Sastra Jawa

Program Digitalisasi Sastra Daerah

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Kajawèn, Balai Pustaka, 1927-12, #1641

Katalog:Kajawèn, Balai Pustaka, 1927, #1641
Sambung:
1.Kajawèn, Balai Pustaka, 1927-02, #1641. Koran, Majalah dan Jurnal | Kajawèn #366.
2.Kajawèn, Balai Pustaka, 1927-05, #1641 . Koran, Majalah dan Jurnal | Kajawèn #367.
3.Kajawèn, Balai Pustaka, 1927-06, #1641. Koran, Majalah dan Jurnal | Kajawèn #368.
4.Kajawèn, Balai Pustaka, 1927-08, #1641. Koran, Majalah dan Jurnal | Kajawèn #369.
5.Kajawèn, Balai Pustaka, 1927-09, #1641. Koran, Majalah dan Jurnal | Kajawèn #370.
6.Kajawèn, Balai Pustaka, 1927-10, #1641. Koran, Majalah dan Jurnal | Kajawèn #371.
7.Kajawèn, Balai Pustaka, 1927-12, #1641. Koran, Majalah dan Jurnal | Kajawèn #372.

Ôngka 50, 20 Jumadilakir Taun Jimakir 1858, 15 Dhesèmbêr 1927, Taun II.

Kajawèn

[Iklan]

--- [0] ---

[Iklan]

--- [901] ---

Ôngka 50, 20 Jumadilakir Taun Jimakir 1858, 15 Dhesèmbêr 1927, Taun II.

Kajawèn

Kawêdalakên sabên dintên Kêmis.

Rêgining sêrat kabar punika ing dalêm tigang wulan ... f 1.50, bayaranipun kasuwun rumiyin, botên kenging langganan kirang saking 3 wulan.

Juru ngarang - administrasi Bale Pustaka, ing sawingkinging kantor palis, tilpun nomêr 2791 - Wèltêphrèdhên.

Pasiraman ing Surawana.

[Grafik]

Mèh sabên nagari tamtu wontên pasiraman ingkang nêngsêmakên. Ing nginggil punika gambaripun pasiraman ing Surawana, têbihipun saking Pare (Kêdhiri) namung wontên pitung pal. Kathah para priyantun ingkang sami rawuh ing ngriku.

--- 902 ---

Pangandikanipun Sang Minulya Rabindranat Tagor.

Kawruh Hindhu kalihan tanah Asiah sisih kidul wetan. Kala sang pujôngga Rabindranatagor ingkang nalika punika wontên ing Kalkutah, dipun suwuni priksa dening salah satunggiling wêwakilipun sêrat kabar Inggris: ingkang minulya anglairakên gênging bingahipun ing panggalih, dene sampun kalêksanan punapa ingkang dados idham-idhamanipun, inggih punika sumêdya andon lêlana prêlu analiti kamajênganing kabudayan Hindhu ingkang sumêbar wontên ing jajahan tanah wetanan. Mênggah saking pangandikanipun ingkang minulya, kawontênan-kawontênan wau jêbul sampun anglangkungi kados ingkang sampun kacipta ing panggalihipun. Kala rumiyin ing ngriku kabudayan wau sampun dipun wiwiti, ingkang pancènipun prêlu dipun awat-awati. Jalaran saking punika lajêng katingal gêgandhenganing kabatosanipun tanah Hindhu kalihan tanah Asiah sisih kidul wetan. Dene kawontênan ingkang makatên wau kenging dipun perang dados kalih, inggih punika ingkang saperangan kawontênanipun ing tanah Jawi, ingkang saperangan malih wontên ing Siyêm.

[Grafik]

Sang minulya Rabindranatagor.

[Grafik]

Candhi Barabudhur.

Tanah Jawi lan Bali punika dipun wigatosakên sangêt dening sang minulya, jalaran saking kawontênanipun candhi-candhi ingkang sampun sami risak lan malih kawontênaning gêsangipun tiyang padintênan ing tanah kêkalih wau, lajêng anelakakên, bilih dhasaring kagunan Hindhu prasasat kapindhah dhatêng tanah sanès. Mila inggih lêrês, bilih samangke dhêdhasaripun kabudayan ing tanah Jawi katutup lan risak, kadosdene kawontênanipun candhi-candhi Barabudhur lan Prambanan, punika ingkang suwau ugi katutup ing rêrumputan ngantos pintên-pintên windu laminipun, nanging saking talatosipun para Walandi ingkang sami ahli barang-barang kina, anggènipun analiti, sadèrèngipun kagunan wau kawêntar kados wontênipun samangke, punika inggih lajêng sagêd dipun pêpulih.

Mênggah kawontênan sarta dayanipun kawruh Hindhu

--- 903 ---

ingkang kacêtha kaluhuranipun wontên ing candhi Barabudhur, miturut pangandikanipun sang minulya, bilih kawruh Buda ing tanah Jawi, punika enggal sangêt kadhêsuk dening kawruh Hindhu ingkang kala samantên gêsang malih wau. Kawruh Buda punika lumêbêtipun dhatêng tanah kêkalih kasêbut nginggil enggal sangêt, saha wiwitanipun inggih lajêng katingal agêng, nanging cacadipun têka botên dipun rampungakên, mila candranipun kadosdene kawruh ingkang amêm. Ing môngka sajatosipun para têtiyangipun ing tanah kêkalih punika pancèn kalêbêt bangsaning tiyang ingkang sami anggadhahi dhasar kagunan. Kagunanipun tiyang Jawi punika pancèn satunggaling kasugihan ingkang kaparingakên ing manusa.

[Grafik]

Candhi Prambanan.

Têtiyang wau panampinipun kawruh Hindhu kalayan rêsêping manah, beda kalayan panampinipun kawruh Buda, jalaran tumandukipun botên sagêd amranani dhatêng manah. Barabudhur punika iyasanipun satunggiling tiyang ingkang agêng panguwaosaipun, ananging patilasan-patilasan Hindhu ing Prambanan punika anelakakên têtilaraning tatacara utawi wêwatêkanipun para kawula ing jaman kina, pramila tancêbing kagunan Hindhu inggih lajêng lêbêt sangêt rumasukipun dhatêng sanubari.

Pangandikanipun sang minulya: adêgipun Barabudhur punika amiyambaki, sêpi, nanging santosa, sajakipun kadosdene satunggaling kêkiyatan anggènipun anggambar ciptanipun ingkang luhur, manawi miturut [mitu...]

--- 904 ---

[...rut] kawontênanipun, mila inggih mungguh sangêt, punapa malih kawontênanipun èmpèr-èmpèr ingkang sami cinawirêngga ing rêca-rêca, saha ingkang anggumunakên sangêt dene tansah katingal sae kemawon, ing môngka nitik tata lairipun Barabudhur punika botên nêtêpi kados ingkang dipun pikajêngakên. Malah manawi dipun taliti ingkang sayêktos, tumangkaring papêthanipun Buda ingkang kaprah, ingkang tanpa rêrênggan punapa-punapa, punika anelakakên maligi namung panguwasanipun caciptan satunggal, sarta ing ngriku botên wontên panggayuh dhatêng ewah-ewahan sanès. Kosokwangsulipun, candhi Hindhu ing Prambanan punika sae, amargi nyata, bilih caciptan satunggal sagêd kalairakên warni-warni, awit punika satunggiling yêyasan kagunan ingkang tumuwuhipun saking kêmpaling caciptan lan kawujudan. (Badhe Kasambêtan)

Babadipun Têtêdhan ing Jêpang.

(Candhakipun Kajawèn ôngka 48)

Dene wiwitipun tiyang Jêpang sami nêdha ès, punika inggih ing jaman kala samantên. Ing jaman kala nagari Jêpang dipun ratoni dening Raja Gintoku, manawi kalêrês wanci asrêp têtiyang sami simpên ès wontên ing salêbêting siti ngantos 10 kaki lêbêtipun. Ès wau dipun tumpuk wontên ing ngriku, salajêngipun nuntên dipun lêt-lêti mawi gêlaras. Anggènipun mêndhêti utawi anggènipun nêdha manawi ing môngsa bêntèr.

Salajêngipun têtiyang Jêpang inggih nêdha sêkul kados ingkang sampun-sampun, ingkang kathah panêdhanipun sarana dipun olah. Kadhang-kadhang ugi sok nêdha sêkul ingkang kaêpe (sêkul aking). Sêkul aking wau dipun anggêp utami sangêt tumrap sanguning tiyang ingkang kêkesahan, amila dipun bêtahakên sangêt. Uwos kêtan punika asring dipun wor kalihan uwos limrah, ugi dipun olah saha lajêng dipun êpe. Pangolahipun wontên ing kêndhil, lajêng dipun gajuli mawi gandum. Kala punika tanêman juwawut tingalipun ugi dipun agêngakên. Ingkang dipun pigunakakên kangge bumbu, inggih punika: kecap, cokak lan sarêm. Kala punika namining sarêm beda kalihan samangke, makatên ugi kecap. Kecap wau lajêng dados têdhanipun têtiyang ing têmbe wingking lan ing samangke, bukwit, bangsaning gandum, ingkang samangke dados têtêdhan ingkang prêlu sangêt, punika wiwit kêlimrahipun katêdha, inggih ing abat samangke kemawon.

Agêr-agêr lan sasaminipun, utawi malih pamêdaling siti, kadosdene: brambang, mrica, wortêl, kerut, bawang lan sapanunggilanipun ugi dipun têdha.

Salajêngipun bab panêdhaning daging saya suda, makatên ugi bab kawontênaning tiyang mragad rajakaya utawi ambêbêdhag, amargi kabêkta saking ajênging agami Buda ingkang lumêbêt ing ngriku angawisi bab punika. Sarêng bab makatên punika tumindak ing ngriku, satêmah angajêngakên panêdhanipun bangsaning

--- 905 ---

ece, agêr-agêr lan sasaminipun. Kajawi punika kakap utawi ulam loh sanès-sanèsipun.

Wowohan ingkang katêdha, inggih punika: pir, sarangan, jêram, sêmôngka tuwin sanès-sanèsipun. Kala jaman paprentahanipun Raja Somu, ing ngriku wiwitipun ananêm jêram kêprok saha mêdalipun katingal sae, ing jamanipun Raja Kotoku, sawêg wontên ingkang ngaturakên powan lêmbu dhatêng panjênênganing nata, asal saking tanah Koreyah. Powan wau lajêng dipun anggêp kados jampi ingkang pêng-pêngan. Lumêbêtipun tèh ing nagari ngriku ugi anyarêngi môngsa wau. Salêbaripun punika lumêbêtipun tèh ing ngriku lajêng dipun kèndêli, ing wusana ing têmbenipun ugi kaparêngakên malih.

Sarêng sampun gantos abad malih, pangolahing sêkul lajêng sarana dipun êdang, punika dipun anggêp pangolah ingkang sae piyambak, wontên ingkang pangolahipun sarana dipun liwêt wontên ing kêndhil utawi wontên ing panci. Olah-olahan ingkang makatên wau dipun wastani: kayu, nanging beda kalihan kayu ingkang awarni bubur cuwèr kados ingkang pinanggih ing jaman sapunika, ananging awujud sêkul limrah.

Nalika ing jaman rumiyin tumrapipun para luhur, kayu punika kagêm sarapan, nanging ing têmbenipun malah kangge dhahar. Kala punika panêdhanipun sêkul aking sami kathahipun kados ingkang sampun-sampun. Tumrap panyugata tamu ing môngsa dhahar mawi kaladosan: tonjiki, inggih punika ingkang sairib kalihan sêkul golong.

Tumrap ing uwos ingkang dipun sosoh utawi botên dipun sosoh, limrahing panêdhanipun sarana dipun olah, ananging ingkang kathah botên mawi dipun sosoh.

Mênggah patrap aggêmèni uwos, punika tumraping jaman kina tuwin sapunika sami kemawon, inggih punika sarana dipun gajuli juwawut: kathah tiyang adamêl kayu saking campuraning uwos kalihan jawawut wau.

Ing ngriku bab kagunan olah-olah katingal saya majêng sangêt, langkung malih bab pangolahipun ulam loh, punika angungkuli ingkang sampun. Ingkang makatên wau andadosakên gênging manahipun tiyang ingkang dipun para tamoni, dene gadhah kasagêdan olah-olah ingkang cikat sarta ingkang sagêd kapamèrakên dhatêng tamu ing sadèrèngipun dhahar. Pinanggihing olah-olahan: slad ulam loh, sop tuwin olah-olahan garingan inggih ing jaman punika.

Sarêng sumêbaring agami Buda, lajêng ngicalakên kagunganing olah-olah bangsaning daging, sanadyan tigan ing wêkdal punika wiwit katêdha kadosdene ingkang kasêbut ing buku kina.

Bangsaning pêksi ingkang kêlimrahipun dipun têdha, inggih punika bangsaning ayam alas, banyak, mliwis lan sanès-sanèsipun. Kosokwangsulipun ing bab pangombenipun powan, malah saya majêng.

Ingkang makatên punika, dados têtela bilih kawontênaning têdha ing tanah Jêpang, wiwit ing jaman kina dumuginipun ing sapunika, mèh botên wontên bedanipun.

--- 906 ---

Abên-abên Tiyang kalihan Lêmbu.

Kasênênganing manusa punika warni-warni sangêt, kados ta: tayuban, dhansah, gambusan, lan sanès-sanèsipun.

Satunggiling nagari punika tiyangipun sami anggadhahi kasênêngan piyambak-piyambak, makatên ugi ing nagari Sêpanyol, punika wontên kasênênganing têtiyang ing ngriku, ingkang tumrapipun nagari sanès dipun anggêp panganiaya utawi kasênêngan ingkang angêmar-êmari, inggih punika: abên-abên tiyang kalihan lêmbu. Mênggah cara-caranipun makatên:

[Grafik]

Ing ngriku pancèn sampun sadhiya lêmbu jalêr pilihan ingkang tansah ingupakara murih galakipun. Manawi sampun dumugi titimangsaning abên-abên, lêmbu wau lajêng dipun bêkta mawi krangkèng dhatêng satunggiling papan wiyar, ingkang dipun ubêngi ing pêpanggungan mawi undhak-undhakan kangge linggihipun têtiyang ingkang sami ningali, ing ngriku inggih dipun sadhiyani panggung ingkang maligi kangge palênggahanipun sang nata sawandu-wandawanipun, tuwin para luhur sanèsipun. Manawi panggenan ngriku sampun pêpak ingkang sami ningali, lêmbu lajêng dipun êculakên. Dene têtiyang ingkang sami kapatah dados mêngsahipun, punika kaperang dados kalih, ingkang saperangan têtiyang lumampah dharat sami anggêgiro lêmbu sarana pirantos awarni sutra abrit saha sasisihipun cêmêng, ingkang wiyaripun kirang langkung saelo pasagi, ingkang saperanganipun malih, têtiyang sami numpak kapal ambêkta dêdamêl pêdhang anggar. Patrapipun têtiyang ingkang kêdah anggêgiro wau, sami anglêlèdhèk lêmbu sarana sutranipun abrit, dipun cêpêngi ing tangan kalih, kajèrèng wontên sangajênging lêmbu. Sarèhning lêmbu punika manawi sumêrêp wêwarnèn [wê...]

--- 907 ---

[...warnèn] abrit-abrit têmtu gambira, amila sarêng dipun athungi ing abrit-abrit wau, inggih lajêng têrus dipun srudug, ananging saking kaprigêlanipun, tiyang ingkang kasrudug wau lajêng endha, saha amalik abrit-abritipun linintu ingkang cêmêng, makatên salajêngipun ngantos lêmbu dados muring-muring sayêktos. Manawi lêmbu sampun katingal muring-muring sangêt, mêngsah ingkang numpak kapal lajêng dhatêng amurugi kalayan nyobi nyuduk lêmbu mawi pêdhangipun anggar.

