Sastra Jawa

Program Digitalisasi Sastra Daerah

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Anglingdarma, Van Dorp, 1884, #1123 (Pupuh 81-97)

Katalog:Anglingdarma, Van Dorp, 1884, #1123
Sambung:
1.Anglingdarma, Van Dorp, 1884, #1123 (Pupuh 01-20). Kisah, Cerita dan Kronikal | Cerita #208.
2.Anglingdarma, Van Dorp, 1884, #1123 (Pupuh 21-40). Kisah, Cerita dan Kronikal | Cerita #207.
3.Anglingdarma, Van Dorp, 1884, #1123 (Pupuh 41-60). Kisah, Cerita dan Kronikal | Cerita #766.
4.Anglingdarma, Van Dorp, 1884, #1123 (Pupuh 61-80). Kisah, Cerita dan Kronikal | Cerita #767.
5.Anglingdarma, Van Dorp, 1884, #1123 (Pupuh 81-97). Kisah, Cerita dan Kronikal | Cerita #768.

81. Dhandhanggula

1. ya ta sira siwayendra kalih | arsa minggah marang ing acala | mandhêg mangu ing lampahe | sariranira lêsu | dahat sayah mêntas ajurit | rinasa ing tyasira | yèn munggaha ingsun | panggih lawan sang pandhita | mung sapala mamrih antuk alêm dadi | mêmintonakên karya ||

2. mrih ginunggung mring Sang Maha Muni | iku dudu lakuning prawira | kaya nagih ganjarane | sangkin daridrèng laku | sinêmonan ingsun [ingsu...]

--- 325 ---

[...n] ngalap sih | mendah wirang manira | lêng nganyuta tuwuh | lawan ingsun nanggulang prang | dudu pakonira sang yogi mung saking | karsaningsun priyôngga ||

3. unggwaningsun mrih marganing pati | lêhêng ingsun laju wau mentar | anglangut ing saparane | dadya ngling mring ki puthut | ingsun wurung munggah ing ardi | kang liningan karuna | asangêt turipun | nanging datan piniarsa | narpasuta wisata manjing wanadri | murwa anjujur parang ||

4. puthut kalih lumayu anangis | têbah jaja sumêngka ing arga | sêdya matur ing gustine | kawarnaa sang wiku | anèng sanggar langgatan linggih | pitêkur kang nèng ngarsa | Ni Endhang Mênyawun | môngka lêlurahing endhang | wruhing cipta pasang graitane lantip | wulangira sang dwija ||

5. micarèng tyasira sang ayogi | tan kayaa putra ing Malawa | têka asalah tampane | tan piandêl maringsun | ingkang mêntas nanggulang jurit | dahat dènnya tan arsa | kêkaruh lan ingsun | anjujur gunung mangetan | ingsun têdha praptaa ing ngarsa mami | sawusira ngandika ||

6. bayu bajra musus andhatêngi | sru manêmpuh mrambah ing wanarga | swuh rug sêbit kêkayone | aggraning arga megung | radèn kalih winawèng angin | sakala wus alênggah | ngarsane sang wiku | ciptanira lir nupêna | anglocita kêna ing apa sun iki | sasuwene nèng wana ||

7. mêngko anèng dhêdhepoking ardi | sapa ingkang anggawa maringwang | dene kaya

--- 326 ---

ngipi bae | samana sang awiku | pinarak nèng pidikan adi | arja rasukan tambal | rahadèn andhêku | datan bangkit angandika | maksih gawok umiyat pandhita linggih | awingit lir jawata ||

8. Kartiraga Kartisoma prapti | sru manangis nulya latah-latah | dènnya mulat mring rahadèn | kalih lênggah tumungkul | sang pandhita ngandika aris | bêgya têmên pun eyang | kabanjiran madu | karoban samodra kilang | Ngarcamanik mas putu prapta ing ngriki | lir katurunan dewa ||

9. anggèr tigas kawuryan pun kaki | saksat pêjah kasinungan gêsang | punapa sun walêsake | radyan kalih anuhun | datan sagêd matur sang yogi | kadi wus kauningan | salêbêting kalbu | sang tapa mèsêm ngandika | lah ing pundi margane pun kaki uning | lamun botên jinarwan ||

10. apêpanggih sawêg sapuniki | tiyang arga sagêde punapa | katak gambili kawruhe | rahadyan nêmbah matur | tiyang wanan kawêlas asih | tan yayah tanpa sana | lir simbar nèng kayu | lumaksana tanpa sêdya | angandika Bagawan Santanumurti | sintên pinudyèng krama ||

11. Nglingkusuma panêngêran mami | ari ulun wasta Danurwenda | mèsêm sang wiku dêlinge | sampun sangêt mas putu | angilapi dhatêng pun kaki | môngsa silih tinggala | labête wong luhur | anènga bumi kasapta | laku linggih solah muna lawan muni | panêngran janma tama ||

12. sira putra ing Malawapati | sudarmanta [sudar...]

--- 327 ---

[...manta] Raja Anglingdarma | kasedan garwa purwane | Sêtyawati ranipun | tanayaning pandhita lêwih | mati lêbu tumangan | ramanira liwung | kasasar mring doning ditya | anèng kono tinênung rupa maliwis | ngèngèr Dêmang Wisaya ||

13. apuwara pinundhut kang mliwis | dening putri ing Bojanagara | apêputra ing dhèwèke | dene ta wayah ingsun | kang taruna ibune putri | prajèng Kartanagara | duk asakit bisu | lan kinarya sayêmbara | ramanira ingkang angêntasi kardi | margane ana sira ||

14. satriya ro andhêku miyarsi | lêluhure tinutur sadaya | sang dwija malih wuwuse | marmanira mas putu | tinggal praja pinrih akrami | dahat sira lênggana | apa karanipun | rajaputra atur sêmbah | mila kesah saking dening dèrèng manggih | ingkang panujwèng driya ||

15. angandika aris sang ayogi | iya bênêr iku karsanira | sathithik ana lupute | utamaning tumuwuh | dadi raja asugih rabi | kang padha tapèng arga | nêdya dadi ratu | parandene arang tômpa | kang sawênèh sida tapa wurung tampi | ana kang sida tômpa ||

16. matur Radyan Anglingkusuma ris | kadipundi ingkang mangun tapa | puwara wurung tampine | angandika sang wiku | pandhita kang amati ragi | dahat anggêntur tapa | kudu dadi ratu | nêdya anitis ing raja | têmah sisip tumitis ing kirik gudhig | iku wong sida tômpa ||

17. nging yaktine iku

--- 328 ---

kênèng sarik | dene ingkang wurung tampanira | iya sida tapa bae | pandhita kang rahayu | ulah puja muhung dènnya mrih | arjaning pramudita | muwah para ratu | dene ta pakantukira | pra lêluhur ingkang padha taki-taki | turune manggih wirya ||

18. kala sira tinari akrami | para putri yu-ayu araras | padha sira tampik kabèh | apa ta karanipun | matur sami angangge ciri | wontên ayu akumba | kirang rekanipun | kang reka kirang carana | kang carana asêpi kirang prak ati | prak ati tan jatmika ||

19. kang jatmika kirang amêdani | kang mêdani akirang tanaga | kang tanaga kirang sumèh | kang sumèh kirang ruruh | ingkang ruruh kirang apingitawingit. | kang wingit tan pidêksa | sang tapa gumuyu | saluwihane wanodya | yèn tinitik sayakti amawa ciri | môngsa bisaa krama ||

20. yèn nampika kang amawa ciri | sira aywa anampik kang ala | amilih kang ayu bae | ing tingkah iku luput | apuwara cacad ing urip | wong apa kanggwèng sira | rahadèn umatur | wanodya ingkang susila | kadi tunjung tuwuh ing sela sang yogi | ngandika suka jarwa ||

21. basa tunjung iku èstri luwih | tuwuh ing sela kang tanpa yayah | susila iku artine | wanodya kang tinuku | ing lara lan pati pra tuwin | rinêbut ing ayuda | asagara marus | asarah ganjur lan watang | liwat nistha ki radèn putraning [putra...]

--- 329 ---

[...ning] aji | diwasa durung krama ||

22. madyaning satriya sugih rabi | utamane ingkang sugih putra | sira mas putu ing têmbe | kalamun madêg ratu | utamane jênênge aji | ingkang abala putra | rahadèn andhêku | kacupan sakarsanira | malih nabda Bagawan Santanumurti | ingsun duwe parawan ||

23. rara wukir wagu tuna budi | jugul miwah tan wrin subasita | katura nyèthi nguniwèh | dadi juru panutu | bêgja lamun kangge anyèthi | wong arga tan wrin krama | pijêr matun jagung | katungkul andhudhuk kênthang | duk ing alit sun kudang besuk alaki | antuk satriya wirya ||

24. tinuku ing lara lawan pati | wus kalakon abanjir rudira | sarah ganjur lan watange | mêngko dulunên putu | nanging aywa sira èsêmi | rara gunung isinan | Dyan Endhang Mênyawun | kinèn nimbali wus mentar | mring unggwane Srêngganarêtna myang ari | Sang Dyah Srêngganasêkar ||

25. cinôndraa warnane sang dèwi | anêtêpi ujaring saloka | tanpa sasama ayune | tan ana sarunipun | lagya anèng banjaran sari | lan para endhang-endhang | samyandon rum-arum | kasaru ing praptanira | wau Nyai Êmban Mênyawun nimbali | sang dyah kalih lumampah ||

26. praptèng ngarsanira sang ayogi | gupuh nguswa padaning sudarma | sang dwijaris andikane | awakmu kuthah lêbu | mau padha saka ing ngêndi | matur saking banjaran | sang wiku gumuyu | babo sira mèh

--- 330 ---

diwasa | aywa pijêr ulah kalungsu lan kêcik | angulaha sarira ||

27. radyan kalih mulat tan bisa ngling | kapranan ing driya sanalika | kapêtêk ing sru brangtane | supe ing rama ibu | Kartiraga gumuyu angling | dhuh radyan katiwasan | madyane dèn êlus | kataman dhasthine wipra | rajaputra tumungkul asêmu isin | mèsêm sang binagawan ||

28. micarèng tyas rajaputra iki | baya ana sotane ing driya | mring atmajèngsun karone | angandika sang wiku | padha sira tapaa nini | tapa sajatinira | ngawula ing kakung | apa ta pamalêsira | mring gustimu putra ing Malawapati | sira mèh dadi tawan ||

29. iku putra ing Malawapati | Radèn Anglingkusuma kang tuwa | Dyan Danurwenda arine | putraningsun kang sêpuh | Ni Srêngganarêtna prayogi | panggiha lan ki putra | Anglingkusumèku | Srêngganasari panggiha | lawan Radyan Danurwenda sira nini | apa sira walêsna ||

30. lamun ora nyèthi sira nini | marang narpatmaja karonira | sang dyah micarèng driyane | ragane dadi iku | satriya kang nanggulang jurit | yatna èstri susila | tumungkul èsmu luh | lèngsèr kalih saking ngarsa | srimpang-srimpung tan wruh wêntisira kengis | gumêbyar kadya kilat ||

31. radyan kalih mulat mêtêk ati | lir antaka ing sapalênggahan | sang wiku aris dêlinge | lah iku warnanipun | rare gunung apa marêngi | katura amawongan | anjuru panutu | radèn [ra...]

--- 331 ---

[...dèn] kalih matur nêmbah | datan sagêd mangsuli ing sih sang yogi | saksat nguripkên pêjah ||

32. nadyan silih winalês ing ati | dèrèng môntra urup sih paduka | mèsêm sang dwija dêlinge | lah iku radyan luput | saurira amalês pati | tan lèn wêwalêsira | sêtya lawan tuhu | cinatur wus tigang dina | rajaputra kalih anèng Ngarcamanik | langkung sihirang dwija ||

33. sakèh ajar kang anandhang kanin | wus waluya samya ingusadan | radèn wus pinanggihake | bawahanira agung | lir kampita srêngganing wukir | saking gunging wiwaha | ajar ngarga kumpul | ngèstrèni ing dhaupira | kadi banjir pêputhut kalawan cantrik | ngigêl samya kasmaran ||

82. Asmaradana

1. suka sagung kang ningali | kêrig para endhang-endhang | abêt-abêt manguyune | uluguntung wasi janggan | gocara para bambang | arame kasukan ujung | ana kang siring tarantang ||

2. yèku kawijaning wukir | datan winarnèng pustaka | langêne sang pinangantèn | kalangkung asih-sinihan | anggung cangkramèng arga | nutug sasukaning kalbu | sang putri kalih wus nyidham ||

3. ya ta kawarna kang prapti | nata ing Paranggubarja | sawadya para putrane | samya binêkta sadaya | minggah dhatêng acala | jêmpana tandhu asêlur | miwah gotongan barana ||

4. badhe kinarya upêkti | mrêgil têpining aldaka | akapang magêrsarine | wadya kang mati ing rana | wus samya ginêntenan | mring sutane myang

--- 332 ---

sadulur | tan ewah tataning kina ||

5. têtiga putra narpati | ingkang kêkalih wanodya | samya ayu suwarnane | Ambarawati kang tuwa | Rekawati panêngah | wuragil jalu abagus | wasta Radyan Pancadnyana ||

6. samya binêkta sumiwi | praptèng ruhur pinanggihan | mring rahadyan pinangantèn | katur sakèhing barana | miwah busana mulya | ngaturkên cèthi sang prabu | Ambarawati kang tuwa ||

7. ingkang anèm Rekawati | katur ing sang narpaputra | mawongan manawi kangge | kan jalu pun Pancadnyana | katura manakawan | radèn kalih ngandikarum | inggih manira tarima ||

8. sih andika maring mami | paman aji pintênbara | sagêd mangsuli ing têmbe | Sang Dèwi Srêngganarêtna | sinung sasmitèng raka | têdhak amarani gupuh | mring putri Paranggubarja ||

9. nambut asta sarya angling | yayi payo maring wisma | amung sira kadang ingong | rewang padha angawula | sang dyah datan lênggana | Ambarawati tumurut | noraga micarèng nala ||

10. wong iki ayu linêwih | lamun ingsun mêmarua | môngsa mênanga majade | lêhêng ingsun ngasorana | sinau amawongan | Srêngganasari agupuh | marani Kèn Rekawatya ||

11. kinanthi winawèng panti | kalih wus pinaripurna | sinaoskên mring kakunge | maksih bujana nèng jaba | kalawan para nata | tan kawarna laminipun | nata ing Paranggubarja ||

12. dènira nèng Ngarcamanik | apamit sampun kalilan |

--- 333 ---

budhal sawadyabalane | atmaja jalu tinilar | lan mantri pinituwa | sikêping prang wolung atus | makuwon siringing arga ||

13. radèn kalih langkung asih | mring ipe Dyan Pancadnyana | nahan gênti winiraos | nagara ing Baratmadya | bisikanira raja | Jalasangara Sang Prabu | kèngsêr saking prajanira ||

14. makuwon anèng wanadri | lan wadyanira sadaya | sumarma tilar prajane | kasor ing prang lawan ditya | ing Gilingwêsi praja | danawa raja kêkuwu | anèng kitha Baratmadya ||

15. ran Raja Kalawrêdati | mila angrabasèng praja | wit tinampik panglamare | rikala bêdhah kang praja | dèrèng kongsi ayuda | nuju wayah têngah dalu | gugup mawur sami gila ||

16. sakawan putra narpati | ingkang kêkalih wanodya | Lêsmanawati juluke | Puspitawati rinira | panêngahira priya | Radyan Mayangkara bagus | waruju Dyan Wijangkara ||

17. pêkik prawira ing jurit | gila amungsuh danawa | mangkana sang nata miyos | sinewakèng wadyanira | pêpak mantri punggawa | aris ngandika sang prabu | hèh Patih Jayalêksana ||

18. paran dayanira mangkin | mrih jaya angrêbut praja | payo padha arêrêmpon | sun tan bêtah anèng wana | lêhêng ngantêpa yuda | ki patih nêmbah umatur | kawula anuwun duka ||

19. sintên ingabên ajurit | mantri pungawa satriya | tan kenging ingandêlake | suwawi kinamandaka | risang danawaraja | tinonjok [tinonjo...]

