Sastra Jawa

Program Digitalisasi Sastra Daerah

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/3)

Katalog:Centhini, Soeradipoera, 1912, #998
Sambung:
1.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/1). Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1112.
2.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/2) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1113.
3.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/3) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1114.
4.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/4). Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1115.
5.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/5) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1116.
6.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/1) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1117.
7.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/2). Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1118.
8.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/3) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1119.
9.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/4) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1120.
10.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/5) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1121.
11.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/1) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1122.
12.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/2) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1123.
13.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/3) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1124.
14.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/4) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1125.
15.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/5) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1126.
16.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/1) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1127.
17.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/2). Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1128.
18.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/3) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1129.
19.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/4) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1130.
20.Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/5) . Kisah, Cerita dan Kronikal | Sêrat Cênthini #1131.

36. Sinom

1. tan susah amba umarak | dhatêng ing paduka nênggih | marmamba marêk ing tuan | kawarti saking ing Kawis | paduka sampun sidik | nênggih basa kang puniku | jêtung Bayipanurta | sarêng miarsa turnèki | sapandurat datan kêna angandika ||

2. yêktine amung punika (392) | agême Kiai Bayi | nadyan lambang jêr pungkasan | sirahing suluk sêkalir | wusana angling aris | Ki Bayi lah mara gupuh | jawabên kang pratela | sakèhe ujarku iki | apa rapak lawan kawruhe wong kana ||

3. mêngkana Sèh Amongraga | matur mring Kiai Bayi | wondene timbalan tuan | basa kang paduka pingid | dununging ana yêkti | punika jirim kang mujud | jirim jriah karijah | inggih ananing sêkalir | pan asyaka jirim anse istidêlal ||

4. punika ananing aral | kaula-kaula yêkti | tan kêwasa gadhah purba | lir sarah anèng jêladri | tan kêna ngrasa tunggil | gusti têtêp gustinipun | kaula têtêp kula | tan kêna silih-sinilih | mung angandêl wujude kang sipat murah ||

5. wondene dununging ora (393) | kita puniki ngandhêmi | tan nêdya myat ing Pangeran | wujude ingkang saiki | tokid kita puniki | wus angandêl yèn Hyang Agung | tan arah ênggon ora | kantha warnambu rasèki | tanpa dunung nanging dunung tan dunungan ||

6. tan kêna kinaya apa | punika tetela mukmin | kumpuling ana lan ora | jumblatun munkin pi jirim | jirim wus têtêp munkin | munkin ngadam kadal wujud | munkin jud badal ngadam | punika mungguh ing dalil | ingkang lêrês mirad§ prayoginipun: murad. kang kadya punika ||

7. wondene kang salang sêrap | ing graita dèn wastani | anane ana ing kita | rinêngkuh wujuding Widi | tan tinunggal-tunggali | datan ana kang nyêkuthu | êkak ing dhèwèkira | piambak tan ana kalih | ingkang nora wiwitan nora wêkasan ||

--- 109 ---

8. punika botên sakeca (394) | karantên kita puniki | dèrèng binuka dening Hyang | kuasa nampik amilih | liripun nampik milih | kamurahaning Hyang Agung | murah kêrana donya | rijêki sandhang lan bukti | têksih amilala enak lan kêpenak ||

9. angrasa sakit sakeca | bênêr luput ewah gingsir | gingsir maring kaelokan | kêpengin sampurnèng urip | kasusu bungah ati | atine akudu-kudu | kudu ngaku Hyang Suksma | gèsèh tekade tan nunggil | ngèlmi êkak tekad ngam abangsa riah ||riyah.

10. dados pèndhèking paningal | copèt tan rimbag lan ngèlmi | ngèlmi kak kêdhah kas tekad | anampik tan melik pingil | pingil donya puniki | melik pingil mung salêmud | langkung kagêngan brangta | sêpele dipun kedani | botên ampud lawan kamulyan akerat ||

11. Ki Bayi micarèng nala (395) | rada balero ing galih | dene kêkalih muradnya | dènya muradi kang dhingin | dèrèng pati nyurupi | dene murade kang kantun | satêngu nora gagal | wus tumanêm tyas kadyèki | wusananya dèn arani kêluputan ||

12. manthuk-manthuk pan rinasa | rasa surasaning ngèlmi | ya ta lon dènya ngandika | tutugna 'nggèr kang matitis | Mongraga matur aris | dene kang paduka wuwus | nênggih ingkang curiga | manjing ing wêrangkanèki | elokipun wêrangka manjing curiga ||

13. punika pralambangira (396) | suksma manjing badanèki | lan badan manjing ing suksma | inggih salat jatinèki | wontên ing dalêm takbir- | atulikram campuhipun | panjinging suksmèng badan | badan manjing ing suksmèki | nalikanya ingriku campuring karsa ||

14. minangka sakèthèngira | lawang ati sanubari | binuka kêlawan ikram | miradmurad. munajad tubadil | lêstari panjingnèki | suksma maring badanipun | mangka punika badan | umanjing maring suksmèki | yèn wus kusni ing dalêm ikraming salat ||

15. minangka sêkèthèngira | pambukaning roh ilapi | binuka kêlawan salat | kusta daim ismu ngalim | lêstari panjingnèki | badan maring suksmanipun | suksma pan wus kapurba | maring badan sabab dening | badan sagêd anêmbadani ing suksma ||

16. dene ingkang salah tampa (397) | kang salang surup ingèlmi | tan guguru kumabisa | anggêping kita puniki | dinalih badanèki | manjing maring suksma luhung | sirna wujuding badan | wus badan suksma sêkalir | nora nana badan mung suksma kang ana ||

17. obah osik solah tingkah | ing siang kêlawan ratri | ing kêrsa-kêrsaning suksma | tingkah-tingkahing suksmèki | badan wus dèn tambuhi | badan suksma sajêngipun | tan ana watêsan§ kirang sawanda, katambahan: nya [watêsannya]. | ing awal tumêkèng akir | kang punika tiang kasliokasliyo. ing tekad ||

--- 110 ---

18. [...] ||nomor bait 18 tidak ada.

19. mapan wus nêdya anyungap | mring pribadine Hyang Widi | tan sêdya moring asya-a | wus muslim maring pribadi | kêdah mêkatên ugi | lamun tan mêkatên ribut | Ki Bayi tyasnya wêwah | sumêrêp mirad§ prayoginipun: murad. kêkalih | pan ginêgêt-gêgêt sangsaya kêrasa ||

20. Ki Bayi alon lingira | tutugna manèh nak mami | Mongraga lon aturira | de cahyaning malekati | padhange tingal jati | wontên sênêning aluhung | luhung ingkang wus limpad | winahyu rahayu budi | sinung cahya kêlomodan ing malekat ||

21. tan têkdir sawiji rupa (399) | malekat punika haibgaib. | nglimputi sakèhing rupa | rupa-rupaning cahyèki | yahyacahya. sasmita wingit | wêwarah sadhèrèng mojud | pan datan kawanguran | namung kang kinarsan dening | Hyang Maha Gung kang asipat bijaksana ||

22. kewala ingkang kinarsan | idayat ulah minihi | idayat cahya malekat | punika sêjatinèki | dene nabi lan wali | para nabi cacahipun | sajabare ing kur'an | wali sajère kur'ani | mukmin êkas saêpèse kur'an kèhnya ||

23. yêktining nabi punika | walburhanu ambiai | ina pi dati alaka | karijah bilmukjijati | pratandhaning pra nabi | karêm ing dat sartanipun | mêdal ingkang mukjijad | tur anu waliulahi | ina pi sipati alaka karijan ||

24. bilkaramati punika (400) | prêtandhaning para wali | pra wali karêm ing sipat | mêdal kêramatirèki | walburhanu mukminin | wa ina pi apêngalu | alaka karijatan | mangunatri prêtandhaning | mukmin ingkang êkas karêm ing apêngal ||

25. lan mêdal mangunahira | ingkang pangkat tri prakawis | sêjatinipun punika | wujuding ratu kakiki | ratu ajaman nabi | sih nugrahaning Hyang Agung | wahyu cahya nurbuah | ing kênabean pinêsthi | sinung rahmat kamulyan donya akerat ||

26. ratu jaman waliulah (401) | sih nugrahaning Hyang Widi | wahyu cahyane idayat | ing kêwalean pinêsthi | sinung rahmat ing akir | ratu jamaning mukminun | ing sih nugrahaning Hyang | wahyu cahya latulkadri | kamukminan pêsthi sinung rahmat donya ||

27. dene kang salah tampinya | malaekat nabi wali | mukmin êkas anèng badan | datan marèjèl sadêmi | cahya mukjijat tuwin | kêramat mangunahipun | anèng badan sêdaya | badan wujud malekati | wujud nabi wali mukmin anèng badan ||

28. punika botên sakeca | anggêpe ngangas-angasi | botên tèyèng ing kasidan | kang tan jomblahjumbuh. tekadnèki | kawruh punika nilib | mlèsèt kêjangkêlok lumpuh | wa punika sumangga | sarèhning mirad§ prayoginipun: murad. kêkalih | akikirih satunggilipun pêpalang ||

--- 111 ---

29. kirih punika upama (402) | wowohan jambu kang manis | tan mawi oncèk-oncèkan | kewala lajêng binukti | pêpalang saupami | wowohan duryan kang arum | kêdah angarah-arah | wruh jujuringaning ing ri | pinalêkah yèn dèrèng mlêthèk rêkasa ||

30. ngèlmi kang paduka ucap | lêrês sayêktine yakin | namung sêlaya ing tekad | wus sami nabon pribadi | Ki Bayi duk miarsi | tyasnya lêjar manthuk-manthuk | saya sumêrêp gamblang | katêgor tyase Ki Bayi | wus kacupan tan gulawat mawalana ||

31. Mongraga pêmbatangira | sakawruhe dèn wastani | gênah ing satunggal-tunggal | malah ragi dèn wêwahi | inginggahkên kang ngèlmi | Ki Bayi ajumbul-jumbul | mandah§ prayoginipun: mendah. dèn telakêna | parandene Kyai Bayi | pêngraose wus panggih lawan Pangeran ||

32. ya ta glis angrangkul madya (403) | sarya ngling dhuh anak mami | ya pagene sira nyawa | wus nyêkêl ngèlmu prêmati | kongsi prapta ingriki | adoh-adoh para jujug | sayêktine manira | mung iku buntêlan mami | arinira karone durung ngong warah ||

33. ngong wèhi basa punika | miwah kang para bupati | kang samya ngangsu maring wang | sun wèhi ngisore têbih | têmah tibèng sirèki | mèh tan ana karyanipun | ing Karang pan jêlanah | wartanira iku kaki | yèn ing kene ngèlmu iku gêgêdhongan ||

34. aywa ingkang mungguh kaya (404) | kang sira ucapkên inggih | yèn pun bapa sumurupa | lagyèku buntêlan mami | parandene tyas mami | bolong saiki katèngsun | Amongraga turira | basa kang punika inggih | sayêktine kaula sampun uninga ||

35. marma gêpah amba marak | ing tuan punapa sami | mirademurade. lawan kaula | nênggih basa kang piningit | wusana tuan sêpi | Ki Bayi malih angrangkul | dhuh bêndara sutèngwang | pan pun bapa wus ambalik | wak manira sira gèr kang madhangêna ||

36. nênggih basa kang punika | umatur Sèh Amongragi | inggih tan kenging yêktinya | yèn tan ajrih jiwaragi | lan malih botên kenging | yèn kajarwa ing lyanipun | kêjawi kang wus padha | angalap punika kenging | Ki Panurta andhêku ing wuwusira ||

37. pan sarya asrah prasêtya (405) | kathah-kathah Kyai Bayi | lingira mring Amongraga | ya ta mêngkana anuli | anyimpar maring jawi | nulya mijil saking tajug | kilène pangimanan | anèng sasoring kumuning | Kyai Bayipanurta madhêp ing keblat ||

38. Sèh Amongraga atangat | sarêkangat salam nuli | têpakur ngêningkên tingal | ing gaibira Hyang Widi | amancad ing tarêki | mikrad lêpas ing pandulu | plêng komplang sanalika | ing jaman sapta tinarki | alam kamil alam misal alam adsam ||

39. ping sêkawan alam arwah | kapitu gaibe katri |

--- 112 ---

wakidiat lawan wahdat | akadiat sami haib | isim sajroning gaib | ingriku dènira suhul | êning tan kacamboran | pinalalpana ing têkdir | tan kalêmpit ing tingal tan kumalêndhang ||

40. wruh papancèning asya-a (406) | myang ganjaraning kamrêki | siksa ganjaraning dabah | mêngkana dènira mupid | tan pae anjumbuhi | tarêkinira tanajul | akadiat wahêdat | wakidiat gaib akir | alam arwah alam adsam alam misal ||

41. alam insan kamil luar | wus bakda tanajul tarki | wus mulyèng jaman wèntèhan | mêngkana Sèh Amongragi | ningali kang nèng wuri | Ki Bayi mêksih tumungkul | sêsangat antaranya | dêkukul konjêm ing siti | Ki Sèh Amongraga alon wuwusira ||

42. lah wus tuan tumêngaa (407) | prayogi sami alinggih | sira Ki Bayipanurta | gupuh dènira atangi | tingkahe ingamisik | timpuh wiungwiyung (dan di tempat lain). ngabên dhêngkul | mathis tan ana obah | jangjine angalap jangji | jangji sêtyatuhu ing donya akerat ||

43. Ki Bayi asrah prasêtya | kasanggêman ya ta nuli | winisik basa sampurna | sarêng miarsa Ki Bayi | sênggruk-sênggruk anangis | tangis cumêplong ing kalbu | manah padhang nêrawang | ngraos tuwuk tanpa bukti | pêngraose wus ana sangisor aras ||

44. ambalik sami sêkala | kramane mring Amongragi | mèh-mèh kaya ngabêktia | saking tan nyipta kêkalih | mung mangsud guru yêkti | Ki Bayi aris turipun | rayi dalêm kalihnya | sumangga ing kêrsa sami | ingkang mugi wontêna sih wulang tuan ||

45. inggih kang basa punika (408) | Mongraga umatur aris | gih putranta sêkalihan | sampun kaula wêjangi | ing ratri kala wingi | kalihe wus sami suhud | matur alkamdu lilah | kaula dados wuragil | sakêlangkung panrima kula satitah ||

46. Amongraga pan wus wikan | ing dalêm pêpancènèki | Ki Bayi lan putranira | Jayèngwèsthi Jayèngragi | beda ganjaranèki | Ki Bayi ganjaranipun | sih kamulyaning donya | kang putra ganjaranèki | pan cêcalon ganjaran mulyèng akerat ||

47. kêwawa ngèlmi makripat | de Ki Bayipanurtèki | kahidayat ngèlmu sarak | sarengat utamèng urip | Mongraga matur aris | paduka ingkang akasud | têpakur maring Allah | lan tangat kalaning wêngi | lawan ngagêngêna salat pêrlu kala ||

48. ywa pêgat adarus mulang (409) | ing kitab kur'an amêrdi | ing janma pêkir kasihan | Ki Bayi norraga ajrih | ing wulang Amongragi | Mongraga malih umatur | sumangga maring langgar | Ki Bayi anèng ing wingking | praptèng langgar mingsêr kang rayi kalihnya ||

49. wus tata dènira lênggah | Ki Bayi langkung norragi | Jayèngwèsthi Jayèngraga | mulat mring Sèh Amongragi | cahyane anguladi |

--- 113 ---

sênêning guayaguwaya. mancur | cêcangkoking awirya | ngusuma sêmune wingit | pan kêtara pasang tejaning olia ||

50. kang putra kalih tyasira | bungah amêrwata siwi | aningali mring kang rama | antuk nugraha jinatin | ingga sampurnan nunggil | samyangsal wêjanging guru | Ki Bayi lon ngandika | marang putranira kalih | sira padha wus sinuci ing paningal ||

51. kang putra aris turira (410) | mring rama gumuyu sami | paduka andangu marang | kaula lawan pun adhi | inggih sampun pinaring | marang ing putranta nêngguh | basa ingkang punika | paduka kita sisani | ingkang rama mèsêm lêga ing tyasira ||

52. ngling malih mring Amongraga | ibunta punapa kenging | mirsa basa kang punika | Amongraga matur aris | punika botên kenging | èstri ripak wadhahipun | botên kadi Ni Dara | Murtasiah garwèng Arip | inggih mindhak amêwahi kang duraka ||

53. susah-susah mêkatêna (411) | sok§ kirang 2 wanda, katambahan: jangji [ jangji sok]. têmêna ugi | gènya palakramèng tuan | pêsthi ing têmbe pinanggih | ya ta bok Sori Bayi | dènira ngintip wus dangu | anèng kajang jêjêtan | pinalêthèk mrih udani | lawan ingkang putra Ni Kèn Tambangraras ||

54. apan wus sasontên mila | Tambangraras lan bok Sori | cèthi Cênthini tan têbah | dènira sami angintip | katon sasolahnèki | kang samya rêrasan ngèlmu | kyaine duk winêjang | wong roro sarêng umijil | sapraptane Ki Bayi sangêt norraga ||

55. Ni Sori lan Tambangraras | tyas sukur bungah tan sipi | Tambangraras sadangunya | myarsakên rêrasan ngèlmi | gêtun dene nyaplêki | ing ngèlmu osiking kalbu | kabèh raosing dria | ing murad basaning têpsir | nora gothang kang liningkên Amongraga ||

56. tuwin dènira umiat (412) | Tambangraras mring Mongragi | sapraptaning pamisikan | cahyanira angindhaki | kilah-kilah mawingit | ing sênênira sumunu | wênês manis sumilak | tumeja amrêbani§ kirang sawanda, katambahan: wa [amrêbawani]. | pan sangsaya mêdhar kêbagusanira ||

57. Ni Kèn Tambangraras rantas | tyasira tumpês kêtawis | kêdaut dahat kêrantan | runtuh tyasira mawêrdi | tanpa awêr rudatin | katêmbèn dènira wuyung | wiung nguyang ing dria | andrawaya waspa mijil | manah bêbêg jujul kêjala ing pria ||

58. priayi kang lagya prapta | pratamèng ngèlmi kêjatin | Tambangraras ngling ing dria | Ki Dalêm bisa karya gring | paran bisa wak mami | lumadèng pada angèstu | mring Ki Dalêm kang memba | nyudama purnama sidi | dhuh Ki Dalêm dalêma ing Wanamarta ||

59. têka mêngkana linging tyas (413) | tan kêwawa anyabili | saking gêng kandhuhan brangta |

--- 114 ---

tan lyan kaèksi kaèsthi | pan amung Amongragi | kang mojok mêjêk jêjantung | ngrêrajang jingjang goyang | puyêngan sajroning galih | nanging taksih angêkêr ing sangkribira ||

60. dadya angganya jatmika | tan owah dènira linggih | astanira alianganaliyangan (dan di tempat lain). | ing gapit kajang galamit | pinalêthèk rong nyari | dulu sarya sangga janggut | mêngkana Tambangraras | angingkut tyas ingkang wingit | pinapankên têpakurirèng Hyang Suksma ||

61. ya ilahi subkanallah | he Allah Kang Maha Suci | kang muga Gusti Pangeran | kang agung kang anglimputi | kang sipat murah asih | sayêkti amba nunuhun | muga pinarêngêna | Ki Dalêm kêlawan mami | ing pangajap amba tuan têkanana ||

62. mêngkana ekraling nala (414) | nalika amuntu budi | alayap ing pênglinggihan | pan aulahlul. ciptanya êning | tan ana kang udani | mring sang rara dènya kasud | Ni Kèn Malarsih miwah | cèthi Cênthini tan uning | yèn bêndaranira lagya suhul ing Hyang ||

63. sêsangat dènira ikram | kêncêng cêngêngira ngikis | amêpês napas mrih kawas | wus bakda datan kêtawis | ya ta bok Sori Bayi | dènira ngintip wus dangu | lan putra Tambangraras | kumanyut sarêng miarsi | ing wuwuse wau Ki Sèh Amongraga ||

64. kêlamun èstri tan kêna (415) | ngalap ngèlmi kang piningit | abot muwuhi duraka | yèn dèrèng nir ingkang budi | osikira bok Bayi | lêga dening kakungnya wus | amung Ni Tambangraras | tumungkul mêrêbês mili | sênggruk-sênggruk lajêng mantuk marang wisma ||

65. kang ibu pan wus uninga | yèn putra sangêt prihatin | lajêng manggihi kang raka | Ki Bayi kagyat duk uning | miat ing garwa nuli | sinapa sarwi sinêndhu | garwa lajêng tan wangwang | matur bibisik awadi | sawusira garwa lajêng mantuk wisma ||

66. ya ta Ki Bayipanurta | jêtung dangu datan angling | miarsa aturing garwa | langkung putêk jroning galih | sinamun sangkribnèki | wus datan kêtarèng sêmu | Mongraga ris aturnya | mring rama Kiai Bayi | tuwin marang Jayèngwèsthi Jayèngraga ||

67. utamaning kêlakuan (416) | ing pana tigang prêkawis | wajib sami ngawruhana | pananing dat kang sêtunggil | pana kang kaping kalih | pananing sipat puniku | pana kang kaping tiga | pananing apngal jangkêp tri | pananing dat têgêsipun yêktinira ||

68. tan ana wujud kalihan | amung wujuding Hyang Widi | sêdaya wujuding Allah | pana sipat têgêsnèki | sêkathahe kang urip | tan lian Allah kang mojud | tan ana ingkang kuatkuwat (dan di tempat lain). | tan ana kang ngudanèni | ing asya-a kang maujud anging Allah ||

69. têgêse pana apêngal | tan ana pênggawe mosik | kabèh pênggawene Allah | punika ingkang kêlingling | ing siang lawan ratri |

--- 115 ---

Ki Bayi saya sumurup | kang putra kalihira | nuwun-nuwun wus mêngêrti | matur malih sira Ki Sèh Amongraga ||

70. dening tekad pupungkasan (417) | pan inggih kalih prêkawis | sarengat lawan makripat | manut têkdiring kang ngèlmi | yèn sarengat kang ngèlmi | ing tekad kêdah tawajuh | kang sêntosa ngibadah | sumungkêm ing pêrlu wajib | anglampahi cêgah pakoning sarengat ||

71. punapa jangjining sarak | aywa kangsi anggêgampil | purun-purun karya wênang | nglong-longi hukum kang wajib | pungkase mung sawiji | tan kenging pot salatipun | amung sawiji rahab | ing wêktu pêrlu lan wajib | ya ta darun§ prayoginipun: darus. ing kitab kêlawan kur'an ||

72. ngrasèhkên ijêmak kias (418) | sarta sêdya angantêpi | dèn toh jiwa dèn angrasa | wirang yèn tan anglampahi | dene kang kaping kalih | makripating tekadipun | kêdah eklas ambirat | ing misil kêrana lair | tan mrêduli ingkang kipayah kal donya ||

73. dèn kirigakên sêdaya | sêmbahyang ngaji tan sudi | tan kêpengin majêmukan | tan kadêrêng nandhang bukti | tan kêpengin kêmuktin | nendra rajah tamah nginum | tan prêduli sêdaya | pan amung dating Hyang Widi | kang kaèsthi majênun mungguh ing Allah ||

74. punika tekad kang tama | cangcalan cêcalon dadi | ing kasidan pinardika | kang angga saengga kitri | muyêk tumruna adi | tan ana lèng-olèngipun | bèsèr wohe ngayangan | punika ingkang supami | salah satunggile aywa apepeka ||

75. Ki Bayi angling norraga (419) | inggih kasinggihan ugi | tyas kula sangsaya padhang | nêrawang datan kalêmpit | rumaos tekad sisip | ing ngèlmu kula kang wau | mangke wus angsal bêrkah | winulang jatining ngèlmi | inggih mugi kinuwatna dening Allah ||

76. sarta sawabe pun anak | kang tansah kaula pundhi | lah kaprie kono sira | kulup apa kaya mami | matur kang putra kalih | inggih ing manah saèstu | tan pae lan paduka | kathah indhakipun wêning | andhêradhag tyas kula anglir pinilar ||

77. wus samya suka pirêna (420) | datan mangmang ing pangèsthi | sèh angling alkamdu lilah | Allah ingkang nêmbadani | lulus santosèng ngèlmi | kang rimbag iktekadipun | ya ta malih ngandika | mring rama myang rayi kalih | lamun parêng paduka sami kondura ||

78. kaula arsa iktikap | tangat palilah ing ratri | anuwun maklum paduka | mugi paduka lilani | Ki Bayipanurta ngling | inggih sumangga aplalu | payo kulup alinggar | madal pasilan umijil | ingkang putra kalih umatur sumangga ||

79. nulya mêdal katrinira | santri Luci angêludi | pinire ingkang dhêdharan | dènya têtêbah wus bêrsih | nulya mundhut paguling | kajang sirah klasa batu | tinata anèng langgar |

--- 116 ---

sira Ki Sèh Amongragi | mring patirtan susuci sawusnya kadas ||

80. mring langgar tangat palilah (421) | tan cinatur solahnèki | ya ta Ki Bayipanurta | nèng wisma lan putranèki | Jèngraga Jayèngwèsthi | Ki Bayi alon amuwus | tanya èsmu sungkawa | mring garwa Ni Kèn Malarsih | prie mau tutugêna tuturira ||

81. lan sutanta Tambangraras | dene nora na kaèksi | kang garwa matur pêsaja | putra paduka pan lagi | atangat ingawêngi | sasontên mila andulu | nginte lawan kaula | malêthèk kajang rong nyari | aliangan saêlêr gapit jêjêtan ||

82. kaula inggih kadyèka | sami nêdya aniniling | myarsa gyan paduka bantah | lan tami Sang Amongragi | uning sasolahnèki | paduka pan jinatèn wus | putranta Tambangraras | kalêsêdan dènya linggih | kados lamun kawuron myat tamu tama ||

83. sarêng paduka ngandika (422) | ibunta punapa kenging | mênggah ing basa punika | tamu dalêm matur aris | sayêkti botên kenging | sampun wontên anggêripun | angsal bêkti ing pria | agung ganjaran pinanggih | putra tuan asênggruk-sênggruk karuna ||

84. lajêng mantuk maring wisma | anumpa tangatirèki | sapunika dèrèng kêndhat | putranta kandhuhan kingkin | sumangga gyan anggalih | putra paduka puniku | saèstu wus kantênan | brangti mring Sèh Amongragi | mugi-mugi kagaliha putra tuan ||

85. kêlangkung kawêlas-arsa | sajêge dèrèng nglampahi | samênir mikir ing pria | sawêg punika mongwiwit | bok Sori Kèn Malarsih | umatur sarwi rawat luh | sira Bayipanurta | myarsa aturing garwèki | tumut ngondhok-ondhok wêlas mring kang putra ||

86. wusana aris ngandika (423) | marang putranira kalih | lah kaprie kulup sira | ing rêmbugira kang bêcik | kewuhan ing tyas mami | gyan sun mijilakên wuwus | Jayèngwèsthi turira | ingkang kêpanggih tyas mami | prayogine tuan jarwaa pêsaja ||

87. kêrana Allah kewala | botên wontên awonèki | winisik sampun kêsamyan | yèn ta mawia kêkêlir | dangu kadhang mênawi | salayèng karsa angantu | utami kang bêlaka | katingal paduka wus nir | tan sumêlang malah kawistarèng wantah ||

88. lah mara adhi Jèngraga (424) | mungguh ing pikirirèki | kaprie prayoganira | mrih lêstari rêmbug iki | Jèngraga matur aris | kewala kaula tumut | ing nalar kang bêlaka | têmbung pêsajan prak ati | sampun adat watak ngulama kranallah ||

89. kang rama tyasnya wus lêjar | myarsakên aturing siwi | wusana alon ngandika | ièngsuniyèngsun. nurut sirèki | yèn wus padha ngrêmbugi | sun têmbunge mêngko esuk | matur inggih prayoga | yèn paduka wus marêngi | pan sêdalu dènira arêrêmbagan ||

90. wanci wus akir ijabah | manjing subuh pajar gidib |

--- 117 ---

myarsa swaraning wong adan | ing langgar Ki Jamal Jamil | nulya samya mring masjid | jalu èstri samya subuh | mung Ni Kèn Tambangraras | subuh ing wisma pribadi | wusnya kadas sêdaya sami asunat ||

91. wusnya sunat nulya kamat (425) | Sèh Mongraga angimami | ngangkat usali parêlal | subêki rakangatèni | ada-an imamani | lillahi tangalahu |Kurang satu suku kata: lillahi tangalallahu. akbar tasbih kabiran | alkamdu lillahi kasir | ranpa subkanallah bukratan wasilan ||

92. lajêngira maca wajah | ini wajahtu wajêhi | ya aliladi pataras- | samawati wa alarli | kanipan muslimani | wa mahyaya wa mahmatu | ila almurikina | nulya takbir kang makmumi | Amongraga pasekat patekahira ||

93. wacan sawusing patekah | surat sujdawalnèki |Kurang satu suku kata: surat sujadawalnèki. akiring wusing patekah | surat kasar kang kinardi | panjang wêwacanèki | ing sujada mawi sujud | dadya dangu dêgira | tumaninahira têrtib | ingkang makmum sêdaya kêlangkung rahab ||

94. datan ana kang kuciwa (426) | trap tingkahe kang ngimami | kang salat antaranira | prapta ing tahyat kang akir | slawat atasing nabi | myang atas kulawargèku | tumaninah iptitah | nulya salam awal akir | bakda salam pupujian sêsarêngan ||

95. nganyut-anyut swara rampak | wus pupuji nulya dikir | lalagon lajêng asantak | ambata rêbah kapyarsi | wus kawan atus dikir | numpa donga limang wêktu | kang nasib Jayèngraga | swaranira rum amanis | wusnya donga sêlawat asêsalaman ||

96. miwah kang samya asalat | ing masjid mangu pan asri | ing mangu kang dadya imam | kêtib Kyai Nursukidin | gilir lan Talabodin | kang salat ing masjid agung | sabên kang dadya iman | ki pêngulu Basarodin | kadhang Kyai Bayipanurta piambak ||

97. swaranira sêsauran (427) | kang lagya rame adikir | wênèh sawêg pupujian | myang lagya donga anasib | piniarsa mêwahi | asri sênêning desa gung | sabên kang kuat-kuat | sêntana sudagar sugih | nadyan pipit masjid piambak-piambak ||

98. wêktu subuh mahrib ngisa | rame swarane sarênti | wêrata sêdesa pisan | kathah swabawaning santri | tuwin yèn nuju sasi | Ramêlan trawèhanipun | sagogolonganira | kêrsanira Kyai Bayi | satus trawèh sajrone ing Wanamarta ||

99. tan wun arjane kang desa (428) | ya ta kang salat ing masjid | sira Ki Sèh Amongraga | wus bakda subuh anuli | tangat loka akasil | nêm rêkangat tri salam wus | dikir têpakur ing Hyang | mupid dènira awirid | sawusira luar saking pasuhulan ||

100. nulya samya lêlênggahan | lan rama myang ingkang rayi | Jayèngwèsthi Jayèngraga | wus wau bakda anganti |

