Sastra Jawa

Program Digitalisasi Sastra Daerah

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Babad Majapait, Prawirasêntika, 1901, #1836 (Pupuh 71-83)

Katalog:Babad Majapahit, Prawirasêntika, 1901, #1836
Sambung:
1.Babad Majapait, Prawirasêntika, 1901, #1836 (Pupuh 01-16). Kisah, Cerita dan Kronikal | Babad #1533.
2.Babad Majapait, Prawirasêntika, 1901, #1836 (Pupuh 17-35) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Babad #1534.
3.Babad Majapait, Prawirasêntika, 1901, #1836 (Pupuh 36-49) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Babad #1535.
4.Babad Majapait, Prawirasêntika, 1901, #1836 (Pupuh 50-60) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Babad #1536.
5.Babad Majapait, Prawirasêntika, 1901, #1836 (Pupuh 61-70) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Babad #1537.
6.Babad Majapait, Prawirasêntika, 1901, #1836 (Pupuh 71-83) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Babad #1538.
7.Babad Majapait, Prawirasêntika, 1901, #1836 (Pupuh 84-97). Kisah, Cerita dan Kronikal | Babad #1539.

71. Asmaradana

1. ya ta ring Sang Mandura Ji | pamaosnya punang sêrat | duk angsal satêngah rajèng | jumbul sangking pilênggahnya | jaja mawinga-winga | kang ujwala sumung-sumung | pinuntir rêrawisira ||

2. ya ta malih ingkang kapti | kadung-kadung pamaosnya | andik ngatirah tingale | kanggêg sri rajèng Mandura | kapranan dirèng sabda | gumêtêring astanipun | gêdrug tinampèl wêntisnya ||

3. srat sinôngga asta kering | kanan nêbah-nêbah jaja | kumêrkot ponang wajanya | ingingêr curiganira | lir buta amêmôngsa | kaya [ka...]

--- 456 ---

[...ya] anuduka gapyuk | dinulu Sri Baudhêndha ||

4. tandya ingayatan malih | kawuryan têmbunging sastra | migênani ing wêkase | rampung surasaning sabda | sêgsana Sri Mandura | kaya-kaya ing tyas kêmbul | winawrat ing wusananya ||

5. tandya midrê punang tulis | gênti-gênti nugsmèng driya | Dewa Gung Walikramane | tandya dewa Carangwaspa | embal mring Wijanarka | gya Sarijana nugsmèng wus | sapandurat tanpa nêbda ||

6. mawut surasaning galih | awusana kang panyipta | rumojong ing manah rèrèh | samya nyêlak pilênggahnya | ri wusnya ginupita | sabiyantu têmah guyub | nungkul mring Radyan Sêsôngka ||

7. nanging Sri Mandura Aji | ing manah maro mêrtiga | lamun ta durung wruh dhewe | prajurite Majalêngka | kang nigas murda nata | malih kudu kantar bau | rêbut bok tandhing widigdya ||

8. nanging sasabira manis | sanetya ngecani manah | angrèh aja slaya tyase | ya ta sagung kang sumewa | gupita-ginupita | tanbuh ing panêrkanipun | suwadose punang sastra ||

9. tan lyan tinutkên kang liring | namung sang kalih narendra | myang dipati [di...]

--- 457 ---

[...pati] katigane | dèrèng ngantya winangsulan | sira Ki Dayun tandya | kêsaru ing pura gumruh | miyos ring Sang Partasmara ||

10. ginarêbêg para putri | manggung tênapi bêdhaya | cèthi miwah pawongane | tan owah praboning nata | kadya duk Urubêsma | sanèse mangkya sang bagus | pra garwa mijil sêdaya ||

11. tangèh rinênggèng palupi | pupug punang kawiragan | lir widadi rêraton |Kurang satu suku kata: lir widadari rêraton. ngayap ing Hyang Sang Asmara | lir murca kinêdhèpna | pating pancorong dinulu | kumêthap kumilat raras ||

12. lir wulan purnama rêsmi | linud sudama gumawang | tumeja lumrang kênyare | wadyabala Bêlambangan | cingak tanpa kumêcap | kasaput lungiting pasmun | kasênênan pêrnadèng rat ||

13. wimbuh nuring sang dewaning | kongas darpa mangasmaya | mayangkara mêmanone | kênyatane adimulya | mêlok Radyan Sêsôngka | kajatèn sapta swarga nrus | èstu môndra Partasmara ||

14. singa mulat lênglêng brangti | cêngêng ing manah murcita | katrêsahkatrêsan. pangribawane | sabala sawang kunarpa | sagung kang pra prawira | tan kaliru pêrnahipun | kadya duk Sang Urubêsma ||

--- 458 ---

15. gumruh gurnang têngara sri | orêg sagung kang sumewa | miyose sang jayèng sinom | pinrak anèng sokasana | mênggêp ing kursi rugma | samoga lawan saluku | musala cakra côndrasa ||

16. ingkang ngampil para sari | manggung tênapi biyada | murub mawa sri sunare | bêdhaya ing kering kanan | lir widadari kêmbar | bisik kang ragi natanglut | apêngawak lindhu sêkar ||

17. èbêk citranya rêtna di | wimbuh akarya la-êla | embah sang anjayèng sinom | ingapit kang para garwa | kadya pêpujan rêtna | para sang dyah kang sumambung | aglar nèng kursi pratistha ||

18. pratistha arêbut manis | manise kang manuhara | ngrênyêp gumêbyar sunare | tumlorong myang tumalerang | saya ngluhuri laras | sang jayèng asmara jumbuh | ngratoni ing Cakrakêmbang ||

19. midrêra sèwu nêgari | kang kauban ing akasa | datanpa tandhing baguse | ingkang lir Murti atmaja | sasêkaring ujwana | sinidikarèng dewa nrus | pinujwa ing dewa mulya ||

20. konjêm sagung kang anangkil | tan wênang tumêngèng tawang | kasimpir dene liringe | mring sang

--- 459 ---

dibya adi mulya | gêtêr lir tanpa jiwa | nadyan Sang Mandura Prabu | ing wau ingkang panyipta ||

21. nêmpuh byat sumêdya jurit | mangrok bôndawala mangkrak | mingmring. sang dikarèng palugon | Rajèng Bali lan Balega | miwah kalih dipatya | ingajêngakên tyas pamuk | sêdene rerehanira ||

22. samya jiniwit ing wangsit | pra dipati para menak | miwah para rôngga dhaèng | biyantu mamuk mangrêmpak | ing mangke satêmahan | cêngêng limut ing pandulu | akonjêm datanpa tingkah ||

23. krêntêg garjita mugswa nir | lir pinêcat ing jawata | kawuron ing kaywane |Kurang satu suku kata: kawuron ing kaywanane. ing sang jayèng Partasmara | sagunge kang sumewa | kadya popola kang kampuh | kèdhêp datanpa subawa ||

24. tan adangu tandya mijil | kunarpanya Sang Sri Bêsma | dirèng bandhosa sang rajèng | pawongan ingkang anôngga | tênapi Genggong Sêbda | prapta sumaos ing ngayun | saya ebat kang sumewa ||

25. binuka layon gumuling | dirèng Parta sang lir Parta | alon amancêr tingale | tanggap Dewa Baudhêndha | miwah Gung Walikrama | ingawe gêpah wotsantun | sumugun [sumu...]

--- 460 ---

[...gun] majêng darminta ||

26. samèhsumèh. pamulu minta sih | mangrêpa mangranupada | prapta bukuh pilênggahe | muka lir konjêm ing kisma | lyan ta manamur tingal | liringira pan sinamun | ngawe malih ri sagsana ||

27. majêng sarwi awotsari | gantya angèstu ing pada | radyan ngrakêti sêbdane | sira kakang ing Mandura | lan paman Walikrama | aja rujita ing kalbu | ing rèh wus karsaning dewa ||

28. saiki Si Urubêsmi | layon kapocok kang murda | pasrahêna ing janjine | nêmbah matur amêrdapa | Rajèng Bali Mandura | pun dasih narimèng pandum | nadyan ta awak kawula ||

29. pinundhut ing pati urip | sumôngga ing ngabyantara | tan grantês ing dasih anggèr | darmi paduka rahadyan | amarna lêlampahan | wus atas karsa dewa gung | arum nabda sang lir Parta ||

30. iya sun tarima sami | ing rèh ta sapadha-padha | winayang ing jawatane | balik ta ingkang kunarpa | apa èstu sang nata | sawab ingsun wong anyar wruh | nêmbah kêkalih narendra ||

31. inggih saèstu sang aji | layon kang mungging bandhosa | ring Sang Sasôngka

--- 461 ---

dêlinge | sukur sèwu kêlampahan | karsaning nataning dyah | sêsotya ing Majalangu | sayêmbara Menakjingga ||

32. matur nuwun sang akalih | malih rahadyan dêlinga | sapa kang bagus warnane | satriya têtiga ingkang | nèng ngarsa kang alênggah | Sri Mandura nêmbah matur | yayi dewa Carangwaspa ||

33. raja ing Balega Gusti | lawan yayi adipatya | Arya Wijanarka anggèr | ingkang pilênggah ing Japan | lan rimas Sarijana | ing Walèri kang pilungguh | mèsêm sang lir Partasmara ||

34. sang tiga ingawe sami | gêpah nampèni sasmita | majêng minta sih pasmone | lênggah wurine sang raja | Mandura wangsul tandya | ingawe malih magupuh | majêng saha awotsêkar ||

35. gênti nugsmèng pada sami | rinakêt ing basa krama | wus samya tata lênggahe | dangu amawang Dyan Sôngka | kumênyut raosing tyas | kaot èstri lawan kakung | lawan kang samya ginarwa ||

36. ya ta rahadyan minantri | ngliring arwa taruna |Kurang satu suku kata: ngliring garwa kang taruna. winor ing lêngês netrane | Juwitaningrum sêgsana | tumungkul jangganira | sinamur mucang sang ing rum | manise mêgsa kawêntar ||

37. langkung dènnya [dè...]

--- 462 ---

[...nnya] migênani | rahadyan mring para kadang | pinawor ing sabda sumèh | sang tiga saya sih trêsna | lir ngabdya dewa mulya | sajêg tumitah dèrèng wruh | memba sang lir Partasmara ||

38. konjêm mèstuti ing galih | ring sangsaya gêgolongan | dhatêng ing sang jayèng sinom | ya ta sagung balakuswa | kang samya kamêngarsa | lawan sagung pra tumênggung | rôngga dhaèng pra nararya ||

39. ngawe majêng sawêntawis | sinung sabda manis sumrah | saur-kukila ature | nêmbah umung mèstudeya | kapencut myarsèng sêbda | kurang winalês ing lampus | turah ingkang sih wilaya ||wilasa.

40. ngandika rahadyan mantri | dhatêng kalih dipatya |Kurang satu suku kata: dhatêng kêkalih dipatya. yayi Wijanarka Radèn | myang yayi mas Sarijana | aywa sungkawèng driya | kadangira sang lir santun | lagya dadi lêlampahan ||

41. pirangbara ri mas kalih | sang dyah ingkang sawang rêtna | manggih wirya wibawane | ingsun tingalana ri mas | aywa sumêlang ing tyas | dèn pitaya ing Sugsma Gung | tênapi marang pun kakang ||

42. matur nuwun sang akalih | saya kapencut ing manah | têmah lir

--- 463 ---

rinontog tyase | tan wignya mangsuli sabda | konjêm tansah mangrêpa | bukuh sarya awotsantun | anglir madu mangun tirta ||

43. malih ngandika dyan mantri | mring Sang Dewa Baudhêndha | myang Gung Walikrama Rajèng | paran ta kalih narendra | mungguh layoning nata | matur Sri Mandura wangsul | pukulun yèn padukarsa ||

44. yogi ingobong kang jisim | sampurnanya dirèng jagat | ywa dadoskên gêlah tyase | sagunging wong Bêlambangan | tulus sabdya tuwan |Kurang satu suku kata: tulusa sabdya tuwan. ywa ngantos manomêr têlu | ciptane kang para kadang ||

45. mèsêm rahadyan minantri | sun tarima sira paman | apadene kakang rajèng | nanging ta arjaning tindak | mrih labêt kautaman | kalih raja matur nuwun | tandya Dyan Sôngka dêlingnya ||

46. dhatêng Sri Balega Aji | paran yayi Carangwaspa | ponang layon prayogyane | kasinung sabda wotsêkar | yogi cinacah-nacah |cinacah-cacah. wus limrah sumêdyèng pupuh | yèn tiwas madyaning rana ||

47. suka dadya tawur jurit | jinura lir mimis obat | dados bantêning palugon | mèsêm Rahadyan Sêsôngka | yayi [ya...]

--- 464 ---

[...yi] ingsun tarima | nanging kurang tamèng kewuh | kakênan ing rèh sikara ||

48. yayi darma anglakoni | kang raga upama sarah | tumindak lan hèrnawane | aluse Si Urubêsma | nanging kêna bineka | ing tyas arda kumalungkung | kang mêmurung ing kasidan ||

49. sidane wong amrih luwih | ing urip têkèng ing pêjah | dipun langgêng nugrahane | ing mangke Si Menakjingga | sinimpên ing jawata | alusira wus kinukut | raga-raga kawlas-arsa ||

50. Sri Balega awotsari | abukuh èsmu mangrêpa | Sabdapalon Naya age | angawe Ki Dayun prapta | angajak rarêmbugan | lah ta paran kakang Dayun | mungguh utamaning lampah ||

51. rika urun-urun pikir | mungguh kunarpaning nata | paran ta ing prayogane | lamun rika datan arsa | reyang ararêmbugan | pilih êndi reyang jibus | somah biyang nini canggah ||

52. lawan rika milih malih | rika dhawak bapa canggah | reyang jidhulane kabèh | lan malih reka piliha | awuda anèng latar | kagungan rika ngong tulup |

--- 465 ---

reyang pilih rarêmbugan ||

53. mungguh layone sang aji | yogya sinungkên sudarma | Hyang PamêgêrPamênggêr. Mahmèrune | wawrat timbang sang pandhita | aran ingkang atmaja | myang wruha solanging pupuh | sudigbyane sang lir Parta ||

54. tan ewuh tinampan lungit | lungite wong pasrah jiwa | aja kuciwèng sêmune | nadyan arsa bela pêjah | iya môngsa ewuha | sênadyan dadia mungsuh | gampang linanggar ing yuda ||

55. pêpantêse sang arêsi | ing manah luwih lêgawa | witning nguni mambêng bae | ing atmaja Sang Sri Bêsma | mungguh dadining aprang | mêgsa garwa nataning rum | sang nata tansah brawala ||

56. malah angipat-ipati | pinintakakên ing dewa | putra apêsa jayane | nging sang nata sura pugal | datan piniarsa |Kurang satu suku kata: datanpa piniarsa. malah-malah sang awiku | pantês praptèng mèstudeya ||

57. Ki Sabdapalon lingnya ris | bênêr ujar-ujarira kakang |Lebih dua suku kata: bênêr ujarira kakang. lamun dudu sira dhewe | kang mulih mring Bêlambangan | ambêgta kang kunarpa | yèn rika dhewe kêlaut | kinarya jalaran minggat ||

--- 466 ---

58. Ki Dayun mangsuli angling | dene sira kaya bocah | amindha gawe têmahe | singa ingkang ingutusa | iya luwih prayoga | ngêmungna tandhaning laku | lakuning rèh kaluhuran ||

59. mèsêm rahadyan minantri | katuju ing galihira | sêgsana arum sêbdane | bênêr kakang ing Mandura | Si Dayun pêmanggihnya | yèn mêngkono dèn agupuh | kunarpa sira angkatna ||

60. lawan mintoa bupati | lumiring mring Bêlambangan | nêmbah Sang Sri Mandurane | tênapi Gung Walikrama | aminta pra dipatya | Dayun tinuding mêsat wus | umangkat punang bandhosa ||

61. kadya ta binayangkari | pirang-pirang wadya ingkang | lumiring layoning rajèng | tan lyan kang kèsthi ing manah | namung sang jayèng tilam | pragya dibya ambêgnya lus | bagus môndra wicagsana ||

62. bisa angenaki ati | amuja suraning bala | nora kêtara gunane | sira ring Sang Baudhêndha | Gung Walikrama miwah | Carangwaspa ing tyas ngungun | miwah sang kalih dipatya ||

63. saya dangu saya asih [a...]