Mênggah kawontênanipun abên-abên wau, manawi mêngsah ingkang numpak kapal pancèn prigêl lan prayitna, inggih tumuntên sagêd amêjahi lêmbunipun. Ananging manawi lena, sagêd cilaka piyambak jalaran kasrudug ing lêmbunipun wau. Kajawi punika wontên malih ingkang mêngsah lêmbu wau botên mawi numpak kapal, namung dharat kemawon sarta inggih ambêkta dêdamêl pêdhang anggar. Kawontênanipun tiyang wau saya ambêbayani, mila bilih ngantos lena sakêdhik kemawon, jiwaning tiyang wau têmtu sagêd kabur dening singating lêmbu, mirsanana gambar ingkang kacêtha ing sisih punika.

Môngga para maos, kula aturi manggalih, punapa botên anggumunakên, ing ngatasipun jaman samangke têka taksih wontên têtingalan utawi kasênêngan ingkang ambêbayani tuwin siya-siya makatên, awit punapa inggih botên angêrês-êrêsi manah, dene pêjahing lêmbu wau prasasat dipun ranjam. Punapadene kapal, langkung malih tiyangipun ingkang numpaki, manawi pêjahipun wau jalaran kasundhang ing lêmbu, gèk kados punapa kemawon kumêsar utawi kumêpyuring manahipun ingkang sami ningali.

Ewasamantên ing tanah Jawi inggih wontên abên-abên ingkang saèmpêr punika, ananging ingkang makatên wau sampun kala ing jaman kina, inggih punika miturut cariyosing sêrad Babad Dêmak, nalika Ki Agêng ing Sêsela lumêbêt badhe dados prajurut tamtama ing Dêmak, punika kaprawiranipun lajêng kadadar sarana dipun abên kalihan banthèng. Salêbêtipun pôncakara banthèng pêjah tinêmpiling rêmuk sirahipun. Ewadene Kyagêng Sêsela botên sagêd katampèn pasuwitanipun, jalaran kagalih ajrih ing pêjah, sabab nalika muncrating êrahipun banthèng, kyai agêng mengo, kuwatos manawi kacipratan.

Wontên malih nunggil jaman, inggih punika: kala ing Dêmak kadhatêngan maesa ngamuk, saha ingkang lajêng angrisak-ngrisakakên. Sarèhning maesa wau têguh timbul, botên têdhas dipun dêdamêli, sinuhun ing Dêmak lajêng sayêmbara: Sintên ingkang sagêd anyirnakakên maesa punika, agêng ganjaranipun. Ing wusana maesa ugi pêjah dening Radèn Jaka Tingkir.

Dados kawontênan ingkang makatên punika, ing ngriki sanajan kala ing jaman kina inggih dede bangsaning kasênêngan kadosdene caranipun tiyang ing Sêpanyol wau, ananging upami jamana samangke, saminipun lare sêkolah dipun eksamên.

--- 908 ---

Antêping Kasêtyan, Têtêping Kabatosan.

Mênggah sayêktosipun, satunggil-tunggiling golongan punika pamanggihipun têmtu beda-beda, kados ta: golonganing para sudagar punika pamanggihipun têmtu botên nunggil kalihan pamanggihipun golonganing priyantun. Golonganing para sudagar wontên ingkang amastani, bilih priyantun punika sajatosipun kenging dipun wastani: garang-garing, katingalipun mila inggih garang lan brêgas, ananging: kanthong kosong. Kosokwangsulipun golonganing priyantun, punika ugi wontên ingkang amastani, bilih pandamêlaning sudagar punika salêrêsipun pakaryan ingkang asor. Mênggah ingkang makatên punika, mila inggih botên kenging dipun paibên, amargi sintên ingkang rêmên angawon-awon dhatêng golongan utawi krabatipun piyambak, punika prasasat angawon-awon sariranipun piyambak. Langkung malih manawi angèngêti wontênipun para ingkang sami nyambut damêl dhatêng gupêrmèn kalihan para kaum pagêrakan, punika kenging dipun wastani rujak sêntul sayêktos. Golonganing para punggawa gupêrmèn asring sok amastani, bilih para kaum pagêrakan punika: kuwanènên, kumêndêl-kêndêl, winihing pangrusak katêntrêmaning praja, lan sanès-sanèsipum,sanès-sanèsipun. makatên ugi para kaum pagêrakan wontên ingkang amastani para punggawaning gupêrmèn racuning kawula, kaum sanah, botên anggadhahi antêping kasêtyan, têtêping kabatosan tumrap bangsanipun, lan liya-liyanipun. Pundi pamanggihing golongan satunggil-tunggilipun ingkang lêrês, punika namung sumarah dhatêng para maos.

Èstunipun wontêning pasulayan antawisipun satunggil-tunggiling golongan, punika botên ngêmungakên ing samangke kemawon, ananging wiwit rumiyin mila, kawontênanipun donya punika tansah pasulayan, tuladhan agêng: satunggal-tunggaling nagari asring ngawontênakên pasulayan rêbat unggul, rêbat panguwasa, ingkang satêmah anuwuhakên paprangan warni-warni. Makatên ugi wontênipun pakêmpalan warni-warni ing salêbêting praja. Punika ugi asring anuwuhakên pasulayan rupi-rupi.

Dene tuwuhing pasulayan ingkang kados makatên wau, yèn dipun gagas ingkang lêbêt, wosipun botên wontên malih kajawi namung nêdya badhe nyatunggalakên tekad, ingkang anjog dhatêng katêntrêman, dados saupami tekadipun wau sampun nunggil, sampun tamtu lajêng botên ngawontênakên pasulayan, awit botên wontên rêmbag ingkang botên gathuk.

Mênggah ingkang nama kasêtyan, punika inggih sampun cêtha, bilih têgêsipun anyêtyani dhatêng kaanan ingkang badhe mikantuki dhatêng badanipun piyambak, upaminipun tiyang ngèngèr sêtya ing bandara, yèn tiyang dagang sêtya dhatêng tumindaking rekadayanipun, sadaya wau mênggah lèrègipun ugi lajêng nama anyêtyani dhatêng badanipun piyambak.

Dene ingkang nama têtêping kabatosan, punika raos ingkang botên ewah gingsir, [ging...]

--- 909 ---

[...sir,] botên korup dhatêng pandamêling liyan, awit samôngsa namung tansah kêsuk saking dayaning liyan, batosipun inggih tansah botên têtêp.

Ingkang makatên punika, dados saupami manungsa tansah anêtêpi dhatêng raos kalih prakawis wau, bokmanawi inggih lajêng têbih dhatêng pasulayan, awit sumêrêp dhatêng ancêr ingkang pancèn tansah têtêp tanpa oncad. Nanging samôngsa ewah saking bakunipun, lajêng dados anglambrang malih.

Mila mênggahing pamawas, wajib manungsa kadunungan dhêdhasar kalih prakawis wau, yèn kalampahan makatên, tamtu lajêng angrumaosi manawi èwêd pakèwêd punika, namung saking pandamêlipun piyambak.

--- 909 ---

Karajan Mêsir.

Mênggah nagari Mêsir punika karaning tumrapipun bôngsa Arab, bôngsa Pèrsi, bôngsa Hindhu lan bôngsa wetanan sanès-sanèsipun, ananging tumrapipun bôngsa Eropah anggènipun mastani: Egiptê. Nagari Mêsir punika, nagari ingkang sampun kina sangêt, sampun kocap, kintên-kintên 4000 sadèrèngipun Kangjêng Nabi Ngisa a. w. miyos. Tumrap têtiyang Jawi, nagari Mêsir punika sampun dipun sumêrêpi cacriyosanipun, kados ta: ing cariyosasipuncariyosanipun. Dèwi Juhar (Johar)manik, lan ingkang kasbut ing dongèng-dongèng sanèsipun. Amila ing ngriki prêlu anyariyosakên sawatawis bab kawontênanipun nagari Mêsir.

Ing kinanipun, bôngsa Mêsir punika kacariyosakên sampun inggil bêbudènipun. Kala punika piandêlipun tiyang Mêsir dhatêng dewa warni-warni. Kapitadosanipun sasampunipun pêjah, ugi manggih gêsang malih. Utawi malih tiyang ingkang pêjah mulya, punika ingkang mayitipun botên risak, amila ing jaman punika têtiyang Mêsir kasuwur anggènipun sagêd angrimati mayit-mayit ngantos pintên-pintên èwu taun botên risak. Tumrap tiyang limrah pangrimatipun wau namung wontên ing guwa-guwa, ananging tumraping para raja sami dipun yasakakên candhi, ingkang kangge ngrimat utawi papan pangrimatan layon-layoning raja wau, dumugi samangke taksih, ing ngriku ugi wontên sêsêratan Mêsir kina, ingkang sawatawis sampun kasumêrêpan suraosing pikajêngipun, saha ingkang anjalari sumêrêpipun dhatêng babading Mêsir sawatawis.

Mênggah babading nagari, Mêsir punika kagolong sêpuh piyambak. Wiwit kintên-kintên 4000 taun sadèrèngipun Kangjêng Nabi Ngisa miyos, sampun wontên ingkang jumênêng nata ngantos turun-maturun pintên-pintên nata. Ananging nagari Mêsir punika tansah kalurugan ing karajan saha katêlukakên, kados ta: kalurugan ing praja Suriah, ngantos ingkang jumênêng nata ing ngriku ugi bangsaning tiyang Suriah. Ing wêkdal punika karajan Mêsir katingal majêng sangêt, jalaran saking anggènipun tansah agêgulêtan kalihan bôngsa Grik, kathah tiyang Mêsir ingkang sami nulad kawruh tuwin kabudayanipun tiyang Grik. Nanging pangêsuripun karajan Suriah wau botên langgêng, [lang...]

--- 910 ---

[...gêng,] namung watawis 150 taun laminipun, lajêng gêntos kêsur ing karajan Pèrsi, ugi botên dangu, lajêng madêg piyambak, ananging ugi wangsul kabawah ing Pèrsi malih. Botên dangu lajêng dipun rêbat dening Sultan Iskandar Dulkarnèn ing Magêdhoni, dangu-dangu ing ngriku lajêng wontên ingkang madêg nata. Wiwit punika kawruh Mêsir saya kadhêsêk ing kawruh Grik, lan pandhêsêkipun kawruh Grik wau dados kasuwur. Ing ngriku lajêng dados dêdunungipun para ahli kawruh. Inggih ing salêbêting jaman wau, tuwuhing kabudayanipun bôngsa Mêsir ing bab yêyasan, ingkang ngantos sapriki taksih pinanggih tilasipun, inggih punika: candhi warni-warni. Salajêngipun nagari Mêsir kêrèh ing krajan Ngêrum, saha lajêng kathah tiyang ingkang sami ngrasuk agami Kristên. Ananging sarêng tuwuhipun agami I-

[Grafik]

Layonipun Raja Pirangon, ingkang rinimat sampun ewon taun.

--- 911 ---

slam, Mêsir wau lajêng karêbat ing bôngsa Arab, saha kathah tiyangipun ingkang lajêng sami lumêbêt ing agami Islam ngantos sapriki. SasapunipunSasampunipun. punika, nagari Mêsir lajêng dados bawahipun karajan Turki, saha ing ngriku dipun wontênakên pangagêng, ingkang dipun wastani: kèdhiphê, têgêsipun: raja mudha.

[Grafik]

Nginggil punika gambaripun Sang Prabu Phuad, nalika maratamu ing karajan Bèlgi, nitih rata saking sêtatsiyun dhatêng kadhaton. Ingkang lênggah ing sisih kiwanipun Prabu Phuad, nata ing Bèlgi, ingkang lênggah ngajêng pangeran adipati ing Bèlgi.

AnapingAnanging. dangu-dangu lajêng tuwuh pasulayan ingkang anjalari botên adamêl têntrêming nagari ngriku. Ing môngsa wau kêtrambul dhatêngipun Raja Napoleon ing Parangakik, nglurug pêrang ngriku, ananging botên dangu lajêng wangsul malih. Kacariyos, kala ingkang jumênêng raja mudha ing Mêsir: Sang Muhamad Ali, pasulayanipun kalihan Turki saya sangêt, ngantos karajan Eropah sanès-sanèsipun sami tumut angrêrapu murih sampun kêlajêng-lajêng. Ananging ingkang makatên wau andadosakên kêkiranganing arta ing praja Mêsir, ingkang anjalari wontênipun praja Prasman tuwin praja Inggris, tumut amranata kawontênanipun praja Mêsir. Satuwuhing pêrgêrakan kabangsan, praja Prasman lajêng mundur, kantun nagari Inggris. Saking rêrigênipun Inggris, karajan Mêsir lajêng sagêd pêthal saking karajan Turki, saha lajêng sagêd madêg piyambak, ingkang kanthi dipun awat-awati karajan Inggris. Wusananipun ing ngriku lajêng dipun wontêni praja kados kawontênanipun ing jaman samangke punika. Dene ingkang jumênêng nata sapunika: Sang Prabu Phuad, ingkang sapunikanipun pinuju lêlana dhatêng ing tanah Eropah.

[Iklan]

--- 912 ---

Jagading Sato Kewan.

Sayêkti datan nglêngkara / yèn ginagas kaananirèng pêksi / kadi warta kang kapungkur / ananing kagaraja / kang ngratoni sanggyanirèng para manuk / tan lyan sing gagah prakosa / karosane miyatani //

Lan ambêgirèng kamurkan / datan pae lir kamurkaning janmi / nêdya kawasa anggulung / ngratoni wanawasa / tanpa mawang singa katon dadya mungsuh / linawan kanthi kadibyan / amrih unggul andhèwèki //

Amung bedaning kukila / dêrêngira tanpa kinanthèn budi / mung bôndha kêduga purun / lan mung anut turunan / datan darbe watak kang nyêbal sing turun / mênggah kaluwihanira / têtêp kadi kang nuruni //

Dadya yèn pinikir nyata / nyatanira kaluwihaning pêksi / yêkti datan aran punjul / mung aran kaluwihan / kang kinodrat datan luwih saking ukur / amung kliruning pangira / ngêngira yèn iku luwih //

Lan kaanane têtela / singa unggul pasthi adarbe titik / kasantosan kang gumadhuh / anèng jiwangganira / anêng suku atanapi anèng cucuk / yèku kang môngka sarana / manglawan ring ripu sakti //

Kadi ing gambar punika / pêksi rangkok cucukira kêtitik / agêng myang katingal bakuh / duk anèng wanawasa / mawèh ebat kadi ratuning wana gung / ing sasolahbawanira / datan pae manuk bêri //

Ing kalanira kalangan / aburira kumleyang ngukur langit / nanging katon sarwa wagu / clorote kadi niba / satibane nèng pencokan mawèh giyuh / pindha narendra sewaka / siniwi ing para dasih //

Nanging ing puwaranira / yêkti kasor dening kang akal budi / nadyan angumbara muluk / gampang klêbu ing kala / têmah kèlês kalêbu maring tarungku / umanjing dadya klangênan /mung pikolèh milangêni //

Miwah ambêging kukila / tanpa surut dêrênging sêdya maksih / ngatonkên santosanipun / tanpa wangwang umulat / tutup wêsi minôngka sumpêling ranu / binuka kalawan gampang / mung kadi ambubut têki //

Kadi rarasing dolanan / têmah mawèh nêpsune ingkang jagi / tanpa kêndhat anggung nutup / apan mangke têtela / kaananing samubarang kang tinêmu / kang gumêlar anèng donya / yêkti mung dadya palupi //

Myang isi lairing karya / kang pinurih rarase migunani / sumrambah sadayanipun / dadya kaananira / amung sarwa wèh pirêna lan pakantuk / makatên salaminira / marma yogya dèn pèngêti //

--- 913 ---

Darmawisatanipun Petruk.

Anglajêngakên wicantênipun Petruk dhatêng Garèng bab anggènipun lêlana mubêng ing Jawi Tangah.

