Wedhamadya, Padmasusastra, 1906, #1633

JudulCitra

WEDOMADIJO

Sêrat Wedhamadya

Karanganipun ingkang sinandi

Kaêcap ingkang kaping kalih, Kawêdalakên sarta kaêsahan kasusastranipun dening Padmasusastra. Tiyang mardika ingkang amarsudi kasusastran Jawi ing Surakarta.

Kaêcap ing pangêcapanipun Tuwan ALBERT RUSCHE & Co, Soerakarta, 1906.

--- [0] ---

WEDOMADIJO

Sêrat Wedhamadya

Karanganipun ingkang sinandi

Kaêcap ingkang kaping kalih, Kawêdalakên sarta kaêsahan kasusastranipun dening Padmasusastra tiyang mardika ingkang amarsudi kasusastran Jawi ing Surakarta.

Kaêcap ing pangêcapanipun Tuwan ALBERT RUSCHE & Co, Soerakarta, 1906.

--- [0] ---

WEDOMADIJO

Sêrat Wedhamadya

Karanganipun ingkang sinandi

Kaêcap ingkang kaping kalih, Kawêdalakên sarta kaêsahan kasusastranipun dening Padmasusastra tiyang mardika ingkang amarsudi kasusastran Jawi ing Surakarta.

Kaêcap ing pangêcapanipun Tuwan ALBERT RUSCHE & Co, Soerakarta, 1906.

Diperlindoengi auteursrecht menoeroet Stbl.188. No. 199 dan Stbl. 1912 No. 600.

--- [0] ---

[Grafik]

S.K. de Soesoehoenan, van SOERAKARTA.

--- 1 ---

1. Sinom

1. pangaranging rèh ron kamal | ngeman amrih lumastari | raning pra luhur kang samya | arsaya mèt tyas sasami | yayah măngka mèngêti | satataning tindak-tanduk | sranane mrih kotaman | ninging cipta kang linuri | rat kumondhang sinidikara widada ||

2. darung kadêrêng derarsa | mèstu sakridhaning kapti | ketang duk nalikanira | pasamuwan miwahani | tingalan dalêm sang sri | jêng sang siniwi sinuhun | ing praja Surakarta | ngiras pantês amèngêti | lampah-lampahing tamu saking Ngayogya ||

3. ya ta wuryaning ruwiya | Jêng Gusti Pangran Dipati | Kolnèl Ridêr Pakualam | nalikanira sumiwi | ring ngabyantara aji | narendra dibya linuhung | Sinuwun Jêng Susuhunan |[1] Pakubuwana ngrênggani | ingkang kaping sadasa ing Surakarta ||

4. nuju tingalan taunan | yuswa dalêm jêng sang aji | tanggap tigang dasa tiga | ing warsa Alip puniki | ing dintên Kêmis Lêgi | Rêjêp tanggal ping 21 | jêng gusti tindakira | dhinèrèkkên putra kalih | Jêng Pangeran Ariya Natakusuma ||

--- 2 ---

5. mayor inpantri pan sêtap | sakalihan ingkang swami | rayi Jêng Pangeran Arya | Natadiraja Kapitin | putra pulunan kalih | sasadhèrèk ingkang sêpuh | Jêng Pangran Kaptin Arya | Purwa Saputra wêwangi | ingkang anèm Pangran Kaptin Sasraningrat ||

6. bidhalnya saking Ngayogya | wanci jam 10 enjing | Rêjêp kaping 20 | sami anitih sênèl trin | praptèng Balapan wanci | jam sawêlas pitung mênut | nèng ngriku mandhapira | saha kinurmatan dening | para pangran putra santanèng narendra ||

7. akanthi para manggala | abdi dalêm up opisir | litnan kolnèl mayor samya | mahargya ungêling musik | dahat ngênganyut ati | panambramèng pambagya yu | santana panji riya | gantya-gantya marêpêki | sanggyanira akadang sung pambagyarja ||

8. pra tamu nuwun aturnya | saksana dipun aturi | malbèng kamar pangêntosan | lênggah sakêdhap dyan nitih | rata pêthukan saking | karsa dalêm jêng sang prabu | pangirid kuda pelag | nyarakit wêton Ostrali [O ...]

--- 3 ---

[... strali] | para tamu wus tata lênggah nèng rata ||

9. Kangjêng Gusti Pakualam | jèjèr lênggah ing bak wingking | lan Jêng Pangran Prabuningrat | mayor ajudannya sang sri | kang pratisthèng bak ngarsi | para pangeran têtamu | Jêng Pangran Kaptin Arya | Purwa Saputra pituwin | Jêng Pangeran Kaptin Arya Sasraningrat ||

10. Jêng Pangran Natakusuma | tunggil sarata lan swami | Jêng Pangran Prabu Mijaya | sarta Jêng Pangeran Panji | Priyêmbada anunggil | lawan jêng pangeran tamu | Pangran Natadiraja | nulya kang sumambung wuri | tumpukane pra upsir myang pra sêntana ||

11. bidhal saking ing Balapan | datan winarna ing margi | rawuhe nèng Kapatihan | mandhap sangajêng pandhapi | tamu putri tumuli | malêbèng dalêm cumundhuk | ngarsèng sori sang patya | tamu kakung ring pandhapi | dyan dipati satata sung pambagyarja ||

12. tandya ingacaran samya | wus tata lênggah ing kursi | samantara pinahargya | ungêling pradăngga nuli | lêlagon dèn bukani | munya gêndhing mardawa rum | linud ing pustakarja | sêrat [sê ...]