--- 467 ---

[...sih] | embah-embah kapirênan | wuwuh sumuyude |Kurang dua suku kata: wuwuh-wuwuh sumuyude. miwah sagung para sang dyah | amawas rarasing sang | saya kabyatan sih wuyung | ing sang akarya la-êla ||

64. dhasar kasihing dewa di | pra jawata kang winênang | amung budya wênês tangrèh | ya ta sampun aparentah | sang môndra Partasmara | daut dhatêng Majalangu | sumiwèng sri nataning dyah ||

72. Sinom

1. ya ta sampun aluwaran | dènira miyos tinangkil | orêg sagung kang sumewa | lir mulat ing dewa luwih | duk mêsat sing swarga di | adining sang awèh wuyung | kawurywan swarèng pamyat | sagung saisining bumi | kongas dumling sirna ingkang kamanungswan ||

2. sapraptaning dalêm pura | sang môndra jayèng linuwih | asri dènnya kêlangênan | badhaya miwah sarimpi | rarasnya salin-sanin |salin-salin. akarya brôngta wulangun | ngênglêng kang para sang dyah | pisukanira ing galih | inggar-inggar inggare sinawung dana ||

3. Danasmara smarèng tingal | karungrung dirèng ngègsi |Kurang satu suku kata: karungrungan dirèng ngègsi. ya ta malih kang kocapa | sang pramèswari [pramèswa...]

--- 468 ---

[...ri] ing Bali | widaning rum wêwangi | lan garwa Mandura Prabu | Sang Dyah Kênakawatya | mêjana pêngawak lungit | malbèng pura umarak Sang Partasmara ||

4. angirit pra putri tawan | atma kadang pramèswari- | nira ingkang tiwas laga | myang rajabrana mas picis | wus katur mring dyan mantri | tinimbalan praptèng ngayun | tarap anèng ing ngarsa | ya ta sagung para putri | lênglêng mulat ing sang môndra Partaningrat ||

5. linêngêsan ruming sabda | tinambuh wêntaring liring | sinampar pamawasing lyan | nanging têka amranani | dahat akarya brangti | kang satêngah èsmu bingung | kasaput ing ujwala | awilêt manising lungit | singa pagut sanalika tyas kumêsar ||

6. kadya amêcatna jiwa | lir ngayap yuswaning urip | wontên satunggal wanodya | Mêkasan kang pramèswari | ran Sang Dyah Gôndasasi | sampun kapara ing sêpuh | nanging nora ngopaa | sinawang lir golèk gadhing | galak ulat abêsus olah wiraga ||

7. tan sêpira citranira | Sang Dyah Ayu Gôndasasi | mung prak-atinya kang kongas | ingkang [ing...]

--- 469 ---

[...kang] ngêdusi mêmanis | kuninge bêngle keris | dahat akarya wulangun | tan môntra-môntra sang dyah | yèn wus darbe atmaja tri | mung tingkêse anyiram ing samantaya ||

8. ya ta kawuwusa sang dyah | lir mati sajroning urip | amawang sang kadi Parta | saya sru kandhuan kingkin | wimbuh myat para putri | garwane sang jayèng santun | lir mimi lan mintuna | pinuja asmara kang sih | dirèng kakung sanetya sumyarjèng tilam ||

9. saya tan kêna tinambak | Sang Dyah Ayu Gôndasasi | gumêtêr kang sarira mar | sinamun saya dumêling | radyan mèsêm ing galih | tan paja kacinèng sêmu | sêmuning sanès ingkang | kadriya wardayèng lungit | lungitira sumugun mring Dyah Mandura ||

10. mring Widaningrum lan sang dyah | animbangi sabda lungit | pamangsul sumrik rum kongas | marna pratingkahing kardi | aturnya ngasih-asih | manise binarung wuwus | sasolah awor laras | Dyah Dèwi Kênakawati | Widaningrum sêmune amambu manah ||

11. ing manah èsmu kagiwang | kuwangwang gorèh ing liring | Dyan Sôngka ngrakêti sabda | wontên malih kang kawarni | arinta rajèng Kêling | Wandhansari kang rum-arum | èsmu [è...]

--- 470 ---

[...smu] kaku tênaga | gandrung-gandrung marak-ati | pamulunya mindha mangroning puspita ||

12. wadana landhêp araras | rêspati agalak liring | liring mandam kamarutan | dhasar pasmone winasis | wasis mikat mêmanis | manise anginggar kakung | nêdhêng ingkang diwasa | duk mulat sang jayèng luwih | karungrungan sang dyah rongèh kang pilênggah ||

13. malah tansah ngalih pêrnah | kabyatan asmara brangti | brangtanya saya kawêntar | tansah ngêtutakên liring | liringira dyan mantri | saparan winor pandulu | wimbuh sang liring Parta | mring garwa sung sabda manis | tungtung mèsêm Wandhansari èsmu guywa ||

14. lir luwe martarèng boja | kepyan suselaning brangti | rumbing rêntah tan karasa | kumyus karingêtnya mijil | radyan awas ing liring | mèsêm sajroning pitambuh | wontên malih wanodya | ingran Dyah Rêtna Wiyadi | atmanira nênggih Sumênêp Dipatya ||

15. jukining tingkês pasaja | pamulu mindha wrat sari | antêng aruruh jatmika | èsmu balut marak-ati | jait laras alindri | nanging kapara ing timur | nêdhêng kasmêkan anyar | prêmbayunnya sawêntawis | mung cacade èsmu grathul kang wêcana ||

16. nora pati salah [sa...]

--- 471 ---

[...lah] cipta | sira Dyah Rêtna wiyadi | nanging ring sang Partasmara | èsmu kayungyun ing galih | winangwang migênani | wantya tinut ing pandulu | mayang sucipta brôngta | tan kanyanan ing panglungit | datan lingên sadangunira nèng pura ||

17. ya ta Widaningrum Sang Dyah | Kênakawati wus mijil | tan lyan kacipta ing manah | namung sang jayèng di luwih | kagarit jroning ati | ing sasolah-bawanipun | malih ingkang winarna | para tawan ing jojro. puri | kêmanisên kawurywan manah lêgawa ||

18. dumugia kêlangênan | boja sih boja pan drês sih | sihira sang Partyasmara | sinugun mring para putri | datan kawarna ratri | enjing têngara gumuntur | lir ombaking samodra | bodhol dhatêng Maospait | saha garwa saha bala sakuswala ||

19. pirang-pirang tanpa wilang | gunastra makilat thathit | rindik riktara rimang |Kurang satu suku kata: rindik rikatira rimang. surêm Hyang Pratônggapati | punang turôngga èsthi | rata sagotha madulur | dumulur sirèng awan | ya ta wahana parèstri | rugmèng lumrang rêtna tumeja angraras ||

20. warnanên ingkang lumampah | ya ta nagri Maospait | gègèr gumuruh wurahan | sapraptanya radyan kalih | Seta Layangkumitir | kang mocok murdaning prabu [pra...]

--- 472 ---

[...bu] | sira Sang Urubêsma | Balambangan sura sêgti | gawok umung sagunging wong Majalêngka ||

21. ri sêdhêng miyos sinewa | maha sang narendra putri | ing sitinggil baturana | kasaru wau kang prapti | Radyan Seta Kumitir | nèng madyaning wringin kurung | ngadhêb gêndhaga rugma | tênapi wanodya kalih | Dyah Sasmitaningrum lan Suselawatya ||

22. ya ta sampun ingandikan | kèrit sang rêkyana patih | miwah kang para dipatya | aglar sumiwèng ing ngarsi | nêmbah matur kya patih | naoskên atmajanipun | titi solanging lampah | ing rèh pratikêling jurit | wus sumaos ing ngarsa gêndhaga rugma ||

23. tênapi kalih wanodya | Sasmita Suselawati | kagyat sang prabu kumara | Menakjingga têkèng pati | liya sing Damarsasi | anutuh sasmitanipun | Uni Hyang Manikmaya | ingkang anggêlarkên wangsit | prabu kênya èmêng sajroning wardaya ||

24. tambuh kang pangunadika | sapandurat tan kêna ngling | konjêm sagung kang sumewa | tan ana walang kumlisik | namung Seta Kumitir | gambira kanyinèng sêmu | sêmune mulat-mulat | netyane wong angsal kardi | radyan kalih tansah maoni busana ||

25. sapa wruh

--- 473 ---

ingkang panyipta | galihira cilik wukir | sinamun mêgsa kawêntar | pangayange solah liring | ya ta Dyah Rarasati | dangu mêrbêng pan èsmu luh | uninga pasmon ingkang | runtik sêlaya ing kardi | tandya matur sarya nyêlak kang pilênggah ||

26. pukulun Sang Murtiningrat | dasihe tur pati urip | yèn marêngi sri narendra | yogi angecani galih | têtawan kalih èstri | tênapi kêpala prabu | gusti yèn padukarsa | yogi tinampenan sami | sampun ngantya gêlah karya suselarja ||

27. arjane praja paduka | tangèh winalês ing puji | pujining lyan samantara | yèn runtik paduka kingis | Dyah Dèwi Rarasati | aturnya anganyut-anyut | amanis wijang-wijang | winayang rarasing lungit | prabu kênya lumuntur sungkawèng driya ||

28. arum aririh kang sabda | mara tampanana yayi | iya èstrine kewala | kang sangking Seta Kumitir | manêmbah netya manis | Sang Dyah Rarasati gupuh | anolih sawatara | dhatêng sang rêkyana patih | sabdanya rum nimbali kalih wanodya ||

29. gêpah ring sang adipatya | ngêjèpi sang dyah kêkalih | gya majêng sumiwèng ngarsa | ya ta radyan ayu patih | sang kalih

--- 474 ---

pinapag sih | pinojar sumrah ing têmbung | gya jêngkar prabu rara | dènira miyos tinangkil | kang sumewa wus samya amagêlaran ||

30. tansah gita-ginupita | subawa pating kalêsik | bisiking wong neka-neka | ebat mring rahadyan kalih | ya ta sang adipati | nglênggêr datan bisa muwus | palastranya Dyan Sôngka | kya patih kraos ing galih | kang kaetang trêsnanya Dyah Anjasmara ||

31. Dyan Kumitir Layangseta | juwêt duk marna ing jurit | mring jajarira alinggah | myang èsthi èstuning gusti | pitulunging dewa di | amayang ing titahipun | gawok kang pinojaran | sangsaya nglantrah dyah kalih | wangsul-wangsul angemba duk macokmocok. murda ||

32. sawicara ing sanetya | sasumbarira dènnya ngling | sarya eram kang tumingal | gumun sarya amèstuti | sagung wong Maospait | anjomblong ing tyas sumugun | garjita manglêmbana | dhatêng rahadyan kêkalih | wantêr sanggup wicagsana ngêntas karya ||

33. dhasar ladak kasêmbadan | winasis kandêl ing gusti | tur atmajane ngapatya | konjêm sang atmajèng Tubin | cêngêng èsthining galih | tan subawa tanpa dulu | bukuh sinamur mucang | Menak Koncar kang kawarni | panas [pa...]

--- 475 ---

[...nas] mulat mring Seta Kumitir Radyan ||

34. yèn dhèhèm anotog manah | lirikira amarkitik | ingusap rêrawisira | agêmpung rasaning ati | aja jriha ing gusti | kaya anuduka gapruk | kaya mancasa kêcras | ing mukanira dyan kalih | angsal karya gèsèh rarasing watara ||

35. miwah solanging pratingkah | tan têpung kêlawan budi | wêwangunan datan angsal | guwayanira tan nyait | dudu êmpaning kardi | yèn wania takêr marus | sênadyan ta puruna | sêpi ing widagdèng jurit | wirasatnya panguripe mung wicara ||

36. mardapa matut kang endah | sinêkar ing pôncaniti | adrêsanani ing tindak- | tanduk ingkang adu manis | nging ta ngadhêp mrih sisip | kang adoh karyaning pupuh | ing mangke wignya nigas | Menakjingga wudhu jurit | dewa bingung yèn angsunga kaprawiran ||

37. mila tansah mênggah-mênggah | dyan arya kêpati gêthing | sêbarang kinarya sêmang | labête amêjanani | Radyan Seta Kumitir | wus nyana nanging pitambuh | sinamur mawas ing lyan | saya umbak dènira ngling | adu sêmu dènira sumbar-sinumbar ||

38. wênèh sêkarêng ingucap | ing pura sang prabu dèwi | minggah gupit môndra sêkar |

--- 476 ---

animbali tawan kalih | myang radyan ayu patih | kinèn pitanya agupuh | rika Sang Menakjingga | palastra murda katitis | paraning rèh pratingkah èstuning lampah ||

39. ya ta radyan ayu patya | dêlingnya mring sang dyah kalih | nyênyêt manis titi prana | sumèh angêmorkên kapti | sinangkan ing rèh ririh | ngarah-arah ing pamuwus | wuwusnya manis sumrah | purwa wusananing kardi | sêtya-tuhunira Kumitir myang Seta ||

40. myang saèstunira ponang | kêpalanya Urubêsmi | kang anèng gêndhaga rugma | miwah Radyan Damarsasi | saèstunira lalis | kapupu madyaning pupuh | dene Si Menakjingga | wusana Seta Kumitir | kang ngêntasi amocok murdaning raja ||

41. sang dyah kalih duk tinanya | adrês waspanira mijil | saya ketang sang lir Parta | kagarit jroning tyas kingkin | matur saha wor tangis | ing sasanèskarèng putus | Sasmitaningrum lawan | Sang Dyah Sang Suselawati | sru kaswasih asêsambat Dyan Sêsôngka ||

42. Rarasati angrês mulat | waspanira tumut mijil | ngungun sang prabu wanodya | sinamun mèsêm wor ing ngling | pan yayi basa mami | mring sira Sasmitaningrum | miwah Suselawatya | ayya sumêlang ing ati | pirabara

--- 477 ---

luwar ing gêlah sungkawa ||

43. sang dyah kalih awotsêkar | karuna tansah minta sih | ngasih-asih saaturnya | gusti tan sagêt mangsuli | dahat kawratan cèthi | panampar paduka prabu | dhatêng ing kawlas-arsa | sakarsa paduka gusti | pêjah gêsang sumaos ing ngabyantara ||

44. nanging kang cèthi ratu mas | pamintanya ing Sugsma Di | sarta mring paduka nata | kang agung agsamèng gusti | ing rèh kapêgat ing sih | lan kakung Dyan Damarsantun | sangking ardaning Seta | Kumitir mring radyan mantri | pamit lampus yèn tan panggih lan Dyan Sôngka ||

45. datan nyana ing panyipta | pun dasih Dyan Damarsasi | kenging gêlar kamôndaka | sing jrihnya mring paduka ji | wusana datan yêgti | Seta Kumitir ingutus | kang cèthi atur pêjah | kenginga ngruruh ing laki | prabu kênya duk myarsa tyas nganthi brôngta ||

73. Kinanthi

1. sang maha sêgsana tumrun | amrêpêgi sang dyah kalih | Sasmitaningrum sêgsana | kang asta ginendheng ririh | Rarasati lan Susela | kêkanthèn asta sang kalih ||

2. maha sang pustakaningrum | têdhak dhatêng kubon-sari | kang taman raras kawurywan | kinarya anamun wingit | èsmu nandhang karungrungan | myarsèng [myar...]

--- 478 ---

[...sèng] ature dyah kalih ||

3. samarga bujungan têmbung | samya liring-liniring sih | liwat-pinaliwat raras | sêmange amilangoni | yèn èstu kapranan sêbda | lungite simur liring ||Kurang satu suku kata: lungite sinamur liring.