--- 334 ---

[...k] sêrat pangimuk | kawula kang lumaksana ||

20. amundhi sêrat narpati | atmajendra dinutaa | ngambil sraya pawartine | ing Ngarcamanik prabata | kadhatêngan satriya | lêlana andon prang pupuh | putra nata ing Malawa ||

21. kambil mantu ing sang yogi | Bagawan Santanumurtya | mila kamantu purwane | sang wiku darbe atmaja | èstri ayu utama | ing Paranggubarja prabu | punika adarbe karsa ||

22. mring sang dyah ing Ngarcamanik | linamar tan sinambadan | merang tyasira sang katong | saksana lumurug marang | ing wukir Ngarcamolah | rinoban wadya kinêpung | tiyang arga sor ing yuda ||

23. putra ing Malawapati | kêkalih sami prawira | nulya têtulung yudane | ngamuk kalawan curiga | kang sêpuh Nglingkusuma | Danurwenda arinipun | tuhu yèn tanpa sisihan ||

24. enggaling carita gusti | nata ing Paranggubarja | sampun kasor ing yudane | nungkul angabdi mring radyan | sarta tur putrinira | kêkalih ayu pinunjul | miwah atur rajabrana ||

25. gusti yèn pêthuk ing kapti | mondhongana raja putra | amawia sêrat katong | katur dhatêng sang pilênggah | putraji kang ngaturna | aris ngandika sang prabu | patih iku lwih prayoga ||

26. wus dadya kang rêmbag nuli | patih pinaringan surat | mangkat lan punggawa loro | putraji wau dinuta | mring arga Ngarcamolah | amundhi nawala prabu | kang badhe katur sang dwija ||

27. ingiring [i...]

--- 335 ---

[...ngiring] wong tigang biting | sami anitih turôngga | agêgancangan lampahe | warnanên mantri wisesa | lawan kalih punggawa | tan kandhêg ing lampahipun | tarpa anolih ing wuntat ||

83. Pangkur

1. praptèng kikising nagara | kawarnaa Raja Kalawrêdati | miyos siniwèng wadya gung | para punggawa ditya | ting jênggêlêg wêwukiran yèn dinulu | kang munggwing ngarsa narendra | Apatih Kumbalagêni ||

2. cakêt nèng ngarsa narendra | warna-warna busananirèng dasih | upama ardi katunu | abra pating paluncar | sang yaksendra undhang-undhang ing wadya gung | aywana kang ngungsir aprang | dimène nungkul pribadi ||

3. Jalasangara sebaa | sabalane angaturna sang putri | marang panjênênganingsun | lan maninge yèn ana | duta prapta ajana angarubiru | dimèn prapta ngarsaningwang | warata undhangiraji ||

4. Ki Patih Jayalêksana | manjing praja lampahira lastari | sapraptaning alun-alun | piyak sagung drubiksa | cingak sakwèh wadya raksasa andulu | mring Patih Jayalêksana | tatag tangguh tanpa wingwrin ||

5. punggawa kalih nèng wuntat | ulat biyas gumêtêr wruh rasaksi | malah tan bisa lumaku | sumêngêrên tumingal | ing paglaran danawa pating kandhungkur | ki patih wus praptèng ngarsa- | nirang nata atur tulis ||

6. suka sang raksasadipa | ananggapi surat gumuyu ririh | gumalêgêr kadya guntur | Patih Jayalêksana | micarèng tyas sapa [sa...]

--- 336 ---

[...pa] kawasa tumangguh | saksat amungsuh prabata | sang nata amaos tulis ||

7. pèngêt ingkang srat pratôndha | ingkang paman Jalasangara aji | ing Baratmadya akintun | taklim akathah-kathah | dhumatênga ingkang putra Mahaprabu | Kalawrêdati kang kitha | nagari ing Gilingwêsi ||

8. kang angrèh sakèhing bala | raksasa wil ditya diyu rasaksi | kang sampun kasusra punjul | kaprawiraning yuda | kinajrihan ing para raja sadarum | ing atas angin sadaya | miwah tanah bawah angin ||

9. sampuning kadya punika | dèn piyandêl ngakên bapa mring mami | dèn agung aksamèng prabu | mring sisipe arinta | nini putri dene ta panampikipun | ing samêne sampun kêna | kawula tantun lumirig ||

10. muhung ngantosi busana | ing samôngsa raja kaputrèn rukti | nuntên katur ing sang prabu | pangraose pun bapa | aprasasat antuk mantu jawatagung | dene tan wontên cinacad | wus titi ungêling tulis ||

11. palasta pamaosira | raksasaji darpa suka ing galih | ki patih sampun tinundhung | lampahira gancangan | tan kawarna ing marga sampun tumanduk | ing ngarsanira sang nata | katur sasolah tinuding ||

12. sang nata kalangkung suka | kunêng gantya kawarna kang lumaris | Dyan Mayangkara wus rawuh | ing ngarsanirang dwija | Radyan Anglingkusuma samana nuju | lan ari Dyan Danurwenda | umarak dhatêng sang yogi ||

13. wau Radyan Mayangkara |

--- 337 ---

wus angaturakên ingkang kintaki | tinampèn ing rajasunu | sang dwija angandika | lah wacanên ing ngarsaningsun dèn sêru | radèn manêmbah sandika | saksana amaos tulis ||

14. mangkana têmbunging surat | ingkang bêkti Jalasangara aji | ing Baratmadya pukulun | katura ing Sang Maha | Pandhita Santanumurti kang pilungguh | ing Ngarcamanik prabata | kang sinihan ing dewadi ||

15. ambêk santa paramarta | kang minôngka têtungguling pra rêsi | kang jinurung ing dewagung | pinunjul ing sasama | sasampuning sêmbah kawula pukulun | dhumatêng sang maha dwija | kawula atur udani ||

16. yèn nagri kawula bêdhah | tanpa yuda ing wanci madya ratri | rinabasèng raja diyu | ing Gilingwêsi wasta | Raja Kalawrêdati sikara rusuh | ing mangke ulun aminta | tulung ing Sang Maha Muni ||

17. awit kawula miyarsa | Ngarcamanik kaunggwanan sotyadi | prawira sudibya anung | saking radyèng Malawa | yèn panuju radèn kalih amba suwun | têtulung dhatêng kawula | kang sawêg kawêlas asih ||

18. umasung jiwa ing pêjah | mugi-mugi pêthuka sang ayogi | ing mangke nagari mumpung | dèrèng kalajêng risak | amba srahkên dhumatêng putra pukulun | miwah saisining pura | ing Baratmadya nagari ||

19. kawula darmi kewala | têtêngga ing Baratmadya nagari | myang kêkalih putri ulun | sumôngga ing putranta | kinaryaa cèthi tan sandeyèng kalbu | kawula datan rumasa | kalamun darbea [darbe...]

--- 338 ---

[...a] siwi ||

20. tamat ungêling kintaka | rajaputra wusnira maos tulis | masêmu tustha kalangkung | sang dwija angandika | utamaning urip kang dhangan tumulung | ing wong susah sinikara | sasama samèng dumadi ||

21. agung wêwalêsing dewa | lawan sira radèn tinggal nagari | wèh sungkawèng rama ibu | apa wêwalêsira | yèn dudua ing besuk sukaning kalbu | lah môngsa bodhoa sira | pikirên ingkang prayogi ||

22. abot ènthènging prakara | narpaputra matur darmi nglampahi | kalamun angsal pangèstu | mèsêm manggut sang tapa | ingsun nora malangi nora jumurung | matur Radyan Danurwenda | kawula ingkang nanggupi ||

23. nanggulang mêngsah danawa | datan wangwang nanggulang sèwu sisih | ngling sang tapa iku luput | tan kêna ngapêsêna | duk ing jaman kuna ana kandhanipun | Newata raja danawa | kawasa ambêdhah swargi ||

24. andhêku Dyan Danurwenda | putra Baratmadya micarèng ati | iki wong bagus atulus | ingsun sidhêp jawata | nora larang sun sêmbah mojar sang wiku | sadina mêngko mangkata | Anglingkusuma nabdaris ||

25. hèh yayi mas Pancadnyana | lumakua dhihin mampir ing nagri | matura ing rama prabu | wadyèng Paranggubarja | ingsun gawa sawahananing prang pupuh | têtulung mring Baratmadya | sang pandhita ngandikaris ||

26. Kartiraga Kartisoma | tumutura gustinira sun karti | karta wadananing laku | gampang rungsiting marga |

--- 339 ---

kang alêmpar atanapi trêjung-trêjung | ingsun pracaya ing sira | padha nom kang sira iring ||

84. Sinom

1. lingên Radyan Pancadnyana | budhal sawadya ngruhuni | mantuk mring Paranggubarja | Dyan Anglingkusuma nuli | pamit ing garwa dening | wawratanira wus sêpuh | radèn aris ngandika | karia sun arsa jurit | atêtulung mring nagara Baratmadya ||

2. amungsuh danawa raja | ewuh-ayaning ajurit | manawa tiwas ing yuda | karia wibawa mukti | sang dyah èmêng ing galih | anyiwêl wêcana sêndhu | môngsa nora lakia | tinilar mati ing laki | rara gunung tangèh wruh ing kautaman ||

3. pae silih wong nagara | ulah sastra wruh ing krami | rahadèn mèsêm ngandika | cêgah rabining prajurit | abot tinilar judhi | nistha karya ulah rêngu | sang dyah mojar anêmbah | yèn paduka matyèng jurit | dasihira prasêtya lêbu tumangan ||

4. kalihe matur mangkana | wisata sang rajasiwi | pamit ing sang muniwara | jibêg kang para wêwasi | uluguntung myang cantrik | ramyambêndhe cangkêmipun | ngigêl masanti jaya- | jayaa sang narpasiwi | sang pandhita angling lah sira mangkata ||

5. mumpung bêcik ingkang dina | lumèngsèr rahadèn kalih | Kartiraga Kartisoma | tan têbih lan narpasiwi | para tindhihing wukir | para bambang kang kilayu | umiring radèn putra | sasikêpira ing jurit | kawarnaa putra ing Paranggubarja ||

6. lampahira sampun prapta | ing

--- 340 ---

prajanira marêngi | kang rama sêdhêng sinewa | ing wadya punggawa mantri | radèn majêng wotsari | matur kawula ingutus | ing gusti sung pawarta | yèn mangke putranta kalih | magut ing prang têtulung ing Baratmadya ||

7. paduka nuntên abidhal | sawadya sikêping jurit | ingkang tinanggulang ing prang | awasta Kalawrêdati | ratuning ditya sakti | Sri Surawisesa gupuh | akèn nêmbang tangara | umyang kang kêndhang gong bèri | gita kumpul prajurit sabusanèng prang ||

8. samakta sikêping yuda | wahana turôngga èsthi | budhal gêgaman pangarsa | para nata ngirid baris | lir trunaning udadi | Prabu Surawisesa wus | budhal nitih matêngga | kinubêng ing pra prajurit | lampahira wus angambah wanawasa ||

9. nèng marga sampun apanggya | lan putrèng Malawapati | rarywan punggawèng Gubarja | pra nata agênti-gênti | wusnya laju lumaris | putra Malawa nèng pungkur | ginrêbêg ing pra bambang | luguntung jêjanggan wasi | tan antara praptèng tanah Baratmadya ||

10. wangwang Radèn Mayangkara | lampahira angruhuni | kagyat Sri Jalasangara | tanaya matur wotsari | kawula tur udani | putraji Malawa rawuh | ingkang minôngka sraya | Sri Paranggubarja ngiring | saha wadya paduka enggala mapag ||

11. suka Sri Jalasangara | gupuh mangagnya ing patih | wadya samakta wahana | dirada budhal sang aji | kacundhuk ing wanadri | gêgaman Gubarja agung | gawok wong Baratmadya | umiyat asrining baris |

--- 341 - --

sampun katur mring rajaputrèng Malawa ||

12. yèn sang natèng Baratmadya | amêthuk sigra sang pêkik | têdhak saking kudanira | Sri Jalasangara nuli | tumêdhak saking èsthi | malajêngi gapyuk ngrangkul | dahat dènnya noraga | ngasih-asih angalap sih | dipun agêng anggèr pangaksamèng bapa ||

13. sakalangkung mudha-dama | kontra nisthaning narpati | saking gung kasurang-surang | lir wraksa katrangan aking | mangke praptaning gusti | upami rarabning atruh | srêp ing manah pun bapa | oyod purna taru sêmi | ciptaning tyas lir katurunan ing dewa ||

14. sung atma ing mèh palastra | sru wêlas rahadèn kalih | mulat rajèng Baratmadya | wuwuse amèlas asih | samana narpasiwi | arsa laju magut mungsuh | sang prabu angrêrêpa | nadyan maguta ing jurit | lamun sampun pinarak ing pasanggrahan ||

15. radèn aris angandika | wêwêlingira sang yogi | yèn dèrèng campuh ing yuda | tan kêni kawula mampir | Dyan Danurwenda angling | hèh Kartiraga dèn gupuh | anêmbanga tangara | kêndhang gong umyang lan bèri | awurahan pra prawira nata bala ||

16. muntab wadya Pranggubarja | gumrêdêg ngangsêg mring nagri | para prawira ing ngarsa | sami tus ing wani mati | Durbala lan Durbali | pangawat sisihanipun | Supali lan Supala | ing dhadha sri narapati | ing Gubarja Mahraja Surawisesa ||

17. radèn kalih anèng wuntat | ginrêbêg ing para wasi | gocara lan para bambang | Sri Jalasangara [Jalasanga...]

--- 342 ---

[...ra] angling | marang punggawa mantri | kayaparan pangrasamu | yèn tan milua aprang | mendah ta ucaping bumi | tangaraa ingsun angawaki yuda ||

18. Ki Patih Jayalêksana | tangara bêndhe lan bèri | kumrab wadyèng Baratmadya | gumrêgut kang para mantri | Tumênggung Wanèngpati | kuning babrêngos apatut | lancingan cindhe sêkar | nitih kuda janjan kuning | pêpanggkone sikêping prang kalih nambang ||

19. lan malih wontên satriya | aran Arya Jayèngpati | rêspati pamulunira | babrêngos lèmèt mantêsi | lancingan cindhe wilis | nitih kuda ulês dhawuk | pêpangkone sanambang | tigang atus kang sinêlir | wontên malih mantri prawira ing yuda ||

20. gêng ruhur gagah prakosa | pamulu irêng amanis | godhèg wok asimbar jaja | aran Dêmang Yaksapati | nitih turôngga abrit | pêpangkone pitung atus | ana malih prawira | aran Dêmang Surèngwèsthi | nitih kuda palôngka koncèr diwôngga ||

21. raja putrèng Baratmadya | pêpangkone nyèwu sisih | sira Radèn Mayangkara | lan wijangkara prajurit | ngirid wadya sinêlir | prawira samya nung-anung | darya kasuranira | pra punggawa lèn prajurit | natèng Baratmadya miranti nèng wuntat ||

85. Pangkur

1. nahan gantia winarna | Risang Yaksadipa Kalawrêdati | miyos sinewèng wadya gung | para mantri punggawa | ting janggêlêg wêwukiran yèn dinulu | ran Tumênggung Macan-galak | lan Dêmang Kalênthingmungil ||

2. myang Tumênggung [Tumêng...]

--- 343 ---

[...gung] Gunungrêbah | Dêmang Juranggarawah Sônggalangit | ana Rôngga Dhadhungawuk | Ngabèi Singawrangas | Dêmang Rênggutmuka Rôngga Liwang-liwung | aglar kang para manggala | Wilgada Wilmana nangkil ||

3. Kathakya lan Kathakyana | Sudanala lan Sudadikalagni | mantri kabayaning diyu | Kalakathung kalawan | Topèngrègès tanapi Kalunthungwaluh | mantri juru pangalasan | aran Dêmang Gobag-gabig ||

4. lêlurahing barkasakan | kalih wasta Tumênggung Kowar-kawir | Gagakrungsit sisihipun | ingkang sumiwèng ngarsa | Kyana Patih Kumbalagêni umatur | pukulun sri naranata | kenging apus padukaji ||

5. sang nata ing Baratmadya | gêlah-gêlah ing tyas madayèng jangji | mangkya magut ing prang pupuh | antuk aminta sraya | para raja sumahab sawadyanipun | kumêrab arsa ngrabasa | ing paduka ngrêbat nagri ||

6. anggrêng sang danawaraja | lir galudhug asru dènira angling | dudu labuhaning ratu | madaya ing wacana | ingsun ditya kasêbut gêgêdhêg mumuk | tan arsa cidrèng ubaya | eman panjênêngan mami ||

7. hèh-hèh patih tangaraa | ingsun arsa miyosi ing ajurit | sigra atangara umyung | bêndhe bèri wurahan | myang thong-thong grit kêkêmong lawan kêkênthung | kumrutug wil ônja-ônja | sakwèh lêlêthêking bumi ||

8. gumrudug kang barkasakan | ingkang anèng kayu gumriwis sami | wêdhon banaspatinipun | saking wraksa anungsang | jêjanggitan [jêjanggita...]