--- 4 ---

[... rat] caritane swargi | Kangjêng Radyan Dipati Sasranagara ||

13. pêpatih dalêm narendra | ing Surakarta nagari | misuwur suwarginira | manjrahkên jrênihing budi | pasaksène ngyaktèni | yèku nguni sang misuwur | winarga sinung tăndha | ing jêng gupêrmèn Walandi | bintang ridêring ordhê leyo Nèdêrlan ||

14. iku tumusing kotaman | têmah pinasthika dadi | têtêngêr kang munggyèng jaja | nuduhkên arjaning kapti | marma mangkya linuri | riniptèng kata mrih tulus | ananing martotama | mrih tumular minangkani | têtuladan panilasing rèh susila ||

15. ya ta pra tamu winarna | sawusira ananggapi | satataning pasugata | minuman maneka warni | tumulya sami kerid | dening risang mantringayun | pinanggihakên lawan | sori sang anindya mantri | sanggyanira sinambramèng pambagyarja ||

16. prasami nuwun aturnya | saksana dipun aturi | marang panglêrêpanira | Jêng Gusti Pangran Dipati | Pakualam pituwin | kalih pisan putranipun | anèng panti wibawa |

--- 5 ---

yèku dalêm kang umunggying | sakilèning pandhapa ing Kapatihan ||

17. dene Jêng Pangeran Arya | Purwa Saputra lan rayi | wontên ing Sasradipuran | griya lojèn nêmbe dadi | wêwangunane pèni | komplit sabêkakasipun | maksih sarwa lugasan | lasar mula dèn yasani | sapraboting panti atunggal garapan ||

18. pra tamu ing sawusira | ngaso sakêdhap tumuli | nglêmpak nèng panti wibawa | suka lêlênggahan sami | nulya dipun aturi | kêmbul dhahar lan pra luhur | pra putra santanendra | sadene para wadya ji | wau ingkang mahargyèng tamu rawuhnya ||

19. mangkatên salajêngira | pra tamu Ngayogya nagri | wontên prajèng Surakarta | sinubakrama mênuhi | kadarmanta sang aji | gêgiliran para luhur | pra putra santanendra | para nayaka bupati | amartuwi samya mrih suka pirêna ||

20. para tamu winursita | sontênira amartuwi | marang ing karesidhenan | jam pitu rawuhnya sami | kangjêng tuwan marêngi | manggihi para têtamu |

--- 6 ---

tuwan lan nyonyah-nyonyah | tuwin priyagung bupati | kitha Bandhung Dyan Mênggung Martanagara ||

21. myang ing Madiun Bupatya | Rahadyan Mas Adipati | Bratadiningrat lan garwa | jêng tuwan dènnya manggihi | munggyèng galadri ngarsi | saha garwa putranipun | patraping têtamuan | rumêsêp tan walangati | sanetyasa nêtêpi rèh silakrama ||

22. mangkana pra tamu nulya | kerid sami mariksani | pasang rakiting suyasa | myang uparêngganing panti | para têtamu sami | dahat kacaryan ing kalbu | myat ing raras rumira | kanang suyasa sarwa sri | sumawana ing papan panti bojana ||

23. kawuryan angilak-ilak | jinobin ing mamêr[2] mawi | cinêplok-cêplok pinulas | măncawarna angarawit | sasêlanirèng sungging | gilap kumaca dinulu | kadyanggyaning pigora | pra tamu sawusnya sami | mamriksani dyan wangsul alêlênggahan ||

24. ing wanci kèndêl jam astha | Jêng Gusti Pangran Dipati | Pakualam apamitan | tinut sadaya têtami | tumulya sami pamit | samana bibaran [bi ...]

--- 7 ---

[... baran] sampun | tamu Ngayogyakarta | kang para pangeran sami | jam 10 mariksani pakajangan ||

25. ngalun-alun lèr winarna | untabe wong tanpa wilis | jalwèstri suka nêningal | pèt-pètan pupu apipit | pêpêt ing margi-margi | jêjêl uyêl elur[3] sêlur | kaprah mosik ing manah | mêmpêng mumpung amêningi | sakèhing wong satêmah lir samayanan ||

26. dene sagung pakajangan | rinêngga-rêngga sarwa sri | gapura panjuta sasra | bêbanjêngan milangêni | saking mandrawa kèksi | lir rêsmining lintang wuluh | ngrompol pating galêbyar | kalamun dipun cêlaki | sri kawuryan padhange pindha raina ||

27. wit saking sumilakira | lampu triyum ingkang munggwing | jroning panti pakajangan | mila sajêroning kapti | ngalela saking jawi | sarwa sri pinatut-patut | pinlisir myang binuntalan |[4] grim corak bandera Wlandi | tinon kadi kêkuwung wor lan wangkawa ||

28. kawana[5] sri naranata | nitih rata mariksani | kalawan jêng

--- 8 ---

pramèswara | kering pra wadya turanggi | usar Wlandi sasèksi | kang sakawan munggèng ngayun | dene wadya tamtama | kalawan miji pinilih | anggarêbêg nèng wurine usar Wlănda ||

29. gadêbêgirèng turăngga | wor lan krincinging kêndhali | miwah karopyaking pêdhang | amrabawa ring pamyarsi | wong nonton cingak sami | sanalika nuli dulu | kretadi sinongsongan | cinipta tan ana kalih | yèn sang nata wong nonton myat mangarcana ||

30. mangkana jêng sri narendra | sabên sarawuhnya munggwing | sangajênging pakajangan | tandya kèndêl amriksani | maksih nèng rata nuli | pra abdi dalêm ing ngriku | sami amangastawa | nambramèng kidung palupi | angêngudang luhuring kaprabon nata ||

31. mêmuji panjanging yuswa | linulusna ambawani | kawibawaning narendra | sarta lêstaria dadi | pangaubaning dasih | kinasih marang Hyang Agung | ugi kang para wadya | sabiyantu amêmuji | karaharjanira kangjêng pramèswara ||

32. ya ta jêng sri naradipa | dupi sampun [sampu ...]