4. kanyina inggar sumrah rum | Prabu Rara Rarasati | yèn Suselawati lawan | Sasmitaningrum ngêmbani | ing panjarwa nyuda solang | ing rèh rikala dyan mantri ||

5. Sang Dyah Rarasati gupuh | bêbolèhnya angrakêti | rakête kinering kanan | kênanira tan nyanani | mèsêm sang prabu kumara | dahat kawêntaring lathi ||

6. sang dyah kalih malih matur | aturnya anuju galih | pinêcat kang ngontro brôngta | pratingkahe radyan mantri | dunduk. anèng ing Prabalingga | mèsêm sang murtining sari ||

7. Sang Dyah Rarasati matur | bara-bara paraning ling | wêntarnya sinêmangkara | saneskarèng taman sari | tan lyan paraning sasmita | prabu rara saya brangti ||

8. wimbuh gandrung kapirangu | myarsa pradôngga munya sri | mencok ing pang nagapuspa | sauran lan gêndhing muni | ri sêdhêng patut manyura | ketang duk anèng swarga di ||

9. gênti kawursitèng wuwus | Anjasmara ngèsthi pati | murca sangking pagulingan | nusul mring rahadyan mantri |

--- 479 ---

dhatêng nagri Prabalingga | lan êmbanira kêkalih ||

10. ing rèh pinojar sang ayu | ing rama rakanta lalis | kasambut lan Menakjingga | nèng Prabalingga nêgari | sang dyah ngrasuk sarya seta | patrêmnya tansah pinusthi ||

11. tumurun ing jurang têrjung | sumêngka sukuning ardi | anusup angayam alas | miyak tanjang ri pung bandhil | datansah mônca udrasa | kakungnya sinambat tangis ||

12. sambêrilèr sabèng bayu | bisa timên tilar cèthi | wadung pari sira dewa | mêrdene ing kanan kering | kaniaya kakang êmas | anungkulakên wong guling ||

13. kasur pandhan wong abagus | mung sira sun kêlosodi | kang konang abra ing tawang | terong alit munggèng têgil | kalintang rasaning manah | aku kakang mèlu mati ||

14. puspita lêsah ing gêlung | dadi layon wong abênthing | bakung bang awoh pandhoga | buron kali môngsa janmi | panas pêrih sun têmaha | awora sabaya pati ||

15. kêmangirêng dewaningsun | kang asih aduwe cèthi | kapolang awoh ing kisma | gudhe pandhak sun wastani | bok inggih ta sira kakang | anangi gon ingsun guling ||

16. layar gêbang jiwaningsun | kadudut rasaning ati | sêlaka bang kang arêngga | kadang katut sang

--- 480 ---

kangsangking. laki | tan nyana ngêmasi kakang | dene nora marimpèni ||

17. sônggalangit munggèng ranu | dipun langgêng dènira sih | ancur banon sira kakang | palwa kandhêg ing jêladri | lêbura dèn kaya kisma | wong loro ingkang nglabuhi ||

18. pondhoh cêngkir wong angrangkung | paran polah ingsun kèri | gambas pait sira dewa | pathining tom sun wastani | kapriye polah manira | katula-tula manah gring ||

19. lampahnya sangsaya nglangut | lawan êmbanira kalih | samarga-marga karuna | anèng têngahing wanadri | samana sang dyah ararywan | mêrpêgi pinggiring bèji ||

20. marlupa saliranipun | tandya lênggah sang lir Ratih | anèng satêpining sêndhang | kang sêndhang pasangira sri | kinubêng sêkar kang jênar | sinêlanan andong wilis ||

21. kang pudhak manglung ing ranu | tirtanira lumrang wêning | têrate ambabar sêkar | tunjung-tunjung amênuhi | kuthilang munya ing tawang | katawingan ing ron sari ||

22. èsmu kacaryan sang ing rum | sumrah kasilir ing angin | sêgsana kraos kasatan | kapencut wêning warih |Kurang satu suku kata: kapencut wêninging warih. lagyarsa nginum ing toya | kagyat kang sata wana jrit ||

23. sinauran mêrak ngungkung | sang dyah kumêsar ing

--- 481 ---

galih | lir sinurak ing jawata | kurang prasêtya ing laki | durung pira Anjasmara | lali sungkawaning ati ||

24. sang dyah amijil ingkang luh | cangkelak tandya lumaris | sangsaya sinrang lampahnya | ni mban inya sru kaswasih | datansah sêsambat pêjah | wurung wruh rasaning warih ||

25. kêndhal tawon gustiningsun | sasinggat kang munggèng warih | dudu padu timur mula | kêpati cugêtan galih | kambangan ingkang bêbayah | wantêre nora marèni ||

26. kaku rasane tiningsun | wong bagus kang tilar jurit | sumêlang nora pamitman |pamitan. agawe bubrahing ati | rêmak rêmpu raganingwang | andhèrèk saliring sari ||

27. mêne sêkarêng winuwus | ya ta Radèn Damarsasi | ri sêdhêng nèng pêsanggrahan | sineba ing para aji | bupati satriya menak | dêmang rôngga lan ngabèi ||

28. êmpu mêlandang bêbuyut | para dhaèng amênuhi | aglar lir sêtaman |kurang dua suku kata: aglar lir sêkar sêtaman. sumringah sagunging dasih | parêpat kalih tan pisah | Sêbda Genggong anèng ngarsi ||

29. sêmana parentah daut | mring rajèng Mandura Bali | lampahnya pinatah-patah | sang jayèng jurit nèng ngarsi | mangku sagung para sang dyah | lyane pra prawirèng ngarsi ||

30. lyan ta sagung

--- 482 ---

para arum | tan kêna wadya nglancangi | winangênan sapa mulat | baris gung kang-kang anèng wuri |Lebih satu suku kata: baris gung kang anèng wuri. lan tindaknya Partasmara | Genggong Sabda kang nindhihi ||

31. nêngna gupitaning laku | bodhol sakuswala lari | pirang-pirang tanpa wilang | anggênggêng lir tambak wukir | lir wana karêmbun môngsa | busana abra mawa sri ||

32. kang dadya cucuking laku | garwane sang jayèng jurit | Juwitaningrum pratistha | anitih swandana èsthi | pinangagyanpinanganggyan. sarya abra | arja songsong kêrtas wilis ||

33. sinulam ing hèr mas murub | gêbyar-gêbyar amantêsi | nindhiha sarerehannya | para maru anèng ngarsi | samya anitih turôngga | busana mawarni-warni ||

34. angrok kang songsong supênuh | kadya krêndha nêbèng warih | sumundhul ing wurinira | garwa panêngah sang dèwi | Juwatiningsih pratistha | anitih rata rinugmi ||

35. pangiridira nung-anung | dhawuk samya kuda janggi | mênggêp asongsong sarasah | para maru anèng ngarsi | samya nitih panggêritan | bêdhati abra ingukir ||

36. asri kang songsong supênuh | ingkang sumundhul ing wuri | garwa kang sêpuh sang rêtna | Sang Dyah Sang Juwitawati | mênggêp anitih jêmpana |

--- 483 ---

arja songsong sutra langking ||

37. kinêmbang abra sumawur | sunaring ujwala kadi | lir môndraja alêlampah | para maru anèng ngarsi | anitih gêrbong prasamya | wênèh crumpung myang palangki ||

38. ingkang mêkasi ing pungkur | sang jayèng môndra jayèng linuwih |Lebih dua suku kata: sang jayèng môndra linuwih. ginarêbêg balatôntra | mênggêp wahana turanggi | songsong jêpun tunggul rêtna | kaprabon sikêping jurit ||

39. samoga lawan saluku | trisula cakra myang piling | langkap limpung alugora | pratistha angapit-apit | abra citraning busana | tandra kumilat ing rawi ||

40. mangrênyêp-rênyêp asantun | kadya samodragni ngalih | lir wana karêmbun môngsa | mêmanone angrêsêpi | gêbyar-gêbyar tara lumrang | sangsaya minuni sari ||

41. samarga-marga mawèh rum | kadya ta binayangkari | sumrah mêmanoning jagat | kang ngrêsêpi ing sabumi | adrêsanani kawuryan | kang kasongan ing wiyati ||

42. pêpujining rèh arja nrus | trus trahing andana-warih | rêmbêsing madu kusuma | wijiling wiku sêmèdi | jinurung ing Sugsmanôngsa | winong ing budya mamrês sih ||

43. ya ta warnanên sang ingrum | Anjasmara kang kaswasih | kapêthuk [kapêthu...]

--- 484 ---

[...k] kang andon lampah | sang dyah waspadèng pangègsi | tanbuh wurcitaning driya | sinêngguh mêngsah kang prapti ||

44. ni êmban anjrit kaswayun | sêsambate awor tangis | dhuh Gusti suwawi nimpang | kapêthuk mêngsah gêng prapti | wurung panggih kang sinêdya | siyos tinawan ing margi ||

45. Anjasmara tanpa muwus | anjêjêr angèsthi pati | patrêm pinusthi ing asta | wusana ngandika ririh | paran biyang polah ingwang | baya wus pêsthi ngêmasi ||

46. ingsun nyimpang nora wurung | kawanguran têmah mati | lamun ingsun banjurêna | kapêthuk mêngsah kang prapti | tan wurung tumêkèng pêjah | iya pan wus untung mami ||

47. pati apa kang pinunjul | yèn èstu nglabuhi laki | nimpang pati siningkiran | nora wurung nêmu pati | iya sênadyan matia | yèn mati ngruruh dyan mantri ||

48. sok aja gumingsir wuwus | apan wus prajanji mami | yèn Damarwulan palastra | Anjasmara melu mati | gya myarsa swaraning barat | sumrêg nêmpuh ing wanadri ||

49. taru puspa anjrah mawur | sang dyah pan kadya sinêbit | runtik merang ing sajagat | lir sinurak bumi langit | Anjasmara ngèsthi pêjah | tan mèngèng mèstuti laki ||

50. gya binandrêng lampahipun [lampahi...]

--- 485 ---

[...pun] | samarga malisir baris | pênuh surasaning pêjah | tan ana baya kaègsi | mung kakungnya kang katingal | waspa drês samargi-margi ||

51. kagyat kang samya kapêthuk | sêkathahe para putri | andulu kang anrang lampah | apan ta dudu suwadi | wanodya ayu utama | ingiring parêkan kalih ||

52. kang satêngah para arum | kandhêg gènira lumaris | angiguh wahananira | saparan ngêtutkên liring | mulad wanodya lêlampah | angrasuk seta sêkalir ||

53. ya ta sang anjayèng lulut | awas dènira ningali | wanodya kang anrang marga | kewran panugsmanèng èsthi | kaya dudu sabaènnya | rêgag dènira lumaris ||

54. kèndêl anglela sang bagus | manggung saluhuring wajik | Anjasmara nora samar | mring kakungira dyan mantri | gya anjrit kapati sang dyah | rakanta dèn pêlajêngi ||

55. ni mban inya datan kantun | wong loro sarêng anjêlih | asêsambat Dyan Sêsôngka | rahadyan kagyat tan sipi | èstu rinta Anjasmara | tumrun sing kuda artati ||

74. Dhandhanggula

1. sarêng dènnya lumajêng mêrpêki | radyan lawan Sang Dyah Anjasmara | gapyuk sarêng pêngrangkule | radyan adrês ingkang luh | rêmpu

--- 486 ---

ing tyas tambuh ingèsthi | sang dyah niba kantaka | kadya ta kinanyut | kang koswa dening wisesa | mugswèng driya rasa surasaning kapti | sru pamrêsing kasmaya ||

2. kawayang dirèng jroning pamègsi | minurah sih kang misoswèng jagad | apan ta namung kakunge | pimrak maligi jumrut | saingayap para apsari | sang dyah sru kawiryawan | pamugtirèng tutug | labête ngrèh suselarja | arjwèng pragya mangu-mangulah tyas wêning | niscayèng ing Sugsmana ||

3. gêtêr gumyur rahadyan minantri | mulad rinta têkèng ing kantaka | gêpah ingêmban sang sinom | datansah rinarungrum | ingarasan mawanti-wanti | ngênglêng Sang Partasmara | swara nglayung-layung | jimat mundrine pun kakang | nahing anggèr kadingarèn wong akuning | lembon têmên anendra ||

4. pantês baya duka lan pun dasih | sun tungkulkên anèng pagulingan | ratune wong ayu kabèh | mirah musthikaning rum | lah wungua pun kakang prapti | gusti sapanên ingwang | dasih Damarsantun | kang angsal pangèstu dika | jayèng jurit tan lyan kacipta ing ati | gusti sang anglir rêtna ||

5. abusêkan sagung para putri | gêpah samya têdhak sing wahana | mulat ing sang jayèng sinom | kapilênglêng [ka...]

--- 487 ---

[...pilênglêng] agandrung | mugswèng pamyatirèng lyan dening | sang dyah kang nèng êmbanan | tansah ingimur kung | sabda wor pan drêsing waspa | para sang dyah lumajêng arêbut dhingin | aglar sumiwèng ngarsa ||

6. wênèh kamitênggêngên ningali | wus dèn nyana dyah kang nrang ing marga | Anjasmara satêmahe | byating-byating sruning trênyuh |Lebih satu suku kata: byating-byating sru trênyuh. kapilênglêng tumamèng laki | iki si wong utama | ayune anulus | ayune tan kawoworan | pantês lamun Partasmara gêng trêsna sih | asihe kuwangwangan ||

7. lir ginoswèng ing driya dyan mantri | saya wutah rontoge wardaya | kawlas-arsa sêsambate | sêsangiding rèh wor luh | mung dewane sinambat ing sih | gusti kang misoswèng rat | paran polah ingsun | titahe sang anglir rêtna | paranbaya wong asih nandhang kaswasih | wong labuh ing akrama ||

8. sapandurat sang dyah kang antawis | kapidhara anèng ing êmbanan | binêgta gandrung wirangrong | ya ta sang rêtnaning rum | myat ing purwa duksina nuli | tandya mônca udrasa | asêsambat kakung | nora nya ingsun kakang |Kurang satu suku kata: nora nyana ingsun kakang. apêpanggih lawan sira padha urip | ing jro misuwur pêjah ||

9. lir sinêndhal tyasira dyan mantri | myarsèng sabda [sa...]

--- 488 ---

[...bda] sêsambating garwa | saya kagugu ing tyase | dangu tan kêna muwus | Anjasmara kawêlas-asih | angasih-asih nabda | kakang dhuna ingsun | sokur sèwu kêlampahan | têmah arja kakang mas udhuna mami | wus kakang dhuna ingwang ||

10. gya pinarak rahadyan minantri | dirèng kisma amangku amawang | nganyut ing tyas pitêmbunge | nah anggèr sang lir santun | paranbaya andika gusti | kapêthuk anèng marga | sumêdya anglampus | pêpundhèning Partasmara | ngèstu pêjah tumamèng pada kaswasih | kang asih pun Sêsôngka ||

11. sang dyah jarwa sanèskara ngênting | purwa madya wusananing lampah | têmah kang dadya gêtêre | ing rèh misuwur lampus | duk praptanya Seta Kumitir | rêbat rok kawijayan | Menakjingga lampus | pratôndha murda tinigas | wus ingaturakên maha prabu dèwi | myang tuwin kalih tawan ||

12. kakung pinojar tiwasing jurit | pinapantês solanging pratingkah | sêmbada adu manise | ya ta myang kalihipun | kang rinêbat surayèng jurit | sruning gung kawêdakan | mila têkèng lampus | ing satêmah datan prapta | kaping tiga sinunduk wantêring jurit | pantês|| [pantê...]

--- 489 ---

[...s||]

13. sasêbdanya sang dyah awor tangis | ketang nguni lampah kang kaliwat | têmah luwar sungkawane | sagung ingkang para rum | ana angrês wênèh anangis | sawênèh jomblong mulat | ana kang tumungkul | sawênèh maras kalintang | mulat sang dyah Anjasmara sangêt runtik | ningali sang lir Parta ||

14. rèh ngimpuni sagung para putri | angrênggani bangun kawibawan | iku kang dadi purwane | sawênèh kang para rum | bisik marang rowangnya linggih | bok adhi awasêna | garwane sang bagus | kusuma yu Anjasmara | muwus têka nora pasaja ing liring | ningali marang ingwang ||

15. ingkang sinung sabda anauri | sarya jiwit bok aja ingucap | salin bubuh satêmahe | ingsun ajrih kêlangkung | yèn ginusar sapa malangi | rumôngsa ngong yèn tawan | ywa kakênan rêngu | pantêse ta panasbaran | landhêp ujar pantêse datan pakering | baya angur mênênga ||

16. dangu wau rahadyan minantri | dènnya ngimur Rêtna Anjasmara | rêrêm sêgsana ing tyase | gêntya amarna wuwus | titi ing rèh ribawèng ing ngling | ngliring Sang Partasmara | mring dyah tiga pasmun | ing Juwitawati Sang Dyah | Jwitaningrum [Jwitaningru...]

--- 490 ---

[...m] lan sang dyah Juwitaningsih | sagung pra garwa tawan ||

17. gêpah samya majêng marêpêgi | matur minta ingkang pangagsama | mring garwa sang adi kaot | sru tambêt ing pandulu | pasrah sagung kang pati urip | sumiwèng karsanira | kang sumêtyèng kakung | kang pinujwa ing akrama | kang sinugun ing pawongan tawan kang sih | gusti kang anglir rêtna ||

18. Anjasmara dêlingnya amanis | pamangsul sihira mring pra sang dyah | nanging tan keguh liringe | malih kang para arum | samya atur rêtna mas manis | miwah busana wastra | sang dyah tuntung rêngu | dahat tan arsa tumingal | labêt ing rèh sumusul sangkaning pati | tan lyan ciptaning krama ||

19putri tawan sêklangkung samyajrih | nora paja mèmpêr miribana | lêlungite sang kinaot | kewran batanging sêmu | tangèh kenging winoran kapti | dyan mantri lêgêg mulat | angling mring para rum | parentah kinèn umangkat | sakuswala ring sang môndra Partèng titis | lumêgswèng Majalêngka ||.