--- 118 ---

dhêdharan gya sumaji | Sumbaling Cênthini wau | kang ngladèni ingarsa | patean myang wedang kopi | gêmblong lèmpèng tan kolak juadah jênang ||

101. ledre isèn lawan bikang | puthu gêdhang mayang cangkir | glali sutra jênang caca | surabi lan kupat munjit | bakaran pisang kuning | bakaran dhèngdhèng ginêpuk | wus tinata nèng ngarsa | Sumbaling cèthi Cênthini | mundur sarwi bêkta tup saji karangan ||

102. Luci kang têngga cèrètnya (429) | uthi anepasi gêni | mêngkana Sèh Amongraga | aris matur mring Ki Bayi | punapa wus kaèsthi | masalah mênggah ingèlmu | mênawi wontên ingkang | kêraos sumêlang galih | inggih mugi paduka anglairêna ||

103. miwah putranta kalihnya | punapa sampun anunggil | mênawi salayèng kêrsa | tuwin kirang sêrêpnèki | prayogi kang kawijil | kêrana Allah aplalu | gyan tuan rêrasehan | lan putranta yayi kalih | ing rujuke kang ujar wau punika ||

104. Ki Bayi aris aturnya | botên anggèr gih sayêkti | apan tan mangmang samêndhang | ujar punika wus êning | sayêktine nak mami | ibunta duk panggih mring sun | ya ta mêdhar pêsaja | saliring solah sêkalir | saraose sira Ki Bayipanurta ||

105. andhêku Sèh Amongraga (430) | myarsa lingira Ki Bayi | putra kalih nambung sabda | mangrêpa aturirèki | kathah-kathah minta sih | mring Amongraga mlas-ayun | ya ta Sèh Amongraga | umatur marang Ki Bayi | pan amêdhar nênggih sêjarah ing lampah ||

106. asal usule wus jarwa | nêngih duk rusakirèki | nêgari ing Sokaraja | wus jinarwakakên sami | Ki Bayi duk miarsi | lawan putra kalihipun | anjêtung ngêmu waspa | sêdangunira alinggih | saking dening ngungun myarsa tuturira ||

107. sêdaya ciptaning nala | tan bodho kêncêng tyas mami | nyata wijiling awirya | trah kusumandana warih | turasing amêrtapi | ngulama abangsa luhur | nulya nutugên rêmbag | ya ta Ki Sèh Amongragi | anuruti yèn wus panggih kadangira ||

108. sêmangke langkung lênggana (431) | Ki Bayi ngêmu waspa ngling | tanapi putra kalihnya | aturnya angasih-asih | yèn ta lamun wus panggih | sakêrsa rinta puniku | tan ketang mung sêdina | ing panggih tilarên gampil | mung wêlasa mring rayinta lir kukila ||

37. Dhandhanggula

1. langkung awlas Ki Sèh Amongragi | aningali mring Bayipanurta | tuwin ing ari kalihe | wusana ris umatur | kêrsa tuan amba umiring | nanging panuwun amba | ing tuan pukulun | sampun dhatêngakên suka | inggih dipun sagêd rumêksa ing kami | rèhning ngêmong turida ||

2. Kyai Bayi wus sagah ing jangji (432) | apan samya turut-tinurutan | cumêplong bolong driane |

--- 119 ---

ical riringanipun | suka bungah sajroning galih | narima maring Allah | ciptèng tyas katuju | ana lêgane kang kêrsa | yèn tan payunayun. kaprie ing solah mami | kaya tan anèng donya ||

3. Kyai Bayipanurta ngling aris | marang ingkang putra kalihira | kinèn ambêktaa age | marang ing wismanipun | apan sarya winêling-wêling | ing salir solahira | ing saturutipun | putra kalih wus atampa | nulya matur Jayèngwèsthi mring Mongragi | sumangga kondur mêdal ||

4. Ki Panurta anambungi aris | inggih prayogi yèn parêng ing tyas | mijil kondur ing wismane | ing rayinta kang sêpuh | Jayèngwèsthi nyarèhkên pikir | kaula pirêmbagan | ing tumuntênipun | Sèh Mongraga tan lênggana | wusnya pamit sêsalaman binêkta glis | mantuk mring wismanira ||

5. ya ta kondur wau Kyai Bayi (433) | praptèng wisma panggih lan kang garwa | duk lênggah lawan putrane | nulya winartan sampun | ingkang garwa salir inguni | kêlangkung sukanira | garwa duk angrungu | ana kêdhik sêngkêling tyas | dene putra lagya ana dèn kêrsani | sawêg manggih sungkawa ||

6. Ni Kèn Tambangraras duk miarsi | pangandikanira ingkang rama | sukèng tyas ana sêkêle | kang dadi sukanipun | tan andipe yèn trah priayi | kang dadi sêkêlira | dene ngêmu wuyung | nanging dyah waspadèng tingal | nadyan silih dhumatênga lara pati | luluha wus sinêdya ||

7. dene antuk ngulama linuwih (434) | sêdya krama ing donya akerat | mêngkana wau ciptane | dènya lênggah tumungkul | nèng ngarsane ramanirèki | kang rama angandika | babo putraningsun | mung sira woding wêrdaya | bêgjanira ana kang sira karêpi | kêpalang sêkêl ing tyas ||

8. nanging narimaa lamun pêsthi | palaling Hyang kang paring mring sira | nanging wêkas ingsun anggèr | kang putra gya winuruk | salir ingkang wong palakrami | ondhe kang kina-kina | èstri kang wus kasub | bêbaku Dèwi Patimah | sosorane Aklimah garwèng wong grami | kakunge ala tua ||

9. pan winartan patrape mring laki (435) | wontên malih dara Murtasiah | mring kakung Sèh Ngarip trape | lan Joharmani iku | antêpira adarbe laki | wus pinajar sêdaya | salir solahipun | kang putra sarêng miarsa | andikane kang rama sang rara nuli | tumungkul rawat waspa ||

10. poma wêkas ngong mring sira nini | nêm prêkara tekading wanita | ingkang wus muktamad rasèh | parèstri kang linuhung | ageonganageyongan. ing nêm prêkawis | tinuwajuhkên ing tyas | tan mèngèng sêrambut | èstri kang dadi lêpianlêpiyan. | kae mau kang sun tuturkên sirèki | lire kang nêm prêkara ||

11. dhingin wêdi kapindhone asih | kaping têlu sumurup ing kêrsa | kaping pat angimanake | ping lima bangun turut | kaping nême labuh ing laki | lire wêdi sira ywa | wani ngrusak wuwus |

--- 120 ---

kabèn sapadhaning ngrusak | lire asih aja kêmba sira nini | rahabmu marang pria ||

12. êndi kang dèn karêmi ing laki (436) | sira milua rahab kang trêsna | sabab sih tunggal wujude | nalikane kayungyun | kang sinung sih lan kang ngasihi | tan pae ing paeka | milua sih lulut | lire sumurup kang bisa | amèt ati ing pria kang anyondhongi | apa kang dadi cipta ||

13. pêpanganan bubungahan tuwin | ing lèlèjêm sasmitaning pria | pria rujuke kêrsane | lire ngimankên iku | ngeling-eling walêring laki | tan ngilang-ilang wulang | anggugu mituhu | lire bangun turut ingkang | anglakoni sapakon-pakoning laki | ywa wangkot ing sakêrsa ||

14. abot ènthèng saèn wirang isin (437) | kinarya la ayu ing sawiah- | wiahwiyah (dan di tempat lain). linakonan bae | lire kaping nêm labuh | tan onjotan datan mangêni | tumêkèng lara pêjah | tan nilar tan kantun | toh jiwa donya akerat | aywa duwe tyas rêngkêd kang êsak sêrik | lilakna angganira ||

15. ywa pilih ing kêdadeanèki | angandhêmi dènya nut ing pria | tan sumêlang pamêlênge | iku rara dèn emut | dalil èstri kang angramati | kang brangta maring tekad | lir tuturku mau | wong wadon kang dadi iman | ya alapên bêrkahe supaya olih | ganjaran ing akrama ||

16. bakal jodhomu iku linuwih (438) | wahyu ngulama gung tur ulia | dhasar trah ngawirya gêdhe | lah dèn bisa sutèngsun | kudu ngati-ati ing kapti | adat bangsa wibawa | kêdah sira wêruh | ngawruhi dalu lan siang | sakêrsane aywa wani mêmaoni | tobata ing Pangeran ||

17. sabab kakung wus tinitah jais | angratoni ing dyah donyèng kerat | anrapakên kukumahe | purba wisesanipun | mring wanita uwus jinais | mulane sira rara | tyasira kang sukur | dèn gêdhe panrimanira | maring pria kang bêkti anggusti-gusti | poma dèn wêdi sira ||

18. Ni Kèn TambangarasTambangraras. duk miarsi | ing wulangira pan ingkang rama | lir taru kadrêsan dene | jawuh upaminipun | tyasnya sêmi amiminihi | ambêk kumba susila | tyas musthika luhung | tumungkul angêmu waspa | angling malih Ki Bayi mring garwanèki | Rubiah tutugêna ||

19. awêwarah mring sutanirèki (439) | manirarsa nimbali rinira | wèh wêruh sarta rêmbuge | kiai nulya mêtu | angandika mring santri Luci | Luci sira undanga | kabèh dhi-adhimu | santri Luci sigra mentar | animbali sêdaya kang para ari | tan dangu nulya prapta ||

20. Ki Suarja lan Wiradhusthèki | Kulawirya Panukma Panamar | gêpah narka ana gawe | asaguh anèng ngayun | samya cadhang kêrsa jêng kyai | Ki Bayi lon ngandika | mulane sirèku | sêdaya samya ngong undang | ngong wèh wêruh yèn pupulunanirèki | ya Ni Kèn Tambangraras ||

--- 121 ---

21. ngong dudutkên bae olèh santri (440) | santri moyang anyar saking Karang | lagi tuture maune | basa wusananipun | ngulama kas trahing amukti | aran Sèh Amongraga | wijiling aluhung | sira padha andongakna | yèn pinarêng maring Hyang Kang Maha Luwih | jodhone pulunanta ||

22. Ni Kèn Tambangraras lan Mongragi | muga sêlamêta sihing Suksma | têtêpa dadi jodhone | ri sêdaya andhêku | nêmbah matur ngaturkên puji | mugi Allah marêngna | inggih dhaupipun | para ri matur ing raka | amba datan myarsa yèn wontên têtami | sawêg sêrap punika ||

23. ingkang raka angandika malih (441) | apa sira durung wruh warnanya | pra ari umatur dèrèng | Kulawirya umatur | kula ingkang midhangêt warti | saking pun Carmasana | duk têmbene rawuh | nèng wismane Jayèngraga | pan kawarti santri saking Karang èdi | putra sangêt sihira ||

24. Ki Baywangling ya bênêr sirèki | jujuge nèng wismane nakira | kang nom Mongraga praptane | mêngko kabèh sirèku | mampira wismane Jèngwèsthi | yogya padha panggiha | lan bakal alomu | para ri matur sêndika | nêmbah mundur saking ngêrsane Ki Bayi | mêdal mring wismanira ||

25. Kyai Bayi kondur mring wismèki | pra ri samya marang wismanira | Jayèngwèsthi ing jujuge | ya ta wau kêpangguh | sêsalaman agênti-gênti | wus tata dènya lênggah | samyambagèkên wus | Jayèngwèsthi ris turira | pan punika paman paduka kang rayi | jêng rama sami pria ||

26. Amongraga ngling inggih utami (442) | mindhak santosa ing sarakira | pra paman myat ngungun tyase | pasang pasêmonipun | samya muji layak trah luwih | kêtarèng solahbawa | cahyane sumunu | tumeja angulad-ulad | Ki Suarja wusana têtanya aris | mring Ki Sèh Amongraga ||

27. dhuh anak mas sun tanya ing pundi | asal kamulanipun anak mas | Sèh Mongraga lon ature | saking Karang satuhu | têbih-têbih kaula prapti | ngalap bêrkah rakanta | jêng kyai kêlamun | winêjang ngèlmu raos kak | Amongraga ing wadi mêksih akunci | kang paman sêdayanya ||

28. sampun sami maklum ing wêwadi (443) | wus winêngku lia kang rinasan | bab sarengat tarekate | nutug sêdangunipun | dènya samya rêrasan ngèlmi | nulya samya pamitan | mring kang putra gupuh | ing ngandhêgingandhêg. dhahar tan arsa | mung ngong prêlu pêpanggih rèhning tinuding | sigra asêsalaman ||

29. tan cinatur solahirèng uni | nalikane ing sawiji dina | Kyai Bayipanurtane | anèng pêndhapanipun | lênggah lawan garwanirèki | putrane tinimbalan | tan adangu rawuh | Jayèngwèsthi Jayèngraga | anèng ngarsa Ki Bayi ngandika aris | karo padha majua ||

30. payo padha pipikiran iki | saenake rinêmbug wong papat | gawene kakangmu kie | dene pênjalukipun |

--- 122 ---

kakangira Sèh Amongragi | ririkêsan§ prayoginipun: riringkêsan. kewala | tyase mêksih wuyung | lamun manira ringkêsa | prie malèh anak pawèstri sawiji | anandhang rara tua ||

31. nganti kêlangkahan kadang kalih (444) | sira kêlawan Ki Jayèngraga | yèn sun roa kaya prie | Jayèngwèsthi umatur | pan prayogi dipun turuti | ringkêsan krana Allah | amung pêrlunipun | ewa punika sumangga | ing sakarsa sampean kula umiring | Ki Bayi angandika ||

32. sira prie sutèngong taruni | apa ia kaya kakangira | Ki Jayèngraga ature | mênggah ingatur ulun | kadospundi lamun sinêpi | prayogi dipun roa | ing sawawratipun | ing sariringkêsanea | kulawarga tiang sêdhusun puniki | punapa tan myarsaa ||

33. pra sêntana miwah magêrsari (445) | sintên ingkang dipun arsa-arsa | mung jêng tuan lan liane | lan kaping kalihipun | pan pikantuk sunat utami | Jayèngwèsthi asipta | mring rayi andulu | Jayèngraga anor tingal | ingkang raka nambungi wêcana ririh | ya bênêr aturira ||

34. nanging iku rada ninisani | kêrsane kyai durung winêdhar | kang ibu lon andikane | kaya bênêr adhimu | tan ngapêskên ramanirèki | yèn rinowaa pisan | pêsthi asung wêruh | marang priayi nêgara | Kyai Bayipanurta ngandika aris | wis padha bênêrira ||

35. mungguh manira kang dadi pikir (446) | sêkadare ia kinurmatan | mung sakulawangsa bae | êmbuh tumpêng sabucu | rinayap ing brayat pribadi | lan wêtaranên pira | wong sadesa iku | Jèngraga matur ing rama | kados wontên tiang sèwu malah luwih | kêjawi padhêkahan ||

36. ya mung iku bae kang pinikir | kêbo sêlawe kirang cukupa | kêjaba bèbèk ayame | wis Jayèngwèsthi gupuh | kakangira Ki Amongragi | anaa wismanira | sira besan ingsun | bêladhahên omahira | tutuwuhan kêmbar mayang aywa kari | pan iku ila-ila ||

37. kasompokên kêsusu sakêdhik | iki lagi tanggal kaping sanga | besuk ping rolas têmune | pakolih sangatipun | ing Achmade sore ngasrêri | yèku amung jagongan | sadintên sadalu | ngarah apa riringkêsan | yèn ajaa kêpalang mantuku kingkin | mêsthi limalas dina ||

38. Jayèngwèsthi dhêku matur inggih (447) | nuwun sêndika ing rèh paduka | dêrmi lumampah sapakèn | kang rama malih muwus | dene sira Ki Jayèngragi | amêmataha karya | dadaka sadarum | kabèh kulawangsanira | pra têlunên wêtuning godhong salêmpit | kabèh mangsa bodhoa ||

39. wong dhukuhan aja na kang kari | atugura dalêm têlung dina | lan bojomu konên mrene | dadya kanthining bumu | ana ingkang sun pitayani | lan paman-pamanira | rèhên saliripun | dadakan kang rampung rikat |

--- 123 ---

ing pakarya aywa na kurangan bukti | mangsa bodhoa sira ||

40. Jayèngraga sêndika turnèki (448) | ngling mring garwa iku anakira | bêlanjanên sacukupe | Jayèngwèsthi turipun | nuwun sampun ngantos pêparing | saking bêrkah paduka | kados inggih cukup | lamun sêmantên kewala | Jayèngraga guguyu mring raka sarwi | sasmita pranèng basa ||

41. prandènipun kula dèn wêstani | anisani kêrsane jêng rama | paduka punika dene | mêdalkên gêdhêgipun | angluhuri kêrsane kyai | dadya apagujêngan | Ki Bayi gumuyu | wus nora dadi angapa | wus muliha karo nambêlèha sapi | maesa bèbèk ayam ||

42. nêmbah matur sêndika nulya mit (449) | putra kalih lèngsèr sampun mêdal | Ki Bayi lon andikane | bok Rubiah sirèku | bêrsihana wismanirèki | galêthêkan singkirna | êndi kang tan patut | tatanên ingkang prayoga | sacaraning mêmanton sabarang kalir | mêmajang kang murwendah ||

43. matur sêndika nyai Malarsih | nulya§ kirang sawanda, katambahan: a [anulya]. nyorog pêthine giwang | mundhut arta bolong kabèh | kêrsa kinèn tutuku | animbali wadon Sumbaling | sira mianga§ = mênyanga. pasar | tutukua bumbu | uyah trasi brambang bawang | kacang wose ijo kaluak kêmiri | asêm laos panjêlang ||

44. kang sarwa kèh tutukonirèki (450) | gula kahwa aja kukurangan | bêcike borongên kabèh | warnan pasar dèn ramut | mupung pasarmu dhewe Paing | kang liningan sêndika | ya ta kang tutuku | ambêkta rencang sêdasa | sigra mentar mring pasar wadon Sumbaling | angêpak warnan pasar ||

45. yatra tigang dasa real ênting | age-age ingiring rêmbatan | sigra katur bêndarane | wus jangkêp dènya ngetung | Kyai Bayi sigra nimbali | ingkang rayi Suarja | lan Wiradhusthèku | Panukma miwah Panamar | Kulawirya sêdaya prapta ingarsi | santri Luci tan têbah ||

46. sira kabèh mila ngong timbali (451) | apa saparentahe nakira | Ki Jayèngraga kang angrèh | gawene pulunamu | pan dadakan sêdina iki | bladhahên wismanira | ia mumpung esuk | banjur têtaruba pisan | Si Panukma lan Panamar sun bubuhi | ana sajroning wisma ||

47. ladènana bok ayunirèki | mangsa bodhoa wong roro sira | lan bojomu sêkarone | sêndika kang tinuduh | angling malih mring santri Luci | gawea kêmbar mayang | rong jodho kang patut | kumpulna sapa kang bisa | lan malihe mundhut tutuwuhan cêngkir | pisang têbu rêjuna ||

48. marang para lurah santri-santri | kang liningan Luci sigra mentar | andhawuhkèn pundhutane | samya ngupaya gupuh | pisang raja lan cêngkir lêgi | têbu rêjuna angsal | katur sêdaya wus | pinasang anèng sêsaka |

--- 124 ---

sawêrnine saka têtarub tan kari | sinungan tutuwuhan ||

49. nora kongsi sabêdhug gya dadi (452) | myang wismane Jayèngwèsthi purna | rinayap dening wong akèh | sakulawrêganipun |sakulawarganipun. langkung sêngkud anambut kardi | lêlatar rinêsikan | sêdaya wus rampung | Ki Bayi ibut parentah | sawusira anulya ngingon-ingoni | wêtara kulawangsa ||

50. sarupane santri bocah cilik | kinumpulkên ngingonan sêdaya | dèn adhêpi pêmangane | suka dènya andulu | lamun kirang dipun imbuhi | sêkul kêlawan ulam | nutug sami tuwuk | kamitua pra mumulang | nèng mêndhapa karya sujèn sapit abing | miwah kang mupuh ulam ||

51. Kyai Bayipanurta siniwi (453) | nèng pêndhapa pêpak nak putunya | akêmul kampuh sindure | kuluk cêmêng bêludru | dhêsthar bathik Arab wus putih | nyamping kawung luasan | kang mêntas winasuh | lênggah ing lampit dêmangan | nyandhing têpsir Jalalèn lan Baelawi | pan ngiras amumulang ||

52. para pinisêpuh anèng ngarsi | yèn Ki Bayi amuradi lapal | kang nambut karya amêne | tangane sami gathu | sèlèh sujèn myang sapit abing | atakwa ing pitua | wuwulanging guru | yèn wus nulya nambut karya | lamun wêktu kèndêl salat bakdanèki | nulya trap damêlira ||

53. Kyai Bayi angling maring Luci | sira kang dadi jurune pangan | aywa kêkurangan kabèh | sakarêpe dèn tuwuk | rijêkine Allah marêngi | mangsa sabêna dina | mêmangan anutug | sakèhe kang nambut karya | samya sêngkud suka rênane kêpati | warêg mangan ambêkta ||

54. bakda ngasar wau Ni Malarsih (454) | lan kang rayi Panukma Panamar | katri mantu lan ipene | sadintên gya mêmangun | anêlaskên rerekan apik | Malarsih kêrsanira | nglangkungi kang uwus | rumiyin duk darbe karya | ngantos kaping kalih tan kadi puniki | gyanya mêmangun tilam ||

55. patani gêng ing têngah tulya sri | badhe panggenan pêngantyanira | kinarya putihan bae | inendah mara sêmu | sinalimut ing sarwa putih | langse cawêni pêthak | galêr konus alus | wêwaton lan sakanira | tumpangsari pamidhangan sunduk kili | linapis mori pêthak ||

56. pêlag§ prayoginipun: pelag. lêlangitan sarwa putih (455) | pojok saka sêkawan sinungan | wiwiron lir worah-warèh | mêdhok nyêkar kêcubung | pan kinayu apu aputih | tinon lir kêmbar mayang | mungsêr susun pitu | palisir kaywapu malang | têpung gêlang susun katri samya putih | kêlasa batu pêthak ||

57. tuwin kasur agêng lan guguling | kajang sirah antêban pan seta | tinundha agêng alite | lawan kêkawalipun | pajaganpajangan. sri sarwa aputih | winingkis ing canthelan | sinampiran kacu | pêthak winiru araras |

--- 125 ---

karangulu kinarang mêlok mêlathi | myang kasur sinêbaran ||

58. jinêbatan amrik ganda minging (456) | patani gêng inendah ing seta | tinon tuhu tanpa tandha§ prayoginipun: tondhe. | tinon byur putih mancur | pan sumilak èsmu awingit | nêlahi jroning wisma | sumunu dinulu | Ni Malarsih kurmatira | mring ulama pinasaja sarwa suci | carêming karasikan ||

59. kanan keri kokobong angapit | mubyar muncar karone kinêmbar | kang kinarya gubah cindhe | corak jêlamprang wungu | pinêrada gumêbyar asri | palisir garenjengan | tinurut kaywapu | ing sutra ijo kuning bang | sêsakane sêkawan pisan linapis | garènjèng lir saka mas ||

60. kasur agêng sinamir mêndhoki | guling êncit surati lorog bang | bantal antêb samya cindhe | miwah kêkawalipun | cindhe ijo sinêlan abrit | bantal sinusun sanga | gêng alit tinurut | karangulu pinêlokan | oncèn-oncèn anggitan gambir mêlathi | kasur asri sinêkar ||

61. sunduk kili sinamiran kêling (457) | limar pêlung solok pandhan surat | walulin lan pêlangine | kêndhaga karang susun | pêthi giwang kêbut angapit | kêndhi pratula§ prayoginipun: pratala. miwah | kaca bênggala gung | poponjèn lan parêsikan | myang bothekan cêcandhèn pinrada asri | kêmbar mayang ingarsa ||

62. pandam sèwu lara bonyoblonyo. ngapit | gênuk sajèn sampun pinêpêkan | ila-ila sêdayane | asri kêndhung-kumêndhung | Ni Malarsih bungah tan sipi | suka sêngkêl sêkala | kêraos tyasipun | ningali rakiting tilam | jroning wisma anglir kaswargan kaèksi | mulêk ganda angambar ||

63. Ni Malarsih sumumpêl kang galih (458) | saking kagêngên ing bungahira | tanbuh raose manahe | barêbêl arawat luh | prêmbèh-prêmbèh wusana nangis | kamisêsêgên supak | anulya tan emut | gugup Panukma Panamar | jalêr èstri Rarasati anangisi | gumrah tangis jro wisma ||

64. Kyai Bayi kagyat myarsèng tangis | gupuh dènira lumêbèng wisma | iku ana apa kuwe | dene tangis gumrumung | Ki Panukma umatur nangis | kula botên uninga | ing prêkawisipun | ing sawusipun mêmajang | apan kèndêl nulya mèwèk-mèwèk nangis | lajêng niba kantaka ||

65. Kyai Bayi manthuk-manthuk angling (459) | wis mênênga aja na karuna | bêcik sarèhêna bae | nulya sami anurut | ingkang kantun§ prayoginipun: kantu. nulya anglilir | pan têksih marawayan | tan adangu emut | Ki Bayi alon lingira | kêna ngapa gènira sira tan eling | Malarsih aturira ||

66. inggih botên wontên ingkang mawi | Ki Panurta alon wuwusira | mring Panukma Panamare | ia wruhanirèku | wus bunuhe adat wong cilik | yèn katêmbèn tumingal | ningali kumêndhung | nora bungah malah susah |

--- 126 ---

saking dene nora tau duwe apik | mulane kênèng lara ||

67. ukur akèh thithik amadhidhig (460) | kêbungahên têmahane susah | seje pancène wong gêdhe | gadhah angandhug-andhug | pêngrasanya mêksih sêthithik | iku lagi wadhagan | bae ing wuwusku | dene dalane agama | yèn ujaring sarak puniku pan sirik | tan kêna kinarêman ||

68. lamun mungguh sira lawan mami | nora kêna kulina ing donya | wus aganthêng§ prayoginipun: angganthêng. wêwalêre | tan kêna mamak-mumuk | yèn kêprècèt murungkên dadi | angloro ing Pangeran | akerate bukung | cuthêl lir ganjaranira | apan beda lan kang tinitah prajurit | tan kêna kukurangan ||

69. Ki Panukma Panamar samya jrih (461) | kaluhuran sabdane kang raka | tumungkul brêbês waspane | sangêt kraos tyasipun | Ki Panurta muwus mring rabi | ia Malarsih sira | dèn narimèng wuruk | aywa pêgat dikirira | lan istigpar sêlawat atasing nabi | têpakur kang santosa ||

70. Ni Malarsih tumungkul langkung jrih | amituhu wuwulanging raka | suka sukur ing kalbune | winêjah wus tawajuh | wuwuh tajêm anjatmikani | sawusira mêngkana | Ki Bayi amuwus | wis padha tatrapa karya | ingkang rayi sêdaya anyandhak kardi | Ki Bayi nèng pêndhapa ||

71. wanci ngasar akir Kyai Bayi | kinèn kèndêl kang anambut karya | dhawuh mring santri Lucine | kinèn amundhut sêkul | angingoni kang nambut kardi | wêrata kulawarga | tan ana kang kantun | jalwèstri apantha-pantha | pan authi santri Luci angidêri | ngimbuhi sêkul ulam ||

72. wus luaran dènya samya bukti (462) | tuwuk sakèhe tan ana kirang | sêdaya pan mènthèg-mènthèg | surya wus tunggang gunung | samya ngangkat wêktu mahribi | santri nabuh kênthongan | goprake kumrusuk | pra santri kathah anjêprah | sami gupuh lumajêng pating tharêklik | prak-prakan abarungan ||

73. amèt banyu wulu ting kacuwik | kêrabyukan lir bendrong grahana | saking kathahing santrine | salêmprotan kêkêmu | kang wus wulu manjing ing mêsjid | andonga yat-ayatan | nulya adan barung | swara sora rum arampak | wusnya inallaha wa malaikati | lajêng sêdaya sunat ||

74. sawusira sunat samya muji (463) | Jayèngraga kang dadi mubalah | alêlagon istigpare | swara ubyug gumrumung | umyang arum rêmpêg kapyarsi | kang cilik kang sêdhêngan | kang agêng abarung | ngêlik ngandul-andul padha | tumalawong tan ana barênjul siji | dalah êmèle rampak ||

75. astagpirullah alngalim min kulli |Lebih satu suku kata: astagpirllah alngalim min kulli. danbin ngalim la yagpir ayuman | illa rabbingalamine | barung arum aruntut | gumarênggêng asri amanis | wus manjing nulya kamat | ngangkat pêrlunipun | Jêng Kyai Bayipanurta |

--- 127 ---

nulya majêng kêrsa ngimami pra santri | tangawut lajêng niat ||

76. wusnya usali praptaning têkbir (464) | lajêng tasbih nulya maca wajah | patekah mukaranahe | tamat patekahipun | surat waluka awalnèki | akire alam nasrah | nuli tahyat lungguh | awal praptèng akir tahyat | nulya maca sêlawat atasing nabi | miwah ing kulawarga ||

77. nulya asalam ing awal akir | wusnya bakda amaca iptitah | lajêng pupujian akèh | swaranira gumrumung | wus pujian anulya dikir | rêmpêg ambata rêbah | swara sru gumuntur | wus atusan antaranya | bakda dikir andodonga ing Hyang Widi | rahab donga tinumpa ||

78. Jayèngraga rahab dènya nasib | swara muluk mêmêt mêmbat-mêmbat | sinauran amin akèh | ramya asru gumuruh | wus pêragat ing wêktunèki | prapta ing bakda ngisa | sêsalaman sampun | lan santri kathah sêlawat | nulya kondur Ki Bayi saking ing masjid | ingiring santri kathah ||

79. ya ta ingkang nèng wismanirèki (465) | Jayèngwèsthi Ki Sèh Amongraga | Jayèngraga duk praptane | saking masjid pan laju | nèng ngarsane kang raka kalih | sawusnya sêsalaman | tata dènya lungguh | kang anèng ingarsanira | ingkang paman Suarja Wiradhusthèki | kêlawan Kulawirya ||

80. Ki Nuripun kinarsan nèng ngarsi | Jamal Jamil anèng ngandhap têbah | dene pra lurah pêsantrèn | bagus Yahya gus Dawud | Amad Asra bagus Arpani | Janodin Jayaniman | Jalalèn gus Yusup | miwah para bêkêl desa | Wiratruna Jatruna lan Surakrêti | Sadangsa Jayayuda ||

81. sêpuh anèm kapangkêpang. nèng pêndhapi (466) | lan santri kang dadi kasinoman | miwah kang anambut gawe | mung sawêtaranipun | datan kusung-kusung ing kardi | mapan datan linilan | rêkasaning bau | mêngkana Sèh Amongraga | anèng dalêm kêlayan kang rayi kalih | kêlawan para paman ||

82. sêsaosan dhêdharan mawarni | wedang êtèh lawan mêmanisan | rinampad nèng ngarsa andhèr | wedang bubuk tan kantun | gula arèn lan roti kêring | Amongraga tan patya | dhêdharan anginum | ukur wedang sacêcêpan | tanpa gêndhis mung angsal sêtêngah cangkir | kinurêbkên ing cawan ||

83. angandika mring kang rayi kalih (467) | yayi Jayèngwèsthi Jayèngraga | mênggah ing tekad kang angèl | kalih prêkawis nêngguh | apan kadangriah§ prayoginipun: kada [kadariyah]. kang dhingin | lawan kajabariah | puniku yèn mungguh | binudi para ngulama | dèrèng wontên kang rikat angrêrampungi | saking ngèl-ngèling murad ||

84. lamun kadariah tekadnèki | apan kapir ngindallah punika | yèn kajabariah dene | kapir ngindanas tuhu | datan kenging lamun pinilih | salah sêtunggilira | pêsthinipun kupur |

--- 128 ---

yèn pinèt sêdaya kopar | lamun nampik kalih pisan pêsthi kapir | tan kenging ginagampang ||

85. kêjawi kang sampun ahli suni | lah puniku kang sampun sampurna | kang wus tan ana cacade | puniku ugêripun | ing agêsang kêdah ambudi | tekade kang santosa | ywa nganti kêsandhung | yèn têkiurtêkiyur. kêkandhangan | datan wurung anarik apêsing budi | badan anut kewala ||

86. gampil yayi sêmbahyang angaji (468) | sawab wontên lanjarane kitab | tan wontên ngèlmu kang angèl | anamung tekad nêngguh | lamun sisip ambilaèni | tekad dadya pratandha | awon pênêdipun | wande sios saking tekad | ingkang dados labêt-labêting aurip | saking tekad piambak ||

87. wiwinihe tekad saking budi | nyataning budi kêtarèng tekad | yèn sampun jomblah tekade | kêlawan budinipun | gih punika yayi kang kusni | kang rayi kalihira | tumungkul mabukuh | nuhun-nuhun aturira | datan purun anglawani aturnèki | pan kaluhuran sabda ||

88. sangêt kontragira ingkang galih (469) | Jayèngwèsthi lawan Jayèngraga | myat ingkang raka wingite | dadya tumut mangun kung | datan kolu wedang sêcangkir | miwah kang paman-paman | dhêdharan kur-ukur | tan kaur ngraoskên tekad | têpangipun murade kadariahi | lawan kajabariah ||

89. Amongraga sêmune awingit | angandika mring ari kalihnya | kadipundi ing kêrsane | kyai kêlawan ibu | dènya nambut karya nglangkungi | mêmantu roan-roanrowan-rowan. | tingale agupruk | dene kula wus pra sambat | nuwun riringkêsan§ kirang 3 wanda, katambahan: kemawon. utami | pêsaja kêrana'llah ||

90. sasat sagêd nimpêni ing mami (470) | inggih talah de botên kadosa | kyai lan ibu karsane | Jayèngwèsthi umatur | inggih kula sampun ngaturi | aywa ngantos rinoa | dede parêngipun | nanging ibu jêngandika | ingkang adrêng kêdah kurmat sawêtawis | bêrkating wong puputra ||

91. ciptanipun putrèstri satunggil | inggih botên niat roan-roan | rampunga sêkul sêlèmpèr | namung niat majêmuk | lawan brayatipun pribadi | inggih sakulawarga | mung tiang sêdhusun | datan ngaturi uninga | ing priayi nêgari saking sêtunggil | piambakan kewala ||

92. mugi dèn apuntêna pun bibi (471) | kamipurunipun apepeka | saking sangêtipun sihe | inggih dhatêng bok ayu | mila mugi tuan alimi | Amongraga ngandika | sumangga ing kayun | sinamur dhahar juadah | mung sacuwil ginalintir kang ginigit | dangu panggilutira ||

93. sarwi ngacarani mring kang rayi | yayi suawi sami dharanan | kang rayi nanduki age | dhahar nyamikan sampun | linorodkên mring Jamal Jamil | agêpah dènya nadhah | wong roro athêkul | ya ta kang sami jagongan |

--- 129 ---

nèng dalême Kyai Bayipanurta ngling | sakèhe kulawangsa ||

94. ing latri lagya midadarèni | pan pêpêkan kulawarganira | miwah pra lurah santrine | Ki Bayi dènya lungguh | pinggir kang lèr têngah gènèki | anyamping godhong jarak§ godhong jarak: namaning bathikan. | kêmul kampuh sindur | dhêstharira mori pêthak | kuluk cêmêng luas sêdaya arêsik | lênggah lante dêmangan ||

95. sêsaosan dhêdharan mawarni (472) | ingkang cêlak dènira alênggah | ri kalih kanan kerine | Panamar Panukmèku | myang pêngulu Ki Basarodin | Talabodin kêlawan | Nursukidin wau | murid Jaki Pranaita | santri Luci Jumêna lan Ki Sêbagi | prênah paman lan ua ||uwa (dan di tempat lain).

