolahe kasusu lir mangastawa ||

9. dènnya kasêlak tumingal | mring nata angestha pati | tan nyana kèri ing karya | sumusung ing tirta êning | mangkana sri bupati | wus budhal sawadyanipun | lampahe alon-lonan | mangenggar-enggar ing margi | aningali sining wana sri kawuryan ||

10. sarwi tan pêgat rêrasan | amrih basukining pati | mangkana Bathara Krêsna | ngandika marang kang rayi | lah Sena payo aglis | nutugkên arjaning kawruh | paran wêcananira | duk budhal Sorawataki | sira mêdharakên karsa ||Kurang empat suku kata: sira mêdharakên karsa enggal-enggal.

11. wêwarahira riningwang | sasat madipaning bumi | kawêngku

--- 337 ---

jagat traya |Kurang satu suku kata: kawêngku ing jagat traya. Bratasena matur aris | ya kakangku dewaji | iya kabèh atur ingsun | mungguh ing pangawikan | ing rèh jamaning kapatin | sampurnaning badan sangking tarakbrata ||

12. nanging dipun kawruhana | laku ingkang kalih warni | kang dhingin lakuning jaba | ing jro laku kaping kalih | lire brata ing jawi | mrih arjaning jisimipun | ya samêgtaning badan | nguda-uda barang budi | pikarêman kasêgtèn amrih raharja ||

13. aja kongsi anggêgawa | nisthaning badan puniki | pamatute mring kamugsan | supaya amêrta sami | pakantuk atêtèki | arjaning wuri binuru | nadyan jaman kamugsan | dadya pênêt kang mastani | tur sinêbut kapatène luwih arja ||

14. dene

--- 338 ---

kaping kalihira | lakuning jro kang winarni | nêpsu ingkang hawa manah | yèku bêncananing pati | benjang praptaning janji | sirêpên aja kawêtu | lamun tinurutana | karya weyaning pangègsi | ambêbawur ing nyana têmah ruhara ||

15. kang dhingin wêtuning dhahga | wahyaning arda ping kalih | ping tiga wijiling loba | suba kaping patirèki | kang padha dèn singkiri | dene kang dhahga liripun | karsa kang ngôngsa-ôngsa | kang tidaina. puniku nênggih | kawruhana babêndu tanpa ukara ||

16. ingkang loba pêpenginan | suba sangêt lirirèki | têgêse mungguh ing karsa | ingkang ala lawan bêcik | kadêrêng tan sinipi | yaiku ingaran nêpsu | benjang praptèng sêmaya | sayogya angati-ati | yèn kadarpa papa

--- 339 ---

papaning antaka ||

17. ingkang dhingini Ruminta | sasolahe ngambil warih | yêgti pralambanging pêjah | purwa lan wêkasannèki | duk manungsa puniki | tinitahkên saking luhur | mêngkono Ni Ruminta | nalika angambil warih | wadhah cilik praptèng sumur suka-suka ||

18. tur iku pinangkanira | kang we tumus ing jaladri | paradeneparandene. winadhahan | sakêdhik suka tan sipi | mungguh jalma puniki | sangking gaib asalipun | ginêmpil anèng donya | wujude manungsa iki | Ni Ruminta nguni ngangsulakên toya ||

19. mring sumur nulya karuna | awit datan antuk rugmi | branane kang padha ilang | dene wau ingkang warih | myang jaladri wus nunggil | tumus tinumusan iku |

--- 340 ---

pira ana mulyanya | tan pisah kalawan uwit | nora adoh upamane kang manungsa ||

20. tur wus padha wruh ing benjang | yèn arsa manggih linuwih | tunggal jati solah bawa | marang kang amurbèng gaib | prandene kèhing jalmi | tan ana kang gege lampus | ingkang mangkono iya | dupara titah puniki | sayêgtine rêtna luwih mring kaanan ||

21. mulane ing mêngko padha | nyandhi ras-arasing galih | ya sangking nêpsu sadaya | pangwasane angluwihi | dene Ruminta dhimin | kang dadi napsuning ranu | mawane kang bêrana | mungguh manungsa puniki | witning datan sinandhangan nêpsu hawa ||

22. yêgti ilang titahing hyang | cilik-cilik kudu

--- 341 ---

mati | jêr padha amrih sampurnan | yèku kawruhana sami | ana paekanèki | kinarya panyirêp napsu | bengkas ing sambikala | waspada narimèng galih | kang mangkono muga linêstarèkêna ||

23. mangkana Bathara Krêsna | lawan sagung kang miyarsi | sawadya sru pangungunnya | suka kacathêt ing galih | Sang Prabu Arimurti | mèsêm kaduga ing kalbu | myarsa sasmitanira | Sang Sena mindha jêladri | anglimputi ing sajagat pramudita ||

24. tan kandhêg ing lampahira | agunêm sarwi lumaris | guyup sakawula-warga | sinambi anêningali | langêning ka wanadri | kèh kawuryan sarwa arum | karya

--- 342 ---

inggaring driya | sagung ingkang para putri | sru kacaryan mulat asrining puspita ||

25. nêngna kang agung lumampah | wuwusên ingkang tinuding | duta raja kalihira | prapta Ngastina nagari | ya ta nuju marêngi | miyos tinangkil sang prabu | Bagawan Baladewa | ngampingi wayah narpati | Prabu Dipayana lênggah singasana ||

26. andhèr ingkang munggèng ngarsa | sagung kang para narpati | satriya mantri punggawa | rêkyana patih kêkalih | ing ngarsa tan atêbih | duta jumujug umatur | saliring rèh sadaya | katur miwiti mêkasi | suka sagung kang miyarsa asiyaga ||

27. Sri Baladewa parentah | ngrutingrukti. pamêthukirèki | wahana rata turôngga | jêmpona

--- 343 ---

kabèh rinakit | tuwin sri narapati | apan karsa badhe mêthuk | anulya sri narendra | jêngkar dènira tinangkil | abusêkan sagung bala ing Ngastina ||

28. wadya lit asalang tunjang | kadya ge uningèng gusti | dulur andhingini lampah | lir tanpa wêngkang kang margi | gumuruh jalu èstri | ana ingkang ngêmban sunu | magsih alit binêgta | tan etang pipit-pinipit | sru kadarpa umiyat ing gustinira ||

29. karaya-raya sapraja | kayungyun solahirèki | dènnyarsa gustine prapta | sêmana sri narapati | antara dina malih | budhalira sang aprabu | kalawan ingkang eyang | Bagawan Baladewaji | lan kang paman Arya Subrastha [Subra...]

--- 344 ---

[...stha] Narendra ||

30. tuwin sagung wadyabala | miwah kya patih kêkalih | Arya Dwara Danurwenda | samya umiring sang aji | gumuruh tanpa wilis | dene ingkang sami mantuk | tugur têngga nagara | amung wadya sawantawis | ya ta wau budhalira sri narendra ||

31. wus prapta jawining kitha | kèndêl sang sri narapati | masanggrahan jawi kitha | tan acêlak tan atêbih | sêdhêng dènnya anganti | ingkang eyang rawuhipun | nêngna prabu taruna | gantya malih kang winarni | lampahira nênggih Sri Nata Pandhawa ||

32. tinut ing sakarsa-karsa | samarga mangaring-aring | tan tungkul rêrasanira | amrih utamaning pati | lan sagung para ari | adina-dina anutug | ya ta wus tan [ta...]

--- 345 ---

[...n] winarna | lampahira sampun prapti | pasanggrahan tundhuk lawan ingkang wayah ||

33. wau ta prabu taruna | nalikanira ningali | nênggih rawuhe kang eyang | sigra lumajêng sang aji | kang eyang anututi | Sri Baladewa Sang Prabu | tuwin Arya Suhbrastha | mangkana Sri Parikêsit | sampun panggih kang eyang nungkêmi pada ||

34. samana Nata Pandhawa | trênyuh tyas dènnya ningali | mring wayah prabu taruna | rinangkul lungayanèki | Bathara Arimurti | dahat murcita ing kalbu | têmah samya karuna | Wara Sumbadra marpêgi | wayahira pinêluk sarwi udrasa ||

35. dhuh ragane sira nyawa | bakal kari kawlasasih | tinilar mring wong atuwa | mêgsih anom têmên gusti | lah muga sira kaki | tulusa umadêg ratu | wau ta

--- 346 ---

ingkang wayah | dahat nityasing panangis | sawusira rêrêm sami tata lênggah ||

36. wontên tarup wêwangunan | pasanggrahan rinênggasri | Sang Aprabu Yudhisthira | jajar lawan raka kalih | miwah kang para ari | samya lênggah anèng ngayun | miwah para punggawa | wus kumpul andhèr nèng ngarsi | sigra majêng wau ingkang para wayah ||

37. sira risang Patih Dwara | lan Danurwenda ngabêgti | maring sagung eyangira | sawusnya aganti-ganti | sagunging pra dipati | kabèh sami kumarubut | luware ngèstu pada | Sri Baladewa lingnya ris | sokur bagya saya tan ana sangsaya ||

38. umatur Bathara Krêsna | ngaturkên sarèhirèki | wiwitan praptèng wêkasan | awit bidhale ing nguni | kongsi apalakrami | Sêtyaka umadêg ratu | kang raka duk miyarsa |

--- 347 ---

langkung pangungunirèki | ing wasana suka sokur kang miyarsa ||

39. tuwin kang samya miyarsa | sadaya suka ing galih | sawuse anutug suka | samana lajêng miranti | Patih Dwara ngundhangi | budhal kang wadya panganjur | gumuruh balakuswa | wahana awarni-warni | Sri Narendra bidhalan wayah sang nata ||

40. sagung kang para dayinta | sadaya anitih joli | amot saparêgkanirasaparêkanira. | tan ana dharat sawiji | gumuruh ing samargi | yayah lir jaladri têdhuh | wutah ngêlêbi dharat | balêdug nampêg wiyadiwiyati. | kang akambah ing wahana warna-warna ||

41. sungsunan kang sami mulat | rawuhe gustinirèki | atembak samarga-marga | wau ta sagunging baris | datan winarnèng margi | ing nagari sampun rawuh | lajêng umanjing pura | wau ta kang para putri | sigra manjing ing

--- 348 ---

dhatulaya sêdaya ||

42. wus panggih lan ibunira | anênggih Sang Dèwi Kunthi | tuwin Untari wus panggya | samya sukanirèng galih | rêntênging tyas sirna ing | nyana kadya anênamu | sêsotyadi minulya | dene ta wau sang aji | kantun anèng pasewakan saha wadya ||

43. lênggah nèng dhampar kêncana | wau Prabu Parikêsit | anunggil lawan kang eyang | Bagawan Yudhisthiraji | tuwin Sri Arimurti | miwah Baladewa Prabu | wus munggèng ngarsa nata | lawan ingkang para ari | Arya Sena jajar lan kang rayi Parta ||

44. Prabu Nangkula Sadewa | nunggal kya patih kêkalih | Arya Dwara Danurwenda | tuwin kang para narpati | miwah punggawa mantri | andhèr sumiwi ing ngayun | Bagawan Baladewa wus | kinèn anunggal [a...]

--- 349 ---

[...nunggal] linggih | lawan Arya Suhbrastha wus munggeng ngarsa ||

45. majêng kang samya sewaka | ing ngarsa sri narapati | wau ta kang kawuwusa | marêngi asalin warsi | taun surya winilis | mangkana sêngkalanipun | sarira trinèng arga |Sengkalan: sarira trinèng arga (738 A.D.). tauning côndra winarni | sinangkalan janma winayanging swara ||Sengkalan: janma winayanging swara (761 A.J.).

46. wus dangu ing kèndêlira | nèng panangkilan sang aji | sarta wadya para nata | samana suka miyarsi | rêngganing candhi sari | kang rinakit ngalun-alun | wignyane Patih Dwara | samya ebat kang ningali | mendah baya yèn wus tinatrapan kêmbang ||

47. tur misih lugas kewala | parandene sampun luwih | wau ta Sri Yudhisthira | alon ngandikanirèki | hèh siwayèngsun kalih | ing

--- 350 ---

mangke wus mangsanipun | nuli sira rakita | kabèh êtrapana sari | lawan ingkang cêcaruhan dèn samêgta ||

48. pakartining kasampurnan | padha runtinênruktinên. dèn aglis | dene kaki karsaningwang | mung nganti sawulan malih | sandika awotsari | kyana patih kalihipun | dangu imbal wacana | kasaru rawuhirèki | Hyang Naradha cumalorot sangking wiyat ||

49. niyup maring panangkilan | wau ta sri narapati | gugup tumurun manêmbah | tuwin sadaya paraji | kang prapta ngandika ris | hèh sang nata yogyaningsunyoganingsun (dan di tempat lain). | ya kabèh purwanira | praptèng sun kene tinuding | timbalane Bathara Suksma Kawêkas ||

50. kinèn amundhut kang cakra | lawan panah Cundhamani |

--- 351 ---

karone iku wus môngsa | pinulung maring swargadi | marga sirèku sami | angancas sampurnèng lampus | mula kalih gêgaman | pinisah sangking sirèki | karsaning hyang santosa ing pamugsanta ||

51. wruhanira iku nyata | kang môngka bêjaning pati | yèn mangkono non kasuran | miwah katrêsnan ingkang sih | sisip-sisip ta kaki | yèku dirgamaning lampus | suwara aru-ara | rêribêt angrêrubêti | tan tumanêm sayêgti amaro tingal ||

52. wruhanira yogyaningwangyoganingwang. | kang môngka bêncanèng pati | yèn mêgsahmêngsah. anon kasuran | miwah katrêsnan ingkang sih | sisip-sisip ta kaki | yèku dirgamaning lampus | suwara aru-ara | rêribêt angrêribêtdi | tan tumanêm têmah [tê...]

--- 352 ---

[...mah] ana maro tingal ||

53. ngalih-ngalih ngalamatan | ing nyana amindho kardi | wêkasan dadi kapiran | karana kewraning galih | mila dipun patitis | titika aja kaliru | lawan dèn kawruhana | santosaning jaman pati | muhung anèng pandêlinge pikirira ||

54. wisaning pikir tananawas |Lebih satu suku kata: wisaning pikir tan awas. sêmang pangandêlirèki | lamun kôngsia mangkana | ing wardaya têmah gingsir | poma dèn ngati-ati | nora nganggo kaping kaluh |Guru lagu seharusnya : 8i, nora nganggo kaping kalih. luput kêna sapisan | sarèh ing kasampurnaning | dipun eling babo aja nganti tinggal ||

55. wisaning pikir tan awas | sêmang pangandêlirèki | lamun kôngsia mangkana | ing wardaya têmah

--- 353 ---

gingsir | poma dèn ngati-ati | kawruhana yogyaningsun | sarèhning kasampurnan | nora nganggo kaping kalih | luput pisan kêna pisan dipun awas ||

56. yèn wus sirna sangking donya | tan bali bêbakal malih | jêr wus tinutup maring Hyang | sampurna maring ginaib | wau ta sri bupati | Yudhisthira duk angrungu | lingnya Rêsi Naradha | tuwin sagung kang paraji | langkung ajrih andhêngku sarwi manêmbah ||

57. sira Sri Bathara Krêsna | sampun ngaturakên aglis | Cundhamani lawan Cakra | marang ing sang maha rêsi | tinampèn lajêng pamit | musna wus datan kadulu | wau ta sri narendra | wangsul palênggahan malih | saungkure jawata sami kasmaran ||

--- 354 ---

35. Asmaradana

1. sadaya ngungun ing galih | têmah ngênglêng ing wardaya | kang ponang Cakra mugsane | sampun sinantosèng driya | nênggih Bathara Krêsna | tan ana kaciptèng kalbu | amung kasampurnanira ||

2. ingkang kaèsthi ing galih | sawusira pêparentah | sang nata kondur ngadhaton | lan wayah prabu taruna | miwah kang para raja | makuwon sajuru-juru | samana kang cinarita ||

3. Bagawan Yudhisthiraji | sabên ari siniwaka | salaminira angantos | jangkêp praptaning sawulan | tansah agung sineba | kang nangkil kadya sêsulung | ulêngan rêbut tumingal ||

4. têkan wadya desa sami | gung alit manjing nagara | andulur sumiwèng katong |

--- 355 ---

nyana yèn tan malih mulat | gustine sêlak mugsa | bawane ratu mawiku | kumaranirèng kawuryan ||

5. tidhêm sanagara tistis | truh tumrah ing sabên dina | ngawêngi ngakawawangkawa. ngayom | ing sawulan kèh kawuryan | dêlajating duhkita | wilêting sudama wêlu | limêngan ing ngantarigsa ||

6. riyèm-riyèm sang hyang rawi | rinawatan dening warsa | saha samirana angrèp | pawana sruning drêsira | anindya mantri sigra | wruhing karsa sang mangapus | kasampurnan paripurna ||

7. tinata-tata tulyasri | para pangganing caruhan | mawarna gêgunungane | gunung kêmbang gunung lênga | gunung dom gunung arta | gunung Lawe gunung cupu | gunung konyoh gunung wastra ||

--- 356 ---

8. gunung sotya gunung rugmi | gunung sari myang woh-wohan | pala boga tumpêg kabèh | miwah dêdana sang nata | sêsawur sabên dina | kêthokan tigasanipun | supênuh mawarna-warna ||

9. tupêkan lun-alun sami | rarêngganing candhi kêmbang | Patih Dwara kawignyane | sakaning candhi rinêngga | bêbutan cinandhala | rinawe-rawe amawut | sari-sari sabawana ||

10. ginubah sinungan kitir | asri rêngganing wiwara | sapêg sampurna rênggane | kathah lamun winuwusa | asrining cêcaruhan | sakathahe para wiku | wus kinèn praptèng Ngastina ||

11. badhe jumurung ngastuti | ing mugsane sri narendra | wus mangkana [mangka...]

--- 357 ---

[...na] ing lamine | nênggih wus dungkap sacôndra | saya gêng kang pratôndha | têngara gora gumuruh | riwut pawana ruhara ||

12. riwis-riwis mawèh tistis | tidhêm maprajasapraja. limêngan | kilat cêcala calèrèt | wor warsana maliyêran | dhèdhèt rawati ngakak | gunung-gunung gumaludhug | rindhuridhu. tyase kang umiyat ||

13. gambira risang arsa nis | wuwuh santosaning driya | mangkana wau praptane | dungkap kalih dasa dina | punika ngangkat têrang | riris-riris angin surut | kari kumaraning jagat ||

14. samana datan winarni | sawusnya jangkêp sacôndra | anênggih wau sang katong | miwah Sang Bathara Krêsna | sampun sami siyaga | sakadang [sa...]

--- 358 ---

[...kadang] dayintanipun | angrasuk sarwa sugônda ||

15. mêpêki sariranèki | sarta sampun aparentah | kinèn sumiwia kabèh | otêr wong sajroning pura | cèthi parêkanira | busêkan samya gumuruh | samêgta arawat waspa ||

16. solahe wong dalêm puri | bingung samya bilulungan | udrasa ing saparane | sinayut-sayut tan kêna | malah mular andadra | drawaya sanagara gung | kongasing nata mangarang ||

17. wênèh ana ingkang kari | lare wangkang. sami udrasa | kawlasarsa sêsambate | dhuh paran ta iki padha | gusti samyarsa mugsa | adhuh lae gustiningsun | têkarsa tilar kadhatyan ||

18. babo eman padha lalis | rasaning tyas [tya...]

--- 359 ---

[...s] durung môngsa | angur umadêga katong | kinawula wong sajagat | têtêp kawiryèng donya | ana rowange amuwus | kang warnane rada pelag ||

19. dhuh bênêr wuwusirèki | witne sun iki kasmaran | mring Sang Parta mêmanise | nalika ingsun umarak | sêsaos dhêdhaharan | ginape sawuwus ingsun | sinomku dèn êmak-êmak ||

20. dèn êlus kôngsi marinding | badêdêngan lambung ingwang | badanku banjur ngalokro | kèthèr sasolahku nulya | Sang Parta sigra tandang | mung iku kayungyun ingsun | ana rowange angucap ||

21. wilangan lima ping kalih | puluh-puluh raganingwang | kudu mangkene ta kiye |

--- 360 ---

kaya piye gustiningwang | pêthane yèn amugsa | payo padha ngiring besuk | wruha ing gusti sêdaya ||

22. lajêng pra samêgta sami | kadêrêng pan arsa wikan | ing kamugsane gustine | kunêng tangising jro pura | parêkan êmban inya | busêkan pating bilulung | wuwusên Sang Arya Sena ||

23. nimbali wayahirèki | sira Arya Danurwenda | wus prapta ngarsa eyange | kya patih nungkêmi pada | sarwi asru karuna | Sena mênggak waspa mangru | mênggah ing driya karantan ||

24. sarwi angandika aris | babo sira dèn santosa | ing mêngko saungkur ingong | poma sira aja rudah | iya dumèh sun tilar | kèndêl Bratasena muwus | ngandika [ngandi...]

--- 361 ---

[...ka] sawêg rong kêcap ||

25. waspanira adrês mijil | kang wayah agung sinawang | kya patih rêmpu galihe | ketang katrêsnane eyang | radèn umatur nêmbah | adhuh jêng eyang pukulun | mugi-mugi dèn agsama ||

26. sampun kirang martèng mami | sintên waspada mulata | ing kawula salamine | pan namung paduka eyang | yêgti tuwan tan kewran | mrih karya duhkita kalbu | mring ambongkaring anggana ||

27. kya patih lajêng anangis | Arya Bratasena mênggah | tansah amulat wayahe | tinênga sinawang-sawang | agung arawat waspa | marawayan wêtuning luh | alon dènira ngandika ||

28. kang wayah dipun paringi | alah ênya iki gada | mung kari sira kang duwe | ênggonên [ênggo...]