20. ingajêngkên jêmpana myang joli | liman rata grêbong panggêritan | sang dyah tan dadya karsane | adangu rinarungrum | ing srênggara swaranya manis | dahat ngrawati tingal | nanging nora wurung | karya sêdhih

--- 491 ---

sapiraa | lamun duka agawe brangtaning kingkin | trusing gung pangribawa ||

21. manoragèng sang anjayèng rêsmi | tansah ngayuh pamadyaning garwa | ngasih-asih pangimure | pêrlambang winor ing kung | lir brêmara misudyèng ing sih | srênggaranira ngembah | angêdusi kang rum | anging minta kang katrangan | amlas-asih mêminta titising riris | ing sang karya la-êla ||

22. timur laut gusti wong akuning | pêgsi kitiran kinarya duta | runtikteruntike. dèn pikatkake |pikatake. waru jêne mas ingsun | nora wurung nêmahi lalis | yèn tansah sinung tingal | dasih Damarsantun | tambak agung sela mirah | wong akuning kang sawang purnama sari | apuranên abdinya ||

23. kang etangan sêsanga lan kalih | awêlasa mring pun Damarwulan | tulus asih sêlamine | kang yuswa dasih katur | labêt ing rèh kula mèstuti | konang gung angayangan | aja mamang masku | gagêlang munggèng darijya | nora lali ing urip tumêkèng pati | gusti pun Damarwulan ||

24. dharat kabèh sagung para putri | samya tilar ing wahananira | awirandhungan lampahe | miwah wadya ing pungkur | saha raja myang saha dasih | samya dharat sadaya [sa...]

--- 492 ---

[...daya] | jrih Sang Partèng lulut | dhêdhêp datanpa subawa | namung sira nênggih ki parêpat kalih | kang tansah nunggang kuda ||

25. tatêmbangan ing samargi-margi | alêlagon sênggak sukan-sukan | baboncengan panunggange | jarane èstri kuru | tanpa kambil miwah kêndhali | iku tur kuda picak | sasisih lan buntung | saêjam tiba ping sanga | ingaturan kuda kang mawi kêkambil | Genggong nabda agusar ||

26. adu gêgêr dènnya nunggang wajik | iya iku dununge ihtiyar | dadi gêdhe graitane | nguni sakèndêlipun | Partasmara rêrêb ing margi | kèndêl gunging kuswala | ki pêrpat lumaku | tan kandhêg ing lampahira | kuncung buntut pinêkak nora ngandhêgi | sangsaya ngulêr kilan ||

27. nèdhèng nasak nrajang para putri | sinosotkên dening ing ngakathah | latah Ki Sêbda guyune | Nayagenggong angidung | swaranira ambêdhol lênjing | wus cêlak ni mban inya | barêng jumbulipun | anjog sangking kudanira | gumalinting tan lyan sinambat ing tangis | mung Sang Dyah Anjasmara ||

28. krasa têmên manah ingsun gusti | aningali nyai êmban inya | gustiku ing gumatine | kang tansah paring cabuk | jênang lêmu bêkatul [bêkatu...]

--- 493 ---

[...l] inthil | ngong lawas pêtagihan | sosote dikêpruk | jumêblès disambêr gêlap | ajur mumur rêrai dèn orak-arik | èrêk-èrêk kang swara ||

29. Sang Dyah Anjasmara duk myarsa ngling | têka mèsêm sajroning wardaya | malulu myat ing liyane | ri sampunira kêmbul | Genggong Sêbda ngarsaning gusti | tansah atatêmbangan | nglêlipur tyas wuyung | nginggang kang lagya sungkawa | Anjasmara trênyuhing tyas saya lilih | nêngna tingkahing marga ||

30. prapta sirèng kikising nêgari | tandya wau samya mêsanggrahan | Partasmara sawadyane | kadya prawata santun | angrok sinang abra mawa sri | gêndhing munya angraras | wadya gung gumuntur | saha raja sakuswala | pirang-pirang makubêng amagêr sari | kasmaran singa mulat ||

75. Asmaradana

1. kawarnaa prabu dèwi | pinarak ing saya-kambang | tansah gandrung awirangrong | tan abugti tan anendra | ngandika jroning nala | anutuh sariranipun | paran karsaning Suksmana ||

2. tan lyan kang munggèng ing ngarsi | namung radyan ayu patya | Sasmitaningrum sêdene | Sang Dyah Sang Suselawatya | ingkang winênang tansah | embal pangèsthining wuyung | marna-marna kawijayan ||

--- 494 ---

3. jayaning rèh ing ajurit | Menakjingga ing satêmah | tiwas kapocok murdane | èstu ring sang mung tyèng tilam | lyan ta pamojar ingkang | Seta Kumitir sila dur | nora wêca ing wasana ||

4. maha pustakaning aji | nora saya yèn lêjara | embah têrnyuh murcitane | kêsaru duk praptanira | Kusuma Anjasmara | dumrojog angaras suku | sarwi amonca udrasa ||

5. kumêsar sang prabu dèwi | sapraptane Anjasmara | ya ta sang nata dêlinge | karane sang Anjasmara | nangis nungkêmi pada | umatura ariningsun | paran purwakaning gita ||

6. dèn arèrèh sira yayi | ing panjarwa saniskara | apa kang dadi praptane | matur dèwi Anjasmara | sarwi ngusapi waspa | atur uninga sang prabu | sapraptane Layangseta ||

7. lawan pun Layangkumitir | angakên anigas murda | Menakjingga kêpalane | winot ing gêndhaga rugma | karya suwuring praja | pun Sasôngka têkèng lampus | tiwas anèng adilaga ||

8. kawula angèsthi lalis | ngruruh kunarpane Sôngka | mring nagri Prabalinggane | datan nyana ing panyipta | pun cèthi Anjasmara | kapêthuk madyaning ênu | lawan pun Damarsêsôngka ||

9. sarwi ngiringakên putri | para èstri [è...]

--- 495 ---

[...stri] baboyongan | myang rajabrana sêdene | ngirit ratu tatêlukan | satriya myang pra menak | rôngga dêmang lan tumênggung | êmpu tênapi mêlandang ||

10. miwah dhaèng pra prajurit | pirang-pirapirang-pirang. tan petungan | wong wetan wus nungkul kabèh | kèrit ing salampahira | kèndêl kikising kitha | ngantya wawênanging prabu | sowanira pun Sasôngka ||

11. dene pun Seta Kumitir | saaturnya mring paduka | sayêgtine linyok kabèh | saèstu laki kawula | kang nigas Menakjingga | ing rèh pratingkahing ulun | sumôngga ing rèh paduka ||

12. maha pustakaning puri | sarêng myarsa ingkang sabda | lêgêg mangangên ing tyase | sirna datanpa jamuga | cêngêng ing sanalika | sihing Sugsmana kang ketung | ketang sarênging panugsma ||

13. dyah tiga kagyat tan sipi | ing manah marwata suta | samya mingsrê pilênggahe | dene radyan ayu patya | ngrangkul mring Anjasmara | pasrangkara manis arum | kawayang Radyan Sasôngka ||

14. Sasmitaningrum Sang Dèwi | Suselawati karuna | tan lyan sinambat kalihe | namung môndra Partasmara | lir anggane tri môngsa | siniram pandrêsing jawuh | kagyat rumêsêp ing driya ||

15. ngandika sang prabu dèwi [dè...]

--- 496 ---

[...wi] | yèn mangkono Anjasmara | dadi padu satêmahe | ingkang angêntasi karya | amocok Menakjingga | pakewuh jênênging ratu | andhahar atur sulaya ||

16. ewamangkono agampil | ing benjang anèng paseban | katongton bênêr lupute | sêca-tuhu ngomondaka |ngamandaka. yêgti môngsa kawora | rèhning sira kang angsung wruh | solanging rèh kakungira ||

17. bangêt panarima mami | luwih rêna suka bungah | Anjasmara matur alon | kapundhi anèng mustaka | pun cèthi amit mêdal | andhawuhkên sêbda prabu | dhatêng pun dasih Sêsôngka ||

18. pitambuh sang prabu dèwi | mengo sinamur amucang | ring Sang Dyah Rarasatine | nglingira mring Anjasmara | yayi dèwi ing mangkya | nêdha mucanga rumuhun | mangke-mangke sawantara ||

19. matur nuwun kang sinung ngling | Rarasati ngracik gantyan | nanging tan ana gambire | gya sinung mring Anjasmara | ya ta ngulungkên tandya | punika paringing prabu | yayi dèwi amucanga ||

20. Anjasmara gya nampèni | mangu-mangu pênggantyanya | adangu kèndêl sang sinom | mara yayi amucanga | umatur Anjasmara | ngantya

--- 497 ---

gambir dèrèng sinung | mèsêm ing tyas prabu kênya ||

21. gya ngambilkên ing capuri | mulung ing asta sêgsana | Anjasmara awotsinom | ri sampunira angantyan | kang gambir tyas katampan | prabu kênya sêbdanya rum | Anjasmara dèn agêpah ||

22. lumèngsèra sing jro puri | aywa kasuwèn nèng ngarsa | dhawuhna marang kakunge | tandya mentar Anjasmara | sapraptaning gapura | ingadhang pipining pintu | dening Sang Rêtna Sêkatya ||

23. kang asta cinêkêl lirih | tinanya arjaning lampah | labête angruruh layon | èsmu mèsêm dènnya tanya | Sang Dyah Rêtna Sêkatya | mangsuli kang sinung wuwus | wus jinarwa samantara ||

24. malih tanya abêbisik | paran ta kangbok sang nata | punapa wontên ajère | amangsuli Anjasmara | èsmu kapranan sabda | tan adugi radyan ayu | batange kang agung brôngta ||

25. lajêng lampahna sang dèwi | sapraptanira gapura | tembak supênuh pra sinom | datan kawarna ing marga | sang dyah kang nugsmèng gita | wus rawuh pakuwonipun | ya ta enjing kawarnaa ||

26. ri sêdhêngira tinangkil | maha sang sasotyaning rat | munggèng ing siluhureKurang satu suku kata: munggèng ing siti luhure. [si...]

--- 498 ---

[...luhure] | tembak wadya kang sumewa | lir sarining ujwana | pipit majêjêl supênuh | lir sêgara rob bêlabar ||

27. ngandika sang prabu dèwi | marang radyan ayu patya | yayi timbalana age | Si Kumitir Layangseta | marang ing ngabyantara | sarya sababêgtanipun | pratôndha gêndhaga rugma ||

28. kang isi murdaning aji | kairida ing apatya | miwah pra niyaka kabèh | sêdene rimas ing Tuban | sakaronira pisan | sandika saha wotsantun | sang dyah nolih sawantara ||

29. ngiwa liringnya sang dèwi | gêpah Ni Sêpêt Wilaja | jinarwa lumêgsana lon | andhawuhkên pangandika | wus tundhuk lan apatya | sabda nata wus dhumawuh | orêg sagung kang sumewa ||

30. agambira sang apatih | ing panyipta suka wutah | mulat-mulat ujwalane | Dyan Kumitir Layangseta | sangsaya andêladag | lir wong nopèng lènggèr dinuk | solahnya kinarya-karya ||

31. sampun prapta ing sitinggil | sagung ingkang tinimbalan | atap aglar pilênggahe | sirah kang anèng gêndhaga | sumaos anèng ngarsa | gya kinèkkinèn. ambuka sampun | nênggih kang gêndhaga rugma ||

32. sirahnya Sang Bêsma aglis | kinèn amundhut [amu...]

--- 499 ---

[...ndhut] apatya | ri wusnya ingasta alon | ingajêngakên sêgsana | sang nata mingkis gubah | awas dènira andulu | mèsêm sajroning wardaya ||

33. para sang dyah para sari | samya ebat ing pamulat | wênèh mêngkarag jrih anon | kinèn gêntya pêngastanya | sagunging pra niyaka | ing sirah kang murka digung | ri wusnya tinundhung mêdal ||

34. wangsul magêlaran malih | kyana patih pra niyaka | nanging tan ana dhawuhe | prabu kênya mring apatya | ya ta sagung sumewa | gita-ginupita umung | warna-warna ing panyipta ||

35. Rahadyan Seta Kumitir | tinon lir sêkar sêtaman | sumaringah ing netyane | tansah amawang sarira | ing manah sapa madha | iki baya raganingsun | mutêr ing rat Nungswa Jawa ||

36. môngsa wingwanga sang aji | nambut titahing akrama | gusti lawan kawulane | pan kasaru praptanira | wimôndra Partasmara | swaraning janma gumuruh | pangriking lamanliman. turôngga ||

37. gêtêr-patêr anauri | thathit lidhah salah môngsa | teja wangkawa-kawane | sumyak punang samirana | manêmpuh samandrawa | gônda kusuma sumawur | saênggone pênuh raras ||

38. Partasmara saha dasih | saha bala sakuswala | nèng wringin kêmbar [kê...]

--- 500 ---

[...mbar] kèndêle | kadya taruning udaya | lir gunung gêni sinang | gya karêmbun môngsa linut | trusing punang mèstudeya ||

39. Anjasmara myang pra putri | putri tawan tan pitungan | rêsmi miyat wiragane | busana abra kumênyar | mangrênyêp-rênyêp raras | anglir arga guntur santun | lir môndraja sèwu kêmbar ||

40. lajêng minggah ing sitinggil | gègèr cingak gunging mulat | kuwur kang panêrka tyase | wênèh kêkês kaebatan | sawênèh suka bingar | kang têbih atêmah jêmur | èbêg supênuh nêningal ||

41. èsmu kagyat sang apatih | tambuh lampahing nagara | karya gêtêr sagunging wong | aywa èngêta yèn dadya | warangkaning narendra | kepyan ing atmaja tuhu | tan kewran ardaning duka ||

42. maha pustakaning aji | mênggêp dènnya siniwaka | wus rinacut waranane | kadya murca kinêdhèpna | sêgsana Anjasmara | myang pra tawan glar nèng ngayun | lênggahnya angranupada ||

43. ya ta sang rêsmining puri | angliring Dyah Rarasatya | winor lungite ing pasmon | tanggap Radyan Ayu Patya | gya pisrê pilênggahnya | ngawe Anjasmara gupuh | majêng tinanya kang karya ||

44. ginêntya kang para putri | kinèn jarwa

--- 501 ---

èstuning prang | duk anèng Prabalinggane | tandya ture para sang dyah | sayêgti Dyan Sasôngka | kang mocok murdaning prabu | myang nyakup kang para tawan ||

45. tuwin nungkulkên para ji | tênapi para dipatya | Partasmara purwakane | kang sawênèh para sang dyah | aturnya èsmu wêwah | kalimput lan ing panggunggung | marna pisukaning manah ||

46. èsmu mèsêm sang dyah patih | kang umatur kawêndakan | gêpah sinamur wêntare | titi solanging niskara | jayaning Partasmara | duk myarsa sang nataning rum | aturnya kang para tawan ||

47. ngandika sajroning galih | iki baya kaanannya | kaki dewa ing wangsite | arum wijiling wêcana | mring Sang Dyah Rarasatya | mara yayi dèn agupuh | nimbali atmajèng Tuban ||

48. kèrit prapta ing sitinggil | marikêlu pilênggahnya | gya ingawe majêng radèn | pêndhapanira darminta | sumugun sariranta | kadya mopolakên kampuh | abukuh pilênggahira ||

49. angandika prabu dèwi | ri mas mara dhawuhêna | mring bapa patih karone | Damarwulan têmah prapta | anggawa kang pratôndha | tatêlukan para ratu | myang pra putri bêboyongan ||

50. lan sagung tawan dènnya

--- 502 ---

ngling | kang anigas Menakjingga | Damarwulan saèstune | sêdene Suselawatya | Sasmitaningrum samya | tan ana sulayèng atur | ing mangke karsa manira ||

51. iya Si Seta Kumitir | lawan Si Damarsasôngka | kinaro mêngsahira ge | sapa unggul yudanira | iya jumênêng nata | anèng nagri Majalangu | mêngku ing rat Nungswa Jawa ||

52. rahadyan atmajèng Tubin | karontog ing manahira | tansah kumêmbêng waspane | nêmbah matur angrêrêpa | rampung sabda narendra | ngandika sang murtiningrum | lah uwis yayi dhawuhna ||

53. umêsat rahadyan kalih | sigra-sigra lampahira | tumurun sitibêntare | cingak sagung kang sumewa | tundhuk rêkyana patya | ing rèh samantara rampung | timbalane sri narendra ||

54. Seta Kumtir tinari | aturnya purun sandika | dyan kalih lajêng lampahe | amrêpêki Dyan Sasôngka | dhawuhing sabda nata | rahadyan alon umatur | ing sakarsa tan lênggana ||

55. wangsul rahadyan kêkalih | wus katur saaturira | Seta Kumitir ature | pan sami purun sêdaya | miwah pun Damarwulan | Rêtna Anjasmara gupuh | nungkêmi [nung...]