--- 9 ---

[... n] mariksani | satataning pakajangan | ngalun-alun lèr tumuli | karsa têdhak mriksani | marang ngalun-alun kidul | ing ngriku unggyanira | pakajanganing prajurit | myang wadana pangrêmbe sakancanira ||

33. sang nata sarawuhira | ing pakajangan prajurit | pra upsir ngadêg ngarcana | mahargya ungêling musik | dupi dungkap ing wanci | jam 12 sang prabu | kondur marang jro pura | para pangran tamu nuli | lir kasmaran maluyèng pamondhokannya ||

2. Asmaradana

1. dintên Kêmis Lêgi enjing | jroning pura kang winarna | wus miranti sadayane | pandhapa sanasewaka | dahat rinêngga-rêngga | turut ing taritis sinung | plisir grim bandera Lănda ||

2. corak biru rêkta putih | pinatut praptaning saka | sinindhêt-sindhêt pindhane | klambu rêngganing pasaryan | ngrukup rekan bintangan | saha saantaranipun | paningrat sinung rêrênggan ||

3. bandera karajan Jawi | tuwin karajan Nèdêrlan | sarta ing têngah-têngahe | tinulis ing sastra Jawa | pinulas măncawarna | pratela dintên puniku [pu ...]

--- 10 ---

[... niku] | tingalan dalêm sang nata ||

4. kèh rêrênggan sastra Wlandi | tumrap têbênging gapura | têmbung Malayu ungêle | salamêt ari taunnya | sri paduka suhunan | yang kasapuluh satuju | usya tiga puluh dhua ||

5. sinisihan sastra Jawi | tan pae suraosira | mêmudya karaharjane | wiyosan dalêm sang nata | kathah yèn winursita | uparêngganing kadhatun | pêpasrèn amăncawarna ||

6. muhung sang pratamèng kawi | myang para paramèng sastra | kang tan kewran pangriptane | ya ta kangjêng sri narendra | ing wanci jam 10 | wus ngrasuk busana luhung | miyos saking prabayasa ||

7. para parêkan nèng wuri | angampil upacarendra | nulya kangjêng sang akatong | siniwèng sanasewaka | munggyèng dhampar kancana | mênggêp nèng madya sang prabu | majêng mangalèr lênggahnya ||

8. dhampar rinêngga sarwa di | kasur baludru binara | abyor têpung ing têpine | tumeja angkara-kara | jumbuh lan busanendra | ukêl kêling kang panutup | pêthan paksi lar mutyara ||

9. sarta kiwa têngên mawi | kinancing

--- 11 ---

sotya barleyan | pating karanthil ingonce | sotya puniku winastan | intên tètèsing toya | tinon kang ujwala gumyur | lir tumètès tibèng jaja ||

10. makutha kanigara sri | rasukan sangkêlat krêsna | binaludir dahat abyor | ngagêm nyamping latar seta | sêratan lung kusuma | apaningsêt cindhe biru | komplit dalah baranira ||

11. angathepyah turut wêntis | èpèknya sangkêlat krêsna | binaludir mas isthane | kanang lung-lungan rumambat | agêm dalêm wangkingan | jêng kyai agêng puniku | warăngka lugas kewala ||

12. kaos karèt krêsna adi | mawi lung-lungan bênang mas | pantês kalawan panpuse | baludru krêsna rinêngga | ing koslèt kang sinotya | lir timang sinom puniku | singsim rong rakit barleyan ||

13. sadaya bandhilan sami | nèng panuduh kering kanan | myang jêjênthik pangagême | sarta agêm dalêm bintang | sami kagêm sadaya | satunggal bintang kumandhur | ring ordhê leyo Nèdêrlan ||

14. tuwin bintang grut opisir [opi ...]

--- 12 ---

[... sir] | krun ordhê Siyêm karajan | miwah sapanunggalane | têngêring karajan Jawa | saking Sri Maharaja | Suryawisesa ing dangu | myang saking Jêng Panêmbahan ||

15. Senapati ing Matawis | myang saking Kangjêng Suhunan | Pakubana[6] kapisane | saking Jêng Tuwan Marsêkal | Dhandhlês Gupêrnur Jendral | sanyata jêng sang aprabu | wimbuh wimbaning prabawa ||

16. bintang sing karajan Jawi | wèh tăndha lamun sang nata | trah-tumrah lurining katong | ambawani kawibawan | kang saking măncapraja | minăngka tăndha puniku | supêkêting pawongmitra ||

17. ing waktu wau sang aji | abra abyoring busana | tangèh ngupaya iribe | ngirup rêsmining ujwala | tan dangu antaranya | lan lênggah dalêm sang prabu | para rakendra mangarsa ||

18. satata sumiwèng kursi | nèng kilèn parêk ngarsendra | sapiturute mangalèr | ingkang sêpuh munggyèng kanan | sumosor urut yuswa | para rayi dalêm sagung | sarta pangeran santana ||

19. nèng ngandhap dènnya sumiwi | sisihan kilèn lan wetan | wontên [wontê ...]