--- 362 ---

[...nên] rumêgsèng praja | lan panah Bargawastra | watêke kulup ing besuk | tan giris nêmpuh ing yuda ||

36. Girisa

1. kya patih sampun atômpa | pêparinge eyangira | pusaka sarobèng yuda | gada lawan Bargawastra | Sang Sena malih ngandika | lan sira dipun waspada | among amêngku nagara | prihên arjane dèn kêna ||

2. aja kôngsi kawistara | kabèh saisining praja | amrihyaamriha. rahayunira | ngèstokna parentahira | lawan padha kawruhana | solah bêcik lawan ala | pangkatên papancènira | dadi tan sêsiring sira ||

3. pamongira maring wadya | aywa jrih lèmèring karsa | dèn samêgta abipraya | akunên kadang sanyata | emanên kang kadya

--- 363 ---

yogya | aja karêm adêduka | tan liyan sangking pêpatya | supaya anyudarsana ||

4. kabèh sawêwêngkonira | sira katêmpuh ing karya | tan liyan sangking pêpatya | karsane sri naranata | wus ginadhuhakên samya | marang risang mantrimuka | anyawadya nyudarsana | lêstarine barang karya ||

5. mulane dèn mrih utama | aywa kapingin sarama | yèku amêtêngi praja | nistha adile tan ana | mijil akale tan nyata | yèn karêm saramèng wadya | hèh poma aja mangkana | yêgti antuk dosèng nata ||

6. rèhing karya awasêna | dèn kêna sasolahira | kang wayah matur sandika | babo sira wayah ingwang | yèn sira jrih kasampurnan | aja pijêr [pi...]

--- 364 ---

[...jêr] arêrasan | mardia dèn babar pisan ||Baris ke-8 tidak ada: 8a.

7. kang wayah umatur sigra | pukulun kang kinawasa | kawula nuwun uninga | sapdayusabdayu. kang mangkonoa | paran gèn amba wikana | yèn eyang datan paringa | sanyataning sastra cêtha | kang eyang alon ngandika ||

8. sarwi ambêkuh karuna | iya babo Ôntarêja | dene cacêblung ring kuna | waskitha limpat ing basa | lah payo inggal marêga | kulup dèn kaparèng ngarsa | sigra nêmbah sang apatya | parêg ngarsa eyangira ||

9. Sang Sena alon ngandika | mènglènga karna kang kiwa | lawan sira dèn abisa | nampani aywa sandea | dèn santosa adilira | kang wayah matur sandika | nulya winisik karnanya | ing rèh kasampurnanira ||

10. sampêt sadêdunungira |

--- 365 ---

wus kamot sira Sang Arya | Danurwenda awidagda | tan samar moring dumadya | tuhu wayah Bayuputra | tan kewran wrining warana | sawusnya gya mangarcana | ing eyang Sang Bratasena ||

11. sarwi alon aturira | dhuh eyang manah kawula | upami kadi kumbaya | botên ingisenan toya | dupi antuk sih panduka | wêwisik ingkang mangkana | kumbaya wus isi toya | wêning ngumala utama ||

12. kang eyang malih ngandika | upamane ingkang wrêgsa | sangking wiji tuwuhira | duk thukul anèng bantala | ingkang tuwuh dhingin lata | nulya nganakakên mugsa | sawusnya tuwuh kang patra | ngrêmbaka mijilkên pala ||

13. poma kaki kawruhana | kang mangkana nora beda | manungsa

--- 366 ---

sangking Hyang NgisaEsa. | nitahkên rasa manungsa | ingkang môntra patranira | de kagungan nêsu hawa | dadya nitahkên tênaya | dene wau ingkang wrêgsa ||

14. yèn cinêgah dene wrêgsa | kang patra nuli pralaya | iya sangking luhurira | ron pêjah praptèng witira | ya bali mring ngayotiraoyotira. | mangkono ingkang manungsa | ing luhur mangandhap sigra | praptaning jaman mangkana ||

15. waluya tunggal samana | lawan wit purwaning Ngêsa | hèh kaki aywa sandea | dèn waspada dunungira | kang wayah matur sandika | sigra majêng mangarcana | ing padane eyangira | pinêluk lungayanira ||

16. kang eyang malih ngandika | sarwa drês mêdal kang waspa |

--- 367 ---

adhuh babo ingsun bêja | sira wus bangkit utama | kang wayah bela karuna | agung sumungkêming pada | kathah kang eyang karasa | tambuh raosing wardaya ||

17. langkung rêntêng kalihira | timbratikbra. dahat sang apatya | dènnyarsa tinilar mugsa | rumôngsa kari anggana | wus mangkana ênêngêna | wêwulange Bratasena | mring wayah sang mantri mukya | sinamur rêroncènira ||

18. wuwusên wau kang prapta | utusane Sri Narendra | nimbali Sang Arya Sena | dinalih lamun sang arya | kandhêg dene wayahira | lir tumulih ring siwaya | miwah-miwah ing kawiryanira |Lebih dua suku kata: miwah ing kawiryanira. sang arya gya lumagsana ||

19. kèrit dutane sang nata | lawan Arya Danurwenda | mêgsih tut wuri kewala | samarga [sa...]

--- 368 ---

[...marga] sarwi karuna | kang eyang saya ardaya | atma lir pêcat sakala | myarsakkên ing wayahira | lir rêtna kentir ring toya ||

37. Maskumambang

1. ya ta wau lampahe Sang Bayusiwi | ingiring kang wayah | Danurwenda atut wuri | sagsana Sang Bratasena ||

2. nolèh marang kang wayah dhinupak aglis | samana sang patya | tampi sasmitaning kaki | gya wangsul mring pasewakan ||

3. lampahira Bayutênaya wus prapti | ngajênganing raka | ngandika Sri Arimurti | yayi Sena paran marma ||

4. kôngsi dangu yayi mas gônira prapti | kabèh kadangira | wus sampêt samêgta sami | iki mung nganti ing sira ||

5. alon matur sira Radèn Bayusiwi | mulane ta ingwang | kôngsi dangu nora prapti | ginubêl [ginu...]

--- 369 ---

[...bêl] ing wayahira ||

6. Danurwenda yèku ngrêrubêti pikir | ambêncanèng lampah | yèn aja banjur sun tangkis | mèh gingsir kênèng rubeda ||

7. alon angling Sri Bathara Arimurti | andupara sira | yayi kênoa ing gingsir | sapa ingkang kaya sira ||

8. kabèh iki kauban ing sira sami | wasitan karingrat | watistha prayitnèng pati | yayi kabèh amung sira ||

9. sawusira mangkana sampun miranti | mijil para garwa | kèrit dening ibu Kunthi | ginarbêg para pawongan ||

10. sru gumuruh tangise wong dalêm puri | wau ta samana | dene Sang Rêtna Untari | kadêrêng kêdah uninga ||

11. wus rinilan sigra budhal sangking

--- 370 ---

puri | kinanthi kang putra | Sang Aprabu Parikêsit | sêdaya wus sami budhal ||

12. akêkanthèn lawan garwanya pribadi | amung Sri Kunthiya | Bathara Krêsna kang nganthi | nulya praptèng pasewakan ||

13. orêg sagung wadyabala ingkang nangkil | miwah kang tumingal | kumêpyur kadi dèn iris | duk tumingal mring sang nata ||

14. mijil waspa kabèh wong Ngastina sami | mangkana sang nata | lawan ingkang para putri | wus lênggah ing singangsana ||

15. kang sewaka tan ewah pangkatirèki | kadi ing sabênnya | amung wêwah para putri | wau wus dangu wiyosnya ||

16. tan antara wau ta sri narapati | lajêng sami lênggah | mrêpêgi kang candhi sari | sagarwa kadang sadaya ||

--- 371 ---

17. para wiku umarêg sampun miranti | ya ta Prabu Krêsna | sasmita kang para aji | Baladewa ingaturan ||

18. nulya Prabu Baladewa amrêpêgi | Untari ingatag | sayogyane sira nini | kundura maring kadhatyan ||

19. lamun sira mêgsih katon ing sayêgti | kabèh wong tuwanta | sayêgti mandhêg tumolih | mring sira dene tinilar ||

20. lah wêlasa kabèh wong tuwanirèki | samonasamana. Sang Rêtna | Untari trênyuh ing galih | wasana datan lênggana ||

21. sampun nitih jêmpana manjing jro puri | sru ardayanya |Kurang satu suku kata: sru ardayanira. yayah tan panon wiyatdi | sapraptaning dhatulaya ||

22. ênêngêna wau Kusuma Untari | ya ta kawuwusa | Bathara ing Dwarawati |

--- 372 ---

sampun umarêg ing ngarsa ||

23. alon matur mring kang ibu Dèwi Kunthi | dhuh bibi sumôngga | yèn wus samêgta ing galih | nuntên panduka manjinga ||

24. candhi sêkar sampun kadangon puniki | sigra sang lir rêtna | manjing salêbêting candhi | wau ta ingkang tumingal ||

25. trênyuh ing tyas lir coplok poking panggalih | kabèh wong Ngastina | kumêlap gingsir ing galih | wau ta umanjing sigra ||

26. rinacuting ing karsa mawanti-wanti | dangu tan sampurna | tuwin ingkang para rêsi | nityasa angmangastawa ||amangastawa.

27. mêgsa datan prapta antaraning pati | kewran para putra | sigra Prabu Arimurti | amisik mring Yudhisthira ||

28. paran yayi mangkatên anglêlingsêmi | jêng bibi punika |

--- 373 ---

margêgêg kewala yayi | manawi pêthuk ing karsa ||

29. atêrêna Kalimausada nênggih | sigra sri narendra | ngambil Kalimausadi | sinawatkên ibunira ||

30. tan antara sirna angganya sang dèwi | jumêgur ngawiyat | sarêng murcane kintèki | jawata manadukara ||

31. ngudanakên kêmbang-kêmbang wangi-wangi | riris-riris gônda | wida tumêrah ing siti | lêga tyase para putra ||

32. sigra manjing Prabu Yudhisthira aglis | lawan ingkang garwa | amusthi êninging pati | tan antara lajêng sirna ||

33. sakuwônda kalihe nulya wiyadi | jawata ngawiyat | sung tôndha sampurnèng pati | orêg kang bantala obah ||

34. gonjang-ganjing kumocaking jalanidhi | nulya Prabu Krêsna | Sang Sena ingatag [inga...]

--- 374 ---

[...tag] aglis | Wêrkudara alon mojar ||

35. lah ta kakang ingsun ingkang angèrèni | tan arsa wak ingwang | milu pakartinirèki | suka Sri Krêsna parentah ||

36. mring Sang Parta kinèn umanjinga dhimin | mangsah Sang Arjuna | lawan garwanira kalih | praptaning jro candhi kêmbang ||

37. wus angrasuk sira sampurna tumuli | lawan garwanira | sru jumêgur ngawiyati | pratandhanira jawata ||

38. nulya ari Nangkula Sadewa manjing | candhi paripurna | sampurna wau sang kalih | ya ta mung kari Sang Sena ||

39. lawan ingkang raka Prabu Arimurti | alon angandika | samêngko paran ta yayi | aywa kasuwèn riningwang ||

40. sayogyane payo dhinginana yayi | ingsun arsa wikan | marang pakartinirèki | aywa kasuwèn [kasu...]

--- 375 ---

[...wèn] riningwang ||

41. kadangira kabèh wus antara sami | matur Bratasena | iya kakang dèn aririh | ing karsa dipun sêrônta ||

42. nora kêna kêlamun ing jênêng mami | pinarporèng ngarsa | kakang nganggo ngati-ati | tiwasa ing karsa tuna ||

43. tanpa gawe iya jênênge aurip | tan wruh kene-kana | wusanane nêniwasi | ing têmahan mindho karya ||

44. pae kadang-kadangira kabèh sami | yèn Si Bratasena | mangkono pakartinèki | adhuh durung paja-paja ||

45. dungkap marang kanyataaning aurip | uripe sapisan | arsa ginawe ping kalih | ing têmahan iku nistha ||

46. lah dulunên kakang ing mêngko sun iki | praptaning dêlahan | tinata rakiting pati | kanthi utamaning sêdya ||

--- 376 ---

38. Kinanthi

1. Bathara Krêsna lingnya rum | adhuh Sena ari mami | sun iki dahat kacaryan | marang ing wuwusirèki | paran karsa anunggala | Bratasena anauri ||

2. kakang iku wus katutup | lire wus prapta ing janji | kari gadhuh kanyatahan | iya sira lawan mami | mêngko ingaranan kadang | gaib yèn wus praptèng pati ||

3. lah payo kakang dèn gupuh | marganana ingsun iki | iya kasampurnaningwang | kudu nganggo marga sakit | yêgti panuntuning napas | iya kakang dipun aglis ||

4. bubutên kang wulu puhun | yêgti ingsun ngrasa sakit | ing kono marganing pêjah | nulya Prabu Arimurti | anjabut wulu Sang Sena | sawiji kang anèng sikil ||

5. wus kabêthot [kabêtho...]

--- 377 ---

[...t] wulunipun | Bratasena matur aris | dhuh kakang wus dadi marga | dene sun wus ngrasa sakit | sigra Arya Wêrkudara | pôncanakanira kalih ||

6. kinêthok kêkalihipun | ya ta wau duk ningali | sira Sri Bathara Krêsna | kang rayi pinêluk aglis | adhuh yayi paran marma | mangkono tingkahirèki ||

7. Bratasena malih matur | lah kakang milane iki | sun tigas kang pôncanaka | manawa ngregoni pati | jêr iku dadi busana | karya kasuraning galih ||

8. ing satêmah mangu-mangu | mulane kasêgtèn mami | bawurkên ninging nalanta | Prabu Krêsna brêsbêsbrêbês. mili | kang rayi agung sinapa | Bratasena buwang malih ||

9. gêgodhèg wok simbaripun | sadaya [sa...]

--- 378 ---

[...daya] wus pinrih rêsik | Sang Sena lamun sinawang | ical sipating sujalmi | sasampun mangejawantah | cahyanya wênês angrungih ||

10. sru sumorot angênguwung | mangkana Sri Arimurti | sigra rinangkul rinira | sarwi karuna sang aji | adhuh Sena ariningwang | mangkono tekadirèki ||

11. Wrêkudara malih matur | lah kakang jamaning pati | aja misih anggêgawa | rêgêding jisim puniki | pae lan kang padha pêjah | tanpa sinêdya sayêgti ||

12. yêgtine puniku kuwur | riwut angraoskên sakit | mungguh iki raganingwang | patine sinêdyèng kapti | dididadi. ing karsa tan samar | ing rèh samêgta ing kapti ||

13. samana kang samya ngrungu | Prabu Dipayana tuwin | kang eyang [e...]

--- 379 ---

[...yang] Sri Baladewa | miwah kang samya nèng ngarsi | ngênglêng sru kapidtèngkapitèng. driya | trênyuh tyas kadya angimpi ||

14. dènira sami andulu | sagung ingkang para aji | maring kang sami amugsa | yayah nis kang sasotyadi | kang luwih pangajinira | rêntah têlênging jêladri ||

15. paran gonira anggayuh | sayêgti tan bisa ngambil | pinupus onêng kalintang | ilange sotya linuwih | kaya mangkana pamanya | rêntênging wong sanagari ||

16. Bratasena malih matur | lah kakang iku wus prapti | sasmitaning kasunyatan | ana prapta irêng prapti | pan iku lagya sapisan | karsaning kaanan jati ||

17. Bathara Krêsna angungun | ngênglêng angandika malih | paran yayi kang mangkana | Bratasena [Brata...]

--- 380 ---

[...sena] anauri | iya kakang iku jaman | padha misih sangking mani ||

18. nanging yèn kang salah surup | kagupuhên ing pangègsi | tibèng kono luwih sasar | jêr dulu ingkang dèn anti | Sena kèndêl wuwusira | ngêningkên karsanirèki ||

19. winisik ing karnanipun | kinumpul ing tyas sawiji | rinasuk pacuhanira | rinakit jagatirèki | nglela nora kêkalingan | Bathara Krêsna lon angling ||

20. adhuh Sena ariningsun | pagene sira tan angling | apa yayi anèng sira | Wrêkudara anauri | kakang iki manèh prapta | pratôndha kang kaping kalih ||

21. rêta kadulu maringsun | iya padha sangking mami |

--- 381 ---

yèn tan age-age karsa | tan wun kôngsi tibanèki | ya mêgsih panggawe sasar | Wrêkudara kèndêl malih ||

22. panarêgira tan asru | ing napas datan katawis | kang mulat nora graita | jatine wus anêngahi | Bathara Krêsna lon mojar | kang rayi sinapa malih ||

23. ya pagene ariningsun | têka sira kèndêl malih | apa ingkang katingalan | Bratasena anauri | lah iki pita katingal | ana prabane nêlahi ||

24. dene iki iya dudu | jatine kaanan jati | yèn kagimirên ing tingal | yagti dêdunung ing kuning | kabèh kadang-kadangira | kakang mung praptèng ing ngriki ||

25. pijêr padha kadung kawruh | nora sarônta ing budi | iya lamun jênêng [jê...]

--- 382 ---

[...nêng] ingwang | durung paja-paja ugi | kabèh iku angrêncana | anyampuri kang sajati ||

26. Sang Sena kèndêl tan muwus | ing karsa pinusthi malih | angayun-ayun kang nyata | Sri Krêsna graitèng galih | luwih têmên ariningwang | tyase amindha jaladri ||

27. kang rayi sinapa gupuh | paran kèndêlira yayi | apa maning katingalan | Wrêkudara anauri | ana jammanjaman. warni seta | prabane anglêluwihi ||

28. parandene masih durung | sajatine kang sayêgti | nanging ta wus parêg uga | kakang mung kurang ping kalih | mangu-mangu Prabu Krêsna | ngênglêng dènira miyarsi ||

29. Sang Sena malih andulu | lir prabane ujwaladi | sumunu gumilang-gilang | lir wêwayangan payêgtisayêgti. | sirna malih kang katingal |

--- 383 ---

sinamar jatining warni ||

30. kakang lah iki wus rawuh | jatining panunggal mami | sigra Sang Sena samêgta | sidhakêp astanya kalih | ngèsthi mring wujut satunggal | sri nata umangkat aglis ||

39. Sinom

1. mugsane Sang Wrêkudhara | saantarane pangègsi | lire mung sakêdhap netra | cahyaning sugsmasuksma. duk prapti | anglimputi sabumi | gumilang-gilang kalangkung | mung sagêbyaring kilat | sarêng lawan Bayusiwi | mugsanira mring kaananing panunggal ||

2. caritaning Bratasena | jatining Islam sayêgti | kakekate luwih mulya | duk kawêjang Dewa Ruci | anèng têngah jaladri | sinusinung. wêwisik satuhu | marang sang dewa bajang | Bratasena ing samangkin | jawining Slam wus pinanci [pi...]

--- 384 ---

[...nanci] rijallolah ||

3. yèku kang aran Sèh Senan | mangkana winarna malih | nênggih Sri Bathara Krêsna | lawan Sri Baladewaji | miwah Sri Parikêsit | myang sawadyabalanipun | nalikanya tumingal | Sang Sena mugsanirèki | netranira lir sinaput tanpa mulat ||

4. balêrêngi dening cahya | kadya katênggêngên sami | lape tan ana nyankang. wikan | dupi sampurnèng pangègsi | sirna wus tan kaègsi | kabèh tyasira kumêpyur | muriring sru mangarang | rêntênging driya mung tangis | kingis kusus ngênêsi wong sanêgara ||

5. praptandhanirèngpratandhanirèng. duhkita | dêlajat saya gung prapti | sigra Sri Bathara Krêsna | samêgta mangkat tumuli | ing kamugsan pinusthi | sagsana sirna sang prabu |

--- 385 ---

ilang kamanungsannya | jumêgur ing ngawiyati | pêtêng dhêdhêt limêngan sapanangkilan ||

6. obah kang pra bala molah | lindhu orêg gonjang-ganjing | jinjang Sang Hyang Ôntaboga | gêtêr patêr ingkang wukir | lir sugsma kurdhèng bumi | winangsul ing awang-uwung | sigra kang pra pandhita | ngumpul sarêng mangastuti | amêminta ing dewa lêstarinira ||

7. karaharjaning kanang rat | tan antara andhatêngi | marmaning Sugsma Kawêkas | êruh limêngan sirna nis | riris ris wus ariris | samirana ingkang têdhuh | dhêdhêt papêtêng ilang | mung kari ngênglênging ati | trênyuhira wardayane sanêgara ||

8. wau ingkang para wayah | sru kakênan ing tyas tistis | myang Bagawan Baladewa | kagyat tan among

--- 386 ---

gêng wingit | èngêt ingkang samya nis | kapêtêg ing tyas sumaput | mêpêt driya mangarang | Prabu Dipayana Aji | mèh tan emut kalimput ngênglênging driya ||

9. labête magsih taruna | andhempok sri narapati | luntur sangking ing dhampar mas | sumaput munggèng ing siti | gupuh Baladewaji | kang wayah cinandhak sampun | pan sarwi tinangisan | dhuh emuta sira gusti | lamun dadya kalêngkaning pramuditya ||

10. wêlasa wong sanagara | kabèh kadang warga sami | yèn gusti têmah antaka | sapa ta ingkang siniwi | lawan kang nêdya kèri | yêgti mèlu kabèh lampus | milane sri narendra | dèn tulus asih ing bumi | duk miyarsa Sang Aprabu Dipayana ||

--- 387 ---

11. èngêt sanalika lênggah | ing dhampar sêsotya adi | pinupus papêsthènira | lipur tyas wong sanêgari | wau sri narapati | alon pangandikanipun | parentah amêmatah | panunturirèngpanuturirèng. kapatin | lawan kinèn ambage kang candhi kêmbang ||

12. maring kang para pandhita | miwah kang badhe binêsmi | ki patih matur sandika | sampun binage tumuli | miwah ingkang binêsmi | pinanjingkên gêni murub | candhi wusing ngobaran | têlas sadaya tan kari | paripurna panuturirèng kamugsan ||

13. sang nata kundur ngadhatyan | bubar kang samya tinangkil | amakuwon [a...]