Garèng : Lho, Truk, aku kiyi gumun bangêt, ing atase kowe têka wani ngadhêp marang para luhur, donga apa sing kowatak, apa kowe nganggo donga: sukmum bukmum umyum pha…

Petruk : Hara ta, apa pantês, ana ngadhêp para luhur kathik nganggo donga mêngkono, anggone donga kuwi rak yèn kêtêmu asu galak, sajêrone ngrapalake, jêmpole tangan nganggo ditêkuk, cikbèn asune ora bisa nyokot, lho, sêmono kuwi tumrap wong sing prêcaya. Balik wong sing arêp ngadhêp para luhur kuwi, sing prêlu dhewe kudu nglungguhi andhap asore, aja pisan-pisan tranyakan, awit sanajan priyayi luhur sing kosowani kuwi, dudu panggêdhemu, dadi ora bakal bisa ngapak-apakake nyang awakmu, ananging yèn kowe nglungguhi andhap asormu, kowe bisa ngatonake, yèn kowe anaking wong bêcik-bêcik, lan bocah sing olèh pangajaran, ananging yèn kowe cumanthaka lan tranyakan, amarga rumasamu priyayi luhur mau ora bisa barang-barang nyang kowe, la kuwi kowe rak banjur katon bae, yèn sawijining wong urakan ora wêruh tatakrama, lan dudu bangsaning pangajaran. Mulane sajêrone aku lêlungan kiyi, iya tansah dak jaga bae, aja nganti aku diunèkake: gumêndhung Si Damarwulan…

Garèng : Wiyah, bok aja susah disêsêli langêndriyan, nuli critakna bae anggonmu ngadhêp para luhur, lan apa karêpmu.

Petruk : Lho, saiki kowe tak kandhani, mung bae poma aja kôndha-kôndha nyang wong liya, amarga kiyi wadi bangêt. Anggonku lungan mênyang ngêndi-êndi kuwi, sabênêre supaya laladane kalawarti Kajawèn bisa luwih jêmbar, dene para luhur sing dak sowani kuwi sing akèh mung sing dak têpungi bae, lan tilas kônca sêkolah.

[Grafik]

Garèng : Iya ora gumun aku saiki, dadi anggonmu wani sowan marang para luhur kuwi, amarga sing akèh-akèh uwis kok têpungi, apa manèh tilas kônca sêkolah, mung bae ana sing dak gumuni, dene para luhur liyane ora kosowani, utawa manèh gêgayutan karo para luhur kuwi, apa ora nuwuhake prentah alus.

Petruk : La kuwi, panrêkamu ki ming arêp ala bae, mula ya nyata: wong kuwi yèn atine ora suci, panrêkane nyang wong liyane iya ora suci, mêngkono uga sawijining [sawi...]

--- 914 ---

[...jining] maling, kuwi panrêkane, yèn wong liya-liyane iya dhêmên nyênyolong. Dene anggonku sowan mênyang para luhur, sabênêre arêp anglungguhi andhap asorku, ing sarèhne aku arêp gawe propagandhah bab kalawarti Kajawèn marang bawahe, wis wajibe aku kudu nyuwun pamit marang pandhuwurane, prêlune aja nganti aku diarani utawa didakwa sing ora-ora, mara, pikirên, apa iya ora lara nyang ati, wis rêkasa calila-calili baludhas-baludhus turut omah, yèn ora kapriksan para panggêdhe, kathik banjur diarani culik utawa bangsaning kêmênis. Seje yèn wis ana palilahing para luhur, atine bisa ayêm, anggone nindakake propagandhah iya banjur bisa angulêr kambang, sawiji-wijining priyayi sing tak têmoni, aku iya banjur bisa nandukake. Klilan matur:...

Garèng : Hara, kok banjur ngêthoprak, wis, critakna, ing Cilacap priyayi luhur sapa sing kojujug, lan kapriye aturmu.

Petruk : Sing tak sowani dhisik wis mêsthi iya kabupatèn, awit sing jumênêng bupati ing kono, tilas kônca sêkolah ing Plêdhing Magêlang, ewadene aku iya ora wani drojog-drojog munggah rolak kabupatèn, sing tak jujug dhisik bêndara mantri kabupatèn sarta banjur tak suwuni pitulungan karsa anglantarake sowanku nyang kangjêng bupati. Kala samono gêlaku sajagad abuh têmênan, awit wêktu kuwi ingkang bupati lagi gêrah bangêt. Yah, apa bolih buat, aku iya banjur pamit bae, sumêdya klintong-klintong, manawa-manawane ana jarit, klimpe nyang memehan. Barêng lakuku ngliwati kantor landrad, ing kono sacleretan aku wêruh, yèn sing dadi gripir landrad kuwi jêbul Walônda kancaku dolan kalane aku isih kuncungan, aku iya banjur mlêbu kantor bae: bluwêng, lan awèh ormat apa mêsthine, dhah, mênir. Tuwan gripir iya banjur mangsuli urmat: dhah, Petruk, apa baik. Sauwise tuwan gripir lan aku padha anggêdobrol warna-warna, pungkasaning rêmbug aku banjur nyuwun pamit apa kaparêng agawe propagandhah marang para punggawane, wangsulane: iyah, bolih sêkali, sèh. Cêkakane aku iya banjur gawe lèngsêng bab anane Kajawèn, satêmah ana siji loro sing krêsa dadi lêngganan, lumayan. Sarèhning wis rampung prêluku, aku iya banjur nyuwun pamit. Saka kono aku banjur kêtêmu bandara patih (kabênêran panjênêngane iya tilas kônca sakolah) bandara asistèn wadana, para priyayi lan patikulir liya-liyane, kabèh-kabèh iya padha krêsa dadi lêngganan, lan padha saguh anjêmbarake kaanane Kajawèn marang para mitrane, Alkamdulillah, rada olèh gawe lakuku, liya dina dak critani banjure lêlakonku.

--- 915 ---

Jagading Wanita.

Bab Anggèn-anggènipun Lare.

Lare punika prêlu sangêt dipun panganggèni, ingkang supados brukut badanipun, dados botên gampil kengingipun sêsakit kulit tuwin mangsuk angin. Punapa malih paedahipun inggih nuntuni dhatêng lare supados botên jodhèh. Wondene badhe ingkang kangge nganggèn-anggèni lare punika, ingkang prayogi piyambak ingkang sarwa lêmês, amargi lare punika kulitipun taksih tipis, dados manawi dipun anggèn-anggèni badhe ingkang sarwa kandêl, bilih prêlu dipun sêtrika, lajêng kakên, punika badhe botên sakeca tumandukipun dhatêng badaning lare, inggih punika nêdhas dhatêng kulit. Kajawi punika bêdhahaning pangangge wau, prayogi kapara dipun longgari, pamrihipun supados awèt. Amargi lare punika kathah polahipun, saha enggal mindhak agêng.

[Grafik]

Mênggah limrahipun lare ingkang dèrèng umur gangsal taun, punika dèrèng sagêd ambedakakên awon saening badhe. Wondene ingkang dipun rêmêni namung wontên ing wêwarnèn, kados ta: wêwarnèn abrit, ijêm, jêne, tuwin sapanunggilanipun ingkang sarwa mompyor. Awit saking punika, para sêpuhing lare inggih botên kêkilapan anggèning nuju manahing anakipun, inggih punika sabên manganggèni anakipun, têmtu mawi wêwarnèn ingkang mompyor, ingkang supados rêmên manahipun. Ananging sayêktosipun, lare dipun kulinakakên mangangge sarwa mompyor wau, badhe botên prayogi kadadosanipun. Inggih punika murugakên anggadhahi dhêdhasar bosênan utawi botên gadhah pamarêm dhatêng anggèn-anggèn. Dene sababipun anggèning murugakên bosênan wau, jalaran panganggèn ingkang sarwa mompyor punika, tumanduking dhatêng manahipun lare, kraos sangêt anggènipun sontan-santun sawangan, ing satêmah lare wau manahipun kados dipun têtangi rêmên nyandhang mangangge ingkang sarwa èdi-èdi. Awit saking punika prayogi dipun panganggèni ingkang warninipun bangsaning kêlêm-kêlêman. Kados ta wêwarnèn ingkang mawi sêtrip (lorèk), pêthak tuwin sapanunggilanipun, ingkang supados botên mosikakên manahipun lare kados kasêbut ing nginggil, saha ing têmbenipun dadosipun tiyang, manawi mangangge dhawah: limrah. Kajawi punika, lare dipun kulinakakên mangangge sarwa mompyor wau benjing diwasanipun asring dados tiyang royal nyandhang (modegek). Mênggah limrahipun tiyang royal nyandhang punika, adatipun bilih panganggènipun kathah [ka...]

--- 916 ---

[...thah] ingkang nyamèni, manahipun lajêng gêla, ing wusana lajêng pados modhèl pangangge ingkang dèrèng wontên tiyang ingkang ngangge. Ing môngka kawontênaning sandhang panganggènipun tiyang punika, bilih dipun grejah pancèn kathah sayêktos, kados ta: rasukan, sinjang, udhêng, topi, dhasi, rangkêpan, tuwin sapanunggilanipun taksih kathah. Wondene satunggal-satunggalipun inggih anggadhahi modhèl piyambak-piyambak. Ingkang punika bilih sabên wontên modhèl pangangge dipun pituruti lajêng tumbas, saèstunipun inggih badhe boros sayêktos.

Mênggah pangangge ingkang tumrap kangge lare jalêr, punika botên prayogi bilih kaanggèkakên ing lare èstri. Amargi wontên ungêl-ungêlan: salin busana salin wiraga, punika pancèn sayêktos. Kula nate sumêrêp lare èstri ingkang solah-bawanipun kados lare jalêr, punika katranganipun lare wau saking sampun manuh, sabên-sabên dipun anggèn-anggèni lungsuran panganggènipun sadhèrèkipun jalêr. Dados têtela sangêt, bilih pangangge punika inggih anggadhahi daya ingatasipun lare. Dene pangangge ingkang sagêd kaangge ing lare jalêr utawi èstri, punika limrahipun dipun wastani: monyetan.

Ing nginggil sampun kapratelakakên bilih pangangge punika gadhah daya ingatasipun lare, amila panganggènipun lare punika, modhèlipun prayogi ingkang maligi pancèn kangge lare. Dados botên prayogi upami lare wau dipun anggèn-anggèni jas kados jasipun tiyang sêpuh, saha mawi dipun anggèn-anggèni jam dalah karsètipun, punapadene anggènipun sinjangan inggih kawiru cara sêpuh, amargi kajawi dhatêng sawangan botên pantês, inggih ugi andhasari nyêngkakakên dhatêng manah sumêpuh, tôndha saksinipun, lare ing padhusunan punika rupi saha lagonipun sampun sami katingal sêpuh. Jalaranipun botên sanès inggih awit saking alit mila sampun mangangge cara sêpuh (udhêng-udhêngan). Ewadene wontên kalanipun, lare wau botên wontên pakèwêdipun, dipun panganggèni cara sêpuh, kados ta: cara jongki, cara matrus tuwin sapanunggilanipun. Amargi pangangge ingkang makatên wau, sagêd andhasari manahipun lare kapengin dhatêng bangsaning karosan, punapadene dhatêng sawangan katingalipun inggih: anjalêri. Manawi saèstu nêmahi rêmên dhatêng karosan sayêktos, pikantukipun dhatêng badaning lare badhe dados jênthot saha saras. Saèstunipun para sêpuh ningali putranipun ingkang jênthot wau, têmtu rêmên manahipun. Cêkakipun nyandhangi lare punika, bilih sagêd, kapilihna ingkang sagêd anuntuni dhatêng bêbudèn sae. Kados ta : cara padpindhêr tuwin sapanunggilanipun. Taksih wontên sambêtipun.

Darpa.

--- 917 ---

KRONIEK

Kabar Warni-warni.

Pêthikan saking sêrat-sêrat kabar sanès.

Sêrat kabar Loc. Martosakên: nalika malêm Jumuwah ingkang kapêngkêr punika, ing Ngayogyakarta dipun wontênakên parêpatan, ingkang sêdyanipun badhe ngêdêgakên pakêmpalan tumrap ananggulangi tindakipun lintah dharat, mênggah badhe panindakipun kadosdene pakêmpalan makatên ing Bandhung. Kala bikaking parêpatan kathah para ingkang sami anjênêngi. Dene para pangagêng ingkang sami rawuh: paduka tuwan residhèn, wêwakil dalêm ingkang sinuhun ing ngayogyakarta, Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Arya Pakualam, lan pintên-pintên para amtênar pangrèh praja. Nalika samantên ingkang kapilih dados pangrèh, inggih punika: pangarsa: Tuwan Fris kontrolir B.B., panitra: Tuwan Schwencke, kontrolir agrarisêsakên, ardana: Tuwan Van Hombacht, administratur Volkscredietbank, paniti: Tuwan Mr. Icken lan Bandara Pangeran Arya Suryadiningrat. Dene ingkang sami lumêbêt dados warga 33, warga satunggal sabên wulan kêdah ambayar kontrubisi sakêdhik-kêdhikipun f 0.50, pranatanipun pakêmpalan sampun dipun tampi, saha ugi badhe kasuwunakên rèh pêrsun. Sampeyan dalêm ingkang sinuhun kangjêng sultan, saha Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Arya Pakualam sami katêtêpakên dados warga minulya.

Dèrèng dangu punika pulisi ing Bantul (Ngayogyakarta) ayêpêng satunggiling tiyang pribumi asli saking dhusun Pêdhês, amargi kalêpatan amêncarakên arta talèn kêthipan wontên ing pêkên. Kintên-kintên tiyang wau salah satunggiling warga saking pakêmpalaning têtiyang ingkang sami adamêl arta palsu. Prakawisipun samangke sawêg dipun urus.

Wontên pawartos, bilih Nonah Gobee inggih punika nonah ingkang anguwaosi toko barang-barang kagunan Jawi ing Ngayogya, badhe ambikak padhasaran wontên ing Saigon, ingkang badhe dipun wontênakên benjing tanggal 17 wulan punika. Kala dintên Jumuwah ingkang kapêngkêr punika sampun angangkatakên tukang Jawi kêkalih kanthi ambêkta barang-barang kagunan Jawi asal saking Ngayogya dhatêng Saigon.

Sêdyatama amartosakên: benjing wulan Januari ngajêng punika (utawi malih sadèrèngipun) sêrat kabar: Abipraya, organipun Pakêmpalan P.E.B. bagean tiyang siti, badhe gêsang malih. Dene ingkang badhe mandhegani sêrat kabar wau: Radèn Panji Nata Anala.

Kabaripun Pakêmpalan Muhamadiyah apdhèling Bayalali gadhah sêdya badhe ngêdêgakên pamulangan Jawi ôngka kalih mawi dhêdhasar agami Islam, wontên ing ondêr dhistrik Sambi.

Wontên kabar, Pakêmpalan Muhamadiyah ing Bayalali, benjing tanggal 27 Rêjêb, inggih punika anglêrêsi mikrad dalêm Kangjêng Nabi Muhamad a.w. badhe adamêl arak-arakan.

Pangurus Muhamadiyah bagian taman pustaka ing Surakarta, martosakên, bilih kala ing wulan Oktobêr 1927 ngêdalakên kalawarti Kuran Jawèn. Lan ing wulan Januari ngajêng punika badhe ngêdalakên kalawarti malih nama Hadis Jawèn, rêginipun sataun sami ngalih rupiyah.

Pangrèh gêmintê ing Surabaya, damêl usul dhatêng rad, wiwit tumapakipun taun 1928 ngajêng punika, paos pêrpondhêng gêmintê Surabaya dipun dèkèkana wêwahan inthilan 20 prêsèn.