--- 13 ---

[... n] ing pananggap kang lèr | dene sang mantri wisesa | tuwin para nayaka | myang para bupati sagung | rèh jawi majêgan desa ||

20. sakalerehannya sami | sumewa nèng pagêlaran | dene para bupati jro | myang para panêkarira | wontên ing sri mangantya | riya panji wayah buyut | sowan anèng jro kadhatyan ||

21. sapangkat sabilik-bilik | tunggal gêgolonganira | saya asri lamun tinon | kang para prajurit samya | pacak baris satata | sabên sagolonganipun | kinêmbar busananira ||

22. irêng abang tuwin wilis | rèh jro baris sri mangantya | tuwin anèng jro kadhaton | dene prajurit rèh jaba | baris ing kamandhungan | tuwin anèng ngalun-alun | sakidul waringin kêmbar ||

23. jèjèr mangidul dumugi | salèring taratag rambat | pra prajurit banderane | linud ing maruta mănda | tinon akêlap-kêlap | wênèh kumitir lir atur | pudyarcana ing narendra ||

24. kunêng gantya kang winarni | ing dalêm karesidhenan |

--- 14 ---

pra luhur Jawi sadene | kang para tuwan amtênar | militèr myang mardika | pra lanhir myang para tamu | saking ing liyan nagara ||

25. sarta sanggyanira sami | ngrasuk busana pameran | wus pêpakan sadayane | yun malêbu ring kadhatyan | dene pra luhur Jawa | yèku panjênênganipun | Jêng Gusti Mangkunagara ||

26. saha dhinèrèkkên dening | raka-raka pra pangeran | myang rayi-rayi sadene | upsir ing Mangkunagaran | dene tamu Ngayogya | gangsal pisan yun malêbu | sumewa marang jro pura ||

27. ya ta winursita dupi | wanci satêngah sawêlas | tandya jêng tuwan residhèn | sarta para tuwan-tuwan | myang para luhur Jawa | awahana rata sampun | bidhalan malbèng kadhatyan ||

28. jêng tuwan residhèn tuwin | Jêng Gusti Mangkunagara | satata lir ing adate | kering prajurit turăngga | datan winarnèng marga | jêng tuwan residhèn sampun | praptèng kidul wringin kêmbar ||

29. prajurit urmat prèsèntir | tambur ropul sarambahan | nulya jêng tuwan residhèn | rawuh [ra ...]

--- 15 ---

[... wuh] ing taratag rambat | mandhap saking kareta | kèndêl sakêdhap ing ngriku | ngêntosi tamu lyanira ||

30. kang maksih kantun nèng wuri | tan adangu wus ngalêmpak | tandya jêng tuwan residhèn | nglajêngakên tindakira | nèng ngarsa sinongsongan | kapit-apit para luhur | Jêng Gusti Pangran Dipatya ||

31. Mangkunagara pituwin | Kangjêng Gusti Pakualam | wau wong agung kalihe | ugi sami sinongsongan | prabaning songsong gilap | jênar sumunar dilu |[7] lir pendah purnama kêmbar ||

32. pra tamu garbyêg ing wuri | samantara kapiyarsa | ungêling salomprèt apèl | nèng panggung sănggabuwana | nulya para pangeran | ingagnya dening sang prabu | mêthuk residhèn lêbêtnya ||

33. para pangeran tumuli | mijil saking jroning pura | ya ta jêng tuwan residhèn | wus rawuh ing sri mangantya | panggya lan pra pangeran | nulya ingacaran sampun | jêng tuwan malbèng kadhatyan ||

34. myang para pangran dipati | duk arsa malêbèng pura | ingingkupakên songsonge | ing ngriku

--- 16 ---

para pangeran | myang pra tamu sadaya | wus sami malbèng kadhatun | ya ta kangjêng sri narendra ||

35. saking mandrawa kaèksi | kêkuwungirèng ujwala | mimbuhi prabèng kaprabon | priksa rawuhnya kang bapa | dyan jumênêng sing dhampar | jêng tuwan residhèn sampun | minggah ring sanasewaka ||

36. tumamèng byantara aji | nulya sami cundhuk asta | myang para amtênar lyane | miwah militèr kumêndhan | gantya-gantya mangarsa | sadaya tabean sampun | para tuwan sanèsira ||

37. muhung sami angaturi | kurmat atundhuk mustaka | dene kangjêng sang akatong | asasmita marudasta | nulya atata lênggah | jêng residhèn lênggahipun | nèng kering dalêm sang nata ||

38. cakêt apratisthèng kursi | Jêng Gusti Mangkunagara | nèng kanan dalêm sang katong | ing kursi larikan ngarsa | mangilèn ajêngira | nulya wau kang sumambung | tuwan militèr kumêndhan ||

39. Jêng Gusti Pangran Dipati | Pakualam nuli para | tuwan asistèn residhèn | kang nom pangkate

--- 17 ---

nèng kanan | dyan tuwan juru basa | sarta sanggyanira wau | kapara parêk ngarsendra ||

40. nisihi para raka ji | kursi ing sawingkingira | maksih tigang larik dene | ngajêng palênggahanira | para putra santana | Mangkungaran myang tamu | pangeran saking Ngayogya ||

41. sarta para opsir Wlandi | larikan têngah myang wuntat | kongsi praptèng pananggap lèr | ing ngriku pisowanira | pra lanhir myang mardika | tanapi pra tuwan tamu | saking ing liyan nagara ||

42. para pangeran putra ji | myang pangran santana samya | wus sowan lir ing waune | tan antara dangu lawan | lênggah dalêm sang nata | tumulya nyai tumênggung | marêk marang ing ngarsendra ||

43. sinasmitan dyan wotsari | mundur saking ngarsa nata | kering pra karerehane | tan adangu wêdalira | wadanèstri tumulya | wangsul marêk ngarsa prabu | munjuk dènira dinuta ||

44. nyai tumênggung wotsari | sarèh kêdaling wacana | sora mintir tan alêdhok | dhuh pukulun sri narendra | wit saking jrih kawula | kaabdèkkên ing sang prabu [pra ...]