96. pan tinata lulungguhanèki | ingkang têngên lan sêpuh nèmira | akapang têpung lungguhe | Amadiman sumambung | Amadolah lan Amadtahir | kêlawan Amadbadar | miwah Amadarum | bagus ImramImran. bagus Ilyas | gus Suhada Murtaja bagus Nawawi | Janawi lan gus Nurya ||

97. gus Nuryani Nurjani Jamjani (473) | gus Tabrani Jaelani miwah | Ngabdulsudur Dulsukure | Ngabdultamsur Dulgapur | Duljuair Ngabdulngajujir | nulya pêtinggi desa | samya bêkêl têpung | Wrêgaita Wrêgatruna | Wrêganaya Kêrtayasa Wangsakêrti | Kêrtinala pak Sawa ||

98. pak Banikêm pak Sungkêm pak Kêmis | pak Rajiah pak Kêdah pak Susah | pêpakan sêdaya andhèr | bêkêl kewala ngayun | pan kêjawi bêkêl pawingking | samya jagani karya | acakut aguyub | myang santrine masjid kathah | samyandarus kur'an kitab lan tajuwid | myang usul nahwu sarap ||

99. langkung rêma papacitanèki (474) | wedang kopi wowohan gorengan | balêbah pangan santri kyèh | tan kirang malah langkung | ya ta ingkang anèng pêndhapi | Kyai Bayipanurta | tinarap nak putu | katonton wibawanira | Ki Panurta wong sêdesa mule sami | nadyan lian amanca ||

100. langkung asri langêning pêndhapi | linangse pêthak sêdayanira | pyan lawon lan sêsakane | amarik pandam kurung | pan daluang banyu rinujit | kinêmbang samya dluang | ijo lawan biru | damar-damar ting paluncar | miwah salêbêting wisma anêlahi | mubyar tan ana memba ||

101. samya gawok sakèh kang ningali (475) | pan katêmbèn ing desa tan ana | kabèh jomblong pandulune | kang jagong samya muwus | lan roange caturan ririh | jêng kyai nora jamak | karyeram pêndulu | aku wruh ing kana-kana | pra priayi mantu tan kadi puniki | rakiting pêpajangan ||

102. Ki Sêbagi rêrasan aririh | ting kêranthuk lawan Ki Jumêna | ragi awadi anthuke | Ki Bayi lon amuwus | lah punapa ua Sêbagi | ingkang dipun wicara | awadi dinulu | kêlawan paman Jumêna |

--- 130 ---

Ki Sêbagi nauri wêcana aris | inggih bab pasatuan ||

103. Kyai Bayi gupuh ngandikani | de punika rêrasan têmênan | lah ua nèh tutugake | ngong kasupèn kêlamun | ua sagêd amemetangi | pasatuan wong krama | awon pênêdipun | dèn mariki ua paman | cêcêlêkan tunggilan putrane kalih | pun Panukma Panamar ||

104. Ki Sêbagi Jumêna mangarsi (476) | wus anunggil Panukma Panamar | Ki Baywa lon patakène | wayah dalêm puniku | Tambangraras lan Amongragi | kadospundi punapa | pênêde puniku | Ki Sêbagi lon wuwusnya | ngèlmu buda beda lan sarak utami | Ki Bayi lon ngandika ||

105. wus lailanya wong laki rabi | kêdah anggunêm ing pasatuan | Ki Sêbagi wangsulane | inggih sumanggèng kayun | kang kêpanggih petangan mami | èstri nêptu tri dasa | langkunge têtêlu | kang jalu nêptu tri dasa | langkung wolu gunggung pitung dasa siji | ingècèr picis kênthang ||

106. crèk-crèk krukup crik andhok dhawah sri (477) | sinanèskên kang kari ngècèran | crik andhok dhawah sri malèh | winor lan kang sri wau | sêkantune dipun ècèri | crèk andhok tiba lara | sinèjèkên gupuh | crèk andhok dhawah ing lênggah | satêlase crik andhok dhawah sri malih | wêtah dhanyange gangsal ||

107. ambêgènggèng Ki Sêbagi angling | ih sae têmên ècèranira | pêngantèn agêng bêgjane | Kyai Bayi gumuyu | amaca alkamdu lillahi | atanya derahira | Ki Sêbagi muwus | dhanyang gangsal gih punika | wiwit êsri lungguh gêdhong lara pati | etang anut ing dhanyang ||

108. Ki Panurta ngling punapa malih (478) | kang ua jar mêksih wontên ramal | kalamudhêngipun dèrèng | pan sami kêkahipun | nêptuning kang sastra winilis | aksara kalih dasa | pan pinara têlu | sastrane saduman sapta | ha ra ta la ja ma tha nêptunya niji | rong duman sastra sapta ||

109. na ka sa pa ya ga nga nêptu dwi | kang têlung duman nênêm sastranya | ca da wa dha ba ba dene | nêptunipun anêlu | pan ingetang jalu lan èstri | binucal tiga-tiga | pintên kantunipun | yèn kantun tiga palêstra | lamun kantun kêkalih puniku sakit | kantun siji utama ||

110. putra dalêm punika prayogi (479) | wiwitane wêkasane susah | pisah lan yayah renane | wikana pisahipun | enggal lawas pati lan urip | têmtu ujaring ramal | kalamudhêngipun | ewa punika sumangga | tabit buda mênawi cêgah ingèlmi | amawi pasatuan ||

111. Kyai Bayi angling mring Sêbagi | langkung kathah ngèlmine Pangeran | tan sagêd anacahake | ua yèn bab puniku | yèn tilarên tan mêlarati | nging Ki Bayipanurta | manahe sumênut | ki pêngulu datan rêmbag | ngèlmu kalamudhênge Kyai Sêmbagi | myang santri kathah-kathah ||

--- 131 ---

112. Ki Panurta ngling mring santri Luci | sira undangên Si Kulawirya | kang liningan mentar age | tan dangu nulya rawuh | prapta ngarsanira Ki Bayi | kang raka angandika | bêcik padha catur | lan kakangmu Ki Panamar | totohana wêdhus lêmu lan kêbiri | kang rayi tur sêndika ||

113. Ki Panamar amuwus mring ari (480) | prie jangjine sira lan ingwang | mungguh totohane kuwe | manuta ing matipun | êmat pidak kêlawan êtir | mat mantri jaran gajah | kacèk bayaripun | yèn mat mantri pidak gajah | apan wêdhus lêmu bayaranirèki | yèn mat êtir jaranan ||

114. soksokane pan ayam kêbiri | Kulawirya anauri sagah | nulya pinasang cature | Panamar gêlaripun | kawal supit urang miranti | Kulawirya glarira | êtire tinumpuk | kukuh kawal kakanthètan | lêkas maju sagsêg pidak mrih pêpati | ngukihngungkih. angkah-ingangkah ||

115. Ki Panamar langkung ngati-ati (481) | nanging pidake kathah kang rusak | rada katimpah lampahe | akêcap manthuk-manthuk | dangu pikir lampahing êtir | Kulawirya angatag | swawi kêdangon wus | nulya nglampahakên jaran | pan kêsupèn tinggal kawal mangan mantri | jaran pinangan gajah ||

116. dadya gulêt sadhengaha lali | pangan-pinangan gêsah-ginêsah | Ki Bayi la-ilu bae | anggêsah-gêsah tumut | ngalor ngidul milu gusahi | rubungan para tua | suka samya dulu | kang timpuh wênèh sidua | ana ingkang ngêlus-êlus jenggotnèki | kang cêcathut anglangak ||

117. Ki Bayi ngling èh Wirya dèn aglis (482) | lakokêna jaranmu anggusah | sigra ginusah ratune | kenging dèn rok tiripun | tumut gusah Kiai Bayi | Kulawirya asuka | sah-sah ês-ês suh-suh | angalênggêr Ki Panamar | kukur-kukur kerogan tyasira sêdhih | gatêlên jenggotira ||

118. Kulawirya kêkêl anyukikik | ratu mingsêd tir pinangan jaran | gya tire kinênthêngake | sarwi alon mêrkungkung | tuding-tuding tangan kumitir | dèn matna tir wus êmat | nanging datan ayun | ingangkah êmat kapidak | Ki Panamar ngulat-ngulèt prie iki | angosog dènya lampah ||

119. sêkarine rinampêdkên aglis (483) | tinadhahan ing kawal kanthètan | dadya tumpês sêdayane | kari gajah angacung | Kulawirya saya angikik | dhasar watak mênthelang | mangka olih buru | tan ering mring kakangira | anjêgènggèng ngisin-isin bakal iki | anuntun wêdhus domba ||

120. dhasar jambul kêbênêran kêndhit | berok lêmu gimblah jenggotira | ajamprah kaya jenggote | Basarodin blêg lugu | ki pêngulu ambêkuh ih-ih | dadak garap wong tua | Ki Bayi gumuyu | Ki Panamar rada duka | ih wong anom anèng ngarsane kiai | polahe cêlangkrakan ||

121. Kulawirya saya bilik-bilik | cukakakan Panamar ngling nyêntak | lah wis ta êmatna age |

--- 132 ---

Kulawirya gumuyu | êmat pidak sapapan uwis | Panamar asok menda | garundêlan muwus | bênêr kang ngarani karam | wong botohan nora patut dèn prêduli | bêcik padha cinêgah ||

122. Kyai Bayipanurta ngling aris (484) | mring kang rayi Panukma Panamar | katri mring Basarodine | mungguh ing dina sesuk | wayah apa sangatirèki | Ahmade ing paningkah | ki pêngulu matur | punika tanggal ping rolas | lêrêsipun enjinge wit Jabarail | Ahmade wêktu ngasar ||

123. wayah wisan damêl Yusupnèki | pan sumangga pundi kang kinarsan | Ki Bayi lon andikane | utama Ahmadipun | ningkah ngasar sorene panggih | bêbanjuran kewala | dhasar kêrsanipun | nora kaya wong maksiat | nganggo ngarak ramèn-ramèn tan marêngi | kêrsane Amongraga ||

124. sêmene kie wus anglojoki (485) | malah sun duga tan pati rêna | kêrsane ringkêsan bae | iki saking nyaimu | bêrkating wong sih ing sisiwi | pinalangan tan kêna | kudu kusung-kusung | kusunge tan roan-roan | yèn roaarowaa. pêsthi nyuruhi priayi | amung niat sidêkah ||

125. mangan krasa pêdhês asin thithik | sêkul sêlayah kêdah pinrutah | nak putu kulawangsane | satêngah kaya kaul | dumèh anak kari saiji | manahe ge luara | mulane abikut | manira sêmada wêlas | apan milu kêrasa ing ati mami | sutèstri mung sajuga ||

126. pan tumungkul ingkang rayi kalih (486) | myang Ki Basarodin aturira | inggih kadospundi malèh | tyas paduka dèn sukur | suka rêna ing lair batin | mapan sampun jaragan | samya nêdha tuwuk | sampun mawi susah-susah | mokal supe wal ngamalun kajiratin | bikakekati iman ||

127. pan gumujêng wau Kyai Bayi | ia bênêr sêcaturing kitab | sidêkah gêdhe pedahe | ya bangêt tarimaku | angandika mring santri Luci | sira mundhuta trêbang | siji bae gupuh | Luci sigra mundhut trêbang | sinaoskên ingarsa Kiai Bayi | trêbang nulya sinêntak ||

128. Kyai Bayi angandika aris | payo padha trêbangan dhèwèkan | Ki Panukma Panamare | katêlu ki pêngulu | kapat Luci kalima Jaki | nênême Pranaita | kapitune aku | samya suka kang liningan | adan lêkas ginêmbrang trêbangirèki | anulya lêkas bawa ||

129. singir Jawa sajak Bintarèki (487) | ngêlik alot erak-erak sêrak | pating karêkêl ulone | brêkat guru asêmu | lêlagone pan angunani | gaduwul mêmbal-mêmbal | lulungsuran bêsus | saurane ya hu Allah | tabaraka 'llahu rabi§ prayoginipun: rabil, punapa malih kirang 4 wanda, katambahan: ngalamini. | bakina wa-abada ||

130. panêrbange kathah kêmpyangnèki | gêmbrungira nibani irama | dèn ingêr-ingêr têrbange | pong pêk pyak tong ting brang brung |

--- 133 ---

nulya nyandhak singir angêlik | Jaki Luci asênggak | kêploke agupruk | lapale singir tanakal | tubi asla biarbabi saodadi | kadasamsu pilibra ||

131. jiha tatana kalu kang singir (488) | nulya sêlawat maca ruwiaruwiya. | kèndêl samya asêsambèn | rare gumêdêr umyung | tangtangan toh pating jarêlih | thak thèk sami panggalan | Ki Baywangling hus-hus | bocah padha kênèng tulah | sok sinau malang jati bolong benjing | jamak ngaji sêmbahyang ||

132. dinukanan sêdaya pan ajrih | samya bubar ngalih gon kewala | rubungan panggalan malèh | kyai duka anêbut | nyandhak wilah Jaki lan Luci | kang rare sinabêtan | bubar byur lumayu | Ki Jaki nêmu wong tua | ginitikan ngudubilah dene iki | ana benggole kawak ||

133. Kyai Bayi duka sarwi paring (489) | bêbêt putih wus kinèn kapoka | ya ta kang nèng jro wismane | Ni Malarsih alungguh | lawan ipenira kêkalih | Sumbaling datan têbah | angladèni ngayun | angayap parèstri kathah | sami cuki wênèh keyo ting karipyik | dhakon samya paguywan ||

134. pawèstriparèstri. kang anèng masjid alit | samya dikir lêlagon barungan | cumlêring rêmpêg ungêle | swara anganyut-anyut | amêwahi asrining wêngi | sêdalu datan kêndhat | salin-salin lagu | ing masjid agêng trêbangan | santri kathah samya sêlawatan dikir | maolud langkung rahab ||

135. santri Luci bikut angladèni (490) | wedang panganan rampadan muncar | wus pinetang sêpatute | rinampad ingkang mungguh | angalihi wênèh nigani | kang ingancak kewala | nigani sêdarum | pêpak warnining panganan | lah-olahan wowohan sêdaya sami | kaot piring lan ancak ||

136. myang wedang tèh manisan nèng bèri | wedang kahwa manisan nèng dhulang | lan rokok jambe suruhe | gembol wêr ingkang mungguh | rokok dawa miwah tapsirih | bokor myang panjang ilang | wênèh kang winungkus | wêradin sêdayanira | kang jagongan ing mêndhapa lan ing masjid | miwah kang nambut karya ||

137. tuwin kang anèng wisma pra èstri (491) | datan prabeda samya rinampad | ingkang jagongan arame | mêmangan ting kariukkariyuk (dan di tempat lain). | ting karêcap myang sêgu wahing | wênèh kandha-kinandha | tuture agupruk | dagang maring Surapringga | prau momotan jaran kèsèr lan sapi | paraning pêpasaran ||

138. jor-jinoran tutur olih bathi | ingkang gèthèk bathine gethokan | lumuh sor nutur untunge | kang tanèn nutur tulus | anguyangkên nêmpur lèh bathi | tandho atundha-tundha | tandha tandhing untung | panêgar bêlantik jaran | tutur tuku bêlo sanga têngah dadi | payu sêwidak lima ||

139. ingkang alul anglampahkên dhuwit | yèn anggadhe motangkên sareal | suang sigar uyahane | yèn sêpuluh rongpuluh | sareale suku sêsasi | tutur gadhe curiga | sakandêlanipun |

--- 134 ---

mas ginadhe rolas real | wus bur dinol payu pitung puluh anggris | kêris thok tan kandêlan ||

140. nora lian kang kinandha sami (492) | para sudagar tani panêgar | anèng ngon-ingon kandhane | jago gêmak prêkutut | bèbèk banyak pitik gulathik | êmprit pêthèkanira | kang payu nêm suku | samya catur kang turangga | apêpanthan sagolongane pribadi | dhalang kandha angruat ||angruwat.

141. angêtèprès bêbanyolan ringgit | tangan surawean kang minangka | Sêmar Petruk Nalagarèng | sêmbada cucudipun | Widiguna lucu kêpati | ginaguyu gêr-gêran | kang linggih angêlun | ngalèh ngrubung Widiguna | samya kêkêl cukakakan hih hih hih hih | huh huh huh hah hah hah hah ||

142. nora pijêr amêmangan sami (493) | rare rubung myang kang nambut karya | kèh salong tinggal gawene | kasinoman arubung | ting cukikik mijêti ati | ngangsu ngunjal ambêkan | gêr ambata rubuh | kasor kang para carita | Kyai Bayi pan gumujêng anggêligik | andêlna Widiguna ||

143. ya ta wus dalu bêdhug dhêng muni | santri Luci angladèkên dhahar | ngabani kasinomane | nampa rampadanipun | miwah ancak gotong pat sami | panganan dinum samya | sabageanipun | kinêroso tapak dara | nulya sêkul ulam majêng maring ngarsi | ingetang ambêng tata ||

144. rampadan kang ngalihi nigani (494) | ambêng ancak nyêdasani samya | nyêlawèni santri rare | kang jangan bècèk wêdhus | ajang takir gêdêbog sami | sawusira wêrata | Ki Bayi amuwus | suawi sami wijikan | nulya samya tuturuh sêdaya sami | wanting angumbah tangan ||

145. adan lêkas nadhah ting karêcip | kriak-krak§ prayoginipun: kriak [kriyak-kriyak]. seropan§ kirang 3 wanda, katambahan: amangan. | ingkang mangan kwèh swarane | Widiguna ngling nyamuk | engak gangang bèkèk aguwih | gêr ginuyu ing kathah | kang kasêlak huk-huk | angguguyu Widiguna | nutug dènya mangan enak sêdayèki | ambêng dinum binêrkat ||

146. wus wêrata kang bagi-binagi (495) | sami kinêroso tapak dara | sinandhing tan ana mulèh | lajêng natas sêdalu | samya kandha-kinandha malih | kang macanan wong-wongan | lan dham-dhaman catur | wênèh ngantuk arenggotan | kang nyênyambi mangan bêrkate pribadi | kang udud nocoh kinang ||

147. ting kalêmpor amyang ting parêlik | Ki Bayi sês kêlukuk Bênggala | kang udud nipah myang wangèn | Widiguna audud | patang gèlèng tike lininting | Kyai Bayi ngandika | ngong mambu alangu | langu lir kukusing madad | ingkang sami cêlak matur jêng kiai | inggih pun Widiguna ||

148. tike sagêgêm kang dipun linting | Widiguna nauri ya talah | kabèh padha ngrubuhake | ginuyu ing sêdarum | Ki Baywangling kadèkne sangit | madat lininting klaras | langu ngaluk-aluk |

--- 135 ---

Widiguna anggêlungsar | kêkadhalan majêng nêmbah bari ngagir | mring Ki Bayipanurta ||

149. kula nuwun kamipurun kêdhik (496) | dalêm paringi mindho sakêdhap | kados punapa raose | êsês dalêm galuguk | gih apuntên dalêm kang mugi | dalêm lilani kêdhap | Ki Bayi gumuyu | cêblung dhalang cêlangkrakan | jaluk mindho kêlukuk nya-ênya iki | ududa klukuk ingwang ||

150. di marene majua sadhidhiksathithik. | Widiguna pinulir irungnya | irungmu iki kagêdhèn | andêlole ambêngkuk | bok êlongên pêthèl pèn cilik | Widiguna anjola | gumuyu dhuh biungbiyung (dan di tempat lain). | irunge dèn usap-usap | irung kula punika kula rêmêni | awon-awon botêna ||

151. sampun bêktane duk wingi uni (497) | pinulir ngantèk abang bêranang | gêr ginuyu ing wong akèh | kyai gumujêng guguk | pênyanaku awèh dèn longi | matur dedhedede. pabênan | sangsaya ginuyu | Ki Bayi mundhut rasukan | sêmbagi bang lan ikêt jingga pinaring- | akên Ki Widiguna ||

152. kulambiku jobah gonên iki | barjumuah de ikête jingga | yèn tinanggap gonên mèrèt | Ki Guna nêmbah nuwun | nuwun inggih inggih kapundhi | sinunggi linggèh bêksa | klak kluk pacak gulu | udud kêlukuk kêsêlak | huk huk sarwi matur dalêm pulir malih | irung kula kang bêgja ||

153. mundur lero maring gone malih (498) | ginuyu mring wong kathah gêr-gêran | parèstri nèng dalêm gêdhe | samya ngungak gumuyu | mring Ki Widiguna pinaring | akèh polahe bungah | langkung cucudipun | nyai Malarsih tinarap | ing parèstri kang putra mantu nèng ngarsi | Rarasati kêlawan ||

154. Ni Daya lan Jumêna Sêbagi | Ni Panukma lawan Ni Panamar | sudagar kang gêdhe-gêdhe | ni pêngulu nèm sêpuh | wus luaran dènira bukti | samya namur lèk-lèkan | keyo ting kêrupyuk | ingkang cuki dhêdhakonan | rare cilik gumêdêr gathèng cangguring | ana kang cêcaturan ||

155. wênèh paguywan pating cukikik | wênèh rêrasan acarêmêdan | Ni Sumbaling eng§ prayoginipun: a [angêtèprès]. ngêtèprès | takèn mring Ni Dayèku | lah bok ayu dika rumiyin | kaping pintên mah-imah | duk mêksih nèmipun | nyai Daya saurira | ia namung ping pindho kangjêng kiai | dipati Wirasaba ||

156. duk pinundhut ku kinarya sêlir (499) | pêngantyan lagya olèh nêm wulan | sêdhênge pêpasihane | pinancal pitung puluh | saking rêmên marang wak mami | bojoku bêntayangan | rina wêngi bingung | kang dèn amèkên mung ingwang | aku ia sêmono manèh anangis | kèlingan duk pasihan ||

157. bêrkating bocah sun durung ngarti | rakiting wong laki pipindhonan | kèlingan lakiku bae | satingkahing alulut | cinêdhakan mring ki dipati | mêngkarag angganingwang | jrih sêngit kêlangkung | tur rinêpa ingarihan |

--- 136 ---

sarta pinaringan arta busana di | tan arsa nampanana ||

158. kang kaetang namung laki mami (500) | solahbawane tansah kêtingal | ia wong padha ênome | ki dipati wus sêpuh | sariranya pupuk mêdèni | sabên ngong cinêlakan | tansah nangis asru | pan kongsi sêtêngah wulan | nora kêna manira pan mêksih eling | marang lakiku lawas ||

159. Ni Sumbaling tanya kadipundi | wiwitipun kênane kakênan | Ni Daya gumuyu nyablèk | iku lagi sun tutur | nuju udan dêrês kêpati | ngong anèng pagêdhongan | dalêm èmpèripun | tan wruh ki dipati prapta | kanca bubar nuli lawange kinunci | gumujêng galigikan ||

160. nyandhak tangan ginujêg ngong jêlih (501) | rêgêjêngan pinaksa kewala | tan bisa mawal kêrsane | nuli ia wis atut | manira lan ki adipati | Sumbaling dhêsêg tanya | sarwi guyu-guyu | tanggung têmên dang dèn jugag | ingkang cêlak samya gumuyu angikik | nyai pêngulu têngah ||

161. nyai Pratima sudagar sugih | ragi dhompol wong pat carêmêdan | cukikikan samya lirèh | Sumbaling dhêsêg muwus | kadipundi witipun kenging | bok ayu duk kinêrsan | nèh wangsuli wau | Ni Daya tutur tan ringa | kêrasèng tyas ningali pajangan amrik | èngêt kala nèmira ||

162. ika mau duk ki adipati | anggêrêjêg kêmbênku linukar | sun bênakên lukar manèh | sinjang ingong rinangkud | lajêng dheprok-dheprok tinarik | lambungku nyêng dèn angkat | angadêg rinangkul | ngong nangis anyêngkah-nyêngkah | kinukuhan ngapithing sarwi ngarasi | anguyêg payudara ||

163. wus kêwudan tan polah ing tapih (502) | ki dipati nyamping wus siningsal | byar anglela kagungane | nuli wis ya wis patut | tan beda lan pêngantèn ugi | Sumbaling êm ah biang | tanggung têmên iku | manas ati sok dèn jugag | caritane wong têlu sami angudi | bacute babar pisan ||

164. nyai Daya èsmu guyu angling | mau têka kudu cêcarita | tan kêna sabrèbèt durèn | ia mara sun tutur | nanging mêngko gantya nakoni | wus samya sinaguhan | Ni Daya gumuyu | basa mêngkono ngong mulat | kagungane jêng kyai têtêg atitih | nglêgarang gêdhe dawa ||

165. andhêrêdhêg atiku kuatirkuwatir. (503) | nulya ginulingkên kinurêban | timbalane toh èh toh èh | manira asidhêkus | pan winêngkang ingong kukuhi | tinimpah saya sayah | wus bênggang pupuku | jêng kyai dipati mapan | gya tumanduk warastra sêg angêlêbi | pan dudu lamakira ||

166. nêt andêdêl tan kêna tumuli | pinapan-papanakên wus mapan | pinêksa sru pêmadale | makênêng raosipun | ambarêbêt pating prêkinting | kumêsar anêratab | grêgêl sun anjêpluk | anjrit pinaksa kewala | tan kêwagang pantoging watês ngong jêlih | kêsamur drêsing udan ||

167. binotan srêg pêngkêrêdan mami (504) | pat pêt pêtêng ambêkan salêkak |

--- 137 ---

mawut kokonangku kabèh | êrug ngatut manjuluk | bantal kontal ujurku ngalih | polah ngong gêlasaran | malang megung tinut | udane tan têrang-têrang | dêrês bae suwe-suwe rada rapih | tangisku nuli suda ||

168. gigilani solahe jêng kyai | payudara pipi cinakotan | pinggêt unton-unton kabèh | mayar rasane liru | mak blas seje mau saiki | nora mèmpêr satuma | mung sadhela bingung | nuli pikir salin ada | sasuwene tan bisa mêlèk sakêdhik | sumrahe nora jamak ||

169. tan kèlingan boja-bojo dhingin (505) | bocah cilik-cilik tan mirasa | nulya lèh gêdhe angatèl | satêngahing pulang yun | lèrèn kinèn nêkêm ningali | ih tobat nora jamak | satutup nêt punjul | sajêmpol pènyèt sih ngongkang | marêm mathêm pêngrasa tan nêdya uwis | udan drês kongsi têrang ||

170. gêr ginuyu ririh ting kulikik | wong tri angling nyêthoti Ni Daya | ngêpenginake dongènge | samya rongèh alungguh | ting kalêsêt gondhange salit | napase kumêrangsang | ngêlêd-êlêd idu | samya jawil lan papindhan | ingabedhang lèlèjêm iriban liring | Ni Daya ris atanya ||

171. lah bok têngah wis ping pintên laki (506) | nauri gih duraka ping tiga | tinanyan pundi bedane | bok têngah èsmu guyu | jaka lara pêgatan urip | pêngantèn sami bocah | lamine rong taun | randha nêm wulan mah-imah | angsal ngriki kemawon Ki Basarodin | adhine Amadbadar ||

172. mung punika kang dadya tyas mami | mèmpêr kang dika tutur punika | rêbat agêng lan panjange | kang pundi ukuripun | sami nyakêp gêlangan sikil | gênge gêng ki dipatya | mênang panjangipun | botên patos kêrêp minggah | nanging bêtah wiwit sontên kantos enjing | raose kalênyêran ||

173. badan sêkojur ngalênyêt mrinding (507) | pan kêrasan ras-arasên wisan | yêkti pikantuk kang gêdhe | sami mèsêm ngacêmut | dhêdhêkêtan dènira linggih | nging tan kongsi susuta | nulya pêgat lampus | randha pat wulan mah-imah | inggih angsal ki pêngulu Basarodin | lah punapa bedanya ||

174. anauri apan kaot ugi | dene ki pêngulu darbèkira | gêng nanging sangêt cêndhake | sampun lir cêpuk lugu | watês galêng lan bongkot sami | gendhol-gendhol ingandhap | sagêgêm agêmuk | yèn garap sapatilêman | goblag-gabluk bag bêg kadya dèn sothoni | grèwal-grèwèl pocotan ||

175. kêsêl bênakakên anjagani | ting cukikik wong papat cêblèkan | layak yèn grèwèlan bae | wong kaya Balabudhur | ambalèndêr ngewuh-ewuhi | dhasar bandhane cêndhak | wêtênge anjêndhul | tan pati bisaa kandhas | ngaya-aya sun duga boyoke sakit | mênètakên rêkasa ||

176. nyai têngah gumuyu nauri (508) | lêrês nyai Daya pênduginya | tingkah sangêt kangelane | ambêkane asênggur | kula watuk kemawon jêbling | wahing sarêng copotnya | mak brêl sru cumêput |

--- 138 ---

tan kêkah anèng panggenan | susah ing tyas kêraos rayat kang mati | ginuyu cukikikan ||

177. Ni Pratima kaping pintên laki | nauri mung sapisan kewala | nanging sring kenging godhane | kinedanan wong bagus | godhaning blis pisan ping kalih | yèn sampun kêlampahan | manah kula gêtun | sarêng ping tiga sêkawan | lajêng tuman tan nganti milih wong sigit | anggêr agêng kewala ||

178. yèn kula kesah pêpara asring (509) | rinêjêng jênak sapatilêman | tan nganyang yèn tumbas wade | inggih lêrês bok ayu | ingkang agêng lawan kang alit | yèn angsal agêng panjang | angalênyêng bingung | pangobèng kula nêmbêlas | anyapisan wêrata kula pilihi | angsal tiang sêkawan ||

179. pangobèng tiga buruh satunggil | buruh sangêt awon warnanira | nanging gêng panjang bandhane | ngungkuli kang cinatur | dados agêm mathêm ingati | iriban mring wong lanang | yèn pasar Pon Tanjung | mangkat bangun nèng dêdalan | gêgarapan sakatêk-katêke dugi | sêgêr adheang-dheang ||adheyang-dheyang.