--- 503 ---

[...kêmi] mring Sang Dyah Watya ||

56. aturira amlas-asih | kadospundi karsa nata | satêmah yèn têkèng layon | pun dasih Damarsasôngka | panuwun ulun nata | kenging anunggil capurung | nglabuhi mring Dyan Sasôngka ||

57. sri narendra tan anggalih | atur gêlar kamandaka | myang dasih sêtya-tuhune | wusana Radyan Sasôngka | ingbên pratandhingan |Kurang satu suku kata: ingabên pratandhingan. kadospundi radyan ayu | tan wande ulun pralaya ||

58. mèsêm ing tyas prabu dèwi | arum wijiling wêcana | yayi majua ngarsèngong | Anjasmara marsèng ngarsa | nata aris ngandika | ingkang dadya karsaningsun | kang gumêlar ing nagara ||

59. ing nguni wus sabda mami | sapa ingkang wignya nigas | mring Menakjingga murdane | ambirat sêsukêring rat | jumênênga narendra | kasrah nagri Majalangu | mêngku ing rat Nungswa Jawa ||

60. ingsun nêdya anyênyèthi | ya ta Sang Dyah Anjasmara | duk myarsa sabdaning katong | lêgêg mangangên ing driya | ketang trêsnaning priya | tanbuh-tanbuh ciptanipun | gya matur nuwun sandika ||

61. nanging jroning tyas gung kingkin | ya ta radyan ayu patya | tandya mingsrê pilênggahe | bêbisik mring Anjasmara |

--- 504 ---

yayi aywa sungkawa | borong punapa sang prabu | atas karsaning Sugsmana ||

62. Anjasmara saya lilih | malih sang nata ngandika | mring atmajèng Tuban karo | lah uwis sira dhawuhna | mring patih sabdaningwang | Seta Kumitir dèn gupuh | sêdene Si Damarwulan ||

63. padha mangsaha ing jurit | nèng alun-alun dèn nglela | sangking witana dèn katon | lan sagung para niyaka | kabèh magêlarana | nèng satêpining lun-alun | jênêngana prang tandhingan ||

64. dyan kalih wotsêkar mijil | warnanên ing pagêlaran | Sang Adipati Lugêndèr | kêlangkung bêrmantyaning tyas | jaja mawinga-winga | jwala sumyak sumung-sumung | sinamun mêgsa kawêntar ||

65. sagung wadya Maospait | dhêdhêp datanpa subawa | warna-warna osiking wong | warnanên atmajèng Tuban | tumrun sing sitibêntar | sabda nata wus dhumawuh | ing ring sang rêkyana patya ||

66. lajêng rahadyan kêkalih | mrêpêki ing Dyan Sêsôngka | wus jinarwa karsa rajèng | Dyan Sôngka matur sandika | wangsul atmajèng Tuban | warnanên kang para ratu | pra dipati Bêlambangan ||

67. samya gambira ing ati |

--- 505 ---

warna-warna ing panyipta | samya adhandhang palugon | mangrok bôndawala mangkrak | sawênèsawênèh. mangrês mirsa | kang têbih atêmah jêmur | girang-girang ngajap laga ||

68. ya ta rahadyan minantri | wikan osiking punggawa | ngandika mring para katong | kabèh wong ing Bêlambangan | aywa sumêlang driya | pasrahêna ing dewa gung | kang marna ing titahira ||

69. kang sinung sabda tanpa ngling | konjêm sagung kang punggawa | samya bukuh pilênggahe | riwusnya nêbda mring wadya | Radyan Damarsasôngka | majêng saha awotsantun | ing wuri wadya sungkawa ||

76. Pangkur

1. warnanên ing pagêlaran | kyana patih lan sagung pra dipati | wus maglaran ngalun-alun | ya ta sang adipatya | ngatag putra Setra Kumitir mangsah wus | samya sikêp tamêng pêdhang | wus pangguh rahadyan mantri ||

2. anulya wontên timbalan | mring apatya kinèn ngungêlna aglis | têngara kang kalaganjur | ngatag wus munya ngangkang | radyan kalih kang tamèng pinutêr asru | sarya kang pêdhang ingayat | sasolah pawor lan gêndhing ||

3. nora pati yên bagusa | mung bêsuse gawe ojat sabumi | kinayang sumbaganipun | karya pangeram-eram | cingak sagung [sa...]

--- 506 ---

[...gung] wadyabala kang andulu | sang kalih saya sudira | Dyan Sasôngka dèn kêmbuli ||

4. radyan sinabêt ing pêdhang | nora osik sêrambut nora titis | dyan kalih merang ing kalbu | dadya pêdhang tinampan | gêbrag sampir sarya lumumpat sumiyut | Dyan Sôngka tansah mêrdapa | tan anglawan dèn pêdhangi ||

5. ya warnanên sang nata |Kurang satu suku kata: ya ta warnanên sang nata. duk umiyat ing Radyan Damarsasi | sêkala tan kêna muwus | wurcitaning wardaya | nora bakal karsaning Hyang Sugsmana Gung | amarna ing titahira | gya ngliring mring Rarasati ||

6. sang dyah patih wus anduga | liringira sang nata wus mranani | wêntaring netya sinamun | de Sang Dyah Anjasmara | sêdangunya tansah mrêbêng pan èsmu luh | mèsêm ing tyas sri narendra | wusana ngandika aris ||

7. Anjasmara dèn prêcaya | môngsa-borong karsaning jawata di | Anjasmara matur nuwun | waspa mijil ngusapan | sri narendra pinancêr pangliringipun | ing rahadyan ayu patya | tanggap Rêtna Rarasati ||

8. gya mingsrê pilênggahira | Sêpêtmadu Wilaja kang tinuding | adhawuh mring sang binagus | radyan kinèn malêsa | nêmbah mêsat dhawuhkên karsaning

--- 507 ---

prabu | ya ta dyan kalih sudi |Kurang satu suku kata: ya ta dyan kalih sudibya. ambêg wikamama wêngis ||

9. Dyan Layangseta manrajang | mêdhang milar sarwi anggêbrag tamsir | Dyan Layangkumitir nubruk | mêdhang sarwi lumumpat | gya tinangkis ing asta kang pêdhang putung | Dyan Seta mêdhang katampan | pinutung kadya gulali ||

10. Kumitir nyandhak talêmpak | Dyan Sasôngka linantar wus katampin | Seta mingrê nyandhak ganjur | kinayang panumbaknya | gya tinangkis kunca gigal watang putung | Kumitir anarik katga | manubruk nuduk katangsil ||

11. manrajang malih katampan | kang curiga sinêndhal datan osik | dêdêr madêdêr sru pangguh | Layangseta manrajang | goco sangking kanan cinandhak kang dhuwung | wanti dyan kalih manyêndhal | tan osik Dyan Damarsasi ||

12. manubruk sarêng manyandhak | Dyan Sasôngka winaglut datan osik | mawanti-wanti jinunjung | tan osik Dyan Sasôngka | Layangseta cinandhakkên pinggangipun | binanting Seta kantaka | Layangkumitir tinangsil ||

13. binuncang tiba lir balang | anibani wadya gung kang anangkil | tiba jungkêl êndhas bênjut | kaparêng tibanira | ing ngarsane Arya Menak Koncar

--- 508 ---

jumbul | kagyat mundur pilênggahnya | Dyan Kumitir tinampiling ||

14. sangsaya akêlayaban | ingayatan arsa dèn kaping kalih | Rahadyan Buntaran gupuh | jawil mring Menak Koncar | tan prayogi têmah yèn asalin bubuh | mèsêm tumungkul dyan arya | tan mawi mangsuli angling ||

15. gumrê suraking kuswala | gêdrê gumruh lir karêngèng wiyati | giyak kadya abên sawung | ya ta wong kêpatihan | sarêng mirsa gustinira datan emut | supe ing purwa duksina | majêng sêdyarsa ngrok jurit ||

16. manêmpuh asalang-tunjang | wikan untapipun gunging pra dasih | sinapih gya pati gupuh | minggah ing siti bêntar | gurawalan wus prapta ngarsa sang prabu | umatur sarywèsmu waspa | gusti pun dasih tur pati ||

17. yèn parêng karsa sang nata | ulun suwun dasih Seta Kumitir | gusti wêlasa mring ulun | lêhêng awèt ngabdia | ing paduka pun dasih narimèng pandum | ywa ngantya kaparèng tiwas | gusti pun Seta Kumitir ||

18. angrês ing tyas sri narendra | duk miyarsa aturira kya patih | ririh angandika ya wus | bapa sira sapiha | atmanira Seta Kumitir dèn gupuh | dene Si Damarsasôngka | sun pasrahkên [pa...]

--- 509 ---

[...srahkên] sira yêgti ||

19. mungguh utamaning lampah | kyana patih matur nu wus mijil |Kurang satu suku kata: kyana patih matur nuwun wus mijil. ya ta sang kumaraning rum | ri wusnya rampung nêbda | têdhak sangking dhêdhampar kundur ngêdhatun | sarwi ngawe Anjasmara | wus cêlak sang dyah kinanthi ||

20. sang adipati wus mêdal | sarwi nyapih ing putranira kalih | Seta Kumitir tinundhung | mantuk ngriyini lampah | kyana patih mêrpêki agupuh-gupuh | ing sang môndra Partasmara | kang putra rinangkul ririh ||

21. anggèr putrane pun bapa | wong abagus sampun kasêrêng runtik | pun bapa narimèng pandum | na anggèr jênang sela | dipun agung pangapura sih wong bagus | mring rinta kêkalih radyan | anggèr wêlasa mring mami ||

22. pun Kumitir Layangseta | ywa sumêlang sampun kapurbèng mami | ulun tingalana masku | Radyan Damarsasôngka | mangrêpa nor tur sêmbah umatur nuwun | nulya samya magêlaran | radyan wadyanya sinapih ||

23. konjêm sagung kang sumewa | sapraptanya radyan ing pôncaniti | tan wênang manêngèng luhur | lir mulat surya côndra | tanpa mosik atmajèng Tuban kawuwus | datansah angêmu waspa | kathah kang karasèng galih ||

--- 510 ---

24. kyana patih gya parentah | mring sagunging wadya ing Maospait | tatuguran ngalun-alun | saha anambut karya | juga-juga rêngganing pura winangun | wus samya pinatah-patah | sakaryanira pribadi ||

25. sêgsana wus aluwaran | Dyan Sasôngka ingancaran kya patih | asta kinanthi wus kondur | mring dalêm kapatihan | saha wadya kuswala luwaran sampun | warnanên sri naranata | wus kondur mring dalêm puri ||

26. Anjasmara anèng ngarsa | rinakêt sih wêntaring sabda manis | inggaring kanyinèng sêmu | Sang Rêtna Anjasmara | nuwun pamit mêdal linilan wus kondur | lan sagung pra putri tawan | wus samya luwaran sami ||

27. lajêng samya masanggrahan | nèng jawining kitha ing Maospait | sêdene Dyan Sôngka sampun | lumèngsèr masanggrahan | kyana patih ngatêrkên jawining pintu | sarya anganthi kang asta | sasolah ngêmorkên galih ||

28. rakêt-rumakêting netya | kyana patih wus pinrak bangsal malih | myang pra dipati sêdarum | pararya para menak | dêmang rôngga êmpu mêlandang bêbuyut | pêpak anèng kêpatihan | cumondhong karsaning patih ||

--- 511 ---

29. ri wusnya pinatah karya | lêluwaran pararya pra dipati | kunêng gênti kang winuwus | wau sang prabu rara | aningali marang Radèn Damarsantun | ciptèng tyas wus pêsthiningwang | tuwin wadya jalu èstri ||

30. sarêng dènira tumingal | mung sakêdhap lir kilat barung thathit | akarya wêwahing gandrung | dyan kondur prabu kênya | mring kêdhatyan ginarêbêg ing para rum | gandrung-gandrung anèng marga | sang nata ngolah mêmanis ||

77. Dhandhanggula

1. gandrung-gandrung kusumaning adi | lir pralaya sajroning agêsang | kawistara wirangronge | sagung brana di luhung | pan ginêlar mrih sirnèng kingkin | sang dyah miyat ing brana | saya wuwuh gandrung | wusana arum ngandika | Anjasmara timbalana ngarsa mami | mentar Sêpêt Wilaja ||

2. tan winarna marga sampun prapti | dhinawuhkên timbalan narendra | Anjasmara anulya ge | kèrit marang kadhatun | prapta ngabyantaranira ji | sang dyah mangraup pada | wus kinèn alungguh | sang prabu rara ngandika | dèn aparêg linggihmu kêlawan mami | sang dyah marêg alênggah ||

3. wus aparêg sang dyah ngandika ris | Anjasmara ngong mundhut lilanta | sun mèt kadang mring dhèwèke | ya yayi basaningsun | dèn alila têrusing [tê...]

--- 512 ---

[...rusing] ati | sun ajak mugti sira | anèng Majalangu | sinau mong maru kathah | Anjasmara manêmbah sumungkêm siti | gusti ulun sumôngga ||

4. ing sakarsa dalêm sri bupati | sampun mênggah gusti kang mangkana | sênadyan pêjah gêsange | pun Anjasmara kunjuk | sri narendra mangsuli angling | dhuh yayi sun tarima | sêtyanta maringsun | manira ngêmpèk kewala | marang sira baboyongan para putri | kabèh kasraha sira ||

5. lah ta yayi amuliha aglis | timbalana yi lakinira |Kurang satu suku kata: timbalana yayi lakinira. nata dhawuh timbalane | mring êmbanira gupuh | dhawuhêna marang si patih | kabèh para nayaka | ngiringêna iku | ya marang Si Damarwulan | duta mentar praptèng jawi wus apanggih | lawan rêkyana patya ||

6. dhinawuhkên timbalan narpati | kyana patih umatur sandika | kunêng Anjasmara lèngsèr | sangking ngarsa sang prabu | para putri boyongan ngiring | sang rêtna anèng marga | tansah arat luh |Kurang satu suku kata: tansah arawat luh. sangking sru trêsna mring priya | sangêt ajrih dhumatêng sang prabu dèwi | wus prasasat jawata ||

7. mêthuk paregolan prabu dèwi | abusana ingkang adi mulya | ngagêm sinjang cindhe ijo | tanpa

--- 513 ---

sêngkang sang prabu | tan antara wau kang prapti | Rahadèn Damarwulan | ginarbêg wadya gung | sang prabu sarêng tumingal | pêrnajane nênggih Radèn Damarsasi | pinandêng mring sang rêtna ||

8. kamyat mancur mancorong awêning | ponang cahya pan patang prakara | gya sirna wau urube | dene sêmuning urub | ingkang putih amêrtandhani | yèn turune wong tapa | kang abang puniku | tôndha trah prajurit tama | ingkang bêning punika amêrtandhani | yèn turuning wibawa ||

9. urubira iku mêrtandhani | lamun trahing wong mangolah tapa | urub kang nèng jaja gone | sirnaning punang urub | kamyat ana janma alinggih | munggèng ing kursi dênta | ingap pra arum |Kurang satu suku kata: ingayap pra arum. ngagêm gêlung kakêlingan | Damarwulan myat jajane prabu dèwi | kamyat dyah duk sineba ||

10. prabu rara sigra marêpêgi | dupi marêg wau Damarwulan | karsanira awotsinom | sang rêtna gya sinambut | pan ingêmban kusumèng puri | marang Radèn Sasôngka | sang prabu tan ayun | têmah akêkanthèn asta | yèn sinawang lir Kumajaya lan Ratih | ya ta Dyah Anjasmara ||

11. aparentah marang para putri | kabèh padha nabuha gamêlan | pra putri gya nabuh [na...]