--- 388 ---

[...makuwon] sowang-sowang | marêngi salining warsi | taun surya winilis | winarna sangkalanipun | jroning pandhita mugsa | sarira gunaning rêsi |Sengkalan: pandhita mugsa sarira gunaning rêsi (738 A.D.). taunira côndra mangkana ingetang ||

14. winuwus sêngkalanira | kacampuh oyaging wukir |Sengkalan: kacampuh oyaging wukir (761 A.J.). sêmana datan winarna | rêrêm antaranirèki | gunging ingkang prihatin | sanagara grah angadhuh | ing mangke wus sampurna | mari kang duhkitèng galih | sri narendra anuju sawiji dina ||

15. miyos tinangkil sang nata | pêpagpêpak. sagung kang sumiwi | andhèr ingkang para raja | miwah satriya bupati | supênuh pôncaniti | kya patih kêkalih ngayun | sira Sarya Dwara |Kurang satu suku kata: sura Sang Arya Dwara. lan Danurwenda [Da...]

--- 389 ---

[...nurwenda] tan têbih | ingkang parêg ing ngabyantara narendra ||

16. tuwin kang eyang Mandura | lan Suhbrastha jajar linggih | kanan keringe kang wayah | ngamping-ampingi tan têbih | risang prabu taruni | lênggah ing dhampar mas murub | pinatik ing sêsotya | lèmèk babut prangwêdani | sri kawuryan dhêdhampar rinaja rêngga ||

17. prabaning sapanangkilan | lir raditya tibèng bumi | sêmbada kang madêg nata | ruruh taruna rêspati | tuhu kêlamun pêkik | cahya amindha sitèngsu | ngasorkên langêning rat | kucêm kang samya anangkil | kaungkulan rêspatine prabunira ||

18. samana Sri Dipayana |

--- 390 ---

wus pinasthi ing dewadi | kalengkaning pramudita | tinitah narendra adil | tanah Jawi miwiti | ing mangke sira sang prabu | matur marang kang eyang | Bagawan Baladewaji | lamun badhe angadêgakên punggawa ||

19. para santana Ngastina | têdhake Kurawa nguni | lawan ari ing Mandura | miwah kadang Dwarawati | kang eyang sukèng galih | jumurung ing karsa prabu | sêgsana aparentah | sadaya kinèn nimbali | ingkang badhe samya kinarya punggawa ||

20. kya patih matur sandika | sampun sami dèn timbali | Mandura Radèn Sarsana | Radèn Dewana kang rayi | sutèng Wiratha nênggih | Radèn Sêsa kalihipun | lan rayi Dyan Satmata | sutane Hulmuna

--- 391 ---

katri | katigane anama Radèn Armata ||

21. kang rayi Prabu Udwara | dene wayah Dwarawati | sutane Arya Sarana | Radèn Sesa kang wêwangi | Dyan Saraba wêwangi | lawan wontên wayahipun | wasta Radèn Mambara | Arya Durbara kang siwi | ingkang wayah punika Radèn Durmuka ||

22. tuwin Rahadèn Sarata | sutane Wirutaruni | wayahe Sang Jayadrata | dene wayahe Drupadi | Drusthajumênasiwi | Radèn Dhêsthara ranipun | arine Sri Gusthaka | ing Ngamarta Sri Bupati | miwah sutanira Sang Prabu Mandraka ||

23. nênggih Sang Prabu Kisrawa | Arya Kèlu kang wêwangi | wayahe Sang Burisrawa | sadaya wus dèn timbali | praptèng byantara aji | sang nata sampun dhêdhawuh |

--- 392 ---

sagunging pra santana | kinarya punggawa sami | wus pinangkat sadaya kawiryawannya ||

24. sadaya nuwun sandika | sigra samya mangênjali | ing padane sri narendra | kang mêntas ngadêgkên nênggih | nulya malih nimbali | Dhanyang Prawa wastanipun | Bagawan Erawana | punika ingkang sêsiwi | wayahipun nguni Bagawan Mètreya ||

25. nênggih kinarya Bramana | nuwun sandika turnèki | wau ta sri naranata | wus dangu dènnya anangkil | jêngkar lumêbèng puri | kang sewaka bubar sampun | mring wisma sewang-sewang | samana datan winarni | lêlampahan nênggih sajroning sawarsa ||

26. wuwusên asalin warsa | taun surya kang winilis |

--- 393 ---

anênggih sêngkalanira | têrus madhaning sang rêsi | taun côndra marêngi | samono sêngkalanipun | pêksa angganing arga | cocapakocapa. mêgsih winarni | wontên ratu sura prakosèng ngayuda ||

27. Maha Prabu Maheswara | ing Singgêla prajanèki | sutane Sri Bagadênta | ratu pratomèng ngajurit | sugih bala sinêgti | miwah ta pêpatihipun | kasub kaonang-onang | kasêntikaning ngajurit | ing nalika sêmana Sri Mahèswara ||

28. budhal marang ing Ngastina | anêdya malês pêpati | marang têdhaking Pandhawa | arsa pinurwèng ngajurit | karana duk ing nguni | ingkang rama sedanipun | Sang Prabu [Pra...]

--- 394 ---

[...bu] Bagadênta | Sang Arjuna kang matèni | pinarwasèng nalika prang Bratayuda ||

29. mila sakêlangkung duka | mangônta-ônta sang aji | praptèng talatah Ngastina | lajêng ngrayah ngrêrusuhi | sang nata sawadyèki | saha sami ngamugngamuk. punggung | nir baya nir wikara | suka samya mêmatèni | wadyabala gêng alit bêrêg maesa ||

40. Durma

1. Gègèr otêr mantri tampingan lumajar | manjing jroning nêgari | sigra tur uninga | maring sri naranata | nuju miyos sri bupati | aglar kang seba | supênuh pôncaniti ||

2. wadyabala prawira kang para nata | andhèr byantara aji | sigra wong tampingan |

--- 395 ---

lajêng umatur nêmbah | katur sasolahirèki | praptaning mêngsah | miwiti amêkasi ||

3. sri narendra kagyat duk miyarsa turnya | gugup parentah nuli | maring Patih Dwara | sawadya para nata | ingkang eyang dèn aturi | praptaning mêngsah | kinèn mapaga jurit ||

4. lawan pamanira Sang Arya Suhbrêstha | kinèn nindhihi jurit | lan bocah Ngastina | kabèh matur sandika | nulya ngadhaton sang aji | kang wadyabala | siyaga ing ngajurit ||

5. tan antara sadaya samêgta budhal | rêrikatan wus mijil | ingkang wadyabala | kadya samodra wutah | bêlabar ngêbêgi bumi | gunging kang wadya | sagêgamaning jurit ||

--- 396 ---

6. pangiriting prang Bagawan Baladewa | lawan Suhbrêstha nênggih | Patih Danurwenda | miwah Arya Suhbrêstha | Wiratha saputranèki | Arya Kawakya | sagêgamaning jurit ||

7. miwah Prabu Sêtyaka ing Lesanpura | nênggih Prabu Sêtyaki | sawadyabalanya | lawan Natèng Ngamarta | Prabu Dêsthaka Sang Aji | samya gambira | praptèng jaban nêgari ||

8. nata baris balabar ngêbêgi papan | pajêg tan nguciwani | wau ta kocapa | baris mêngsah Singgêla | dupi katingalan sami | wadya Ngastina | angrèp samia umijil ||

9. sritri. gumuruh wadya Singgêla umangsah | tan taha nêmpuh wani | duk ing angkatira | sangking nêgri Sigêla |Singgêla.

--- 397 ---

tan ana kang nêdya urip | malamila. tandangnya | tansah dènnya mangungkih ||

10. gumarêgut lir sardula amêmôngsa | samya byuk ambêg pati | sigra pinrabutan | denedening. wadya Ngastina | gumuruh kagiri-giri | rame kang swara | tan ana nguciwani ||

11. ramene prang gêgaman sarêng têmpuhnya | lumarap ngilat thathit | danguning ngayuda | tan ana kang kasoran | sami prawirane kalih | mungsuh lan rowang | wus samya ambêg pati ||

12. pêtêng dhêdhêt balêdug nglimputi papan | kawur riwuting jurit | kumêl kiwuling prang | agênti long-linongan | Arya Nirbita kasilip | lena solahnya | sêdya madyaning jurit ||

13. denedening. Patih Singgêla

--- 398 ---

kang amarjaya | wau duk aningali | Sang Arya Kawakya | lamun kang rama seda | bramantya anêmpuh wani | gêtêming yuda | ngungsir yudaning patih ||

14. lamun Arya Kawakya madyèng alaga | lawan raminirèki | Sang Arya Nirbita | sigra Sang Danurwenda | pêpulih nêngah ing jurit | singa cinandhak | tinapuk angêmasi ||

15. Kyana Patih Nirbaya gupuh anyandhak | Alugoranirèki | kêni Danurwenda | ngamuk sura tan taha | tuhu prakosèng ing ajurit | punggawanira | Singgêla tumpês tapis ||

--- 399 ---

16. wus katingal dene Prabu WageswaraMaeswara. | lamun patihe mati | miwah punggawanya | kathah kang kaparcondhangkapracondhang. | bramantya sigra ngawaki | mangsah anêngah | kotbuta sru mangungkih ||

17. pinarbutan dening sagung raja-raja | Ngastina yitnèng wèsthi | Patih Danurwenda | myang Natèng Lesanpura | miwah Natèng Dwarawati | miwah Ngamarta | Prabu Dhusthaka Aji ||

18. tinindhihan ing Bagawan Baladewa | samya ngawaki jurit | mapag yudanira | Sang Prabu Maèswara | ing aprang sampuna panggih | kinandhang-kandhang | dene kang para aji ||

19. Sri Narendra Singgêla wau duk mulat | lamun kinalang sami | sang nata gambira | tan kewran solahira | sura tan taha bêg pati | sigra narajang |

--- 400 ---

mring Danurwenda Patih ||

20. tinadhahan panggah sami prakosanya | datan kuciwa kalih | ngadu kaprawiran | datan ana kasoran | dangu-dangu sri bupati | kontit solahnya | ing yuda wus katitih ||

21. dyan tinêpak dening Patih Danurwenda | pêcah jajanirèki | sumyur wor ing kisma | galêpung angganira | wadya sasisaning pati | bubar sar-saran | ing yuda wus katitih ||

22. kang kacandhak lajêng sami tinawanan | lajêng sapih kang jurit | Prabu Baladewa | lan sagung para nata | wus samya ngumpul kang baris | maring paseban | ngasokakên wadyalit ||

23. Sri Bagawan dahat sungkawaning driya | lan sagung para aji |

--- 401 ---

sedane Nirbita | miwah Arya Kawakya | karônta-rônta prasami | wadya Wiratha | umyang sami anangis ||

24. bilulungan ardaya sarowangira | dènnya kelangan gusti | tambuh solahira | ura tataning wadya | lir sapu tanpa têtali | kuwur sêdaya | wong Wiratha kang kèri ||

25. wus sinapih marang Prabu Baladewa | ajana kang prihatin | dèn padha narima | yèn titahing jawata | lenane gustinirèki | wus janjinira | satriya mati jurit ||

26. wruhanira pêpacanganing utama | yêgti nisthaning urip | mulane ta padha | maria duka karsa | patine Nirbita iki | sanadyan nistha | têmah manggih utami ||

27. duk miyarsa sagung kang bala

--- 402 ---

Wiratha | mring pangandika aji | wus lêjar sadaya | pinupus papêsthènnya | karsaning jawata luwih | dadya samana | lêjar wus ngumpul sami ||

28. tunggil wadyanira para raja-raja | wau ta kang winarni | ing antaranira | lawan sirnaning mêngsah | sawusnya putus kang pikir | lajêng budhalan | tan winarna ing margi ||

29. praptèng pura kang sami mêntas ayuda | nulya atur udani | maring sri narendra | sêdaya tinimbalan | Patih Dwara kang angirit | praptèng byantara | nata wus tata linggih ||

30. Sri Bagawan Baladewa ingacaran | satata lan sang aji | lawan ingkang paman | Suhbrêstha Risang Arya | Sri Sêtyaka lan Sêtyaki | lênggah nèng ngarsa | satata lan sang aji ||

31. Patih Dwara jajar lawan [lawa...]

--- 403 ---

[...n] Danurwenda | miwah Ngamarta Aji | mangkana sang nata | nambrama ing pambagya | Bagawan BaladewaJi | atur pawarta | sasolahing tinuding ||

32. ing wiwitan kôngsi praptèng ing wêkasan | suka ngungun ing galih | sukaning kang mêngsah | sirnane tan kukupan | dene pangungunirèki | Arya Nirbita | lena madyaning jurit ||

33. lawan Arya Kawakya seda ing rana | sungkawèng tyas sang aji | têmah rawat waspa | kabèh kang anèng ngarsa | bela sungkawaning gusti | dadya samana | pinupus wus pinasthi ||

34. karsaning Hyang kang murbèng Jagat Pratingkah | wus têntrêm kang prihatin | gya ginanjar samya | kang mêntas sangking yuda | ing wastra warata sami | sagung

--- 404 ---

narendra | suka anggambuh sami ||

41. Gambuh

1. ngandika sang aprabu | aparentah maring para ratu | miwah marang rêkyana patih kêkalih | kang dadya karsa sang prabu | nagri Wiratha samêngko ||

2. ingaturkên kang ibu | dadia panandhon bae iku | mari dadi nagara lawan kinardi | udyana lêlangên prabu | miwah karsane sang katong ||

3. ingalih mring sang prabu | aran ing Ngandong Wilis wus mungguh | dene sagung punggawa Wiratha nguni | samya kinèn atêtunggu | ing lêlangên sang akatong ||

4. kya patih kalihipun | miwah sagung ingkang para ratu | tur sandika wus misuwur sanêgari | wadya Wiratha sêdarum | wus kalilan mulih bodhol ||

5. wau ta

--- 405 ---

para ratu | wus dangu nèng ngarsa sang aprabu | sampun sami pamit mijil dèn lilani | Prabu Sêtyaki mit sampun | mring Wiratha pura katong ||

6. nênggih kalilan sampun | praptaning jawi kang para ratu | amakuwon sajuru-juru prasami | ya ta sajroning kadhatun | nila kagumah ing wartos ||

7. Nirbita sedanipun | lawan Arya Kawakya ing pupuh | kêpiyarsa dening Sang Rêtna Untari | kagèt tyasira kumêpyur | trênyuh ing tyas sang lir sinom ||

8. kawuwuhan sang prabu | awêwarta marang ibunipun | sangsayarda ing driyane sang lir ratih | kang putra agung mangimur | amrih lipuring wirangrong ||

9. kang ibu sampun lipur | sri narendra matur karsanipun | ing Wiratha mantun kinarya [kinar...]

--- 406 ---

[...ya] nagari | mung dinamêl tamanipun | kang ibu môngka panandhon ||

10. kang ibu sukèng kalbu | gêntya malih mangkana winuwus | sawusira ing antara dina malih | nênggih Sri Sêtyaka Prabu | maring Lesanpura bodhol ||

11. datan winarnèng wuwus | lêlakoning pura jro sataun | kawuwusa anujoni salin warsi | tauning surya ingetung | sêngkalannya winiraos ||

12. sirna caturing paku |Sengkalan: sirna caturing paku (740 A.D.). taun côndra mangkana winuwus | sinangkalan guna rêtuning kang ardi |Sengkalan: guna rêtuning kang ardi (763 A.J.). wontên malih kang winuwus | ana ratu gung kinaot ||

13. sang nata prajanipun | ajêjuluk Drasisara Prabu | sura sêgti môndraguna ing ajurit | ing nguni ingkang sêsunu | Pratimeya Sang Akatong ||

--- 407 ---

14. ing nguni ramanipun | PartimeyaPratimeya. nênggih sang aprabu | sedanira Sri Pandhawa kang mêjahi | duk aprang nèng Têgal Kuru | kinasorkên ing prang pupoh ||

15. duk sêmana sang prabu | budhal saha bala wadyanipun | apan arsa malês ukum mring nagari | Ngastina arsa ginêmpur | sumêdya apêrang popor ||

16. samana lampahipun | Natèng Manggada sawadyanipun | apan kèndêl masanggrahan nèng wanadri | arêmbag lan patihipun | ing rèh tingkahing palugon ||

17. Patih Prataman matur | adhuh gusti pukulun sang prabu | pawartining Ngastina sugih prajurit | anom-anom sudibya nung | nêracak pratomèng kewoh ||

18. ngandika sang aprabu | iya

--- 408 ---

patih dèn yitna ing kewuh | pan wus gumyah pawartane padha sêgti | wong Ngastina yèn apupuh | sarèh solahe têtanggôn ||

19. dene ta sira besuk | dèn abisa nut ing solah mungsuh | dadi nora kuciwa ngadu kasaktin | sagêndhinge mungsuh tinut | yêgti ing prang tan kaloloh ||

20. patih nêmbah umatur | dhuh pukulun ing karsa sang prabu | inggih langkung prayogi ambêgkingambêging. aji | anut ing karsaning mungsuh | botên kuciwa tinonton ||

21. kêlamun ambêg ratu | wasa-wasa kadarpa ing mungsuh | ing têmahan kasilip têmahan kontit | jêr mêngsah tuwan pukulun | anggulang jayèng palugon ||

22. nêmên pamujanipun | tapabratane sami binêntur | mila gusti

--- 409 ---

prajurite sêgti-sêgti | anom-anom bagus-bagus | tilar panggawe kang awon ||

23. pae tiyang pukulun | karêm piala sayêgti mêsum | manis ilang ulate sêmu nyênyêngit | wong Pandhawa nora kingguh | marang panggodha mangkono ||

24. dalah lêlarènipun | bêbayine kang mêgsih kêkuncung | anêracak sampun kaserenan sêgti | ocèh-ocèhane mungsuh | yêgti gêdhene sugih sot ||

25. sosote langkung ampuh | amboamba. eram mirêng wartosipun | botên jamak bêbayi bisa nyalênthik | gêgithok lajêng abucu | angsal mripat yêgti cethok ||

26. botên katênta ulun | amuja ya kasêgtène mungsuh | amung inggih supaya yitnaning [yi...]

--- 410 ---

[...tnaning] wèsthi | sampun tuwan grusa-grusu | amrih sirnane kang mungsoh ||

27. ngandika sang aprabu | sira akuiku. luwih anggadêbrus | ngunggulakên kasêgtène mungsuh mami | nanging bênêr ing aturmu | amung dèn angatos-atos ||

28. sabarang rèh pitutur | ala bêcik sayêgtine pemut | ngelingakên alaning driya kalêmpit | ing parentah yêgti punjul | ing kawruh pan nora asor ||

29. kyana patih andhêku | sri narendra malih ngandika rum | yèn mangkono patih budhala tumuli | iku wus lami nèng ênu | kya patih parentah botdhol ||

30. ing marga tan winuwus | praptèng talatah Ngastina laju | angrêrayah ngrêrusak amêmatèni | gègèr dhusun sami suwung | binahak sami binoyong ||

31. mantri

--- 411 ---

tamping lumayu | lumêbèng pura marêg sang prabu | sri narendra anuju miyos tinangkil | ing pôncaniti supênuh | pêpak ingkang para katong ||

32. andhèr kang prawitaprawira. nung | ri sêdhêng agambira prang pupuh | Sri Bagawan Baladewa munggèng ngarsi | lan Suhbrastha jajaripun | môngka pamukaningpamunahing. kewoh ||

33. patih kêkalihipun | munggèng ngarsa lawan para ratu | duk sêmana praptane kang mantri tamping | jumujug ngarsa sang prabu | umatur sarwi wotsinom ||

34. katur sasolahipun | amiwiti lan wêkasanipun | praptanira ripu ing Manggada nêgri | jiwiningjawining. kitha kinêpung | gugup wau sang akatong ||

35. sigra parentah gupuh | mring Patih Dwara kinèn amêthuk | yudanira [yuda...]

--- 412 ---

[...nira] mêngsah Manggada kang prapti | ya ta sri bagawan matur | nuwun lalahlilah. badhe miyos ||

36. nindhihi ing prang pupuh | nanging kang wayah datan panuju | kinèn gilir ingkang dèrèng manggut jurit | pênêt asoa karuhun | yuda kênaka gumantos ||

42. Pangkur

1. wau ta datan kawarna | wus ngadhaton wau sri narapati | kya patih parentah sampun | samêgta ing ngayuda | Patih Dwara têtindhihira prang pupuh | lawan nata ing Mandura | Prabu Udara Sang Aji ||

2. miwah nata ing Mandraka | nênggih Prabu Kisbawa anindhihi | panêtêking aprang pupuh | punggawa kang binêgta | Arya Sêgsa lan Saraba Arya Kètu | kapat Sang Arya Sasaga | sawadyabalanirèki ||

3. miwah wadya durandara |

--- 413 ---

wus samêgta sakapraboning jurit | tan antara budhal sampun | gumuruh swaranira | wadyakuswa sangking jro nagara brubul | wahana mawarna-warna | tan etung gunging kang baris ||

4. dupi praptèng ing jro kitha | wus katingal barise mungsuhnèki | Patih Dwara undhang gupuh | kinèn manggut ing yuda | sigra mangsah wong Ngastina kadi alun | nêmpuh baris ing Manggada | mungsuh rowang ambêg pati ||

5. nir baya lan nir wikara | carup uwor tan ana nguciwani | ing ayuda amrih kiwul | pêpati tan petungan | long-linongan wong Manggada akèh lampus | wor wangkene kuda liman | wahana akèh ngêmasi ||

6. awêngis wong ing Manggada | sru bramantya

--- 414 ---

Patih Drastawa aglis | angawaki ing prang pupuh | saha datanpa tata | kang katrajang mawut kang kacandhak lampus | wong durandara kang pêjah | kasambut madyaning jurit ||

7. Karmaka lawan Patima | myang Susalèn pêjah madyaning jurit | bramantya sang mantri ngayun | tuwin sagung punggawa | miwah para nata ngawaki prang pupuh | Patih Manggada pinapag | dene Saraba ing jurit ||

8. kasilir prange ki patya | gya cinandhak tinapuk angêmasi | lajêng manêngah mangiwung | wau Radèn Saraba | mobat-mabit dènira mangungsir kiwul | wong Manggada akèh pêjah | denedening. Saraba ngajurit ||

9. ngisis wadya ing Manggada | asar-saran samya angungsi urip | sakarine [sakari...]