180. tiang ngriki kathah sun icipi (510) | ingkang kêrêp mung Ki Kulawirya | rayat datan uningane | lan ki pêngulu êmpun | inggih lêrês lir dèn bithèni | gumuyu jojorogan | Ni Malarsih dulu | cat myarsa ing carêmêdan | tyasnya ngungun ya talah dene wus sami | tua acarêmêdan ||

181. sêdangunira Ni Kèn Malarsih | muwus lan nyai pêngulu tua | dus wiladah lan nipase | kêsaru kang gumuyu | ting kulikik ingampêt sami | lirih dènya rêrasan | Ni Malarsih muwus | bibi punapa rinêmbag | dene nêmên gumuyu pating jêrawil | nauri kang liningan ||

182. inggih gujêngan tamba lèk sami (511) | Ni Malarsih malih angandika | Sumbaling puniku biyèn | têlèdhèk langkung payu | gêr ginuyu rewange linggih | mênêng mari cêrmêdan | lia kang cinatur | cawêngah angon iriban | wus kêtungkul nuli carêmêdan malih | Sumbaling tinakonan ||

183. nutur duk mêksihe dados ringgit | dèrèng paringkilên wus anjajah | jêjaka wong tua dene | sajêg kula pulang yun | dèrèng wêruh raosing sakit | pan sakeca kewala | nanging wiwitipun | krêp jajalan sami bocah | uga gêdhe saya gêdhe gêdhe malih | kula duk mêksih bocah ||

184. dipun tunggil tilêm lawan êncik | êncik Subedhe bandhane domba | lan kang dika catur kabèh | agêng kang kula tutur | pan satutup bathêthêt luwih | rong jêmpol pènèt ngaya | êcul manggut-manggut | dinêdêlakên ing wokan | lir dèn dhêngkul ngêlèbi ubênging pinggir | dèn ngêr-ingêr mrih mapan ||

185. dangu-dangu sami ngêmu yiyit (512) | dèn usêlakên angêlar-êlar | wus angêluwing kikise | mêkênêng mak blêng anglud | bongkote ngong ubêd-ubêdi | ing sap-tangan supaya | ywa tutug pokipun | blês-blês alon kêlêmira | rada suwe tutuge watêsing jarit | sap-tangan mau ika ||

--- 139 ---

186. duk wiwite nyang nyêng gringgang-gringging | amrêkinding raose tan kaprah | lawan sabêne wong akêh | datan kadya puniku | ngunyêr-unyêr ngalênyêr anyir | bêd-ubêd inguculan | puput lar lêr lar lur | saking agênge tan gonggang | lae-lae dubilah rasane ngênting | abungah ngangah-angah ||

187. mung punika kang dadya tyas mami (513) | anjêlajah kabèh kawêratan | Cina Koja Cik Jawane | wus tan bisa angetung | awon pênêd agêng lan alit | miwah kang panjang cêndhak | kang koming myang buntung | anggêre kang kêngkêng makas | ingkang panjang kang bênêr bêmbêng agilig | kang mêndhok bulêtira ||

188. kang mucuk bung tan pati pakolih | miwah kang bêndhol alit bongkotnya | sring dhoko têngahing gawe | ngong ginarap wong têlu | dèn woloni dipun rolasi | ngagir miring mêlumah | myang mungkur sidhêkus | anjongok jêngking lumampah | ambêrangkang ngadêg ngingkrang anèng nginggil | pinangku nganja-anja ||

189. mila katêlah rêmênan mami (514) | yèn wong garap tan akèh rekanya | bosên ilir angkrok bae | asring ngong tinggal turu | yèn mêlèka sun plaur dhidhis | ginuyu kalêsikan | malih lon amuwus | mandahane§ prayoginipun: mendahane. ngalahêna | ingkang akèh rekane salin-sumalin | sumrah bisa alihan ||

190. salin solah salin raosnèki | nadyan sadina sawêngi bêtah | malah saya kèh rasane | lir gatêlên kinukur | puk nêm kukur kukuring gudhig | enyêng sakojur pisan | layake puniku | jênênge ènyêng nyangnyêngan | paribasan wong kêna ngenyêng sayêkti | têmtu rasaning lanang ||

191. ya ta wontên wulanjar sawiji | rada karêm rêrasan kêrasa | ajrih isin mèlu ngomèl | sêdangune angrungu | rêrasan kang ngenaki ati | nilingkên tan kêtara | api-api idu | kêcah-kêcoh sêsamuran | nanging nora marèjèl pangrungunèki | kabèh wus kacathêtan ||

192. dangu-dangu kêrasa mêrkinding (515) | jêlalatan narithil kêdhèpnya | awake kabèh anyabe | susuwene§ prayoginipun: sasuwene. alungguh | pan wus mêtu ping nêm mring jawi | kalêsêd malih mêdal | awad-awad nguyuh | bakune saking amadhas | saya matu bêngka kagunganirèki | thinuthuka kêmlathak ||

193. sapraptaning jawi nulya linggih | bêkah-bêkuh êh êh ah ya talah | sarwi mijêt wêlakange | boyoke dèn kuk-êngkuk | parandene nora amari | angadhuh sarwi ngucap | ambakna wong muwus | agawe laraning awak | suwe-suwe angadêg sarwi anjêngking | mêrkungkung ngulèt kayang ||

194. kaku atine anjêlèh ririh (516) | gêdrag-gêdrug ekar sukunira | kadêdêlan andêlèwèr | kisruh kêbêlêt nguyuh | mring pakiwan lumayu gêndhringgêndring. | kiêng abêbêdêngan | wêtune kêsusu | kocar-kacir nèng dêdalan | durung kongsi tutug ênggone wus ênting | sinjange kaompolan ||

--- 140 ---

195. parandene mêksa durung mari | pêringisan lir wong lara ayan | kêcap-kêcap ngêsês bae | amingka bathukipun | nora kêna dipun sayuti | wêgah sangêt ngêrsula | jêr ya kae mau | cêlathune nora kaprah | sarwi nêkêm kagungan mêksa ambithi | cinêthot ciniwêlan ||

196. wong papat sami mêndêm kalisik (517) | saking nyênyêde kang carêmêdan | sêdaya mêtu yiyide | ngêmbêr sêdangunipun | kopoh tambas marang ing tapih | takon-tinakon samya | sami drês angilu | gumuyu apolongokan | ngajak adus jênabat pungrujul§ prayoginipun: pamrojol. mani | wong papat sarêng kesah ||

197. tan wun catur sêmbère Sumbaling | ya ta ingkang jagongan kidulan | Jayèngwèsthi ing dalême | sasontên kang winuwus | namung ngèlmi saraking nabi | murading kawiridan | pêkih kang pakewuh | sabaturing pasugata | sêdaya wus wanci sêtêngah satunggil | Jayèngraga krêkuhan ||

198. sasontên mila dènyarsa singir | nanging ajrih mênawi dinukan | mring raka dadya tyas mêne | garêncêngan ing kalbu | arsa munjuk-munjuk pan ajrih | tag têg widhag-widhigan | tan sêranta matur | ing raka Sèh Amongraga | kula nuwun pangapuntên ingkang mugi | wontên lilah paduka ||

199. lamun parêng paduka lilani (518) | kewala yun sunat sisingiran | dikir maulud pedahe | Amongraga amuwus | inggih sunat-sunat utami | kurmat jêng Rasululah | manpangat aplalu | Jayèngraga enggar ing tyas | wus kêlilan kêtêkan grunêking ati | sênthot mêdal ing jaba ||

200. Jamal Jamil lawan Jalalodin | Nuripin tan kantun Jayèngraga | lênggah ing pêndhapa ngèglèh | mundhut têrbang têtêlu | lawan kêndhangira satunggil | pra santri kang jagongan | mire maro kêpung | angandika Jayèngraga | marang para lurah santri gus Arpani | Janodin Jayaniman ||

201. bagus Yahya gus Jalalèn tuwin (519) | gus Daud gus Yusup Amadasra | kinèn mêpak rèh-rèhane | myang para bêkêl dhusun | kang sami kewala agami | dhalang topèng Ki Cêrma- | sana anèng ngayun | kêlawan Widilêksana | Tunjangkara samya cêlak Jayèngragi | para santri aberag ||

202. Amongraga mèsêm aningali | mring kang rayi sira Jayèngraga | angling mring Jayèngwèsthine | rayinta wus adangu | dènya arsa asunat singir | Jayèngwèsthi turira | inggih sakalangkung | yèn ta sampuna kêpalang | jrih ing tuan kêdah natab Carabali | salendro myang pelogan ||

203. tan pae lan kêrsane jêng kyai | tuwin ibu sangêt brangtanira | duk wingi kantaka supe | kathah kêrasèng kalbu | Amongraga nauri aris | botên maibên yèn ta | cuwèng tyas pun ibu | mugi Hyang kang ngapuraa | inggih yayi prayogi andika mijil | kalih paman sêdaya ||

204. kaularsa sênêting awêngi (520) | nulya tumurun Sèh Amongraga |

--- 141 ---

maring langgar panêpène | Jayèngwèsthi umêtu | lawan ingkang paman kêkalih | Suarja Wiradhustha | praptèng pêndhapa wus | kang raka aris ngandika | para iki dadak nganggo têrbang katri | aramèn nganggo kêndhang ||

205. Jayèngraga mring raka turnya ris | mapan tiang sampun kinalilan | punapa rinaos malèh | ngajrih-jrihi tiang yun | kang raka gumujêng nudingi | andêlna yèn singiran | rahabe kêlangkung | Jayèngraga angandika | marang dhalang èh Cêrmasana sirèki | undangên Widiguna ||

206. ia suwunên mring jêng kiai (521) | lan Si Suratin yèn anèng kana | anake pak Rajiahe | lamun tan anèng riku | ampirana nèng wismanèki | lan malih timbalana | putumu Si Sênu | lan paman Ki Kulawirya | aturana nulya kang liningan aglis | mentar enggal-enggalan ||

207. praptèng jroning regol aningali | wong gêr-gêran Ki Cêrma wus nyana | yèn Ki Widiguna kae | pinaran tan asantun | kagyat Widiguna kêpanggih | Cêrmasana ajarwa | lakune ingutus | Widiguna saurira | yèn mêkatên dawêg marêk jêng kiai | nulya nêmbah ingarsa ||

208. matur kaula dipun timbali | ing putra paduka Jayèngraga | Cêrmasana kang kinèngkèn | dipun purih umatur | Kyai Bayi gumujêng angling | iku kanca kêbudan | dhumpyuk padha kasud | dhêdhalang angundang dhalang | sing kon dhalang kang kinongkon dhalang sami | padha dhalang-dhalangan ||

209. ana gawe apadene gati (522) | Cêrmasana umatur putranta | kêrsa têrbangan rêramèn | Ki Baywangling amuwus | dèn lilani mring Amongragi | matur kados kalilan | de suka kêlangkung | Ki Bayi gumujêng enggal | ingsun nêmpil sadhela ia sêthithik | wong loro banyolana ||

210. sarêng bêngok anjêlih wong kalih | samya kagèt sêdaya alatah | bêkêm-binêkêm karone | Widiguna acucud | Cêrmasana lucu kêpati | poyok-pinoyok samya | gêrgêran ginuyu | jêng kyai gumujêng suka | nulya mundhut rasukan sêmbagi abrit | kêlawan ikêt jingga ||

211. Cêrmasana kulambiku iki (523) | sun paringkên gonên jumuahan | ikêt gonên yèn anopèng | Ki Cêrmasana nuwun | nêmbah-nêmbah langkung kapundhi | nèng mêstaka kacangcang | pupucuking rambut | dahat ing kalingga murda | sih jêng kyai dadosa jimat paripih | dados ing kayuanan ||kayuwanan.

212. lah ya uwis dadak crita ringgit | jêng kyai sarwi anggêgêm yatra | sajampêl sinêbar gone | wong ro kinèn angrêbut | Cêrmasana Widiguna glis | rêgêjêgan rêbutan | brawuk-binarawuk | goh-ginogoh ing gêgêman | rame wêngkang-winêngkang tindhih-tinindhih | konthole Widiguna ||

213. ginujêngan sêt ajêlah-jêlih (524) | Widiguna kandhutane wutah | kang dèn mut ginêgêm dene | kabèh kêna rinêbut |

--- 142 ---

Cêrmasana bungah kêpati | dèn culkên kontholira | Ki Widi mimisuh | Ki Bayi asuka-suka | gumêr-gumêr gumêdêr jalu lan èstri | guguyu Widiguna ||

214. Cêrmasana pan umatur aris | inggih rayi dalêm Kulawirya | ingaturan putra mangke | Ki Bayi alon muwus | ya wis sira ngidula aglis | kang liningan sêndika | nêmbah samya mundur | anakipun pak Rajiah | gus Suratin Si Sênu wus dèn timbali | wus kerid sêdayanya ||

215. tan adangu wus prapta ingarsi | Jayèngraga ngling mring Cêrmasana | dene suwe sira monyèt | Cêrmasana umatur | inggih sawêg dipun paringi | ginanjar udhêng jingga | sarasukanipun | sêmbagi bang langkung pelag | dipun kêmbar gêbal dalêm tiang kalih | kula lan Widiguna ||

216. sarta pinaring arta dhik-udhik (525) | kang ngrêbat kula lan Widiguna | ramanta sangêt sukane | Jayèngraga gumuyu | sukur sira karo pinaring | Si Sênu lan Si Surat | kon maju ingayun | nulya majêng anèng ngarsa | Jayèngraga anuduh marang Nuripin | bocah§ kirang sawanda, katambahan: ro [bocah ro]. wènèhêna ||

217. nyang si biung konên anggêlungi | karo pisan bae konên ngêmbar | kang lir ronggèng busanane | sigra ingirid masuk | mring dalême Ki Jayèngragi | ya ta Ki Jayèngraga | têrbange ginêmbrung | lêkas amaca sêlawat | lan wong akèh salalahu ngalaihi | wasalamu ngaleka ||

218. nulya talu barung bismillahi (526) | amana bismillahi amana | mana lilah gêr arame | têrbang gobyog abarung | ajêguran gumuntur atri | gumrêmbyêng agêmbrungan | abarung brêng brang bung | angguguk gêdhuging kêndhang | kêmpyang imbal atampèlan lan têrbang tri | sênggukan magak-magak ||

219. samya kagyat kang wong jalu èstri | wong sêdesa kadi ginugahan | tangi padha nonton kabèh | dhêrakalan lumayu | tua anom gêdhe lan cilik | rare nangis amothah | ting crêngèk kilayu | ginendhong nangis nèng dalan | anggawa bor upêt colok myang didimik | miwah êting daluang ||

220. miwah kang anèng dalêm lèr sami | mirud aningali ing kidulan | jalu èstri age-age | lumayu rêbut dhucung | mung kang anggêr kewala kari | tunggu têngga dandanan | lan kang sêpuh-sêpuh | raryalit gusis sêdaya | mring kidulan pêndhapa jêjêl apipit | jalwèstri yêl-uyêlan ||

221. wus antara dangu talunèki (527) | nulya suwuk amaca sêlawat | ngaring-aring sêdayane | ingonira winangun | kinang rokok wangèn lilinting | nipah kêlobot mênyan | srotong lan kêlukuk | rokok tanjung kapulaga | wedang kopi jênang widaran krak kêling | grubi ulêr-ulêran ||

222. santri saya kèh mèlu alinggih | samya rahab milu sêlawatan | wong tua bocah sêdene | Jayèngraga amuwus |

--- 143 ---

mring Nuripin lan Jalalodin | karo mêngko empraka | nuli gênti maju | Si Crêma lan Widiguna | kang liningan sêndika aturirèki | berag santri sêdaya ||

223. Jayèngraga angandika malih (528) | Nuripin pundhutên têrbang ingwang | si macan garongan kae | lawan mundhuta angklung | têka lima gêdhe lan cilik | mundhuta manèh têrbang | têlu êngkas gupuh | kang kinèngkèn sigra-sigra | mundhut têrbang titiga tan dangu prapti | kêlawan angklungira ||

224. wusnya katur marang Jayèngragi | nulya sinêntak macan garongan | ginêmbrang arum swarane | dadya trêbang pipitu | angklung gangsal kêndhang kêkalih | ingkang sami narêbang | Jayèngwèsthi mungguh | lan kang rayi Jayèngraga | Wiradhustha Suarja Kulawiryèki | gus Daud Amadasra ||

225. santri lilima ingkang ngangklungi | Widilêksana lan Tunjangkara | kang nabuh kêndhang karone | arumat sêdaya wus | Jayèngraga lêkas asingir | bawa maca sêlawat | lagu sêkar gadhung | swara ngêlik arum mêmbat | ya ilaha-ilaha ya ilalahi | ilalah Allah-Allah ||

226. sinauran swara kèh gora tri (529) | sarta lan têrbang pitu barungan | angklung lan kêndhang arame | angguguk imbal gêdhug | kêmpyang kipyah angklung angênthir | klung klung thur nut irama | pong ping pyèk prong§ kirang sawanda: prong. brung | thung thung dhah dhung grug bêng bung brang | pung pêk ping pêk pong bung pèng pèng tong ting tong gring | pêp pêp bah pung byang dhung brang ||

227. kang emprak Nuripin Jalalodin | sarwi nyêkêl sumbu mubyar-mubyar | mubêng kalangan anglètèr | sarwi angêmut sumbu | tênggok karo dèn barongoti | cicingklok cêcangklakan | pan surung-sinurung | brongot-binarongot gantya | dangu dènya bêng-ubêngan siring gêni | kêlangkung rahabira ||

228. lamun nuju tibane ing singir (530) | Jayèngraga ngêlik abarungan | wong pitu rêmpêg ungêle | arum runtung anuntung | lir salendro munya ngrarangin | kang senggolan kewala | lulut wilêtipun | singir dêling angêmanak | tan sarênti lapal bisahri rabingi | kad badan nurhul akla ||

229. payah badan badrabida kali§ Têmbungipun Arab punika botên kalêrêsakên, namung miturut punapa kawontênaning babonipun kemawon. | mayujla-ana rat bihil akla | nusarkan wamagribane | ahlussamai kalu | umarkaban ahlan waulbi | soban nur ngijan ripta | tanpa mamis luhu | kil ngatil kus nius tahlan | wa la mar-ahul badrukarli kusnihi | bah jata tlubu akla ||

230. nulya kang santri kèh naurani (531) | tanpa rungwan barungan lan têrbang | sawiji tan ana gèsèh | kêlangkung gêr gumuntur | sinalahan sêlawat nabi | wasalalahu ngala- | ihi wasalamu | salalah ngala Muhammad | suwuk alon têrbangira angêpiping | bêng bêng bêng sèlèh têrbang ||

--- 144 ---

231. Jayèngraga nulya maca rawi | tumèmbêl patitis kir'atira | pasekat dawa cêndhake | sêmbada êmpuk mêntul | sajak yaman wus angêsèhi | wilête ambiola | ngêmandhang alandhung | anggalêndêm rum araras | santri ingkang ahli kir'at tyase ênting | myarsa pasekatira ||

232. wus bakda dènira maca rawi | nulya sasambèn udud anginang | winêton panganan malèh | inggih sakantunipun | saprandene misih prayogi | santri samya nyamikan | ing sasênêngipun | nulya lêkas bawa lêmpang | Allahu ya Allahu Allah ya rabi | na Allah kasbun Allah ||

233. tanggap barêng santri kèh nauri (532) | angantêp swara tan etang êrak | sêdaya samya rahabe | gumêr gumrumung ngandul | asauran gantya wus kadi | monggang lan lokananta | nganyut-anyut arum | Ki Cêrma lan Widiguna | samya emprak bêksa kêlana tinangkil | karone ikêt jingga ||

234. cathokan sêt nyonthong asisinthing | rambut pinuntir ngluwêr singsêtan | cawêtan sabuk sondhère | akawêng tali wangsul | pan andhèglèg ambapang ngibing | apasang pupu malang | ngingkrang gêdrug-gêdrug | aebat grudha anjingklak | sêblak larap narècèt mundur sêrisig | anglênggak langak-langak ||

235. tangan kipat-kipat ukêl tangkis (533) | jariji gêtêr ambuntut landhak | andhêngklang manthêng manthèngthèng | maju banyak salulup | anggêndingdang lambung klak-aklik | pacak gulu èjlègan | manggut-manggut nyunguk | angêmbyak akipyah-kipyah | kêplok tangan lêmpêng aniba ginonjing | akiprah gidrah-gidrah ||

236. Jayèngraga tyasira mèh kêdhik | sèlèh têrbang ambêksa kêlana | myat ing raka tyas jrih mêne | mupus mung nêrbang bêsus | angungkuli kang sêdayèki | ngapipir ngipat asta | imbal rangkêp baud | ngagêm si macan garongan | pan jumêngglung lir gong SiêmSiyêm. mantug bêning | tan ana timbangira ||

237. aningali bungah sêdayèki | myat kang emprak lan ingkang narêbang | sauran tiba singire | angêlik tan akantu | bi aslabi arbab sodadi | kadis samsu pilibra | jihatan akalu | kulu wasirtu sarian | pi butuni tasarapat likamali | pi lumuriltungawal ||

238. naurani santri kwèh gora ngrik (534) | sru asêsêg ginobyog têrbangnya | pong brung brang brung bêng tung tung grèng | pêp pêp bah bah kur bah kur | nguk nguk bêbêb clong clung thur thur thir | tong ting thor bong pung pung brang | tanpa rungyan ubyug | Cêrmasana Widiguna | nyêkêl colok nyêngkêlang colok susumping | colok nyakot amubyar ||

239. rane surung-sinurung sisiring | bobrongotan pan bakar-binakar | kêlana pêrang rekane | atêlorongan sumbu | bar bêr mubyar apasêr gêni | gênti candhak-cinandhak | gya kinarya cundhuk | saengga lir pêngabaran | kang anonton ênting sukane kêpati | sumyak-sumyak gêrgêran ||

240. samya katêmbèn dènya ningali (535) | nulya suwuk amaca sêlawat | samya rèrèn sêdayane |

--- 145 ---

Jayèngraga gumuyu | ingkang raka gumujêng ririh | dhasare tukang bêksa | kinèn emprak baud | karya bungahing akathah | anglêgakên galihe para priayi | Ki Cêrma Widiguna ||

241. tinimbalan maju anèng ngarsi | pinaringan panganan sêgêran | rujak kopyor jruk kêproke | dèn galundhungkên nêlu | kang sawiji dipun isèni | arta sêjampêl soang | kang pinaring nuhun | mundur wangsul ing gènira | wus pinangan nulya kang pinindha ringgit | Si Sênu lan gus Surat ||

242. saking wetan padhang dèn obori (536) | ingiring para rare jêjaka | cingak wong nonton arame | ngaruhi guyu-guyu | oyêg kabèh samya anolih | bilah nganggo ronggengan | merok-merok ayu | ting balêkèr guligikan | ham hêm ramya nêbut bilah setan rajin | rajine pak Rajiah ||

243. nulya piakpiyak (dan di tempat lain). mire nganan ngeri | pating kêcêmut acukikikan | kabèh marèngès andorès | saking suka andulu | kang pinindha ronggèng wus prapti | ngarsane ingawirya | mêpês sila panggung | Jayèngwèsthi mèsêm mulat | Jayèngraga gumujêng sukèng ningali | Kulawirya alatah ||

244. pan kinêmbar busananirèki (537) | sinjang parangrusak kêmbên jingga | rinenda pinrada adèn | singsêt ngawêng ing pungkur | apamêkan§ prayoginipun: asamêkan. mêndhala giri | wangkong wingking taliban | mancut adu mancung | tapih sipat polok tinap | asandhungan pêngasih nêrampad wuri | widi jênar gêbêgan ||

245. sêngkang uliran panunggul siji | pupur rinêmbug pêthak sumilak | cêthik asangsangan kace | gêmbaya brit kusta lus | gêlung sêdhêng bokoran jinggring | pinalipid ing sêkar | anggit magêr timun | tinirahan oncèn muncar | pinalangkan ing jungkat pênyu rinukmi | cundhuk mêntul tamèngan ||

246. Jayèngraga angandika aris | sapa ingkang andandani sira | apa ya si biung dhewe | Surati nêmbah matur | nyai Daya ingkang dandosi | mijil bêkta busana | saking jro sêdarum | panuwunipun bok inya | ia talah nini Daya dene apik | bisa karya yu warna ||

247. lah wis payo empraka kang bêcik (538) | kang liningan umatur sêndika | Jayèngwèsthi lon dêlinge | Si Jamal Jamil iku | konên emprak dhisik wong kalih | kang rayi nut ing raka | nulya ngandika rum | lah Jamal Jamil empraka | bêrkat sira sabating guru linuwih | ingong kang ngalap bêrkah ||

248. matur sêndika Ki Jamal Jamil | sarwi nuwun sela itêm wawrat | Jayèngraga suka tyase | gya kinèn mundhut watu | pan sakêndhil agêng wus prapti | dupa mênyan rinumat | adan lêkas gupuh | sajak Karang kêbuyutan | bismilahi hi amana bismillahi | amana mana lilah ||

249. sinauran gumuruh pra santri (539) | kadya bendrong sasra abarungan | gumêr gumêdêr arame | angklungira kêmruwuk |

--- 146 ---

têrbang umrês barungan singir | Ki Jamal Jamil emprak | lir ngalangi banyu | sela sagênuk ingangkat | rame antêb-ingantêban gênti-gênti | kadya kapuk salamba ||

250. kang ningali kêgawokan sami | sêdaya sami asuka-suka | Jamal Jamil mêndhêt rare | pasuson dipun rêbut | dèn agirkên rare nèng lampit | rare alit bêrangkang | dèn antêbi watu | mring wong ro balag balêgan | biung anjrit biang prie kuwe kyai | wong akèh jêlih samya ||

251. nanging rarene sangsaya aring (540) | gêlèntèran ingantêban sela | tan pitaya wong tuane | age-age rinêbut | wus karêbat dipun tangisi | nulya gêr samya latah | langkung ramenipun | Jamal Jamil dènya emprak | dènya bandhêm-binandhêm sakênanèki | rai wêtêng gigirnya ||

252. têrbang ajêguran manêngkêri | tinatab gobyog kaya bêdhaha | thung plêk thung plêk dhung brang dhung brèng | bêb bêb bah bah gur bah gur | pang pèng ping bêng kêtongting tong gring | grung grung byêg brang brung brung brang | klung klung klur klur thir thur | Jamal Jamil dènya emprak | saya rahab nêlaskên budayanèki | nulya agêgabusan ||

253. nuwun kalewang berang lan arit | bapang sinungan kinarya emprak | kang myat maras tyase kabèh | nulya bacuk-binacuk | myang amêcok garês pribadi | bat bêt datan tumama | ngali-ali kêthul | miwah dènya babrongotan | kang kinarya colok obor gêng kang gêni | rame bakar-binakar ||

254. Jamil kinarya têdhas ing gêni (541) | bêbêd sarualsaruwal. kulambinira | udhêng rambut lan jenggote | pan dadya gêni murub | mulad-mulad abadan gêni | wong nonton eram-eram | langkung sukanipun | Jayèngwèsthi Jayèngraga | gung gumujêng ningali Ki Jamal Jamil | sêdaya sumyak-sumyak ||

255. bêbêdira Ki Jamal dèn athing- | athingakên ngoboran kinarya | anggorèng kacang kêdhêle | matêng samya inguntut | kulambinya anggembol warih | gênine ingoboran | karya godhog kimpul | matêng pinangan ing bocah | nulya nuwun linggis wêsi gilig kalih | sinungan kinaryemprak ||

256. sigra gêgabusan Jamal Jamil (542) | pênthung-pinênthung ing linggis samya | Jamal pinênthung raine | sru banene kumêpruk | bathuk pêcah tiba ing siti | gêtih adêladagan | kêlosodan mujur | pinindho ngantêban sela | sirah rêmuk balung rênyêk badanèki | ngalumpruk gobrah-gobrah ||