--- 514 ---

[...buh] age | swaranya umyang arum | busanani sajroning puri | lir pura Ngendraloka | gamêlannya suwuk | Anjasmara aparentah | payo kabèh sagung ingkang para putri | padha mundur sing pura ||

12. kabèh aja ana kang ngregoni | mring ki lurah mundur Anjasmara | sangking sajroning kêdhaton | sang dyah sru merang kalbu | para putri boyongan ngiring | sapraptanirèng jaba | Anjasmara muwun | pra putri milya karuna | ngangsêg-angsêg kang sawênèh angrêrintih | ya ta ngling Anjasmara ||

13. mênang apa ka awak mami |Kurang satu suku kata: mênang apa kakang awak mami. duwe maru kang mêngku nêgara | Sasmitaningrum ature | sampun angraos ulun | lamun botên sagêt anêmpil | sabin sêdaya bêra | kang toya binêndung | ingilèkkên pucuk arga | yêgti namung ngadhang toya sangking langit | mênawi wontên udan ||

14. Suselawati sumambung angling | katuwone babo awak ingwang | lunga sangking nêgarèngong | pisah lan bapa biyung | wêkasane manggung wiyadi | baya wus pêsthiningwang | adhuh dewa adhuh | luhung banjutên kewala | tangèh lamun jinarna kang para putri | kang samya sru sungkawa ||

15. kawarnaa Radyan Damarsasi | lawan [la...]

--- 515 ---

[...wan] sira sang prabu wanodya | kang munggèng sajroning kobong | sang rêtna rinarungrum | anrapakên swara rum manis | sêmut bang caconthongan | nora larang masku | sun tohi takêr ludira | nahing anggèr lir dewadaru ing swargi | gônda rum amrik kongas ||

16. ulun gusti tan angraos krami | ciptèng ngabdya widadi swarga |Kurang satu suku kata: ciptèng ngabdya widadari swarga. dhuh mas mirah musthikane | pra wanodya sêdarum | radèn sigra ngaras panêpi | sang dyah amiwal karsa | kakung saya sêngkut | nrapakên kidung srênggara | winor lawan kêkawin sinawung gêndhing | lir angalapna jiwa ||

17. dhuh kusuma musthika jro puri | ingkang jait ing wardayaningwang | sang dyah wus sumarah ing rèh | datan winarnèng kidung | dènnya main tigswara lungit | ya wêlèh ingkang kôndha | rinasa ing sêmu | sêmune kakung wanodya | nèng jro tilam samya karsa wor ing kapti | mangun tilawat Kuran ||

18. siyang dalu tan pêgat karonsih | sih-sinihan putri lawan putra | ya ta para êmban kabèh | tuwin kang para babu | jawi kobong pra samya ngintip | datan kêna pinênggak | tanbuh polahipun | guyu-ginuyu lan kônca | kang sawênèh angucap [angu...]

--- 516 ---

[...cap] mêngko tak jiwit | dhuh marga sutaningwang ||

19. dene datan karuan ti mami | kudhandhangan kang sawênèh ngucap | dhuh kapriye bibèkane | aku kudu gumuyu | lênglêng miyat sri narapati | awakku buntayangan | panjêlat-panjêlut | lir sarpa dhiwêl makrura | kudu nyakot mring dika ingsun kêmahi | tak cêthol lambenira ||

20. dhuh bèkane kakune ti mami | kaya-kaya kadi ngong irisa | ana inya siji manèh | amingkis wastranipun | ngrungu sang dyah dipun rêrêngih | swara rum nganyut manah | wor gêndhing lan kidung | lir brêmara nguswèng sêkar | ni mbok inya kancane dipun uyuhi | bubar agirap-girap ||

21. kawarnaa kusumaning puri | sawusira pinardi asmara | sarira sangêt kalêson | de tinêmbe ing kakung | gya ingêmban sang rêtnèng puri | binêgta ing patirtan | gya sêsuci sampun | kalih lênggah kanthil dênta | linèmèkan kasur babut prangwêdani | eca kalih gêgônda ||

22. para cèthi ngayap kanan kering | sakêlangkung sukaning wardaya | wong sajro kadhaton kabèh | suka-suka anutug | abêdhayan [a...]

--- 517 ---

[...bêdhayan] raina wêngi | srimpèn abêgsa dhadhap | kang sawênèhipun | anênanggap wayang purwa | wayang gêdhog sêdayane angrêsêpi | kasukan ngalam donya ||

23. agung alit wadya Majapait | sêdya amrih sukaning sang nata | ya ta gênti winiraos | kang agung amangun kung | Anjasmara asru anangis | dènnya tan sagêt mulat | duk kalaning dulu | ing pratingkah pêpasihan | prabu dèwi lawan Radèn Damarsasi | tansah mijil kang waspa ||

78. Mijil

1. Sasmitaningrum Suselawati | myat tingkah karongron | pan karasa ing driya kalihe | samya nangis sambate mlas-asih | katuwon wak mami | yèn awèt mangun kung ||

2. mêsthi mati ingsun tanpa sakit | tan kuwat wirangrong | dhuh kapriye ragèngsun dadine | prabu rara sarêng amiyarsi | tangise sang dèwi | sêgsana gya matur ||

3. dhuh kakang mas manira miyarsi | tangise pra sinom | bok iyaa kangmas dipun age | prihên luntur atine ywa nangis | ya ta Damarsasi | sêmana gya tumrun ||

4. amariniamarani.

ênggone sang dèwi | Anjasmara alon | rum amanis rahadèn wuwuse | dhuh nah anggèr jimat mundri mami | mèndêla ywa runtik | sang dyah gya sinambut ||

--- 518 ---

5. wus ingêmban kusumaning adi | binêgtèbinêgtèng. jinêm rom | rinarungrum sang dyah mring kakunge | kinidungan ing gêndhing kêkawin | swara rum amanis | lir kilang mor madu ||

6. wus kapadhan ing asmara jati | dumugya karongron | jinatenan sang dyah mring kakunge | lilih ing tyas inggar mari kingkin | sigêgên kang rêsmi | gênti kang winuwus ||

7. prabu kênya amiyos siniwi | magêlaran abyor | datan pisah Dyan Damarwulane | abra murub busananing aji | ginarbêg pra cèthi | kanan kering pungkur ||

8. ingkang upacara munggèng wuri | sawênèh wong wadon | ngampil layang kêncana samake | upacara mawarni mangapit | dene kang jajari | banyakdhalang ngayun ||

9. barsihan kacumas sawunggaling | kang nèng wuri katong | gêgamane ngayuda sagunge | nyata pantês Radyan Damarsasi | ginarbêg ing janmi | wadya Majalangu ||

10. agêng alit jalu miwah èstri | sêdayane golong | asih lulut anggusti anggêpe | marang sira Radèn Damarsasi | tan siwah ing nguni | duk jumênêngipun ||

11. prabu rara mêngku Majapait | wus rawuh sang katong | nèng sitinggil binaturatane | ratu ayu pinrak dhampar [dha...]

--- 519 ---

[...mpar] gadhing | Radèn Damarsasi | jajar dènnya lungguh ||

12. kyana patih sakancane sami | wangsul dènnya lunggoh | tan kaliru ing prênah-prênahe | munggèng ngarsa lênggahnya kya patih | lir konjêm ing siti | lingsêm dènnya dulu ||

13. awor ajrih myat Dyan Damarsasi | tuwin radèn karo | Seta lawan Layangkumitire | merang ajrih netya pucat putih | mung dyan arya tuwin | ing Tuban sang sunu ||

14. sukèng driya kamyat wêdana brit | wantêring pangrojong | para tabit êmpu mêlandange | wasi rêsi janggan nguyu cantrik | puthut aglar ngarsi | uluguntung nujum ||

15. pra pandhita wus sumiwèng ngarsi | kadya samodra rob | wadyabala tinon bêlabare | sêsêg jêjêl wadya kang sumiwi | busananing janmi | lir prawata santun ||

16. prabu rara angandika aris | sagung kawulèngong | iya padha sêgsènana kabèh | karsaningsun Radyan Damarsasi | madêga narpati | mêngku Majalangu ||

17. awit uwis ing punagi mami | sapa bisa mocok | Menakjingga iya ing murdane | pasthi ngadêg natèng Maospait | duwe saisining | nagri Majalangu ||

18. lan malihe sun paringi nami | Brawijaya Katong | dipun padha [pa...]

--- 520 ---

[...dha] ngèstokake kabèh | gêdhe cilik sagung wadya sami | samya saur-pêgsi | wadya gung gumrumung ||

19. urmat muni swara wanti-wanti | mariyêm gora ngrok | ingliranglir. guntur abarung swarane | têtadhahan tan adangu mijil | sangking jroning puri | isi wastra mungguh ||

20. gya binagi busana wêradin | mring wadya sang katong | gêdhe cilik kawêratan kabèh | pêpundhutan tan adangu mijil | myang boga myang bugti | wus wêrata dinum ||

21. suka-suka kang wadya gung alit | ing tyas sami kasok | wus dumugi gènnya bugti kabèh | pra niyaka tuwin kang wadya lit | sami wangsul malih | mring linggihanipun ||

22. Brawijaya ya ta ngandika ris | sagung kawulèngong | Majapait kang wus padha layon | nèng paprangan linggihe samangkin | sutane kang dadi | dene aranipun ||

23. anunggaka sêmi kang wus mati | yèn tan darbe kang wong | atma jalu êndi li warise | gumantia linggihe puniki | sagung pra dipati | suka duk angrungu ||

24. saur-pêgsi sagung ingkang dasih | anulya sang katong | angandika pan arum sêbdane | kawulèngsun èstokêna sami | Buntaran si adhi [a...]

--- 521 ---

[...dhi] | sun sêngkakkên luhur ||

25. ingong junjung lungguh adipati | nèng Tuban gumantos | ing ramane suwargi kang layon | Si Watangan sun junjung alinggih | gumanti kang lalis | nèng Daha ngong tandur ||

26. iya lungguh adipati nênggih | Menak Koncar ri ngong | ingsun tandur Lumajang lungguhe | adipati Si Seta Kumitir | sun paringi linggih | ana Wawong sèwu ||

27. dikaroning kakang lawan adhi | ki patih karsèngong | ingsun ganjar pan sèwu lungguhe | Sabdapalon Nayagenggong iki | ingsun ganjar linggih | bêngkok bumi sèwu ||

28. uwong siji lan pun sungi putri | ya Ki Sabdapalon | iya putri kang nandhang trimane | Nayagenggong Putri Kincangmanis | Menak Koncar iki | iya karsaningsun ||

29. ngong trimani yayi Dyah Sêkati | Buntaran aringong | Dyah Kalpikawati tarimane | yayi Watangan sun tarimani | Dyah Kalpikaningsih | putri kalihipun ||

30. arinira Menak Koncar nênggih | tlas dhawuh sang katong | tan ingucap sagung rêroncène | sampun jêngkar sineba sang aji | kondur dalêm puri | praptaning kêdhatun ||

31. gya pinêthuk ing garwa sang putri | pinarak karongron | Anjasmara ingandikan age | sampun [sampu...]

--- 522 ---

[...n] prapta lênggah anèng ngarsi | jajar Rarasati | sang dyah èsmu wuyung ||

79. Asmaradana

1. prabu rara matur aris | mring raka Sri Brawijaya | kakang prabu karsaningong | kawula atur pranata | mênggahing para garwa | gilirana tigang dalu | inggih ing karsa manira ||

2. ywa ngantos sulayèng kapti | sagung ingkang para garwa | tuwan anèng pantiningong | tigang dalu agilira | pantine Anjasmara | lan putri tawan sêdarum | tigang dalu angaliha ||

3. ing gèn yayi Rarasati | putrane dipati Daha | putri papat sor-sorane | Widawati Widasmara | Citrawati Trasmara | Susela lan Sasmitèngrum | wong roro kang têlung dina ||

4. sang prabu mèsêm miyarsi | yayi ngong nora cuwêngah | sakarsa ingong rumojong | sagung pra putri miyarsa | sami inggar ing driya | nêngna wau sang aprabu | Brawijaya Majalêngka ||

5. kang sampun mangun kamugtin | lawan sagung para garwa | gênti ingkang winiraos | kocapa rêkyana patya | Lugêndèr anèng wisma | lênggah lan atmajanipun | Kumitir lan Layangseta ||

6. lan kang garwa kyana patih | Lugêndèr aris ngandika | lawan atmajane karo | kulup paran karsanira | apa wus tulus sira | Seta Kumitir [Ku...]

--- 523 ---

[...mitir] umatur | yèn rama parêng ing karsa ||

7. sae mèt sraya kang sêgti | môngsa ta kiranga jaman | sabab kula botên sae | ngawula pun Damarwulan | milane sapunika | tan sagêt nglampahi ulun | botên niyat botên nêdya ||

8. ngawula dhatêng pêngarit | lamun nyuwawèni tuwan | suwawi mring Wandhan age | tuwin mring Anggris nêgara | nguni adarbe karsa | dhatêng kusumaning arum | prabu kênya Majalêngka ||

9. garwanya ki patih angling | kulup-kulup atmajèng wang | aja lunga sira anggèr | nungkula bae nak ingwang | ngêmonga kadangira | Si Anjasmara ta kup |Kurang satu suku kata: Si Anjasmara ta kulup. jêr sira wus dèn apura ||

10. nadyan antuk sraya gusti | ratu kang luwih digdaya | môngsa bisa ngalahake | Brawijaya Majalêngka | apan kêkasih dewa | Seta sugal wuwusipun | agêgurêm dhidhis bêras ||

11. titiyoni punang wanci | Ki Patih Lugêndèr mêdal | lawan atmajane karo | nora pati gulang-gulang | jinêman gunggung kèhnya | sêdaya wong patang puluh | kang ngiring rêkyana patya ||

12. nêdya mring Wandhan nagari | sêmana wus bangun rina | wus katur marang sang katong | solahe rêkyana patya | langkung ngungun narendra | osiking

--- 524 ---

driya sang prabu | sapa ngêmong jênêng ingwang ||

13. Dyah Anjasmara udani | sang nata ngêmu sungkawa | winor lan guywa ature | pangeran sampun sungkawa | wong tuwa tanpa nalar | têtêp panjilmaning satru | yèn mênggah cipta kawula ||

14. suka bapa têkèng pati | sadêrah kula tan eman | têtêp wong tuwa tan sae | Brawijaya ngrangkul garwa | alon ing sabdanira | dhuh kusuma jimat ingsun | bênêr sira nora salah ||

15. nanging nimas karsa mami | si bapa patih bisaa | mugti nèng nêgara kene | mungkura pênggawe ala | nêngna Sri Brawijaya | gênti malih kang winuwus | kocapa nêgari Wandhan ||

16. prituwin sang natèng Anggris | lagya miyos siniwaka | pêpak pra dipati andhèr | para menak jagabela | drapati priyataka | prasamya adhèrandhèr. nèng ngayun | santana lawan satriya ||

17. prajurit rôngga ngabèi | bupati abra bêranang | maneka-neka prabote | dinulu sangking kadohan | lir gunung gêni sinang | pradônggapati mawêlu | têmpur sunaring busana ||

18. sang nata eca siniwi | kasaru ing praptanira | rêkyana patih Lugêndèr | kêlawan atmajanira | ngandikan marêg ngarsa | sang nata kalih andulu | sêklangkung kagyating driya ||

--- 525 ---

19. ya ta ngandika sang aji | ing Wandhan marang ki patya | paran karsa praptèng kene | tan nganggo paring parigsa | kaliwat kagèt ingwa |ingwang. kyana patih nêmbah matur | milamba marêk ing tuwan ||

20. kawula atur udani | sang prabu kênya sêmangkya | sampun akrami wiyose | antuk sikêp hyang aldaka | lajêng jumênêng nata | nèng nêgari Majalangu | kawula lan suta amba ||

21. pan arsa dipun pêjahi | saênggèn kinuya-kuya | mênawi parêng sang katong | nêgari ing Majalêngka | prayogi linurugan | owêl kusumaning ayu | kalap rèncèk dhusun sudra ||

22. prayogi sri narapati | amêngkua prabu kênya | tan kuciwa sami katong | kyana patih kathah-kathah | tur bangus ing sang nata | narendra kalih sru bêndu | jaja bang mawinga-winga ||

23. wêdana lir wora-wari | kithal wor suh andikanya | dene anampik maringong | mêngko krama panakawan | tan arsa nêmu mulya | sang nata lajêng adhawuh | dhumatêng ing patihira ||

24. kine têngara aglis |Kurang satu suku kata: kinen atêngara aglis. patih amêpaka bala | kya patih sandika ture | kang bêndhe tinitir sigra | kêndhang bèri sauran | swaranya umyang gumuruh | wus samêgta kang gêgaman ||

25. budhal wadya kang pêngarsi | natèng Anggris lawan Wandhan [Wa...]