--- 344 ---

[...n] lu-ilu wewe asêlur | gandarwo dadi manggala | anggili wil uci-uci ||

9. ing ngarsa setan pêpanthan | ulir-ulir thethekan datan kari | lampor sambang gumarudug | mawa dhadhung têlênan | mêtwèng rana kumrutug wor sindhung riwut | manggala samya wahana | singa mèmrèng kidang kancil ||

10. warak sênuk balêgdaba | kuldi wraha asu-ajag lan gênjik | banthèng maesa andhanu | sabawa lir ampuhan | budhal sagung punggawa ditya gumuruh | samya asikêp badhama | parasu candrasa gandhi ||

11. piling jêjirêt lan rajang | towok lêmbing sarampang pasêr bindi | suligi puthon lan limpung | solahnya ting galidrah | buta pêngung anggalundhung sangu pênthung | gumrêdêg ngruruh rudira | gumriwis buta rêricik ||

12. anyangking sêking têlênan | gobang rajang cicir pating kulicir | mêdal ing rana kumêlun | samya angamah-amah | barisira ing Baratmadya tinêmpuh | kinarutug ing sanjata | towok busur lawan lêmbing ||

13. rame têmpuhing ayuda | wadyèng Baratmadya pêngkuh nadhahi | mungsuh rowang wuru marus | kuwêl ulêng-ulêngan | diyu janma wus kathah longe kang lampus | raksasa samyanggêgila | krura dhrasthane dèn isis ||

14. mangrênjah mangamah-amah | nganan ngeri ambadhama nyuligi | manubruk ngêrêk anggêlut | giris wong Baratmadya | sagêndhinge kasoran sami lumayu | angungsi mring senapatya | ran Tumênggung Wanèngpati ||

15. ki tumênggung [tumêng...]

--- 345 ---

[...gung] krodha mangsah | narik katga manêngah ngamuk wani | danawa kèh kabarubuh | dening Ki Wanèngpatya | ya ta ana prawira ditya andulu | mring tandange Wanèngpatya | kabangan umangsah aglis ||

16. Wanèngpati wus sinawat | ing badhama jaja trus angêmasi | wangke kinakahan gupuh | inginum kang rudira | kumaroyok kang wangke rinêbut-rêbut | dening sagunging rasaksa | pêjahe Ki Wanèngpati ||

17. kasatmata dening sira | Jayèngkewuh krodha anarik kêris | mangsah anêngah mangamuk | rênyuh kang tinarajang | bubar-bubar raksasa kathah kang lampus | ya ta kawaspadan dera | prawira danawa sakti ||

18. ajêjuluk Anggisrana | sru bramatya rewange akèh mati | mring rana sigra tumanduk | mingêr saking ngiringan | sinarampang jajanira Jayèngkewuh | tan busik tuhu prawira | Anggisrana nubruk wani ||

19. kinêmbulan ing wil kathah | kinakêrêk Jayèngkewuh ngêmasi | Dêmang Yaksapatyandulu | bramatya narik katga | mangsah ngamuk kathah rusak kang pinanduk | danawa kèh katriwandhan | Ki Patih Kumbalagêni ||

20. angrik angabani wadya | parêng tandang ing rèh anggêgilani | samya mutêr gada limpung | wênèh aninggil sela | parêng anggro swarane lir prabata rug | awor lesus alimunan | Yaksapati angêmasi ||

21. Surèngrana kapracondhang | raja putra ing Baratmadya miris | punggawanira [punggawa...]

--- 346 ---

[...nira] kèh lampus | wus angingêr turôngga | wadyanira gugup mawur rêbut- dhucung | srang-srangan asalang tunjang | kalulun sri narapati ||

22. gusis wadyèng Baratmadya | palayune kasaput dening ratri | danawa sadaya mundur | makuwon jroning praja | enjing tangkêp ing rana danawa diyu | mangsah ing prang ngamah-amah | wong Gubarja anadhahi ||

23. kadya rug ingkang prabata | bêdhil awor panggêroning rasaksi | akèh watang ganjur putung | katrajang ing raksasa | pra kampita ing prabatan tri gumuruh | para prawirèng Gubarja | sadaya samya ngawaki ||

24. putung watang narik katga | rame caruk siyung kalawan kêris | kèh prawira kabarubuh | Durbali lan Durbala | samya kanin karo parêng dènnya mundur | pra andêl-andêl kinêmah | ing raksasa kèh ngêmasi ||

25. Raja Supali Supala | kapracondhang lan gajahe ngêmasi | parêng lawan Ki Tumênggung | Nganglangyuda kinêmah | dera Juranggarawah ditya tumênggung | marma kêkês wong Gubarja | Radèn Pancadnyana giris ||

26. lumayu atilar bala | praja Surawisesarsa pêpulih | sinrang ing wadya lumayu | dipangganira giras | ngrik ambêdhal sangkin sru wadya lumayu | pangrasane ratunira | asor mundur ing ajurit ||

86. Durma

1. muhung raja putrèng Malawa tan obah | kinubêng ing wêwasi | puthut lan pra bambang | nglela nèng pabaratan | Kartiraga matur aris | dhuh gustiningwang | dawêg mundur tumuli ||

--- 347 ---

2. wadyèng Paranggubarja larud sadaya | tan kawawa nangguhi | kathah ingkang pêjah | kinêmah ing raksasa | têtiyang ing Ngarcamanik | wasi jêjanggan | bambang manguyu cantrik ||

3. dèrèng nate mêmêngsahan lan danawa | netranira mucicil | untune angrangap | paran margane mênang | lêhêng mêngsaha gambili | katak katela | mèsêm rahadèn angling ||

4. yèn sirajrih kabèh lah padha muliha | marang ing Ngarcamanik | marêka jêng eyang | aturna sêmbah ingwang | nadyan tumêkaèng pati | aprang lan ditya | sun tan nêdya ngoncati ||

5. Radèn Danurwenda mojar aywa maras | yèn maksih jênêng mami | bauningsun kiwa | kêlar buta salêksa | nahan gantya kang winarni | ingkang dinuta | midêr anjajah nagri ||

6. Kyana Patih Bathikmadrim sampun lama | dinuta ing sang aji | ngulari kang putra | sangkin kalunta-lunta | lampahira tanpa kanthi | kulambi tambal | atêkên wuluh gadhing ||

7. duk miyarsa swaraning prang pinaranan | ing prabatan wus prapti | radyan kalih mulat | tan samar tingalira | têdhak saking ing turanggi | sarêng umara | angrangkul kanan keri ||

8. adhuh uwa baya andika dinuta | ing rama sri bupati | ki patih sakêdhap | indung mring rajaputra | dangu prastawèng pangaksi | yèn narpatmaja | ingaras ganti-ganti ||

9. èsmu waspa wuwuse mantri wisesa | anggèr kapasang yogi | pun uwa dinuta | ing ramanta narendra | miwah ing ibu kêkalih |

--- 348 ---

nusul ing radyan | lami anjajah nagri ||

10. adhuh gusti wêlasa marang sudarma | dawêg kondur tumuli | rahadyan ngandika | nadyan ingsun muliha | uwa yèn wus rabi putri | amapat sewang | kang sun tuku ing jurit ||

11. lagya eca ngandika danawa prapta | anggêgila sru angrik | anggro pêtak-pêtak | ana ngayat badhama | rahadèn kalih tan gingsir | kinalang-kalang | ing wil anggêgirisi ||

12. mangsah radèn kalih anarik curiga | kinrubut ing rasaksi | lumarap lir kilat | kêbat kaliwat-liwat | cukat kêsit kadya thathit | anglir ampuhan | panggroning ditya kanin ||

13. wuru riwut pangamuke narpasuta | anuduk anampiling | wil pating gulimpang | watgata jaja bêncah | rampas bau pukang suwir | wadhuke bêngkah | kèngêr cêngêl kuwalik ||

14. tuhu lamun prawira putrèng Malawa | sumbare kèh kawijil | sinaut malumpat | andhupak murdèng ditya | rêmuk utêkira mijil | ingkang pinancal | sêmpal baune mati ||

15. pira-pira padhêm kacundhuk ing katga | bêsèr kulite mati | punggêl wulu pêjah | ingkang kasampar sigar | Rênggutmuka Sônggalangit | myang Anggisrana | sami danawa julig ||

16. ngambak-ambak wangkening ditya palastra | Singawrangas ngêmasi | lan Juranggarawah | tanapi Gunungrêbah | Kalakathung Klênthingmungil | samya palastra | macan-galak ngêmasi ||

17. têtumpêsan para [pa...]

--- 349 ---

[...ra] punggawa danawa | Patih Kumbalagêni | mangsah ngundha gada | sêsumbar nguwuh lawan | Bathikmadrim anadhahi | angikal gada | pagut patih lan patih ||

18. asru mojar Gumbalagêni hèh sapa | satriya ranirèki | Bathikmadrim lingnya | ngong patih ing Malawa | pinunjul sudira sakti | jayèng ayuda | wudhu datanpa tandhing ||

19. asru mojar Patih Kumbaladahana | ladak bangêt si kêring | prayoga mundura | môngsa sira kêlara | nadhahi panggada mami | matyanta krodha | Bathikmadrim nauri ||

20. ayonana duk ingsun maksih wêwuda | tate mungsuh rasaksi | nyepak êndhas buta | rasane ingkang manah | saksat mungsuh kirik gudhig | mara ngêraha | sipi ingsun oncati ||

21. krodha butêng Kumbalagêni anggada | prayitna Bathikmadrim | atangkis lan asta | wangwang asru sinêndhal | gada wus rinêbut kêni | winalês sigra | Patih Kumbalagêni ||

22. pinupuh ing gada murdanira bêncah | rêbah wus angêmasi | Bathikmadrim mojar | mêngko maning wus tuwa | wêdia buta mrangingis | barênga mara | buta yèn ana kari ||

23. êndi silih warnane danawaraja | sun kêmbari pribadi | ing rana lan asta | merang yèn nganggo gaman | sun tuntune kaya anjing | karya pangewan | myarsa sang danawaji ||

24. dahat krodha mangsah mutêr gadanira | pinupuh Bathikmadrim | panggah datan indha | gada rêmak wor kisma | Kalawrêdati sru angling | si tuwa bôngka | ngucap [nguca...]

--- 350 ---

[...p] ladak kumaki ||

25. Bathikmadrim nuksma ing dipôngga nata | mêta nujah sang aji | wruh yèn mungsuhira | anuksma ing dirada | ginada pêjah wor siti | ngalih ing menda | ambijig wanti-wanti ||

26. datan obah suka sang danawaraja | mulat ing Bathikmadrim | anuksma ing menda | ginada wor pratala | nulya ngalih Bathikmadrim | nuksma ing kidang | salumbung gêng ngajrihi ||

27. sru ginada rêncêm awor lan pratala | Ki Patih Bathikmadrim | wus ubayanira | ing kono sirnanira | datan kocap-kocap malih | sang narpaputra | kalih awas ningali ||

28. ing patine Bathikmadrim èsmu waspa | pangèsthinirèng galih | mendah kangjêng rama | dukane marang ingwang | sirnane si uwa Madrim | yakti tan ana | jêjêndhuling nagari ||

29. sun belani uwa patih patinira | mangsah rahadèn kalih | latah Danawendra | rare sapa ranira | warnanira pêkik-pêkik | eman palastra | aywambêk pêksa wani ||

30. anauri aranku Anglingkusuma | putrèng Malawapati | iki ariningwang | ran Radyan Danurwenda | sira sun karubut kalih | ing prang pragola | padha arêbut pati ||

31. sangkin suka gumuyu raksasadipa | kapirare sun iki | apranga lan sira | mojar Dyan Danurwenda | hèh padune sira wêdi | yuda lan ingwang | krodha sang dityapati ||

32. datan wangwang pinupuh sang narpasuta | lir bêlah kang pratiwi | orêg duk tumiba | gadanira yaksendra |

--- 351 ---

malumpat radyan tan kêni | anglir jawata | wali-wali tan kêni ||

33. malah kiyu baune sang danawendra | limpung sigra tinarik | dyan putra tan pasah | sinaut nora kêna | akêsit saengga thathit | kaku tyasira | Raja Kalawrêdati ||

34. waluya ing kadityan ngrik anggêgila | mêcat makutha nuli | winalik kang kiswa | anjunjung suku kiwa | anggro dhrasthane dèn isis | angamah-amah | suka rahadèn kalih ||

35. narik katga Rahadèn Anglingkusuma | naracag ngukêl rawis | mancad lambung kiwa | sêsalang pinarjaya | manjing kang curiga lungid | rah sumamburat | Radèn Danurwenda glis ||

36. mancad pupu angukêl kang simbar jaja | marjaya pulung ati | muncar kang rudira | kadya hèr ting pancurat | Mahraja Kalawrêdati | anggro kantaka | gumêbrug kadya wukir ||

37. wus palastra raksasaraja ing rana | surak puthut wêwasi | pra bambang ambapang | ambêndhe cangkêmira | manguyu cantrik anggênti | ngigêl sadaya | jaya-jaya masanti ||

38. nora padha karo wong ing Ngarcarêtna | sun padhakakên uwi | êndhase danawa | sun kudhia kumlewah | siyunge ingsun pothèli | gampang kewala | tanna kang ngasmarani ||

87. Asmaradana

1. sirêm-sirêm ing wiyati | wèh raras ing pabaratan | lir pêpajangan asrine | wrêksa-wrêksa lir pinulas | lumranging rah sumirat | lêlayu bandera tunggul |

--- 352 ---

angkên palisiring gubah ||

2. ruwêding kumbala rawis | upama kêkêmbar mayang | siyunging danawa pothèl | lir sêkar nèng pasarean | utêk ingkang mancurat | upama mêlathi mênur | wangkening èsthi danawa ||

3. upama kasur gêguling | êntyarsa Sri Baratmadya | kèn maripurna putrane | budhal sadaya mring praja | nata ing Baratmadya | kalangkung suka sêsugun | miwah mring natèng Gubarja ||

4. wus pasrah sri narapati | putranira ingkang tuwa | Lêsmanawati juluke | katur ing Anglingkusuma | bêgja dadya pawongan | Puspitawati ranipun | katur ing Dyan Danurwenda ||

5. wus sami sinungan panti | datan winarna ing surat | langêne sang pinangantèn | sang dyah wus parawan tuwa | antuk kakung utama | langkung dènnya asih lulut | pra nata anggung kasukan ||

6. nahan gênti kang winarni | danawa karêm ing brata | Sang Dityarini namane | dhepok ing Parangpidikan | sampun angraga suksma | ditya pandhita linuhung | kinasihan ing jawata ||

7. Sang Bagawan Dityarini | darbe atmaja wanodya | kalangkung ayu warnane | sênêning kartika ingkang | pinuja dadya janma | èstri warnendah pinunjul | diwasa sinungan aran ||

8. Radèn Dèwi Pandamsari | yèn cinôndra ingkang warna | yakti tanna puwarane | malah sayah kang ngrumpaka | ing mangke sang kusuma | lagya kandhahan wulangun | lami tajin dhahar nendra ||

9. kasmaran [kasmara...]