Taun ngajêng punika pamulangan-pamulangan Jawi gupêrmèn ôngka II badhe dipun wêwahi klasipun ngantos dumugi klas 6 sarta benjing badhe kalajêngakên dumugi klas 7. Wêwahing klas wau dipun wiwiti saking pamulangan ingkang sampun majêng, saha kathah muridipun. Dados cêthanipun, botên sabên pamulangan ôngka II lajêng dipun wêwahi klasipun dados 6.

Saking Ngayogyakarta kawartosakên, bilih pangrèh agêng Pakêmpalan: Aisah, inggih punika cabangipun Pakêmpalan Muhamadiyah bagian wanita, benjing wulan Januari ngajêng punika badhe ngêdêgakên pamulangan H.I.S. tumrap lare èstri, papaning pamulangan wau wontên ing kampung Jagang.

Wontên pawartos, bilih ingkang Bupati Pamalang: Kangjêng Radèn Tumênggung Sudara Sasra Adikusuma, kaparingan ganjaran sêsêbutan: adipati.

Lulus eksamênipun kangge dhoktêr India bagian ingkang kapisan. Ing pamulangan dhoktêr India (Stovia) ing Wèltêprèdhên: Tuwan G.M. Loemban Toebing asli saking Tarutung, lan Radèn Rustamaji, asli saking Purwakêrta.

Angsal dhiplomah dhoktêr India: Tuwan Oesman Saleh gelar Soetan Temanggoeng, asli saking Padhang.

--- 918 ---

Wontên pawartos: benjing Januari 1928 ing ngajêng punika, ing Prabalingga badhe kawêdalakên sêrat kalawarti basa Mlayu, ingkang badhe kanamèkakên: Pêndhidhik. Wêdaling sêrat kalawarti wau sawulan kaping kalih, saha badhe angêmot prakawis warni-warni ingkang gêgayutan kalihan prakawis pamulasaraning lare.

Kabaripun, samangke dhepartêmèn justisi, badhe ngawontênakên apdhèling enggal, ingkang kabêbahan amriksa kawontênanipun panarikan arta dhêndhan ing sawarnining pangadilan, amargi kawontênanipun samangke, kathah sangêt arta dhêndhan ing pintên-pintên pangadilan, ingkang dèrèng kabayar.

Kala dintên Slasa tanggal kaping 6 ingkang kapêngkêr punika, baita kapal Têrnate, sampun pangkat saking palabuhan Sêmarang, ambêkta têtiyang calon haji saking Jawi Têngah kathahipun 97, dhatêng Juddah.

Dèrèng dangu punika baita kapal Patras dhatêngipun saking Banjarmasin, dumugi ing palabuhan Surabaya ambêkta calon haji kathahipun 1000.

Wontên pawartos, bilih ing apdhèling Kulon Praga (Ngayogyakarta) cacahipun tiyang ingkang kenging sêsakit padharan dhisêntri saya dangu saya wêwah kathah, sanajan ta pakaryan kasarasan tansah ambudidaya murih sagêdipun ananggulangi sêsakit wau. Ing sakawit tuwuhipun sêsakit wau wontên ing Samingalu lan Sêntolo, ananging ing samangke ing padhistrikan-padhistrikan: Nanggulan, Kalibawang, lan Watês, ugi sinêrang ing sêsakit ingkang ambêbayani wau.

Ngulamaning rad P.S.I. ingkang badhe ngawontênakên konggrès benjing wulan Januari ngajêng punika, tampi sêrat saking up bêstir Muhamadiyah, mitakèkakên, punapa Kuran ingkang dipun prêtal ing basa Inggris dening Tuwan Muhamad Ali ing Indhia Inggris, ingkang lajêng dipun prêtal ing basa Malayu dening Tuwan Cakra Aminata, botên wontên bab-bab ingkang sulaya kalihan babonipun ingkang asli. Awit Muhamadiyah gadhah pangintên, bilih wontên bab-bab ingkang botên cocog kalihan Kuran babonipun, tuwin kenging dipun wastani nuwuhakên pasulayaning pamanggih ing bab wau.

Sampun sawatawis dintên punika, ing Banyudana (Bayalali), ngêdêgakên pakêmpalan padpindêr, dados pingang padpindêr organisasi Mangkunagaran.

Miturut sêrat dhawuh kêkancingan gupêrmèn, wontên tiyang kalih malih ingkang kasingkirakên dhatêng ing Dhigul, nama Suwarna, asli saking Medhan, tuwin Soleman, saking Serang.

Kintên-kintên benjing salêbêtipun wulan Mèi 1928 ing Malang badhe wontên têtingalan amitongtonakên asil têtanèn, kados ta: jêram, kênthang, sayuran, sêkar, tuwin ugi badhe mitongtonakên bab pamiyaraning ulam tômbra.

Ingkang dipun pitongtonakên wau badhe wontên kalih perangan, inggih punika asil têtanèn ing gudhang-gudhang, tuwin sawarnining asil pantun ing sabin, punapadene kothak-kothakan tambak pintên-pintên panggenan kangge ngingah ulam tômbra. Kangge kaprêluan wau, gêwès badhe mitulungi waragad f 2000.- tuwin saking tuwan lanbao konsulèn sawêg nindakakên rekadaya ngawontênakên arta f 1000.- ugi badhe kangge ambiyantu.

Juru anggêgana Tuwan Yohanês, sêrsan bôngsa Ambon ing Surabaya, kala tanggal kaping 6 wulan punika, sampun anggêgana ngangge kapal mabur, prêlu kangge sinau, wiwit enjing ngantos siyang. Wontên ing ara-ara Marakrêmbangan dipun wontênakên pasinaon kangge pribumi, ngantos sawatawis dangu.

Wara-wara.

Andadosna kawuningan, bilih Volksalmanak Djawi (Alêmênak Jawi) sampun têlas babarpisan. Ingkang taksih Volksalmanak Malajoe (Almênak Malayu), malah sanadyan punika mêntas ngêcap malih ugi sampun mèh têlas.

Manawi mêling Almênak utawi buku-buku sanèsipun, yatra rêrêgènipun kakintuna rumiyin sarana pos wisêl.

Poma: Sampun pisan-pisan mêling sarana rêmburês, mindhak panjênêngan kêpêksa ambayar wragad kathah sangêt.

Bale Pustaka -- Wèltêprèdhên.

--- 919 ---

FEUILLETON

Lêlampahanipun Prabu Tristan lan Putri Isolde.

31

Sang Putri Isolde sêsambat mêlas-arsa: Cilaka têmên urip ingsun iki. Manawa Gusti Allah ora karsa paring kawêlasan marang ingsun supaya bisa katêmu lan Tristan manèh. Gusti Allah ngarsakake supaya ingsun mati klêlêb ana ing satêngahing sagara iki. Dhuh, Tristan, kêkasih kula, manawi kula sagêd pêpanggihan lan paduka sapisan malih, kula sampun eklas dhatêng gêsang kula. Nanging manawi kula botên enggal sagêd dhatêng utawi botên badhe sagêd dhatêng ing salaminipun, punika margi saking karsaning Ingkang Maha Kawasa. Ingkang makatên punika adamêl sisah kula ingkang tanpa upami agêngipun. Kula botên maèlu dhatêng pêjah kula, manawi sampun karsanipun Pangeran kula inggih narimah. Nanging kula pitados bilih paduka inggih badhe abela pêjah, samôngsa-môngsa paduka mirêng dhatêng ing pêjah kula wau. Awit saking gênging katrêsnan paduka dhatêng kula, makatên ugi katrêsnan kula dhatêng paduka. Paduka botên badhe sagêd seda anilar kula, makatên ugi kula botên badhe sagêd pêjah anilar paduka. Kula kêpengin pêjah sarêng kalayan paduka sarta kinubur dados satunggal, nanging pangajêng-ajêng kula punika botên badhe sagêd kalêksanan, awit Gusti Allah marêngakên kula pêjah piyambak, kalêlêb ing sagantên. Bokmanawi paduka botên badhe mirêng dhatêng pêjah kula, sarta tansah angajêng-ajêng dhatêng kula. Manawi Gusti Allah marêngakên paduka sagêd ugi waluya. Ing sarèhne kula sampun pêjah paduka badhe trêsna dhatêng wanodya sanès, inggih punika dhatêng Sang Putri Isolde ing Bretagne. Nanging manawi kula sumêrêp bilih paduka sampun seda, kula inggih botên badhe lami gêsang malih. Mugi-mugi Pangeran Ingkang Maha Kawasa karsa angabulakên panuwun kula, supados kula sagêd nyarasakên gêrah paduka, utawi kula lan paduka sagêda wangsul dhatêng ing jaman kalanggêngan sêsarêngan.

Ing salaminipun wontên angin agêng gangsal dintên laminipun, sang putri tansah sêsambat mêlas-arsa. Sasampunipun pikantuk gangsal dintên prahara kèndêl. Sang Sinatriya Kaherdin bingah sangêt, nuntên dhawuh amasang layar pêthak, supados saking katêbihan Prabu Tristan sagêd amriksani bilih baitanipun dhatêng. Kala samantên pasisiring nagari Bretagne sampun katingal, nanging baitanipun botên pikantuk angin, tansah kampul-kampul ing têngahing sagantên. Sarêng pikantuk tigang dintên tigang dalu, sang pramèswari nyupêna mangku sirahing andhapan agêng ingkang gupak êrah. Êrahipun angèngingi agêm-agêmanipun sang putri. Sang putri mangêrtos bilih panjênênganipun botên badhe mênangi sedanipun Prabu Tristan.

Kacariyos Prabu Tristan sampun kapindhahakên malih saking pasangrahan ing pasisir dhatêng ing karaton Carhaix awit gêrahipun santêr sangêt. Sabên dintên tansah muwun, angajêng-ajêng dhatêngipun sang pramèswari. Sarta tansah asêsambat mêlas-asih. Enjingipun baita ingkang tansah kumampul wontên ing satêngahing sagantên pikantuk angin, botên antawis dangu lampahipun sampun anyêlaki pasisir ing Bretagne, layaripun sampun katingal saking dharatan. Sang Putri Isolde ing Bretagne sumêdya amalês awon dhatêng ingkang raka Prabu Tristan ingkang angapusi dhatêng sariranipun. Sang putri nuntên lumêbêt ing kamaripun Prabu Tristan sarta anyakêti pasareanipun, lajêng matur: dhuh, Tristan, guru laki kula, baitanipun kakang mas Kaherdin sampun katingal dhatêng. Mugi-mugi kakang mas Kaherdin dhatêng kalihan dhoktêr ingkang sagêd nyarasakên gêrah paduka.

Prabu Tristan kagèt mirêng aturipun ingkang rayi makatên punika, lajêng andangu, pangandikanipun: yayi, apa nyata prau kang sira priksani iku praune kakang mas Kaherdin, lan manèh kapriye warnane layare.

Sang putri matur malih: Baita ingkang kawula tingali wau yêktos baitanipun kakang mas Kaherdin margi kawula botên samar dhatêng wujudipun. Dene layaripun cêmêng.

Sarêng mirêng aturipun ingkang rayi Putri Isolde makatên punika Prabu Tristan malik anggènipun sare, majêng dhatêng ing tembok, satêmah ngandika makatên: dhuh, Isolde kêkasih ingsun, saiki ingsun ora kuwat anahan urip manèh.

Sasampunipun ngandika makatên Prabu Tristan nuntên seda. Para satriya ingkang sami dhatêng sowan ing karaton sami nangisi, margi sami rumaos kecalan mitra ingkang botên gampil angsalipun malih. Layonipun Prabu Tristan lajêng kaupakara saha kadandosan sasapantêsipun, kasarèkakên wontên ing patêngahan.

Kala samantên baitanipun sinatriya Kaherdin sampun dumugi ing palabuhan Bretagne. Sang prèmèswari nuntên mandhap dhatêng dharatan saha enggal têdhak dhatêng kitha Carhaix. Panggalihipun dhêg-dhêgan kuwatos bilih Prabu Tristan sampun seda, awit samargi-margi mirêng swaranipun tiyang sêsambat sarta nangis, punapa malih loncènging gareja-gareja tinabuh botên kèndêl-kèndêl. Sang pramèswari andangu dhatêng tiyang langkung, punapaa dene ing gareja tinabuh têngaraning kapêjahan, sarta kapirêng kathah tiyang sami nangis.

--- 920 ---

Tiyang sêpuh ingkang kalêrêsan cêlak kalihan sang pramèswari matur: dhuh, sang putri, ing sapunika têtiyang ing Carhaix sami nandhang susah, margi sang sinatriya Tristan ingkang sangêt dipun trêsnani dening têtiyang ing sanagari: seda. Kawuningana sang putri sinatriya Tristan nalika sugêngipun, panggalihanipun sae sangêt. Rêmên atêtulung dhatêng ingkang kasusahan tur kêkêndêlanipun tanpa timbang. Agêng lêlabêtanipun dhatêng nagari Bretagne makatên ugi dhatêng isining nagari punika. Pramila kula sadaya sami susah.

Sarêng Sang Pramèswari Isolde mirêng aturipun kaki-kaki wau, nuntên ngenggalakên tindakipun, angênêr karaton Carhaix, lumêbêtipun dhatêng ing karaton tanpa larapan, anjujug ing panggenaning layonipun Prabu Tristan, margi Sang Sinatriya Kaherdin taksih kantun ing wingking. Kala samantên Putri Isolde ing Bretagne lênggah ing sacêlaking layon sarwi muwun, awit kaduwung anggènipun sampun nandukakên wêwalês dhatêng Prabu Tristan. Têtiyang ing Carhaix sami gumun ningali putri ingkang samantên endahing warninipun punika. Ing batos sami pitakèn, putri punika sintên, utawi tamu saking pundi. Sarêng sang pramèswari ing Cornwallis sampun dumugi ing panggenaning layon lajêng ngandika: sang putri, mugi karsaa jumênêng, kula ingkang wajib nangisi satriya punika. Sasampunipun ngandika makatên, sang pramèswari nuntên majêng mangetan andêdonga dhatêng ing Pangeran. Nuntên ambikak lurubing layon. Layon dipun arasi ambal-ambalan, nuntên dipun rangkul sarta andhawah ing sisihipun sang kinasih, nuntên seda, margi botên kiyat anandhang kasusahanipun.

Sarêng Prabu Marc mirêng wartos bilih ingkang putra Prabu Tristan tuwin sang pramèswari seda, lajêng têdhak dhatêng ing Bretagne sawadyabalanipun. Sarêng sampun dumugi ing karaton Carhaix nuntên dhawuh adamêl trêbêla marmêr kêkalih, kangge pasarean layonipun Prabu Tristan lan Sang Putri Isolde. Sarêng sampun sadhiya sadaya, Sang Prabu Marc wangsul dhatêng ing Cornwallis. Layonipun bôngsa luhur kêkalih wau inggih kabêkta. Sarêng dumugi ing karaton Tintagel nuntên dipun sarèkakên ing sawingkinging gareja. Ingkang satunggal wontên ing têngên, ingkang satunggalipun malih ing sisih kiwa. Sarêng dalu ing pasareanipun Prabu Tristan thukul têtuwuhan ingkang rumambat kêtêl sangêt. Têtuwuhan wau mrambat dhatêng payoning gareja nuntên mandhap dhatêng pasareanipun Sang Putri Isolde. Enjingipun têtuwuhan wau dipun babad dening tiyang ingkang anjagi gareja. Nanging dalunipun têtuwuhan wau thukul malih. Enjingipun inggih dipun babad malih. Ananging dalunipun inggih thukul malih. Sarêng dipun babad ngantos kaping tiga thukul kemawon, tiyang ingkang anjagi greja wau nuntên ngaturi priksa dhatêng Sang Prabu Marc. Sang prabu dhawuh: Têtuwuhan wau botên kaparêng dipun babad malih.