--- 415 ---

[...ne] ingkang lampus | tan ana nêdya panggah | langkung duka nênggih Pratisara Prabu | sigra mangsahkên matêngga | arsa ngawaki ajurit ||

10. praptèng madyaning payudan | ngamuk punggung nirbaya nadi wèsthi | mawa bindi sru mangiwung | sêgsana kinêmbulan | para nata Ngastina barêng tumanduk | anyênyiwo buri ngarsa | binalang sinupit-supit ||

11. wong Ngastina barêng surak | tri gumuruh yayah nêkêr wiyati | ing Manggada sang aprabu | sayarda kruranira | agambira kinêmbulan ing prang pupuh | tan kewran ing solahira | singa katrajang angisis ||

12. wong durandara kang pêjah | pun Karsula myang wadyèng Mandrakaji | kang sami pêjah ing pupuh | awasta pun Sambara | Kartimeya [Karti...]

--- 416 ---

[...meya] wong Mandura ingkang lampus | pun MaunydaraMaundara. kêlawan | Durareka sarêng mati ||

13. Patih Dwara sru bramantya | sigra mapag yudane Sri bupati | pinarbutan wus kapangguh | Natèng Manggada tanya | apa sira ratu ing Ngastina Prabu | têdhaking Nata Pandhawa | dene warnamu rêspati ||

14. Patih Dwara asru ngucap | dudu ingsun iki amung pêpatih | Prabu Pratisara muwus | eman tan dadi raja | dene iya warnamu anom abagus | kalingane sira patya | kang mêmatah bumi-bumi ||

15. Sri Manggada lajêng nyawat | bindi maring kya patih gya nadhahi | sinarêngan sarêng ucul | warastradi pamungkas | têmpuh lawan bindi sarêng panah laju | ngênani [ngê...]

--- 417 ---

[...nani] natèng Manggada | pagas jangganya ngêmasi ||

16. wangkenya gumuling kisma | suka kabèh kang samya aningali | patine Manggada Prabu | sagung wadya Ngastina | parêngsarêng. surak gumuruh lir guntur sèwu | wau ta bala Manggada | sasisane ingkang mati ||

17. prasamya nungkul arisan | wus tinawan sinapih ingkang jurit | para nata samya ngumpul | marêp ing ngarsa patya | tuwin wadya prawira pratiwa nung |Kurang satu suku kata: tuwin wadya prawira pratiwa anung. tan antara lajêng budhal | sawadya manjing nagari ||

18. tan kawarna lampahira | sampun praptèng jro nagara kya patih | wus katur uningèng prabu | sadaya tinimbalan | manjing pura sadaya kang para ratu | kèrit Ki Patih Dwara |Kurang satu suku kata: kèrit Ki Apatih Dwara. miwah Danurwenda [Da...]

--- 418 ---

[...nurwenda] Patih ||

19. myang Bagawan Baladewa | lawan Arya Suhbrastha manjing puri | tuwin ingkang wadya kantun | sampun sami aseba | Sri Bagawan Baladewa tata lungguh | lan wayah sri naranata | tuwin Suhbrastha anunggil ||

20. dene ingkang para raja | jajar lawan rêkyana patih kalih | para punggawa ing pungkur | mangkana sang apatya | sampun matur sasolahira prang pupuh | wiwitan praptèng wêkasan | sang nata suka ing galih ||

21. tuwin kang samya miyarsa | para wadya punggawa ingkang kari | arsambêg sadayanipun | sirnane mungsuhira | wus mangkana samya ginanjaran sampun | wastra warastra kang indahendah. | kang mêntas amangun jurit ||

22. myang kabèh

--- 419 ---

ingalêmbana | suka nuwun prasamya anampani | wau Sri Mandura Prabu | lawan Natèng Mandraka | ing Ngamarta katiga apamit sampun | kundur marang prajanira | kalilan lajêng umijil ||

23. bubar kang samya sewaka | amakuwon sajuru-juru sami | sang nata manjing kadhatun | samana tan antara | prabu katri sêsarêngan budhalipun | wus lajêng ing lampahira | datan kawarna ing margi ||

24. praptèng praja sowang-sowang | suka sokur sarawuh ing nagari | nêngna ingkang para ratu | kang maring prajanira | tan kawuwus lêlakon sajroning taun | marêngi asalin warsa | tauning surya winilis ||

25. anênggih sêngkalanira | amarêngi bumi oyaging ardi |Sengkalan: bumi oyaging ardi (761 A.D.). tauning côndra ingetung | winangun [winang...]

--- 420 ---

[...un] sangkalanya | duk sêmana catur akarênèng gunung |Sengkalan: catur akarênèng gunung (784 A.J.). wau ta kang cinarita | wontên ratu sura sêgti ||

26. nama Prabu Inggardana | nguni putranira Sri Gardapati | ing Kasapta prajanipun | ing mangke sri narendra | saha wadya maring Ngastina lumurug | nêdya malêsi kang pêjah | mring têdhak Pandhawa nguni ||

27. marma mangkana sang nata | amurina sedane ramanèki | duk aprang nèng Têgal Kuru | ngêdali Bratayuda | Sang Arjuna nênggih kang mrawasèng pupuh | mila Sang Prabu Gardana | mring Ngastina andon jurit ||

28. ing sawadyabalanira | Kyana Patih Wikalpa datan kari | umiring ing gustinipun | ing marga tan winarna | praptanira Ngastina sadaya ngamuk | samana Sri Dipayana | anuju miyos tinangkil ||

--- 421 ---

29. sawadyabala narendra | ambêlabar andhèr ing pôncaniti | wau mêngsah praptanipun | ing jro praja umangsah | saha bala mayuta maèwu-èwu | gègèr kang samya sewaka | gugup sigra mangsah sami ||

30. mêdali yudane mêngsah | wong Ngastina riwut solahirèki | mungsuh rowang pêrang têmpuh | sami krura kalihnya | lir prahara ruhara swaraning mungsuh | rame gantya long-linongan | wong Ngastina akèh kanin ||

31. ing yuda dèrèng siyaga | sru kabutuh kapêlag ing ngajurit | labêt ing solah kasusu | gugup kagèt kewala | sruning kuwur kawut kaamuk ing mungsuh | wadya lit samya sar-saran | angungsi wurining gusti ||

32. bramantya wirèng Ngastina | miwah sagung [sa...]

--- 422 ---

[...gung] pra ratu angawaki | umangsah angungsir kiwul | wadyèng Kasapta panggah | arame rok bandawala têpung bau | wau tan ana kasoran | ing ayuda amrih ungkih ||

33. dangu-dangu wong Kasapta | ing ayuda mangungkih tan pakolih | kaloloh pêpatihipun | sigra Radèn Dewana | pinêlandang Patih Kasapta sinuduk | pêjah kang kuwônda sirna | wong Kasapta samya ngisis ||

34. kèngsêr ngungsi ing gustinya | Sri Narendra Gardaka duk ningali | sirnane pêpatihipun | sang nata langkung duka | sigra mangsah ngawaki angamuk punggung | singa katêrajang bubar | kang kêcandhak angêmasi ||

35. pinarbutan para nata | Patih Danurwenda lajêng ngawaki | yudane Kasapta Prabu | rikat sang mantrimuka |

--- 423 ---

Sri Gardaka pinanggut sampun kapangguh | pupuh-pinupuh sarêng wal | sami prawirane kalih ||

36. kotbuta sami kruranya | mèh katimpah sira anindyamantri | èngêt ing wèwulangipun | kang eyang Bratasena | sakèh aji jaya kabèh tumpêg sampun | raris nalika mangkrak |Kurang satu suku kata: raris nalika mangkarak. yèn sinawang apatih ||Kurang satu suku kata: yèn sinawang ki apatih.

37. sarira kadi prabata | rema môngka ima manglimput wukir | sêgu lir galudhug sèwu | netra lir surya kêmbar | pangrasane sagung kang samya andulu | tuhu yèn lêlananging rat | Danurwenda Sang Apatih ||

38. angantêp yuda sang patya | dangu-dangu Gardaka Sri Bupati | kalimpe ing yudanipun | cinandhak mring sang patya | gya sinêmpal-sêmpal angganira prabu | wadya sakarine pêjah | giris [giri...]

--- 424 ---

[...s] manahe awingwrin ||

39. wruh ratune kaparcondhang | wong Kasapta gung alit mawut sami | sar-saran sasolahipun | wong Ngastina amulat | brasthaning kang mungsuh sigra sami anglut | ana kang kacandhak pêjah | ana kang anungkul urip ||

40. ing yuda wus tinêtêgan | para ratu ngumpul marêg ing gusti | sang nata sawadya wangsul | lênggah ing pasewakan | ginarêbêg ing wadya kang para ratu | praptèng pôncaniti lênggah | ing dhêdhampar mas rinugmi ||

41. lan eyang Sri Baladewa | lan kang paman Suhbrastha datan têbih | ngarsa patih kalihipun | tuwin wadya punggawa | sri narendra dahat sukanirèng kalbu | sasirnaning mungsuhira | sri nata ngandika aris ||

--- 425 ---

43. Sinom

1. lah sira miyarsa warta | pinangkane mungsuh iki | lawan sapa jênêngira | Patih Dwara turnya aris | amba miyarsa gusti | ing Kasapta nêgrinipun | duk nalikaning sumbar | sutane Sri Gardapati | ajêjuluk punika Prabu Gardaka ||

2. Sri Bagawan Baladewa | nambungi wacana aris | hèh kulup rêkyana patya | wawêlinge yayi aji | eyangira ing nguni | mêmalangi maring ingsun | duk padha arsa mugsa | sun arsa milu pinênging | kinèn kari ing wuri akèh bêbaya ||

3. ngungkuli kang wus kalakyan | iki kulup nora sisip | sang nata alon ngandika | yèn mangkono kakang patih | dèn padha yitnèng wèsthi | sadina aja katungkul | nadyan mungsuh wus sirna |

--- 426 ---

tan tuna angati-ati | lawan sira undhangana tata bala ||

4. patrapên ing karyanira | sabên ratri aywa sêpi | midêr sajroning nagara | miwah jawining nêgari | dèn samêgta ing jurit | lan sawadyabalanipun | kalih-kalih punggawa | gêgantia sabên latri | sang anindyamantri umatur sandika ||

5. Sri Bagawan Baladewa | nyambungi wêcana aris | hèh kulup rêkyanapatya | ingkang lumaku ing latri | nganggo têngara bêcik | muwuhi yitnèng ing kewuh | dèn golong abipraya | dene kang punggawa kalih | budhalira aja awor lumaksana ||

6. siji mingêra manganan | sangking kering kang sawiji | padha nganggoa sêbawa |

--- 427 ---

muwuhi pangati-ati | asung wikan wong bumi | dididadi. nora wowor sambu | miwah tan ana weya | wong kang amiyarsa sami | jêr anguwuh marang kang rumêgsèng praja ||

7. pakolih padha prayitna | sayêgti tan ana guling | lawan ngêdohkên durjana | pêsthi lumayu anêbih | sakêdhap ana jalmi | mangkono pangrasanipun | tan wruh yèn amung swara | tan uning kênèng piranti | kaki ugêr cêcala prayitnèng praja ||

8. ki patih matur sandika | bubar kang samya tinangkil | sang nata kundur ngadhatyan | Patih Dwara wus ngundhangi | pakirtinirèngpakartinirèng. lêtri | ing rèh pangandika prabu | sêdaya wus kadhadha | ing parentah sang apatih | tan winarna lêlakon jroning sawarsa ||

9. têntrêm arjaning [arja...]

--- 428 ---

[...ning] nagara | wuwusên asalin warsi | tauning surya ingetang | ya ta sêngkalanirèki | pêgsa suci nèng ngardi |Sengkalan: pêgsa suci nèng ngardi (742 A.D.). taun ing côndra kaetung | nênggih sêngkalanira | wisaya karêngèngkarasèng. ngardi |Sengkalan: wisaya karasèng ngardi (765 A.J.). ênêng êna nênggih nagari Ngastina ||

10. wus têtêp arjaning praja | suka manahe wong cilik | ya ta malih kawuwusa | wontên ratu sura sêgti | prakosa ing ngajurit | jêjuluk Sayaka Prabu | sutane Sri Pasaya | ing Boja prajanirèki | mangke arsa murwèng prang nagri Ngastana ||Ngastina.

11. budhal saha wadyanira | narendra sugih prajurit | sami prawirèng ayuda | tate anguwisi kardi | prawira pilih tandhing | awasta Minangsraya | Môndraguna kaduk pikir | ing samêngko umiring

--- 429 ---

ing gustinira ||

12. marma sang nata mangkana | rumiyin sedanirèki | kang rama Prabu Drasaya | ing nguni ingkang matèni | Nata Pandhawa nênggih | duk aprang ing Têgal Kuru | samana Sri Sayaka | wus lami budhalirèki | sangking praja datan winarna ing marga ||

13. praptèng nagari Ngastina | angrayah desa paminggir | gègèr kèh ngungsi nagara | wong Boja ya nangsêgi |Kurang satu suku kata: wong Boja gya anangsêgi. gugup kang mantri tamping | sigra dènira lumayu | umanjing jro nagara | nêdya umatur ring gusti | praptèng pura sang nata nuju sinewa ||

14. pêpak sagunging punggawa | bupati miwah pra mantri | tan owah ing sabênira | wau ta kang mantri tamping | anjujug byantara-ji | dinangu nêmbah umatur | wiwitan lan wêkasan | sang nata duk amiyarsi | gugup ing tyas kyana patih dhinawuhan ||

--- 430 ---

15. kinèn amatah punggawa | miwah kang para narpati | kinèn umanggut ing yuda | sagung kang para bupati | sandika kyana patih | Sri Bagawan alon matur | ing wayah Sri Narendra | kêdah miyos ing ngajurit | mêthukakên yudane mungsuh ing Boja ||

16. kang wayah mangayubagya | têgêse anayogyani | ing karsanira kang eyang | Bagawan Baladewaji | wus jêngkar sri bupati | kondur manjing jro kadhatyan | ing jawi asiyaga | tata kapraboning jurit | sri bagawan dadya pramukaning bala ||

17. kêlawan Arya Suhbrastha | miwah kya patih kêkalih | tuwin Sang Prabu Sêtyaka | narendra ing Dwarawati | sawadya amiranti | miwah ingkang pratiwa nung | tuwin Arya Dhêsthara | Arya [Ar...]

--- 431 ---

[...ya] Satmata lan malih | Arya Sêgsa kapat Sang Arya Sanjata ||

18. kalima Arya Saraba | sapanêkarira sami | tan kari wong durandara | sampun samêgta ing jurit | sigra budhal tumuli | swaraning bala gumuruh | têngarane sauran | lir guntur wukir sakêthi | tan winarna prapta sajawining praja ||

19. kapêthuk balaning mêngsah | têmpuh cucuking ngajurit | tan taha sami suranya | mungsuh rowang ambêg pati | rame arêbut titih | gumuruh pangguting pupuh | pêpati tan petungan | gantya long-linongan sami | ting bêlasah ing papan wangkene kuda ||

20. samya butêng ing ayuda | limpe-linimpe ing jurit | wong Ngastina punggawanya | mangsah amiyak wadyalit |

--- 432 ---

kotbuta sru mangungkih | tumpêsan balaning mungsuh | amung wadya Ngastina | rikat solahing ajurit | datan mawang mêlandang yudaning mêngsah ||

21. angisis wadya ing Boja | kèh ngungsi wurining gusti | bramantya Prabu Sayaka | sigra mangsah angawaki | ing yuda ambêg pati | sarêng lawan patihipun | sami angantêp ing prang | gumulung ngarsaning gusti | sarêng mangsah wruh prabune ngawaki prang ||

22. tan ana kang nêdya gêsang | yèn ratune tiwistiwas. jurit | lajêng anêmpuh tan taha | wadya Ngastina nadhahi | sami surane kalih | prawirane parêng manggut | dangu ramene aprang | lir gora manêngkêr langit | baris Boja kèh sambat samya kabranan ||

23. wor panjrite kuda liman | prasamya anandhang kanin | mangkana [mangka...]

--- 433 ---

[...na] ingkang ayuda | mêgsih rame rêbut pati | gantya titih-tinitih | têmpuh-tinêmpuh ing dangu | tan ana kang kasoran | wong Boja wong Ngastinaji | tan angetang pêpati tanpa petungan ||

24. dangu-dangu wong ing Boja | sor titih madyaning jurit | prawirane wong Ngastina | wau ta sri narapati | ing Boja èsmu wingwrin | ing tyas kuwatir kêlangkung | dènnya wadyanya têlas | sang nata lajêng ngoncati | tilar baris nêdya karya pangupaya ||

25. wus mêdal sangking payudan | nyalimpêt sri narapati | patih ing Boja uninga | ratune ngucirèng jurit | mirut barisirèki | kya patih sigra lumayu | anut ing ratunira | wus kumpul lawan sang aji | wadyabala kang kêri [kê...]

--- 434 ---

[...ri] abilulungan ||

26. mawur-mawur asarsaran | prasamya angungsi urip | kabèh prajurit ing Boja | anglès umanjing wanadri | wadya Ngastina sami | ambêbujung kendhangipun | sagung para prawira | anandêr nitih turanggi | kang kacandhak wonging Boja rinampasan ||

27. kathah pêjah jroning wona | ana kang pinikut jurit | gusis tan môngga puliha | lêburan mungsuh katampiskatapis. | kang tan kacandhak ngungsi | ing pêpèrèng gunung-gunung | nêdya nusul gustinya | sêparan datan winarni | kawuwusa wadya punggawa Ngastina ||

28. kang samya bêbujung mêngsah | wus wangsul sadaya sami | marêg mring Sri Baladewa | nênggih ingkang para aji | wadya lit ngumpul sami | lajêng masanggrahan ngriku | nglêrêmakên wadyanya | Bagawan Baladewaji |

--- 435 ---

suka sokur ing dalu samya bujana ||

29. nutug abuja drawina | sadalu samya anggusthi | prakara sirnane mêngsah | dene pan sadaya sami | têka akudu jurit | praptaning don kadung-kadung | tumpês tapa kukupan | suka sagung kang paraji | Sri Bagawan Baladewa angandika ||

30. hèh siwayèngsun rapatya | paran ing karsanirèki | mungguh sirnane kang mêngsah | Arya Dwara matur aris | manawi amarêngi | ing karsa tuwan pukulun | sawantawis lêrêma | prayogi sami anganti | milanipun kawula matur mangkana ||

31. duk wau gamane ngaprang | ratune tumamèng jurit | sarêng lawan patihira | sirnanipun tan kaègsi | manawi angoncati | karya pangupayanipun | dene wadya panduka |

--- 436 ---

tan wontên ngrasa nandangi | dhatêng ratu ing Boja lan patihira ||

32. Sri Bagawan Baladewa | ngungun angandika aris | hèh kulup lamun sêmbada | dèn padha prayitnèng wèsthi | lawan lakunirèki | apa bêcik atur wêruh | marang sri naranata | sirnane mungsuhirèki | miwah atur uninga basukinira ||

33. Arya Dwara matur nêmbah | punika botên prayogi | jêr dèrèng sampurnèng pisan | wayah tuwan sri bupati | yêgti kagèt ing galih | wontên ta pocapanipun | gêmbèng karêm wadulan | ginalih tan amungkasi | kurang sarèh kasêlak ingalêmbana ||

34. sayêgti kêlamun duka | wayah tuwan sri bupati | jamak ambêking taruna | kagungan kalintu tampi | suka samya miyarsi | Prabu Sêtyaka [Sêtya...]

--- 437 ---

[...ka] sumambung | wontên kang wus kalakyan | RatiRatu. Ngimantaka nguni | musnèng yuda wêkasan tan ngundurana ||

44. Durma

1. Ênêngêna kabèh wadya ing Ngastina | kang lagya samya gusthi | sirnane kang mêngsah | ya ta kang kawuwusa | Prabu Sayaka Sang Aji | lan patihira | kang nêdya anglês jurit ||

2. anèng wana têbih ingkang babaratanpabaratan. | kaapit-apit margi | pilih kang uninga | dènira asingêtan | kalawan patihirèki | lawan kang wadya | sawatawis tut wuri ||

3. kawlasarsa solahira anèng wana | dènnya kasoran jurit | samana sang nata | rêmbag lan patihira | ngrarêpa ngandika aris | paran dayanta | patih mungguh wak mami ||

4. iki padha kakuya-kuya ing aprang | apa tan amalêsi | miwah yèn muliha | maring nagaraningwang |

--- 438 ---

kya patih umatur aris | dhuh batharèngwang | mênggah lampahirèki ||

5. tan sakeca lamun panduka mundura | satêmah nglêlingsêmi | wadya kang atêngga | ing praja mèsêm ing tyas | nadyan badhe amiranti | benjing badhe prang | bidhal sangking nêgari ||

6. mambu ilu makatên malih mênanga | wong Ngastina sinanti | pinanggut ing yuda | dhatêng wong alêlaran | jêr manahe sampun gêmpil | minta kasoran | yêgti wanine tipis ||

7. yèn punika kawangsulan ngantêp aprang | tan wande bêbayani | wadya tuwan têlas | mung kantun kawan dasa | pintên banggane ajurit | mênggah kawula | gusti amung kêkalih ||

8. rêmbag nungkul kêlawan aminta [ami...]