--- 353 ---

[...n] dènira ngimpi | manggung alara karuna | kang rama kagyat tumonton | atmaja sinonggèng asta | lah sira mêmundhuta | aywa ta sira amuwun | babo kurang apa sira ||

10. apa sirarsa ambathik | sun saosi canthing êmas | lamun sira arêp ngantèh | jôntra mas iya wis ana | lan gilingane pisan | kikisi miwah bêbêthut | samya kancana sadaya ||

11. aywa sira sok anangis | ingsun anak-anak pira | Kèn Pandamsari ature | dhuh-adhuh kiyai bapa | kula angimpi krama | putra ing Malawa bagus | awasta Anglingkusuma ||

12. ularana dèn kapanggih | kiyai mantu andika | apêkik anèm dhasare | Wiku Dityarini latah | layak yèn mangkanaa | jêr wus diwasa nak ingsun | anjaluk rewange nendra ||

13. gawok-gawoke kang ati | agawe susahing bapa | têka anèh anyarwètèh | ingkang kaya karsanira | bisa awèh kangelan | impène pinrih angruruh | lah uwis sira karia ||

14. mangkat Wiku Dityarini | tri wikrama mring Pidikan | ing pêpungkuran prênahe | rahadèn sampun kagônda | yèn anèng Baratmadya | langkung sakti ditya wiku | dyan mêsat sing pamêlêngan ||

15. wontên kang winarna malih | Sang Bagawan Bindiraja | kahyangan ing Arditunon | sang tapa warni taksaka | dahat amangun brata | kinasihan ing dewagung | môngka têtimbanganira ||

--- 354 ---

16. Hyang Baruna ing jaladri | Sang Bindiraja ngaldaka | Ôntaboga pratalane | yèn ditya bagawan wraka | yèn mungguhing pandhita | iya Bagawan Santanu | yèn Raja Sri Anglingdarma ||

17. wraka iku Dityarini | sami kêkasihing dewa | Bindiraja Ngarditunon | darbe atmaja wanodya | dadya saking pêpuja | purba sing maniking ranu | aran Dèwi Manikara ||

18. ayu ngasorkên apsari | sang ayu lagi turida | tajin dhahar lawan sare | kasmaran nyupêna krama | lan putra ing Malawa | ran Danurwenda abagus | jro supêna karon jiwa ||

19. dahat wulangun sang dèwi | kabyatan dening supêna | apuwara kaku tyase | lumayu angore rema | mular mring pamêlêngan | Bindiraja lagya turu | kagyat tangi sinungkêman ||

20. mring putra sarwi anangis | Bindiraja angandika | ana apa sira kiye | ambadharkên brataningwang | anjaluk apa sira | karya kagèting tyas ingsun | matur Dèwi Manikara ||

21. dhuh lae bapa kiyai | ruruhên mantu andika | abagus anom dhasare | Sang Bindiraja ngandika | ingsun ora anduga | durung ngrasa darbe mantu | duk apa sira akrama ||

22. kawula bapa angimpi | krama putra ing Malawa | Dyan Danurwenda wastane | age bapa ulatana | inggih mantu andika | kalamun botên kapangguh | tan wande kawula pêjah ||

23. Bindiraja ngandika ris | dhuh aja mangkono rara |

--- 355 ---

mêngko ingsun upayane | angadi-adia rupa | Bindiraja gya mêsat | tri wikrama gung sagunung | rajaputra wus kawawas ||

24. yèn nèng Baratmadya nagri | Bindiraja lampahira | sapangu praptèng prênahe | nagari ing Baratmadya | tan ana kang uninga | punggawa satriya nayub | kasukan nèng panangkilan ||

25. kewran dènirarsa ngambil | rajaputra nèng jro pura | rinêksa ing para katong | yèn ingsun ambila kasap | akèh kang talang pêjah | dadi sikara wak ingsun | saksana ngêningkên cipta ||

26. malih warna ula kisi | Bindiraja manjing pura | pratisthèng nagasarine | Dityarini manjing pura | awarna katèl pêthak | rumambat ing nagasantun | tundhuk kalawan sang tapa ||

27. Bindiraja Dityarini | tan samar sigra rangkulan | Sang Bindiraja wuwuse | dhuh kakang kapasang yogayogya. | sampun lama tan panggya | Dityarini alon muwus | tan pae kalawan ingwang ||

28. onêng lawas tan kapanggih | nèng ngriki paran sinêdya | Bindiraja lon saure | datan bêtah tinangisan | ing putra nini rara | brôngta marang narpasunu | Malawa ran Danurwenda ||

29. milarsa kawula ambil | Dityarini awacana | tunggal lawan lakuningong | iya uga tinangisan | Si Pandamsari brôngta | mring putrèng Malawa sêpuh | kang aran Anglingkusuma ||

30. lah mayo yayi tumuli | padha abarêng ginawa | saksana tumurun [tu...]

--- 356 ---

[...murun] karo | saking wrêksa nagapuspa | manjing panti mandhapa | rahadèn kalih alungguh | anèng ngarsa rama nata ||

31. ingapit de ibu sori | kang garwa sumandhing lênggah | katèl seta wus tumèmpèl | ing kampuhe Nglingkusuma | ula kisi tumama | ing kunca Danurwenda wus | sigra parêng undurira ||

88. Durma

1. radèn kalih lir pinulung ing jawata | musna sing ngarsa aji | Sri Jalasangara | anjêngêr tanpa nabda | kantaka sang putri kalih | kadya ampuhan | tangis sajroning puri ||

2. para nata punggawa wus sinung wikan | murcane rajasiwi | têdhuh sanagara | Ki Puthut Kartiraga | Kartisoma sami nangis | kadya wanita | tinilar priya mati ||

3. ngunandika yèn ilanga anèng alas | ingsun ruruh ing trêbis | ilanga ing toya | sun ruruh ing samodra | angurbaya padha mulih | atur uninga | marang Sang Mahayakti ||

4. yèn putune musna datanpa karana | dyan mêsat tawan tangis | sang natèng Gubarja | anglês sawadyanira | arda duhkitaning galih | Sri Baratmadya | mindêl datan kêna ngling ||

5. amung pramèswari alara sêsambat | kawarna Dityarini | lampahnya lir kilat | amanggul rajaputra | èsmu sayah aso dening | awrat kaliwat | wus yatna rajasiwi ||

6. tanya sapa buta anggawa maringwang | sumaur Dityarini | ing Parangpidikan | marma kawula bêkta | anak kawula pawèstri | ayu [a...]

--- 357 -- -

[...yu] kasmaran | mring andika sang pêkik ||

7. yèn sambada arsa nyèthi ing paduka | radèn angling wor runtik | sun putraning nata | dibya kalok kêrtarta | tur bagus prawirèng jurit | têka akrama | lan drubiksa rasaksi ||

8. tan wun lamun ginaguyu mring pra raja | sinurak ing sabumi | Dityarini latah | aris pamuwusira | arsa tan arsa sang pêkik | kawula bêkta | budi ngong sambadani ||

9. sru bramatya rajaputra narik katga | panuduke anitir | tan môntra wigata | malah kiyu kang asta | tan busik Sang Dityarini | aris wacana | ywa kadêrêng sang pêkik ||

10. angayoni marang bakal maratuwa | bilih kang asta sakit | mendah ta si rara | panutuhe maringwang | sangkin duka siwayaji | Anglingkusuma | panuduke anitir ||

11. dinamonan mukane mring wiku ditya | wangwang nendra sang pêkik | kapati binêkta | wus praptèng padhepokan | anguwuh putra sang dèwi | lah tingalana | apa ta nyata iki ||

12. ingkang kèpi ing sira bok kalirua | matur inggih puniki | kang akarya brôngta | tan samar kula bapa | angandika Dityarini | lamun mangkana | wungunên dipun ririh ||

13. sang dyah sigra marêpêki kang anendra | umatur ngasih-asih | dhuh pangran wungua | sapanên dasihira | ingkang kumêdah anyèthi | dhatêng paduka | tan lèn kaciptèng galih ||

14. mung sumêdya andêdasih ing paduka | tan lênggana sakapti | punapa

--- 358 ---

rèh tuwan | sanadyan kinarsakna | dados juru dang nglampahi | saking kumêdah- | kêdah ingakên cèthi ||

15. duk miyarsa sira sang narpatanaya | kagyat ngungun tan sipi | osiking wardaya | iki anaking ditya | swarane têka cumêngkling | lir rinding waja | eman anèng rasaksi ||

16. rajaputra dahat tan arsa tumingal | maksih mêrêm kapati | ciptanira bobab | lamun rupaa janma | cinatur wus tigang ratri | sang rajaputra | dèrèng arsa ningali ||

17. Dityarini alon dènira manabda | dhuh babo sang apêkik | kula tan anjiyad | yèn anggèr datan arsa | nanging tingalana dhihin | lamun wus wikan | môngka tan sarjwèng galih ||

18. inggih nuntên kondura mring Baratmadya | rajaputra nauri | tan susah tumingal | sêmbawa lamun ana | singa anak-anak gênjik | sirèku ditya | yakti manak rasaksi ||

19. asêsiyung untune ngrangap adawa | tan beda lawan kisi | wulune ing awak | amasthi rembyak-rembyak | ya ta Rêtna Pandamsari | kaku tyasira | merang tan kapadhan sih ||

20. palarasan runtik mentar saking ngarsa | samana anujoni | risang narpatmaja | tingalnya rêm-rêm ayam | sakêdhap netra umaksi | kumênyut ing tyas | ciptèstu yu linêwih ||

21. dadya laju manthêlêng pangaksinira | sarwi micarèng ati | sun sidhêp tan endah | dene anaking buta | mangkana sang narpasiwi | kari kasmaran | kaduwung

--- 359 ---

dènnya angling ||

22. Dityarini angguguk wangwang manabda | lah anggèr kadipundi | punapa kaduga | radèn aris turira | tan kawasa amangsuli | ing sih paduka | saksat anulung urip ||

23. ngling Sang Dityarini anggèr dipun enggal | tulungên ingkang runtik | manawi kalaran | radèn sandika mentar | mring unggwan Kèn Pandamsari | kapanggih nendra | mujung kampuh sang dèwi ||

24. angrêrêpa dyan putra wijiling sabda | dhuh mas pêpujan mami | wungua sadhela | pun kakang amêminta | pangaksamanira gusti | dene akarya | runtikira maskwari ||

25. suka ingsun ukumên jroning paprêman | datan lêngganèng kapti | ni mas ngandikaa | sapanên dasihira | sun têdha tulusa asih | yèn tan tinulanlinilan. | ing sih ngong nglalu lalis ||

26. kusumayu kapranan ing tyas miyarsa | dhasar wus lama brangti | mring sang rajaputra | marma ciptaning driya | lir manggih rêtna sawukir | ing kalairan- | nira maksih aruntik ||

27. aturira wêngis winor ing wiraga | dhuh babo wong apêkik | kang môngka usada | pêpuji kênya brôngta | sampun pêrak lawan mami | eman manawa | kawula cawèl mangkin ||

28. punapa ta paduka tan jrih umiyat | siyung amba kêkalih | agêng tur apanjang | wulu ajêmbrung wadhag | karya ênêk kang umaksi | sang rajaputra | myarsa karasèng galih ||

29. dahat dènnya mangrêpa minta aksama | tan darana ing galih | sang rêtna cinandhak | kinuswa dyan ingêmban |

--- 360 ---

pinriyêmbada ingarih | sampun binêkta | tumamèng tilamsari ||

30. tan cinatur langênira jro paprêman | jalu kalawan èstri | langkung sih-sinihan | dènira palakrama | tan kêna bênggang sanyari | kêtarda suka | miyat Sang Dityarini ||

31. nêngna ingkang lagya manggung mong asmara | gantya ingkang winarni | Risang Bindiraja | yakti sarêng ing lampah | carita kinarya gênti | Dyan Danurwenda | yatna tanya wor runtik ||

32. apa karêpira naga mawa ring wang | Sang Bindiraja angling | anakku wanodya | ayu tanpa sasama | aran Manikara Dèwi | brôngta mring sira | Danurwenda sru angling ||

33. tanpa ngrasa ujarmu dora nglêngkara | ula amanak janmi | yakti manak sawa | luwuk lawan bandhotan | Bindiraja gumuywangling | lah tingalana | yèn tan arju agampil ||

34. iya padha basuki tan ana paran | Radyan Danurwenda ngling | padu apa ika | samôngsa sun tampika | pasthi sira angalani | taksaka môngsa | wruha ing ala bêcik ||

35. sun putraning ratu adi binathara | bagus prawirèng jurit | arabia ula | mendah ucaping praja | Sang Bindiraja sru angling | môngsa wurunga | sira sun gawa ugi ||

36. sigra Radèn Danurwenda narik katga | panyuduke anitir | ngantêp krosanira | murub kanang curiga | katangkis dening kang sisik | dyan narpaputra | sinambut de sang yogi ||

37. pinarnah nèng sajroning makuthanira | narpasuteca guling |

--- 361 ---

Bindiraja sigra | lumampah lir maruta | sakêdhap anulya prapti | ing dhepokira | sang dyah kapanggih nangis ||

38. wruh kang rama prapta malajêngi sigra | Bindiraja angambil | risang rajaputra | saking jroning makutha | tanya mring siwi apèki | kang kasupêna | sang dyah umatur inggih ||

39. lah gugahên dhewe sang ayu saksana | mungu angasih-asih | pangeran wungua | dasih ta tingalana | kagyat awungu sang pêkik | mêrêm kewala | Danurwenda sru angling ||

40. sapa mungu mringwang Bindiraja mojar | anggèr kita tingali | citrane rinira | Danurwenda anêntak | nora sotah aningali | anaking ula | tan wun anggêgilani ||

41. pêpantêse sawa utawa bandhotan | Sang Bindiraja angling | yogya tiningalan | ywa mada ing pawongan | sang dyah solahira ngênting | matur mlas-arsa | dèn tingalana mamrih ||

42. sang dyah ngrangkul rahadèn micarèng nala | dene alus awangi | mêlèk wangwang ngêmban | winawèng pakasutan | datan kawarna ing tulis | langên ing tilam | lir mas timbul ing warih ||

89. Maskumambang

1. kocap Radèn Danurwenda wus alami | dènira apanggya | lan garwa sang kadi Ratih | samana lênggah kalihan ||

2. nèng paprêman sawungunira aguling | sang narpatiputra | kamantyan angrês ing galih | emut dhatêng ingkang raka ||

3. pisah datan karuhan prênahe tuwin | tanbuh gêsang lawan | laya tan ana

--- 362 ---

sung warti | kawangwang trêsnaning raka ||

4. nênggak waspa ribêng tyas tan kêna lilih | arsa ngulatana | awrat cinandhêt ing rabi | miwah tan wruh prênahira ||

5. ingkang anèng Parangpidikan kawarni | tan pae mangkana | sungkawa kadya kang rayi | kabyatan ing sih mring kadang ||

6. kawarnaa nagri ing Malawapati | Nglingdarma salama | tinilar ing putra kalih | arda sungkawaning driya ||

7. kongsi lami nata tan miyos siniwi | garwa kalihira | tan pae kadi sang aji | andina waspa mrawaya ||

8. Patih Bathikmadrim kang tansah dèn anti | dinuta ing nata | sumusul ing putra kalih | lami datan wontên prapta ||

9. unanging tyasira nata kadya nganti | rarabning kartika | wontên anake satunggil | Madrim gumanti apatya ||

10. ajêjuluk Ki Arya Rumajakandhi | bagus prawirèng prang | makili karyaning patih | saentarirèng sudarma ||

11. pramèswari kalih matur ing sang aji | dhuh dewaji paran | wêkasane putra kalih | alami tan antuk warta ||

12. angandika sang nata wis aja nangis | alahne ta sira | ingsun iya lwih prihatin | ananging ta kinapakna ||

13. nadyan silih maksih ngong wêngku nèng ngriki | pinugut ing dewa | môngsa luputa yèn maksih | dèn mong ing dewa bathara ||

14. enggal lawas sayakti tan wurung prapti | kasaru kang prapta | Rumajakandhi sumiwi | tumanduk ing ngarsa nata ||

15. ngaturakên praptane duta

--- 363 ---

kêkalih | Jurudêmung nama | kang saking Bojanagari | kang saking Kartanagara ||

16. Pangalasan sigra ngandikan mring ngapti | praptèng ngabyantara | kang saking Bojanagari | jurudêmung matur nêmbah ||

17. dhuh dewaji kadhulakawula. atur udani | ramanta narendra | lawan jêng ibunta sori | ing mangke wus samya seda ||

18. kala gêrah ramanta anggung mêmêling | kang pinrih gumantya | nata ing Bojanagari | jêng gusti Anglingkusuma ||

19. Pangalasan umatur saha wotsari | jêng rama paduka | ing Kartanagri lan sori | mêne wus sami palastra ||

20. ing samangke sangêt rêtuning nagari | kang para punggawa | arêbat rèh tan pakering | manggung aprang samya rowang ||

21. sadèrènge sumurud sri narapati | tilar pangandika | dhatêng sagung pra dipati | kang kinarsakkên gumantya ||

22. naradipa putra paduka jêng gusti | Radèn Danurwenda | mangkana sri narapati | tyasira kadya sinêndhal ||

23. angandika hèh duta muliha dhihin | ing samôngsa prapta | kaki putra karo nuli | ingsun adêgakên nata ||

24. hèh Rumajakandhi sakèhing prajurit | pra têlunên enggal | angkatna ingkang sabagi | tunggu ing Bojanagara ||