--- 18 ---

[... bu] | nuwun abdi dalêm kula ||

45. dhawuhkên timbalan aji | ing Radyan Purwadarsana | abdi dalêm kliwon gandhèk | dhawuh dalêm sapunika | Radyan Purwadarsana | dhawuh dalêm sang aprabu | pakênira andhawuhna ||

46. dhumatêng sang nindyamantri | Dyan Pati Sasradiningrat | ajad dalêm ing sawuse | dinonganan binagea | lir adat kang warata | sandika tur sêmbahipun | Dyan Bèi Purwadarsana ||

47. titi aturing dutèstri | wotsari tampi sasmita | mundur saking ngarsa katong | mijil saking jroning pura | yun nampèni aturnya | kliwon anggandhèk kang sampun | dhawuhkên timbalan nata ||

48. tan antara dangu nuli | wangsul tumamèng ngarsendra | wotsari mangkana ture | awit saking jrih kawula | kabdèkkên ing narendra | abdi dalêm kula sampun | anampèni unjukira ||

49. Purwadarsana Ngabèi | sampun nglampahi dinuta | dhawuhkên timbalan katong | dhumatêng mantri wisesa | bab ing pambagenira | ajad dalêm sang aprabu | lir adat kang kalampahan|| [kalampah ...]

--- 19 ---

[... an||] 50. unjuknya pun nindyamantri | sandika tur sêmbahira | ing jêng paduka sang katong | nyai tumênggung wotsêkar | mundur saking byantara | tinungka lumadosipun | minuman măngka pudyarja ||

51. para sumiwèng ngarsa ji | sadaya wus linarihan | nulya jêng tuwan residhèn | kundhisi suraosira | wilujêng dalêm Ingkang | Sinuhun Jêng Sunan Paku- | buwana kaping sadasa ||

52. têtêping yuswa sang aji | tigang dasa kalih warsa | para prajurit nulya ge | sabên sagolonganira | kurmat drèl tri rambahan | sinêlanan ungêlipun | mariyêm ing kamandhungan ||

53. wusing pahargyan sang aji | kondur marang prabayasa | pra tuwan amtênar dhèrèk | miwah militèr kumêndhan | pra tuwan têtabean | lan pramèswari sang prabu | Jêng Ratu Pakubuwana ||

54. tuwin lawan ibu sori | Kangjêng Ratu Madurêtna | dene pra tamu kang dhèrèk | Jêng Gusti Mangkunagara | Jêng Gusti Pakualam | ya ta tan dangu sang prabu | miyos malih sinewaka ||

55. nulya

--- 20 ---

maringakên singsim | ring tuwan residhèn sarta | marang ing panjênêngane | Jêng Gusti Mangkunagara | dene wau kalpika | minăngka pangemut-emut | tingalan dalêm sang nata ||

56. sarta kalpika kang maring | tuwan-tuwan sanèsira | kasrah jêng tuwan residhèn | jêng tuwan residhèn nulya | pamit ing sri narendra | wus kaparêng sang aprabu | dyan sami acundhuk asta ||

57. para amtênar pituwin | tuwan militèr kumêndhan | wus tabean sadayane | ya ta para tuwan-tuwan | wus mijil saking pura | tuwin panjênênganipun | Jêng Gusti Mangkunagara ||

58. sasadhèrèk myang pra upsir | wus mundur saking ngarsendra | karsa dalêm sang akatong | maksih dugèkkên sinewa | sinowan para pangran | putra santana myang tamu | pangeran saking Ngayogya ||

59. mangkana jêng sri bupati | ngandikan sakaparêngnya | lan pra rakendra sadene | lawan Jêng Gusti Pangeran | Dipati Pakualam | pangandika dalêm prabu | kanthi dhanganing wardaya ||

3. Kinanthi

1. lir larabing [lara ...]

--- 21 ---

[... bing] puspita rum | kengis manawung mêmanis | mila eyang Pakualam | samangke kula aturi | muhung mugi jumurunga | widadaning yuswa mami ||

2. kang liningan alon matur | kasambadana karsa ji | ngandika malih sang nata | punika kula ngaturi | kalpika minăngka tăndha | lumunturing sutrêsna sih ||

3. wusing ngandika sang prabu | nyi tumênggung dyan marêki | ring Jêng Gusti Pakualam | maringkên kalpika adi | wau paringnya sang nata | jêng gusti sampun nampèni ||

4. sarta para pangran sagung | myang pangeran tamu tuwin | kangjêng radyan adipatya | litnan kolnèl mayor kaptin | wadana kliwon sadaya | ugi samya anampèni ||

5. paring dalêm jêng sang prabu | awarni kalpika adi | saha para ingkang samya | tampi sih dalêm sang aji | suka sukur ing wardaya | dahat dènira mêmundhi ||

6. mênggah pêperanganipun | wau paring dalêm singsim | ingkang rinênggèng sêsotya | yèku pinaringkên maring | sadaya para rakendra | myang pra ngasta pangrèh nagri ||

7. wujuding

--- 22 ---

kalpika wau | pinêtha pari sawuli | sisihan lawan ron kapas | sarta têngahira mawi | sastra P.B. X. yèka | purwakaning asma aji ||