--- 526 ---

[...ndhan] | langkung kèh wadyabalane | gêgaman abra bêranang | busana neka-neka | lir pendah wukir katunu | Raja Anggris lawan Wandhan ||

26. busana murup marnani | ngandika marang ki patya | budhalna wadyabalèngong | wus budhal kang wadyakuswa | sang nata munggèng wuntat | tan winarna lampahipun | gênti malih kang kocapa ||

27. dhukuh Sawahan winarni | kabawah ing Majalêngka | langkung sangêt asri tinon | nalika Patih Udara | kesah sing Majalêngka | kampir pasawahan ngriku | akrama sutèng pandhita ||

28. lami-lami wêka siji | jalu bagus warnanira | Kuda Rêrangin parabe | apantês sasolahira | kacatur wus diwasa | umatur ing ibunipun | ibu pundi yayah kula ||

29. kang ibu alon mangsuli | wruhanira sutaningwang | ramanira uwis layon | tan karuwan lenanira | wus lawas lunganira | Kuda Rêrangin lon matur | yèn makatên ibu kula ||

30. sapunika nuwun pamit | ngupadosi kangjêng rama | sênadyan ta sampun layon | utami pinanggih gêsang | kula yun uningaa | yèn lena yun wrin kang kubur | gampil kanthète ing binjang ||

80. Kinanthi

1. nyai rôndha nangis asru |

--- 527 ---

mojar gusti anak mami | sira yun lunga ngumbara | jujugira ana ngêndi | Kuda Rêrangin aturnya | ibu sagène pinanggih ||

2. rama kêdah kula ruruh | wusnya mojar awotsari | bonbok. rôndha ngling ngêmu waspa | adhuh nyawa anak mami | yèn sirèstu lunga nyawa | sapa ngong tingali gusti ||

3. dene yèn tan kêna kulup | sirèku manira pênging | ya anggèr sira lungaa | panakawanmu yya kèri | Dyan Kuda Rêrangin pangkat | panakawannya tut wuri ||

4. kalunta-kalunta lumaku | anasak-nasak wanadri | sumêdya minggah ngaldaka | wusira prapta nèng wukir | praptèng ngarsa sang pandhi |Kurang satu suku kata: praptèng ngarsa sang pandhita. aturnya Kuda Rêrangin ||

5. kaki kula tanya tuhu | ênggone sudarma mami | ki ajar alon sabdanya | adhuh nyawa putu mami | sirèku tanya sudarma | wruhanira putu mami ||

6. wus murcita sudarmamu | ananging ta putu mami | sira duwe kadang lanang | sawiji taruna pêkik | nama Radèn Damarwulan | matur Dyan Kuda Rêrangin ||

7. nèng pundi panggenanipun | sadhèrèk ulun kiyai | amba badhe nuntên panggya | sang rêsi alon nauri | putu yèn sira ngupaya | midêra lumahing bumi ||

8. kaya-kaya tan kêpangguh | yèn wus praptèng mangsanèki |

--- 528 ---

yêgti panggih lawan sira | wusira ingsun tuturi | ngadhanga dalan prapatan | yèn sira wus antuk kaki ||

9. matèni wong patang puluh | sayêgti sira pinanggih | wis putu nuli mangkata | nêmbah Dyan Kuda Rêrangin | lèngsèr mudhun sangking arga | caturdhêndha sampun prapti ||

10. lajêng manggèn anèng ngriku | lan parêpatnya Si Kutis | kunêng gênti winursita | mangsuli carita ngarsi | sapêjahe Menakjingga | ingkang ginupit ing kawi ||

11. anênggih pêpatihipun | Sang Aprabu Urubêsmi | rikala sang nata tiwas | patih kalih tan udani | sira Buta Angkatbuta | têgsih sami pacak baris ||

12. lan sawadyabalanipun | anèng nêgari Kadhiri | anjêjarah angêrayah | sagung desa têpis-wiring | saha wadya sakuswala | ri wusnya miyarsa warti ||

13. yèn Sri Bêsma praptèng lampus | Damarwulan kang mêjahi | rêbat rok sudibyèng lawan | aprang tandhing padha siji | surèng prang adu prawira | Urubêsma praptèng lalis ||

14. tyas tan sipi gêtêr gumyur | tanbuh wurcitaning galih | lir tinêbak mong jajanya | anglêg ing driya prihatin | ketang sih mring Prabu Bêsma | patih kalih

--- 529 ---

waspa mijil ||

15. anglênggêr sidhakêp jêtu |jêtung. sêsambate awor tangis | dhuh gustiku sri narendra | wong guna dibya sinêgti | katuwone awak ingwang | wusana tinilar lalis ||

16. antènana sang aprabu | nèng bale pêngarib-arib | tan sagêt kantun pun bapa | anjilmaa ping sakêthi | sampun liyan dasihêna | ketang sih paduka gusti ||

17. dèrèng kangsi malês ulun | ing pasihan sri bupati | wusana tinilar seda | dasih kantun kawlas-asih | saya karontog tyasira | Kotbuta Katbuta Patih ||

18. jroning wardaya kagugu | ketang trêsna mring sang aji | dene ta rerehanira | pra menak rôngga ngabèi | sagunging para prawira | sami jêtung tan kêna ngling ||

19. warna-warna ciptanipun | sugswèng tyas kabyatan ing sih | sihira Sang Prabu Bêsma | kya patih nêbda mring ari | paran yayi rêmbugira | mungguhing lakon punika ||Guru lagu seharusnya: 8i, mungguhe lakon puniki.

20. ingkang kaya awak ingsun | Angkatbuta matur aris | lamun ta suwawi kakang | prayogi mundur kang baris | dhatêng nagri Bêlambangan | sumiwèng rèh sang arêsi ||

21. paran ing karsa sang wiku | kang dasih yêkti lumiring | wawrat timbang sang pandhita | paduka kêlawan [kêla...]

--- 530 ---

[...wan] mami | samya kinèn mong sang nata | wusana sang prabu lalis ||

22. wit tyas arda pugal digung | angrusak gusti utami | mangrurah yudaning praja | têtêp kakang lawan mami | cabar tiwas mung rumêgsa | arjaning gusti sang aji ||

23. tan wignya namaning ulun | misesèng rat ambawani | datan liya ulun kakang | ngaturakên pati urip | lan marna solanging tingkah | pasrah jiwa raga sami ||

24. ulun dugi sang awiku | kogêl mring paduka yêgti | witning nguni sang pandhita | ngantya sangêt amambêngi | ing rèh ardaning sang nata | mangurah hayuning aji ||

25. nanging nguni sang aprabu | sura pugal tan ayun wrin | kalimput ing murka arda | Kotbuta sareng miyarsi | ingkang rayi pirêmbagnya | lêgêg mangangên ing galih ||

26. lêrês arisnya kang atur | wusana manabda manis | bênêr yayi rêmbugira | sêgsana rêkyana patih | parentah ing wadyabala | sêdya mundur ponang baris ||

27. marang ing Blambangan daut | tan winarna anèng margi | ing arga Sêmèru prapta | marêngi sang maha rêsi | tamuan cundakèng nata | sira Dayun ingkang ngirit ||

28. ambêgta bandhosanipun | bandhosa SraSri. Urubêsmi | Dayun titi aturira | purwa madya wusananing | salirira sang jayèng prang |

--- 531 ---

myang marna kawijayaning ||

29. jayaning sang jayèng pupuh | solanging rèh susela di | arjèng pragya palamarta | ing budya ngasturi amrik | sêgti dibya dikarèng rat | santya budya ambêg luwih ||

30. puruswèng rat amarta lus | ing jagat tanpa tumandhing | wicagswèng surèng ngalaga | Dayun aturira titi | ing purwa madya wusana | saliring rèh sri bupati ||

31. sang tapa wusnya myarsa tur | bandhosa binuka aglis | nèng ngarsaning sang pandhita | jêngêr lumyat mugswèng galih | lir mati sajroning gêsang | tri pandurat tanpa manis ||

81. Dhandhanggula

1. awêkasan pasrah jawata di | tandya ngadêg saya nêngèng tawang | angangkat asta kalihe | sokur ing bathara gung | putra nata tumêkèng lalis | manglêmbana sakarsan | nira bathara gung | amayang ing titahira | wiraga lir sarah munggèng ing jaladri | anut karsaning ombak ||

2. tandya gêtêr patêr anauri | lêga tyase sang maha pandhita | malah sokur ing dewane | tandya winêdhar sampun | aparentah kunarpa aji | ingunggahkên pancaka | layon binêsmi wus | layonira wus murcita | tan wun awor kumutug urubing gêni | wimbuh sinindikara ||sinidikara.

3. tan antara dasih tur upêgsi [u...]

--- 532 ---

[...pêgsi] | yèn kya patih Buta Angkatbuta | saha wadya punggawane | pra menak pra tumênggung | yun sumewa sang maha yêgti | èsmu kagèt sang tapa | gya ngandikan laju | kya patih sapraptanira | gurawalan sumungkêm suku sang yogi | sêsambat wor karuna ||

4. kathah-kathah ature kya patih | kang sinambat gustine Sang Bêsma | miwah ngaturkên tiwase | rèhning rumêgsèng ratu | têkèng andêl rêkyana patih | malih tur pêjah gêsang | sumôngga sang wiku | jinura kang jiwaraga | sang atapa lêgêg wau amiyarsi | wusana ririh nabda ||

5. arum manis timbalan sang rêsi | marang kalih ki rêkyana patya | lir ngarih-arih dhawuhe | wus aja sira catur | takdiring hyang kang murbèng titis | patine gustinira | pinandum dewa gung | sira padha alungguha | kyana patih sêgsana tata alinggih | sang tapa malih lingnya ||

6. ayya akèh-akèh sira pikir | wus pinasthi karsaning Sugsmana | kang agung anitahake | amurwèng rat sawêgung | kang budyarja pusakèng aji | arjaning karaharjan | murwèng rat pinunjul | samêngko pan wus tumêka | ing janjine tan kêna owah lan gingsir | sinotya ing bawana ||

7. kinasihan hyang jagat pramèsthi | kinasdu

--- 533 ---

ngrèh mulyaning utama | rinewang sabda dewane | Sang Hyang Asmara nurun | pustakane swarga di luwih | nugsmèng mring Majalêngka | wajibe wak ingsun | tinitah nèng Nungswa Jawa | panglêmbana mangèstu padaning aji | sumiwèng Majalêngka ||

8. hèh ta patih mangko karsa mami | sira lawan pra wadya sêdaya | samêgtaa samoane | sumiwèng Majalangu | nanging sira mundura dhingin | marang ing Bêlambangan | ngayêmna karuhun | sawadya sakuswalanta | sêdhêng têntrêm adêge sri narapati | besuk ta sumewaa ||

9. angirida kabèh saananing | aywa sira èngêt kang wus lena | elinga samêngko kiye | karsaning Hyang Sugsma Gung | karya nata hayuning bumi | ing pangrèh ywa rumêngkang | kya patih asujut | sumungkêm kisma sandika | wus kalilan mundur budhal sawadyèki | mring nagri Bêlambangan ||

10. tan cinatur rêroncèning margi | sampun prapta nagri Bêlambangan | kunêng gênti winiraos | anênggih lampahipun | raja Wandhan kêlawan Anggris | kanthi Lugêndèr patya | sêmana wus rawuh | têpis-wiring Majalêngka | sakèh desa binahak dipun boyongi | wong desa agegeran ||

11. samya ngungsi marang jro nagari | Demak Kudus lan saurutira | ingkang [ing...]

--- 534 ---

[...kang] kamargan lampahe | sampun têluk sêdarum | lan wong Wandhan kêlaw Anggris |Kurang satu suku kata: lan wong Wandhan kêlawan Anggris. ya ta wau kocapa | nagri Majalangu | sang prabu miyos sewaka | mênggêp anèng sitinggil binaturadin | pêpak wadya sumewa ||

12. pra dipati tumênggung lan mantri | menak dêmang rôngga sinang arya | sêntana ngabèi andhèr | prajurit sri supênuh | Menak Koncar nèng ngarsa aji | lan ri kêkalihira | nèng ngarsa sang prabu | ing Tuban tênapi Daha | Menak Koncar manêmbah umatur aris | pukulun sri bathara ||

13. patik gusti pukulun atur wrin | rajèng Anggris atênapi Wandhan | prapta sawadyabalane | samêgtaning apupuh | sri narendra sarêng miyarsi | arum dènnya ngandika | kêlamun kadyèku | ngong mêthuk jabaning kutha | samêgtaa sawadya ngong Majapait | sagêgamaning yuda ||

14. ya ta Menak Koncar sarêng tampi | dhawuh nata lajêng aparentah | sang prabu jêngkar ngadhaton | praptane jro kêdhatun | wus pinêthuk ing garwa patmi | kusuma Majalêngka | ring sang murtining rum | tênapi garwa sêkawan | Anjasmara Rarasati lawan malih | Sasmita lan Susela ||

15. ginarêbêg sagunging apsari | ingkang sami andana rarasnya | sang nata lir upamane | Sang Hyang Bathara [Ba...]

--- 535 ---

[...thara] Guru | kalanira cangkramèng swargi | ginarbêg widadara | widadari grubyug | wus prapta nèng prabayagsa | sri narendra lênggah jajar lan sang dèwi | Kêncana Wungu Sang Dyah ||

16. garwa papat samya lênggah ngarsi | pra biyada marêg wuri aglar | tênapi kanan keringe | sang nata ngandika rum | dhuh kusuma garwèng sun sami | jimat mundri kawula | pun kakang angsung wruh | samêngko sang natèng Wandhan | lawan AnggriAnggris. angirit wadya prajurit | mangrurah Majalêngka ||

17. mila mangke pun kakang apamit | arsa miyos marang pabaratan | amêthukakên ripune | sadaya gustiningsun | akantuna mugti jro puri | ya ta kang garwa gangsal | sarêng aturipun | kawula dhèrèk ayuda | ayun wikan ing rèh wong amagut jurit | kapengin ayun wikan ||

18. sri narendra angandika aris | yèn kadèkukadyèku. hèh Sêpêt Wilaja | dhawuhêna dipun age | mring ri mas Tuban gupuh | atênapi ri mas Kadhiri | sadhiyaa titihan | sagung garwaningsun | mêsat Ni Sêpêt Wilaja | praptèng jawi dhawuhkên sêbda narpati | marang Dipati Tuban ||

19. aprituwin Dipati Kadhiri | kalih sami umatur sandika | wus samêgta sêdayane | têng-têngara [têng-...]