Tamat

Mung mung mung

Bêndara-bêndara -- tuwan -- sobat-sobat -- sadhèrèk-sadhèrèk ngaturi uninga:

Ontung bêsar -- ontung bênggala -- ontung sahohah,

Kabêtahan -- kaprêluan -- saha kasênêngan panjênêngan:

Kalawarti Kajawèn, wêdalan Bale Pustaka, Wèltêprèdhên.

Wiwit Januari 1928 badhe mêdal kaping kalih, rêgi ajêg, tigang wulan f 1,50 isinipun badhe langkung sae lan langkung pêpak, cêkakipun: jagung bakarane...

Tanggung ... ning ... isine.

Lêngganan enggal, ingkang sampun ambayar, ing wulan Dhesèmbêr punika: Kajawèn tansah mundhuk-mundhuk sowan sarana lêlahanan.

--- [0] ---

[Iklan]

--- [0] ---

[Iklan]

Ôngka 52, 45. Rêjêb Taun Jimakir 1858, 29 Dhesèmbêr 1927, Taun II.

Kajawèn

[Iklan]

--- [0] ---

[Iklan]

--- [941] ---

Ôngka 52, 5 Rêjêb Taun Jimakir 1858, 29 Dhesèmbêr 1927, Taun II.

Kajawèn

Kawêdalakên sabên dintên Kêmis.

Rêgining sêrat kabar punika ing dalêm tigang wulan ... f 1.50, bayaranipun kasuwun rumiyin, botên kenging langganan kirang saking 3 wulan.

Juru ngarang - administrasi Bale Pustaka, ing sawingkinging kantor palis, tilpun nomêr 2791 Wèltêprèdhên.

Patamanan ing Wèltêprèdhên.

[Grafik]

Patamanan rêrêngganing kitha Wèltêprèdhên punika manggèn sawetaning alun-alun Gambir, yasanipun gêmintê, nama Fromberg-Park. Ing ngriku tanpa kêndhat tansah kadhatêngan para among sênêng.

--- 942 ---

Kawontênanipun Tanah Koreah.

[Grafik]

Pangeran Rigin, ing Koreah sakalihan wontên ing Dhênhah.

Gambar ingkang kacêtha ing sisih punika, gambaripun Sang Pangeran: Rigin ing Koreah kalihan ingkang garwa, kalanipun lêlana wontên ing Dhênhah (nagari Walandi), kadosdene para nata tuwin para luhur sanès-sanès praja, makatên ugi tindakipun sang pangeran dhatêng nagari Walandi wau, inggih prêlu badhe anjêmbarakên kawruhipun. Ing sarèhning ing samangke kathah para têtiyang Koreah ingkang sami ngumbara ngêjawi, saha limrahipun asring ngakên bôngsa JêdhangJêpang. kados botên wontên awonipun, upami ing ngrikingngriki. kacariyosakên sawatawis mênggah kawontênanipun tanah saha bôngsa Koreah sawatawis.

Tanah Koreah punika peranganing siti Asiyah sisih wetan ingkang nglojok. Kala rumiyin tanah Koreah punika tanah mêrdika saha anggadhahi raja piyambak, ananging samangke dados siti bawahipun karajan Jêpang, sarta kanamakakên: Khosèn. Mênggah sitinipun ing ngriku perangan ingkang agêng wadhas, saha kathah rêdinipun latu. Ing sisih wetan tanah parêdèn ingkang urut têpining samodra Jêpang, ing kilènipun ingkang sisih lèr tanahipun radin. Hawanipun kalêbêt asrêp, saha kathah jawah, punapa [pu...]

--- 943 ---

[...napa] malih ing wulan Juli lan Agustus, ing ngriku jawahipun tansah anggrêjih kemawon.

Mênggahing tiyangipun ing Koreah punika, turunipun bôngsa Mongul (bôngsa kulit jêne). Kabudayanipun asli saking bôngsa Cina, amila miturut babadipun, ing kinanipun nagari Koreah punika kalurugan saha katêlukakên ing bôngsa Cina. Dhatêngipun bôngsa Cina ing nagari Koreah, sanajan bôngsa Koreah kapêksa dados têtêlukanipun, ewasamantên inggih kenging kawastanan satunggiling kabêgjan, amargi wontênipun bôngsa Cina wau adamêl tata têntrêm saha raharjaning praja, bab têtanèn tuwin kabudayan lajêng majêng, makatên ugi kabudayan saha kasusastran Cina ugi katindakakên wontên ing ngriku. Kajawi punika bôngsa Koreah, ingkang suwaunipun anggadhahi kapitadosan piyambak, saking dayaning bôngsa Cina wau lajêng sami angrasuk agaminipun, inggih punika agami Konyucu. Wusananipun sarêng agami Buda saya dangu saya ngrêda, bôngsa Koreah lajêng sami kelut dhatêng agami enggal wau, ingkang wusananipun lajêng sami angrasuk dhatêng agami Buda, ngantos dumugining dintên samangke punika, ewadene rumasukipun agami Buda botên patos lêbêt sangêt, amila ing samangke sanajan bôngsa Koreah punika kêcêluk bôngsa ingkang angrasuk agami Buda, ananging taksih wontên cara-caranipun, ingkang gêgayutan kalihan kapitadosan kala kinanipun. Kajawi agami kasbut nginggil, ing wêkdal samangke ugi sampun kathah ingkang sami angrasuk agami Kristên.

Wontênipun sapunika tanah Koreah punika kabawah ing karajan Jêpang, saha ing ngriku dipun wontêni guprênur jendral, minôngka wêwakilipun sang nata ing Jêpang amarentah ing laladan Koreah ngriku, dados sajakipun kadosdene tanah Jawi kabawah ing praja Walandi punika. Ewasamantên ing tanah Koreah ngriku inggih taksih wontên turunipun para raja rumiyin, kadosdene ingkang kacêtha ing gambar sisih punika, lan dumugining dintên samangke taksih tansah kinurmatan saha ingaji-aji.

Mênggah gêsangipun têtiyang Koreah punika, ingkang kawigatosakên sangêt inggih punika ing bab têtanèn, amila ing ngriku pamêdalipun siti ingkang prêlu piyambak, inggih punika: uwos, ing sisih kilèn lan kidul, kathah tiyang ingkang sami nanêm: gandum, juwawut, kêdhêle lan kara, ing sisih lèr sitinipun perangan ingkang agêng têtanêmanipun: kênthang. Kawontênanipun rajakaya katingal majêng, punapa malih lêmbu, ing ngriku katingal sae-sae, makatên ugi kapal, babi lan sanès-sanèsipun, kajawi punika kawontênanipun tiyang misaya ulam ugi katingal majêng. Kajawi sutra, kabudidayan sanèsipun katingal kirang sangêt. Ingatasing dêdagangan perangan ingkang agêng kacêpêng ing têtiyang Jêpang.

Makatên mênggah kawontênanipun ing tanah Koreah samangke. Salamining Koreah kabawah ing karajan Jêpang, bôngsa Koreah ugi sampun asring anyobi adamêl gegeran sumêdya angêbrukakên paprendahanpaprentahan. Jêpang, ananging sadaya wau cabar ing damêl.

--- 944 ---

Kolerah.

Sami-sami sêsakit, sêsakit kolerah punika sabên tuwuh wontên sawênèhing nagari lajêng kados damêl gègèr, dening panêmpuhipun pancèn anggêgirisi, gampil sangêt tular-tumularipun. Nanging tumrapipun ing jaman sapunika, sanadyan damêla gègèr, ramenipun wau namung saking ombyaking tiyang ingkang sami nêdya ajêjampi suntik dhatêng dhoktêr, inggih punika ingkang dipun wastani suntik kolerah. Wontênipun lajêng sami pating grubyug wau, nandhakakên bilih ing sapunika têtiyang sampun sami pitados dhatêng dayaning suntikan wau. Punapa malih ing samangke tiyang sampun pitados sangêt dhatêng kawruhipun dhoktêr.

[Grafik]

Patrapipun dhoktêr nyuntik.

Ingkang sampun sumêbar ing pawartos, dèrèng dangu punika ing Batawi kaambah ing sêsakit kolerah, ingkang aslinipun tularan saking tanah sabrang, utawi inggih sampun manggih tôndha yêktinipun, yêktos wontên tiyang ingkang katrajang sêsakit kolerah.

Ing sanalika wau pamarentah golongan kasarasan lajêng anindakakên rekadaya kangge sarana panulaking sêsakit wau, inggih punika suntik kolerah, ing salêbêting kitha dipun wontênakên papan kangge nyuntik ngantos pintên-pintên panggenan, malah tumraping panggenan ingkang kathah tiyangipun, kados ta ing kantor-kantor, dipun dhatêngi ing dhoktêr piyambak. Panyambut damêlipun dhoktêr kenging dipun wastani tanpa kèndêl, dene dhatênging tiyang ing papan panyuntikan ngriku tansah anglur ewon-ewon, mila salêbêtipun sawatawis dintên kemawon, kawontênanipun tiyang ingkang dipun suntik mèh sampun waradin ing saparesidhenan Batawi. Dene wohipun rêp-sirêp saking karsaning Allah, pun kolerah lajêng oncat saking Batawi, sirna tanpa lari. Malah lajêng wontên wara-waraning pamarentah, bilih ing Batawi sampun botên wontên sêsakit kolerah. Sukur, alkamdulillah.

Bab piandêling têtiyang dhatêng suntikan punika ugi dados tôndha yêkti mênggahing piandêlipun dhatêng dhoktêr, punika inggih andadosakên kabêgjan mênggahing praja. Beda sangêt kalihan kawontênanipun jaman nalika pribumi dèrèng gadhah kapitadosan dhatêng dhoktêr, sabên tuwuh sêsakit kolerah lajêng ngômbra-ômbra botên kantênan, awit saking taksih sangêting anggènipun karakêtan watêk gugon [gugo...]

--- 945 ---

[...n] tuhon, pitados dhatêng kawontênaning lêlêmbat, malah lajêng mastani manawi kolerah punika tuwuhipun saking pandamêling bôngsa lêlêmbat. Mila ing ngriki prêlu kacariyosakên sakêdhik mênggahing bab piandêling tiyang Jawi dhatêng lêlêmbat, murih kêtingal bilih piandêlipun wau sajatosipun botên mantuk ing nalar, malah lajêng adamêl karugian agêng.

Ing jaman nalika dhoktêr dèrèng kathah kados ing jaman sapunika, tumrap tiyang ing pakampungan kenging dipun wastani dèrèng sumêrêp punapa ingkang dipun wastani satunggal-satunggaling sêsakit, mila manawi wontên sêsakit nular, namung dipun wastani pagêblug. Dene ing bab sakit kolerah têtiyang Jawi inggih sampun dangu tumut ngangge têmbung wau, nanging amastani manawi kolerah punika wadyanipun Kangjêng Ratu Kidul, ingkang dipun utus ngupados tiyang, amargi Kangjêng Ratu badhe kagungan damêl, sapunika prêlu badhe ngagêm bêbau kathah.

Piandêl ingkang kados makatên wau lajêng nuwuhakên cêcariyosan warni-warni. Wontên ingkang cariyos ngakên sampun nate kêpêthuk kolerah wontên ing margi, wujudipun inggih kados tiyang limrah, kolerah wau kalihan ambêkta gêndul isinipun toya, sabên dipun ombèkakên, tiyangipun ingkang ngombe lajêng nuntak wawratan, wusana lajêng dipun aran dhatêng sagantên kidul. Wontên malih ingkang cariyos, bilih wontên tiyang ingkang dipun bêkta kolerah saraganipun. Sawênèh wontên ingkang cariyos sampun nate nglampahi piyambak, wicantênipun mêmpêng:

Tujune, tujune, barêng aku têkan ngarsane Kangjêng Ratu Kidul banjur eling. Batinku: Lha, aku iki mêsthi dipangan kolerah. Ana kanane aku banjur dipasrahi pagawean dikon asah-asah piring, nanging pijêr pras-prês pêcah, pancèn tak jarag. Lan aku sabên olèh cadhong ora tak pangan. Klekak-klèkèk aku pijêr ambêlèhi pitik bae, la wong doyanaku pancèn panggang pitik. Barêng patrapku mau konangan, aku banjur ditundhung. Aku banjur lunga arêp mulih. Satêkanku ngomah, jêbul aku wis dipitungdinani, biyangne thole lagi ngujubake sêdhêkahku. Aku banjur muni: Aku ora midasida. mati. Wis ayo aku milu ngêpung, ujube slamêtan bali urip.

[Grafik]

Ombyaking tiyang ingkang sami dhatêng nêdha dipun suntik.

Cêcariyosan ingkang lôngka kados makatên wau limrahipun lajêng dipun anggêp nyata. Hêm.

Ing sapunika kados tumrapipun tiyang kathah sampun [sampu...]

--- 946 ---

[...n]

botên prêlu dipun sêsorahi ing bab kawontênan ingkang anjalar sakit kolerah punika, namung dipun sampe kemawon sakêdhik, bilih sêsakit punika asli saking baksil wijining sêsakit ingkang botên kasatmata kalêbêt ing badaning manusa, amor kalihan rah, lajêng dados sakit wau.

Tumrap pangrêksaning kasarasan, manawi nuju wontên sêsakit kolerah, kêdah sarwa rêsikan, kikrik ing têtêdhan, ngombe kêdah toya matêng, wowohan ingkang botên gampil ajuripun wontên ing wêtêng sampun katêdha. Punapa-punapa ingkang magêpokan ing bab têdha, kakumbaha wedang.

Panulakipun, manawi wontên ingkang sakit murih botên nular, kêdah rêsikan sangêt, panggenaning rêrêgêd kasirama karbol, kreolin utawi gamping. Pangangge ingkang mêntas kangge ing tiyang ingkang sakit, kagodhoga saha dipun kêlanthang.

Dene ingkang sae piyambak mênggahing pangrêksa, anêtêpana bêbasan: pêpayung sadurunge udan. Inggih punika samôngsa wontên pawartos sêsakit kolerah prayogi lajêng nêdha kasuntik dhatêng dhoktêr. Insaallah wilujêng. Dene dayaning suntik wau namung 6 wulan.

[Iklan]

--- 947 ---

Gajah lan Ngakal Budi.

Mêmèngêt mring pra taruna / mrih uning ring ngakal budi / mênggah ing kayêktènira / janma kang sipat linuwih / nadyan mung sarwa ringkih / katon ing kaananipun / nanging darbe kawasa / ngluwihi samèng dumadi / kang widagda ngluluh isining bawana //

Kadya kang aran kawasa / sato-sato ing wanadri / kang misesa pindha raja / ngratoni sato sakalir / yèn galak sima yêkti / kinêkêsan satru mungsuh / yèn kang gagah prakosa / liman tan ana madhani / parandene maksa kawisesèng janma //

Kawasaning budidaya / kang kinanthèn ngakal budi / tan lyan mung anèng manungsa / wênang misesa sasami / bangsaning kang kumêlip / yêkti kasor dayanipun / yèku upama gajah / kang wus kaloka ngajrihi / mung linuluh kadi ngêluk lung katela //

Nadyan ucape ing kina / tumrape ing bôngsa Jawi / wus wiwit duk jaman purwa / kongsi tumêkèng samangkin / dipôngga iku yêkti / kasor dening sratinipun / malah tumraping sabrang / liman mung inganggêp mundhing / pan pinardi dadya rong wang nambut karya //

Ananging kang dèrèng wikan / gumune kapati-pati / awit ngatasing manusa / ingkang amung cilik mênthik / kawasa angêrèhi / mring kewan kang agung luhur / dene ta nyatanira / tan lyan mung sing ngakal budi / ingkang ngringkês karosane kang kawasa //

Saya dahat mawèh ebat / tumraping gajah kumidhi / dene bangkit amêmadha / satindak-tanduking janmi / ingkang mangkono yêkti / mung tansah mawèh pangungun / lan iku datan lôngka / pantês ingaran linuwih / mêmunjuli ing lyan ing pangêrèhira //

Kadi ta ingkang kacêtha / anèng gambar kang sumandhing / dipôngga ingajar lênggah / kang pinrih sinau nuli / nabuh piano amrih / mawèh sukanirèng kalbu / katrappatrap. ingkang mangkana / tumrap gajah kang nglakoni / aran têtêp kasoran daya prabawa //

Môngka kalamun sinawang / agung luhure tinandhing / lan janma ing sandhingira / tan pisan janma madhani / mung mirib sikil siji / pinidaka bae rêmuk / nanging wantuning janma / sinung akal budi mintir / karosaning dipônggga [dipôngg...]