8. saha saantaranipun | ujung ron kapas lèn pari | sinung tăndha krun karajan | dene êmbananing singsim | tinulis ing sastra Jawa | duk wiyosnya sri bupati ||

9. ăngka 17 |[8] 95[9] tuwin | sinisihan ăngka warsa | Alip kang lagya lumaris | nêdahkên yuswa narendra | mangkya tigang dasa kalih ||

10. nihanta jêng sang aprabu | jêngkar kondur ngênyapuri | pangeran putra santana | myang pangeran tamu tuwin | sadaya ingkang sumewa | wus kaparêng mundur sami ||

11. samana ing dalunipun | malêm Sukra ing jro puri | wontên pasamuwan dhansah | wanci suruping Hyang Rawi | ginantyan padhanging pandam | kawuryan yayah tan ratri ||

12. sunaring panjuta sèwu | anèng gapura tulya sri | turut tirahing plataran | kang wetan dumunung munggwing | ngajênging panti pangarsa | gêdhong kang anêmbe dadi ||

13. sakathahing lampu treyum | ing sanasewaka [sa ...]

--- 23 ---

[... nasewaka] tuwin | ing suyasa liyanira | prasami dipun sumêdi | satêmah panjuta sasra | kang nèng wêwêngkoning puri ||

14. surêm sorote mawêlu | lir lintang katrangan sasi | dene ing sanasewaka | lamun tiningalan saking | ing gêdhong panti pangarsa | ngalela amilangêni ||

15. lênging tyas saya ngalangut | ngèngêti caritèng nguni | puraning Bathara Endra | padhanging panjuta kadi | soroting dipa nirmala | tuhu tanpa nguciwani ||

16. dupi andungkap jam 8 | para tuwan-tuwan prapti | tan antara dangu nulya | miyosnya jêng sri bupati | busana cara Walănda | jendral mayor amantêsi ||

17. miyos lawan kangjêng ratu | pramèswari dalêm tuwin | Kangjêng Ratu Madurêtna | myang băngsa luhur pra putri | pratisthèng sanasewaka | lênggah ing kursi sêtasi ||

18. dyan katungka lêbêtipun | jêng tuwan risidhèn tuwin | para militèr amtênar | para tuwan wau sami | kathah kang kanthi swaminya | dalah pra nonah kyèh prapti ||

19. angrasuk busana luhung | jorjoran [jor ...]

--- 24 ---

[... joran] arêbut adi | adating para wanudya | mêmardi asrining dhiri | mila ing sanasewaka | saksat kambah widadari ||

20. sarta para băngsa luhur | Jêng Gusti Pangran Dipati | Ariya Mangkunagara | myang para sadhèrèk tuwin | upsir ing Mangkunagaran | wus sami malêbèng puri ||

21. Pakualaman pra tamu | myang bupati măncanagri | ing Madiun tuwin Blora | tamu băngsa luhur Wlandi | yèku risidhèn Ngayogya | ugi wus malêbêt sami ||

22. dene bupati ing Bandhung | pancèn tan sowan sang aji | praptanya ing Surakarta | mung pêrlu yun nêningali | mila ing wêktu punika | tan milu lumêbèng puri ||

23. wontên panunggilanipun | saking Madura nagari | Dyan Mas Arya Suryènglaga | kang pêrlu yun nêningali | kèlu wit kontaping warta | yèn Surakarta nagari ||

24. yèku sajumênêngipun | jêng sri narendra samangkin | karsa amangun karatyan | miwah rêrêngganing puri | tuhu kathah wêwahira | pantês măngka darsana di ||

25. mangsuli caritèng ngayun | jam [ja ...]

--- 25 ---

[... m] pitu sontên ing wanci | wadana kliwon sadaya | sapanêkarira sami | pêpak anèng pasowanan | dupi jam 8 kang wanci ||

26. para pangagêng ing ngriku | anglairakên pamuji | saha kasusêtyanira | marang kangjêng sri bupati | sakèndêling pudyastawa | tinampèn surak mawanti ||

27. munya gêndhing mardawa rum | linud ing kidung pamuji | pra wadana kliwon nulya | sumewa marang jro puri | kang kèri karerehannya | kasukan nayub saratri ||

28. nihanta jroning kadhatun | wanci jam 9 lumadi | pasugatan dalêm wedang | samunduring wedang nuli | majêng minuman sapanyah |[10] tuwan risidhèn kundhisi ||

29. ing têmbung Lănda puniku | pinèt surasèng sêsanti | wilujêng dalêm Sri Nata | Pakubuwana mandhiri | kaping sadasa minulya | ing Surakarta nagari ||

30. ingkang jumênêng kumandur | ring ordhê Nèdêrlan saking | Leyo nagari Nèdêrlan | myang grut opisir saking |[11] ordhê ing nagari Siyam | saha jendral mayor saking ||

31. brêtya pamunahing [pamunah ...]

--- 26 ---

[... ing] ripu | natendyah Nèdêrlan nagri | sakalihan pramèswara | sampating pudyarja nuli | kinurmatan ungêlira | musik lan mriyêm mawanti ||

32. jumêglug suwaranipun | lir ombaking jalanidhi | kumocak anêmpuh parang | datan antara tumuli | byar sêle kang nèng wit-witan | sinulêd abyor nêlahi ||

33. katon abang ijo wungu | satêmah sajroning puri | rêrupan ingkang kawuryan | nir warnane kang sajati | măncawarna maya-maya | yayah ngalam jroning ngimpi ||

34. mriyêm ing sakèndêlipun | sampanyah lumadi malih | nulya jêng sri narendra |[12] amahyakakên pamuji | mring risidhèn Surakarta | wahyaning pangandika ji ||

35. cinêkak ing têmbung Mlayu | ini kita minum êmbri | salamêt kapadha Tuwan | Wèdhêpodhêl Risidhènsi | Surakarta dhan swaminya | titining pangandika ji ||

36. tan antara kaparungu | ungêling mriyêm lan musik | lir pendah manadukara | jumurung suka basuki | sawusing pudya astawa | jumênêng jêng sri bupati ||

37. jêng nyonyah risidhèn [risidhè ...]