25. kang saduman angkatna sadina iki | mring Kartanagara | kang bôngga konên anggitik | lan padha manguna kutha ||

26. têtindhihe arya ingkang bêcik-bêcik | lèngsèr saking ngarsa | Ki Arya Rumajakandhi | mantri duta

--- 364 ---

sigra mangkat ||

27. pramèswari sarêng dènira anangis | tan liyan sinambat | mung putra kang sami anis | pae ta ingsun lananga ||

28. tilar praja ngambah wana jurang wukir | ngulari ing sira | sri naranata miyarsi | sêsambatira kang garwa ||

29. nuju ati sinamur wacana manis | wis padha mênênga | aja sira padha nangis | ala sirnane kapyarsa ||

30. kaya sira ngapêsakên jênêng mami | ujar wis atuwa | samêngko wus kaki-kaki | iya ta môngsa kuwata ||

31. pramèswari kalih sampun winawêling | ajana wong wikan | yèn ingsun sah saking ngriki | dèn yitna atunggu praja ||

32. wusnya mêling tumurun Anglingdarmaji | amênthang gandewa | kadhali putih kang pinrih | pinanah panjawatira ||

33. kang kacundhuk nanging datan mawi kanin | winawa mring tilam | sri nuksmèng kadhali putih | ngumbara garwa uninga ||

34. gya parentah gamêlan ngirabkên srimpi | kasukan jro pura | miwah watangan ing jawi | pradôngga munya angraras ||

35. gênti ingkang winarna ing Ngarcamanik | Kèn Srêngganarêtna | wus pêputra jalu pêkik | sinung aran ing sang tapa ||

36. Bambang Gôndakusuma Srêngganasari | wus putra wanodya | ayu sinungan wêwangi | Kèn Rêtna Sutiksnawatya ||

37. lagya sami rumaja putra lan putri | dèn mong ing pra endhang | pamomongira sang pêkik | sajuga priya awasta ||

38. Puthut Kadhalbuntung punuke nglênggirik | nora pati ala | dhêgol [dhê...]

--- 365 ---

[...gol] irêng bokong canthik | lambung cêkak lir badhigal ||

39. ulês irêng kalimis rada prak ati | nging kaduk sêmbrana | tan pati idhêp ing isin | kinalulut ing dyan bambang ||

40. kawarnaa Puthut Kartiraga prapti | lawan Kartisoma | sakancanira wêwasi | anjujug dhatêng sang rêtna ||

41. sami atur uning mring sang dyah kêkalih | yèn kang raka musna | sing pasamuan jro puri | kadya pinulung ing dewa ||

42. dèrèng tutug aturira gya sang dèwi | anambut kang putra | sinawung lumajêng sarwi | karuna mring pacrabakan ||

43. sang pandhita kapanggih lagya aguling | sigra sinungkêman | padanira kagyat tangi | lênggah aris angandika ||

44. ana apa anggugah ingsun aguling | Kèn Srêngganarêtna | umatur sarwi anangis | dhuh putra andika musna ||

45. saking pasamuan tanbuh mati urip | Kartiraga warta | yèn matia dewa mami | kawula bela tumangan ||

46. angandika Bagawan Santanumurti | aja sira maras | sun muja raina wêngi | de para manggiha papa ||

47. mukti sari lakinira lagi rabi | nèng Parangpidikan | kamantu ing Dityarini | amandhita ngraga suksma ||

48. atmajane pêpujan ayu linêwih | surawadu nora | timbang Rêtna Pandamsari | bisa mibêr aniluman ||

49. lêga tyase Srêngganarêtna wus linggih | sukur yèn wibawa | rabia salêksa sisih | kula amomong kewala ||

50. Ni Srêngganasari umatur ngabêkti |

--- 366 ---

kangmas Danurwenda | punapa inggih basuki | sang wiku mèsêm ngandika ||

51. iya kaya mangkono padha arabi | nging seje panggonan | anèng Gunungtunon kambil | mantu marang Bindiraja ||

52. atmajane pêpujan ayu linêwih | Dèwi Manikara | sukèng tyas Srêngganasari | nir giyuh manggih sarkara ||

90. Dhandhanggula

1. sang pandhita angandika malih | putuningsun karo timbalana | ya ta tan dangu praptane | radèn wayah nèng ngayun | lawan ingkang rayi anuli | sinambut ing sang dwija | binêkta lumêbu | marang sanggar pamêlêngan | praptaning don radèn putra radèn dèwi | pinangku keri kanan ||

2. sang bagawan lumêkas sêmadi | angêningkên ciptaning wardaya | tan mèngèng ing pangaksine | mêminta ing dewagung | wayah kalih agea sami | gêngira sanalika | lan pamintanipun | rahadèn putra bangkita | madêg nata sumilih ing eyang benjing | nèng praja ing Malawa ||

3. dwijawara Sang Santanumurti | èstu lamun kêkasihing dewa | jinurung sapamintane | ing antara gumuruh | dewa ngudanakên wêwangi | sarwi nguwuh kang lagya | sêmadi manêkung | hèh Santanu wus luwara | Sang Hyang Utipati uwus anglilani | ing sapanêdhanira ||

4. sang pandhita suka amudhari | asta sarwi ningali kang wayah | sampun diwasa kalihe | angandika sang wiku | wayah ingsun uwus pinasthi | dadi nata gumantya | ing eyang sang prabu | sang dwija wangwang tumêdhak | saking

--- 367 ---

sanggar wayah kêkalih umiring | gawok sagung tumingal ||

5. dene radèn wayah jalu èstri | wus diwasa sarêng sanalika | sang pandhita andikane | mring putra kalihipun | lah dulunên putranta nini | sang dyah sarêng tumingal | kang putra rinangkul | ciptanira lir nupêna | adhuh angger dene wus diwasa ngênting | mendah wruha ramanta ||

6. tangèh lamun winursitèng kawi | putri kalih dènira karantan | ing driya marang lakine | sang dwija nabda arum | nini mungguh ing karsa mami | putuningsun ki putra | lan si rara iku | eman kongsia kaliya | yakti bêcik sira têmokna pribadi | dimène krama kadang ||

7. padha bapa sinatriya adi | Jayèngrana eyang pinandhita | paman sinangarya kabèh | sang dyah kalih jumurung | ing karsane Sang Mahayakti | sang tapa angandika | hèh mas putuningsun | Ki Bambang Gôndakusuma | akurêna lan kadangira pribadi | aja tanggung kawogan ||

8. putuningsun Ni Sutiksnawati | ênggèr ingsun kramakakên sira | olèh kadangira dhewe | luwih prayoganipun | tan lênggana Kèn Tiksnawati | pinanggihakên nulya | pinangkwèng sang wiku | kang sarta kinudang- kudang | putuningsun Gôndakusuma ing benjing | madêg natèng Malawa ||

9. tur bêbala samaning narpati | angungkuli bapa lawan eyang | wus pinasthi ing dewane | gêtêr patêr jumêgur | anauri sabda kawijil | malih muwus sang dwija | lah gawanên mantuk | anakira

--- 368 ---

paèsana | mêngko yèn wus konên angubêngi wukir | Kartiraga myang Soma ||

10. atangara gêntha kêlèng muni | sawarnine kang wismèng aldaka | jalu èstri munggah kabèh | pradôngga munya umyung | sênggani lan suraking cantrik | asanti sida-sida | besuk madêg ratu | kadi sarah dana boga | surak umyung rahadèn binayangkari | nitih padhati endah ||

11. ginarêbêg ing puthut lan cantrik | para bambang myang wasi gocara | samakta sasikêpane | arame sami ujung | ingkang sami bojana kulit | ujung tarantang bapang | sangut lan têlabung | yèku kasukan ing arga | kongsi praptèng suruping kulandaragni | ginantyan ing sasôngka ||

12. sêdhêngira duk purnamasidi | nutug ingkang samya wijah-wijah | wuwusên sang pinangantèn | winawèng tilamarum | rêncakèng tyas Sutiksnawati | maras-maras kawawas | pamurwaning kakung | wantuning kênya susila | kêsar-kêsar tyasira tan bisa guling | dadya mijil kang waspa ||

91. Mijil

1. maksih linggih sira sang apêkik | sajawining kobong | ingkang ibu anggung panjawile | lah tulungên arinira nangis | dèn bisa mrih sari | sêkar misih kuncup ||

2. atirua sudarmanta kaki | satriya dibyanom | dhasar bagus yèn nguswa sarine | nadyan kincip prana ing pangukih | sarana pangrêmih | widagdèng pangrungrum ||

3. sang liningan umatur wotsari | makatêna kados | kangjêng rama wong nagari

--- 369 ---

tulèn | kula môngsa sagêda amirib | wijiling wong wukir | karyane nênandur ||

4. mung bangkite anyuwan gambili | sarwi nocol godhong | ibu mèsêm dyan mentar kalihe | non karamèn kinarya sêngadi | rahadèn marani | sang dyah arawat luh ||

5. rinarêmih risang kadi Ratih | dhuh dewaning sinom | paran ingkang dadya darunane | ewa mulat ing dasih kaswasih | anggung nikêl alis | sok angugung rêngu ||

6. baya sira panjanmaning sari | pinasthi dadi wong | kang argulo malathi sarine | kabèh ngumpul marang sira yayi | ing pundi amanggih | kang kadi mas ingsun ||

7. bêgja têmên raganingsun iki | ngawulèng sang sinom | muga-muga tulus sadardyane | ya ta datan darana sang pêkik | sinambut sang dèwi | dupyarsa sinawung ||

8. tangkis gêlung kusumaning adi | mawur puspita byor | marambahi ing pakasutane | lumrang gandanira amrik minging | risang kakung sangkin | ngrêbda mrih pulanghyun ||

9. lir brêmara angrabasèng sari | sang dyah ing tyas kepon | tangkis-tangkis asta datanpolèh | wus karêbut wêwêkasing tapih | samana wus kongkih | tumêkèng salulut ||

10. tan winarna langêning pulangsih | cinêndhak kemawon | mamrih gancang ing kata lampahe | cinatur wus anyidam sang putri | suka ibu kalih | tanapi sang wiku ||

11. nahan ganti kang winuwus malih | ing Malawa katong | kang anuksma ing kadhali pinge |

--- 370 ---

nèng gêgana amor mega putih | midêr miling-miling | tumiling lir jangkung ||

12. angungkuli wukir Ngarcamanik | dhepok sang palunggoh | umisor lir pinêpês bayune | suku êlar kadya dèn talèni | mangkana sang rêsi | waspada amuwus ||

13. Kartiraga meta dhampar gadhing | sun tamuan katong | besan rajèng Malawapatine | wus sumaos anulya sang pêksi | ruru saking nginggil | katampan ing babud ||

14. pratistha ring dhampar kadya ngimpi | tyasira sang katong | arda maras wandanira gupe | mangkat mibêr awrat datan bangkit | sang tapa ningali | gumujêng angguguk ||

15. lingira ngong anêmu kadhali | sun wèhakên mêngko | marang putuningsun sakarone | dyan sang yogi nabda mring kadhali | bok sampun ngilapi | mring kula sang prabu ||

16. paduka sri ing Malawapati | kandhahan wirangrong | dening anising putra kalihe | sah paduka arsa angulati | wimbuh ing rudatin | kasedan mrasêpuh ||

17. lèn ginubêl ing garwa kêkalih | sumarma kalakon | anis nilibakên ing wadyane | malih warna anuksmèng kadhali | lah ta kadipundi | paran tan kadyèku ||

18. yèn kilapa dados tanpa kardi | amucak miranggo | amandhita tiru-tiru bae | ingkang nuksmèng pêksi tan bisa ngling | rumaos kasor ing | prabawa tumungkul ||

19. micarèng tyas pandhitèki lêwih | pêpantêse

--- 371 ---

wêroh | iya marang ki raden prênahe | dadya sabda saha anoragi | hèh sang maharêsi | ulun minta tuduh ||

20. saking nistha-damaning kang budi | nising suta karo | datan antuk pawarti dununge | wus alami sah saking nagari | milamba minta sih- | ipun sang awiku ||

21. anauri Sang Santanumurti | putra jêng sang katong | ing samêne asungil prênahe | dèn ruruha ing janma sabumi | kadi tan kapanggih | wadi dunungipun ||

22. lêng kèndêla ing ngriki rumiyin | paduka sang katong | benjing dina galungan mangsane | yèn paduka susul pasthi panggih | sang rêsi nimbali | wayah lawan sunu ||

23. sarimbit wus pratistha ingapti | sang wiku lingnya lon | nini padha ngabêktia age | iku prabu ing Malawapati | praptane ing ngriki | nusul ing lakimu ||

24. sang dyah kalih amicarèng ati | ywa mungguh mangkono | rupa manuk sarupa-rupane | ujêr sudarmane laki mami | kalih manganjali | kang anuksmèng manuk ||

25. arsanèng tyas amarwata siwi | myat ing mantu karo | anglocita iki mendahane | yèn wêruha yayi pramèswari | mantune yu luwih | pantêse dèn ugung ||

26. kaki radèn karo bisa rabi | nulya ngandika lon | adhuh nini mantuningsun ênggèr | sun tarima sêmbah ta mring mami | nistha ingsun iki | têka rupa manuk ||

27. ngandikaris risang maha muni | karo putuningong | ngabêktia mring eyangmu age |

--- 372 ---

iku bumi natèng Mlawapati | nuksmèng dhali putih | nusul ing yayahmu ||

28. sira radyan sigra manganjali | sarêng lan sang sinom | ingkang eyang marwata galihe | micarèng tyas mendah ni mbok sori | bingahe kang ati | wruha wayahipun ||

29. angandika Sang Santanumurti | wayah jêng sang katong | ingkang jalu inggih tanayane | Nglingkusuma dene kang pawèstri | Danurwendasiwi | aksamanta prabu ||

30. dene kula ngruhuni karsaji | wayah dalêm karo | mangke sampun kula dhaupake | mrih panggiha sasamèng trah adi | kula ubayani | wayah jêng pukulun ||

31. madêg nata ing Malawapati | dibyanung kinaot | angungkuli bapa myang eyange | suyud para ratu sèwu nagri | ngling kadhali putih | kawula jumurung ||

32. andikanya mring wayah sang pêkik | kadi ta kalakon | êmas putu sira madêg rajèng | anggêntèni panjênêngan mami | sêdhêng ngong samangkin | magawan wus sêpuh ||

33. wus pinasthi sira kang sumilih | ing kaprabon ingong | dadya mari onêng mring putrane | marêm mulat ing wayah sang aji | sihira tan sipi | srinata mring putu ||

92. Sinom

1. tan winarna laminira | anèng wukir Ngarcamanik | kang nuksmèng kadhali seta | mêmangun ing krama niti | rèhning umadêg aji | winulangakên ing putu | ulahing kasudarman | angrèh karyaning nagari | miwah ngathik punggawa dibya susêtya ||

2. siyang ratri

--- 373 ---

amêmulang | ing tata kalawan titi | myang nistha madya utama | tatas ing pangulah jurit | kadibyaning narpati | kawijayaning prang pupuh | kawignyan kanimpunan | panglêpasaning jêmparing | tumpêk kawrat sadaya mring radèn wayah ||

3. mung aji kalih prakara | kang nora kêna winijil | ajine atilar raga | lan kang saking naga nguni | liya punika ênting | winutahakên ing putu | Raden Gôndakusuma | wus dibya saliring aji | misih nyuwun pangrèh pamulanging wadya ||

4. nabda sang kadhali seta | yèn sira madêg narpati | nyinggahana kaluputan | darapon ywa kongsi manggih | dêdukaning dewadi | miliha kanthi linuhung | tônda limang prakara | mantri kang yogya kinathik | saprakara mantri ingkang wicaksana ||

5. wruh bênêr luputing tindak | awas mring wêkasing kardi | panjing wêtuning prakara | kapindho miliha mantri | ingkang julig awêgig | prastawèng sadarganipun | kaping tri amiliha | mantri kang grahitèng budi | ingkang bisa nimbangi salir wicara ||

6. kaping catur amiliha | mantri kang êning ing budi | nora dahwèn marang arta | nora irèn nora jail | mring kancane angabdi | nora watak awêwadul | dene kang kaping lima | mantri kang yogya kinathik | kang ngawruhi barang osiking nagara ||

7. lawan malih ngupayaa | janma kang yogya kinathik | rèhira angulah praja | warnane ingkang apêkik | muwah kang nitya manis |

--- 374 -- -

sarta kang alus ing têmbung | ing tyas ingkang darana | bisa angenaki ati | ora nêdya karya êsak mring sasama ||

8. yèku mantri kang utama | prayoga karyanên kanthi | mamrih arjaning nagara | karya bungahing wong cilik | enake wong sabumi | wong micara kang budyalus | wruh sastra parikrama | pama jaladèng wiyati | matêmah truh angrarabi têtanduran ||

9. kang minôngka têtanduran | iku manusa sabumi | yèn anggung katiban udan | sêgêr palane andadi | wit punggawane bêcik | yèn punggawa akèh punggung | pra mantri samya kompra | wong cilik kabèh prihatin | nora wurung karya rusaking nagara ||

10. marma kaki dèn waspada | yèn sira akarya dasih | dene anggon-anggonira | mas putu têlung prakawis | ywa sira wani-wani | ngiloni wong ambêk rusuh | nadyan mantri punggawa | lamun tumêka ing sisip | dene enggal sira trapna ing pidosa ||

11. aywa ngugung wong dursila | êtrapna kalawan adil | kapindho sabarang karya | obah osiking nagari | aywa sira dhèwèki | aywa anari wong cubluk | sayogya anaria | dasih ta ingkang bèrbudi | kang kaping tri aywa ngakèhkên dêduka ||

12. watêke wong sugih duka | nadyan bênêr dadi sisip | dèn rèrèh lan dèn pariksa | yèn ana aturing dasih | aywa agahan kaki | sira nganggêp nyatanipun | dèn bêrsih tintingana | bok wong ala ngaku bêcik | poma putu [pu...]