--- 439 ---

[...nta] sraya | dhatêng liyan nagari | pundi karsa tuwan | margi kalih punika | yèn panduka nungkul aris | satêmah nistha | garan kasile gusti ||

9. tuwan budhal ing wêkasan tanpa tuwas | ewamakatên gusti | kawula katêmpah | ngupaya kang saraya | minta tulung ing ajurit | manawi benjang | inggih sagêt malêsi ||

10. ya ta wau lagya imbalan wacana | kasaru ingkang prapti | baris gêng lumampah | gumuruh tan petungan | wadya Srawantipurèki | sikêp gêgaman | arsa ngrabosèng jurit ||

11. mring Ngastina umiring ing gustinira | Prabu Cindaka Aji | punika kang putra | nênggih Prabu Cundaka | dene karsane sang aji | asru murina | sedane ramanèki ||

12. nalika

--- 440 ---

prang Bratayuda kang marjaya | Nata Pêndhawa nênggih | milane sang nata | arsa amalês pêjah | ing mangke miyarsa warti | lamun Pandhawa | jumênêng Ngastinaji ||

13. sampun lami budhale sri naranata | sangking Sriwanti puri | sawadyabalanya | ngêbêgi wanawasa | wau ta kang kasor jurit | kagyat tumingal | marang sagunging baris ||

14. miwah Patih Minangsraya sami ngayap | nyana mêngsah kang ngungsir | gugup aprayitna | tan dangu katingalan | yèn dudu wong Ngastinaji | sira apatya | umatur maring gusti ||

15. dhuh pukulun baris katingal punika | kados badhe ajurit | dene wong Ngastina | solahipun katara | yèn suwawi sri bupati | sami rêrewang |

--- 441 ---

yèn purun dèn ungsèni ||

16. lamun inggih puniku botên kabala | ing Ngastina nagari | yêgti lamun kêna | ingungsèn pinèt sraya | wangsul yèn sampun kadasih | dhatêng Pandhawa | tan wande bilaèni ||

17. sira Prabu Samboja suka miyarsa | nadyan mangkono patih | pasthine wak ingwang | lamun ta ratu ika | tunggal lawan sêdya mami | sayêgti kêna | kinarya srayèng jurit ||

18. prayogane sira dhingin lumakua | dèn bisa aminta sih | kya patih sandika | wus mentar saha bala | kêkalih ingkang umiring | sampun kêpanggya | lawan cucuking baris ||

19. ingkang prapta tanya-tinanya agantya | wartan-winartan sami | suka wong

--- 442 ---

Srawanta | katur marang apatya | lajêng maring sri bupati | sasolahira | miwiti amêkasi ||

20. sru gumujêng prabu ing Sriwantipura | sampun kinèn nimbali | pêpatih ing Boja | praptèng byantarèng nata | dinangu umatur aris | sasolahira | sadaya katur sami ||

21. angandika anênggih Narpati Kandha | hèh matura sirèki | marang yayi nata | aja sandeyèng driya | iya ingsun kang malêsi | patih ing Boja | tur sêmbah nulya mijil ||

22. tan winarna praptèng ngarsane gustinya | matur rèhing tinuding | wiwitan wêkasan | suka prabu ing Boja | tan antara budhal nuli | sabalanira | sakarine tut wuri ||

23. sampun tundhuk lan natèng Sriwantipura |

--- 443 ---

Prabu Sayaka Aji | dahat anoraga | suka Prabu Sriwanta | bagya-binagya agênti | nata kalihnya | tan winarna pêpanggih ||

24. lajêng budhal gumuruh kang wadyabala | tan kawarna ing margi | praptèng pabarisan | wau bala Ngastina | gègèr prasamya miranti | sagung prawira | munya têngarèng jurit ||

25. wus atata baris Ngastina bêlabar | Prabu Baladewaji | lawan Patih Dwara | katiga Danurwenda | tuwin sagung kang paraji | sami amawas | sagung mungsuh kang prapti ||

26. katingalan yèn dudu baris ing Buja | nyana liyan nêgari | lintu lawaning prang | samana bala mêngsah | ingundhangan manggut jurit | sigra umangsah | sagung mungsuh kang prapti ||

27. katingalan yèn dudu baris ing Buja | lajêng têmpuh [tê...]

--- 444 ---

[...mpuh] ing jurit | rame swaranira | lir guntur wukir sasra | pra bala kadya ginonjing | wau kang aprang | pêpati sungsun tindhih ||

28. mungsuh rowang tan ana ingkang kuciwa | riwut tangkêping jurit | prawira Ngastina | krura samya bêg pêjah | wong Srawanti ambêg pati | sigra umangsah | dangu ramening jurit ||

29. sarêng pupuh-pinupuh sarêng anyawat | gêbang bindi-binindi | ludira bêlabar | anyilêm sagêlangan | tinon lir samodra gêtih | saya gung kang rah | sangking kèh kang pêpati ||

30. Patih Danurwenda ngamuk lawan gada | singa katiban tapis | tumpês ingkang mêngsah | miwah Prabu Sêtyaka | limpungnya tansah ngênèni | wadya ing Boja | miwah Srawantipuri ||

31. dangu-dangu prange wong Srawantipura |

--- 445 ---

katitih ing ajurit | ngisis kèh kasrakat | mirut ngungsi ing wuntat | duka Sri Srawantipuri | sigra umangsah | ing yuda apêpulih ||

32. miwah Natèng Boja kêkiwul ing aprang | lawan patihirèki | samya madêg yuda | sêgsana pinarbutan | para wadya Ngastinadi | Sang Danurwenda | samana anujoni ||

33. Patih Boja kêna pinalipit gada | galêpung awor siti | Sang Prabu Sêtyaka | panggih lan ratunira | ing Boja pinupuh kêni | datanpa sesa | ajur wus angêmasi ||

34. asêsumbar Sri Maha Prabu Sêtyaka | rêbutên ing ajurit | iki Sri Sêtyaka | pramukyane ngayuda | narendra ing Dwarawati | kang darbe garwa | Sang Rêtna Puspawati ||

--- 446 ---

35. kang angêlih nama Dèwi Sêtyawatya | putri luwih sabumi | Sri Candhakapuspa | ramane garwaningwang | ratu ing SrawantapuriSrawantipuri. | ya ta winarna | Prabu Srawanta-puri ||

36. duk miyarsa sang prabu sêsumbarira | têtela duk miyarsi | lamun wangsanira | dadya wau sang nata | lumayu sigra ngundhangi | marang ing wadya | kinèn samya buwangi ||

37. gêgamaning aprang karsane sang nata | nêdya nungkul ing jurit | sakèhing gêgaman | pan sampun binuwangan | wadyanira ngumpul sami | tan nêdya nglawan | samana duk ningali ||

38. Sri Bagawan Baladewa lan Suhbrastha | miwah dyan patih kalih | myang wadya punggawa | ngungun dènnya tumingal | mungsuhe mirut ing jurit |

--- 447 ---

sagung gêgaman | prasamya dèn buwangi ||

39. gya sinandêr lawan Arya Patih Dwara | tinanya karsanèki | umatur manêmbah | natèng Srawantipura | ngaturakên pati urip | sagung gêgaman | sumôngga sêdayèki ||

40. milanipun kawula nungkul arisan | wontên purwane nênggih | gancaring carita | mangke kawula jarwa | Patih Dwara ngandika ris | yèn tuhu sira | amrih minta mêmanis ||

45. Dhandhanggula

1. yèn mangkono ing karsanirèki | bongkokana kabèh gêgamanta | tuwin wadya sakarine | kudu nganggoa tangsul | pratandhane kasoring jurit | natèng Sriwantipura | mituhu ing dhawuh | sêgsana kang wadyabala | binandanan miwah gêgamaning jurit | pan sampun binongkokan ||

2. wus binêgta [bi...]

--- 448 ---

[...nêgta] mring rahadèn patih | sampun praptèng pasanggrahanira | apanggih lawan eyange | Sri Baladewa Prabu | miwah Danurwenda apatih | miwah kang para nata | Ngastina wus kumpul | myang wadya punggawanira | ing Ngastina ngumpul umarêg prasami | marang Sri Baladewa ||

3. badhe ngaturakên purwepurwa. nguni | milanipun atêmah tinawan | sang nata miwah wadyane | Sri Baladewa Prabu | angandika marang kya patih | kulup lamun mangkana | payo dipun gupuh | timbalana ngarsaningwang | sampun praptèng ngabyantara ngandika ris | Bagawan Baladewa ||

4. anambrama pambagya sang aji | lawan tanya nama pinangkanya | kang tinanya lon ature | nuwun inggih

--- 449 ---

pukulun | dene wasta kawula nênggih | inggih Sang Prabu Candha | Srawantipurèku | sutane Prabu Côndaka | milanipun kawula nungkul ing jurit | awit miyarsa sumbar ||

5. nalikane ramene ajurit | duk pêjahe sang prabu ing Boja | sarêng lawan pêpatihe | Sri Dwarawati Prabu | asêsumbar amêmiyarsi | kawulamutkawulèmut. yèn wôngsa | milane anungkul | margi wontên alurannya | pan salênthing mambêt gandane kajiwit | gancaring kina-kina ||

6. Sri Bagawan Baladewa angling | prayogane anak wêwaraha | gancare kuna-kunane | kang supaya dhêdhawuh | paprênahe sanak mêstani | dadi tan dunatuna. dungkap | rèhning wong akumpul | Sri Cindha matur sandika | duk ing nguni Prabu Cidramuka [Cidramu...]

--- 450 ---

[...ka] Aji | nagri Srawantipura ||

7. nêngih apêputra jalu kalih | ingkang sêpuh Sri Cindhasurata | Srawantipura kuthane | kang anèm wastanipun | Prabu Cindhasupala Aji | tinanêm ing Srawantya- | pura nama ratu | dene Sri Cindhasurata | ing Srawantipura wau kang sêsiwi | Prabu Cindhakapuspa ||

8. Prabu Cindhakapuspa kang siwi | èstri nama Rêtna Puspawatya | kang sampun nga |Kurang empat suku kata: kang sampun ngalih namane. Rêtna Sêtyawatiku | garwanipun Sri Dwarawati | Prabu Cindhasupala | wau asêsunu | Prabu Cindhasratipura | ajêjuluk Prabu Supala ing nguni | punika asêsuta ||

9. jalu nama Sri Côndhaka nguni | [...] |Baris ke-2 tidak ada: 10a. gumantyèng rama kratone | dados kaprênahipun | pramèswari ing Dwarawati | kawula têmbung uwa | inggih lêrêsipun |

--- 451 ---

uwa misananing bapa | milanipun kawula nungkul ing jurit | punika purwanira ||

10. duk miyarsa Baladewa Aji | miwah sagung kang samya miyarsa | sadaya suka galihe | Prabu Sêtyaka gupuh | marêpêki wak dika aris | lah kêlamun mangkana | sira putraningsun | kêponakan sangking garwa | katujune padha amanggih basuki | Prabu Cindha tur sêmbah ||

11. Sri Bagawan angandika aris | anak prabu yèku ramanira | Ni Sêtyawati lakine | nama Sêtyaka Prabu | Sri Srawanti nuhun wotsari | sawusira mangkana | Baladewa Prabu | dhawuh kinèn ngluwarana | balanira Srawantya kang kênèng tali | lawan kinèn samêgta ||

12. tan winarna ing laminirèki |

--- 452 ---

wus samêgta sadaya budhalan | kondur manjing praja kabèh | tan kawarna ing ênu | sampun prapta jroning nagari | samya atur uninga | maring sang aprabu | sadaya wus tinimbalan | mring jro pura sagunging kang mêntas jurit | punggawa lan pranata ||

13. Sri Bagawan Baladewa Aji | ingancaran alênggah satata | lawan Suhbrastha jajare | lan Sêtyaka Sang Prabu | dene para patih kêkalih | miwah wadya punggawa | Ngastina nèng ngayun | wus sinambramèng pêmbagya | kabèh nuwun sri bagawan matur aris | wiwitan lan wêkasan ||

14. kôngsi rambah-rambah ing ajurit | panungkule Sri Srawantipura | sadaya wus ngaturake | sang nata sukèng kalbu | gya ginanjar kabèh

--- 453 ---

waradin | miwah ingalêmbana | kang mêntas prang pupuh | Sri Prabu Srawantipura | nèng Ngastina agung kinurmatan luwih | dahat suka sokurnya ||

15. sira Prabu Sêtyaka apamit | kundur marang ing nagarinira | sampun kalilan angkate | lawan Srawanti Prabu | amit marang ing Dwarawati | sadaya wus kalilan | nulya sang aprabu | kundur maring dhatulaya | Sri Bagawan Baladewa sampun mijil | lawan sagung punggawa ||

16. praptèng jawi amakuwon sami | sowang-sowang sang Prabu Sêtyaka | lawan Srawantipurane | tunggil pakuwonipun | lawan ingkang paramèswari | sami suka kalihnya | dènnya manggih sunu | miwah Bagawan Watrika | dèrèng mantuk marang pratapanirèki |

--- 454 ---

mêgsih kinèn atêngga ||

17. ing sutane Dèwi Sêtyawati | sang bagawan nalika sêmana | natèng Srawantipurane | langkung dènnya sêsugun | dènnya panggih wongsaningwangsaning. lami | samana tan winarna | ing antaranipun | Prabu Sêtyaka wus budhal | lawan garwa maring nagri Dwarawati | sawadya punggawanya ||

18. miwah Prabu Srawantya umiring | myang mratuwa Sang Rêsi Watrika | datan winarna lampahe | praptèng nagarinipun | Sri Sêtyaka lan pramèswari | miwah Sang Prabu Cindha | wus manjing kêdhatun | tuwin Bagawan Watrika | kinurmatan sinuba-suba mênuhi | ya ta tan winursita ||

19. laminira anèng Dwarawati | Prabu Srawantipura pamitan | wus lami ninggal purane | linilan [linila...]

--- 455 ---

[...n] budhal sampun | lan Bagawan Watrika pamit | mantuk pratapanira | sarêng bidhalipun | lan Natèng Srawantipura | ênêngêna kang samya budhalan mulih | wuwusên ing Ngastina ||

20. tan winuwus sajroning sawarsi | duk samana nuju salin warsa | ingetang taun suryane | nênggih sêngkalanipun | ing Ngastina ingkang marêngi | guna kartining arga |Sengkalan: guna kartining arga (743 A.D.). taun côndra ketung | rêtu manising pandhita |Sengkalan: rêtu manising pandhita (766 A.J.). kawuwusa nagari Ngastina mangkin | katêkan parangmuka ||

21. sangking nagari Manggada malih | ajêjuluk Sang Prabu Purastha | punika kang nurunake | nênggih Pratipa Prabu | ing Manggada prajanirèki | milane sri narendra | lêlana don lurug | maring nêgari Ngastina | wit murina [mu...]

--- 456 ---

[...rina] sedane ramanirèki | duk prang ing Trajutrêsna ||

22. Prabu Bomantara duk ing nguni | lawanan prang lawan Prabu Krêsna | Sri Pratima suruhane | mring Dwarawati nglurug | Prabu Boma tumpês ing jurit | lawan suruhanira | kabèh padha lampus | samana Prabu Purastha | budhalira sangking Manggada nêgari | karsane sri narendra ||

23. arsa ngrabosèng ing Dwarawati | nulya praptanira tanah Jawa | miyarsa lamun arine | Pratisara Sang Prabu | mring Ngastina amurwèng jurit | lawan suruhanira | kabèh padha lampus | samana Prabu Purastha | budhalira sangking Manggada nagari | karsane Sri Purastha ||

24. yèn Ngastina kasor ing ajurit | Dwarawati kari sagêgêman | iya sapira banggane |

--- 457 ---

cilik arsa pinukul | duk samana praptanirèki | lajêng angrapit kitha | sangsaya anglarug | ngrabosèng jroning nagara | kawuwusa Maha Prabu Parikêsit | nuju siniwèng bala ||

25. pêpag sagung kang samya anangkil | para prawira wus munggèng ngarsa | tan pae kadya sabêne | pasewakan wus dangu | ya ta wau ing pôncaniti | kagyat samya tumingal | gègèr wong gumuruh | wong cilik abilulungan | swaranira gumuruh atêrotêr (dan di tempat lain). tan sipi | sigra kinèn marigsa ||

26. wus lumampah punggawa kêkalih | sêsandêran sangking doh katingal | lamun ana baris gêdhe | tan antara wus wangsul | duta praptèng byantara aji | lajêng matur sang nata | katur sarèhipun |

--- 458 ---

yèn wontên mêngsah gêng prapta | balanira mayuta sakéthi-kêthi | wau ta duk miyarsa ||

27. obah ingkang anèng pôncaniti | sri narendra sampun aparentah | kinèn umangguta kabèh | sandika sadayèku | sri narendra kundurkondur (dan di tempat lain). mring puri | dene kang wadyabala | wus samêgtèng kewuh | nulya budhal sigra-sigra | Sri Bagawan Baladewa anindhihi | lawan Arya Suhbrastha ||

28. tuwin sagung kang punggawa mantri | miwah kyana patih kalihira | wus budhal sagêgamane | swaranira gumuruh | wus kapêthuk mungsuh kang baris | lajêng têmpuh ing yuda | cucuking prang pupuh | rame suk arêbut papan | mungsuh rowang sami suranira kalih | sami kadarpanira ||

29. rukêt gantya [ga...]

--- 459 ---

[...ntya] long-linongan sami | udrêg dêdêr dinêdêr ulêngan | tan petungan gunging wangke | wong Ngastina prangipun | ngisis sami ngungsi ing gusti | mangsah prawiranira | sru mangungsir kiwul | nêrajang barise mêngsah | Arya Danurwenda mangiwur ing jurit | ngadêg yuda kênaka ||

46. Pangkur

1. sira Arya Danurwenda | maju ngrana gadane mobat-mabit | singa kang tinrajang gêmpur | ing gada tanpa sesa | kèh kasrakat angisis barise mungsuh | sakarine ingkang pêjah | samya angungsi ing gusti ||

2. bramantya Prabu Purastha | sigra mangsah katgada angajrihi | singa napda lajêng ngamuk | prajurit ing Manggada | Kyana Patih

--- 460 ---

Môndrapratama ariwut | angamuk sura tan taha | singa kang katrajang gusis ||

3. ngisis wadya ing Ngastina | awas mulat para prawirèng jurit | samya mangsah parêng kiwul | têmpuh padha prawira | tan kuciwa ngabên kasêntikanipun | patih Manggada kasoran | kaprawasèng ing ajurit ||

4. pêjah wangkene tan kalap | lêsah kèlês saking gunging kang baris | Natèng Manggada pan nêmpuh | sêgsana pinarbutan | dening Arya Danurwenda sampun tundhuk | têmpuh-tinêmpuh agantya | sami prawirane kalih ||

5. dangu-dangu sri narendra | ing Manggada yudanira kalindhih | kalimpe kêna ing pupuh | ajur datanpa sesa | wus palastra ing Manggada Sang Aprabu | lêburan [lê...]

--- 461 ---

[...buran] wadya Manggada | samya mawur ngungsi wuri ||

6. sar-saran arêbut papan | wong Ngastina ambêbujung mangungsir | wus mangkana tan winuwus | sirnane wong Manggada | para wadya Manggada prasamya kumpul | marêg mring Sri Baladewa | samya suka-suka ngênting ||

7. tan antara lêrêmira | dènnya nganti ngumpule wadyanèki | lajêng budhalan gumuruh | sawadya mring nagara | tan winarna lampahira sampun laju | praptèng praja tur uninga | marang kangjêng sri bupati ||

8. miwah kya patih kalihnya | sarerehan mungging ngarsa tan têbih | Prabu Baladewa matur | sasolahing ayuda | purwa têkèng wasana sirnaning mungsuh | suka Prabu Dipayana | sadaya ginanjar

--- 462 ---

sami ||

9. warata ingalêmbana | wus mangkana nalika bubar sami | Baladewa Sang Aprabu | sawadya ing Ngastina | sampun mijil makuwon sajuru-juru | duk sêmana ing Ngastina | lami têntrêming nagari ||

10. kacariyos sri narendra | sabên ari miyos ing pôncaniti | siniwèng wadyabala gung | karsanira sang nata | amboga drawina sawadyabala gung | gung alit pinrih sukanya | tinutug sukaning galih ||

11. tan kêndhat ing sabên dina | dènira mrih milu wadya sang aji | sakarsa-karsa tinutug | têtêpa suwitèng rat | Prabu Dipayana ambage pinunjul | bisa mrih sukaning jalma | bisa mor tyas sinabdani ||

--- 463 ---

12. mila kabèh wong Ngastina | agung alit prasamya wêdi asih | anggusti jêng sang aprabu | lulut milutèng nata | sawêntara ing praja arja kêlangkung | ing sabdanira narendra | têkan nagri kanan-kering ||

13. kawêntaring rat wiryawan | yèn Sang Prabu Ngastina tyas linuwih | têtulung wadya malatkung | bengkasi kasusahan | palimarma pala martane mawantu | dêdana tan sita-sita | kêrtarta anyakrawati ||

14. wus mangkana tan winarna | lami-lami antara limang sasi | wuwusên asalin taun | taun surya ingetang | kawursita anênggih sêngkalanipun | èsthine kapat pandhita |Sengkalan: èsthine kapat pandhita (748 A.D.). warsaning côndra winarni ||

15. anênggih sêngkalanira | kawursita [ka...]

--- 464 ---

[...wursita] tunggal swaraning ardi |Sengkalan: tunggal swaraning ardi (771 A.J.). nêngna Ngastina kapungkur | wontên malih kocapa | wontên malih ratu Ima prajanipun | jêjulukirèng narendra | Prabu Dwirandha Sang Aji ||

16. ratu pratomèng ayuda | gung aluhur têlale kadya èsthi | kawêtu sasiyungipun | lèng tulale ngêmbaya | netranira malêlêng kadya sitèngsu | tuhu lamun salah rupa | sadaya balanirèki ||

17. ditya sami gung prakosa | tatulale siyunge samya mijil | kêtêr kanan keringipun | samya jrih kang tumingal | maring Prabu Dwirandha sabalanipun | nanging natèng Ngima-ima | tan nêdya angrêrusuhi ||

18. jrih sapu dhêndhaning dewa | ratu iku nguni ingkang sêsiwi | raja pandhita linuhung | karêm ulah [u...]