257. kang ningali cêp gêtun tan sipi | gumun samya manahe sumêlang | sêdaya pucat ulate | Jèngwèsthi manthuk-manthuk | gèdhèg-gèdhèg Ki Jayèngragi | Suarja Wiradhustha | myang Kulawiryèku | samya angungun sêdaya | prie kuwe mêngko akale Ki Jamil | agawe gêgawokan ||

258. Ki Jamil salin anuwun gêndhing (543) | sêkar gadhung kang landhung lon-lonan | pan mêngkana saurane | ulung asambêr ulung | ya maole si ulung mati | ngêlayung ya maola | roke pida yakun | Jayèngraga gupuh mojar |

--- 147 ---

mring gus Surat Sênu lah ngadêga singir | nuta Jamil kewala ||

259. matur sêndika kang sinungan ling | nulya ngadêg mring Jamil winulang | wus linuruban wangkene | Jamil nèng wurinipun | sarwi bêkta angklung kêkalih | kang jisim ingubêngan | sindhèn ulung-ulung | sambêr ulung ya maola | si ulung mati ngêlayung mole rokin | pida yakun mêngkana ||

260. sarêng ngêlik mêthit anjêlirit | alantik lir pulung kang pipitan | kadya nangisi isthane | mring bangke kang amujung | kang ningali samya kèh nangis | trêbang lirih satunggal | lan angklung têtêlu | lawan kêndhange satunggal | ukur jawil imbal angêpinjal bincil | kêmpyang nyampyêng pincatan ||

261. ting salêntik pang ping pêk pak pik pik (544) | tung plêk tung plêk tong ting bung pang pêng byang | nguk nguk dhung dhung thong thung thur thèr | kutugipun kumêlun | mayid obah nulya anglilir | lurube ingungkaban | Ki Jamal wus lungguh | ambêkane arênggosan | ingadhêpan ronggèng ro lawan Ki Jamil | Jamil lir wêlas mulat ||

262. nulya nyandhak bêndhe§ prayoginipun: bêndho. lawan arit | Jamil ngucap èh ta bêndho sira | lan si arit bapang kuwe | lumakua sun utus | padha mèka dawêgan aglis | gya bêndho arit bapang | kesah rêbut dhucung | gumlothak kêtanggor cagak | Jamil angling bok dèn alon bêndho baring | lunga tan ngarah-arah ||

263. ginaguyu mring kang nonton sami (545) | tan adangu bêndho arit bapang | kalung dêgan anyêgandhèng | sarêng saking lèr kidul | praptanira asèlèh ririh | bêndho arit tumumpang | nèng dawêganipun | Ki Jamil wuwuse sugal | ora urus Jamal§ prayoginipun: jamak. banjur dèn parasi | sêbêle§ prayoginipun: sêpête. buangana ||

264. nulya tangi bêndho lawan arit | ting galasrok marasi dawêgan | polah dhewe ras rès ras rès | kang myat suka gumuyu | dawêgan dèn inumkên aglis | dêgan sêkawan têlas | bêndho arit gupuh | ambuang sêpêt bubuhan | nulya Jamal wus bagas lir wingi uni | nuwun salin lagunya ||

265. dhênggung Bantên bawa saurnèki (546) | dênggung yahu daim dhênggung Allah | daim Allahu daime | sigra sinauran gur | brong prung prung brang dhêng thung thung thung gring | pyak pyak byêg pêp pêp bah bah | nguk grug bung thor thir thur | umrês barung lan sauran | Jamal Jamil aemprak nêlaskên gêndhing | gênti nganciki sirah ||

266. emprak pundhak kinarya cik-ancik | samya banting-binanting bag-bêgan | pra emprak tan kadya kie | kang nonton sakêlangkung | cukakakan hah hah huh hih hih | kapingkêl kêl kasêlak | pan kapêntut-pêntut | kathah kêthuh ngêbrok gènya | kaparicit arsa lunga bok dèn goni | milane anggadidak ||

267. wus antara kêsauran singir | suwuk maca sêlawat lahuma | sali wasalim ngalehe | lan wong kèh salalahu | ngalaihi wa asalami |

--- 148 ---

salalahu ngalaya | Muhamad cêp suwuk | samya rèrèn sangêt sayah | amêmangan kang sêgêr myang wedang kopi | Jamal Jamil ngandikan ||

268. anèng ngarsanira Jayèngwèsthi (547) | pinaringan ingkang sêsêgêran | sêmangka jêruk salake | srikaya lêmèt mêndud | wuwungkusan pipisan isi | arta sareal sewang | kang pinaring sampun | nuwun mundur ing gènira | asêsambèn sêdaya angaring-aring | nutug dhahar nyamikan ||

269. Ki Kulawirya amaca rawi | swara santak erak muluh rêmak | grawul mung buru wanthène | sêru rada mêrkutuk | nanging marang sastra pêtitis | maca lapal ruwia | wulingan kabibu | salalahu ngalehisam | wa hua ma kakalu ala nguyuni | ma ka tungun suratan ||

270. wusnya tamat dènya maca rawi (548) | Jayèngraga ngling suawi paman | paduka lajêng bawane | witipun Caranggantung | niba Pêtungwulung kang aris | sigra Ki Kulawirya | abawa swara sru | ya lai lahaya la ilaha. ilolah | Muhammad rasululahi |§ kirang kawan wanda. [Kurang empat suku kata: Muhamadan ngabduhu rasulullahi]. Muhammad kabibolah ||

271. santri sêdaya naurani§ kirang sawanda, katambahan: a [anaurani]. | rêmpêk tan ana mênèhi sajak | angiud-iudangiyud-iyud. swara kèh | yèn nuju sèlèhipun | tinanggapan ronggèng ro ngêlik | ngalik-alik araras | nyamlêng nganyut-anyut | lir sundari kapawanan | lantik-lantik sumênut ambêlèr ati | wong samya sir kumêsar ||

272. wilêting sindhèn amulêt ati | lir tinutu tan kêna tinata | tetela lir èstri jiblès | sasolahe wèh wuyung | kabèh samya rêmên tyasnèki | cipta sami kedanan | mring gus Surat Sênu | Sênu dhasar putu dhalang | gus Suratin dhasar anake wong sugih | ginulang wasis bêksa ||

273. bêksa gambyong mêsês ronggèng kalih (549) | tan ana sor-sinoran wus rimbag | cangkêt-cangkêt kêkêcète | cat-catan kengisipun | lêntrêng kêsit mungsêr sisirig | kêclap larap anilap | lèngèk-lèngèk maju | jarijajariji. kêjêr ling-lingan | mênthung uwêt andhêngklang gêndhewa gadhing | sèdhêt andhêdhêt ulat ||

274. pacaknya lir Srikandhi nèng kêlir | lan Drêsanala aparibawa | tandhing wilêt kalulute | ulêt lir kupu tarung | tan kuciwa baude sami | Ki Cêrma Widiguna | ambadhudi cucud | sarta sênggake imbalan | abêbanggèn prak-prak kêploke ngêdhasih | coronge mubyar-mubyar ||

275. ngêlik Pêtungwulung kumalinthing (550) | lir suling wratsari abarungan | kang tan sêlaya tutupe | ngalêp-alêp mlas-ayun | pan sêmbada sasolahnèki | sangkêp tangkêpe limpad | ilo ukêl cênthung | ukêl lêlathèn tasikan | inggêg jaja juwêt ngujiwat ngawêti | Jèngraga kêguguran ||

276. karêkuhan tyasnya widhag-widhig | dènyarsa ambêksa garêncêngan | jrih ing raka isin ngakèh | kadho-kadho angungun | saking sangêt dènya kêpengin |

--- 149 ---

Jayèngraga umêdal | totoya anguyuh | mring sor jambu ing gêdhogan | gus Suratin sigra bêkta cèrèt mijil | kang turas tinuruhan ||

277. tinakèn apa gêdhe ta iki (551) | inggih agênge botên kêjamak | ah ngajêng sangêt mêdhoke | Jèngraga sru gumuyu | sèlèhêna cèrètmu dhingin | mirêng Sênu sindhènya | ngêlik Pêtungwulung | cumêngkling bêning lir pendah | rêbab sêdhêng olèh santêne gumrining | Jayèngraga ambêksa ||

278. lan Suratin dènira angibing | pating karinggêk nèng pêpêtêngan | antara têlung gongane | lah wis payo anusul | cankingêncangkingên. cèrète yèn lali | kasuwèn bok kênyanan | wangsul ing gyanipun | anutug dènya trêbangan | wusnya dangu kèndêl sinalahan sami | samyaso sêdayanya ||

279. Jayèngwèsthi angling mring kang rayi (552) | tutugêna manirarsa sunat | kang rayi inggih ature | kang raka nulya kondur | Jayèngraga ombèr tyasnèki | ngandika mring kang paman | kadospundinipun | putrandika kondur sunat | prayogine bubaran kewala sami | kula mantuk mêngetan ||

280. paman kalih kantuna nèng riki | mung suawi paman Kulawirya | kang paman alon saure | lah ia sakarêpmu | tutugêna ia prayogi | bubaran sakêrsanta | Jayèngraga muwus | pênêdipun abubaran | nulya Jayèngraga lan Kulawiryèki | samya kondur mêngetan ||

281. ronggèng roro Sênu gus Suratin | Cêrmasana lawan Widiguna | Widilêksana lan malèh | Tunjungkara puniku | Gandasana sami angiring | Nuripin Amadasra | gus Dawud tan kantun | kang nonton bubar sêdaya | wus mêngkana atata dènira linggih | anèng têngah pêndhapa ||

282. Jayèngraga angandika aris (553) | mundhuta trêbang gêndèr lan gambang | kêlawan kêndhang sulinge | kang kinarya gongipun | trêbang bae kang ora sirik | kang liningan sêndika | tan dangu prapta wus | thêng-thêng pinatut rêbabnya | nêming gêndèr sinênggrèng ngèk wus pakolih | nyamlêng nême araras ||

283. Jayèngraga mèsêm ngandika ris | sênggrèngên sêsêndhon pathêt sanga | dèn nutug lih-ulihane | Widiguna kang suluk | kang sinung ling sigra miranti | Cêrmasana angrêbab | Widiguna suluk | kang anggêndèr Gandasana | Tunjungkara pênêt tutupane suling | Widilêksana gambang ||

284. Kulawirya ingkang angêgongi (554) | gong trêbange si macan garongan | nulya lêkas sasêndhone | Cêrmasana abêsus | tutupira gêtêr amiwil | jariji anglir pendah | kalajêngking ngantup | akêsit lir anggang-anggang | kosok lamba amuput alus alari | yèn rangkêp rikat rata ||

285. Cêrmasana pacake amanjing | ngik-ingike ngèrèng lir garantang | kawat pakolih santêne | ngês wilêt manis arum | Gandasana gêndèr gumrining | sêrênge anyalupak | êmpuk ulêm arum | bêbêngkakane ngêmanak | pênabuhe ngapinjal pancêr mincati | sêmune lir Onêngan ||

--- 150 ---

286. Widilêksana panggambangnèki (555) | apik dhasar gambang dadi anyar | kayu rawan rum swarane | kalêrêsan pikantuk | grobog sêdhêng rongronganèki | placak paku kuningan | sêsênthêng pinuntu | apêsagi rarasira | pênabuhe narithil driji kumitir | galêbêg tan carukan ||

287. abot kiwa kêbat alêstari | thêr gêtêr lir kupu prêt-uprêtan | tan goling wiwilahane | macalang wilêtipun | baud bêsus anggunungsari | TunjangkaraTunjungkara. dènira | nyuling nganyut-anyut | tiupan pakolih jamang | wuluh tarang tua bobotsari tipis | mencok unyêranira ||

288. tan bêlero laras nora silir | mathis manis ènthèng swaranira | bêning cengkok tutupane | samya rêbut ngêsipun | kèh uninya amêmêlingi | sumêlèt athuthitan | paniupe landhung | anglir pulung kapipitan | pra niaga kang samya sêsêndhon ngênting | sarayuda sabêman ||

289. Jayèngraga angandika aris (556) | wanci punapa paman punika | Ki Kulawirya saure | pan iki bakda saur | durung bêdhug têlu kang wanci | sêtun sêtêngah tiga | Jèngraga amuwus | saenggane rong gêndhingan | apa kanti Cêrmasana matur aris | kados botên kasêsa ||

290. lah ya payo muni Lompongkèli | nuli Pêtungwulung ingkang mêmbat | nulya buka gêndhingane | êgong trêbang jumêngglung | pan ambaung lir gangsa yêkti | rêbab ngêcêk ngak-ngikan | gambang kumlunthung thur | suling mêrit atilêpan | gêndèr nal nil Widiguna angêndhangi | rara ciblon kosèkan ||

291. rarasnya rum nyundari ngrêrangin (557) | kang nabuh samya baudira |§ kirang sawanda, katambahan: ing- [ingkang]. adu wilêt yatmakane | ing gêndhing ngês-ngês bêsus | Cêrma Widi kalok pêsisir | niaga Wanamarta | kang komuk mumuruk | ronggèng ro Sênu lan Surat | sarêng ngêlik mêdêd lêmpêng Lompongkèli | saya wèh kalinglungan ||

292. dhasar wus ênggone anèng gêndhing | kang anabuh ambyantu tog-togan | rêmpêg mrih padha rasane | ronggèng sangsaya bêsus | pêngibinge dipun gêndhingi | kang myarsa nunjang-nunjang | lumayu andulu | asukup padha sêdhela | ing pêndhapa gêdhe cilik jalu èstri | apipit yêl-uyêlan ||

293. saya karênan ingkang ningali | Jayèngraga ngatipung pang pungan | sarwi alon andikane | paman supaminipun | punapinggih punika kenging | lamun dèn emprakana | kang paman gumuyu | patute bae ya kêna | dene§ kirang 2 wanda, katambahan: têka. ora nganggo êgongnèki | namung trêbang kewala ||

294. wa mêngkana ing kono Nuripin (558) | Dawud Amadasra prie sira | kang sinung ling lon ature | sumangga kêrsanipun | langkung ajrih matur kumawi | Kulawirya lingira | kèh-akèh rinêmbug | wis payo têka empraka | ngarah apa mêngko manira labuhi | Jayèngraga alatah ||

--- 151 ---

295. nging yèn wontên dukane jêng kyai | ngong tan uning mangsa borong paman | Ki Kulawirya bêgènggèng | ya wis ana ing aku | kang nadhahi dukane kyai | kang putra dhasar kêrsa | ana kang ananggung | Jèngraga cucul rasukan | nyamping dhêsthar ingêlus ingkang alêngkin | ngusap-usap kumbaya ||

296. adan jumênêng lêkas angibing (559) | Kulawirya ngadêg asêrigak | Nuripin Jalalodine | kinèn anyêkêl sumbu | wong kêkalih lir ambadhudi | Jayèngraga ambêksa | pacake asaguh | bêksa panji nom Madura | miwir nyamping agêtêr jêmpol klak-aklik | atanjak kêbo mênggah ||

297. mêdhi kèngsêr ngalêsêd narisig | angikal ukêl asta ngrajungan | midak irama tindake | parigêl egol lambung | aluk-lukan ula ngêlangi | narèdhèt asigêgan | pacak jangga manglung | amênthang asta andhêngklang | pan aebat naga kabunton anolih | alaras riringgitan ||

298. kang ningali kathah samya linggih (560) | myat kang bêksa sêdaya asênggak | kêplok lir gêrah swarane | samya suka andulu | bêndarane kêrsa angibing | pasêmone awayang | lir Wirun abagus | sarira lurus ajênar | brêngos têpèn kêkêtugan lir minangsi | waja tètèsing toya ||

299. langkung bungah-bungah kang ningali | samya eram eraming kedanan | sakèhe kang nonton kabèh | micarèng jroning kalbu | dhuh bêndaraningong wong sigit | lae-lae saengga | mumundhuta mring sun | ngong rewangi raya-raya | numbuk bêntus datan etang kinarikid | tyas ingwang tan sumêlang ||

300. sangsaya berag dènira ngibing | ronggèng ro pêncar mubêng kalangan | kumpul prêpêt nindur age | sarwi anêngkah lambung | golang-galing linglingan liring | cêthik methok apasang | nampèl-nampèl pupu | Jèngraga lir pinagolan | jaja mungal manglunging jangga angliling | kadya grudha kapêlag ||

301. ebat kêclap kumalebat kêsit (561) | lir pêksimprit mêsat sing pêngundhan | alon akalangan kangsèn | kêjêr gambrêt aniup | mencok maring pêngundhan wêntis | ualuwal. muwêr nèngarsanèng ngarsa. | sisirig ngadhuyuk | mathêt ngalètèr tintingan | larap marang ngarsa nindur sarêng ngêlik | amanis gêtas rênyah ||

302. apupunton swara rum amanis | mirut kwèhning§ kirang sawanda, katambahan: sa [sakwèhning]. ulon amemba | acamplêng mathis manise | datan mèlèd sêrambut | ngês wilête amêthêt ati | ati pêthot thêl gigal | gêlêng golong linglung | kairup langên kalangwan | Jayèngraga mênthang ukêl angêtibing | nangkluk klêk pacak jangga ||

303. wus adangu luar dènya ngibing (562) | nulya lênggah sêdaya atêrap | sinung wedang panganane | ngaso-aso sêdarum | amêmangan myang nginum kopi | nutug dènya nyamikan | Jèngraga amuwus | yèn wus aso sêsêndhonan | pathêt manyura Widiguna nyuluki | wusnya banjur gêndhingan ||

--- 152 ---

304. Pêtungwulung tibakna ginonjing | niaga§ kirang sawanda, katambahan: nya [niyaganya]. sigra pêpathêtan | nutug ulih-ulihane | dan buka Pêtungwulung | Jèngraga ngling paman suawi | Kulawirya agêpah | sabuke dèn ulur | ngiras sondhèr singsêt pisan | dhêstharira tinêtêpkên kacêp alis | nyamping cangcut serongan ||

305. kawêng sondhèr tali wangsul prêkis (563) | tandang saguh asinggah agagah | bêksa dhadhap kreta cèkèh | tanjak alaras maju | nyidhang mundur kicak narisig | majêng seblak tayungan | lajêng nrisig mundur | anampa manggêl amagang | ngingkrang nyidhang manggêl majêng anaricig | jêglig apacak jangga ||

306. Pêtungwulung aniba ginonjing | nulya kiprah ambêksa kêlana | pacak gulune aèjlèg | ronggèng ro angêrubut | nindur gêndhèng mungsêr sisirig | gulêt ulêt-ulêtan | mubêng maju mundur | lincak-lincak kicat-kicat | amatènggèng mathèngthèng lir Bima kunthing | manggêl thêk pacak jangga ||

307. nulya sampun dènira angibing | kêringêtira apêruntusan | lèrèn aso sêdayane | sêsambèn nyamuk-nyamuk | wusnya nutug amacit sami | Jayèngraga ngandika | dhunêna rêbabmu | kêndhonana kêndhangira | payo padha bubaran sêdhênge arip | kang liningan sêndika ||

308. angling malih amundhuta dhuwit (564) | têlung real paringna niaga | tan dangu praptèng ngarsane | gya pinaringkên sampun | pra niaga nêmbah nuwun sih | nyamikan binêrkatan | sigra samya mundur | Kulawirya apamitan | kang anonton wus bubar tan ana kari | mung Sênu lan gus Surat ||

309. ingkang datan kinalilan mulih | anata sarean nèng panirat | wus miranti saulêse | Jayèngraga duk wau | nèng panirat dènya aguling | Sênu lawan gus Surat | angêloni pupu | dangune akêlêsikan | Jayèngraga èsmu guyu angling ririh | sarwi narik pipinya ||

310. sira karo di manjuluk thithik (565) | samya mênjuluk dumugèng jaja | angêkêp lambung kalihe | ing kanan kerinipun | ronggèng roro dèn têtakoni | sarwi kinèn nêkêma | ing kagunganipun | ronggèng ro agaligikan | samya nêkêm rong têkêm panjangirèki | watês galêng kewala ||

311. sira iku wis padha nglakoni | kêlampokan lawan bocah-bocah | gêdhe êndi karo kie | ronggèng roro gumuyu | matur dèrèng tate dèn wori | maido Jayèngraga | apa munga aku | cêkèk bae uwis sira | gus Suratin matur inggih sampun mami | kang kêdugi ing manah ||

312. sami sutaning sudagar singgih | ingkang asih lir tiang kedanan | kewala kang sami dene | santri gih kathah wuyung | nanging datan kula langgati | namung rayi paduka | gus Kanjir kang sampun | putrane Ki Wiradhustha | yèn kang sêpuh mung paduka lawan malih | kiai Kulawirya ||

313. Jèngraga ngling paman lawan mami (566) | gêdhe êndi matur kang liningan |

--- 153 ---

gêng panjang paduka kie | kiai mung saêcu | yèn puniki saêcu luwih | kirang kêdhik sakilan | Jèngraga gumuyu | sapa manèh kang anggarap | matur sampun ora satêmêne maning | inggih namung punika ||

314. lah Si Sênu kaprie sirèki | aywa kumbi matura pêsaja | Sênu nêmbah lon ature | inggih kathah kang wuyung | mring kaula kedanan sami | santri myang sudagaran | kathah pawèhipun | sami ingriki kewala | mèh wêradin akathah kang sami brangti | inggih dhatêng kaula ||

315. kalih ki pêngulu Basarodin (567) | dipun kaluthuk namung sapisan | kapok kinêlampok malèh | Jayèngraga gumuyu | guligikan gêroyok angling | kadèkne kêlirikan | myat bocah rumucuh | bagus kang suluh wêdana | man pêngulu ulate angincih-incih | nora mambu wong tua ||

316. saliane ing kene kang êndi | Sênu umatur inggih kaula | nuju katimbalan nopèng | dhatêng kitha rumuhun | kinêrsakên dhatêng jêng kyai | dipati Wintês sowan | gêng ganjaranipun | busana arta kandêlan | bunton jêne kaula ngantos tri latri | tan sinung mêdal-mêdal ||

317. tuwin para putra sêntanèki | kathah kang kedanan mring kaula | mila wit kaula wade | gih sapikantukipun | tiang nistha ngling Jayèngragi | manira lan kakang mas | gêdhe êndi iku | umatur agêng paduka | angling malih iku pan goroh sirèki | lan sun gêdhe kakang mas ||

318. sarwa ngoncori kêlawan mami (568) | kêrana aku duk mêksih jaka | kangmas tumênggung sring mrene | kadhang sun kang lumêbu | anèng kana tan pisah mami | kongsi sêtêngah wulan | tan kalilan mantuk | mring wang kêrsa kêlampokan | pan pinêksa makênêng lagya sakêdhik | mopo aku tan kuat ||

319. mung sun kêmpit ing pupuku mipit | kanti angganjêl anèng wêlakang | linêlur pêgêl raose | badhe ia satuhu | matur namung kaot sakêdhik | sarwi gêlo ingogak | Jèngraga gumuyu | sapa kang ngluwihi kangmas | matur botên wontên sarwi anggêligik | ora têka blakaa ||

320. matur ngênthêt-ênthêt èsmu isin (569) | inggih wontên nglangkungi rakanta | agêngipun myang panjange | gêbal dalêm puniku | kaki Widiguna nglangkungi | anguwèr mring kaula | kongsi anyêngkêrung | Jèngraga gumuyu latah | anêmpuh byat dene putune pribadi | apa mèri wong kathah ||

321. jêr rupamu grêgêtakên ati | sira ro apa tan kangên mringwang | lan pirang dina lawase | tan kêtêmu maring sun | inggih wontên kalih dasa ri | Surat matur sêpasar | apan jrih kêlamun | tan wontên ingkang timbalan | ya dèn mrene kewala mêngko sun ganti | samya matur sumangga ||

322. ya ta wau myarsa swarèng pêksi (570) | kluruk ayam myang putêr Brênggala | Jèngraga kadho kêrsane | pênggalihira tanggung |

--- 154 ---

angandika mring ronggèng kalih | Sênu Suratin sira | têkêmên bae wus | cua ing wêktu tunggangan | nulya samya nat-nêt anêkêm-nêkêmi | sarwi ganti angaras ||

323. warastranya dangu dèn arasi | dènira makas wus waunira | Jayèngraga rongèh tyase | kumênyar angganipun | datan kêni dipun sayuti | mrêkinding bêdêdêngan | ngacêcêng sakujur | nuju ronggèng ro angaras | sangêt ngingsêp kumêjot nyoroti pipi | karone gubras-gubras ||

324. anggalêgêg ngudal-udal mijil | alêr-lêran nandho nèng landhungan | nora ucul panggêgême | Jayèngraga ambêkuh | ah êh ngêsês êm-êm sarya ngling | o o lah kêtiwasan | prie kuwe iku | dha-padha ngur dèn tamakna | ginaguyu ing ronggèng pating guligik | tungtas dènya dêrawas ||

325. kêkênthêlan anjêndhêl nèng rawis (571) | miwah kang kathah anèng landhungan | dèn kêsudi saptangane | kêbês kumbayanipun | pan wêrata lir dèn sêkuli | Jèngraga wungu nendra | anggêrêng gêgêtun | nyampinge adêlêmokan | èh Suratin mundhuta nyamping dèn aglis | kulambi sabuk dhêsthar ||

326. mring si biung kang kinèn gya prapti | busana katur nèng patadhahan | Jèngraga mring patirtane | Sênu Surat tut pungkur | marang kulah tinalang mili | kungkum siram jinabat | purujil mani wus | ronggèng ro kinèn anguma | angosoki kagungan landhunganèki | anglalar sariranya ||

327. nuli mêntas dènya asusuci (572) | salin busana sapangadêgan | patlêsan pinaringake | maring gus Surat Sênu | nanging Surat matur tan apti | nuwun panah kewala | sagêndhewanipun | lan êmprit kang muluk lêpas | sinaguhan pinaringan samya tampi | nêmbah nuwun kalihnya ||

328. Jayèngraga malbèng dalêmnèki | Sênu Surat wus cucul busana | datan winarna solahe | kang anèng lèr winuwus | kang jagongan pêndhapa sami | kang nutur kalanira | mring kidul andulu | kang emprak singir têrbangan | para tua manthuk-manthuk dèn kandhani | Ki Bayi tumut suka ||

329. angandika marang santri Luci | kaprie Luci sira tutura | kang emprak sapa kabèhe | Luci matur agupruk | kang rumiyin adhi Nuripin | lan Jajalodin emprak | asumbu-sinumbu | nuntên kenthol Widiguna | lawan Cêrmasana lucune kêpati | pan emprak cara buda ||

330. kuciwa tan mawi têkêsnèki (573) | dede emprak anopèng bêlaka | mêtènggèng thir anjêgègèh | Ki Bayi sru gumuyu | thir kêprie tuturmu Luci | matur tan sagêd nelad | badanya sakojur | gulu athoklak-thaklikan | têlorongan balêbêran pasêr gêni | rineka kêlana prang ||

331. nuntên sabat kalih Jamal Jamil | mêdalakên pangeram-eraman | têb-têban gabusan rame | mawi pêjah amujung | sirah pêcah ajur kang kulit | rahipun dêladagan | kang ningali gumun |

--- 155 ---

nuntên ronggèng kalih bêksa | anyindhèni tan adangu mayid tangi | mulya lir waunira ||

332. kathah rekanya bêndho lan arit (574) | kinèn mêndhêt dawêgan sêjanjang | bêbêde kinarya gorèng | kacang lan gembol banyu | damêl godhog uwi gêmbili | Ki Bayi suka-suka | winartan agumun | angling ya besuk kewala | lamun ana lêganing ati ing benjing | ya ta ing wayahira ||

333. wusing bêdhug têlu ingkang wanci | nulya amêdalakên ambêngan | rolas ambêng gêdhe-gêdhe | kêndhuri sêkul wuduk | ulamipun lêmbaran pitik | kêlawan sêkul kêpyar | kukuluban kudhu | sêkul golong pêcêl dhoandhowan. | pêcêl ayam myang sajèn-sajèn petani | sêdaya linorodan ||

334. sêdaya kapang ngêpung kêndhuri (575) | ki pêngulu Basarodin donga | mumule lan sêlamête | dinongan sêdaya wus | gya binage ambêng wêradin | jaba jêro kawratan | jalu èstri sukup | tan ana kang kêliwatan | wusnya cinarikan binêktanan mulih | wus manjing wêktu pajar ||

335. kinênthongan ngumrês goprak muni | binêdhugan subuh wayahira | myarsa adan ing masjide | santri samya lumayu | gumarubyug salat ing masjid | Kyai Bayipanurta | angimani subuh | sawusira bakda salat | Kyai Bayi kondur dèn iring pra santri | lajêng lênggah mêndhapa ||

336. angandika marang ingkang rayi | Ki Panukma lawan Ki Panamar | katri lan Jayèngragane | padha dandana gupuh | parentaha sakèhing santri | prayoga jênêngana | ing paningkahipun | Ki Jamhur Sèh Amongraga | masjid gêdhe tatanên ingkang abêcik | kang rayi tur sêndika ||

337. dene sira kulup Jayèngragi (576) | ingkang kidul mangsa bodho sira | rampunge barang rakite | lan wong magêrsarimu | prayoganên ingkang angiring | marang ing kakangira | ing paningkahipun | kang putra matur sêndika | ngling mring garwa marenea sun tuturi | mijila ing pêndhapa ||

38. Mijil

1. sigra kang garwa Ni Kèn Malarsih (577) | lampahira alon | praptèng ngarsa amipit silane | jatmikane sêmune awingit | tingkah ngati-ati | ketange yèn luput ||

2. tekad tinawajuhkên ing ati | lumampah sapakon | tan purun ngrumiyini kêrsane | pan kumambang wisesaning laki | tan watak nisani | ing wuwus myang catur ||

3. solahbawa angganya sadêrmi | narah tan rumaos | andarbèni ing tyas sêndhêt sèdhèng | mung sumangga sakêrsaning laki | jrih durakèng akir | amanggih papa gung ||

4. pan mêngkono wong wadon prêmati | gêng bêgjane wuwoh | yekang kaya Malarsih anggêpe | anut runtut nora mêmalangi | muwuhi kamuktin | marang kakungipun ||

--- 156 ---

5. aningali mring garwa kiai | angandika alon | sutanira Ni Tambangrarase | paningkahe ia mêngko wanci | ngasar sangatnèki | Ahmade kang luhung ||

6. sutanira rêsikana nuli (578) | pêsajan kang munggoh | paesana lêlaradan bae | mung busana patutên kang bêcik | wiwida ywa mawi | cicithak cêcênthung ||

7. myang lêlatha pêpêtha thi-athi | iku aja nganggo | aywa kaya maksiat carane | apan cêgah ngèlmu tan pakolih | kapindho mênawi | dudu parêngipun ||

8. kang kinarsan Ki Sèh Amongragi | krana llah kemawon | malah karya mung sêmene kie | kaya-kaya nora amarêngi | bêcik anjurungi | ing sakêrsanipun ||

9. lan pênggawe ing sadina iki | kabèh abon-abon | rampungana apa ing adate | parabote wong amunggah haji | aja kongsi sisip | kukuranganamu ||