--- 375 ---

[...tu] kabèh aywa kalimutan ||

13. dèn apik karya punggawa | aywa dumèh yèn sirasih | kalamun adigung êdak | tanwun angrusak nagari | yèn misudhaa asring | turase wong bôngsa luhur | lamun wong bôngsa andhap | tan wurung ambêbayani | anênuntun marang pakarti wisuna ||

14. yèn wadyanta wus katingal | guna prawirane tuwin | ulah surasaning sastra | jinunjung tan anglingsêmi | yèn durung anglabêti | ulah pamicaranipun | upama sinêngkakna | mas putu ucaping bumi | makan darah anjunjung durung prayoga ||

15. lan aywa akarya lurah | wong dursila ulah juti | lan aywa atari marang | mantri punggawa kang jail | kang karêm angrasani | ing lupute rowangipun | myang ambêk puwa-puwa | dadi kalesaning bumi | saksat ngingu racun lan upas baruwang ||

16. lan maninge putu sira | besuk yèn akarya mantri | aywa wong karêm ing arta | tan wurung ngrusak nagari | mantri tan wruh ing wèsthi | pasthi saluman-salumun | lawan kirang micara | dadya mamak awor êdir | iku ngrusak tata tindak siya-siya ||

17. cinatur rahadèn wayah | mring eyang kalangkung asih | kacaryan myarsa wêwulang | datan sah andina ratri | kang eyang mituturi | rèhing wong umadêg ratu | karya mantri punggawa | amawang ing krama niti | bênêr luput miwah rèh yuda kênaka ||

93. Pangkur

1. sadaya sampun kadhadha | pariwaranira eyang narpati | dahat sumunu tyasipun |

--- 376 ---

Radèn Gôndakusumna | ciptèng driya saksat piturun dewagung | nugraha praptaning eyang | kang nuksmèng kadhali putih ||

2. lawan malih sri narendra | sung wêwulang marang wayah pawèstri | ing purwa kongsi amuput | rèhning suwitèng priya | sang dyah ayu dahat pamundhining kalbu | ngèstokkên sakwèhning wulang | kang saking eyang narpati ||

3. nahan gantia winarna | ingkang anèng Parangpidikan lami | dahat kasmaran ing kalbu | Radèn Anglingkusuma | de nupêna krama lawan putri ayu | ing nagri Tabêlarêtna | ran Dèwi Mayanasari ||

4. dadyanggung minggu kewala | pragnya ingkang garwa miyat ing laki | kingkin tan pêgat amuwun | dhasar trêsna ing priya | sang dyah ayu wagugên sajroning kalbu | tan anduga ingkang dadya | darunanirèng wiyadi ||

5. kacatur wus sapta dina | ingkang garwa dahat sungkawèng galih | puwara pêgêl tyasipun | sang dyah ngrangkul ing priya | sarya nguswa-nguswa mangkana turipun | paran ingkang dados driya | saptari datanpa angling ||

6. dasihe minta jinarwan | lamun lêpat anggèn ulun ngladosi | lêhêng dhinawuhna gupuh | sampun mindêl kewala | dhuh pangeran kawlasana dasihipun | dyan putra angrês miyarsa | wijiling sabda amanis ||

7. ingsun tan duka mring sira | apadene sih ingsun durung gêmpil | mring sira marma sun minggu | kasmaran ing supêna | krama putri ingsun tuku ing prang pupuh | prajane ing Tablarêtna | jêjuluk Mayanasari ||

--- 377 ---

8. saupama tan kalakyan | ingsun panggih tan wun tumêkèng lalis | prênahe sun durung wêruh | prajèng Tabêlarêtna | sang dyah mèsêm lêjar tyasira umatur | jamake wong duwe karsa | asung jarwa mring kang cèthi ||

9. manawi sagêd ngupaya | anak ditya sinidhêp nora bangkit | amomong ing maru agung | pinadhakkên wanita | rucah sapalèng budi giris dèn maru | malah sukaning tyas ingwang | winayuha catur sisih ||

10. jamak satriya utama | adarbea padmi sakawan sisih | garwa sêlir patang puluh | lamun panudyèng karsa | kula matur dhumatêng sang mahawiku | ing bab supêna paduka | rahadèn nauri aris ||

11. lah iya sakarsanira | sang dyah sigra mêsat wangwang ngrungkêbi | ing rama kang lagya turu | sarwi lara karuna | kagyat lênggah Sang Dityarini amuwus | dumèh punapa karuna | baya pinala ing laki ||

12. de wêkas ingsun mring sira | aywa wani-wani marang ing laki | anuta sakarsanipun | asraha pêjah gêsang | durung pira nglirkên wêkas sang dyah matur | botên pisan yèn dukaa | mantu andika kiyai ||

13. brôngta ing supênanira | kèksi krama lan Dyah Mayanasari | ing Tabêlarêtna prabu | ingkang adarbe putra | Raja Waspabasônta jêjulukipun | bapa nuli ulatana | yèn mantu andika mati ||

14. kula bapa kantun rôndha | kadiparan ulun tan bisa kari | Sang Dityarini angguguk | aris panabdanira | yèn [yè...]

--- 378 ---

[...n] mangkono nini undangên lakimu | tantara radèn wus prapta | ing ngarsane Dityarini ||

15. tumungkul asêmu waspa | sang ditya ngling karsanta sun turuti | saking dening trêsnaningsun | marang ing jênêng para | wajib ingsun anirnakkên prihatinmu | rèhning sun katêmpuh tuwa | lah ta uwis anak mami ||

16. biratên duhkitanira | ingsun ingkang mawa sira tumuli | mring nagri kang sira tutur | ya ing Tabêlarêtna | nanging thithik pamintèngsun mring sirèku | mung ywa lali ing rabinta | kang mring sira dahat asih ||

17. manira titip kewala | arinira marang ing sira kaki | tulusa salaminipun | dadia garwanira | Radyan Anglingkusuma aris umatur | yakti botên yèn limuta | nadyan kawula nguyuni ||

18. sakathahing adya-adya | datan nyipta kawula angalih sih | anjanmaa kaping pitu | andasih ing putranta | mung paminta kawula ingkang saèstu | mugi paduka untapna | ulun mring Tabêlarukmi ||

19. Dityarini angandika | lah ta payo sun atêrakên ugi | saksana umêsat mamprung | ditya wiku umawa | rajaputra wus lêpas laksananipun | mring nagri Tabêlarêtna | ing marga datan winarni ||

20. kunêng gantya kawuwusa | ingkang wontên ing Arditunon nênggih | pratapanira sang wiku | taksaka Bindiraja | Radèn Danurwenda lawan garwanipun | nêdhêng dènnya pêpasihan | lan garwa tansah karonsih ||

21. anulya sang rajaputra | Danurwenda kataman [ka...]

--- 379 ---

[...taman] ing wiyadi | kagagas supênanipun | panggih lan putri endah | ing Tabêlarêtna nênggih nagrinipun | tan môntra-môntra nupêna | kadya ing sawantah panggih ||

22. dahat kalêlênganira | tan kawasa anglêlimut tyas wingit | kawangwang ing siyang dalu | kang kèksi ing supêna | anis naya dadyanggung minggu anjêtung | sing kabyatan ing kung rimang | siwuhên tan kêna angling ||

23. limut mring rarasing garwa | labêt sruning kapêtêk ing wiyadi | kang garwa unang ing kalbu | wus antara tri dina | tanpa nabda tansah kalimput ing wuyung | sang rêtna matur ing raka | anoraga angalap sih ||

24. paran kang dadya lêking tyas | de paduka pangeran tan kêna ngling | kewala minggu angungun | manawi ta kawula | anêrak ing kasisipan among kayun | kawula atadhah duka | paran dosa angewani ||

25. kadi paduka nampika | mring kawula jêr èstri nyênyampuri | yèn paduka wus tanpayun | muhung jinatènana | ingkang dadya darunaning tyas magiyuhmargiyuh. | sira Radyan Danurwenda | angrangkul angaras pipi ||

26. sarwi pinondhong kang garwa | ngayang-ayang kinuswa wanti-wanti | saryangling dhuh ariningsun | landhêp pasanging driya | nora samar ing pamawang angon sêmu | aywa sira salah tômpa | sun jatèni sira yayi ||

27. kang dadya prawitèng unang | adhuh mirah marga dening sun ngimpi | panggih kalawan dyah ayu | putri Tabêlarêtna | lêwih endah tan siwah suwarnanipun |

--- 380 ---

kalawan sira riningwang | aran Dèwi Rantansari ||

28. kêmbar rupa tunggal cahya | kadi jambe ênom sinigar kalih | tan ana siwah sarambut | yayi kalawan sira | kadya pêcat atmaningsun duk andulu | dene duwe wanodyendah | akêmbar lan sira gusti ||

29. lamun tan bisa panggiha | lawan ingkang kasatmatèng jro guling | tan wun ngong nêmahi lampus | kang dadyèmênging driya | ing Tabêlarêtna manira durung wruh | paranta mirah rèh ingwang | taman wun pralaya kingkin ||

30. sang dyah duk myarsa lingira | ingkang raka mèsêm umatur aris | kalingane nahên wuyung | kasmaran ing supêna | bok iyaa winalèhkên mau-mau | tan karya salah graita | têka amêmuhung kingkin ||

31. jamak wong aduwe karsa | winêdharna marang dasihe cèthi | manawa bisa têtulung | dinalih anak sarpa | brêkasakan môngsa bangkita mong maru | pinadha lan èstri rucah | sêrik tinandhingkên ing sih ||

32. anyêlira kawan dasa | anggêr aywa lali marang wak mami | lah jênat uculna ingsun | ngong matur ing jêng rama | sang dyah nulya ingudhunakên tumanduk | ing sanggar sarwi karuna | kang rama kapanggih guling ||

33. ginugah tangi anapa | ana paran sira têka anangis | apa binêndon ing kakung | matur datan dinukan | mantwandika kasmaran ngimpi kapangguh | lan dyah ing Tabêlarêtna | wasta Dèwi Rantansari ||

34. dhuh rama enggal untapna | mantwandika [mantwandi...]

--- 381 ---

[...ka] eman yèn mati kingkin | Sang Bindiraja amuwus | undangên lakinira | radèn sampun praptèng ngarsa dahat suntrut | angling Bindiraja paran | karsanta kalangkung têbih ||

35. nagri ing Tabêlarêtna | dhasar lagi ana prang gêdhe mangkin | kang dadya prawitèng pupuh | ratu sèwu nagara | angayuni putrinira sang aprabu | dadya wèh kewraning driya- | nira kang adarbe siwi ||

36. nulya karsane sang nata | putrinira kinarya pasanggiri | ratu sasra praja mau | ingadu bôndayuda | sapa ingkang jaya madyaning prang pupuh | tinariman putrinira | marma kèh kang para aji ||

37. madêgi sayêmbarendra | apa sira wani amagut jurit | Radèn Danurwenda matur | kawula datan wangwang | tandhing yuda amêngsaha ratu sèwu | sampun kapasthi ing driya | ulun tan nêdya ngunduri ||

94. Durma

1. sampun tuwan akên mantu yèn mundura | pêgatêna ing benjing | kalawan putranta | Sang Dèwi Manikara | gumuyu nambungi angling | ingkang pinêgat | môngsa gêlêma ugi ||

2. angling Wiku Bindiraja lah dandana | sun atêrakên nuli | lawan iki gada | sun wèhakên ing sira | sabêtêna yèn ajurit | ngamuk priyôngga | wruhanira sang pêkik ||

3. gada iku nguni walungsungan ingwang | sun puja dadi bindi | dan radèn pinarnah | nèng sêlaning makutha | Sang Bindiraja lumaris | manjing samodra | praptèng têlêng anuli ||

4. narpasuta

--- 382 ---

sinônggèng pêpêthitira | Bindiraja mêmangsit | dyan putra wus tômpa | ri wus nira mangkana | sinabêtkên rajasiwi | mêsat lir kilat | nir saking jalanidhi ||

5. radèn putra dhawah sajawining kitha | praptèng Tabêlarukmi | duk miyarsa surak | gumuruh mawurahan | èngêt karaos ing galih | dènnya kapisah | lan kadang sru wiyadi ||

6. mandhêg mangu ngadêg atêtêkên gada | kawarna Dityarini | wus anèng samodra | ngambang lir anggang-anggang | ri wusnya têlas mêmêling | sang narpaputra | binalangakên nuli ||

7. sru malêsat kadi andaru lumarap | tiba sajaban nagri | ing Tabêlarêtna | myarsa swaraning aprang | rahadèn nulya lumaris | nyangking gandhewa | kagyat mulat kang rayi ||

8. datan samar saking doh pinalajêngan | Danurwenda ningali | mring radèn tan samar | marani gurawalan | tundhuk kadya wong angimpi | arêrangkulan | kalihe èsmu tangis ||

9. dhuh arimas sukur sira maksih gêsang | nuhun aturing ari | paduka raharja | sukur rinêksèng dewa | salami wontên ing pundi | mojar kang raka | yayi kamantu mami ||

10. marang Dityarini ing Parangpidikan | kakangirayu lêwih | aran Pandamwulan | matur Dyan Danurwenda | kawula kamantu dening | Sang Bindiraja | dhepok ing Wukirbasmi ||

11. ri paduka wasta Dèwi Manikara | ayu lir widadari | gênti awêwarta | dènira anupêna | kalih mèsêm gya lumaris |

--- 383 ---

manjing jro praja | mangkana sri bupati ||

12. ing Tabêlarêtna Sang Waspabasônta | munggwing panggungan linggih | lawan putranira | kacaryan mulat ing prang | wus kathah ingkang ngêmasi | pating sulayah | langkung ramening jurit ||

13. nanging datanpa wêkas kang yuda brata | wuwusên radèn kalih | sapraptaning rana | kang raka angandika | paran karsanira yayi | apa prayoga | katur ing nata dhihin ||

14. matur Radèn Danurwenda dhuh kakang mas | mindhak angronce kardi | sok ugi ngasorna | ratu sèwu nagara | pasthi yèn arabi putri | nulya umangsah | Danurwenda ing jurit ||

15. asêsumbar hèh ratu sèwu nagara | rêbutên sun ajurit | putra ing Malawa | jêjuluk Danurwenda | prajurit tan olèh tandhing | Anglingkusuma | mangsah anyênyumbari ||

16. sun putrèng Malawa ran Anglingkusuma | ananggulang ing jurit | ratu sasra praja | kabèh barênga mara | sigra samya angêbyuki | para satriya | miwah para narpati ||

17. kinêmbulan ing prang sang narpatanaya | prayitna radèn kalih | rinoban ing astra | busur watang sarampang | towok ganjur lawan lêmbing | adrês lir jawah | limpung lawan jêmparing ||

18. sigra mênthang gandhewa Anglingkusuma | lumêpas kang jêmparing | wasta Sarotama | pawèh nira sang dwija | Dityarini duk ing nguni | ngamuk priyôngga | kêsit saingga thathit ||

19. anggalasah tan petungan kang palastra |

--- 384 ---

dèn amuk ing jêmparing | Radèn Danurwenda | sigra nabêtkên gada | bindi angamuk pribadi | amunah lawan | tanna kang mônggapulih ||

20. kang sawênèh raja anitih dwipôngga | prajurite ngubêngi | kaprawasèng gada | luluh lumrèng bantala | parêng lan wahana jurit | pamuking gada | darpa anggêgirisi ||

21. kang sawênèh raja awahana rata | rêncêm awor lan siti | sawênèh kaplajar | asru linud ing gada | akathah raja ngêmasi | swuh lan wahana | kagulung kapalipis ||

22. ingkang sugih japa rêmpu angganira | wênèh pukangnya sêbit | ana bau sêmpal | wênèh wugyatanira | putung kampad ing jêmparing | sawênèh raja | wantêr anitih èsthi ||

23. tilar wadya mangsah angikal sarampang | mati dening jêmparing | makundhah ing kisma | gajahira lumajar | mêta anarajang baris | gègèr wurahan | kadya manêngkêr langit ||

24. giris-giris mawur kuwur sumyar ambyar | sasaran rêbut urip | padhang pabaratan | lir tinub ing dahana | awu katêmpuh ing angin | sirna sadaya | sajuga tanna kari ||

25. muhung kantun rajaputra ing Malawa | ngadêg têtêkên bindi | Dyan AnglinggusumaAnglingkusuma. | atêtêkên buntala | nèng soring waringin kalih | awas tumingal | natèng Tabêlarukmi ||

26. Sri Waspabasônta têdhak sing panggungan | putra kalih kinanthi | lunggwèng sitibêntar | angandika mring putra | nini papagên [papa...]