--- 465 ---

[...lah] mêmuja | tur manungsa dibya kasutapanipun | anama Prabu Nungkara | Ngima-ima prajanèki ||

19. nalika Prabu Nungkara | amêmuja ing dewa minta siwi | dènnya lami tan sêsunu | nanging salah praptanyapatrapnya. | dadya sinung atmaja arupa diyu | Prabu Dwiradha punika | sarta wadyanira nguni ||

20. sinung supataning dewa | samya rupa rasêgsa salah warni | merang Nungkara Sang Prabu | tan antara gya mugsa | kêratone ginantyan mring putranipun | anama Prabu Dwiradha | wus mangkana kang winarni ||

21. nênggih Sang Prabu Dwiradha | sawadyane sami nandhang prihatin | dene ta kapêrak bagêblug | nagari Ngima-ima | wadyabala tan petungan ingkang lampus | aru-ara ing sapraja | giris praptane

--- 466 ---

nêgari ||

22. sang nata langkung duhkita | tilar dhahar miwah datanpa guling | kèsthi panthaning malatkung | nuju sawiji dina | Sri Dwiradha antuk wangsiting dewa gung | kinèn aminta sarana | yègti mulya kang nêgari ||

23. Sang Aprabu Dipayana | kinèn ngaturana têdhak tumuli | yêgti mulya sang aprabu | inggal lêksananana | Sri Dwiradha èngêt sigra miyos gupuh | animbali patihira | wasta Diradana Patih ||

24. mêgsih sêntananing nata | tuwin wadya punggawa wus sumiwi | alon ngandika sang prabu | hèh paman Diradana | wruhanira ingsun antuk kang pitutur | bathara asih maringwang | amangsit duk mau bêngi ||

25. sun kinèn minta sarana | mring Ngastina Sang Prabu Parikêsit | têdhaka mring prajaningsun | yêgti bisa

--- 467 ---

waluya | duhkitaning praja bisane rahayu | paran mangkonoa patya | sapa ingkang ingsun tuding ||

26. aturnya nuwalaningwang | kyana patih suka duk amiyarsi | Patih Diradana matur | pukulun yèn mangkana | wontên abdi panduka wasitèng kaduk | pun Santika lan Sandara | pantês mukaning dewaji ||

27. bisa basa silakrama | Sang Aprabu Dwiradha sukèng galih | tinimbalan prapta sampun | ing ngarsa sinung surat | mring Ngastina winêling ijêmanipun | wus kamot duta kalihnya | pamit napak ing wiyadi ||wiyati.

28. duta kalih angambara | tan winarna lampahirèng wanadri | nêngna duta kang tinuduh | wuwusên ing Ngastina | duk sêmana nuju sewaka sang prabu | sawadya [sa...]

--- 468 ---

[...wadya] punggawanira | supênuh ing pôncaniti ||

29. Sri Bagawan Baladewa | lawan Arya Suhbrastha jajar linggih | kya patih kêkalih ngayun | wuri para punggawa | tuwin wadya punggawa warga ing pungkur | prajurit madra pratama | miwah wong durandarèki ||

30. kagyat kang samya sewaka | dènira non praptane duta kalih | sadhepok lênggah nêng pungkur | yitna wadya Ngastina | ditya kalih uninga yèn para ratu | samya sanèngga gêgaman | yêgsa kalih matur aris ||

31. nêmbah sangking katêbihan | dhuh gustiku sampun kalintu tampi | kawula tan ngaru-biru | inggih prapta kawula | malah badhe nênuwun ing sih pukulun | ya ta kang para pungawa | suka dènira miyarsi ||

32. tuwin sang

--- 469 ---

sri naranata | langkung suka ningali ditya kalih | tinimbalan mara gupuh | ing ngarsa sri narendra | langkung eram Santika Sandara dulu | marang pêkike kang warna | karya kasmaran ing galih ||

47. Asmaradana

1. cingak kang samya ningali | ana ditya salah rupa | gêng aluhur atulale | netrane andiwangkara | kabèh samya prayitna | dene ditya wau ngungun | kacaryan mulat ing nata ||

2. dangu nora bisa angling | ngênglêng datan bisa ngucap | lênguk-lênguk dhêlog-dhêlog | sinapa umatur nêmbah | duta sangking ing sabrang | Prabu Dwiradha kang ngutus | nagari ing Ngima-ima ||

3. kinèngkèn ngaturkên tulis | ing panduka naranata | kang sêrat sampun winaos | wus tinampèn [tina...]

--- 470 ---

[...mpèn] ing narendra | ditya malih turira | pukulun ijêmanipun | kang sêrat ngaturkên pêjah ||

4. sangking sangêt-sangêt gusti | nênuwun ing sih panduka | kang sêrat binuka age | sinuksma surasanira | têmbung angêla-êla | nulya ingaturkên gupuh | kang eyang Sri Baladewa ||

5. winaos lajêng pinaring | dhatêng Kyana Patih Dwara | myang Arya Danurwendane | sampun sami maos surat | kadriya têmbungira | sang nata ngandika arum | hèh sapa karo ranira ||

6. ditya kalih awotsari | kawula wasta Santika | pun Sandara satunggale | sang nata malih ngandika | hèh ditya wus matura | marang ing gustinirèku | surasane ingkang surat ||

7. iki ingsun dèn aturi | têdhak maring Ngima-ima |

--- 471 ---

kinarya sarana ingong | pagêring ing prajanira | supaya waluyaa | iya dene karsaningsun | nuruti panuwunira ||

8. pun Santika matur aris | sarwi tulalene molah | mobat-mabit sêmprat-sêmprot | ngrarêpa ing aturira | pukulun batharèngwang | sintên kang wajib pukulun | risaking jagat sêdaya ||

9. tan liyan mung pandukaji | baboning ing tanah Jawa | sang nata yogya angêmong | mêngku ing rat pramudita | nadyan liyan nêgara | jêr tuwan pan sampun kasup | kaonang ing jagat traya ||

10. amarasakên sêsakit | kang masthi sinung kamulyan | milane sang maha katong | tulunga wong kawlasarsa | susahe Ngima-ima | mulyaa sangking pukulun | yêgti amangèstu pada ||

11. mring

--- 472 ---

Ngastina sadayèki | nênggih Sang Prabu Dirada | tan wande srah nêgarane | katura angulubalang | tan mèngèng ing sakarsa | Prabu Baladewa muwus | asêrêng kaduk dêduka ||

12. hèh sira muliha aglis | waraha mring ratunira | tan angsung sarana ingong | jêr ratumu kaluputan | iku sasat marentah | nora kaparentah ingsun | pagene pinurih seba ||

13. maring Ngima-ima nêgri | jamake duwe paminta | kang sayêgti têka dhewe | ratumu tan parikrama | eling-eling yèn buta | butêng bêtah ngaru-biru | rusuh budine ngadama ||

14. malah karsaningsun mangkin | nadyan pratoapraptaa. priyôngga | sun tumpês sapunggawane | angucap Ditya Sandara | ratu iki agawat | têka muwus [muwu...]

--- 473 ---

[...s] nguwus-uwus | ilang kramaning narendra ||

15. ditya kalih asru angling | sarwi muluk angambara | lah iya ing besuk têmbe | ratuningsun pêsthi prapta | ngrusak nêgri Ngastina | eling-eling sira prabu | ambêcikana dandanan ||

16. sri bagawan anauri | iya sun cadhang sakarsa | nuli praptoa dèn age | ditya kalih sampun lêpas | wau ta sri narendra | parentah samêgtèng kewuh | mênawa anuli prapta ||

17. sok wisa padha miranti | lawan padha dèn prayitna | rinakita sadurunge | aywa kasupêg ing gêlar | wêwatêking rasêgsa | ing pangaribawa kasup | ajana lena ing tingal ||

18. nadyan iki durung prapti | sêdhêng sami kaprayitnan | jêr tan wruh sangkanparane |

--- 474 ---

sandika Sri Baladewa | miwah rêkyana patya | sang nata kundur ngadhatun | ing jawi sami siyaga ||

19. samêgta ing siyang lêtri | sawadya tan sinung kesah | agung pakumpulan kabèh | miranti gêgamaning prang | ngalun-alun gènira | wus pajêg pangantinipun | nahên gantya kawuwusa ||

20. antuking ditya kêkalih | pun Santika lan Sandara | datan winarna lampahe | rikat anapag gêgana | niyup praptèng prajanya | wus marêg ing ratunipun | anuju siniwèng bala ||

21. kagyat kang para rasêgsi | mulat praptaning Santika | lan Sandara dumarajogdumarojog. | Prabu Dirada ngandika | hèh sira padha prapta | paran ing mêngko lakumu | duta kalih matur nêmbah ||

22. katur solahe tinuding |

--- 475 ---

wiwitan praptèng wêkasan | wau ta sang ditya katong | duk mirsa kêlangkung duka | atêbah-têbah jaja | anggêrêng lir gludhug sèwu | orêg palênggahanira ||

23. mukanya lir mêtu gêni | netra kumukus mawinga | tulalene nyêmprat-nyêmprot | gêdrug-gêdrug angandika | astane surawean | hèh patih paran ta iku | tan kêna minawong mitra ||

24. Ratu Ngastina sukêr jit | kumudu nglawani aprang | lan wong Ngima-ima kiye | ing mêngko karsaku paman | Ngastina ingsun rusak | dene Baladewa iku | asru sun wênyêtpènyèt. lan kisma ||

25. kya patih umatur aris | dhuh gusti sumôngga karsa | luhung pêjaha rêrêmpon | sampun pijêr nandhang papa | suka ubayaning prang |

--- 476 ---

kalah sirna mênang ngukup | suka Sang Prabu Dwiraddha ||

26. lajêng parentah miranti | sawusnya samêgta budhal | tan kari sapunggawane | sikêp gêgamaning aprang | sampun margèng gêgana | dhêdhêt lir mêndhung ngêndhanu | sangking gunging wadyabala ||

27. mawa prabawèsmu riris | pangaribawaning ditya | angin pangêkêsan mungsoh | swaraning ditya wurahan | kadya gêlap wor udan | ing wiyat gora gumuruh | gêtêr praja kaungkulan ||

28. datan winarna wiyadiwiyati. | Ngastina sampun kungkulan | kaliputkalimput. sapraja kabèh | dhêdhêt tan wrin ing pêpadhang | gègèr wadya Ngastina | wus nyana praptaning mungsuh | sadaya kumpul samêgta ||

29. Bagawan Baladewaji | kalawan Arya Suhbrastha | tuwin mantri mukya karo |

--- 477 ---

wus yitna sapunggawanya | pêtêng saya gung prapta | wong Ngastina dumuk-dumuk | sigra Prabu Baladewa ||

30. Nênggalanira pinusthi | asru wijiling pawaka | sundhul ngawiyat urube | katon kabèh kang rasêksa | samya krura ngawiyat | wadya Ngastina andulu | ing warnane mungsuhira ||

31. dênawa makêthi-kêthi | gung luhur mawa gêgaman | nêracak padha têlale | wau ta kang anèng wiyat | sadaya sami kagyat | dènnya kawruhan rèhipun | merang kalamun mundura ||

48. Durma

1. asru mojar sira Sang Raja Dwiradha | hèh sapa iki patih | kang karya dahana | sundhul ing antariksa | dene ta luwih sinêgti | sirèku padha | kawruhan dening agni ||

2. sru umatur Kyana Patih Durandana |

--- 478 ---

punika ingkang kardi | Prabu Baladewa | mijil sangking Nênggala | ngungun sang ditya nêrpati | graitanira | wong Ngastina puniki ||

3. animbangi prawiraningsun ngayuda | sigra sri narapati | parentah manggut prang | ambyuk wadya dênawa | ing yuda wus dèn lilani | mring ratunira | tan ana nêdya urip ||

4. sarêng anggro èbêgan bala rasêgsa | niyup samya bêg pati | yitna wong Ngastina | sigra Kya Patih Dwara | sawadyabala ngêbyuki | warastra dibya | mangsah ditya kèh kêni ||

5. tanpa mêndha tanduking warastra wiyat | panah makêthi-kêthi | singa ingkang mangsah | rasêgsa sru kabuncang | ing jêmparing tibèng têbih | lêgsan awêndran | kang wus sirnèng ajurit ||

6. pira-pira kang mêngsah mangsah kabuncang | ing

--- 479 ---

panah tan ngundhili | kèh sambahtingsambating. ditya | angur suka matia | aja pijêr dèn buwangi | sarêng umangsah | ditya sisaning mati ||

7. Sri Dwiradha krura sru ngawaki yuda | lawan rêkyana patih | nawat sangking wiyat | badhama limpung kunta | wong Ngastina akèh mati | kenging sêsawat | Patih Dwara nulya glis ||

8. ngantêp malih nglêpasi ponang sênjata | tanpa sesa kang kêni | kabuncang katêbah | ditya malih umangsah | tansah kabuncang jêmparing | patih rasêgsa | DiradanaDurandana. pêpulih ||

9. gya pinanah lawan Patih Danurwenda | sirna kenging jêmparing | katut tibèng têbah | yêgsa dipa malumpat | sangsaya kurdhaniraji | niyup mangandhap | kasêlak ing jêmparing ||

10. sawadyanya sakèrine ingkang pêjah | awêrata ngijèni | sadaya

--- 480 ---

kabuncang | ingèrèt tanpa sesa | nênggih risang yêgsa pati | sawadyanira | tibèng prajanirèki ||

11. nagri Ngima-ima sadaya wus rucat | mantun warni rasêgsi | amalih manungsa | siji tan rupa ditya | sami sukanirèng galih | sokur ring dewa | mulih jatining jalmi ||

12. miwah ingkang pagêblug sirêp sadaya | waluya kang kênèng gring | sagung wadyabala | sami marêg sang nata | kèrit mring rêkyana patih | praptaning ngarsa | sami suka angênting ||

13. sri narendra suka dènira ngandika | wruhanta paman patih | iki panêmunya | pamangsiting jawata | kinèn amêminta mami | sêrananira | Sang Prabu Parikêsit ||

14. ing samêngko paran iki karsanira | apa bêcik sun iki | seba mring Ngastina | ngaturkên panarima | kyana patih matur aris | dèrèng

--- 481 ---

prayoga | mêgsih kinggalên gusti ||

15. bilih karya panggraita kira-kira | yêgti dèn sujanani | luhung alêrêma | sêdhêng benjang sebaa | yèn sampun antawis lami | puniku kêna | sinusupan sayêgti ||

16. bêbasane mênggah kurdhaning pawaka | mêntas murub tan sipi | sanadyan sirêpa | uruping kang pawaka | yèn inggal panase mêgsih | hawaning mawa | nuntên antuk ron aking ||

17. murub malih kang dahana saya dadra | êmpane dèn wuwuhi | makatên upama | tuwan minangka sarah | ambyuka mring gêni malih | tan wurung sirna | pêjah sawadya sami ||

18. sri narendra suka malih angandika | lamun mangkono patih | sun tatêdha dewa | muga nêgaraningwang | ing Ngima-ima ing wuri | pan kadarbea | ratu ing tanah Jawi ||

19. lêstaria [lêsta...]

--- 482 ---

[...ria] ing nguni ratu niwoa | saosa bulubêkti | sêmana ing wiyat | gêtêr patêr sauran | jawata samya nêgsèni | prasêtyanira | Prabu Dwiradha Aji ||

20. wus mangkana sami nutugkên sukanya | sapraja agung alit | nêngna Ngima-ima | mangsuli ing Ngastina | kang mêntas amênang jurit | sarêng kandhanya | nanging kinarya gênti ||

21. sasirnane mêngsah ditya Ngima-ima | kabèh suka tan sipi | nulya praptanira | kang mêntas mênang yuda | sadaya ngandikan sami | lumêbèng pura | sêgsana lajêng kèrit ||

22. Sri Bagawan Baladewa lan Suhbrastha | tuwin kya patih kalih | sawadya punggawa | praptèng byantara nata | dinangu solahing jurit | alon turira | Sri Baladewa Aji ||

23. ing wiwitan wekasan sirnaning mêngsah | tan ana kang

--- 483 ---

ngêmasi | sadaya kabuncang | ing panah tan karuwan | dening warnane rasêgsi | tuhu punika | ditya lêthêging bumi ||

24. atulale punika sêdayanira | tinon anggêgirisi | ing mangke wikana | tibane kang rasêgsa | suka miyarsa sang aji | lajêng aboga | drawina amênuhi ||

25. kinurmatan sêdaya kang mêntas yuda | sinambrama sinung sih | sru tan sita-sita | sawusira mangkana | lajêng bubaran prasami | para punggawa | bubaran sarêng mijil ||

26. praptèng jawi amakuwon sowang-sowang | samana Ngastinadi | tulus raharjanya | têntrêm sawadyabala | lêstari kawula sami | tanpa sangsaya | wong Ngastina gung alit ||

27. sri narendra adina agung dêdonadêdana. | warata sanêgari |

--- 484 ---

tan ana kang papa | kabèh sajro nagara | mênuhi kucahing gusti | marwata suta | ingkang tampi mêmanis ||

49. Dhandhanggula

1. tan winarna rêroncènirèki | kawuwusa nuju salin warsa | ingetang taun suryane | nênggih sêngkalanipun | trustha yoganira kang rêsi |Sengkalan: trustha yoganira rêsi (749 A.D.). taun côndra ingetang | sêngkalaning taun | panêmbahing rêsi sapta |Sengkalan: panêmbahing rêsi sapta (772 A.J.). duk sêmana ingkang kinocapna malih | Sang Prabu Dipayana ||

2. nênggih nuju ari Soma Manis | sri narendra miyos siniwaka | munggèng pôncaniti andhèr | sawadyabalanipun | pra punggawa satriya mantri | kang cêlak ngarsa nata | nênggih mantri ngayun | Arya Dwara Danurwenda | prabu kalih wurinira sang apatih | sira Arya Dastaka ||

3. lawan Arya Ambara lan malih | Arya Hèrnata Arya Satmata |

--- 485 ---

Arya Sêgsa Sêrabane | tuwin Sang Arya Kètu | Dyan Sarana Dênawa nênggih | wuri Arya Sarata | Arya Sanjayèku | Arya Subala kalawan | sira Arya Sarata wurine malih | lawan Arya Warsata ||

4. ingkang eyang Sri Baladewaji | lênggah satata lawan Suhbrastha | ing ngarsa kaparêg dhewe | samana sampun dangu | sri narendra dènnya tinangkil | Sang Prabu Dipayana | angandika arum | kakang Dwara wruhanira | ingsun arsa cangkrama marang wanardi | nênumpu sato wana ||

5. iya ngêndi alas kang prayogi | ing pantêse kinarya grogolan | Patih Dwara lon ature | pukulun sang aprabu | wontên wona kang pantês ugi | wasta pun Saraita | kêlangkung pikantuk |

--- 486 ---

kuciwa têbih nêgara | wontên malih wana kang langkung kinardi | lêlangên pagrogolan ||

6. wana ing Palasara prayogi | kilèn pratapaning Wagiswara | tur cêlak nagara dhewe | kathah sèn-isènipun | amung kêdhik kuciwanèki | nênggih kirang bawera | kang eyang sumambung | Sri Bagawan Baladewa | lan Suhbrastha kang sami amrayogani | wana ing Palasara ||

7. datan kadohan saking nagari | sri narendra pan nuju ing karsa | sang nata lon andikane | kakang Dwara dèn gupuh | nuli sira karyanên aglis | iya kang pagrogolan | Palasara iku | sira mênyanga priyôngga | dèn samêgta sandika rêkyana patih | sang nata gya ngêdhatyan ||

8. wus bubaran sagung ingkang nangkil | sami amakuwon [ama...]

--- 487 ---

[...kuwon] sowang-sowang | tan winarna antarane | kya patih samêgta wus | amiranti saupakarti | ing rèh anambutkarya | ing sawadyanipun | wus mangkana lajêng budhal | maring wana punggawa kapat umiring | sira Arya Sarômba ||

9. Arya Sasara Sarata tuwin | Arya Kèstu sapanêkarira | kapat wus sarêng budhale | datan winarna ngênu | sampun sami manjing wanadri | lajêng anambutkarya | adina gumuruh | angrakit kang pagrogolan | ênêngêna kang tansah anambutkardi | nèng alas Palasara ||

10. gantya ingkang winuwusa malih | nênggih nagari Tarajutrêsna | lagya siniwèng balane | jêkuluking Sang Prabu | Sri Kismaka ditya linuwih | prawira môndraguna | kaonang dibya nung | ing nguni ingkang pêputra |

--- 488 ---

Prabu Bomanêrakasura Sang Aji | nêgri Tarajutrêsna ||

11. Prabu Kismaka sugih prajurit | wadyanira prasami prawira | ing yuda pilih tandhinge | kathah punggawanipun | nayakane sami sinêgti | darbe bala bacingah | manungsa lan diyu | namane pêpatihira | nênggih Wirabantana Rêkyana Patih | ya ta wau sang nata ||

12. sampun dangu dènira tinangkil | Prabu Kismaka lon angandika | hèh patih paran wartane | ing Dwarawati iku | mêngko sapa ingkang gumanti | kratone Prabu Krêsna | kya patih umatur | lêrêse paman panduka | putranipun Prabu Krêsna kang taruni | nama Prabu Sêtyaka ||

13. sri narendra angandika aris | yèn mangkono bapa karsaningwang | payo samêgta dèn age | pan ingsun [ing...]

--- 489 ---

[...sun] arsa nglurug | maring nagri ing Dwarawati | ya kabèh balaningwang | manungsa lan diyu | kêrigên padha mèlua | kyana patih sêndika budhalan nuli | sang nata angêdhatyan ||

14. Patih Wirabantana ngundhangi | wadyanira manungsa lan ditya | gung alit kinêrig kabèh | paran ta lamènipun | wus samêgta budhalan aglis | sira Prabu Kismaka | sawadya gumuruh | swaraning bala rasêgsa | nrajang wona kadya udan sinêmèni | sangking gunging kang bala ||

15. tan winarna lampahirèng margi | praptèng Dwarawati lajêng ngêpang | nêgari liniput kabèh | karsanira sang prabu | ajana wong kang bisa mijil | ginagêring tyasira | dimène anungkul | gègèr wong desa lumajar | jalu èstri ngungsi lêbêting nagari | giris [giri...]

--- 490 ---

[...s] mulat rasêgsa ||

16. ambêbahak ing desa paminggir | angrêrusak wonge cinêkêlan | kêcandhak lanang pinatèn | binoyong wadonipun | kèh pinotha dipun jamahi | dadya sami sarsaran | ngungsi nusup-nusup | wus mangkana apiyarsakapiyarsa. | denedening. Prabu Setyaka gugup nimbali | Kya Patih Udakarya ||

17. praptèng pura sang nata lingnya ris | paran patih iki dayanira | mungguh ing mungsuh praptane | balane luwih agung | tur bacingah manungsa lan wil | paran patih rehanta | apanapa. ingsun manggut | lawan yèn sira miyarsa | mungsuh iku têka nêgara ing ngêndi | kya patih matur nêmbah ||

18. amba miyarsa mungsuh kang prapti | sangking nêgari Tarajutrêsna | pulunan tuwan lêrêse | wasta Kismaka [Kisma...]