--- 27 ---

[... n] laju | kêkanthèn lan jêng sang aji | dene risidhèn jêng tuwan | kanthèn lan jêng pramèswari | têdhak ing sanadrawina | pra tuwan garêbyêg sami ||

38. kanthèn lawan nyonyahipun | nulya sami amurwani | dènnyarsa lêlangên dhansah | polomès midêr ping kalih | sang nata dènnya mataya | kalawan Nyonyah Plingkêskil ||

39. tuhu sami lêbdanipun | tumindaking pada trampil | luwês pangrèhing sarira | manganan ngering pakolih | kalepat yayah yun pisah | wangsul cundhuk asta malih ||

40. kadyangganing kupu tarung | pra tamu sukanya ngênting | wontên kang tan dhèrèk dhansah | kasukan kêrtu pituwin | kapang sami lêlênggahan | sawênèh mung nêningali ||

41. uparêngganing kadhatun | kang satuhu milangêni | ya ta kangjêng sri narendra | sawusing dhansah tumuli | kondur marang prabayasa | tuwan-tuwan kèh umiring ||

42. panggya jêng ratu pambayun | para tuwan-tuwan dupi | wus watara têtabean | nulya kangjêng sri bupati | miyos alênggah kasukan | ombêr ingkang

--- 28 ---

angladosi ||

43. yèku para băngsa luhur | risidhèn Ngayogya tuwin | Jêng Gusti Pangran Dipatya | Mangkunagara Jêng Gusti | Pangran Pati Pakualam | kèndêl kasukan sang aji ||

44. miyos lawan para tamu | marang magangan mriksani | langên komedhi winastan | Cahya Satambul marêngi | lampahan Sairusaman | carita ngês mêlas asih ||

45. tan adangu nuli kondur | karsa langên dhansah malih | lêlagon gantya-gumantya | Padhêkatêr lan Pulkakris | pantês pacaking sarira | lan rêngganing busana di ||

46. agêm dalêm sang aprabu | bintang amaneka warni | saha rinênggèng sêsotya | pating galêbyar upami | kartika rêbut sasana | mawèh lam-laming pangèksi ||

47. cinêndhak caritanipun | pasamuwan jroning puri | pahargyan dalêm sang nata | wêktu punika sayakti | sayuk datanpa kuciwa | sunggata maneka warni ||

48. andungkap ing wanci bangun | soroting aruna kèksi | sumirat nèng cakrawala | sang nata angênyapuri | para têtamu [tê ...]

--- 29 ---

[... tamu] wus samya | mijil saking purayadi ||

49. para nangkil samya wangsul | ring pasowanane nuli | nutugakên suka-suka | alangên nayuban tuwin | minum brèndhi ngleyang tandhak | bibaran jam pitu enjing ||

50. ya ta mangkya kang winuwus | tamu Ngayogya nagari | dintên malêm Saptu samya | sinêdhahan ing Jêng Gusti | Pangeran Arya Mataram | yèku lênggahan rêsèpsi ||

51. jêng gusti wêktu puniku | nimbal-nimbali para ri | kang wus jumênêng pangeran | myang pra pangran santana ji | miwah para pratiwadya | tuwan-tuwan sawatawis ||

52. ing wanci kèndêl jam wolu | ingkang sinêdhahan sami | wus rawuh dyan ingacaran | satata lênggah ing kursi | Jêng Gusti Arya Mataram | kawuryan sênênging galih ||

53. yèku kacihna ing takduk |[13] rumakêt mikat mamèt sih | prasaja ing parikrama | sakramaning awirya di | marma para tamu samya | rumêsêp tan walang-ati ||

54. ya ta tan antara dangu | dènira lênggahan sami | tumuli lênggah bojana | sawusing dhahar prasami |

--- 30 ---

wangsul malih lêlênggahan | bibaran wanci jam kalih ||

55. winurcita para tamu | dintên Saptu siyang sami | ngandikan malêbèng pura | kèndêl jam sawêlas nuli | bidhal saking Kapatihan | ya ta wus tumamèng puri ||

55. para pangeran sadarum | putra santanèng narpati | ugi prasami sumewa | jujug ing nglojèn ngêntosi | dhawah dalêm sri narendra | tan antara wadanèstri ||

56. dinuta dening sang prabu | nimbali pra pangran sami | munjuk sandika wotsêkar | saking nglojèn laju kerid | minggah ing sanasewaka | dene kangjêng sang siniwi ||

57. anèng sanaparasdyèku | suyasa ingkang umunggying | sangajênging prabayasa | busana dalêm sang aji | ngagêm nyamping latar seta | sawitan tuhu mantêsi ||

58. apaningsêt limar wungu | èpèk bludru wilis mawi | sinulam ing bênang rukma | ing saturutira kadi | lung èrgulo isthanira | alancingan panji-panji ||

59. kinancingan sêsotyèku | rasukan dalêm sang aji | bludru biru langênarjan | kang wangkingan [wangking ...]