--- 948 ---

[...ga] satêmah sirna //

Kang kawuryan mung karênan / mawèh sukaning sasami / kang samya kêpung umiyat / ing kagunan kang linuwih / dene kang antuk puji / mênggahing sajatinipun / mung janma kang mêmulang / dene bangkit ngêrèh èsthi / tan ginagas liman kalangkunganira //

Dadya têtêp kang ingaran / punjul iku amung janmi / marma sagunging manusa / lamun umèngêta yêkti / yèn kêgadhuhan luwih / dayaning budi pinunjul / baya kaananira / mung têtêp sarwa kêdugi / tan uninga mring lumuh sabarang karya //

Pahargyan.

[Sinom]

Sumêngka pangawak braja / atur kula kang kawijil / katur mring Bale Pustaka / tumuju mring kalawarti / Kajawèn kang sêsilih / kalawarti sabên Minggu / dintên Kêmis mêdalnya / Wèltêprèdhên kantornèki / kang ngêmudhi para sarjana nimpuna //

Praptèng tamating carita / dêdongengan kang linungit / Prabu Tristan winursita / satriya kang bêg linuwih / pantês dados palupi / dhatêng para mudha punggung / kalangkung trênyuhira / dhatêng para kang udani / langkung rame adamêl sêngsêming driya //

Tata titining carita / Prabu Tristan kang utami / gènnya labuh mring sasama / tan mawi amilih janmi / eklas trus jroning galih / datan darbèni panggayuh / dhatêng wêwalêsira / ingkang sampun dèn tulungi / namung tansah apasrah karsèng Hyang Sukma //

Ing manah kula graita / dhatêng para kang marsudi / ing sastra ukara cêtha / kadya Bale Pustakadi / kawignyan sungil-sungil / gampil sangêt arsa wêruh / lamun purun kecalan / anyrêmpil pamêdalnèki / gangsal kêthip ing dalêm sawulanira //

I nyata mirah rêginya / ingatasing kalawarti / ingkang makatên punika / yêkti agêng mikantuki / kenging yèn dèn wastani / sasat mung suka pitulung / dening rêrêgènira / kalangkung mirah kapati / mirah malih ing taun ngajêng punika //

Maturnuwun ing ngarsanya / dhumatêng para marsudi / kita angsal sih kadarman / miturut wara kang wingi / wêdalnya kalawarti / Kajawèn ing têmbenipun / ing Januari ngarsa / badhe mêdal kaping kalih / rêgi ajêg tambah sae isinira //

Gita kula tur pahargyan / saking kumêdahing batin / angaturkên urmat kula / dhumatêng pra kang udani / pra maos lan rêdhaksi / lan malih administratur / kalangkung bodho kula / kathah têmbung ingkang sisip / apuranta sadaya ing kalêpatan //

Rinampungkên gènnya nurat / ing ari Anggara Manis / tanggalira kalih dasa / Dhesèmbêr wulan nyarêngi / sèwu sangangtus warsi / pitu likur langkungipun / sinêrat pun Suprapta / dhêdhukuh ing Imagiri / angêgungna samodra ing pangaksama //

[Pocung]

kongsi galur sasat kadi bapak pucung / pahargyan andika / kêladuk nguyah asêmi / namung sukur dene rêna ulah sastra //

yogyanipun ingkang têbêritabêri. ngêngimpun / lan namat-namatna / mring traping ukara bêcik / mrih sambada uning kithaling ukara //

Red.

--- 949 ---

Pamoring Srêngenge, Siyang lan Dalu.

Ingsun iki srêngenge, lir Kajawèn jiwane, nêdya pamit lan sira, hèh ari saikine, kariya anèng kene, ingsun pan arsa muksa.

[Grafik]

Ngapuranta dhuh dina, jiwèngsun anggung ngrasa, mèngêt ing dhèwèke, kang wus nunggal sawarsa, karênan lawan sira, tanpa pisah mangkene.

Mung ingsun mêksa mirud, pêtêng kang arsa napud, dening kêsundhulan taun, kang wus katon nyakêti, wimbaning Januari, sumarma aywa gêtun.

Ingsun iki pan awan, pindhane kang lêngganan, dhuh karsanta srêngenge, ingsun tan nêdya kari, ing saparan tut wuri, yèn karia kapriye.

Sun ngrasa trêsna yêkti, wus nunggal ing sawarsi, sira anggung mirêngna, kadi paran yèn pisah, tyas ingsun dahat rudah, dhuh arka èlingana.

Kalawan wus pinasthi, ingsun tan kêna kari, saparan gêgandhengan, aranira wus cundhuk, salami tansah gathuk, srêngenge lawan awan.

Ingsun pêtênging dalu, kang pindha kyai juru, panitra kang ngarang, kang nyimpêni jiwane, rasanirèng srêngenge, kang tan kêndhat nênawang.

Ywa samya samar ati, mring kaanan ta yêkti, padhanging kang srêngenge, kalawan sira awan, lulusa abêbrayan, sun kang mikir apike.

Ingsun samono uga, nadyan pisah sadhela, ing tyas anggung anggagas, mula ayo saiki, tunggalan dadi siji, murih Kajawèn brêgas.

--- 950 ---

Klinik Sêsakit Mripat Muhamadiyah ing Surakarta.

Saya dangu saya cêtha sangêt mênggah saening Muhamadiyah. Dumuginipun sapunika wohipun saya kêtingal sangêt, pintên-pintên adêging pamulangan warni-warni dhêdhasar Islam, ingkang dipun adani dening Muhamadiyah, sapintên sumêbaring buku-buku Muhamadiyah ingkang migunani dhatêng para umat Islam, saha ugi sampun ngadani ambikak klinik pitulungan dhatêng sintên kemawon ingkang nêdya jêjampi mriku. Cêkakipun kenging dipun wastani, bilih Muhamadiyah punika ancaging sêdyaipun kasêmbadan.

[Grafik]

Gambar kawontênaning têtiyang ingkang sami jêjampi.

[Grafik]

Dhoktêr Radèn Suratman (ing sisih têngên) nalika nuju anjampèni kalihan pambantunipun.

Sampun sawatawis wulan punika, Muhamadiyah ing Surakarta ambikak klinik sêsakit mripat, ingkang dipun pangagengi dening panjênênganipun dhoktêr Radèn Suratman, dhoktêr ing bab sêsakit mripat.

Sanadyan klinik wau dèrèng sapintêna dangunipun, ewadene dhatêngipun tiyang ingkang sami jêjampi mriku kathah sangêt, botên ngêmungakên tiyang salêbêting kitha kemawon [kemawo...]

--- 951 ---

[...n] sanadyan saking sajawining Surakarta inggih kathah. Dene adêging klinik wau kathah ingkang sami ambiyantu kangge nyantosakakên, malah sampeyan dalêm ingkang sinuhun kangjêng susuhunan ugi kaparêng aparing kadarman arta.

Miturut papriksaning dhoktêr Radèn Suratman, ingkang pinanggih wontên ing Surakarta, kathah tiyang ingkang nandhang sakit tragum, inggih punika sawênèhing sêsakit mripat ingkang sagêd nular.

Mila wontênipun klinik sêsakit mripat wau, tumrap têtiyang ing Surakarta rumaos manggih kabêgjan agêng. Pangajêng-ajêngipun, mugi wontênipun sêsakit ingkang kados makatên wau tumuntêna sagêd sirna.

Kajawèn ugi tumut mangayubagya sangêt, tuwin mêmuji mugi adêging klinik wau sagêda dados jalaran kabukaning manahipun têtiyang ing Surakarta, sumêrêp dhatêng ajining kasarasan, ingkang mikantuki kangge ngudi dhatêng kamajêngan. Punapa malih mêmuji dhatêng kasugênganipun para ingkang mandhegani sadaya. Amin.

Pawartos Saking Administrasi.

Ing Kajawèn ôngka 48 tuwin 49 kawrat wara-wara: sintên ingkang sagêd angsal langganan sakawan iji, badhe kacaosan Kajawèn lêlahanan. Dene laminipun inggih manut lamining anggènipun langganan têtiyang ingkang dipun lêbêtakên wau. Samangke Bale Pustaka sampun kathah anggènipun nampèni sêrat saking sanak-sadhèrèk ingkang sumêdya dados agèn, ananging sêmunipun sadaya wau sami dèrèng mangrêtos cêtha mênggah kajêngipun wara-wara wau katitik saking sêrat-sêratipun, namung nêrangakên nami-namining tiyang ingkang badhe dados langganan thok, dados botên ngangge ngintunakên yatra rêgining langganan. Môngka kajêngipun wara-wara wau: nyukani langganan dalah yatranipun pisan. Amila kalayan wara-wara punika, administrasi nyuwun dhatêng para ingkang sami kêparêng dados agèn, mugi nêtêp para dhatêng kuwajibanipun, inggih punika: nyukani langganan dalah yatranipun pisan. Sabên gangsal langganan, ingkang kêdah kabayar 4, dados ingkang 1 gratis, minôngka pituwasing agèn.

Kajawi punika ngaturi uninga, bilih nalika tanggal kaping 23 kapêngkêr punika, administrasi sampun ngintunakên bêlangko pos wisêl dhatêng para prayantun langganan, minôngka pamêthuking yatra langganan tumrap kuwartal I ngajêng punika. Amrih sampun andhatêngakên kapitunan ngrika-ngriki jalaran katêlasan Kajawèn, para prayantun mugi kêparênga ngintunakên yatra langganan wau ing salêbêtipun wulan Januari 1928 ngajêng punika.

Bale Pustaka - Wèltêprèdhên.

--- 952 ---

Bab Pigunaning Ulah Raga.

Kala rumiyin, mênggahing pamulangan-pamulangan andhap dèrèng wontên pasinaon ulah raga, wontênipun namangnamung. lugu sinau ulah pikir thok, ewadene tumrap pamanggihipun tiyang ingkang sampun andungkap dhatêng raosing ulah raga, sampun sagêd amastani bilih murid-murid sêkolah punika prasasat sampun ulah raga sabên dintên, inggih punika kapiridakên saking ajêging tindakipun, tilêm, tangi, adus, lajêng lumampah, punapadene nêdhanipun sami ajêg. Mila mênggahing murid-murid sêkolah, badanipun inggih sami saras-saras. Pangintên makatên wau inggih sampun wontên èmpêripun sakêdhik, tindak-tanduk sabên dintên ingkang ajêg punika inggih nama ulah raga, nanging manawi dipun timbang kalihan ingkang dipun wastani ulah raga yêktos, punika lajêng beda sangêt kawontênanipun, awit ingkang nama ulah raga punika inggih ingkang kêtingal anggèning ngulahakên raganipun.

Dangu-dangu lajêng wontên caraning lare gandhulan, ngangkat awrat, punika têtêp nama ulah raga, nanging ulah raga ingkang kados makatên wau namung tuwuh saking kajênging lare piyambak, wontênipun taksih manasuka.

[Grafik]

Ing nginggil punika gambaripun para murid kursus guru dhusun ing Kêrtasana sami ulah raga.

Ing sapunika lajêng wontên ulah raga ingkang baku kangge mulang ulah raganing para murid sêkolah, ingkang dipun wastani ulah raga cara swid. Mênggah caraning ulah raga wau kêtingal sangêt ebah-ebahing badan sakojur, lan kawontênanipun mikantuki sayêktos.

--- 953 ---

Darmawisatanipun Petruk.

Petruk : Kang Garèng, upama anggonku lêlana nyang Jawa Têngah kuwi dakcaritakna kabèh, têmtune iya ora bakal rampung-rampung, sanajan saiki kowe anjupuk bojo ênom, nganti duwe anak, anakmu korabèkake iya nganti duwe anak manèh, putumu mau korabèkake, iya nganti duwe anak, mêngkono satêruse nganti ana sadhosin rambahan, iya ora bakal rampung-rampung, mulane anggonku crita saiki arêp dak jugag bae, dak critake sing prêlu-prêlu bae, apa manèh pamawasanaku sajêroning lêlungan kiyi.

Garèng : Hêm, wêwatêkanmu dhêmênyar kuwi kok ora mari-mari. Tandhane kalane anyar-anyaran olèh êmbokne Si Kamprèt, wah, anggone trêsna lan ora gêlêm pisah-pisah prasasat Mimi Mintuna têmênan, barêng anggone jêjodhoan ganêp sêsasi bae, bojone ora kêna salah sathithik, jangan mung kurang asin utawa nyambêl kurang trasi bae sing koanggo kêmbang lambe: tak pêgat, tak talak pitu, ayo sowan nyang mas pêngulu. Saiki kokatonake manèh anggonmu dhêmênyar mau, kowe biyèn rak kôndha, yèn kabèh anggonmu lêlana nyang Jawa Têngah, arêp kok critakake, saiki durung olèh saparo bae, wis banjur arêp kojugag, kang mangkono kuwi apa ora dhêmênyar arane. Ing môngka samubarang gawe kuwi sadurung-durunge kudu dipikir kanthi matêng, dadi yèn wis wiwit ditindakake, iya kudu dibanjurake nganti rampung. Kajaba ta yèn banjur ana alangan gêdhe, kang anjalari kowe kapêksa ora bisa ambanjurake kang arêp kolakoni mau.

Petruk : Pancèn iya ana alangane, upama dak critakna kabèh nganti sesuk êmbèn iya ora bisa rampung, mula aku iya: dhiêm-dhiêm sajah. Ing saiki tak banjurne caritaku, ananging tak cêkaki bae. Saka Kêbumèn aku thuwit nunggang sêpur liwat Ngayogya mênyang Magêlang. Ana ing Magêlang aku banjur: trèthèk, trèthèk sowan ingkang bupati. Sauwise banjur: thok, thok nêmoni panggêdhene kantor boswèsên, saka kono banjur: blang gêdhumplak, blang gêdhumplak anêmoni para priyayi lan partukulir liya-liyane.

Garèng : Ora Truk, aku arêp takon, ana unèn-unènmu: trèthèk, trèthèk, thok, thok lan blang gêdhumplak, blang gêdhumplak, kuwi mungguh karêpmu kapriye.

Petruk : Lho, kuwi mangkene, sing sapa arêp nêmoni ing sawiji-wijining golongan, kuwi

--- 954 ---

sabisa-bisa kudu sing ngrêti anggone ngêtrapake awake, aja nganti diunèkake wong kang kurang tata. Dadi upamane kowe sowan nyang para luhur Jawa, sing wajib kourmati, kowe iya kudu nganggo tata Jawa, yèn prêlu iya aja lali sêmbah dhodhoke, anggonmu anindakake tingkahmu iya kudu sing alus, gambare alus mau: trèthèk, trèthèk. Dene yèn kowe anêmoni para luhur Walônda, ing sarèhning bôngsa Walônda kuwi racake: cikat, tandang, lan sapadhane, kowe iya ora kêna lali andhap-asormu, ananging sabisa-bisa kudu anulad cikat tandhange, dadi aja banjur klelat-klèlèt kaya wong sing katagihan kacubung, ananging kudu ngatonake: cikat, tandang lan trêngginasmu, gambare: thok, thok, thok. La nèk katêmu karo wong-wong sajajarmu, la kuwi akèh prèine, dadi anggonmu nêmoni, iya bisa sakêpenake.

Garèng : Adhuh, anggone awèh katrangan sajake kok kaya propsor.