--- 491 ---

[...ka] Prabu | kang pêputra inggih ing nguni | raka panduka nata | Sri Boma rumuhun | kang mijil sangking ampeyan | milanipun prapta murina ing galih | sedane ramanira ||

19. èngêt ing tyas sang nata ing galih | witning mêngkono ya kayaparan | ing prang ewuh pakewuhe | anglawanana sunu | yèn kèndêla ambêbayani | Kya Patih Udakarya | manêmbah umatur | mênawi parêng ing karsa | inggih luhung nuwun bantu ing ajurit | dhatêng nagri Ngastina ||

20. Prabu Sêtyaka ngandika aris | iya bênêr patih aturira | sapa kang sun utus mangke | lan paran marganipun | dene baris mungsuh ngêbêgingêbêki. | matur rêkyana patya | kawula pukulun | kang sowan dhatêng Ngastina | tanpa [ta...]

--- 492 ---

[...npa] wadya amung lumampah pribadi | nilip anamur raga ||

21. sri narendra panuju ing galih | wus winêling ing solah sêdaya | kya patih amit wijile | praptaning wismanipun | lajêng budhal namur ing lêtri | ngangge amindha sudra | nilip lampahipun | tinilar marga ing wana | baris mêngsah tan ana kang graitani | lajêng ing lampahira ||

22. nusup-nusup sajroning wanadri | tanpa rewang Patih KudakaryaUdakarya. | tan winarna ing lampahe | praptèng Ngastina esuk | duk sêmana nuju tinangkil | Sang Prabu Dipayana | ing sawadyanipun | wus dangu dènnya sewaka | Patih Dwarawati ing praptanirèki | anjujug ngarsa nata ||

23. samya kagyat sadaya kang nangkil | Patih Udakarya matur nêmbah | sampun [sa...]

--- 493 ---

[...mpun] katur sawêlinge | purwa wasananipun | sawêlinge ratunirèki | ya ta duk amiyarsa | sang nata angungun | tuwin sagung kang sewaka | samya ngungun sang nata ngandika aris | hèh paran Udakarya ||

24. apa sira winêkasan malih | marang ratunira uwa nata | Udakarya lon ature | pukulun sang aprabu | inggih amba gusti winêling | dhatêng wa jêngandika | pan nyuwun bêbantu | rèhning rumaos kasoran | yèn ngamungna wadya tuwan Dwarawati | tan wande têtumpêsan ||

25. sakêlangkung awrating ajurit | Prabu Kismala prakosèng yuda | amôncawarna balane | manungsa lawan diyu | mila uwa panduka gusti | sangêt panuwunira | bêbantuning pupuh | Sri Bagawan Baladewa |

--- 494 ---

langkung krodha duk miyarsa nuwun pamit | arsa tindak priyôngga ||

26. bêbantu prang marang Dwarawati | ingkang wayah Prabu Dipayana | datan panuju galihe | kang eyang kèndêl mangu | sri narendra parentah aglis | mring Patih Danurwenda | kinèn abêbantu | mring Dwarawati nagara | kinanthènan punggawa sêkawan tuwin | sawadyabalanira ||

27. kinèn milih punggawa prayogi | Arya Danurwenda tur sandika | wus winêling sêdayane | sang nata angêdhatun | bubaring kang samya tinangkil | kya patih tata-tata | badhe bidhal bantu | dhatêng Dwarawati praja | sawusira antara dina miranti | punggawa kang binêgta ||

28. Arya Hèrmata Satmata tuwin | Arya Sanjaya Arya Subata | samêgta

--- 495 ---

sagêgamane | myang sapanêkaripun | amiranti badhe ngajurit | kya patih atêngara | para wadya kumpul | gumuruh swaraning bala | tan petungan kadi trunaning udadi | asri apangkat-pangkat ||

29. pêpangkone kang para prajurit | tunggul daludaldaludag. awarna-warna | kilat-kumilat tejane | ngawêngi angênguwung | kèh warnane gêgaman jurit | datan antara budhal | risang mantri ngayun | sawadya punggawanira | miwah patih Dwarawati anuturi | barêngi lampahira ||

30. tri gumuruh swarane lumaris | lir prahorèng wana aru-ara | rusak kambah baris gêdhe | brastha kang kayu-kayu | jurang pèrèng kèbêkan jalmi | atêmah ara-ara | rampal kabarubuh | ya ta tan winarnèng marga | lampahira praptèng nagri Dwarawati |

--- 496 ---

sagung baris Ngastina ||

31. obah baris mêngsah aningali | praptaning wadya sangking Ngastina | atêr gya samêgta age | baris Ngastina nêmpuh | tinadhahan rame ngajurit | gantya sinuduk pêjah | manungsa lan diyu | kotbuta mangungsir lawan | wong Ngastina sura tan taha ing pati | ngasta yuda kênaka ||

50. Pangkur

1. kunêng ingkang pôncakara | kawuwusa nênggih Prabu Sêtyaki | budhal sangking prajanipun | sawadyabalanira | marang nagri Dwarawati sang aprabu | arsa tininjo mring putra | sangking sru onênging galih ||

2. tan nyana yèn lagya yuda | mila lampahira datan miranti | samana ing praptanipun | Dwarawati nêgara | sri narendra sawadya kagyat andulu | nuju ramene ngayuda | wong Ngastina Dwarawati ||

3. nanggulang wong Trajutrêsna |

--- 497 ---

sri narendra kèndêl lajêng miranti | asru pangandikanipun | andangu mring apatya | sapa ingkang aprang awasna dèn gupuh | sigra kya patih tumingal | waspada umatur aris ||

4. pukulun ingkang ayuda | putra tuwan Sang Prabu Dwarawati | lawan Trajutrêsna Prabu | miwah wadya Ngastina | tan petungan punika kadi bêbantu | dhatêng putra pandukendra | wau ta duk amiyarsi ||

5. bramantya sêgsana budhal | saha wadya punggawa nlabung jurit | gumuruh parêng manêmpuh | wadya ing Trajutrêsna | kasêrakat ngisis karuban ing mungsuh | kang baris salèring kitha | larut tan ana ngundhili ||

6. tumpêsan punggawanira | ingkang baris anèng loring nagari | punggawanira kang lampus | wasta Nyuhwagra pêjah | dening Arya Hèrmata pinrêping [pinrê...]

--- 498 ---

[...ping] pupuh | senapatining manungsa | ing Trajutrêsna kang mati ||

7. wasta Dirdasrawa pêjah | dening Arya Satmata ing ajurit | sasisanira kang lampus | lumayu asarsaran | rêbut paran sowang-sowangan winuwus | ya ta Patih Danurwenda | lawan Sang Prabu Sêtyaki ||

8. sawadya manjing jro pura | kèrit marang Sang Prabu Dwarawati | sagung ingkang para ratu | miwah bala Ngastina | nayakane wus ngancaran tata lungguh | anunggil lan para nata | lajêng drawina mênuhi ||

9. sira Sang Prabu Sêtyaka | agung dènnya noraga ngasih-asih | mring sukaning tamunipun | sarwi apagunêman | rèhirèng prang Prabu Sêtyaki lingnya rum | anak prabu praptaningwang | tan nyana yèn bakal jurit ||

10. amung têtinjo kewala | sangking dahat onênge lan sirèki | dene

--- 499 ---

sira kaki prabu | amanggih parangmuka | têka nganggo nora cêcala maring-sun | Prabu Sêtyaka turira | inggih lêrês paman aji ||

11. sangking gugup tyas kapêlag | ing pakèwêt mêngsah mêpêti margi | tan wontên kawula utus | lumampah rêrikatan | yèn kôngsia kathah wadya kang lumaku | ing wuri atis kalintang | Prabu Sêtyaki lingnya ris ||

12. paran iki karsanira | mungsuh Prabu Kismaka luwih sêgti | apa ta nuli pinanggut | apa ta dèn antia | praptanira ing jro praja ratu mungsuh | ya ta Arya Danurwenda | nambungi wêcana aris ||

13. pukulun lamun sêmbada | pratingkahe aprang pênêt umijil | botên kuciwa ing pupuh | miwah papane wiyar | lawan wau rawuh panduka pukulun | sampun ngicipi ngayuda | paran yèn botêna [bo...]

--- 500 ---

[...têna] mijil ||

14. karya ciyuting pocapan | bok winastan kaduwunging ajurit | ya ta wau Sang Aprabu | Sêtyaki duk miyarsa | suka lajêng nayogyani aturipun | kang wayah Sang Danurwenda | tuwin Natèng Dwarawati ||

15. inggih jumurung ing karsa | tan antara lajêng ngundhangi baris | samêgta ing lampahipun | kantun budhal kewala | kunêng gantya kawuwusa baris mungsuh | kang mêntas kasoring yuda | wontên salèring nagari ||

16. samya bubar asar-saran | rêbut papan samya angungsi urip | wontên matur ratunipun | yèn baris lèring kitha | sampun risak katrajang barising mungsuh | bêbantu sangking Ngastina | tuwin ing Lesanpuraji ||

17. praptane lajêng angrisak | kathah pêjah wadya tuwan kang kari | ing mangke baris bêbantu | sampun [sampu...]

--- 501 ---

[...n] lumêbèng kitha | kurdha mangkrak wau Kismaka Sang Prabu | duk mirsa lajêng siyaga | ngumpulkên wadyanirèki ||

18. ingundhangan sigra budhal | tri gumuruh swarane kang ditya wil | nêdya ngangsêg karsanipun | campuh ing jro nagara | praptaning jro gègèr wong pating bilulung | kapyarsa kang para raja | gugup parentah umijil ||

19. kirap baris ing Ngastina | Lesanpura miwah ing Dwarawati | wong Trajutrêsna anêmpuh | tan nganti ingabanan | sru mangônta-ônta duk ing praptanipun | bêbantu sangking Ngastina | ngrusak baris kang lèr margi ||

20. kadya sardula mêmôngsa | wong Têrajutrêsna tan nêdya urip | pinarbutan parêng ambyuk | gya Lesanpura Nata | Dwarawati Ngastina parêng angrêbut | yudane wong Trajutrêsna | rame gantya silih

--- 502 ---

ungkih ||

21. gumêrgut mangrêbut lawan | long-linongan rame gêntos kalindhih | wong Trajutrêsna amirut | barise akèh pêjah | punggawa wil péjah madyaning prang pupuh | anama pun GapodaraGathodara. | kêlawan pun Pôncadrasthi ||

22. katiga Prabawa pêjah | kapat Abirata kang sami mati | kalima Marota lampus | madyane ngadilaga | manungsane Trajutrêsna ingkang lampus | pun Suwirya ingkang pêjah | Astranisa sami mati ||

23. duka Sang Wirabagsana | ngamuk punggung kya patih apêpulih | ing sawadyanira ngamuk | ingkang kacandhak pêjah | sang apatih liwung madyaning prang pupuh | kalindhih wadya Ngastina | Arya Satmata ngêmasi ||

24. dene Patih Trajutrêsna | sigra Prabu Sêtyaki [Sê...]

--- 503 ---

[...tyaki] apêpulih | ing sawadyanira ngamuk | miwah Prabu Sêtyaka | Danurwenda kurdha sami ngungsir kiwul | Kya Patih WirabatanaWirabagsana. | pêjah pinrêping ajurit ||

25. dene Prabu Nglesanpura | ya ta wau Kismaka Sri Bupati | ngamuk wruh patihe lampus | sang nata sru bramantya | gêdrug bumi lir lindhu payudan gupuh | karasa bantala obah | kang ayuda èsmu miris ||

26. umangsah Prabu Kismaka | saha wadya sakarine kang mati | praptèng rana ngamuk punggung | nir baya nir wikara | lajêng kuwêl kiwuling wadya gumuruh | Prabu Kismaka makrura | singa kang kêcandhak mati ||

27. mawut ingkang katêrajang | wong Ngastina miwah wong Dwarawati | Lesanpura samya mirut | giris ngamuking ditya | kaparjaya Arya Hèrmata

--- 504 ---

alampus | dene Sang Prabu Kismaka | apanlawan. wadya Dwarawati ||

28. kang pêjah madyèng palagan | pun Wiratma kaprawosèngkaprawasèng (dan di tempat lain). ajurit | sira Kismaka Sang Prabu | sangsaya pangamuknya | kadi banthèng kataton solahing mungsuh | malêlêng netra baskara | kang kêpapag lunga gêndring ||

29. sêgsana gya pinarbutan | dene Prabu Lesanpura ngawaki | miwah Sêtyaka Sang Prabu | lawan Sang Danurwenda | miwah sagung punggawa sarêng angamuk | campuh ing prang lêng-ulêngan | riwut tanna nêdya urip ||

30. ngêbyuki Prabu Kismaka | ing payudan warastra lir garimis | pan sarwi kinêpung-kêpung | kendhang saparanira | ing ayuda sinasiwo ngarsa pungkur | tan kewran Prabu Kismaka | dènira amrih pêpati ||

31. sangsaya gambirèng yuda | mobat-mabit [mo...]

--- 505 ---

[...bat-mabit] dènnya ngarah pêpati | dangu-dangu sang aprabu | rinupak ing ayuda | nêmpuh wani Prabu Kismaka anuju | ênggone Sri Lesanpura | campuh prang padha pribadi ||

32. samya ngantêp kaprawiran | tan kuciwa kalihe ngabên sêgti | sami prawira ing pupuh | dangu datan kasoran | kuwêl ukêl caruk-cinaruk mrih kiwul | dangu-dangu sri narendra | samya lena ing ajurit ||

33. têmah sampyuh kalihira | Lesanpura lawan Kismaka Aji | sirna madyaning prang pupuh | kuwônda sarêng mugsa | wadya Trajutrêsna sasisaning lampus | sadaya sami uninga | lamun ratune ngêmasi ||

34. samya mawur asar-saran | rêbut papan tan ana ingkang ngungsir | ngungsi jurang-jurang gunung | kali-kali lan wana | nusup-nusup tan ana [a...]

--- 506 ---

[...na] kang amrih kiwul | lir sapu wudhar suhira | mung kari anom sawiji ||

51. Sinom

1. wontên wadya Trajutrêsna | anggana kari ing jurit | anama pun Atawirya | anêdya nungkul pribadi | tan nêdya anglawani | sêmana sampun kapikut | wau ta Sri Sêtyaka | sadangunira ningali | lamun ingkang paman sampyuh ing ayuda ||

2. kêlawan Prabu Kismaka | sungkawa gêng sri bupati | têmahan mijil kang waspa | pratandhanira nêrpati | seda madyaning jurit | jawatèng wiyat gumuruh | ngudankên kêmbang-kêmbang | ngurmati sedanirèki | ratu karo mugsa jroning ngadilaga ||

3. riris amor samirana | gara-gara gêng kang prapti | pêtêng dhêdhêt pan antara |

--- 507 ---

gara-gara gêng kang prapti | muriring kang ngajurit | trênyuh tyas sadayèsmu luh | kaluluh sru mangarang | sawusnya ngarang-arangi | riris aris pêpêtêng sampun sampurna ||

4. sira Sang Prabu Sêtyaka | mêgsih mêgêng ing tyas wingit | nênggih Arya Danurwenda | tansah mangimuring galih | dupi lipur sang aji | sêgsana parentah kundur | marang sajroning pura | wadya sadayantasadaya tan. kèri | praptèng pura lajêng aboga drawina ||

5. abêbingah wadyabala | Udakarya dèn dhawuhi | lêlayu mring Lesanpura | tuwin wadya ingkang kari | sampun kalilan mulih | nyarêngi duta sang prabu | samya sinung ganjaran | sangking notèng Dwarawati | samya suka wadya-bala Lesanpura ||

--- 508 ---

6. Kyana Patih Udakarya | sampun parentah tumuli | lêlayu mring Lesanpura | wus budhal ingkang tinuding | ya ta kocapa malih | ing Dwarawati Sang Prabu | wusnya samadya côndra | têntrême wadyanirèki | lajêng bidhal sowan mring nagri Ngastina ||

7. kèrit wadya ingmring. Ngastina | sawadya sisaning pati | Kyana Patih Udakarya | kèri atêngga nagari | mung kanthi sawantawis | sêdaya ngiring sang prabu | lawan têtawanira | wong Trajutrêsna tan kari | tan winarna lampahira anèng marga ||

8. praptaning nagri Ngastina | sang nata nuju tinangkil | dadya Patih Danurwenda | atur uninga sang aji | sadaya dèn timbali | mring pura kang mêntas pupuh | praptèng byantara

--- 509 ---

nata | nuju Sri Baladewaji | marêg ingkang wayah Prabu Dipayana ||

9. sadaya wus sinambrama | ing pambagya sri bupati | anuhun Prabu Sêtyaka | miwah Danurwenda Patih | dinangu matur aris | katur sarèh ing prang pupuh | wiwitan lan wêkasan | sedane Prabu Sêtyaki | sampyuh ing prang sadaya wus katur samya ||

10. suka ngungun sri narendra | nalikanira miyarsi | sukanya dene kang mêngsah | sirna madyaning ajurit | ngungunira sang aji | ingkang eyang sedanipun | Prabu ing Lesanpura | linalena. madyaning ajurit | ya ta wau Sri Bagawan Baladewa ||

11. duk mirsa langkung sungkawa | karônta-rônta ing galih | Sri Sêtyaki sedanira | miwah

--- 510 ---

wayahe kêkalih | sami sirnèng ajurit | sang nata pan arawat luh | pinupus papêsthènnya | samya pasrah ing dewadi | ubayane satriya mati ing rana ||

12. nulya sang nata parentah | maring Danurwenda Patih | kinèn anuduh punggawa | marang Lesanpura Aji | lêlayu lawan malih | animbali putranipun | Sang Prabu Lesanpura | Dyan Songa-songaSanga-sanga (dan di tempat lain). wêwangi | Patih Danurwenda umatur sandika ||

13. ya ta tatêlukanira | wong Trajutrêsna satunggil | tinimbalan praptèng ngarsa | dinangu namanirèki | umatur awotsari | wasta kawula pukulun | inggih pun Antawirya | sang nata ngandika malih | prênah apa sira lan Prabu Kismaka ||

14. Ôntawirya [Ôntawir...]

--- 511 ---

[...ya] matur nêmbah | botên mambêt kulit daging | amung suwita kewala | ngawula môngka ngêmbani | sang nata ngandika ris | sapa sudarmanirèku | kang dinangu tur sêmbah | gusti kang yoga pun dasih | inggih nguni Sang Aprabu Bomantara ||

15. pukulun kang pinêjahan | dhatêng putrèng Dwarawati | kang nama Bambang Sêtija | gih Bomanrakasuraji | ulun dèn gumatèni | kinarya ngêmbani sunu | kagyat sri naranata | wasana ngandika aris | kalingane sira kang adarbe praja ||

16. luri sangking wong tuwanta | Têrajutrêsna nêgari | Ôntawirya nuhun nêmbah | sarwi sumungkêm ing siti | waspanira drês mijil | marawayan wêtuning luh | ing

--- 512 ---

tyas karônta-rônta | andikane sang siniwi | sri narendra sigra dènira parentah ||

17. dhawuh marang Danurwenda | Si Ôntawirya ing mangkin | ingsun adêgakên raja | ing Trajutrêsna nagari | sandika kyana patih | nulya ingestrenan sampun | Sang Prabu Ôntawirya | nuhun sumujut ing siti | sri narendra alon malih angandika ||

18. lawan nagri Trajutrêsna | sun paringkên uwa aji | karèha angulubalang | marang nagri Dwarawati | Prabu Sêtyaka Aji | kêlangkung panuwunipun | sêsampunnya mangkana | sêdaya linilan mijil | undurira kèrit Patih Danurwenda ||

19. praptèng jawi sowang-sowang | Sang Aprabu Dwarawati |

--- 513 ---

lawan Prabu Ôntawirya | pasanggrahanira nunggil | Danurwenda apatih | sigra dènira angutus | mring nagri Lesanpura | Arya Sêgsa kang lumaris | saha wadya nimbali Dyan Songa-songa ||

20. Raja Putra Lesanpura | Arya Sêgsa kang lumaris | ingiring panêkarira | kunêng kang mêgsih nèng margi | Lesanpura winarni | katêkan malatkung asru | sapungkuring kang rama | antara pêndhaking ari | sabên dina akèh dêlajat gung prapta ||

21. pêgsi dhandhang mawurahan | kathah kang munya ing latri | sonyasona. bêluk kang uritan | munya krura lir manangis | mawèh sasmita kingkin | sapraja trênyuh tyasipun | Rahadèn Songa-songa | karasa driyanirèki | ngunandika ana paran iki baya ||

--- 514 ---

22. ri wusnya antara dina | prapta dutèng Dwarawati | tuwin wadya Lesanpura | sasisane kang ngêmasi | kumêpyur radèn mantri | duta wau praptanipun | gugup tyas têrataban | sigra sinapa tumuli | duta matur wiwitan praptèng wêkasan ||

23. kôngsi sedane kang rama | wau ta duk amiyarsi | sira Radèn Sanga-sanga | pitung pandurat tan angling | minggu kodhêng kêpati | lir sata sinambêr wulung | lênglêng nala kalangkung | ulêngan wong sanagari | kapiyarsa saking jroning dhatulaya ||

24. gumuruh tangis ing pura | pawèstri umyung anangis | tidhêm sanagara dahat | kadaut tyas rontang-ranting | tistis tyas èsmu tangis | kongasing sasmita kusut | kasatmotèng punggawa | ing Lesanpura

--- 515 ---

nagari | ridhunira sawantara sabên dina ||

25. katungka utusanira | sangking Ngastina nêgari | Arya Sêgsa wus kêpanggya | kalawan rahadèn mantri | nênggih wus dèn carani | timbalanira sang prabu | Rahadèn Sanga-sanga | sandika sigra miranti | tan antara dina wus samêgta budhal ||

26. kèrit Radèn Arya Sêgsa | rêroncène tan winarni | duta Dwarawati ngiras | samya umiring nyarêngi | datan winarnèng margi | lampahira sampun rawuh | nagari ing Ngastina | sang nata nuju tinangkil | dadya nunggil pasewakane kang raka ||

27. nênggih Sang Prabu Sêtyaka | Arya Sêgsa sawadyèki | amakuwon sowang-sowang | sêlak kasaput ing wêngi | ya ta Sri Dwarawati | duk mulat ing arinipun |

--- 516 ---

Rahadèn Sanga-sanga | gupuh dènira mlayoni | gya rinangkul lungayane arinira ||

28. sampun binêgta alênggah | kang raka ngandika aris | dhuh yayi karia lola | tinilar mring paman aji | kari kawêlasasih | tinilar ing paman prabu | amung dèn bisa sira | mumpuni prajanirèki | mêngkonoa yayi wong katêmpuh tuwa ||

29. gagêntine ramanira | lawan tyasira ri mami | aja kèh rinasa-rasa | ing sedane paman aji | ngemana sira yayi | sapa kang dadi pamêngku | nêgara Lesanpura | tan liyan ingkang darbèni | amêngkoni nagara pan amung sira ||

30. kang rayi tansah manêmbah | tumungkul waspa drès mijil | sadalu dènnya rêrasan | angimur marang kang

--- 517 ---

rayi | sampun diwasèng latri | enjinge katur sang prabu | sadaya tinimbalan | kèrit Danurwenda Patih | manjing pura praptèng byantara narendra ||

31. kang eyang Sri Baladewa | nuju umarêg ngarsaji | sang nata nulya nambrama | mangimurira ing galih | mrih lipur sawantawis | karsanira sang aprabu | sawusnya dhinawuhan | gumantia narapati | amêngkoni nêgari ing Lesanpura ||

32. sandika Sri Sanga-sanga | sang nata ngandika malih | maring Arya Danurwenda | kinèn samya animbali | Radèn SasanaSarsana. tuwin | Radèn Dawana rinipun | kêkalih arinira | ing Mandura Sri Bupati | sami putranipun Rahadèn Wisatha ||

33. kalihnya wus dhinawuhan | Radèn [Radè...]