10. Ni Kèn Malarsih umatur inggih (579) | sêndika ing pakon | bêrkah tuan tan wontên kang kèthèr | sampun mirantos sêdaya sami | mung kantun kêndhuri | ingkang dèrèng rampung ||

11. ya wis mangsa bodhoa sirèki | saliring pakewoh | aywa nganti kukurangan kabèh | amung kari ing sêdina iki | tan mêmêkas malih | ia mumpung esuk ||

12. mundur saking ngarsa Ni Malarsih | ingiring pra wadon | pan anjujug ênggoning putrane | Ni Kèn Tambangraras kang piningit | apan wus tri ratri | catur dhahar turu ||

13. lir pradapa sinêmpal ngawêngi | lorod wênês ijo | angga-angga citra anglalêntrèh | trah turasing kang ngèlmu mawingit | rêpiting pangaksi | angganthêng ngunguwung ||

14. sarwa sêdhêng pangadêg rêspati | tan ana winaon | antêng adi wutuh jatmikane | rema kêbês mêntas dèn jamasi | jamusing waja lir | laring kumbang gêmpung ||

15. tasik wawalêran bae nipis (580) | pêsaja yèn tinon | sinjang seta limar sêmêkane | rasukan takwa sêmbagi kuning | pêngangge tan pati | wus masêm asêmu ||

16. ingkang ibu prapta ing gyanèki | Tambangraras anon | gupuh mingsêr mudhun saking gène | wus pinarak wau Ni Malarsih | angandika aris | adhuh atmajèngsun ||

17. timbalane pan ramanirèki | dhawuhe maringong | kinèn angrêsiki mring siranggèr | tan linilan trap paès pipidih | lêlatha thi-athi | cicithak cacênthung ||

18. pênjaluke Ki Sèh Amongragi | kêrsane mêngkono | aja kaya maksiat carane | mung krana llah bae dèn kêrsani | kapindhone lagi | kawingitan kalbu ||

19. dadya ramanira angrojongi (581) | sakêrsane winong | pan angrasa bêgja mring sira gèr | krama antuk ngulama trang ngèlmi | sru sukur ing Widi | ing pêndonganipun ||

--- 157 ---

20. sumpêg dhêdhêl tyas dening sirèki | mêngko wus cumêplong | lir punagi ya saking bungahe | yèn ta aja kêpagol ing kingkin- | nira Sèh Mongragi | kaya numbuk bêntus ||

21. pêsthi ngaturi para priayi | anggêdèkên dhayoh | nganggo bubakkawah tumpak ponjèn | mung pinupus utamaning ngèlmi | sunat maksiati | ngundakên têkabur ||

22. Tambangraras sangsaya awêning | tyasira sumorot | pan sumrowong mindhak mèntèr antèr | tar pepeka tyas mring maksiati | raosing tyas kadi | kacondhongan jumbuh ||

23. matur mring ibunira aririh (582) | kaula sayêktos | paminipun cinara pêngantèn | ingadesa kang limrah nglimrahi | mawi klênak-klênik | kula botên sukur ||

24. dados rubêd rubeda ing budi | badan kula mopo | katujunipun wontên ingkang rèh | kalêrêsan botên mawi-mawi | yèn mawia pêsthi | tan wande bêguguk ||

25. Ni Malarsih gumujêng ngling aris | dhuh sutèngsun babo | nora nyana yèn kabênêrane | manira sêngguh tyasira mutik | ing mêngko wus nunggil | dhenok sukur-sukur ||

26. mugi sira jinurung ing Widi | santosamu wuwoh | pira-pira nugrahan tibane | marang sira ilhame Hyang Widi | mênawa nyaloni | lukitaning luhung ||

27. ingkang putra matur nuwun mugi (583) | amanggiha yêktos | sabda ibu nastijaba mangke | pandonganing ramebu kapundhi | pan kaula dêrmi | anglampahi tuduh ||

28. Tambangraras ingaras bunnèki | sarya barêbêl loh | dhuh sutèngsun woding tyasku anggèr | ia-ia muga-muga nini | sinihana Gusti | Pangeran Kang Agung ||

29. nulya ngandika nuduh ing cèthi | Sumbaling sun kongkon | undangên si bibi Daya kae | nèng pajangan kang tunggu patani | wong tua bêrkahi | ika kang wus tau ||

30. amaèsi pêngantèn priayi | ya ninèkmu dhenok | pan sêlire dipati swargine | Wirasaba mulane si bibi | nèng kene nut kyai | dadi kadang katut ||

31. Tambangraras aturira inggih | kang tinuding gupoh | tan adangu Ni Daya praptane | munggwing ngarsane Ni Kèn Malarsih | angling mila bibi | wayahe puniku ||

32. ngalap bêrkah andika pahyasi (584) | laradan kemawon | datan mawi pêtha lêlathane | cêthak cênthung trap pidih tan mawi | mung angimpun alis | wulu puhunipun ||

33. ngênca kêncênging kêtêb malipit | ngilang wulu kalong | ingkang§ kirang 2 wanda, katambahan: ana [ingkang ana]. ingarsa wurine | pinrih maya-maya kulit rimpi | rampinging pangaksi | supaya sumunu ||

34. tuwin sadadosipun ing mangkin | bibi mangsa borong | kula sampun pitaya pênêde | kang sumurup mring kêrsane kyai |

--- 158 ---

krana llah kang pinrih | ingkang mara sêmu ||

35. ni'mbok Daya pamuwuse inggih | sampun walangatos | kula angkah-angkah prayogine | Ni Malarsih nuduh mring Sumbaling | enggalna tumuli | sajèn-sajènipun ||

36. panggang tumpêng cara jênang abrit (585) | lan kêlapa uwos | gêdhang ayu suruh ayu jambe | gambir bako mênyan sarwa bêcik | lan juputa dhuwit | tindhihe nêm suku ||

37. warnan pasar iya kang mêpêki | ayam urip babon | klasa bangka anyar lan palèmèk | jarit kêkêmbangan bathik lurik | kang pêpak swarnaning | among aja kantun ||

38. lan godhong kluwih ginawe linggih | myang rujak carobo | dupa diandiyan (dan di tempat lain). sumêdên kang mèntèr | yèn ana kêlalènku Sumbaling | takona si bibi | ladènana gupuh ||

39. Ni Sumbaling aturira inggih | ngomèl sarwi jomblong | akèh têmên klênak-kalênike | kinumpulna kyèh pêngajinèki | ana rolas anggris | kêlamun dèn etung ||

40. mujur plèmèk bae yèn wis (586) |§ kirang 2 wanda, katambahan: ingsun [ingsun mujur]. dene mumah-mumoh | gitik trohi nyai Daya kuwe | gumujêng§ kirang 1 wanda, katambahan: a [agumujêng]. duka Ni Malarsih | ora têka gêlis | pijêr akumrusuk ||

41. Ni Sumbaling pan kaya têmbaling | prentah maring wong-wong | kinèn mundhut pêpaking sêsajèn | tan adangu wus samêktèng sami | katuran ingarsi | kang bêkta adulur ||§ prayoginipun: andulur.

42. campur bawur myang sêkar tulya sri | sêtaman nèng bokor | Ni Malarsih arum andikane | kula tilar mangsa borong bibi | kula angrumati | karya lianipun ||

43. ni'mbok Daya turnya gih prayogi | mugi kang pitados | dan lumampah ingiring rencange | anjênêngi kèh kang nambut kardi | kang dèrèng ginêlis | kang uwus tinunggu ||

44. maring wisma mundhut jarit-jarit (587) | sinungkên pra wadon | wiar ciut wradin sêdayane | kang sêntana miwah mahêrsari§ prayoginipun: magêr. | kinaot pêparing | undha-usukipun ||

45. jalu èstri pan samya pinaring | pêsalin sabobot | têlas sinjang nêm kodhi kathahe | wiar ciut wus dinum jalwèstri | mêngkana kalaning | wontên wong mêrtamu ||

46. anak putu ing Wanamartèki | sêdaya punang wong | jalu èstri pan padha êmbyake | sumawana pêtinggi jalwèstri | samya nadar bêkti | ngaturkên pamunjung ||

47. mring Jêng Kyai Bayipanurtèki | dènira mêmanton | panggrahitanira sêdayane | pupungkasan dènya nambut kardi | putrèstri sawiji | dinama ingugung ||

48. kusung-kusung sami niatnèki | tangkêpe babyanton | samya amrih katon dhewe-dhewe | jalu èstri anyumbang pribadi |

--- 159 ---

katrimaa dening | sêkalianipun ||

49. ing jêng kyai tuwin mring jêng nyai (588) | kabèh pan mêngkono | tur tan ana pinardi sumbange | samya thukul nadare pribadi | kang sugih myang miskin | pan sami dènipun ||

50. ingkang nyumbang wiwit byar anggili | samya jodhon-jodhon | amêrabot sabobot pêngangge | kang tan duwe sakadarirèki | wong kang sugih-sugih | sêmua dinulu ||

51. jor-jinoran busana di-adi | rare pinarabot | pan rinukmi-rukmi pênganggene | samya bêkta panganan mawarni | nèng dhulang tup saji | bobokoran munjung ||

52. miwah jodhang sinarêbèt putih | myang jodhang ginodhong | ancak kodhok angkring lawan jolèn | samya ingênthilan bèbèk pitik | kang banyak kêbiri | wênèh ingkang wêdhus ||

53. ingkang kidang mênjangan myang sapi (589) | gudèl pêdhèt kêbo | sabên wong kang numbang bêbêktane | apangiring sêmbêlèhanèki | rekanira kadi | sêmayan sêdarum ||

54. kang panganan pangiringing èstri | ngarsa bêktèng bokor | sinamiran antakusumane | ingkang nampa rare busana di | kinarya di asri | pêngiriding laku ||

55. wênèh patadhahan kang sinamir | kang gawa pinrabot | pra rarèstri kang anampa kabèh | kang anyumbang samya ngangge kêling | jarijya li-ali | mirah intên tajug ||

56. kang mêksih nèm sêngkangan tulya di | pênunggul rinonyok | intên byur myang sêkar satamane | abra markata awarni-warni | jalu lawan èstri | mompyor mubra-mubru ||

57. palawija kinarya pêngiring (590) | ing wong lanang mêngko | kabèh samya kinalungan lawe | anyatukêl nadyan pitik siji | sinarimpung dening | ing lawe sagêmuh ||

58. ingkang ngirid rare jalêr sami | jêjaka mêrabot | prajuritan kotang bêludrune | abangkol mas sabuk cindhe abrit | bêbêt limar wilis | sinerong cinancut ||

59. akris landhean prasu pinodhi | pêndhok ngunir bosok | srualsruwal (dan di tempat lain). sangklat abrit§ langkung sawanda, kabucal: a. panji-panjine | ikêt rendan jêplakan brèh kuning | anggagas mrêjurit | sarwi nuntun wêdhus ||

60. miwah kang rapekan golang-galing | udhêng gilig jarot | kotang sangklat ijo renda jêne | kris cara Balèn cara pangrukmicarapang rukmi. | ukiran kêndhit tri | brêngos wulu lutung ||

61. borèh kuning garutan mêdèni | jadhug nuntun kêbo | wênèh jaka kulambi balênggèn | sikêpan§ kirang sawanda, katambahan: a [asikêpan]. baludru lilincis | sabuk cindhe wilis | brêngos lèmèt angus ||

62. bêbêd polos ikêt jingga manis (591) | adu mancung pênyon | singsêtane githok mawi koncèr | pêndhok bunton kris landhean miling | bêsus ngêrik alis | sarwi nuntun lêmbu ||

63. pan sêdaya jêjaka kadyèki | samya marong-marong |

--- 160 ---

sarwa kêling sarwa rukmi kabèh | ing anake sudagar wong grami | wontên bêktèng pitik | anèng wurinipun ||

64. bapanira§ prayoginipun: bapakira. pribadi pan sami | tan pae mêrabot | warna-warna saduwèk-duwèke | kang prajuritan kang cara santri | ingkang cara Bugis | cara Madurèku ||

65. êndi kang wus dèn ambah agrami | carane ing kono | pan tiniru-tiru pênganggene | pra sudagar samya anutugi | panganggenirèki | ancung rêbut unggul ||

66. datan carub sapangkatirèki | babrayatan golong | kang sudagar sami sudagare | ingkang kriakriya (dan di tempat lain). samya krianèki | dhalang lawan gêndhing | niaga akumpul ||

67. kang blantikan pan sami bêlantik | tan ana uwor soh | sabangsane maju barêng gêntèn | kêrig lampit wong sadesa prapti | kang miskin tan isin | ing sakuatipun ||

68. datan etang mung godhong salêmpit | myang bêras satompo | kayu satikêl ingaturake | sami cipta marang jêng kiai | putrèstri sawiji | wêkasan mêmantu ||

69. mila samya darbe nadar sami | sakadare kang wong | wus mêngkono sêdaya kajate | datan ana kang tumambuh siji | wong kang sugih-sugih | lumampah adulur ||

70. dupi prapta pêlataranèki (593) | jalu èstri nyero | ingkang èstri lajêng mring dalême | dene porapara. jalêr mring mêndhapi | samya bêkta anggris | sêdaya kinandhut ||

71. ambrêngangang nèng pêndhapa asri | busanane mompyor | samya akris cra panggudèlcrapang gudèl. mele | kèh ukiran sagolèk gêngnèki | krahèng rukmi wus lir | buta prang anggrêgut ||

72. Ki Murtala Ki Gopa Ki Pêthi | Ki Gandhang Ki Lundhong | Kyai Dêrmayuda Kyai Gobès | Kyai Imbakrêta Jagapati | Ki Bênthang Ki Kêcil | Ki Bapang Ki Kupu ||

73. Ki Jumêna Jêmpina Sêbagi | Ki Doplang Ki Polong | Kyai Jamblang Ki Bopong Ki Konthèng | Ki Balêndhang Ki Mêndhang Ki Canthing | Ki Brarêm Ki Brahim | Ki Kulur Ki Lêngkur ||

74. Kyai Padhangbulan Ki Sêntagi (594) | Kyai Singabarong | Kyai Mênthak Ki Kêblak Ki Cothèk | Kyai Pandhak Ki Galak Ki Klithik | Ki Kathik Ki Pathi | Ki Bathok Ki Bathuk ||

75. Kyai Jabang Ki Jubèr Ki Kadir | Ki Sembongdhungaron | Ki Trênggunêng Ki Gulêng Ki Sole | Kyai Mêrdi Ki Kulih Ki Wakil | Ki Pênggik Ki Sidik | Ki Gugut Ki Kêtul ||

76. Ki Jakrêndha lawan Ki Sumêndhi | Ki Gondrong Ki Sêndrong | Kyai Imayuda Kyai Gombrèng | Kyai Tajêm Ki Jênjèm Ki Mubin | Kyai Andhamohi | Kyai Jagasatru ||

77. pak Rajiah pak Rumiah tuwin | pak Kijah pak Borong | pak Budiah pak Klimah pak Mèdhèng | pak Salbiah pak Mirah pak Rajin | pak Imran pak Yasin | pak Garêm pak Rêmu ||

--- 161 ---

78. pak Banikêm pak Trikêm pak Kêmis (595) | pak Temas pak Drêbos | Ki Sampora Ki Jalipurane | Ki Jêpara Ki Sapura tuwin | Ki Tamam Ki Amin | Ki Panjangjiwèku ||

79. Ki Lawatan Ki Jugah Ki Tikyik | lan Kyai Malangbong | Ki Pangirat Ki Noja Ki Jaèt | Ki Budiman lan Kyai Baudin | Ki Banda Ki Kabir | Ki Bandhung Ki Canthur ||

80. Kyai Sokadana Ki Wardadi | Ki Bêkong Ki Bonong | Ki Pandaya Ki Baga Ki Kurnèn | Kyai Malangjiwa Malangsari | Kyai Purasari | Ki Putu Ki Mantu ||

81. Ki Sêkarpêthak Ki Kêmbangkuning | Ki Sawo Ki Suro | Ki DadhapanDhadhapan. Ki Warga Ki Tompe | Ki Rumbaya Ki Candra Ki Widhig | Ki Garuta tuwin | Kyai Sapugarut ||

82. Kyai Jêbad lan Kyai Kasturi (596) | myang Kyai Salobog | Kyai Pusparana Ki Sêntagèn | Kyai Pusparaga Puspanjali | Kyai Talipranti | Kyai Talidatu ||

83. Kyai Puspajiwa Puspandhali | Kyai Taliwangkong | Talikapa Kyai Talirante | Kyai Talimonce Talikambil | Kyai Talisutri | Kyai Talitêmbung ||

84. Kyai Rêmbêt Kyai Pêt Ki Pêtri | myang Kyai Balongsong | Ki Pramada Ki Jadrêma Gambrèng | Ki Purwaka Purwangga Wiraki | Kyai Wiragati | Kyai Margaewuh ||

85. Prabadrana Prabajaya Kyai | Pratima Ki Gêdhong | Ki Jumiah Kyai Basiahe | Krêtisêdana Ki Sokanandi | Jumilah Ki Rubi | Ki Jamur Ki Ganjur ||

86. Kyai Galang Ki Kalang Ki Kalim | Ki Jongkang Ki Gonjong | Kyai Sutajiwa Kyai Pèrès | Ki Calura Ki Gombak Ki Mêrti | Ki Jukung Ki Konthing | Ki Dhapur Ki Dhampu ||

87. Kyai Banjayuda Ki Panjari (597) | Kyai Rênggaganggong | Kyai Anggadipa Anggathethe | Kyai Mara Kyai Muremori | limaran Ki Guling | Kyai Candhasampur ||

88. Kyai Rêban Ki Rêmbên Ki Rindhik | Ki Sembong Ki Songsong | Ki Mangkurah kêlawan Ki Gêbèl | Ki Panjala lawan Ki Panjalin | myang Kyai Walulin | Kyai Cakrawêdhuk ||

89. samya majêng matur gênti-gênti | nêmbah matur alon | kang punika kaula wiose | sumapala angaturi bêkti | konjuka jêng kyai | patumbasing apu ||

90. pan mêngkana aturira sami | jêng kyai nglingnya lon | ia bangêt tarimèngsun kabèh | muga-muga bêrkata kang kari | sêlamêting urip | kang padha rahayu ||

91. tinampanan pasumbangirèki (598) | sêdaya punang wong | kang rong real têlung real wênèh | matang real limang real nênggih | sêkêdhike sanggris | pra sudagaripun ||

92. magêrsari myang para pêtinggi | kang nyagak pat recon | samya ngaturakên pasumbange | ingkang nyuku ingkang jampêl tuwin | tigang sêka sanggris | kêdhike nyêtangsul ||

--- 162 ---

93. nulya sinugatan sêdayèki | para numbang kang wong | sarta bêrkatane nèng teboke | sêdangunya kang numbang nis prapti | tan beda turnèki | lan wangsulanipun ||

94. kang parèstri malbèng dalêm sami | mêrabot di kaot | sêkadare wong desa pamère | samyambêkta rare jalu èstri | mabusana rukmi | anak putu buyut ||

95. ingkang sugih ngangge jamang sumping (599) | kalung sungsun badhong | kalung dirham kokodhokan sêlpèn | kuku sima pinodhi rinukmi | myang kalung li-ali | lang-alang sakapung ||

96. kinanthèt têpung samya li-ali | myang mirah sabêton | kalung picis mas kang anggris cènthèl | binggêl kilat bau anting-anting | cundhuk suri rukmi | miwah srumbung kuncung ||

97. samya apipinggang apêpênding | slepe cathok kroncong | sarwa kêling kabèh pênganggene | sinjang kêmbên sêlendhang kulambi | sasênêngirèki | kewala pinatut ||

98. kang kumbaya êncit myang sêmbagi | putih kuning ijo | pandhan surat sêmboja limare | lurik rambutan lawan cêlari | dêraga walulin | palanging§ prayoginipun: pêlangi. myang pêlung ||

99. bèrêm daragêm patani tluki | solok lan balongsong | mur biludru kêsting kêstop cindhe | myang kang ngangge sêngkang warni-warni | mas samya angunir- | bosok sêpuh-sêpuh ||

100. sêngkang seta myang panunggul siji (600) | kang sêngkang têronyok | sêngkang taman§ kirang sawanda: se- [sêtaman]. sêling mirahe | kang cêplok kêmbang rinaja wêrdi | kang sumbulan adi | srumbung gêdhah biru ||

101. apanunggul pipinggir pinodhi | myang kalpika kaot | intên mirah pan kathah dhapure | ngangge raja kaputrèn rarèstri | jalu panganggya di | raja kaputran nung ||

102. thèsèl pinarjuritan rarywa lit | sarwa lit anganggo | kris pêndhok mas cêrapang kirane | krahèng prasu miling dèn netrani | intên mirah abrit | kinotang baludru ||

103. cêmêng ijêm biru wungu abrit | èpèk ababangkol | srual panji-panji kèh warnine | jamang gagarudhan asusumping | samya bêbêd kêling | wida jênar arum ||

104. samya jèjèr lir wayang kalithik (601) | muwuhi sri tinon | sudagar kang prapta sêdayane | nyai Doplang nyai Jamblang tuwin | Ni Bênthang Ni Canthing | nyai Jagasatru ||

105. Ni Drêmayuda Ni Jagapati | Ni Gandhok Ni Bathok | Ni Jumêna lan Ni Jêmpinane | Ni Sêbagi Ni Kinjêng Ni Tikyik | Ni Blêndhang Ni Bêning | Ni Tala Ni Bungsu ||

106. bok Rajiah bok Tajêm bok Yasin | bok Imran bok Bobot | bok Trikêm bok Sêmangka bok Sondhèr | pêpak sêdaya para pawèstri | randha somah prapti | sugih miskin tan wun ||

107. lan bojoning kamisêpuh santri | kabèh samya rawoh |

--- 163 ---

matur gênti-gênti dhewe-dhewe | samya ngaturkên pasumbangnèki | mring Ni Kèn Malarsih | patumbasing apu ||

108. kang sareal rong real patanggris (602) | myang sinjang kemawon | wiar ciut samya kêling kabèh | miwah bojoning para pêtinggi | tuwin magêrsari | ngaturkên pisungsung ||

109. wus tinanggapan pasumbangnèki | tinarima kang wong | Ni Malarsih alon andikane | muga barêkata ingkang kari | kapindhone malih | ywa susah sêdarum ||

110. dene ngong tan mawi ngulêmi§ kirang sawanda, katambahan: a [angulêmi]. | kabèh sanak ingong | samya matur sêdaya parèstrèn | botên susah pan kaula dêrmi | bêrkah paduka wit | sagêd atur-atur ||

111. sarta barkahipun jêng kiai | sawabipun kaot | Ni Kèn Malarsih arum dêlinge | alkamdu lilah kajate sami | nulya ingkang prapti | sira nyai Jambul ||

112. ngirid jodhang pat sinêrbèt putih (603) | linapis ing godhong | kang sajodhang wowohan isine | lah-olahan kang sajodhang malih | sajodhang kêrambil | kang sajodhang bumbu ||

113. sarwi ngiringakên lare alit | rolas amêrabot | kinêmbar sêdaya busanane | gêlang kilat bau jamang sumping | kêroncong pêpênding | kalung srumbung kuncung ||

114. samyambêkta bokor sêlaka lit | sinamir bludrijo | pan gumrudug kang ngiring wurine | samya mrabot kêling warni-warni | pan randhaning êncik | wasta êncik Jambul ||

115. têngah tuwuh wancinipun nyai | sajak mêksih dèn go | cara bojoning êncik prabote | sakêlangkung rahabing agami | asring mulang ngaji | rare sabên esuk ||

116. langkung sugih piambak nyaincik (604) | Jambul amêrabot | sinjang sarung sobanlah ngalèmbrèh | apan rasukan kêbayak sêtin | biru pinalêtik | ing kêmbang mas murub ||

117. kotang putih kancing rus mirah brit | kancing tangan karo | barlean hèr laut sanga sisèh | li-ali taota lawan lintring | mirah tulèn tuwin | sêrakit gêng tajug ||

118. akêrabu rusakêra burus. barlian adi | gêlunge anyontong | cundhuk suri tumanggal tinrètès | intên kinêmalan mirah abrit | kace kumbaya brit | kusta dhasar alus ||

119. praptèng tarub Ki Bayi ngudhuni | malbèng wisma wong ro | parèstri sêdaya samya mire | Ni Kèn Malarsih mingsêr sarya ngling | lah ingriki bibi | lan kula alungguh ||

120. wus pinarak lan Kiai Bayi (605) | tata dènya lunggoh | nyai Jambul nêmbah tur salame | sêmbah kêpadha Allah jêng kyai | Ki Panurta gipih | rahab salamipun ||

121. sinauran ngalekum salami | nulya ngalih gupoh | marang Ni Kèn Malarsih salame | sêmbah kêpadha Allah jêng nyai | Malarsih nauri | ngalekum salamu ||

--- 164 ---

122. wusnya prênata ngumpulkên samir | ingkang rolas bokor | sarwi matur lah punika ni kèn | kula ngaturi patumbas sirih | lan malih nyaosi | tape kang sawungkus ||

123. Kyai Bayi lan kang garwa sarwi | gumujêng miraos | sampun susah-susah dados tyase | lintang namung donganipun bibi | lan tan mawi-mawi | ngulêmi sêdarum ||

124. Jambul matur he susah punapi (606) | bêrkah padukandon | sinung rijêki kamurahane | dening Allahu tangala paring | sawabe jêng kyai | tan kirang wus cukup ||

125. wawrat kula dhusun tiang alit | tan awalangatos | inggih saking jêng kyai dongane | mangsa sabên wulan darbe kardi | mung kantun puniki | jêng kyai mêmantu ||

126. Ni Malarsih gumujêng nampèni | ingkang rolas bokor | binuka isi ngrong real kabèh | gunggung kabèh sêlawe prah anggris | Ki Baywangling inggih | sangêt tarimèngsun ||

127. tuwin nuwun narimèng Malarsih | langkung suka karo | Kyai Bayi andonga amine | wabarakalahu palalihi | inggih mugi bibi | bêrkata kang kantun ||

128. kinèn nulya Malarsih anuding | mring Sumbaling gupoh | mêdalakên ambêng sugatane | sigra nuduh marang kang ngladèni | lan kinèn nampèni | jodhange Ni Jambul ||

129. rumat ingkang nampèni ngladèni (607) | tinata kang sugoh | Kyai Bayi alon andikane | bibi jêngandika kantun bukti | kula amanggihi | yèn wontên têtamu ||

130. matur inggih gya jêng kyai mijil | Ni Malarsih alon | lah wantinga bibi miwah kabèh | nulya sêdaya sami awijik | adan lêkas bukti | royom apikantuk ||

131. wus antara nutug dènya bukti | gya kinèn anglorod | ingundurkên ambêng rampadane | nulya cinarik marang pêmburi | wrata sêdayèki | rarywalit myang batur ||

132. lan bêrkatan tampah tedhok tampir | sampun pinirantos | Ni Kèn Malarsih alon dêlinge | sêdayane ingkang sami prapti | yèn wus sami bukti | mugi ingkang mujud ||

133. atugura banjur aywa mulih (608) | jroning gawe kono | padha bumènana dhewe-dhewe | myang rarywalit kang mênganggo sami | dimène nèng riki | aywana kang mantuk ||

134. krêpèn dolan padha rare cilik | samoa tinonton | amuwuhi srine jroning gawe | kang liningan tan sawalèng kapti | dhasar tyas kadwèki§ prayoginipun: kadyèki. | nêdyèng sami tugur ||

135. wus pinatah-patah sêdayèki | karyane pra wadon | pan binagèn cukup sêdayane | wusnya nutug aluaran bukti | bêrêkat pinaring- | akên marang batur ||

136. kinèn ngulihakên rencangnèki (609) | rumat sêdaya wong | nulya sami bubar andum gawe |

--- 165 ---

rare dolan sapurugirèki | ting sariwêt asri | srining kang pêndulu ||

137. gêdrah gumêdêr pating jalêrit | miwah kang dèn êmong | ingaringan sindhèn mrih lulute | rare kang rada gêdhe ambênthik | tujon cirak umbris | gangsingan arubung ||

138. kang tamburan kêndhangan dhêrindhil | tut-êntutan konthol | myang plêmbungan pitik pinidak thèt | mêksih samya ngangge-angge rukmi | ting pêncorong kadi | brana sinêbar byur ||

139. kèh kang nangga sêga anèng takir | sinambi guguyon | langkung suka tanpa rungyan rame | tan wus ucapên sakwèh rarywalit | kang sami dhatêngi | nunumbang adulur ||§ prayoginipun: andulur.