Petruk : Wiyah, kathik kaya wong ngombe bir, dicopot prope, banjur diêsorake, sauwise rampung kaprêluanaku ana ing Magêlang, aku banjur anêrusake lakuku, yakuwi nyang Sêmarang, Gubug, Surakarta lan Ngayogyakarta, sauwise rampung banjur bablas ngênthir nyang Bêtawi manèh, nganggo mampir sawêngi ana ing Purwakêrta. Saka pandongamu lungaku mau iya olèh gawe. Wuwuhing lêngganan Kajawèn rada lumayan.

Garèng : Lha wong gawe pêrslah kathik dicêkaki sakarsanèki ngono, nèk dêlêng dêdêge kaya pare pêlus ngono, pancène yèn andongèng iya dawa ngalur-alur, jêbul-jêbul cêkak angaprêt kaya buntut wêdhus. Ya uwis, critakna bae saiki panêmumu sing klêbu anèh.

Petruk : Sing dak dêlêng banjur agawe gumuning atiku kuwi, dene sawiji-wijining kutha wong-wonge têka beda-beda solah tandange, êmbuh wêwatêkane aku ora êruh, solah tandange mau sajak kagawa saka papan padunungane. Kaya ta: wong-wong ing Sêmarang, kuwi solah tandange sajake: cikat, tandang, trêngginas, ora duwe kêsêl lan sapanunggalane, kang mangkono kuwi apa sabab kagawa saka kuthane, amarga kutha Sêmarang kuwi kutha dagang, dadi wong-wonge iya padha ngudi bangêt nyang padagangan, wong-wonge ing kono sajake ngrêti, yèn ambuwang wayah iya ambuwang bôndha. Kosokbaline wong-wong ing Surakarta, kuwi sajake padha alus-alus, padha andhap-asor, padha anyatriyani, kang mangkono kuwi apa kagawa sabab wong-wong ing kono cêdhak lan ratune. Dene wong-wong ing Ngayogya sajake ngênggoni solah tandange kutha karo pisan mau, yaiku: ya alus, andhap-asor, nanging tandang saha trêngginas, kang mangkono mau bokmanawa kagawa saka cêdhak ing ratu, lan kajaba angakoni turuning prajurit, bokmanawa uga saka luwih kulina sêsrawungane karo bôngsa Walônda, sing seje dhewe ngono solah tandange wong Magêlang, kuwi sajake kathik: prasaja, barès tur ngayang batin.

Garèng : Kathik banjur ngalêm dhangkane dhewe.

--- 955 ---

Jagading Wanita.

Guru

Tumrap tiyang ingkang taksih klèntu sêrêp, mênggah ingkang kawastanan: guru, punika namung tiyang ingkang padamêlanipun mulang wontên ing pamulangan kados limrah punika kemawon. Sayêktosipun, sadaya tiyang punika inggih guru, malah sadhengahing wujud ing ngalam donya punika, kenging kaanggêp dados guru. Paribasan basa Latin: natir iku guru. Guru punika ingkang dados lantaraning sumêrêp dhatêng sêsêrêpan, dene sêsêrêpan utawi kawruh punika, wontên ingkang sae-sae wontên ingkang awon, ingkang sae prayogi dipun angge, ingkang awon kêdah katilar. Wondene nalaripun, dene sadhengahing wujud punika kenging kaanggêp dados guru, jalaran makatên upaminipun: sagêdipun manusa lajêng mangrêtos dhatêng sêsakit ingkang nama malariah, punika namung saking maguru dhatêng lêmut. Sagêdipun lajêng gadhah pirantos mabur, maguru dhatêng solahbawaning pêksi. Sumêrêpipun dhatêng miring utawi waradinipun lumah, maguru dhatêng ilinipun toya, makatên sapiturutipun.

Guru sasami, inggih punika manusa sami manusa, ingkang sampun angsal sêsêrapan saking anggènipun maguru dhatêng sadhengahing wujud punika, lajêng katular-tularakên dhatêng tiyang sanès. Tular-tumularipun saking sakêdhik, ngantos sabên tiyang gadhah sêsêrapan warni-warni. Wontên ingkang awon wontên ingkang sae, guru sasami wau kenging kaperang dados kalih perangan, inggih punika: guru saking lêbêt, kados ta: piwulang saking bapa biyung, lan guru saking jawi, inggih punika piwulang ingkang tukipun saking anggènipun ningali, nitipriksa utawi niru kawontênan ingkang wontên sajawining wêwêngkoning griyanipun. Piwulang ingkang saking jawi punika mutawatosi sangêt. Guruning manusa sangalam donya punika sajatosipun jêjêr namung bapa lan biyungipun. Awon utawi saenipun manusa luhur utawi asoripun, punika gumantung piwulanging bapa biyung. Manawi bapa biyung punika kirang kawruhipun tumrap mulang dhatêng anak, punika ingkang limrah lajêng nêdha tulung dhatêng tiyang sanès, kapurih mulang. Guruning manusa ingkang wiwitan punika: [puni...]

--- 956 ---

[...ka:] biyungipun, dene bapa namung nyantosani lan mêwahi kêkiranganing piwulangipun biyung. Dados ingkang andhasari kapintêran utawi wêwatêkan dhatêng anak punika: biyung. Pramila watêking manusa punika botên têbih saking wêwatêkaning biyungipun. Dhêdhasaring wêwatêkan ingkang sae sanajan katumpangan utawi kawêwahan wêwatêkan enggal ingkang awon, punika taksih gampil ewah-ewahanipun. Kosokwangsulipun ingkang sampun adhêdhasar watak awon, sanajan katumpangan wêwatêkan ingkang sae, mêksa wontên kalamangsanipun wêwatêkan ingkang awon punika, sagêd ngawonakên ingkang sae. Mila têtanggêlanipun biyung punika awrat sangêt. Ngulinakakên watêk ingkang sae dhatêng anak punika botên trimah namung kanthi kawulang kemawon, ananging ingkang prêlu sarana katuladhanan. Tuladha langkung andayani tinimbang piwulang, mila sêsêbutanipun guru, dipun gugu piwulangipun lan dipun tiru tuladhaning lampahipun.

Mênggah sêdyanipun tiyang sêpuh anggènipun mulang lan anggulawênthah dhatêng anak punika, sapisan: anakipun supados saras badanipun, kaping kalih: supados pintêr, kaping tiga: supados sae watêkipun. Ngagêsang punika manawi botên gadhah sangu tigang prakawis: saras, pintêr, lan wêwatêkan sae, amasthi botên wilujêng salaminipun.

Wondene ingkang kasêbut piwulang saking jawi punika mutawatosakên, jalaran tuking piwulang warni-warni, 1. saking sasami ingkang dipun pasrahi mulang, inggih punika juru pamomong utawi guru sêkolah, 2. saking mitra sêsrawunganipun utawi tindaking sanès ingkang dipun raos dados panujuning manahipun. Mila bapa biyung kêdah milih sayêktos tumrap tiyang ingkang badhe dipun pasrahi dados guruning anakipun. Dene bab sêsrawungan, sampun dados paribasan: sing sapa sêsrawungan marang wong ala, masthi kalepetan ing alane. Mila sadaya ngagêsang kêdah sami ngèngêtana bilih inggih dados guru, ugi dados murid, sarta mulang lan nêdha wulang. Tiyang utawi lare ingkang panuju nindakakên patrap ingkang botên sae, punika kajawi badanipun piyambak nêmahi cilaka, tiyang sanès inggih sagêd ugi nandhang kasangsaran, bilih ingkang niru punika tiyang ingkang kirang sêsêrêpanipun. Sarèhning ngagêsang punika inggih dados guru tuwin ugi dados murid, mila manawi wêwatêkan utawi sêsêrêpanipun punika awon, dados tular-tumularipun inggih botên sae.

Pun S Siswamiharja, Pasuruan.

Tabêri iku wêkêling panyambut-gawe kang ajêg, sanadyan mung sathithik nanging tumindak. Nastiti iku tumindaking panyambutgawene, aja nganti kêliwatan. Dening ngati-ati iku ngarah panyambutgawene aja nganti luput. Mung nyatane: gampang mungguhing uni, angèl dilakoni.

--- 957 ---

KRONIEK

Kabar Warni-warni.

Pêthikan saking sêrat-sêrat kabar sanès.

Sêrat kabar Soer. Hbld. Amartosakên, bilih pungkasaning taun 1928 Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Arya Mangkunagara badhe tindak dhatêng Eropah, prêlu ajênêngi konggrès bab kagunan kawula, ingkang badhe dipun wontênakên benjing ing wulan Dhesèmbêr taun 1928 ing kitha Prah.

Wontên pawartos, bilih ingkang kangge papan pambucalipun Kyai Caringin, inggih punika: Cianjur, dene pangkatipun kyai wau kala dintên Kêmis ingkang kapêngkêr punika. Sadaya batihipun sampun pintên-pintên wulan manggèn wontên ing Tanah Abang (Wèltêprèdhên), Minggu ingkang pungkasan piyambak punika, Kyai Caringin ugi kaparêngakên manggèn kêmpal kalihan batihipun wontên ing Tanah Abang. Mantunipun jalêr Kyai Caringin, nama: Haji Ahmad Khatib ingkang ngapalani anggènipun tata-tata adamêl gegeran wontên ing Caringin, sampun sawatawis lami kasingkirakên dhatêng Dhigul, sêsarêngan kalihan Ilman, kapala komunis lan ingkang ngêdêgakên Pakêmpalan Rukun asli ing Serang. Dene anakipun kyai, nama Haji Asêp Emid, samangke taksih ngêntosi putusanipun nagari.

Dèrèng dangu punika ing Bandhung mêntas dipun êdêgakên pakêmpalan tumrap para wanita pribumi, ingkang dipun namakakên: Putri Indhonesiyah. Pakêmpalan punika cabangipun Pakêmpalan Jong-Indonesia apdhèling Bandhung tumrap para wanita. Mênggah sêdyaning pakêmpalan angajêngakên sêsrawunganipun satunggal lan satunggilipun, tuwin angudi dhatêng kaprêluanipun tiyang nyêpêng bale griya.

Wontên kabar, bilih têtiyang pasakitan ingkang katahan wontên ing griya pakunjaran ing Glodhog, samangke sami dipun bagi dhatêng pakunjaran sanès-sanèsipun, inggih punika 180 kakintunakên dhatêng griya pakunjaran ing Sragèn, lan 250 kakintunakên dhatêng Madura, dados samangke ingkang taksih katahan wontên ing Glodhog taksih wontên pasakitan 1450. Pangintunipun pasakitan-pasakitan dhatêng Madura kanthi dipun jagi saradhadhu inpantêri kalih brigadhê saking Mistêr Kornèlis, ingkang ngapalani satunggiling opsir. Miturut kabar kawat, pangintunipun dhatêng Madura wau, katindakakên kanthi sidhêman, wijulêng botên kirang satunggal punapa. Botên dangu malih para saradhadhu ingkang angêtêrakên pasakitan-pasakitan wau, kenging kaajêng-ajêng enggal wangsul dhatêng tangsinipun malih sarana numpak sêpur.

Saking Ngayogya kawartosakên, bilih komite konggrès P.S.I. badhe angwontênakên parêpatan ingkang sêdyanipun murih pasulayaning rêmbag Pakêmpalan Muhamadiyah lan Ahmadiyah sagêda kasirêpakên.

Wiwit ing sapunika kintunan sêrat tuwin kothakan ingkang mawa rêgi tumrap dhatêng Mêkah tuwin Juddah dipun tampèni, rêginipun botên kenging langkung f 960.-.

Pulisi sagêd nyêpêng candu pêtêng wontên salêbêting kapal van Heutsz, wawrat 6000 tail, rêgi f 175.000.-, candu wau dipun umpêtakên wontên sangandhaping palinggihan ing sêkoci.

Wartos saking Ngayogya ingkang katampi ing Yafabodhê, martosakên, bilih ing Ngayogya wêkdal punika sawêg nênimbang ing bab badhe adêgipun Sultanaatstudiefonds. Mênggahing kajêngipun, nêdya mragadi para neneman bôngsa Jawi ingkang asli saking Ngayogya, ingkang badhe sinau dhatêng pamulangan têngahan ing Indhia utawi dhatêng nagari Walandi.

Ingkang sagêd angsal pitulungan punika namung para neneman, ingkang tiyang sêpuhipun tuwin ingkang nanggêl gêsangipun, botên kiyat babarpisan, utawi ragi kirang kiyat maragadi lare wau, lan bilih ing têmbe badhe cêpêng damêl ing kasultanan.

Ingkang angsal pitulungan wau, ing têmbe dipun wajibakên cêpêng damêl wontên ing kasultanan sakêdhik-sakêdhikipun gangsal taun, tuwin kêdah mangsulakên waragading pasinaonipun, kacêngklong saking balanjanipun, sabên wulan 10%.

Kawartosakên, dèrèng dangu Kangjêng Pangeran Arya Surabrata bidhal saking Surakarta dhatêng Ngambon, ingkang nguntapakên dhatêng Sêmarang, ingkang paman, Kangjêng Pangeran Arya Cakraningrat, tuwin ingkang rayi, Kangjêng Pangeran Arya Kusumabrata.

Kawartosakên, ing dhusun Bugêl, ondêr dhistrik Panjatan, Kulon Praga, katrajang ing wangwung ama klapa, sami nêdhani blarak. Bêgja dene botên lajêng ngrêbda. Saking pangintêning ngakathah, ama wau asli saking uwuh-uwuh sauruting margi lori.

Dèrèng dangu gripir landrad ing Banyuwangi dipun pêjahi ing tiyang Arab ewah wontên ing kantoripun.

--- 958 ---

Sopiripun Tuwan Yohengkam lid polêksêrad, mêntas karampungan ing pangadilan kaukum dhêndha f 100,- jalaran anglampahakên oto wontên ing Nurwèk dumugi ing Batawi lampahipun ± 50 KM. Ing dalêm saêjam. Nalika pulisi nêdha sêrat pikêkah sopir, Tuwan Yohengkam akèn dhatêng sopiripun supados anglajêngakên lampah dhatêng kantor gupêrnur. Pulisi ngoyak saking wingking. Tuwan wau inggih badhe kapriksa ing yustisi, prakawis botên miturut prentahing pulisi.

Ing bab wartos badhe pambucalipun dhoktêr Cipta dhatêng Bandhah, ingkang sapunika taksih manggèn wontên ing Ojungbrung, sampun dipun sukani sumêrêp ing pulisi, bilih pungkasaning wulan punika badhe kabidhalakên dhatêng papan padununganipun enggal.

Kawartosakên, Pakêmpalan Muhamadiyah ing Pakalongan, sabên malêm Jumuwah dipun wontênakên dhebat umum wontên ing griyanipun R.H. Murad Afandhi, dhebat wau namung bab pitakenan agami Islam.

Tuwan Sanusi, lanbao konsulèn, sampun angsal palilah saking pamarentah, kaparengakên anglajêngakên pasinaonipun dhatêng pamulangan luhur têtanèn ing Wagêningên. Prêlopipun kapetang wontên salêbêting taun 1929.

Kawartosakên, bilih ingkang badhe jumênêng gupêrnur Jawi Wetan Tuwan Hardeman rêsidhèn ing Surabaya. Tuwan van Gulik rêsidhèn ing Sêmarang, jumênêng gupêrnur Jawi Têngah. Dene tuwan rêsidhèn van der Jagt botên kagungan pangajêng-ajêng jumênêng gupêrnur ing sajawi ing karajan Jawi.

Tuwan Kloprogge rêsidhèn ing Rêmbang badhe wangsul dhatêng nagari Walandi kanthi pènsiyun. Kathah para priyantun ing Rêmbang, tuwin ugi rêsidhèn ing Sêmarang, sami martuwi ing dalêmipun, prêlu ngaturi kasugêngan badhe konduripun dhatêng nagari Walandi. Tindakipun badhe nitih kapal api Prinêsdhèr Nedêrlandhên.