--- 518 ---

[...n] Dewana gumanti | pangkone Arya Hèrmata | Radèn Sarsana gumanti | Arya Satmata nguni | sandika kêkalihipun | sumujud ngarsa pada | sawusnya linilan sami | para ratu mantuk marang prajanira ||

34. sandika kang para nata | sadaya wus samya mijil | kèrit Arya Danurwenda | sapraptanira ing jawi | amasranggrahaamasanggrahan. sami | sagunging kang para ratu | antara tigang dina | budhalan kang para aji | kundur maring prajanipun sowang-sowang ||

35. amung Prabu Ôntawirya | andhèrèk mring Dwarawati | kongsi lami kinurmatan | ingêla-êla sinung sih | kunêng ing Dwarawati | Ngastina malih winuwus | sira Arya Duwara | wus mantuk sawadyanèki | praptanira dahat mênangi ngasmara ||

--- 519 ---

52. Asmaradana

1. Patih Dwara sadyaki |Kurang satu suku kata: Patih Dwara sadayèki. praptèng nagari Ngastina | atur uninga sang katong | sadaya wus tinimbalan | umanjing jroning pura | praptèng byantara sang prabu | Patih Dwara matur nêmbah ||

2. katur sarèhe tinuding | dènnya karya pagrogolan | badhe kalangênan katong | sadaya sami samêgta | miwah kang sato wana | sampun munggeng jroning tarub | suka Prabu Dipayana ||

3. sang nata lajêng pawarti | dhumatêng Kya Patih Dwara | ing Dwarawati solahe | wiwitan praptèng wêkasan | wau duk Patih Dwara | ing driya ngungun kalangkung | myarsa ngandikaning nata ||

4. wêkasan rudah tan sipi | karônta-rônta ing driya | supe anèng ngarsa katong | pijêr angusapi [ang...]

--- 520 ---

[...usapi] waspa | lajêng kalilan mêdal | sawadyane sarêng mêtu | sampun atampi ganjaran ||

5. sang nata sigra nimbali | lurah pandhe anèng ngarsa | Êmpu Bratadi wastane | sri narendra aparentah | kinèn karya gêgaman | badhe kinarya nênumpu | anggêladhag sato wana ||

6. wêsi sampun dèn paringi | wêsi Srinandhi namanya | êmpu sandika ature | ponang tosan wus tinampan | lajêng binêgta mêdal | wus prapta ing wismanipun | wêsi lajêng binakaran ||

7. amêngangah dadya agni | sigra pinalu kang tosan | sumyur musna datan katon | Êmpu Bratadi abiyas | gugup kucêm netranya |

--- 521 ---

gumêtêr ajrih kêlangkung | nyana antuk kang dêduka ||

8. ki êmpu sigra andhêlik | anyênthir nèng padon omah | amung katon bêbokonge | datan ana ingkang wikan | ki êmpu nyananira | angur singêtanasingitana. ingsun | nèng kene datan kawuryan ||

9. onoaanaa. dutaning aji | animbali marang ingwang | môngsa kawruhana ingong | dangu-dangu karsanira | lah iya raganingwang | iki umpêtan barukut | sang nata mangsi kewrana ||

10. lamun sri narendra runtik | yêgti wismaku binubrah | banjur sun katon mêngèngèh | yêgti saya dukanira | ingsun gya pinalara | tan enak lamun kadyèku | cabar tiwas ngur sebaa ||

--- 522 ---

11. kaya-kaya sri bupati | karya ngupakara ingwang | ki êmpu gya mijil alon | praptèng jawi ginagagas | patute raganingwang | kinêthok sun banjur lampus | paran anak bojoningwang ||

12. ing ngêndi gonira ngungsi | yêgti padha pinatenan | jêr trahing wong dosa katong | ki êmpu sangsaya biyas | lumayu asingêtdan | rabine angungun dulu | marang solahe kang lanang ||

13. wêlas lajêng amêrpêki | sarwi alon atêtanya | dhuh kyai paran ta kuwe | mêngkono ing solahira | ki êmpu alon ngucap | awarta mring rabinipun | wiwitan praptèng wêkasan ||

14. paran mêngkono ta nyai | kaya priye solahira | yêgti tan wurung pinatèn |

--- 523 ---

kang èstri nauri sabda | kyai lamun mangkana | ngungsia sêgara gunung | kabèh kagungane nata ||

15. pêsthi mêgsih dèn ulati | kabèh kabawah sang nata | ing ngêndi gone pinatèn | jêr wuwuh-wuwuh dosanya | kinongkon têka minggat | hèh kyai lamun pinuju | angur sirèku sebaa ||

16. ngaturakên pati urip | kyai lamun kabênêran | kaya-kaya tan pinatèn | jêr sirèku katingalan | wau duk amiyarsa | wuwuse rabinirèku | ki êmpu lêga tyasira ||

17. gya lumêbu dhatêng panti | Êmpu Bratadi busana | arsa sumiwèng sang katong | sawusnya sigra lumampah | laju sowan ing ngarsa | ki êmpu nêmbah umatur |

--- 524 ---

ngrarêpa ngaturkên pêjah ||

18. katur sasolahirèki | wiwitan praptèng wêkasan | sang nata ngungun galihe | ki êmpu wus ingapura | tan dadya dosanira | wêsi pinaringan liru | awasta wêsi garita ||

19. Êmpu Bratadi nampèni | wus binêgta nêmbah mêdal | sapraptanira wismane | wêwarta mring somahira | dhawuhe sri narendra | kalihe suka kêlangkung | wêsi lajêng ingobaran ||

20. duk arsa pinalu malih | wêsi garita dyan musna | tanpa karana musnane | ki êmpu gugup ing driya | sigra sowan sri nata | tan uwas sira ki êmpu | dene saya kaelokan ||

21. praptane byantara aji | ki êmpu umatur nêmbah | sampun katur sasolahe |

--- 525 ---

angungun sri naranata | tuwin kang amiyarsa | miyarsa aturing êmpu | pan sami gawok sadaya ||

22. sang nata ngandika aris | hèh êmpu sira sarèhna | dene iku luwih elok | manawana karsaningwang | ingkang amurwèng titah | sandika sira ki êmpu | pan sami gawok sadaya ||

23. ya ta Ngastina nêgari | prapta pratandhane duka | katêkan sêsalat gêdhe | miwah pagêblug gêng prapta | pêpati tan petungan | unèn-unène malat kung | tumpêg anèng jro nagara ||

24. tistis têngis sru manangis | gêdhasih munya angêsah | sanityasa sanityase | bêluk son-ason guritda | sami munya raina | dhandhang amunya ing dalu | lajêng amutah ludira ||

25. ingkang bumi gonjang-ganjing |

--- 526 ---

lindhu ping pitu sadina | kilat cancala cêlèrèt | ngampar mèh prapta ing kisma | sangking gunging têngara | jumêgur kang gunung-gunung | wiyat sumambirat abang ||

26. ingkang dhèdhèt erawati | ngakak tansah sabên dina | suntrut sapraja sênêne | miwah ingkang aru-ara | samya malbèng nagara | awarna-warna gumuruh | sami amêmôngsa jalma ||

27. kuwur tyase sanagari | kang tan mati sangking lara | sirna pinangan ing sato | wontên ingkang botên pêjah | gugup wismane kobar | sêsalat saya gêng rawuh | nagri sayarda andadra ||

28. sadina kang kapiyarsi | panjrite wong mati roga | miwah kang pinangan sato | ana alok-alok wisma | sirna dening sêsalat | sabên [sabê...]

--- 527 ---

[...n] dina pan gumuruh | jêlèhe wong awurahan ||

29. kongas sanêgara sêpi | kathah kang ngili ing paran | mangkana kang para katong | sami sungkawèng wardaya | sagung kang para wadya | sadaya susah kêlangkung | dènira non kaelokan ||

30. wau ta sri narapati | grusru. sungkawanira dahat | kóngsi lami nora miyos | tansah nanêdha ing dewa | minta waluyanira | nagara saisinipun | sirêpa dêdukaning Hyang ||

31. supe dhahar lawan guling | sang nata jroning sungkawa | amêmpên anèng kadhaton | kang eyang Sri Baladewa | miwah Arya Suhbrastha | samya katuran nênuwun | anèng langgarsanggar. palanggatan ||

32. sira kyana patih kalih | sawadya para punggawa | bela sungkawaning katong | samya nanêdha ing dewa | arjaning kang nêgara | lêstaria sukanipun |

--- 528 ---

ya ta wau sri narendra ||

33. marêngi Anggara Kasih | mêtêg sungkawaning nata | mijil sangking jro kadhaton | naritis dènira nendra | wontên marmaning dewa | amangsit marang sang prabu | mangkana linge kang swara ||

34. hèh yoganingsun sang aji | sun tarima bratanira | sira jumênênga age | anèng samadyane latar | madhêp ing catur yoga | angucapa sira masku | kakilah iki mantranya ||

35. orêp mêrta sana tuwin | maswaha ya ta sang nata | kagyat wungu sang akatong | mituhu ujaring swara | sigra mring têngah latar | tuwin maca sastranipun | sarwi madhêp keblat papat ||

36. tan antara wontên kègsi | cumalorot sangking wiyat | dhawah ing ngarsa sang katong | kagyat Prabu Dipayana |

--- 529 ---

ya ta wus kawistara | lamun kang dhawah puniku | anênggih wêsi garita ||

37. lawan kang wêsi srikandhi | ing nguni ingkang amugsa | mangke asarêng praptane | nanging sami rupa rêca | sarwi amawa cahya | carita warni Hyang Guru | siji warni Dèwi Uma ||

38. wus cinandhak mring sang aji | sêmana lajêng raina | nulya tumindak sang katong | marang sanggar palanggatan | parêg ing eyangira | sri bagawan gupuh-gupuh | amêthuk wayah sang nata ||

39. sawusnya tata alinggih | ingkang wayah awêwarta | duk ing dalu sasolahe | wiwitan praptèng wêkasan | angungun sri bagawan | lan Suhbrastha sami ngungun | dene saya kaelokan ||

40. ponang arca wus pinaring | kang paman Arya Suhbrastha | sampun pinarnah karone | anèng sanggar palanggatan | sinaji rinarêngga |

--- 530 ---

sampêt paripurna sampun | ya ta kang ponang sêsalat ||

41. sirna wau kang gêgêring | waluya sami sakala | sanêgara suka kabèh | sato-sato pêlarasan | wangsul marang ing wana | unèn-unèn mari nguwuh | sapraja sokur ring dewa ||

42. marêngi asalin warsi | lumagsanèng kalih wulan | kaetang taun suryane | winarna sangkalanira | sirêp gatining swara |Sengkalan: sirêp gatining swara (750 A.D.). tauning côndra pinetang | lumagsanèng sangan wulan ||

43. ing warsa mêgsih anunggil | ya ta ing sêngkalanira | anêmbah gunung swarane |Sengkalan: anêmbah gunung swarane (772 A.J.). anênggih ingkang kocapa | Sang Prabu Dipayana | sêmana sigra dhêdhawuh | mring wadya badhe sewaka ||

44. kyana patih angundhangi | wadyabala ing Ngastina | yèn sang nata arsa miyos | gumêr sanêgara suka |

--- 531 ---

gustine arsa têdhak | dadya kabèh kusung-kusung | arsa mulat gustinira ||

45. nadyan kang têbih nêgari | gung alit manjing jro pura | nêdya sujud mring gustine | dènnya lami tan sewaka | mangke karsa kaulan | wau ta jêng sang aprabu | sampun miyos panangkilan ||

46. kinèn amatah kang baris | kang pantês têngga nagara | amung sawantara bae | kêrigan milu mring wana | sandika sang apatya | sang nata kundur ngêdhatun | bubar kang samya sewaka ||

47. kya patih lajêng ngundhangi | nanggênah kang têngga praja | Sri Baladewa Sang Katong | punika katêmpuh tuwa | pantês têngga nagara | lan Suhbrastha rowangipun | katiga Arya Dhêsthara ||

48. Arya Kètu uga kèri | sapanêkarnya sadaya | Dhannyang Prawasa kancane | panêkar [pa...]

--- 532 ---

[...nêkar] para brahmana | myang ingkang kawistara | sakônca bujôngga kantun | miwah wadya juru citra ||crita.

49. miwah wadya tukang wêsi | Êmpu Bratadi atêngga | sakancanira wong pandhe | sami tugur jroning pura | kang sami têngga praja | yitna samêgta ing kewuh | kanthi wadya durandara ||

53. Kinanthi

1. wau ta ing enjingipun | kya patih sampun miranti | pêpak ingkang upacara | miwah kang badhe humiring | têdhake sri naranata | pêpara marang wanadri ||

2. tinata punggawanipun | lampah jèjèr kalih-kalih | sigra têdhak sri narendra | praptaning ing pôncaniti | wontên punggawa kang budhal | kêkalih kang mêcalangi ||

3. Arya Sêgsa kang rumuhun | lan Arya Saraba tuwin | sapanêkarnya wahana | turôngga datan atêbih | lawan sang sri naranata | sigra anunggal [anung...]

--- 533 ---

[...gal] ing wuri ||

4. budhalira sang aprabu | kadi trunaning udadi | para wadya pangkat-pangkat | asri busananirèki | tinon lir Bathara Surya | arsa madipani bumi ||

5. samarga kang lurung-lurung | kathah wong kang nêningali | lampahe sri naranata | dènnya cangkramèng wanadri | sawadya punggawanira | wus mangkana sri bupati ||

6. sampun prapta lampahipun | pasanggrahaning wanadri | sawadya wus masanggrahan | sowang-sowang amiranti | rinakit pakuwon nata | rinêngga-rêngga sarwadi ||

7. kinubêng têtarub agung | pinggir-pinggir binotrawi | kalangênan made kambang | majupat pakuwon aji | asrining kang sasêkaran | maripit pinggir [ping...]

--- 534 ---

[...gir] botrawi ||

8. jawining pakuwon prabu | wontên pêpanggungan alit | luhur cêlak pagrogolan | sampêt samya rinêngga sri | mênawi sang nata têdhak | ningali sato wanadri ||

9. lênggah anèng ing pêpanggung | dene pakuwoning abdi | tinata abêbitingan | bêbanjêngan marik-marik | kang darbe wus masanggrahan | wau ta ingkang winarni ||

10. nalika arsa lumêbu | Arywa Dwara Sang Apatih | ing pakuwon gya tumingal | wontên kênya ayu luwih | lênggah anèng sor dhayakan | tanpa rowang kawlasasih ||

11. rada kapering kapungkur | lawan pakuwon sang patih | Arya Dwara duk tumingal | kumênyut arsa mêrpêki |

--- 535 ---

sang arya graitanira | baya-baya sapa iki ||

12. Patih Dwara ngandika rum | têtanya sapa sirèki | anèng kene tanpa rowang | wangune kaya kênyadi | mêgsih wutuh sarinira | durung ana ingkang gêmpil ||

13. kang dinangu kagyat matur | kula tiyang ing wanadri | tanpa bapa tanpa biyang | wasta kawula puniki | manawi wontên kang sotah | amêstani pun Suyati ||

14. Patih Dwara alon muwus | pagene wontên ing ngriki | apa sira waranggana | atinjo marang ing mami | miwah ta lamun manungsa | apa ta sêdyanirèki ||

15. Kèn Suyati nêmbah matur | kawula manungsa yêgti | kaleyang kabur kanginan | satibane awak mami | angupaya [angupa...]

--- 536 ---

[...ya] pangengeran | manawi wontên kang sudi ||

16. Patih Dwara alon muwus | lamun sêmbada sirèki | payo milua maringwang | apa kang sira karsani | pèni-pèni kapatihan | yêgti sun wèhkên sirèki ||

17. wêngkunên sadayanipun | amugtia anèng bumi | musthikaning kapatihan | pantêse mung sira iki | sang arya dènnya ngandika | sarwi nyampar-nyampar sikil ||

18. Kèn Suyati langkung rêngu | mêngkonamêngkana. osiking galih | dhuh wong iki sumangkean | wong bagus dadi pêpatih | têka dadak asikara | sêmune anyalawadi ||

19. Patih Dwara alon muwus | lah payo jarwakna aglis | saguhana raganingwang |

--- 537 ---

aja pijêr mênêng yayi | yèn saguh nuli sun gawa | marang pasanggrahan mami ||

20. Kèn Suyati nêmbah matur | dhuh pukulun sang apatih | botên sagêt raganingwang | suwita dhatêng priyayi | manawi kathah kang lêpat | tan wande anglêlèpèti ||

21. dhatêng kadang karuh ulun | pintên dayane wong cilik | yêgti tuna pangawikan | tan wruh caraning priyayi | Patih Dwara lon ngandika | aja sira walangati ||

22. tan pantês dadia batur | yèn sira mèlu ing mami | ajapên mugti ing jagat | dadya êmbanane aji | ngamungna bae lan sira | rewang sapati lan urip ||

23. sêmana sadangunipun | imbal wacana tyang kalih | nênggih Arya Patih Dwara | kêlawan Nikèn [Nikè...]

--- 538 ---

[...n] Suyati | nalika panduk tumingal | sasat rêmpu tiyang kalih ||

24. pyuhing wardaya sarêng suh | sumusup rêsêp prasami | tuhu karsaning jawata | nênuntun jodho ngulati | iya pira dohanea | tamtu katêmu pribadi ||

25. nadyan kalingana gunung | kapangkalana jêladri | karsaning dewa katêkan | mangkana Nikèn Suyati | mimbuh ing driya mangarang | kerut marang sabda manis ||

26. graitanira ing kalbu | nora kaya si wong iki | ngandikane mindha kilang | bisa angrarêmêt ati | baya wus karsaning dewa | sun kumpul lawan wong iki ||

27. kandhêg ing tyas amargiyuh | sang rêtna tan bisa angling | sêrênging tyas waspa mêdal | tumungkul èsmu marinding | kenging sabda rum mangkana |

--- 539 ---

pinupus-pupus ing galih ||

28. sang rêtna nêmbah tumungkul | Patih Dwara angling malih | payo nimas ngandikoa | aja dêduka mring mami | paran kèndêla kewala | apa ingsun katon wêrjit ||

29. mila tan arsa kêkaruh | maringsun katon sukêrjit | lalêthêg donya anèngwang | milane lumuh kêpati | Kèn Suyati matur nêmbah | dhuh pukulun sang apatih ||

30. botên katênta pukulun | lumuha dhatêng ing gusti | nugraha paran wak ingwang | kêlakona dadi patih | dhatêng panduka ing mangkya | de amba wau tan angling ||

31. ketang tanpa bapa biyung | anggèn kawula angabdi | mênawi antuk dêduka | sintên ingkang mituturi | tan wande manggih cintraka | Arya Dwara ngandika ris ||

32. lah aja sandea kalbu | paran [para...]

--- 540 ---

[...n] dadi susah ati | wêwêngkuning kêpatihan | yogya sira kang duwèni | payo maring pasanggrahan | aja pijêr anèng ngriki ||

33. wus mangkana lajêng tumut | mring pakuwon sang apatih | tan ana ingkang uninga | rèhning kasaput ing ratri | anjujug ing pasarean | sang arya nêkakkên kapti ||

34. wilêting asmara nutug | sadalu tansah karonsih | sih-sinihan tan sangsaya | wèntèh priya lawan putri | sadalu pinriyêmbada | rinêmih-rêmih wus kungkih ||

35. wus luwar dènnya mong lulut | sang dyah pinôndhong mring bèji | samya siram kalihira | sawusnya busana nuli | Arya Dwara gya siyaga | arsa marêg sri bupati ||

36. enjingira sang aprabu | têdhak arsa aningali | sato kang nèng pagrogolan | sawadya sami umiring | lajêng minggah

--- 541 ---

mring panggungan | para wadya wus sumiwi ||

37. anèng ngandhaping pêpanggung | amung kya patih kêkalih | kang parêg ing ngarsa nata | suka sang prabu ningali | sakèh ingkang sato wana | sang nata parentah aglis ||

38. maring punggawa sadarum | kinèn umanjinga sami | marang jroning pagrogolan | nyêpêngi buron wanadri | ajana nganggo gêgaman | manjinga agênti-gênti ||

39. sandika kang sinung dhawuh | Patih Dwara manjing dhimin | praptèng jro nyêpêng têgsaka | agêng langkung angajrihi | ingikal kinarya bêgsa | gambuh sang arya gya mijil ||