--- 385 ---

[...gên] tumuli | ika lakinta | nèng soring wringin kalih ||

27. umarêka sarta padha manêmbaha | sang putri lênggana jrih | wus kênèng ubaya | lumèngsèr saking ngarsa | lumampah mandhêg anolih | masêmu merang | cipta tantuk mêmanis ||

95. Dhandhanggula

1. praptèng prênahirang rajasiwi | sang dyah ayu mêndhak tur pranata | Anglingkusuma ciptane | bayèki raganipun | kang kaèksi sajroning guling | aris andikanira | babo sapa ranmu | anauri kang tinanya | radèn wasta kula pun Mayanasari | punagi nguswa pada ||

2. dyan sinambut risang kadi Ratih | Radèn Danurwenda duk pinaran | dera Kèn Rantansarine | datan kongsi amuwus | kusumayu sinambut nuli | kinuswa dyan ingêmban | kalihira laju | lumaksana mring ngarsendra | prapta ing byantara sami awotsari | ngandika sri pamasa ||

3. sintên ingkang sinambat ing wangi | lan ing pundi radèn kang pinôngka | miwah sintên sudarmane | dene prawira punjul | ing prang wignya tur surasakti | radyan umatur nêmbah | ingkang asêsunu | Maharaja Anglingdarma | ing Malawa duraka ing yayah bibi | tinundhung saking praja ||

4. dadya wanan datanpa nagari | panêngêran pun Anglingkusuma | pun Danurwenda kang anèm | arda kawêlas-ayun | cumanthaka sêdya makathik | ing paduka narendra | ngandika sang prabu | tan kawawa mangsulana | sih andika pun bapa ngaturkên cèthi | bêgja

--- 386 ---

dadya pawongan ||

5. nging sarate maksih kirang siji | patibasampirira ing tilam | manuk kadhali kang putèh | ingkang bangkit amuwus | basa janma lamun tan olih | tangèh mondhong wanodya | sang nata dyan kondur | sang putri binêktèng pura | radyan kalih sampun ingaturan mêrgil | pinarnah jro ngudyana ||

6. sinugata dhadharan mawarni | rajaputrarda sinungga-sungga | datan cuwa sakarsane | nahan gantya winuwus | padhepokan ing Ngarcamanik | kang nuksmèng dhali seta | lênggah lan sang wiku | Bagawan Santanumurtya | angandika lah anggèr sri narapati | ing mangke sampun môngsa ||

7. angulati putra padukaji | rêke sami nèng Tabêlarêtna | lagya sungkawa kalihe | marma sayogi gupuh | sumusula marang ing siwi | kang nuksmèng dhali seta | tyasira kumêpyur | minta pamit wus linilan | sigra mêsat majêmur ing ima putih | ingkang sinêdyèng karsa ||

8. mring nagari ing Tabêlarukmi | tan winarna lampahirèng marga | praptèng Tabêlarêtnane | ri saksana jumujug | ing udyana sasanèng siwi | mencok ing nagapuspa | adangu nèng ngriku | wuwusên sang narpaputra | kalihira mangkya wus kawandasa-ri | makuwon anèng taman ||

9. mati antasasmaraning galih | awit dening pundhutan narendra | dèrèng bangkit ngantukake | samana rajasunu | sirêp janma mijil ing jawi | lan ari pirêmbagan | nèng ngandhaping taru | kang raka aris [a...]

--- 387 ---

[...ris] ngandika | kayaparan yayi mas karsanta mangkin | mungguh pundhutan nata ||

10. ngêndi antukira angulati | dhali putih bisa basèng janma | lamun manggunga mangkene | paran wêkasanipun | yèn parêka lawan ramaji | kaya ta nora kewran | awit rama prabu | dibya saciptane dadya | karasèng tyas nênggak waspa radèn kalih | kayatnan ingkang rama ||

11. osiking tyas kangjêng rama aji | lawan ibu uwis padha tuwa | yèn sedaa kaya priye | manira nora wêruh | angandika marang kang rayi | yayi mas karsaningwang | sayoga amupus | baya wus karsaning dewa | jênêng para lan ingsun arabi putri | yayi nora kalilan ||

12. lêhêng padha maluywamalaywa. prayogi | ingkang rayi sêndhu aturira | têka makatên karsane | kawula datan sarju | mandah baya ucaping wuri | ngaku putraning nata | ing Malawa anung | kasusra ing tri bawana | kinajrihan ing ratu sasoring langit | puwara apêputra ||

13. têka saèn tur kalis ing isin | dene krama tan kongsi sajiwa | tinampik kurang sarate | nistha dama kalangkung | tuna budi anis ing ratri | datan wun ambêbêkta | ing jêng rama prabu | kakang mas mênggah kawula | yèn sambada ing karsa lêhêng sang putri | rinêbat ing ayuda ||

14. kawula kang sagah angêmbari | ingkang rama kalamun amampang | ulun tumpês sawadyane | kula raos ing kalbu | awon sirnanipun anampik | kêkathahên wangsulan |

--- 388 ---

kang anèh pinundhut | mamrih aywa kongsi bisa | ratu cidrèng wacana kang wus kawijil | nguni prasêtyanira ||

15. sintên ingkang unggul ing ajurit | andarbèni putri kalihira | puwara malik basane | marma yogya ginêpuk | tan gumingsir prapta ing lalis | kang raka angandika | ingsun nora rêmbug | ingkang kaya karsanira | nandukakên niaya amêksa wani | sira wus kapotangan ||

16. dana boja muwah busanadi | sri narendra gumati kalintang | sun ora kolu yaktine | lamun ngêmpakkên dudu | ingkang rayi kèndêl tan angling | dahat sungkawèng driya | ya ta duk andulu | kang nuksmèng kadhali seta | saking luhur ngrês ing tyas wacana manis | dhuh babo putraningwang ||

17. kalingane anandhang prihatin | katujune maksih duwe bapa | bêgja têmên sira ênggèr | upama sun wus lampus | yakti nora sida arabi | marma ngong tilar praja | sira kang sun ruruh | eyangira karo seda | sira kulup sumiliha narapati | lan karo ibunira ||

18. sru sungkawa onênge kapati | marang sira marmane dèn enggal | payo kulup padha mulèh | wêlasa mring ibumu | radèn kalih kagyat miyarsi | mojar sintên punika | kang paring pitutur | baya ta kang jagrèngjagèng. taman | mèsêm mojar layak lalyèng swara mami | jêr padha wus wibawa ||

19. iya ingsun ramanira kaki | Anglingdarma raja ing Malawa | radyan kagyat pamyarsane |

--- 389 ---

tan samar ing pangrungu | mring swarane rama narpati | radyan sarêng tumênga | myat kadhali pingul | kadya kapas winusonan | suka ing tyasira rajaputra kalih | sarêng samya manêmbah ||

20. dhuh pukulun batharaning dasih | tumuruna kawularsa nêmbah | wus tumurun dhali putèh | mencok ing karangulu | putra kalih parêng nganjali | lir konjêm ing pratala | waspa drês kumucur | umatur dhuh kangjêng rama | kawula tur udani yèn uwa Madrim | palastrèng adilaga ||

21. mêngsah lawan pun Kalawrêdati | dityaji ing Gilingwêsi praja | kawula dados srayane | ing Baratmadya Prabu | sirnanipun uwa apatih | tuhu prajurit tama | tan mingkêd ing kewuh | ngungun ingkang malih warna | angandika ywa cinatur kang wus mati | balik paran karsanta ||

22. apa sira nora nêdya mulih | nora wêlas marang ibunira | kang putra kalih ature | dewaji sakalangkung | arsa mantuk nanging satunggil | ingkang dados sangsaya- | ning wardaya ulun | dèrèng acarêm ing krama | lan putri ing Tabêlarêtna dewaji | nadyan silih mantuka ||

23. lamun sarêng kalawan sang dèwi | langkung nistha satriya akrama | tan carêm lawan garwane | ngandika awor guyu | kang anuksmèng kadhali putih | nora carêm akrama | apa karanipun | satriya bagus prawira | apa ingkang cinacad putra ngabêkti | nêdha kadhali pêthak ||

24. ingkang bangkit angucap lir janmi | miwah ingkang kathah kandhanira | môngka patibasampire |

--- 390 - --

punika kang pinundhut | kadya têmah dhatêng ing lalis | yèn wuna apêpanggya | lan mantu pukulun | mèsêm angling ingkang rama | ngêndi ana ki radèn apalakrami | nganggo têtukon bapa ||

25. iya amung lagi sira iki | nanging aywa maras ing tyasira | puluh-puluh kaya priye | nadyan dadia ingsun | têtukone donira rabi | iya kinapakêna | wong katêmpuh sêpuh | nging sira nuli muliha | yèn wus carêm lawan garwanira kaki | karo sira gawaa ||

26. tur sandika atmaja kêkalih | ingkang rama malih angandika | ingsun wêwarta ki radèn | lamun para rabimu | mantuningsun ing Ngarcamanik | wus padha apêputra | mantuningsun sêpuh | Ni Dèwi Srêngganarêtna | lanang aran Gôndakusuma apêkik | putus ing kawidigdyan ||

27. mantuningsun Ni Srêngganasari | wus pêputra wanodyayu endah | Sutiksnawati arane | putra kalih umatur | marma tuwan dene udani | ing mantu padukendra | ngandika sang prabu | manira kulup alawas | anèng Ngarcamanik nusul sira sêpi | marêm myat putuningwang ||

28. ingsun wulang rèhing kramaniti | putuningsun Si Gôndakusuma | malah wus pinanggihake | lan anake arimu | wayah ingsun Sutiksnawati | pamrayoganing besan | ramanta sang wiku | ingsun jumurung kaliwat | suka ing tyasira narpaputra kalih | myarsa sabdaning rama ||

29. marma ingsun [ing...]

--- 391 ---

[...sun] anis sing nagari | sumusul ing sira wimbuh ing tyas | ibunira pamulare | karo ing siyang dalu | eyangira karo ngêmasi | durung ana gumantya | panjênênganipun | nagri ing Bojanagara | lan ing Kartanagara mung sira kaki | yogya gumantyèng eyang ||

30. radèn kalih kumêmbêng tan angling | lir mantuka sira sanalika | myarsa kang rama sabdane | darpa wêlas mring ibu | kang tinilar nahên wiyadi | kawangwang solahira | ibu kalihipun | wimbuh tinilar ing rama | ri wusnira mangkana rahadèn kalih | kadêlyan dènnya krama ||

31. nêmbah matur pukulun suwawi | ing sadaya-daya kalakyana | paduka dados sranane | badhe pakrama ulun | nuntên amba sagêda mulih | dahat onêng kawula | dhatêng kangjêng ibu | kang rama mèsêm ngandika | lah wus padha karia ingsun lumaris | mêsat kadhali seta ||

32. malbwèng pura wayah madya ratri | sang rêtnayu kalih dèrèng nendra | lunggwèng palôngka gêdhahe | lagya angrujit santun | sakathahing parêkan cèthi | wus aturu sadaya | dhali pêthak malbu | sang putri datan uninga | ri saksana andhêkêm pratisthèng guling | aris pangucapira ||

33. ingsun ingkang môngka tibasampir | tinambuhan dangu tan sinapa | marang kang darbe wismane | kagyat myarsa sang ayu | mulat ana kadhali putih | gupuh dènnya nambrama | bagea ki manuk | lah ta sapa aranira | anauri kang nuksmèng kadhali putih |

--- 392 ---

ngong ran Gunawisaya ||

34. wijil ingsun ing Malawapati | ngong kinarya duta ing narendra | kinèn ngulari putrane | kêkalih lunga nglangut | mangke padha kapangyèng ngriki | lagi akrama anyar | kapalang tan atut | sumarma mangke manira | kang kinarya tibasampiring pakrami | ingsun sambitanira ||

35. cilik mula lakinira dhihin | lamun mothah muwah yèn karuna | sun kêjêri ngiringane | dadya mari amuwun | nuli suka ngong ngarih-arih | mangke diwasa krama | tan liyan wak ingsun | ingkang kinarya sarana | sun lakoni tumêka ing lara pati | datan nêdya suminggah ||

36. nimitanya atuta tumuli | lawan rajaputra ing Malawa | bagus tan ana cacade | prawirèng prang pinunjul | bapa raja tur ibu sori | akaki binagawan | buyut para ratu | kondhang paman sinangarya | tusing tapa winong ing jawata lêwih | mendah wruha kang rama ||

37. baya bungahe anglêliwati | darbe mantu putra lir andika | ingêla-êla pantêse | bêgjane kang kamantu | tur pinuja munggah swargadi | wus kasaksèn ing dewa | lamun wong kamantu | ing Sang Prabu Anglingdarma | cinacadhang sawarga kang lêwih adi | sumarmane tulusna ||

38. asih sêtya tuhu marang laki- | nira putra ing Malawapatya | awit agung ganjarane | lamun sira tan atut | kaplèsèd nèng wot ogal-agil | kalêbwèng côndramuka | putri kalih muwus | apa têmên ujarira |

- -- 393 ---

wong kamantu mring natèng Malawapati | besuk cinadhang swarga ||

39. witne ingsun awêlas kapati | marang rajaputra ing Malawa | wong tinuku ing prang rame | nanging sun jrih kalangkung | amuranga rèhing sudarmi | mangke wus kalampahan | tibasampir manuk | ingsun mawongan mring taman | benjing rama yèn duka sun talangpati | sang dhali micarèngtyas ||

40. katujua sida mondhong putri | kaki putra sarana wong tuwa | guna patibasampire | dangu sang nuksmèng manuk | apitutur mring putri kalih | pratikêling akrama | kacaryan sang ayu | sangkin sih mring rajaputra | ingkang sami makuwon ing tamansari | ing tyas tansah kasmaran ||

96. Asmaradana

1. samana mèh praptèng enjing | sang rêtna arip kalintang | kalihe mujung asare | sigra sang kadhali seta | anilib wus umêsat | sapraptaning tamansantun | panggih lawan putranira ||

2. nêlas dènira mêmêling | mituhu putra kalihnya | kang rama lon andikane | wus kaki padha karia | dèn bêcik palakrama | sun arsa mulih karuhun | wêwarta mring ibunira ||

3. yakti bangêt nganti-anti | yèn ingsun tan enggal prapta | manawa kaku atine | ibunira karo pisan | radèn kalih manêmbah | kadhali putih dyan mabur | muluk angayuh gêgana ||

4. awor lawan mega putih | nahan ingkang kawarnaa | wau kang tinilar sare | Kèn Mayanasari

--- 394 ---

lawan | ari Kèn Rantansêkar | kalihira sarêng wungu | mulat kadhali tan ana ||

5. pawongan wus samya tangi | sang ayu anggung têtanya | ana ngêndi dhali putèh | umatur para pawongan | kawula tan uninga | warnane kadhali pingul | patibasampiring tilam ||