--- 536 ---

[...têngara] bêndhe ngungkung |Lebih satu suku kata: têngara bêndhe ngungkung. tambur slomprèt barungan muni | wor pangriking turôngga | swane gumuruh |Kurang satu suku kata: swarane gumuruh. busana pating galêbyar | ting pancurat kasunaran ing hyang rawi | lir wukir sèwu kobar ||

20. cucukipun kang barêpi baris | Adipati Tuban sawadyanya | asri tinon gêgamane | wuri ingkang sumambung | nênggih Adipati Kadhiri | gêgamanira abra | nênggih kang sumambung | Sang Adipati Lumajang | bupati jro jajari para garwa ji | Sang Dèwi Anjasmara ||

21. Rarasati lawan garwa kalih | Sasmitaningrum Suselawatya | jêmpana di titihane | rinawi sotya gumyur | kadi lintang sayuta ngalih | sunare hyang basmara |baskara. ujyalanya kusut | sri nata nitih dipangga | lawan garwa Kêncanawungu Sang Dèwi | ginarbêg wadyabala ||

22. sanggêp pênuh gêgamaning jurit | sampun prapta ngara-ara jêmbar | lajêng tata pakuwone | rinêngga wangun-wangun | pakuwone sri narapati | rinakit-rakit pura | lan sinungan panggung | kang tabuhan munya umya |umyang. ya ta wau kêsaru praptanirèki | Kotbuta Angkatbuta ||

23. sakuswala gêgamaning jurit | lampahira sangking Bêlambangan | Menak Koncar ing jujuge | lajêng katur sang prabu | lamun Buta Katbuta Patih |

--- 537 ---

prapta sawadyakuswa | yun tumêngèng luhur | mangèstupada narendra | umiring rèh sang nata sarêng miyarsi | langkung sukaning nala ||

24. tinimbalan kyana patih kalih | praptèng ngarsa manêmbah suku sang | lir konjêm siti mukane | sang nata ngandika rum | iya bangêt tarima mami | mring sira kalihira | de sira padha yun | mangruruh ing rèh raharja | ing samêngko karsèngong mring sira kalih | sun srahkên ariningwang ||

25. Menak Koncar Lumajang Dipati | ing sapangrèh ywa sira rumêngkang | sandika kalih ature | nata kondur ngêdhatun | Menak Koncar atata baris | dene cucuking yuda | Menak Koncar mungguh | suwiwi kanan ing Tuban | ingkang kering adipati ing Kadhiri | awak wong Bêlambangan ||

26. Buta Angkatbuta anindhihi | buntuting prang Rôngga Minangsraya | lawan Menak Giyantine | bupati jro sêdagum |sêdarum. anèng panggung sri narapati | lan sagung para garwa | kunêng ta ing dalu | ya ta kawuwusa enjang | gumyang gumruh muni têngaraning jurit | tan sêdya mundur ing prang ||

82. Durma

1. enjing muni têngarane wong ayuda | kêndhang gong lawan bèri | tambur slomprèt umyang | wus dadya gêlarira | wadyabala Majapait | garudha yagsa |

--- 538 ---

wadya Wandhan lan Anggris ||

2. gêlarira pritnêba sarêng umangsah | surak nêmpuh ing jurit | wadya Daha mapag | panggah datan kuciwa | wadya Wandhan angêbyuki | campuh kang yuda | kadya karêngèng langit ||

3. wadya Tuban tandange sapêrti setan | wong Lumajang nulungi | wor rukêt kang yuda | rame tumbak-tinumbak | sawênèh bithi-binithi | pêdhang-pinêdhang | ana jênggit-jinênggit ||

4. kèh warnane dènnya prang nrapakên para | tan ana ngeman pati | prasamya sudira | langkung ramening yuda | gênti rok asilih-ungkih | kathah kang pêjah | mungsuh rewang wor mati ||

5. tandya mili êrah larèn-larèn samya | sangking gunging pêpati | tamèng bêndhe lumrang | nèng kisma kumambang rah | sinawang lir bulus nglangi | swaraning yuda | lir udan sinêmèni ||

6. kèh warnane sambate wong nandhang brana | dhuh biyung kaki nini | bapa maratuwa | ana kang sambat suta | wênèh sambat kadang rabi | wadya ing Wandhan | lan Anggris ngidak wani ||

7. wadya Daha Tuban myang môncanêgara | barise bubar ngisis | wong ing Majalêngka | larut sadaya dhadhal | wong Lumajang sirna gusis | Dyan Menak Koncar | waspada aningali ||

8. wadyabala wus samya larut sadaya |

--- 539 ---

sangêt dukanirèki | mangsah ngagêm watang | Buntaran lan Watangan | mangamuk angowak-awik | lir gajah mêta | pamuknya satriya tri ||

9. singa ingkang tinrajang bubar sar-saran | kang panggah angêmasi | Nganggris lawan Wandhan | lir gabah ingintêran | mundur kasaput ing wêngi | enjang sêmana | satriya tiga sami ||

10. gangsal patih Buta lan pun Angkatbuta | lajêng mangsah ing jurit | wadya Anggris Wandhan | tan ana kiwuling prang | sadaya lumayu giris | ngungsi ing wana | jurang myang têrbis-têrbis ||

11. Layangseta Kumitir sarêng lumajar | nèng marga niba tangi | manjing wanawasa | tan sêdya nolih wuntat | ana wong Anggris barêngi | sami lumajar | asru pamuwusnèki ||

12. baya iku Si Kumitir Layangseta | satriya nistha yêgti | tan wani kiwul prang | aprang tan tatu mlajar | anjalêbut wani isin | nyawaning sona | baya iku kang manjing ||

13. mring ragane Layangkumitir lan Seta | layak jinising gênjik | bangêt dursilanya | anyênyukêri jagat | pêrang dhewe nora wani | jaile dadra | awor panastèn drêngki ||

14. pan sinigêg wadyabala kang lumajar | ya ta malih winarni | Sang Aprabu Wandhan | lan Anggris rêntênging tyas | de wadya kasoran jurit [juri...]

--- 540 ---

[...t] | nèng pasanggrahan | siniwi wadyanèki ||

15. sri narendra ngandika mring wadyanira | paran rêmbugirèki | mungguhing ayuda | apa mangrêmpak yuda | apa mundur ing ajurit | wadya sadaya | aturnya mring sang aji ||

16. sangêt merang dhuh gusti yèn mundur ing prang | luhung lêbur ing jurit | abdinta sadaya | dadosa lamaking prang | sang nata suka ing galih | arum ngandika | ya bangêt trima mami ||

17. prasêtyanta kabèh marang jênêng ingwang | kunêng sang natèng Anggris | lawan natèng Wandhan | gênti malih kocapa | Rahadèn Kuda Rêrangin | nèng Caturdhêndha | ngantya mati kang margi ||

18. sabên wontên janma liwat pinêjahan | dhase tinumpuk sami | kawan dasanira | namung kurang sajuga | kang marga kasêlak mati | tan ana janma | ingkang langkung ing margi ||

19. rina wêngi kasukan saprandènira | tan wontên janma sudi | liwat ing dêdalan | langkung jibêg tyasira | Rahadèn Kuda Rêrangin | ya ta ngandika | mring dasihnya pun Kutis ||

20. lah kapriye polah ingsun Kutis iya | dhas iki kurang siji | marga iki pêjah | tan ana janma liwat | ngong arsa panggih nêmêni | lan kadang ingwang | bok sira bae Kutis ||

21. ingong tigas iya Kutis murdanira | supaya aku nuli |

--- 541 ---

panggih kadang ingwang | Kutis mangsuli nyêntak | basakna dika puniki | dhas sun sajuga | arêp tinigas kêris ||

22. lah ta inggih punapa dosa kawula | mendah dhas jangkêp kalih | sênadyan kaliha | sayêgti niku lara | gulu tinigas ing kêris | tan sudi pêjah | ngong tagsih rêmên urip ||

23. kirig-kirig pun Kutis apandirangan | gya Dyan Kuda Rêrangin | waspada tumingal | marang ing Layangseta | kalawan Layangkumitir | sêklangkung suka | dhuh ika luwih siji ||

24. jaba siji bae ingkang ingsun tigas | sun karya gênêp iki | Kuda Rangin mojar | wong liwat umandhêga | siji bae ingkang siji | sira banjura | kang mandhêg karsa mami ||

25. ingsun tigas uwong liwat gulunira | dhas iki kurang siji | iya gênêpira | wilangan kawan dasa | ngong sêlak onêng kêpati | mring kadang ingwang | Rahadèn Damarsasi ||

26. Layangseta Kumitir ajulalatan | sangêt marasing ati | dènnyarsa tinigas | tyasira maras-maras | angrasa tan darbe gêtih | osiking driya | baya kadangirèki ||

27. Damarwulan sêmana Dyan Layangseta | lawan Layangkumitir | mara mêndhak nêmbah | radèn anilakrama | paduka karsa mêjahi | sagunging tiyang [ti...]

--- 542 ---

[...yang] | punapa kang suwadi ||

28. sirah tumpuk Kuda Rêrangin lingira | mulane sun matèni | sagunge wong liwat | manira angupaya | kadang ngong ran Damarsasi | iya wong tapa | kang tutur marang mami ||

29. bisa têmu ingsun yèn wis gawe pêjah | mring janma kawan dèsi | mêngko kurang juga | durung antuk sun ngadhang | têmah sira mêngko prapti | milarsa mangkya | ngong tigas sira siji ||

30. Layangseta Kumitir sareng miyarsa | ulat biyas aputih | gugup aturira | ajrihira kalintang | mangke radèn kula warti | dhatêng sampeyan | susah tuwan nigasi ||

31. sirah kula mindhak awêwah duraka | ulun wranwrin. kang sayêgti | dhatêng kadang tuwan | Rahadèn Damarwulan | sadhèrèk kula sayêgti | nak-sanak ika | sapungkure sudarmi ||

83. Pangkur

1. inggih wontên Majalêngka | dèn niyaya Rahadèn Damarsasi | mring Sang Prabu Majalangu | kinunjara punika | mila kula kinuya-kuya sang prabu | Brawijaya Majalêngka | amargi kula nglabuhi ||

2. ngrêbat kadang Dyan Sasôngka | kula kawon aprang pupuh sayêgti | milanya mangke angluru | pangungsèn kang sayoga | angrêbata dhatêng Radèn Damarsantun | yèn sampeyan nujwèng [nu...]

--- 543 ---

[...jwèng] karsa | radèn bok inggih suwawi ||

3. Damarwulan dipun rêbat | yèn kalajêng nuntên dipun pêjahi | Kuda Rêrangin duk ngrungu | kumênyut galihira | lir sinêbit talingan sangêting nêpsu | mojar lah payo tuduhna | ênggone sadulur mami ||

4. sêmana sarêng umangkat | Layangseta lawan Layangkumitir | Kuda Rêrangin tut pungkur | lan pun Kutis nèng wuntat | kang ayuda dina-dina têgsih pupuh | dèrèng wontên kang kasoran | mangkana Seta Kumitir ||

5. Kuda Rêrangin nêrajang | pabarisan lajêng angamuk ngungkih | tandange mangiwat-ngiwut | sumbar lah di rupanya | kang ngunjara kadangku Si Damarsantun | singa kang sinêrang pêjah | wong Daha lan wadya Tubin ||

6. Prabu Anggris Wandhan lumyat | mring pamuke Radèn Kuda Rêrangin | angêlojok pêrangipun | osikirèng wardaya | bocah ngêndi dene sudira ing pupuh | mangkana ingkang ayuda | Rahadèn Kuda Rêrangin ||

7. saya nêngah pamukira | ngobrak-abrik tan ana môngga pulih | kang pêrak thinathokthinothok. lampus | wong Majapait rusak | wadya Daha lan Tuban sarêng umagut | radèn kinarubut ing prang | ganjur watang tanpa wilis ||

8. upama

--- 544 ---

lir panjang putra | sinosog ing marang godhonging êpring | kang aprang kasaput dalu | sapih kang bôndayuda | masanggrahan sêdaya kang mêntas pupuh | wadyabala Majalêngka | kasukan ngarsa narpati ||

9. nêngna Prabu Brawijaya | kawarnaa Radèn Kuda Rêrangin | marang pasanggrahanipun | Lugêndèr Kyana Patya | Sang Aprabu Wandhan lan Anggris akumpul | kasukan nèng pasanggrahan | tan kari rêkyana patih ||

10. Lugêndèr lan putranira | Layangseta tuwin Layangkumitir | sami nèng ngarsa sang prabu | natèng Wandhan ngandika | hèh ta patih ingsun mau iya dulu | bocah abagus taruna | prawira ngadoni jurit ||

11. wasis ngolahakên tumbak | lah ta iku sapa ingkang sasiwi | Patih Lugêndèr wotsantun | punika suta amba | kang wuragil sang natèng Wandhan lingnya rum | besuk lamun bisa bêdhah | nêgara ing Majapait ||

12. ngong mèt mantu sutanira | Kyana Patih Lugêndèr amiyarsi | dhawuhira sang aprabu | sangêt kaduwunging tyas | dènnya ngaku atmaja marang sang bagus | têmah arsa tinariman | putrane sri narapati ||

13. yèn tulusa ngong mênênga | Layangseta lawan Layangkumitir | sêmune bakal kasingkur | kya patih sigra nêmbah | patik gusti

--- 545 ---

tadhah duka sang aprabu | kang ulun unjukkên mangkya | suta amba kang wuragil ||

14. pun Kuda Rêrangin nama | inggih sanès suta amba pribadi | anak anggèn ulun mupu | bapa biyung tan ana | nanging kabar gumrahing wartos pukulun | bèbètipun panêluhan | botên pantês nunggil janmi ||

15. nata kalih sêmu duka | nglingira sru hèh patih sira iki | turune wong tukang nêluh | têka sira mèt suta | nora wurung mêngko iya nêluh-nêluh | tan patut awor wong kathah | lah inggal tundhungên patih ||

16. ywa kongsi anandhang baya | Kyana Patih Lugêndèr awotsari | dhawuhkên sabda sang prabu | wong Anggris lan wong Wandhan | Radèn Kuda Rêrangin kinèn anundhung | sapa kang gêlêm kanggonan | dosa gêng ingkang pinanggih ||

17. siniasat ing narendra | wit Dyan Kuda Rêrangin iku dhingin | turune wong tukang nêluh | tan patut awor janma | mung sipate manungsa lamun dinulu | pan batine jajalanat | setan raton kumpul iblis ||

18. misuwur ondhang sang nata | sagunging wong nundhung Kuda Rêrangin | dèn lokakên tukang nêluh | Kuda Rêrangin myarsa | sangêt wirang lir urip sajroning lampus | sru wirang anulya kesah | punakawannya tut wuri ||

19. wangsul minggah [ming...]

--- 546 ---

[...gah] mring aldaka | panggih ajar nguni kang mituturi | tan winarna sampun pangguh | radèn sru wuwusira | sira kaki uwong dhawuk amêrkutuk | ujarmu nora sanyata | ingsun manggih wirang isin ||

20. wus ingsun matèni janma | patang puluh kadangku tan pinanggih | malah wirang kang ngong têmu | tinundhung lan wong Wandhan | lan wong Anggris kabèh padha nyêrbu mring sun | dinalih jinising setan | radèn wusnya warta titi ||

21. purwa madya lan wusana | kyai ajar gumuyu dènira ngling | wruhana putu kaliru | wong Anggris lan wong Wandhan | iya iku mungsuhe kadangirèku | lah uwis aja dinawa | sira balia dèn aglis ||

22. dieling wêkas manira | lamun besuk mungsuhmu mangun jurit | bisa ilang tan kadulu | yaiku kadangira | lawan manèh lawan sira aprang pupuh | mungsuhira asêsumbar | Kyai Udara kang siwi ||

23. arane Kuda Tilarsa | lah yaiku kadangira taruni | banjur rangkulên ta kulup | uwis putu dèn inggal | lah pangkata pêsthi yèn sira katêmu | Kuda Rangin lêg ing tyas |Kurang satu suku kata: Kuda Rangin lêga ing tyas. nêmbah mundur sangking ngarsi ||

24. sapungkurira rahadyan | kyai ajar gumu tutup lathi |Kurang satu suku kata: kyai ajar gumuyu tutup lathi. èngêt solah tingkahipun | Lugêndèr Kyana Patya | sigra midêr jajah

--- 547 ---

sakèh dhusun-dhusun | manjing ajur-ajèr bisa | ki ajar sêklangkung sêgti ||

25. kunêng malih winurcita | semahira nguni rêkyana patih | Maundara kalanipun | nglangut tilar atmaja | nèng dhukuhan samangkya ta putranipun | nênggih sampun adiwasa | Kuda Tilarsa kang wangi ||

26. sêmana rahadèn putra | marêg ibu aturira aririh | dhuh ibu sudarmaningsun | anèng pundi sêmangkya | ingkang ibu sêmana alon amuwus | wruhanira sutaningwang | yèn sira takon sudarmi ||

27. panggonane tan karuan | namanira Patih Udara nguni | pan dadi wrangkaning ratu | Sang Prabu Brawijaya | iya iku dhingin kang umadêg ratu | samêngko nora karuan | êmbuh mati êmbuh urip ||

28. ya ta Dyan Kuda Tilarsa | yèn makatên kula bu nyuwun pamit | kang ibu tan sagêt muwus | sangking putêking nala | sigra mangkanmangkat. rahadyan sumêngkèng gunung | umarêg sang maha tapa | rahadèn nyungkêmi sikil ||

29. sarwi alon aturira | dhuh pukulun kawula nyuwun uning | dununge sudarma ulun | sang tapa alon nabda | dhuh mas putu ing samêngko sudarmamu | sinamar jawata mulya | durung binabar ing Widi ||

30. mung ta sira duwe kadang | Damarwulan suwarnane apêkik | lah iku lurunên gupuh | lah wis putu mangkata |

--- 548 ---

dipun eling putu mring wawêling ingsun | Kuda Tilarsa manêmbah | amit lèngsèr sangking ngarsi ||

31. lampahe kalunta-lunta | ya ta sigêg gênti ingkang winarni | Kuda Rêrangin andulu | ana janma lumampah | tanpa kanthi warnane anom abagus | osiking driya mangkana | wong ngêndi kang anom sigit ||