140. tiang jalêr dhatêng Kyai Bayi (610) | pra jalêr kemawon | ingkang èstri samyèstri kature | tan kaliru pisumbang kang prapti | ya ta Kyai Bayi | nèng pêndhapanipun ||

141. wontên tiang titiga kang prapti | sami ambêlowos | nanging mathis kabèh tapsilane | Kyai Bayi tanya sira ing di | matur kang sinungling | kaula ingutus ||

142. putranta jêng kiai dipati | maringakên uwos | kawan atus pitrah ing kathahe | mesa pitu lêmbu wolu nênggih | lan sêdasa kambing | bèbèk ayam nyatus ||

143. kang punika katura jêng kyai | pisungsung supados | dadosa lothung kemawon mangke | kagyat Bayipanurta nglingnya ris | sun narima inggih | mungguh ing Hyang Agung ||

144. nulya sinugata kinèn bukti (611) | wus nutug linorod | cinarik mring rencangira kabèh | pan wêrata tuwuk sêdayèki | nulya caraka tri | pamit nuwun mantuk ||

145. tan linilan kêdah adrêng pamit | wusana rinojong | nulya nêmbah lèngsèr sing ngarsane | ya ta kang nèng dalêm Ni Malarsih | mêngkana kalaning | wontên kang mrêtamu ||

146. Ni Malarsih ambagèkên nuli | kang tamu tinakon | karyanira kang liningan ture | utusane Jêng Kyai Dipati | Wirasaba nênggih | paring arta satus ||

147. dhawahipun dhêdhêmitan paring | patukoning lombok | sabab nora wèh wêruh marene | yèn awèha wêrung§ prayoginipun: wêruh. marang mami | gone duwe kardi | sêdaya sun sangkul ||

148. Ni Malarsih jêtung aningali (612) | ing real sêkanthong | nora nyana kêdhatêngan gandhèk | narima mring rijêkining Widi | saèstu Ki Bayi | ing mangunahipun ||

149. wus tinampan arta mring Malarsih | anulya sinugoh | wusnya nutug nadhah sugatane | tan antara caraka nulya mit | ingandhêg tan kenging | sigra lèngsèr laju ||

150. Kyai Bayipanurta nimbali | mring kang garwa gupoh | praptèng ngarsa alon andikane | tampanana lagyana rijêki | paringe dipati | bêras patang atus ||

--- 166 ---

151. kêbo sapi suapsuwap. lan kêbiri | bumbu abon-abon | kangjêng kyai dipati paringe | calêngêpan bae apêparing | miwah kang tinuding | ngangge sarwa kluwuk ||

152. nora kêna sun andhêg dang mulih (613) | mung mangan sun sugoh | sapi wolu kêbo pitu kèhe | lawan bèbèk ayam myang kêbiri | kang garwa ngèsêmi | mring raka umatur ||

153. kaula mèh marêk nuntên kyai | animbali mringong | kula inggih mêkatên tan pae | wontên utusan èstri satunggil | kangjêng ki dipati | paring arta satus ||

154. ingaturkên arta satus ringgit | Ki Bayi anjomblong | gèdhèg-gèdhèg muwus uwe-uwe | dene akèh têmên aparing sih | de sun tan ngaturi | uninga malêbu ||

155. kang sêntosa lulusing kamuktin | kasudingkasubing. Hyang Manon | tinanjèhkên ing panarimane | muga-muga kangjêng ki dipati | winalês ing Widi | kabukaning ngèlmu ||

156. kang sêntosa lulusing kamuktin (614) | ing donya praptèng don | wusnya dodonga sukur ing tasbèh | subkan Allah ngala palalihi | rijeku apihi | wabil ngibadatun ||

157. wus mêngkana nulya animbali | ingkang rayi karo | Ki Panukma lawan Panamare | praptèng ngarsanira kang raka ngling | pasumbang kang prapti | kêbo lawan lêmbu ||

158. banyak bèbèk ayam swab kêbiri | pêragatên gupoh | sarupane ywa§ prayoginipun: ya. olahên kabèh | iku sidhêkahe jêng kiai | dipati pêparing | ingon kaum-kaum ||

159. Ki Panukma bibisik kang rayi | wus rêmbag wong roro | alon matur kang rayi kalihe | lamun parêng kêrsane jêng kyai | pinragat sêpalih | sêpalih kang kantun ||

160. yèn sêdaya kathahên mubadir (615) | pinragat kêsompok | ingkang kantun kangge sêpasare | putra dalêm Mongraga mênawi | wontên nêring wingit | adikiran mulud ||

161. Ki Bayi wus parêng turirèki | umundur ari ro | rinampungan parentah nambêlèh | wus pinurak mring sakèhing santri | mring pawon dalidir | kang samya sung-usung ||

162. tangi malih kang anambut kardi | gumêrah ing pawon | ubrês umrês pan sinêngkakake | carub santri kaum nyai-nyai | lah-ulah ngramèni | kabèh bantu-bantu ||

163. banyu kayubanyu. kayu-kayu tuwin | ingkang ambêlandhong | ting gêrathok blag blug prak prèk sruk srèng | srang srong krècèp-krècèp ting karêcit | mambu anyir gurih | lir gêrah gumuruh ||

164. kathah solahe kang ngrêratêngi (616) | gêgêlakan kang wong | para santri tan ana wangêne | amêmangan anggadho cip-icip | angiras nyênyangking | ambuntêl kêkêmul ||

165. akèh kêmlakarênkêmlêkarên. para santri | kuwarêgên gadho | gadho kalak saênggon-ênggone |

--- 167 ---

kalak daging tungtut lawan ati | ginjêl myang kikisi | pênthul sandhung lamur ||

166. pondhok kêbak kalak ting salêmpit | anèng renggang-renggong | mêntah matêng akèh meme dhèngdhèng | lir punagi agahan tan wigih | gagah wêgah ngaji | amung ngaji mumpung ||

167. ana santri sawiji kang sakit | andheprok nèng pawon | sèndhèn tumpang alêmpêng lêmpènge | pan andomble dalole mêndêlik | mlêmbung wêtêngnèki | mutah-mutah wurung ||

168. binabayang mring kancane santri (617) | ginawa mring pondhok | pan wus siang ing wanci têngange | Kyai Bayi nuduh santri Luci | kon ngingon-ingoni | mring wong-wong sêdarum ||

169. wus wêrata dènira ngingoni | jalwèstri kumroyok | wusnya nutug dènya nadhah kabèh | kongsi bêdhug andhêrêndhêng muni | nulya dèn kênthongi | salat wêtu luhur ||

170. Kyai Bayi salat maring masjid | angimami lohor | wusnya bakda bubar santri kabèh | Kyai Bayi kondur mring mêndhapi | pêpak kang para ri | Jayèngraga ngayun ||

171. miwah para lurah santri-santri | nèng ngarsa tua nom | angandika Ki Bayi dhawuhe | padha adandana§ kirang sawanda, katambahan: kang [adandana kang]. prayogi | sarerehanèki | ingkang mungguh-mungguh ||

172. ia saduwèk-duwèkirèki (618) | samya nganggo-anggo | tuwin padha muliha dèn age | matur sêndika sêdaya sami | mundur saking ngarsi | para pinisêpuh ||

173. tan wun sakenjing kang sami prapti | numbang lanang wadon | yèn wus numbang ing jro saulihe | lajêng numbang marang Jayèngwèsthi | sakadarirèki | mêngkana sêdarum ||

174. ya ta ingkang anèng dalêm wingking | kang lagya binonyo | Tambangraras badhe pinêngantèn | pinahyasan marang ingkang nini | sarira kinisik | pan lagya dèn lulur ||

175. ing bras têmu lan kêningar tuwin | asêm pupus laos | sinalusur lalar pênglulure | cèthinira Cênthini tan têbih | pan sakesuk uthi | ngladèni abikut ||

176. wusnya tutug pênglalarirèki (619) | kinèn sira gupoh | siram marang ing patirtan age | Ni Cênthini ingkang nglêladèni | ngosoki bêrêsih | sawusira adus ||

177. apasatan sinjang seta nuli | wangsul prapta ing gon | gya ingulik kinirab rikmane | pan winiwir jinêbadan amrik | rema mêmak wilis | apanjang ambakung ||

178. wus ingêjum kang ura sinuri | ingimpun sinerong | pan kinêlun sinêkaran oncèn- | oncèn anggitan gambir mêlathi | minangka pêmidih | bêbalunging gêlung ||

179. padha bote lulungsèn nêngahi | pan mungsêr anggandhok | kinêlaban jinum pinalêthèk | surat-surat ing puspita kengis | lir sudama mingip | amimiakamimiyak (dan di tempat lain). mêndhung ||

--- 168 ---

180. nulya Cênthini kinèn maèsi (620) | sarwa di kinaot | nênggih badhe kinarya patahe | pinahyasan lir pangantèn yêkti | amawi pipidih | cicithak cêcênthung ||

181. lagya gêlungira ingkang uwis | sinarèhkên aso | ya ta Kyai Bayipanurtane | pan pinarak anèng ing pêndhapi | nyampingira kêling | sarung tabur-tabur ||

182. apêningsêt sindur amantêsi | apipinggang cathok | golok suasa mêrjan tasbèhe | arasukan jubah leja abrit | kotang kipêr putih | kancing mirah mancur ||

183. kuluk bathokan biludrubêludru (dan di tempat lain). langking | ancêpe dhinoyong | kanigara rinenda balênggèn | acêripu samak unta abrit | rinenda ing pinggir | pan pinaku jamur ||

184. ingkang anèng ngarsa Ni Malarsih (621) | sinjang sêmbagi jo | asêmêkan sindur wêlakane | arasukan galêr konus putih | supe tajug siji | wuri kang ro mantu ||

185. Ni Turida alungguh rêspati | sinjang limar ijo | kasêmêkan udaraga adèn | rasukanira sêmbagi putih | kace kumbaya brit | kênarèn mas luru ||

186. gêlung sêdhêng lulungsèn tinitih | ing sêkar argulo | asusupe mirah intên sêlèn | kananira Ni Kèn Rarasati | sinjang cindhe wilis | kasêmêkanipun ||

187. plangi tumpal podhang nêsêp sari | pan rinenda mompyor | arja rasukan sêmbagi jêne | corakira kayu anyang rêmit | talêkêm mas adi | supe intên tajug ||

188. atêtasik sumilak arêsik (622) | agêlung kêkêndhon | pan atitih cêpaka lan rone | wingking tarap sakulawêrgèstri | pêngangge mawarni | samya mubra-mubru ||

189. Ni Sumbaling tapihe sêmbagi | mindho ibang pêlong | kêmbên sindur sêsêr li-aline | lang-alang sakapung kalih sisih | ngampil tas tan têbih | lan buntêlan rukuh ||

190. ki santri Luci dèn busanani | amubru amarong | wuwuh cèkèh abêsus mênjete | pan abêbêd kêling golang-galing | kopyah biludru brit | ikêt adu mancung ||

191. mencong prandene dèn kuwuk mlirit | jêplakan lir anthok | bathik bang ngarab têpèn pinggire | mèrèt ngarêp bae turut alis | klambi krêstin abrit | singsêtan asaguh ||

192. binalêngi ing renda sênyari (623) | linincis amompyor | bênik palunthungan gêdhe-gêdhe | sabuk cindhe wilis renda kuning | rangkêp kotang putih | bênike karêpu ||

193. anyothe golok balosong rukmi | têsbèh mote ijo | sinampirkên ing golok amoncèr | srual panji-panji kancing dasi | têkên cis cinèt brit | ngadhêp anèng pungkur ||

194. nulya ki pêngulu Basarodin | prapta anjêmperok | pan ingiring modin mêrêbote | Talabodin Nur Sukidin Jali | Pranaita tuwin | sarerehanipun ||

--- 169 ---

195. ing Pêkauman sêdaya ngiring (624) | samya amêrabot | saduwèke angêtog pêngangge | bathik lurik ingkang sugih kêling | golok kris rinukmi | angiring gumrudug ||

196. ingkang bêkta epok lante êcis | cêripu paidon | Kyai Amadiman Amadjubèr | Maddulah Amadkahar Madtahir | Amadjaelani | Madbadir Madênur ||

197. Amadkuramat Kapas Madkupi | Madlubi Madanom | Amadsraya Madduryat Madbae | Amadinsan Madrawi Madsupi | Madkabir Madsair | Madunus Madyusup ||

198. sami anggêrêbêg anèng wuri | wong sêlawe golong | Kyai Kampuh kawung kêtunggènge | sabuk wiwiron putih tinêpi | akris pêndhok putih | landhean ambêthut ||

199. arasukan sêmbagyalus abrit (625) | lorog blorong-blorong | têsbèh gênitri sèwu kathahe | dèn ubêdkên ing golok sumampir | binalongsong rukmi | pan minangka wêdhung ||

200. kotang putih kancing mirah abrit | sêbe krêstin ijo | ngawêng ngiwa nêngên ing pungkure | amung sêla gandar mêkah adi | nèng pundhak sumampir | kêthune ngêndhukur ||

201. pandhan binêthot agêng angêndhil | lir cangkoking keong | lêmungsire pinuntir angoncèr | mungsêr anjêprak nglèwèr nèng wingking | jembraking pipinggir | pan kinayu apu ||

202. andhap agêng Kyai Basarodin | lêmu anggêlombroh | jenggot panjang wus sumambêl wijèn | pan amêdhok aberok nglênggirik | nglambêrêk mêdèni | anglir balabudhur ||

203. Tabalodin Nursukidin jagi (626) | Pranaita kêthon | modin mêrbot sami pênganggone | dodot kawung kêmplang sabuk putih | kulambi sêmbagi | abrit kêthu biru ||

204. wong Kauman tan ana mênèhi | samya akêkêthon | ki pêngulu prapta pêndhapa ge | atur salam mring Jêng Kyai Bayi | wus tata alinggih | nulya ingkang rawuh ||

205. Ki Suarja wau ingkang prapti | kampuh genjong ijo | sabuk renda kuning byur gombyoke | dhuwung alandhean miling gadhing | ajubah sêmbagi | dadu corak ing lung ||

206. kotang putih kancing crêmèn rukmi | asêbe mur biron | kuluk kêstop srêbanipun jêne | acêripu têkên jolang abrit | têsbèh candhanagicandhanadi. | lêlawêdan arum ||

207. pan ingiring sarerehanèki (627) | kria sêdaya wong | samya ngêtog busana pamère | anut basahan sarêban sami | pan awarni-warni | ing saundha-usuk ||

208. Ki Sêpura Ki Noja Ki Amin | Nongnong Bandabonong | Ki Budiman Taman Wrêgajaèt | Ki Wêrdadi Candratumpe Kabir | Baudin Pasari | Malangsari putu ||

209. Malangjiwa mantu Kêmbangkuning | Sêkarpêthak Bêkong | Ki Garuta Sura Sawo Kurnèn | Ki Baidin Canthur Bagawidik |

--- 170 ---

gumrudug angiring | kèhe têlung puluh ||

210. prapta sêdaya anèng pêndhapi | nêmbah tata lunggoh | pan atarap wong kria wurine | Kyai Bayi mèsêm aningali | sajake kang rayi | nulya ingkang rawuh ||

211. Wiradhustha kampuhira bathik (628) | parangrusak barong | sabuk renda putih klengkam jêne | dhuwung landhean gadhing sinêmi | wrangka ladrang kêndhit | pêndhok swasa mancur ||

212. arasukan kudhedhar nêlahi | sêbènira kêstop | biludru brit linincis kotange | kuluk cêmêng srêban krêstin abrit | binara mas ngrawit | têsbèh akik wungu ||

213. acêripu lapis biludru brit | rinenda wêwêngkon | pan ingiring sakèh rèhrèhane | wong kang bukak warung sêdayèki | Kyai Jagapati | Ki Mêndhang Ki Gugut ||

214. Drêmayuda Gopa Polong Kêcil | Pathi Singabarong | Imbakrêta Gandhang Canthing Konthèng | Ki Trênggunêng Jabar Jubèr Kadir | Gulêng Kulah Mêrdi | Gathik Sole Gathuk ||

215. tiang tigang dasa sêdayèki (629) | gumarudug golong | Wiradhustha prapta pêndhapa ge | nêmbah ing raka tata alinggih | kyai mèsêm mèksi | mring ari kang rawuh ||

216. Ki Panukma prapta kampuh kêling | pêlung bangun têlpok | arasukan kêlenthang binêsèt | sabuk renda kris landhean gigi | pêndhok suwasa di | têsbèh balung dhuyung ||

217. akotang kancing magori kêndhit | sibesêbe. brit mantlas top | kuluk bêludru wilis balênggèn | srêban jênar pan binara putih | cripu sêngklat langking | pan rinenda wêngku ||

218. sarta ingiring rerehanèki | wong jagal ngon-ingon | sawarnining blantik sato iwèn | Kyai Rêban Jêbad lan Kasturi | Kyai Pusparagi | Rêmbên Talidatu ||

219. Pusparana Kyai Puspanjali (630) | lawan Taliwangkong | Puspajiwa Kyai Talimonce | Taliambên Talikêmbang Tali- | gundha Talisutri | miwah Talitêmbung ||

220. Kyai Talibanyak Talipranti | lawan Talibadhong | Talisêntagèn lan Taligodhèg | Talirante Kyai Pêt Ki Pêtri | Balongsong Prêmadi | Jadrêma Ki Gêmpung ||

221. tigang dasa rerehanirèki | samya amêrabot | praptèng pêndhapa nêmbah wus linggèh | Kyai Bayi ningali mring ari | suka tyasirèki | anuntên kang rawuh ||

222. Ki Panamar kampuh limar abrit | tumpal ijon-ijon | apaningsêt èpèk renda jêne | dhuwung alandhean cula miling | pêndhok bunton ngunir | têsbèh kinyang mancur ||

223. arasukan sêmbagyalus kuning (630a) | curak woh sêdhompol | kotang putih kancing mas sêrunèn | sêbe gambar Arab latar putih | kuluk êmur kuning | sêrêban gadhung byur ||

224. acêripu gêgêmukan kuning | pêsaja inganggo | sarerehanira ngiring kabèh |

--- 171 ---

samya ngangge kêling warni-warni | wong atandho sami | sêdaya tri puluh ||

225. Imayuda Sampora Cêlari | Wiragati Drêbos | Mrêtigala Kalang Guling Pèrès | Gombak Kêmbak Murah Mandra Dimpil | Pênjalin Walulin | Rêmbêt Condhong Sampur ||

226. Anggadipa Rêmbên Mara Rindhik | Guntang Ganggong Boyo | Sombong Songsong Mure Mori Gêbèl | Rêngga Muncar Angga Pura Kêling | Grago Rênggong Sêling | Ki Galêndhêng Dampu ||

227. nulya prapta ing pêndhapa nênggih (630b) | nêmbah tata lunggoh | tarap anèng wuri jèjèr linggèh | Kyai Bayi suka myat ing ari | samya amriayiamriyayi. | nulya ingkang rawuh ||

228. Kulawirya kampuhe mênèhi | jingga pinaraos | pan rinenda mubêng myang barane | pan sagêblog èpèk renda putih | kris landhean rukmi | kraèng ngugut-ugut ||

229. kodhok kêsingsal cangcut acangcing | cèkèh-cèkèh cengkok | ngumbar kunca ngêdhèdhèr ambancèr | akulambi jubah limar wilis | biludru bangun jring | bordhir kotangipun ||

230. alancingan cindhe panji-panji | pinêrada porong | têsbèh sèwu jênangan sêlinge | ingubêdkên tinap amênthalit | kêthu putih ngêndhil | ambawang sêbungkul ||

231. gumungsir§ prayoginipun: lumungsir. lir uwêring bêkingking (631) | anjêprak wiwiron | ngoncèr panjang ngalèwèr wurine | pan dèn kayang mêngangge mrih mêncil | tan mambu ngulami | larasing bakikuk ||

232. pan dèn iring sarerehanèki | wong Kêtandhan golong | samya kêmbangan kabèbkabèh. dodote | akêkêthon kadya lurahnèki | jor-joran mawarni | kabèh têlung puluh ||

233. Ki Sêtana Witana Wiraki | Wiaga Ki Winong | Purwaka Purwangga Anggathethe | Prabadrana Prabajaya Rubil | Mangundrana Paris | Kêblak lawan Dhapur ||

234. Ki Pandhu Tarumpaka Wiragni | Ki Dèmês Sêlobog | Ki Pandêlêm Sumbrêng Kêbak Jolèn | Bamban Ekabawèn Mogapênggik | Bancang Wora-wari | Dhêmpêl Kuwêl Mandul ||

235. prapta anèng pêndhapa anuli (632) | nêmbah nulya lunggoh | Kyai Bayi angguguk guyune | langkung suka dènira ningali | mring kang rayi-rayi | sukur ing Hyang Agung ||

236. nulya ingkang pra sêntana prapti | samya amêrabot | Ki Sêbagi jumênêng lurahe | kulawarganira Kyai Bayi | misan mindho sami | prênah anak putu ||

237. kawan dasa ingkang kulit daging | kang tunggig§ prayoginipun: tunggil. bêndhoyot | Ki Sêbagi praptèng pan nyampingepanyampinge. | sarung lurik alus bugis abrit | jubah ginggang lurik | kotang bênik biru ||

238. kuluk biludru bang binalênggi | udhêng-udhêng ijo | têsbèh jênangan nyampir goloke | Ki Jumêna nyamping sutra gringsing | sabuke walulin | klambi krêstin wulung ||

--- 172 ---

239. kuluk bêludru wungu tinêpi (633) | udhênge kamanyon | têsbèh bathok nyampir ing goloke | cripu linapis sêngkêlat abrit | pra sêntana wuri | ngangge rêbut unggul ||

240. Kyai Panjangjiwa Ki Kalithik | Ki Cothak Malangbong | Ki Lawatan Ki Andhamohine | Ki Jêmpina Pandaya Panjari | Ki Jakrêndha Cikyik | Kyai Kinjêngkupu ||

241. Kyai Dhoplang Jamblang Bênthang Bênthik | Ki Bapang Balongsong | Ki Pangirat Krêtisêdayane | Kyai Sokadana Sokanandi | Ki Gêmblak Cêlari | Ki Kulur Ki Lêngkur ||

242. Kyai Jalipura Surantani | Ki Dhadhapangonjong | Onggantaka Onggandhua Sêlèn | Kyai Jongkang Padhangbulan Bêning | Ki Mangkurah Kunci | Kyai Jagasatru ||

243. Cakrawêdhug Ki Panjala Mubin (634) | Jalasutra Bobot | Ki Rumbaya Rumbaka Ki Bangèn | Ki Dokerok Jêmbangan Wêrdati | Ki Tawêng Cêraki | Kyai Dhampu Bandhung ||

244. sarêng prapta kêtêbing pêndhapi | samya lênggah lunggoh | Kyai Bayi suka sukur tyase | aningali sêntana mêpêki | kêraos kang galih | bêrêbêl ingkang luh ||

245. ketang sih kamurahaning Widi | rahmating Hyang Manon | rinêjêkèn sakulawargane | sawêngkoning ing Wanamartèki | sêdaya pinaring | rijêki Hyang Agung ||

246. anor dria anggrus ingkang galih | kumêmbêng waspanon | pira-pira sukur pêndongane | nulya para sudagar kang prapti | karèhing Jèngwèsthi | asarat malêbu ||

247. Kyai Tajêm Ki Jêngjêm Sumêndhi (635) | Ki Pratima Sêndrong | pak Rajiah pak Tijah pak Mèdhèng | pak Budiah pak Rumiah Rajin | Salbiah pak Wiji | Ki Cênthing pak Canthur ||

248. Ki Sêmirah pak Murah pak Kitri | pak Basiah Gombong | pak Jumilah Jumiah pak Pèrès | pak Kabirah pak Nakirah Kobis | pak Wijah pak Siti | pak Konthing pak Jungkung ||

249. pak Burerah Sujiah pak Suci | pak Parah Sêmangko | pak Sariah pak Tomas pak Bèsèr | pak Banikêm pak Trikêm pak Kêmis | pak Surêm pak Rimbi | pak Garêm pak Rêmu ||

250. samya ngangge sasênêngirèki | ting prêngangah mompyor | mung pak Rajiah tan pati ngangge | sarwa lungsêt kewala tur rêsik | sabuk wlulang langking | cathoke pêrunggu ||

251. praptèng pêndhapa samya ngabêkti (636) | tata samya lunggoh | nulya pra lurah santri praptane | sarerehanira santri-santri | pêngangge mawarni | ing sadarbèkipun ||

252. ingkang srêban dhêng-udhêngan tuwin | ikêt myang kêkêthon | sêcaraning ulama bêsuse | saduwèk-duwèk kang dèn simpêni | samya dèn anggèni | wanèh kang nênambut ||

253. ting bilunglung pan silih-sinilih | myang kang liron anggon | ana santri tan olèh nyinyilèh | jajah omah kawawuhanèki | mêksa datan olih | mupus nulya masuh ||

--- 173 ---

254. wênèh santri kaboyung ninilih | kabutoh mimisoh | wingi mula ninilèh tan olèh | kuawuhan kang wus luwih bêcik | myang sanak pribadi | cumpêt nora antuk ||

255. ih ya talah wong wus têpung bêcik (637) | tan ngandêl maringong | dene-dene tan katon aduwe | lir tumingal bangsat maring mami | panêdhaku nuli | gègèra kang rusuh ||

256. krêpènkrêbèn. modar susah ole ngili | kêjaba mêngkono | iku kèlingan mring si mêngkene | padha dene mungguh Allah iki | jare murah asih | dene ki wak ingsun ||

257. tan pinaring kamurahan mami | de tan beda ingong | nêmbah muji ing rina wêngine | êndi ganjarane murah asih | adil tlênong tlêning | adile barênjul ||

258. kêdumêlan muring-muring sami | nangis anggêlolo | pan mêndhokol sabithi atine | nulya wontên santri kang nyilihi | lungsêt dèn tampèni | agupuh winasuh ||

259. pan kumêrab para santri-santri (638) | sarerehan golong | para lurah dadya pêngarêpe | Ki Murtala Murtaja Murjaki | bagus Jaelani | gus Soleman Yusup ||

260. gus Jamjani Arpami Tabrani | Belawi gus Unoh | gus Yahya gus Suhada gus Juhèr | gus Ngaripin Musin Mukin Yasin | Janodin Ngabidin | Sarapdin gus Jadun ||

261. gus Juakir Ngajujir gus Kanjir | Wajir Tamin Nahot | gus Tabyani Johari gus Jahèr | Bahri Bahwi Kanawi Tukrani | gus Tayib gus Brahim | gus Yunus gus Tamsur ||

262. gus Dawud Dulsungur Dulmudangi | Dulkabir Dulkaop | Dulkahar Duljalal Duljalalèn | Dulkami Dulkamid Ngabdulgani | Dulkamil Dulmuhyi | Dulsudur Dulgapur ||

263. Dulsukur Dulkulur lan Dulbasir (639) | Dultaksir Dulsuro | Dulmansur Duljabur Ngabduljaèt | Nurjani Nurngali Nurkamari | Nurani Nurbani | Nuriman Nursuhud ||

264. sarêng prapta para santri-santri | nêmbah tata lunggoh | apan nora jèjèr jêjêl bae | Kyai Bayi mulat ing pra santri | arahab tyasnèki | nulya ingkang rawuh ||

265. Jayèngraga kampuh cindhe abrit | pinarada mompyor | pan biludru burdiran èpèke | corak ing lung sinongkèt lo brêci | klengkam banyu manggis | ginombyok boliun ||

266. acêlana putih pinrada sri | kêpoh tundha mêdhok | mungsêr ngayu apu talibane | wêwalikan sindhêtan mêlipit | pirid lambung wingking | turut adu mancung ||

267. têpung mathis lan panêngênèki (640) | muwêr nyangkok keong | buntaring pasingsêtan lungsene | jèrèng lir laring walang walèri | acangcutan inggil | sanginggiling dhêngkul ||

268. kodhok kabêsèt anyatriani | sacêngkang angongkong | wiron sêmbulihan pêngasihe | sipat polok sandhungan amiwir | anggubah winangkis | seseronganipun ||

--- 174 ---

269. wêwalêran tan ana ngalêngkin | mêkar ambêdhodhok | ngumbar kunca winiru tap têpèn | ambêlarak nêrampad ing siti | panjanging kunca sri | tigang asta landhung ||

270. kris landhean tayuman sinêmi | kandêlan mas bunton | wrangka timaha pèlèt sêmbure | tan rasukan akokonyoh kuning | abadhong sungsun tri | tinatur mas tatur ||

271. binggêl kilat bau anting-anting (640a) | pamêkak bêbangkol | uncal rante mas udawalane | agêgongsor cêrapang pinodhi | atêkês mawingit | ajajamang sungsun ||

272. kinarang mêlok mêntul hèr thathit | sinalon kukupon | garudha ngrêm pamêkak wurine | arja sumping puspa krêna rukmi | ingoncèn mêlathi | myang gogombyonggogombyok. dhuwung ||

273. apêpaès imbane pinirit | alungit mucuk dom | sugih liring kêsit iribane | brêngos kêtug têpèn lir minangsi | pasêmon aringgit | abagus lir Wirun ||

274. pan dèn iring sarerehanèki | kabèh para bagor | samya têkês kabèh susumpinge | gêlang kilat bau anting-anting | rapèk kunca kalih | bangkol akêkalung ||

275. borèh kunir srual panji-panji (640b) | kris pêndhok mas bunton | patra êmas mengkol ukirane | oncèn tibèng dhadha sêkar gambir | anggêrêbêg asri | tiang pitu likur ||

276. Cêrmasana Widiguna Widi- | lêksana Bintaro | Gandasana Gandatarunane | Gandabaya lawan Gandasanggit | miwah Gandasasi | Gandamara arum ||

277. Gandatênaya lan Gandawangi | miwah Gandamirong | Gandapurwa lan Gandarêsmine | Gandapuspita myang Gandasari | Gandapura dèwi | miwah Gandalayu ||

278. Gandarêtna lawan Gandalatri | Gandakria kang wong | Cêrmalaya Cêrmawiragane | Cêrmajiwa Cêrmasuta tuwin | Cêrmayasa kawi | Tunjangkara badhut ||

279. Ki Nuripin kinarsan ingkang sih (641) | kinampuhan jonggrong | abris§ prayoginipun: akris. ukiran patra mengkole | sabuk sindur cêlanane kuning | binorehan kuning | sumping oncèn landhung ||

280. kopyah mathak rambute jumiwit | wangune apego | santri lugu cinara priayèn | nora santri nora amriayi | gundhul ambêlindhis | dhapure anyêpuk ||

281. rada sugih wulu Ki Nuripin | jenggote abrewok | kinanthilan cêpaka lan rone | lawan kinanthilan jangkrik gangsir | orong-orong bibis | koangan kuangwung ||kuwangwung.