Prakawisipun para sêtudhèn India ing nagari Walandi, ingkang kadakwa badhe damêl gegeran, badhe kapriksa ing pangadilan, wontên ing têngah-têngahaning wulan Januari.

Kawartosakên, ing Surakarta ing wêkdal punika nuju usum sêsakit bèlèk, mèh ing sabên pakampungan wontên tiyang sakit mripat.

Propagandhis Sarekat Ambon, nama Tuwan Pati, ingkang kasingkirakên dhatêng Bêngkulên, miturut bêslit gupêrmèn, sapunika katêtêpakên manggèn ing Palembang.

Panyuwunipun S.S. badhe mêwahi panjanging margi tram Krawang-Rengasdhengklok, dumugi Batujaya, panjangipun 20 K.M. sampun katampèn.

Sekretaris gupêrmèn panjênênganipun Tuwan Èlêp aparing wartos dhatêng Indische Pers Comite sasampunipun dipun timbang-timbang lêbêt, kangjêng tuwan ingkang wicaksana aparing dhawuh karampungan, bilih nyuwak kawontênaning pèrês konpêrènsi. Andhêging konpêrènsi ing salêbêtipun parêpatan polêksêrad, andadosakên sudaning wigatosipun pêpanggihan wau. Kajawi punika konpêrènsi wau inggih botên anêrusi kados saraosing panggalih dalêm kangjêng tuwan ingkang wicaksana. Suwakan wau miturut pamanggihing tiyang kathah, ngintên bilih jalaran saking botên nocogi kalihan kawontênaning praja. Dene kangjêng tuwan ingkang wicaksana taksih kaparêng anampèni rêmbaging pèrês.

Kawisudha dados pisê kongsul ing Mêkah, Radèn Mas Tabri Danusaputra, Jaska klas I ing Mèstêr Kornèlis. Sapunika sampun bidhal dhatêng Mêkah.

Miturut pawartos, ing salêbêtipun Minggu kêpêngkêr, landrad ing Batawi sampun angluwari tiyang tahanan bôngsa komunis 50. Wontên 6 ingkang badhe kapriksa. Bilih tanpa pambêngan, ing têngah-têngahaning wulan Januari ngajêng punika, ing bab prakawis komunis papriksanipun sampun rampung sadaya. Tiyang komunis 70 ingkang taksih wontên pakunjaran, ingkang sabagean badhe kakintunakên dhatêng Dhigul, ingkang sabagean malih dèrèng karampungan. Saking Mèstêr Kornèlis kawartosakên, wontên tiyang 12 ingkang badhe kabidhalakên dhatêng Dhigul, tuwin 8 ingkang badhe kapriksa.

Pawartos saking rêdhaksi

Lêngganan nomêr 2627. Prayogi pitakèn piyambak dhatêng N.V. Tabakmaatschappij Dobbelman ing Wèltêprèdhên.

Lêngganan nomêr 1204. Bab gambar ingkang kapacak wontên ing kalawarti Kajawèn, punika botên mawi mawang ukuranipun, nanging alit-alitipun kêdah 9x12 c.M. wujudipun kêdah ingkang cêtha, tuwin ingkang landhêp, dene pituwasipun 1 gambar kathah-kathahipun f 2.50, bab cacriyosanipun botên kapetang ing bayaran.

R. Sasrasumarta, guru normal sêkul ing Prabalingga. Panimbang panjênêngan ing bab murih pêpak tuwin saening isinipun Kajawèn, kula tampi kanthi gênging panuwun. Punika nocogi kados sêdyaning Kajawèn.

--- 959 ---

FEUILLETON

Sêsupe Agêmipun Rajaputri ing Seba.

2. Sêsupe wontên ing nagari Inggris.

Tuwan kaptin wau nêmbe wangsul saking Aprikah Kidul, mêntas anglampahi tumut pêrang. Piyambakipun lumêbêt dhatêng golongan preiwiligêr, bagean sêni. Wontên ing paprangan, tuwan kaptin wau kalêbêt ing golonganing bôngsa militèr ingkang pintêr. Kajawi sadaya ingkang sampun kula aturakên wau, kula wêwahi katrangan malih, bilih saking pamanggih kula pasêmonipun tuwan kaptin punika kados tiyang ingkang nandhang susah, sarta katingal bilih botên kacêkapan. Ingkang makatên punika anuwuhakên, kula lajêng gadhah raos rêsêp dhatêng piyambakipun. Bokmanawi inggih jalaran kula piyambak ugi nandhang kêkirangan sampun pintên-pintên taun laminipun punika.

Kacariyos, kala samantên Tuwan Higgs kèndêl angènipun ningali gulungan dalancang utawi barang sanèsipun sarta ningali kula ngadêg ing pêtêngan, nuntên pitakèn, wicantênipun sêmu wêngis, swaranipun alit, awit manawi nêpsu swranipun pancèn lajêng ewah: sampeyan punika sintên, tuwin wontên karsa sampeyan punapa rawuh ing ngriki.

Tiyang nènèman ingkang linggih wontên ing sacêlakipun nuntên wicantên: Kalawau abdi panjênêngan èstri sampun matur, bilih wontên mitra panjênêngan ingkang kêpengin kapanggih kalihan panjênêngan.

Tuwan propesor: Lêrês mitra, kula kêsupèn, nanging kula botên èngêt, sintên mitra kula ingkang warni saha godhèg tuwin jenggotipun kados menda berok punika. Suwawi nyakêt mriki, mitra. Sami wilujêng rawuh sampeyan ing ngriki.

Kula nuntên nyakêt sarta kasorotan ing padhanging lampu listrik.

Tuwan propesor wicantên malih: Sintên, ta, Sampeyan punika? Kula têka kêsupèn, manawi mèmpêr-mèmpêripun kados dhoktêr Adams, nanging mokal, awit piyambakipun sampun sadasa taun punika tilar donya. Kula mirêng kabar, dhoktêr Adam kacêpêng dening para kalipah,§ Kalipah punika pangagênging bôngsa Kabil ing Aprikah sisih lèr utawi ing Maroko. pramila sampeyan lajêng karsa awalèh, nama sampeyan sintên?

Kula mangsuli: O, Tuwan Higgs kula botên prêlu nyêbut nama kula, margi sampun panjênêngan pangandikakakên. Kula botên pangling dhatêng panjênêngan, awit rema panjênêngan botên dados pêthak kados rambut kula.

Tuwan propesor: O, sariramu iku jêbul Tuwan Adams, bênêr pangandikamu iku, rambutku abang bangêt, mulane ora bisa enggal dadi putih. Atiku bungah bangêt bisa katêmu manèh karo sariramu iki. Kajaba iku kabênêran bangêt, awit sariramu ora karsa mangsuli layangku kang surasane nyuwun katrangan saka ngêndi anggomu olèh êcap-êcap ing jaman ing Mêsir miwiti ana karajan iku, jalaran akèh wong kang ora pracaya manawa êcap-êcap mau tulèn.

Sasampunipun wicantên makatên tuwan propesor nuntên nyandhak tangan kula sarta nyukani tabik kalihan bingah. Satêmah tuwan propesor ningali sêsupe ingkang kula angge, wicantênipun: ali-ali apa kang ko agêm iku, mênawa ali-ali kang anèh, nanging bêcike têrangna mêngko bae sawise dhahar. Saiki anêpungna karo mitraku Tuwan Kaptin Orme, iki mangrêtos uga basa Arab, samêngko ngarsakake wiwit sinau basa Mêsir.

Kaptin Orme nuntên nyakêti kula sarta nyukani urmat sarana andhingkulakên badanipun sawatawis, wicantênipun: kula Tuwan Orme.

Tuwan propesor nyêlani, wicantênipun: Bênêr pangandikamu iku, Tuwan Orme utawa Kaptin Orme, iku padha bae. Dene karsane tuwan kaptin iku anelakake yèn sarirane ora ana ing sajroning dhinês militèr kang têtêp, sanajan sarirane uga mèlu pêrang nanggulangi bôngsa Bur nganti têkan ing wêkasaning paprangan, sarta nganti nandhang tatu kaping têlu. Lah, iku anggone sadhiya dhahar sop wis rampung. Nyonyah Reid sadhiyaa piring siji manèh. Aku wis luwe bangêt, satêmêne ora ana pagawean kang bisa anjalari gêlis luwe kaya ambukaki mummie, marga pancèn rada rêkasa. Ayo mitra-mitra padha dhahar dhisik, mêngko sawise dhahar ambanjurake ngandikan manèh.

Kula lan mitra-mitra kula wau nuntên sami nêdha sop. Tuwan Higgs anggènipun nêdha kathah piyambak, ingkang makatên wau kula botên gumun, margi manawi nêdha salaminipun pancèn kathah, bokmanawi saking anggènipun botên purun ngunjuk inuman punika. Sabibaripun dhahar Tuwan Higgs lajêng ngisèni pipanipun panjang, kalihan sata ingkang kawadhahan ing tilas wadhah jantungipun salah satunggiling tiyang Mêsir. Sasampunipun ngisèni pipanipun, Tuwan Higgs nuntên wicantên, têmbungipun: Tuwan Adams,

--- 960 ---

saiki sariramu dakaturi nêrangake kapriye mula bukane, dene bisa bali mrene iki.

Kula nuntên anglolos sêsupe saking ing dariji kula, ingkang tansah dipun awasakên dening tuwan propesor punika. Sêsupe wau êmbananipun êmas sarta kandêl, kados sêsupe ingkang limrah kaangge ing tiyang èstri. Mripatipun sela biru (safier) mawi sinêratan ing aksara kina. Kula nêdahakên sêratan wau dhatêng Tuwan Higgs sarta pitakèn punapa piyambakipun sagêd maos.

Tuwan Higgs mangsuli sarta mêndhêt surya kôntha, têmbungipun: Mêsthi bae aku bisa maca tulisan iki. Apa sariramu ora priksa. O, iki basa Yahudi kuna, mulane kang sarira iya ora sagêd maos, saiki aku wêruh.

Tuwan Higgs nuntên maos, ungêlipun makatên: Ganjaran saking Nabi Suleman, rajaning - o, ora mangkono - panggêdhening bôngsa Israil, kêkasihing Allah, marang Maqueda, rajaputri ing Seba, putri turuning para ratu, putri turuning para wicaksana lan endah ing warna.

Tuwan propesor: Mêngkono unine tulisan kang tinulis ing ali-ali iki, Adams. Satêmêne ali-ali iki bagus bangêt. -- Rajaputri ing Seba, Bath-Melachin têgêse putri turuning para raja, -- sarta nyata yèn barang kuna têmênan.

Tuwan propesor: lajêng andilat êmbananing sêsupe punika mawi dipun gêgêd sakêdhap, satêmah wicantên makatên: Hêm, saka ngêndi sariramu olèh ali-ali tiron kang gaweane bagus bangêt iki, dhoktêr.

Kula mangsuli kalayan gumujêng: Anggonku olèh ali-ali iki kalawan gampang bangêt, yaiku anggonku tuku saka sawijining wong ing Mêsir, rêga têlung puluh rupiyah.

Tuwan propesor: Apa têmênan pangandikamu iku, dhoktêr, awit rêgane mripate bae, sanajan sakaa gêlas pisan, mêksa luwih saka samono, marga panggaraping tulisane pèni bangêt. Satêmêne sariramu arêp anglorobake aku. Kiraku sariramu saiki wis sêpuh sarta wis mangrêtos, manawa ora bakal bisa anglorobake aku. Ali-ali iki nyata yèn tiron, nanging sapa kang anulis basa Yahudi kuna ing mripate iku. Satêmêne wong kang anulis iku pancèn wong pintêr.

Kula mangsuli: Kang mangkono mau aku ora wêruh, wêruhku manawa tulisan kang ana ing ali-ali iku basa Yahudi kuna, iya sawise sariramu maos mau. Aku mung sumurup manawa ali-ali iku kagunganing sawijining wanita bôngsa luhur, asmane Walda Nagasta, turuning Nabi Suleman lan rajaputri ing Seba. Ali-ali iku disambutake marang aku.

Tuwan Higgs nuntên mêndhêt sêsupe wau saha dipun tingali malih, satêmah dipun lêbêtakên ing kanthonganing rompinipun sarwi wicantên makatên: Mitra, aku ora bakal maido pangandikamu iku, saupama kang carita iku dudu sariramu, wis mêsthi dak arani gorèh, marga sabên bocah sakolah bisa wêruh, yèn têmbung: Walda Nagasta iku basa Ethiopisch têgêse: turuning para ratu, padha lan têmbung: Bath-Melachin ing basa Yahudi kuna.

Sarêng tuwan kaptin Orme mirêng wicantênipun Tuwan Propesor Higgs ingkang makatên wau lajêng gumujêng latah, wicantênipun: Mitra, anggonmu maringi katrangan mungguhing têgêse basa-basa ngamôca iku kaya carane wong alasan kang migunakake wadung watu. Mulane ana ing kalanganing para ahli barang-barang kuna sariramu ora pati kondhang.

Tuwan propesor: Kaptin Orme, luwih bêcik sariramu kèndêla bae, tinimbang lan tumut urun rêmbug kang anelakake kacingkranganing sêsêrêpanmu iku. Awit wong kang wis migunakake wadung watu utawa gêgaman watu liyane iku, wis ora nunggal jaman karo wong alasan. Uwong-uwong iku wis luwih pintêr sarta wis alus bêbudène. Saka panêmuku, luwih bêcik dhoktêr Adams diaturi ambanjurake anggone cariyos, sawise, sariramu banjur sagêd anggalih marang kang dicariyosake mau.

Kula nuntên wicantên: Bokmanawi tuwan kaptin botên karsa mirêngakên dongèng ingkang badhe kula cariyosakên punika.

Tuwan kaptin: Tuwan dhoktêr, manawi panjênêngan botên anggalih rikuh sarta pitados dhatêng kula kados kapitadosan panjênêngan dhatêng tuwan propesor, kula inggih kêpengin mirêngakên.

Kula botên enggal anjawab wangsulanipun tuwan kaptin wau, nanging mawi manah-manah sakêdhap, jalaran wontên sababipun anggèn kula botên pitados dhatêng tiyang sanès, kajawi dhatêng tuwan propesor ingkang sêtya punika. Nanging kawontênanipun Tuwan Kaptin Orme, makatên ugi mripatipun ingkang adamêl sumèh ing polatanipun wau, anarik manah kula sarta nukulakên kapitadosan kula dhatêng piyambakipun, satêmah kula mangsuli makatên: tuwan kaptin, kawontênan panjênêngan, saha anggèn panjênêngan mêmitran kalihan tuwan propesor punika, sampun sagêd damêl thukuling kapitadosan kula dhatêng panjênêngan, pramila manawi panjênêngan karsa tumut mirêngakên cariyos ingkang badhe kula pratelakakên punika, botên wontên pambênganipun, nanging panyuwun kula, sadaya cariyos ingkang badhe panjênêngan mirêngakên, sampun panjênêngan cariyosakên dhatêng tiyang sanès.

Tuwan kaptin: Sampun tamtu kemawon kula badhe anglampahi kados ingkang panjênêngan karsakakên punika, dhoktêr.

Tuwan Higgs nuntên nyêlani rêmbag, wicantênipun: Saka panêmuku kasagahane tuwan kaptin iku wis cukup, sariramu rak iya ora karsa akon sumpah marang aku lan marang tuwan kaptin ta, dhoktêr, mulane sariramu enggal karsa acariyos, ali-ali iki anggonmu olèh saka ngêndi, lan manèh sajroning rolas taun kang kapungkur, sariramu ngumbara mênyang ngêndi, dene saiki mêntas rawuh saka ngêndi?

(Badhe kasambêtan)

--- [0] ---

[Iklan]

--- [0] ---

[Iklan]