6. kesahe datan udani | ingulatan datan ana | sang dyah kalih andikane | bisa agawe wigêna | kyai kadhali pêthak | bok iyaa sun tinunggu | anaa saking rong dina ||

7. biyang takona dèn aglis | mring rajaputrèng Malawa | nèng tamansari ênggone | ana ngêndi dhali pêthak | ing kene nora nana | sun ulati wus sakesuk | manawa mulih mring taman ||

8. apa tinubruk ing kucing | kiyai kadhali seta | mendah dukane kang darbe | apa kang sun têmpuhêna | pawongan mêsat prapta | ing ngarsanira sang bagus | manêmbah alon turira ||

9. saandikane sang putri | wus katur ing rajaputra | rahadyan mèsêm ing tyase | kaduga wêlinging rama | radyan kalih ngandika | yèn ilanga kyai manuk | kadhali putih anjanma ||

10. saisining dalêm puri | dèn têmpuhêna sadaya | môngsa ta arsaa ingong | nadyan ta winuwuhana | putri ayu sadasa | sanadyan gênêpa satus | yakti sun nora tarima ||

11. balia tutura aglis | inya marang gustinira | dèn ulihna dhali putèh | ingsun tan arsa akrama |

--- 395 ---

nora kurang wanodya | mung patibasampir ingsun | dhali putih dèn ulihna ||

12. manêmbah mundur anangis | parêkan prapta ing ngarsa | èsmu karuna ature | sawêlinge rajaputra | sampun katur sadaya | sang putri kalih amuwus | baya wus karsèng bathara ||

13. dadi katêmpuhan mami | patibasampir kang ilang | kajaba mung raganingong | dadi gadhene sang putra | daya yèn amawongan | wus busana sang dyah ayu | kalih mentar mring udyana ||

14. ingiring parêkan cèthi | prapta ngarsane dyan putra | Kèn Mayanasari age | mring Radèn Anglingkusuma | sumungkêm ngaraspada | atur pêjah gêsangipun | wangwang sinambut kinuswa ||

15. sira Dèwi Rantansari | tan prabeda lan kang raka | ngaturkên pêjah gêsange | mring Rahadèn Danurwenda | sumungkêm nguswapada | sigra sang rêtna sinambut | mring Rahadèn Danurwenda ||

16. datan kawarna ing tulis | langên-langêning jro tilam | samya wus kapadhan sihe | anèng taman wus kawêntar | katur ing sri narendra | yèn sang dyah wus pulanglulut | patibasampir tinêkan ||

17. kadhali putih anjanmi | saratri dènira têngga | suka tyasira sang katong | ingkang putra tinimbalan | prapta sarimbit marak | sang nata asugun-sugun | mring mantunira kalihan ||

18. nêngna kang wus sukèng galih | warnanên Sang Binagawan | Santanumurti duk lunggoh | siniwi ing para ajar | dahat angarsa-arsa | mring besan [be...]

--- 396 ---

[...san] ingkang anusul | ing putra lami tan prapta ||

19. apa ta durung kapanggih | sêmbawa yèn tan têmua | tan adangu antarane | kang nuksmèng kadhali seta | anjog sing mandyantara | praptèng ngarsane sang wiku | sampun ingacaran lênggah ||

20. sinambramèng têmbung manis | matur sang kadhali seta | purwa têkèng wasanane | sasolahe putranira | suka sang dwijawara | sigra animbali sunu | myang wayah rahadèn bambang ||

21. wus samya prapta ingapti | saksana atur pranata | maring sang kadhali pinge | mantu kalih matur nêmbah | pukulun putra tuwan | punapa sami rahayu | mojar sang kadhali seta ||

22. babo sutaningsun nini | aywa maras ing tyasira | lakinira sakarone | padha basuki wibawa | akrama putri kênya | dene ing sapungkur ingsun | lakinira nuli budhal ||

23. anungkak ing laku mami | nini ing sabisanira | sira ngrêrakita gupoh | sang rêtna matur sandika | dahat sukaning driya | duk samana garwanipun | Rahadèn Gôndakusuma ||

24. Sang Rêtna Sutiksnawati | praptèng môngsa wus ambabar | umiyos jalu putrane | apêkik suwarnanira | kang eyang sang bagawan | miwah sang kadhali pingul | kêtarda sukaning driya ||

25. miyat wayah jalu pêkik | dwijawara aturira | marang sang kadhali pinge | manawi panudyèng karsa | paduka sri narendra | buyut paduka pukulun | punikarsa kula pudya ||

26. drapon [drapo...]

--- 397 ---

[...n] enggala birai | sang dhali mangayubagya | dyan buyut pinundhut age | winawa mring pamêlêngan | nênêdha ing jawata | menggalagêng wayahipun | tan mèngèng ciptaning driya ||

27. tuhu pandhita linêwih | kinatujon ing sakarsa | rahadèn buyut ing mangke | sakala sampun diwasa | dahat pêkik kang warna | angêblêgi eyangipun | sri bupati ing Malawa ||

28. sang pandhita wus umijil | saking sanggar pamêlêngan | dyan buyut anèng wurine | praptèng ngarsane kang eyang | kadhali seta miyat | mring buyut gawok kalangkung | de agêng sami sakala ||

29. wayah diwasa angênting | sang nata osiking driya | tuhu pandhita kinaot | ki besan ing Ngarcarêtna | sang tapa angandika | mring buyut nêmbaha kulup | ing kadhali eyangira ||

30. dyan buyut mangsah nganjali | sang tapa alon turira | paran ing karsa sang katong | amaringi nama marang | buyut ingkang prayoga | kadhali seta umatur | pukulun lamun sambada ||

31. lan karsa Sang Mahayakti | kawula paringi nama | pun Bambang Sri Malawane | jumurung sang muniwara | linimrahkên ing kathah | kalamun rahadèn buyut | nama Bambang Sri Malawa ||

32. sang kadhali matur malih | pukulun tuwan kantuna | basuki kawula mangke | arsa mantuk mring Malawa | dahat watir ing wuntat | de wus lami kesah ulun | muhung wêwêling kawula ||

33. ing samangsanipun prapti | putra paduka ki putra | ywa

--- 398 ---

kongsi lami nèng kene | nuntên tuwan kene budhal | dhatêng Malawapatya | sagarwa putra ywa kantun | kawula angarsa-arsa ||

34. marma makatên sang yogi | putra tuwan kalih pisan | arsa ulun adêgake | naradipa sowang-sowang | sumilih ingkang eyang | kêkalih wus samya surud | de nagari ing Malawa ||

35. jênêng kawula narpati | enjing yèn prapta ki putra | kawula arsa sumèlèh | dhumatêng wayah paduka | Bambang Gôndakusuma | sêdhêng kawula wus sêpuh | amagawan tapèng arga ||

36. nêlas dènira mêmêling | wus kawrat ing sang pandhita | sigra mit sang dhali putèh | mêsat ngayuh jumantara | kunêng gantya winarna | rajaputra kalihipun | kang anèng Tabêlarêtna ||

37. anggung dènnya amongrêsmi | lan kang garwa sih-sinihan | mangkana sang prawiranom | kayatnan wêlinging rama | sigra kêkalihira | siyaga marêk sang prabu | kêkanthèn asta lan garwa ||

97. Kinanthi

1. wusnya pamit ing sang prabu | binêktan rajabranadi | tanapi busana mulya | sagung ingkang pèni-pèni | miwah binêktan pawongan | kya patih tinuduh ngiring ||

2. mawa sikêping prang sèwu | lir gêrah tangis jro puri | sang putri anulya nêmbah | mring rama lan ibu sori | sawusira sinambea | mijil saksana lumaris ||

3. radyan wahana carupung | lan garwa lampahirasri | jajaran awarna-warna | asêlur lampahing baris | kawingking ing Tablarêtna | datan kawarna [kawar...]

--- 399 ---

[...na] ing margi ||

4. wus praptèng ampeyanipun | ing Baratmadya nagari | sêsugun sri naranata | amêthuk sagarwa siwi | cundhuk sajawining praja | ingirit manjing jro puri ||

5. sru êntyarsanirèng kalbu | Jalasangara sang aji | tinumpêk brana jro pura | yayah ngluwari punagi | sugata kadya samodra | ing Baratmadya sang putri ||

6. atur pranata ing kakung | arda sih mring maru kalih | kadya tunggal yayah rena | tan pisah andina ratri | amargil ing pagêlaran | rahadyan ginusti-gusti ||

7. kawarnaa ingkang rawuh | Manikara Pandamsari | samya tilar padhepokan | praptane awor lan angin | sumusul ing lakinira | anjujug ing tilamsari ||

8. kapita suka ing kalbu | rahadèn mulat ing rabi | pra garwa sami winartan | ing praptane rabi kalih | tan kawarna laminira | nèng Baratmadya nagari ||

9. dyan budhal sawadyanipun | garwa sadaya tan kari | pêpatih ing Baratmadya | lan rajaputra kêkalih | Radèn Mayangkara lawan | Wijangkara ingkang rayi ||

10. katiga samya tinuduh | dènira sri narapati | umiring putrèng Malawa | binêktan busana pèni | miwah rajabrana kathah | tri nambang sikêping jurit ||

11. lampahing wahana sêlur | tandhu jêmpana myang joli | carupung palang kajolang | sakathahing para cèthi | wênèh wahana turôngga | ana kawrat ing padhati ||

12. ing marga datan winuwus | lampahe

--- 400 ---

rahadèn kalih | kalawan sagarwanira | busana awarni-warni | kawacaning balakuswa | ingkang putih samya putih ||

13. ingkang gadhung samya gadhung | ingkang abrit sami abrit | ingkang irêng-irêng samya | ingkang biru-biru sami | kang jambon jambon sadaya | ingkang kuning sami kuning ||

14. Dyan Pancadnyana nèng pungkur | wadya salêksa tinindhih | Danurwenda munggwing liman | lawan ingkang para rabi | gumêrah samarga-marga | wus prapta ing Ngarcamanik ||

15. wong Ngarcamanik sêsuguh | gumêrah samya cêcawis | wasi ajar samya mapag | ing praptane rajasiwi | Dyan Gôndakusuma ngucap | ibu dawêg mêthuk sami ||

16. jêng rama kawarti rawuh | kang ibu ngandika aris | sira mapaga priyôngga | lawan rabinira kaki | lamun ingsun tumutura | mendah èsême wong nagri ||

17. ingsun iki wong wis sêpuh | sêdhêng mardikamong siwi | Sang Rêtna Sutiksnawatya | matur ing ibu suwawi | jêng ibu sami amapag | kang ingaturan nauri ||

18. mapaga lawan lakimu | Dyan Gôndakusuma nuli | manungsung lawan kang putra | sinunggi pratisthèng ngapti | de puthut sambitanira | pra endhang samya umiring ||

19. Kartiraga Somanipun | angapit ing kanan keri | wênèh wong angrata marga | sugata lir toya mili | tinumpuk nèng pinggir marga | tuwuk kang sami lumaris ||

20. wus praptèng sêngkaning gunung | Nglingkusuma têdhak nuli | kalawan kang para garwa | Kartiraga tur upaksi | mring Radèn Gôndakusuma |

--- 401 ---

punika ramanta gusti ||

21. saksana rahadèn bagus | lan rabi Sutiksnawati | angrangkul padaning rama | jalwèstri samya manangis | putra kalihan pinarsya | lingnya babo anak mami ||

22. sira padha lawan ingsun | durung padha aningali | kang sinunggi iku sapa | putra umatur wotsari | punika wayah paduka | mring Malawa kang wêwangi ||

23. wasiyat sing eyang prabu | wayah sinambut sarya ngling | putuku lir buyutira | muga tirua kang sakti | radyan tanya marang putra | ibunira anèng ngêndi ||

24. dene nora na kadulu | aturing putra jêng umi | sawêg puyêng mila datan | tumutur mêthuk mariki | wangwang Radèn Danurwenda | tumêdhak saking ing èsthi ||

25. Dyan Gôndakusuma gupuh | lawan rabi marêpêki | manêmbah angraup pada- | ning sudarma miwah umi | nulya gênti ngrangkul wayah | myang ngêngudang angrêrêmih ||

26. ya ta samana wus rawuh | ing asrama Ngarcamanik | panggih lawan sang pandhita | ngabêkti agênti-gênti | wusnya sapta ri nèng arga | sang tapa ngandika aris ||

27. mring mantu muliha gupuh | lan garwanta muwah siwi | sru wêkase ramanira | awit ing Bojanagari | muwah ing Kartanagara | tanna kang jumênêng aji ||

28. karsane ramanta prabu | Nglingkusuma kang sumilih | kapraboning eyangira | mêngko ing Bojanagari | sira Danurwenda ingkang | mêngku ing Kartanagari ||

29. radyan kalih nulya dhawuh | mring wadya pinrih rumanti | ing lampah ngrukti [ngru...]

--- 402 ---

[...kti] wahana | radèn lan garwa ngabêkti | saha putra lawan wayah | wus budhal sing Ngarcamanik ||

30. mambak kang baris panganjur | kadi trunaning udadi | busêkan para pawongan | myang para êmban umiring | kang tinilar anèng arga | gumêrah sami anangis ||

31. ya ta kang sami lêlaku | pônca wlas ari nèng margi | nulya prapta ing Malawa | orêg wadyèng Mlawapati | manungsung ing rajaputra | busêkan dasih gung alit ||

32. samana sang mahaprabu | ingkang anuksmèng kadhali | dèrèng prapta wit kulina | acangkrama nèng wiyati | tantara prapta anulya | umanjing ing raga malih ||

33. sang prabu wangwang awungu | parêng matur garwa kalih | dhuh bathara kang mêngku rat | anuksma kongsi alami | kawuletang tigang warsa | nulya garwa dèn wartani ||

34. sutanira wus kamantu | de pandhitèng Ngarcamanik | roro anake wanodya | samyayu kang tuwa nami | Kusuma Srêngganarêtna | kang anom Srêngganasari ||

35. Anglingkusuma jinatu | lan Srêngganarêtna Dèwi | Danurwenda dhaup lawan | kang anom Srêngganasari | mêngko wus padha pêputra | mantunira karo yayi ||

36. Srêngganarêtna sêsunu | kakung suwarnane pêkik | ran Bambang Gôndakusuma | Srêngganasari sêsiwi | wanodya endah ing warna | ran Dèwi Sutiksnawati ||

37. karsane kang maha wiku | Si Gôndakusuma yayi | dhinaup lan kadangira | dhewe Kèn Sutiksnawati | samêngko wus apêputra |

--- 403 ---

lanang warnane apêkik ||

38. samana manira nuju | nèng dhepok ing Ngarcamanik | ingsun wasiyati nama | Sri Malawa buyut mami | ya ta lagyeca wêwarta | swara gumêrah kapyarsi ||

39. busêkan wong dalêm agung | ing praptane rajasiwi | sagarwa putra lan wayah | karagan-ragan pra abdi | amêthuk ing narpatmaja | cinêndhak wus praptèng puri ||

40. gumrudug manjing kadhatun | panggih lan yayah myang umi | tan winarna langênira | kang sami onêng ing siwi | samyanggung among kawijan | jro pura miwah ing jawi ||

41. suka sukèng kalbu nutug | ya ta karsanirang aji | Raja Kandhi putranira | Kyana Patih Bathikmadrim | ginantyakkên ramanira | kang sirna madyaning jurit ||

42. anulya putra kang sêpuh | ingangkat madêg narpati | mêngku ing Bojanagara | jêjuluk Sumadigyaji | among praja patihira | de atmaja kang taruni ||

43. Dyan Danurwenda jinunjung | nata ing Kartanagari | sinung ran Danurbuwana | ingkang kinarya pêpatih | anama Kurakês praja | anulya narendra kalih ||

44. budhal marang prajanipun | datan winarna ing margi | sowang-sowang sampun prapta | ing prajanira pribadi | lama dènnya madêg nata | jrih lulut kang para abdi ||

45. gêmah arja prajanipun | kinajrihan ing paraji | Gôndakusuma winarna | wus ingadêgkên narpati | sumilih ing eyang nata | mêngku ing Malawapati ||

--- 404 ---

46. Anglingdarma sung jêjuluk | mring wayah kang gumantyaji | wasta Prabu Anglingdriya | wangwang Sang Anglingdarmaji | magawan lan padniswara | manungku puja sêmèdi ||

47. kentar panjênênganipun | prabwanom ing Mlawapati | angungkuli eyangira | munjuli sêsamèng aji | môndraguna kyat ing jagad | kasor sabuwana ajrih ||