282. myang wulu cangklakan dèn kanthili | yuyu walang gamboh | dhadha kinanthilan sambêr lilèn | gèdhèg-gèdhèg sukêr ting sêlênthik | bau malangkêrik | tan bisa ngêringkus ||

283. yèn sinapit ing yuyu anjêlih (642) | ginuyu pra bagor | prapta ing pêndhapa nêmbah kabèh | Kyai Bayi gumujêng ningali |

--- 175 ---

mring putra Jèngragi | ing busananipun ||

284. cara duk jamaning Kabu lêngkir | prabote mêngkono | cingak ingkang nèng mêndhapa kabèh | eram ningali mring Jayèngragi | sarwa angalami | Jawa Arabipun ||

285. ya ta wontên tamu ingkang prapti | kêkapalan rawoh | rencang rolas kêkapalan kabèh | nama Kyai Dêmang Purasani | ing Pagêrwajèki | wus nêcêp guguru ||

286. marang Kyai Bayipanurtèki | praptane agupoh | cinancangan sêdaya kapale | kèndêl anèng paregolanèki | wus kinèn tur uning | tinimbalan laju ||

287. ngangge prêjuritan amêthithing§ prayoginipun: amêthinthing. (643) | mêrabot ajarot | sêdhêng têngah tuwuh ing umure | cèkèh cikat rikat amantêsi | bêbêd nagasari | sinerong cinancud ||

288. sabuk gêdhog biru bara kuning | apêthat bêbangkol | arasukan sikêpan lurike | kancing êmas nanasan angunir | kotang biludru brit | blênggi lincis mungguh ||

289. sarualira sêngkêlat abrit | panji-panji kaos | nyuriga kris sinampiran kace | tali bandhang tas Cina nèng kèri | ikêt modang putih | basunanda tudhung ||

290. srigak lir jaka nêdhêng birai | anulya praptèng gon | kang linggihan mingsêr samya mire | wusnya lênggah Dêmang Purasani | nulya majêng ngarsi | sumêmbah angujung ||

291. angandika aris Kyai Bayi | lah wus dika lunggoh | dene kula tan wèh uningane | niat ringkês kêndhuri sabithi | Dêmang Purasani | nêmbah nuwun-nuwun ||

292. inggih mirêng wêrti kala wingi (644) | mila kula gupoh | apan sarwi nguculi êtase | mêndhêt arta tiga wêlas ringgit | kaula nyaosi | pitumbasing apu ||

293. nulya tinanggapan sarwi angling | bangêt tarimèngong | tiang pintên rencang dika kabèh | Dêmang Purasani matur naming | kalih wêlas nênggih | lancaran agupuh ||

294. Ki Baywangling alkamdu lilahi | narimèng Hyang Manon | nulya sinugata sarencange | arta sinungkên ing santri Luci | kèn maringkên aglis | mring Malarsih wau ||

295. para kyai miwah santri-santri | tumingal agawok | Kyai Bayi agung mangunahe | samya pupuji sukur ing Widi | miwah ajrih asih | ya ta kang cinatur ||

296. wontên tiang wus sêpuh sêtunggil (645) | kaki-kaki reto | pan minantên ing sadesa kabèh | dhukuh Pucangan wismanirèki | wong Wanamartèki | jalu èstri takut ||

297. myang pêrapat dhusun kanan keri | punjunge mêrono | marang pundhèn dhukuh Pucangane | luluhure ing Wanamartèki | samya munjung bêkti | ngalap sawabipun ||

--- 176 ---

298. Kyai Wanaita wastanèki | wus pikun adheyog | kaprênah pan kaki ing awune | eangeyang (dan di tempat lain). uwa ibune Ki Bayi | mila tan ngaturi | saking maklumipun ||

299. wong wus tua mung tinui-tuitinuwi-tuwi. | ing mangkya ki jompo | yun uninga ing canggah ningkahe | kêjumutan sarwi dèn jagani | lumampah wus wigih | kêthuyuk-kêthuyuk ||

300. limar biru wus lungsêt kang nyamping (646) | rasukan kêmanyon | kuluk kropak wus kawak sêmune | udhêng ubêt pisan putih lami | têsbèhe gênitri | sabuk tali datu ||

301. prapta jroning paregolanèki | Ki Bayi duk anon | gupuh mudhun Ki Bayi ge-age | nyandhak astanira ririh sarwi | ki buyut ngarasi | mring Ki Bayi wau ||

302. mudhun sêdaya ingkang alinggih | sami angrêroyom | wus pinrênah ki buyut lênggahe | nulya sêdaya sami ngunjungingujungi. | Ki Bayi ngling aris | sampean puniku ||

303. susah-susah pinarak mariki | wong wus sêpuh repot | kyai buyut Wanaita linge | mumpung aku ia mêksih urip | arsa wruha mangkin | ningkahe canggahku ||

304. Ki Bayi matur inggih utami (647) | sawabipun kaot | angling malih srawungan ing akèh | langkung sangêt sêpuhe kiai | pêpantaran tapis | wus ngajal sêdarum ||

305. jaman awal ing Pajang mêningi | wêruh duk patogog | cêr-ancêr pagêr kutha kojore | iba lamine wus kawak uwi | milane pinundhi | ing tiang sêdhusun ||

306. langkung rahmat sampean puniki | sarwi atanya lon | pintên yuswa paduka ing mangke | kyai buyut angling umur mami | taune sapriki | wus satus nêm likur ||

307. samyandhêku tumungkul kang myarsi | pitutur kinaot | ngungun tyase ngalap bêrkah kabèh | ya ta wus andungkap ngasar wanci | santri magêrsari | tan ana kang kantun ||

308. pêpak sêdaya ingkang dèn anti (648) | Ki Bayi lingnya lon | apa uwus prapta sakabèhe | samya matur têlas tana kari | jêng kyai ngling malih | Jèngraga sirèku ||

309. angirida kabèh para santri | banjura mêrono | marang kakangira Jèngwèsthine | manira laju marang ing masjid | lan pamanirèki | tuwin ki pêngulu ||

310. ingkang putra sêndika turnèki | Ki Bayi turnya§ prayoginipun: nabda. lon | èh Luci sira rumatên age | sêsanggan praboting munggah haji | Luci matur inggih | pan sampun sêdarum ||

311. Kyai Bayipanurta ngling malih | mring pêngulu alon | iki pa wus andungkap sangate | mêngko bakda ngasar sêdhêng akir | pêngantène prapti | ing paningkahipun ||

312. ki pêngulu matur aprayogi (649) | luhung nuntên bodhol | wusnya parêng budhal nulya lèngsèr | kyai buyut Wanaita ngarsi |

--- 177 ---

Ki Bayi angiring | ing wingking gumrudug ||

313. Jayèngraga animpang ing margi | sêdaya punang wong | praptèng pêndhapaning Jèngwèsthine | tan kaliru saurutirèki | jèjèr jêjêl pipit | dènira alungguh ||

314. kang lumampah ing masjid wus prapti | sêdaya agupoh | ngambil toya wulu sawarnine | binêdhugan wêktu ngasar manjing | Ki Bayi ngimami | anutug bakda wus ||

315. ya ta kang wontên kidul winarni | Amongraga dandos | sinaosan busana saking lèr | kalih pêtadhahan kêbak nyamping | clana kampuh tuwin | kulambi myang kêthu ||

316. wus arêsik sinaratan mawi | nyukur wulu kalong | nyai Daya juru pamarase | imba ingemba tanggal alungit | sêsajènya sami | nyai Daya untung ||

317. sira Ki Sèh Jamhur Amongragi (650) | dènira adandos | ngagêm sarwa seta sauyune | nyamping brêtis apaningsêt mori | rasukan cawêni | galêr galar konus ||

318. kuluk pêthak sarêbanya putih | sêbe seta mawor | têsbèh maniking toya aputèh | caripunya sinangkêlat putih | tan kêrsa mamangking | golok miwah dhuwung ||

319. pan solahing aolia wingit | tan karêm mênganggo | pêsaja wus kêrana'llah tulèn | wutuh aolianya awêning | sêmono prandening | sukur mubra-mubru ||

320. Amongraga cahyanya nêlahi | amanon yèn tinon | sabatira Jamal lan Jamile | pan kinêmbar karo sarwa langking | sapêngadêgnèki | pan samya wulung byur ||

321. Jayèngwèsthi pan akampuh bathik (651) | latar cêmêng ganggong | sabuk renda putih pan amèpèd | ngumbar konca cangcut mrak kasimpir | kampuh tundha apik | bagus mara sêmu ||

322. arasukan ginggang sutra putih | sêbe kêstop ijo | kotang akancing mirah selane | dhuwung landhean cula sinêmi | kandêlan mas adi | balewehan sêpuh ||

323. kuluk êmur jênar sêbe wilis | sinêkar argulo | pan magori Suleman têsbèhe | cêripunira rinenda kuning | kace kumbaya brit | lênggah anèng ngayun ||

324. tuwin para lurah santri-santri | kang samya adandos | wus samêkta ngangge sêkadare | pêpak sêdaya sampun miranti | nulya ingkang prapti | Panukma Panamur ||

325. pan ingiring para lurah santri (652) | wus tata alunggoh | nabda aris mring Jayèngwèsthine | kula ingutus ramanta kyai | kinèn angaturi | rakanta sang bagus ||

326. Jayèngwèsthi aturira aris | mring kang raka alon | pan punika wontên utusane | rama jêngandika angaturi | mring paduka mangkin | Mongraga lon muwus ||

327. inggih sumangga kêrsane yayi | adan nulya bodhol | sinongsongan ijêm sorot jêne |

--- 178 ---

santri tata ngurung-urung ngarsi | miwah kang ngêtêbi | garêbêg ing pungkur ||

328. ingkang anèng ngarsa Jamal Jamil | lan santri nêm golong | Jamal Jamil anabuh trêbange | ukur ngêbêm imbal kêmpyangnèki | kanêm bawa singir | lagone alandhung ||

329. singirira mung kalimah kalih (653) | ngalik-alik alon | sinauran lirihan wong akèh | pan gumrêmêng rêmpêg pawèh wingit | ngarsane kang singir | Jayèngraga bagus ||

330. jêjêl uyêl wong kang niningali | jalwèstri rêbut gon | pan sakesuk mula panontone | tumplêk lawan wong sadesa kêrig | pêrapate prapti | manca limanipun ||

331. kurang ombèr ing papan apipit | kèh bêthèk abojod | tan adangu wus prapta lampahe | anèng masjid agêng wus miranti | ing panggenan mungging | pangimanan ngayun ||

332. wus tinata jèjèr ingalinggih | uruting tua nom | tan balênjat apapak dhêngkule | ingkang lênggah kinèn lèr Kiai | Wanaita nênggih | nulya ki pêngulu ||

333. nulya Talabodin Nursukidin (654) | Pranaita mêrbot | murid Jaki lan santri Lucine | ingkang lênggah lèr wetan Kiai | Bayipanurtèki | nulya Ki Sèh Jamhur ||

334. Amongraga lênggah anèng ngarsi | kinubêng tua nom | lajêng kiwa têngên ing burine | sila bata apêpêt apipit | dalah ing surambi | ajêjêl supênuh ||

335. sawusira rèrèh ingkang linggih | sêdaya sakèh wong | dhêdhêp mênêng tan ana banene | nulya Kyai Bayipanurtèki | pamuwuse aris | mring kyai pêngulu ||

336. èh kyai pêngulu Basarodin | angrêsaya ingong | ningkahêna putraningsun Ni Kèn | Tambangraras lan Ki Amongragi | maskawinirèki | kur'an kang aplalu ||

337. nulya ki pêngulu angijabi | tangawudira lon | bismilahi rahman nirakime | ngusikum ngibadalah wanapsi | wabitak walahi | ankahtu wangindun ||

338. binta pulanin mintabi mahri (655) | kada pan mêngkono | ingsun ningkahakên maring Ni Kèn | Tambangraras lan Ki Amongragi | kêlawan mêskawin | kur'an ingkang agung ||

339. pakênira ngucap angabuli | Mongraga miraos | anrima kula ing paningkahe | Ni Kèn Tambangraras lawan mami | mêskawin kur'ani | ngalim ingkang agung ||

340. sarta amuruk ing awal akir | ahline katêmpoh | dadosa utang kaula mangke | ing dalêm donya rawuh ingakir | pêngulu nulya ngling | wa baraka'llahu ||

341. ngala kahèr wa bi palalihi | wise pan mêngkono | allahuma alipbinahume | kama alapta baenalmaki | walbardi wassalji | watin jangkêpipun ||

342. gya sêksi Talabodin jangjèni (656) | sarwi nyêpêng jêmpol | dika tampi jangji dalêm dene |

--- 179 ---

sêmangsane pakênira mangkin | aninggal mring rabi | tri taun ing laut ||

343. pitung sasi ing dharatan benjing | lia karyèng katong | tan trimane rabinira mangke | pêsthi pêgat tanpa talak sarwi | tinagih srikawin | Mongraga wus saguh ||

344. sêksi kalih satunggile kyai | Nursukidin gupoh | maca donga ngumur sabanjure | sinauran amin gêr prasami | wus paragat suci | ing paningkahipun ||

345. nulya Kyai Bayipanurtèki | sêsalaman gupoh | Amongraga ngabêkti salame | kinèn lajêng sarwi wus ajarwi | marêk èng§ prayoginipun: ing. Kiai | Wanaita sêpuh ||

346. Amongraga umarêk ing kaki (657) | angujung ing pangkon | Kyai Buyut Wanaita age | andonga rabana-rabana pi | dunya kasanatin | wabil arli ratu ||

347. kasanatan wangadabanari | nulya ngrangkul gupoh | sarwi angaras-aras ulune | wus anduga tejaning aluwih | sawusnira nuli | salam mring pêngulu ||

348. tuwin dhatêng paman sêdayèki | pra tua kang munggoh | wus mêngkana anyimpar ênggone | pan ki buyut tansah sandhing linggih | mêngkana Ki Bayi- | panurta amuwus ||

349. aparentah marang santri Luci | lah mara dèn gupoh | ajokêna sarah sêsanggane | nulya santri Luci angabani | kang sêsanggan nuli | sinaoskên ngayun ||

350. kawan bokor gêng sinêrbèt putih (658) | pan sampun sumaos | tinampanan mring Nursukidine | Talabodin Pranaita jati | abikut authi | bukak sêrbètipun ||

351. ingkang kalih bokor gêdhang kuning | kang ro jambe suroh | sêlawat sêlawe real sisèh | dadya sèkêt kang sêlawe maring | pêngulu pribadi | kang sêlawe dinum ||

352. kang pitulas mring Ki Talabodin | Nursukidin wong ro | molung real sajampêl parone | kantun wolu Pranaita Jaki | sami pandumnèki | ngawan real rampung ||

353. tuwin jambe suruh gêdhang kuning | pandume mêngkono | kyai nuduh mring santri Lucine | kinèn mundhut ambêngan kêndhuri | sigra santri Luci | mundhut ambêngipun ||

354. ingusungan mring wong magêrsari (659) | slawe ambêng abot | pan gotong pat ambêng sawijine | sigra tinata ingkang kêndhuri | ing saetangnèki | tan ana kaliru ||

355. nulya dinonganan majêmuki | gumêr amin kang wong | ambata rêbah amin-amine | wus mêngkana angêpung kandhuri | anêlung puluhi | ngrongpuluh nyapuluh ||

356. amoloni ingkang angênêmi | samya nadhah dhokoh | santri cilik rusuh pêmangane | rêrêbutan iwak ngowak-awik | duduh pindhang takir | pan kapyuk-kinapyuk ||

--- 180 ---

357. dèn wut-awut sêga sakêndhuri | kinarya balang wor | samya kêlaprut sêga jangane | rare sèkêt tukar ting jarêlih | lian anyirati | kulambi myang kêthu ||

358. comot-comot pênganggene sami (660) | santri ting galêmbor | wuwuh rame kabèh santri akèh | sami misuh wanèh anggitiki | jarit olih nilih | kasiratan duduh ||

359. lagya ngangge pamèr sarwa bêcik | bagus mrih tinonton | têmahane abangêt isine | ingkang rada sugih mulih salin | wênèh ngunguconi | ana morod mantuk ||

360. guyu-ginuyu myang muring-muring | kathah solahing wong | tan cinatur ya ta wau Ni Kèn | Tambangraras kang ingapti-apti | kinusuma adi | busana pinatut ||

361. runtutipun ingkang mara suci | ngulama kinaot | binusanan seta sauyune | pan asinjang alus gênis putih | sandhungan pêngasih | sumèrèd ing pungkur ||

362. sinembongan seta pinêrmasi (661) | adining paraos | sawat jalêngut sibak cawine | citraning sêmèn parang taritis | dinrênjêman rêmit | gigion winêngku ||

363. pipiakan sarong ing pêngasih | caconthoking wangkong | talibane ingarsa amèpèd | ngawêng ing walikat pan pinirit | aturut maripit | têpung adu mancung ||

364. pasingsêtan pamêkak ingarsi | sinumpêd anyonthong | udhêt seta pinarada adèn | pan rineka sorot tutumpaling | kang mêndhala giri | pan kinayu apu ||

365. sungsun katri tinata rininggit | taptaping wiwiron | lêre mèpèt pan winiru têpèn | mijipuh kur-ukur mêdhok kêdhik | angêmbang undha sri | alandhung linuhung ||

366. buntal seta argulo inganggit (662) | puspa mara dalon | anggrèk wulan sêmboja mênure | mayang wingitan lan mandhakaki | sikatan saruni | sêmbulihanipun ||

367. muwêr pinasang ngawêng ing wuri | anangga caconthok | buntaring buntal kanan kerine | dadya uncal gumantung arakit | wida jênar aming | tungtung rêmu-rêmu ||

368. kalpika jumêrut mirah abrit | hèr laut sumorot | sêngkang pênunggul intên bumine | cundhuk mêntul hèr thathit nêlahi | tasik ngima nipis | sumilak sumunu ||

369. wusira binusanan rêspati | tan ana winaon | Ni Malarsih tyas sangêt ngungune | myat ing putra tanpa samèng jalmi | ya talah si bibi | bisa gawe rungrum ||

370. nulya Cênthini dèn busanani | sinjang cindhe ijo | sinembongan gadhung mêlathine | pinarada kinumudawati | las-alasan asri | buntal sêtaman rum ||

371. ingudhêtan pan mêndhala giri (663) | tumpal piniraos | winidan jênar gêbêgan adèn | kalpika tajug mirah lilintring | sêngkangira adi | sêkar sêtaman byur ||

--- 181 ---

372. langkung pelag Cênthini yu luwih | lir pêngantyan yêktos | wusnya binusanan Cênthini nèng | wurinira Tambangraras sang lir | wintang anyêlêki | ing wulan sumunu ||

373. tunggil teja kaot agêng alit | Cênthini katonton | pan angêpak wong sadesa yune | sawusira sang ro busana di | ya ta Ni Malarsih | malih rum amurus ||

374. lamun sampun wayah dika bibi | kula bêkta mring gon | anèng dalêm wus akir sangate | nyai Daya wuwusira inggih | sumanggèng karsèki | pan punika sampun ||

375. nulya binêkta mring dalêm ngarsi (664) | Tambangraras tinon | pan asukup tua nom myang rare | miwah kang anèng pawon ningali | samya tilar kardi | lumayu andulu ||

376. sami praptèng dalêm amiranti | nèng jrambahing kobong | kêlasa lus susun tri sinêrbèt | mamrik sinêbaran sarwa sari | nulya Luci prapti | tanya sampunipun ||

377. Ni Malarsih anauri aris | ia wus mirantos | santri Luci wangsul age-age | atur marang ing Kiai Bayi- | panurta ngling aris | mring Mongraga wau ||

378. tuwin mring kang sêpuh-sêpuh sami | sêdaya rumojong | nulya nuduh mring santri Lucine | kinèn budhalêna para santri | ingundhangan aglis | umangkat sêdarum ||

379. tinata jèjèr saurutnèki (665) | sêdaya wus bodhol | aprayoga ing lampah tatane | ulur ngurung-urung kanan keri | miwah kang ngêtêbi | garêbêg ing pungkur ||

380. miwah ingkang jalma niningali | gumêrah punang wong | jalu èstri pêpêt arêbut gèn | ingkang gendhong anak ting jalêrit | yêl-uyêlan sami | tanpa rungwan umyung ||

381. jêjêl nunjêl jujul papan pipit | kang jongkong-jinongkong | sawarnine pagêr jaro bêthèk | rubuh ingabyak wong niningali | lêbur kitrinèki | dèn ilês lir rumput ||

382. miwah wisma kang cêlak ing mêrgi | akèh omah dhoyong | kang ringkih rubuh êmpyak èmpère | nora kêna wong akèh sinapih | wong dodol ting jêrlih | wutah mawut-mawut ||

383. ya ta ingkang lumampah ingiring (666) | sinaroja ing wong | ingkang anèng ngarsaning pêngantèn | Jamal Jamil wong ro anêrbangi | pong pêk tong ting tong gring | dhung dhung bêng pung pung brung ||

384. santri nênêm ngêlik ngalik-alik | arum aruntut wor | sinauran ing wong sêdayane | pan arêmpêg satitahe muni | mung kalimah kalih | lon lêlah alandhung ||

385. Amongraga lampahe awingit | cahyane mêncorong | anêlahi pasamuanpasamuwan. kabèh | amiarsa lêlagoning singir | suhuling tyas dikir | sangsaya anganyut ||

386. tan rumasa nèng jaman donyèki | mung akerat manggon | apan wus nora kabere-bere | anumusi tyas kang niningali | kathah mrêbês mili | kapênêdên dulu ||

--- 182 ---

387. myat miarsa solahbawanèki (667) | tyase kèh mêrongkol | ngarak pêngantèn kaya kêpatèn | ting salênggruk wong kari ningali | saking tyas kêpengin | sangêt barêbêl luh ||

388. saking bungah-bungahe ningali | bêcik kang tinonton | Amongraga kinanthi astane | mring Ki Buyut Wanaita nênggih | lampahira ririh | kêthuyuk-kêthuyuk ||

389. Jayèngraga ambancèr nèng ngarsi | baguse katongton | kang tan wruh dèn arani pêngantèn | anèh dhewe sigit anjêlanthir | wong kang nom-nom èstri | kathah kang kêpoyuh ||

390. samya ngucap sru pating kêlikik | darapon kadulon | kang liniring runtuh ting garègèl | salendhange wudhar gêlungnèki | kêmbên tan ngopèni | kêndho tapihipun ||

391. datan ana mingkêm lathinèki (668) | kèh nyêngoh mêngongoh | ana ngathungi kinang iribe | rêracikan kinang suruh sêmprit | ngêgar-gar jêriji | ngêblongkên gumuyu ||

392. amung Jayèngraga kang pinêndir | rinêbot pandulon | sabab bagus dhewe sigit dhewe | kanthèt dhewe bancèr andhèwèki | wokaning parèstri | dêrodos angilu ||

393. Kulawirya solahe kinardi | lumaku tinonton | ginaguyu dene lir pênamèng | malah nosot thithik jroning ati | tan mandhani§ prayoginipun: madhani. ênthik | thikane wong bagus ||

394. tan wus ucapên kang niningali (669) | tan adangu rawoh | santri pangarsa kèndêl praptane | jibêg ngadêg ngêpung angubêngi | têpung gêlang pipit | nganti ingkang rawuh ||

395. pêngantyanya lagya praptèng kori | singir salin lagon | asrakal badru§ prayoginipun: badrun. ngalaenane | pan gumuruh swaraning asingir | mêksih ngadêg sami | asrakal anutug ||

396. prapta kèndêl satêngah mêndhapi | pan amangu ngantos | ing jro wisma nulya mapagake | bok Cênthini kinanthi nèng kori | nora kêna têbih | lan Ni Kèn Tambangrum ||

397. kanan ingkang ibu Ni Malarsih | wuri mantu karo | Nikèn Turida Rarasatine | namung nênêmipun bok Sumbaling | kang tumut jênêngi | kang sêdaya lungguh ||

398. Sèh Mongraga kang kering Ki Bayi | kananira munggoh | wuri Jayèngwèsthi Jèngragane | kanêm ki pêngulu Basarudin | kang sêdaya mêksih | ngadêg soring tarub ||

399. langkung tata tetela kaèksi (670) | kang nonton tan rusoh | plalah mêndhêt andha angadhêmpèl | andha têpung parik turut pinggir | mung katon rêrai | sukup andudulu ||

400. sangsaya sru gumêrah swaraning | asrakal dèn êtog | samya erak pinêksa swarane | miwah kang nonton cilik jalwèstri | sami tumut singir | sangsayèmbuh umung ||

401. samya majêng lampahira ririh | gathuking patêmon | satêngahing kori gêng panggihe |

--- 183 ---

antarane anèng jro lan jawi | gêgantalan gênti | ila-ilanipun ||

402. toyèng bokor sêkar sataman sri (671) | pan kinuman êndhog | tinibakên kumêprok pêcahe | wus siniram toyèng bokor nuli | tinètès toya tis | ingêmbun ping têlu ||

403. nulya kinèn nêmbah padèng laki | Tambangraras gupoh | mêndhak nêmbah sumungkêm sukune | sarwi ngaras dêlamakan iring | tuwin kanan kering | sawusnya alungguh ||

404. nulya tinarik astanirèki | mring kang ibu alon | sigra kinanthi wau astane | wus praptèng gon tata sami linggih | ki buyut nêngahi | kang sêdaya mêtu ||

405. ingkang kantun amung Jayèngragi | kinèn linggih kulon | cêlak mring kang raka pinêngantèn | jajar lênggah kilèn Jayèngragi | nuntên Amongragi | nuntên kyai buyut ||

406. nuntên Ni Kèn Tambangraras nuli (672) | Cênthini tan adoh | jèjèr wayang mêngkana patute | ingkang ibu nèng ngarsa kêpering | Turida Rasati | ro samyanèng ngayun ||

407. miwah pra bibi ua lan nini | anèng wetan kulon | samya rêrasan pating katuwèl | ia talah bêgja bok Cênthini | tinunggil alinggih | binusanan murub ||

408. dadi pêngantène bok Cênthini | pinaesan kaot | gêlung gambyong thinèrèkan jêne | apêpêtha lêlatha pipidih | coconthok anyênthing | cicithak cêcênthung ||

409. durung ngarti ngong têmantèn iki | iku apa mêngko | têmu lawan Jèngraga bakale | Jayèngraga dene anjêlkithit | samya guyu lirih | doh mokal yèn têmu ||

410. ukur dèn gawe ngasrèn-asrèni (673) | patah lanang wadon | pan mêngkana pêngucaping akèh | nuli lêladèn wedang nèng ngarsi | pra santri kang singir | asrakal wus suwuk ||

411. kantun santri nênêm Jamal Jamil | lilirihan lagon | arang bême ngapinjal kêmpyange | panêrbange myang singire ririh | kataman nabiyi | ya Rasullulahu ||

412. katam Muhammadun ngajam Ngarbi | sauran mêngkono | nulya bawane pakam lahumèn | ayatin mashuratin nasalki | tabu biha gadin | mashura puniku ||

413. swaranira pan angasih-asih | êmpuk mêntul alon | ngombak-ombak arampak sajake | panêrbangira ngapipir ririh | pong ping ping pêk ping ping | tong ting tong bêng pong brung ||

414. wus dumugi sarukuk kang singir (674) | samya kèndêl aso | sêdaya sinugatan wedang tèh | gula batu tangkuwèh ti kucing | manisan mêpêki | ting-ting satru arum ||

415. wusnya tutug nginum wedang sami | tan ana kalêson | nulya Kyai Bayipanurtane | angandika marang ingkang rayi | dèn kaparèng ngarsi | sun tuding gawemu ||

416. Ki Suarja lan Wiradhusthèki | Panukma pan amor | Kulawirya myang santri Lucine |

--- 184 ---

gupuh majêng ngarsane Ki Bayi | angandika aris | mêngko lamun wêktu ||

417. mung perlua bae salat mahrib | nulya balièng gon | pan rakitên kandhurine kabèh | mangsa bodhoa kanêm Si Luci | nulya bêdhug muni | mahrib dhêng ping têlu ||

418. nulya Ki Bayi salat mring masjid | bubar sêdaya wong | samya salat santri sêdayane | wong nonton wus mulih wênèh kari | santri jalu èstri | sanggon-ênggon wêktu ||

419. ingkang salat ngiras busanèki (675) | mung Jèngraga karo | Kulawirya samya cucul mulèh | ya ta Suarja Wiradhusthèki | Panukma Panamir | kang arêbut pêrlu ||

420. Kulawirya lawan santri Luci | sigra marang pawon | angundhangi mring magêrsarine | kasinomanira wus tinuding | pan rinakit-rakit | lam-ulamanipun ||

421. jèjèr tata kêndhuri pinarik | ambêngan bot-abot | têpung gêlang pinggir pêndhapane | tigang dasa ambêng kathahnèki | ancak gêng dèn bêki | gotong pat barêngkut ||

422. lam-ulaman tinata sinêling | ulam matêng wutoh | bêkakak wêdhus limalas kèhe | banyak bèbèk ayam lan kêbiri | wuwutuhan sami | kèhe tigang atus ||

423. kêjawi kang sinujèn sinapit (676) | rinêmpah kinendho | kang rinatêng binakar ginorèng | kang linêmbut ingagal sinuirsinuwir. | ginodhog rinoti | kinukus sinayur ||

424. lam-ulaman pêpak sawarnaning | pêksi kewan êloh | samya ingolah kathah carane | cara Koja lawan cara kaji | cara Jawa bumi | mawarna kang sêkul ||

425. tumpêng wajar mêgana kabuli | anggi sêkul golong | sêkul punar kêpyur ura angèn | sêkul biru kêndhit lawan abrit | cêmêng gorèng gurih | loyang pulên wuduk ||

426. jangan mênir dhakoan lan tomis | asêm bobor loncom | cupang kalamuncang bênce bècèk | plêpah kuahkuwah (dan di tempat lain). kare gilegule. gurih | ladha dhublêg tuwin | windu bubus munggul ||

427. padhamara jangan pindhang putih (677) | bêlkothok lan lotro | pindhang tangkar banyak banyar gêrèh | pindhang antêp kikil pindhang pitik | pindhang keong kijing | ece yoding sungsum ||

428. dene ingkang ulam dhèngdhèng ragi | dhèngdhèng kripik abon | abon êrmus lan abon wayange | dhèngdhèng panjèn paru miwah ati | abulusan sami | dhèngdhèng gêpukipun ||

429. dhèngdhèng age daging age ati | age gêndhon tawon | age lidhah lan age umbute | age gêbung age oyod linjik | êmpal êmpuk kisi | lan pal êmpuk duduh ||

430. êmpal tungtut limpa lawan ati | tak kapur kalêpon | ginjêl babad galêng lan sumpinge | babad tala lawan babad jarit | iso srêgan tuwin | glêpahing bol pêndul ||

431. gurung widhungan lan sarèn dhidhih (678) | blutak pênthul pusoh | êmpal sakêndhi-kêndhi gêdhene |

--- 185 ---

sawarnine kalak amêpêki | koyor lidhah gitik | rambak krupuk têrung ||

432. srundèng sêmaradana lan gêbing | sêrundhèng marios | srundèng botor srundèng gundhil dhêle | êndhog bêkamal dhog pindhang abrit | cêplok kamal tuwin | cêplok dadar sawut ||

433. dadar lêmpit dadar wolak-walik | lawan dadar lajon | dadar kobis lawan dadar ledre | cêplok madon lawan cêplok jêngking | cêplok gimbal blênyik | cêplok untup-untup ||

434. êndhog banyak grati lan mêliwis | pasiran dhog menthog | crubuk groto gorengan larone | gana tawon ênthung gêndhon gudhig | olan-olan gangsir | èbi lawan lur juk ||

435. bêsngèk wadêr bêsngèk tempe pitik (679) | lan bêsêngèk tawon | trinil trulèk bontot miwah burcèt | opor bèbèk banyak menthog grati | por landhak trênggiling | opor bajing gêndhu ||

436. bêkakak gembal bêkakak kancil | kidang lawan bêlo | pêdhèt gudèl lan mênjangan komprèng | kang ginorèng myang kang dèn bakari | wêwêtahan sami | lan balêbêt kênthus ||

437. gogorengan kathik lan gêlathik | pêking êmprit bondhol | manyar joan lawan gudhawane | sribombok myang cuwiun têrinil | lan guthilang tuwin | dêruk lan drêkuku ||

438. ayêm ati mênjangan lan masin (680) | lan lêmêngan egol | gêthik dara drêkuku lan burcèt | gêthik drigul gêmak bontot trinil | trulèk kathik glathik | myang bangbangan bubut ||

439. gorengan badhèr mrêmas lan lêntri | wirasoca lêndhong | tambra mèlêm arêng-arêng bancèr | gramèh bèkèl bêncolèng lan kêting | kèpèk wagal gilig | tawès cakul kutuk ||

440. sambêl gorèng otak jroan ati | brongkos sambêl lethok | sambêl urang sambêl jengkol pête | sambêl gorèng kara kobis pêtis | bêkothok bêlênyik | urip-urip kutuk ||

441. sambêl jintên wijèn lan kêmiri | sambêl bawang laos | sambêl santên kacang lan kêdhêle | sambêl kêluan§ prayoginipun: kêluak/kluwak [kêluak]. lêmpuyang tuwin | cabe mrica jahi | dhèngdhèng sambêl balur ||

442. sambêl tracam§ prayoginipun: trancam. congor pêcêl pitik (681) | lele umbut tawon | laron êndhog wadêr plèlèk gêpèng | rêmpah gorèng gotong sidhat sili | rêmpah ênthung jangkrik | grigit pêlus wêlut ||

443. gêcok bênêm bothok bêthik sanggring | kendho lawan gadhon | êtum jamur wuku lan polone | barat kênthos êndhog lot cêpagi | druju watu kuping | kukuluban gambuh ||