--- 31 ---

[... an] rinêngga di | răngka sinlorok sêsotya | kawuryan abyor nêlahi ||

60. kataman baskara nrawung | amrabawa ri pangèksi | samana jêng sri narendra | lênggah sinewa ing kursi | Kangjêng Gusti Pakualam | myang pra pangeran raka ji ||

61. sadaya sampun mangayun | satata sumiwèng kursi | anèng kananing narendra | pra rayi myang santana ji | myang Pangran Pakualaman | nèng ngandhap dènnya sumiwi ||

62. nèng sanasewaka sagung | para rayindra ing ngarsi | pangran tamu myang santana | jajar nyambêti ing wuri | ya ta pangran tamu samya | ngandikan marang ngarsa ji ||

63. wotsari sarêng mangayun | prapta ing paningrat nuli | nyèlèhakên dhuwungira | dyan majêng saking satunggil | tumamèng byantara nata | gantya-gantya angabêkti ||

64. sangandhaping pada prabu | sabên sawusnya ngabêkti | dinangu ing jêng sang nata | têkamu padha basuki | kang dinangu atur sêmbah | pangèstu dalêm kapundhi ||

65. kawula sami rahayu | kangjêng sri narendra ugi | andangu sakaparêngnya | wahyaning

--- 32 ---

pangandika ji | tumamèng tyas lir kataman | tumrahing sarkara manis ||

4. Dhandhanggula

1. para tamu dahat amêmundhi | ing kadarman dalêm sri narendra | tan kasupèn salamine | wusing kalilan mundur | marang sanasewaka nuli | tinungka majêngira | bupati Madiun | tuwin bupati ing Blora | sakalihanira samya angabêkti | sangandhaping padendra ||

2. samundurnya kêkalih bupati | tandya Kangjêng Gusti Pakualam | munjuk ing jêng sri pamase | pukulun sang aprabu | sowan amba ing byantara ji | ngunjukakên uninga | sêrat yasanipun | Pakualam kang kapisan | nama Kyai Sujarah Darma pituwin | Kyai Jatipusaka ||

3. sri narendra nulya mariksani | andadoskên dhanganing wardaya | wus kapriksa sapêrlune | kang kawarta srat wau | wiwit yasa praptaning dadi | kongsi wolulas warsa | sêsêratanipun | miwah rêrêngganing sastra | prada sungging yèku sinariran dening | Jêng Gusti Pakualam ||

4. muhung garwa kang asring nyêlani | panyungginge tuwin pamarada |

--- 33 ---

kang ing jawi rêrênggane | yèku sinamak tatur | wau ingkang dipun wastani | Kyai Jatipusaka | ing salugunipun | pêpêthikan sêrat babad | cêcriyosanira jêng sinuhun swargi | Pakubana kapisan ||

5. salajêngnya sami dèn sambêti | candranira panjênêngan nata | wiwit saking Senapatèn | ing sapiturutipun | prapta ingkang sinuhun swargi | kang kapisan Ngayogya | dene kang kasêbut | ran Kyai Sujarah Darma | yeka Sêrat Menak awal praptèng ngakir | mangkana sri narendra ||

6. sawusira karsa mariksani | sêrat pusakèng Pakualaman | dyan karsa mitontonake | titihan dalêm prabu | yèku nguni saosan saking | Jêng Gusti Pakualam | duk lumadosipun | maksih ruci sawatara | nanging mangkya wus kêni dipun titihi | tutut tan wèh sumêlang ||

7. wêktu wau tinumpakan dening | Dyan Mas Arya Kusumawinata | abdi dalêm litnan kolnèl | nèng plataran ing ngriku | Kangjêng Gusti Pangran Dipati | Pakualam sru dènnya | kascaryan ing

--- 34 ---

kalbu | dene sêsaosanira | kagêm marang panjênêngan narapati | têmah sruh[14] sukur suka ||

8. ngiras pantês karsanya sang aji | kuda wau pinaringan nama | Kyai Danaraja rane | măngka pangemut-emut | pisungsunging pangran dipati | ring panjênêngan nata | nihanta ing ngriku | Dyan Mas Kusumawinata | mandhap saking turăngga nulya sang aji | karsa atêdhak têgar ||

9. Kyai Gunawan kang dèn titihi | kinurmatan ungêling pradăngga | pantês trepongan gêndhinge | turăngga gêng aluhur | ulês cêmêng asulak abrit | tandange akas dhangan | tan kuciwèng wangun | miraga sêmu gambira | tan antara dangu nulya jêng sang aji | têdhak santun turăngga ||

10. ulês dhawuk yèku dèn wastani | nênggih Kiyai Brataprayitna | pradăngga santun lagune | munya kang gêndhing pangkur | gawe gawok kang nêmbe mèksi | satandangirèng kuda | kadi kaduk bêsus | lir bisa nut ing irama | yèn pinêpêk gulu mapan ngukêl pakis | tuhu tanpa sambawa ||

11. sawatawis dangu sri bupati | nitih Kiyai

--- 35 ---

Brataprayitna | ing sakèndêlira age | kuda sinungan minum | tata ngayun kang asung warih | têdhak saking turăngga | sang nata dyan wangsul | lênggah nèng sanaparasdya | pra sumewa sadaya rumasa sami | sinuka ing sakarsa ||

12. sadangunya nèng byantara aji | miyarsakkên ungêling pradăngga | suwuk găngsa sêtrik orkès | munya anganyut-anyut | dahat mawèh gambirèng ati | tan dangu lan lênggahnya | kangjêng sang aprabu | klangênan dalêm badhaya | cacahira sanga satata umijil | saking ing prabayasa ||

13. marêk marang ing paningrat sarwi | lampahnya nut lagoning pradăngga | kinêmbar ing busanane | samantara dupi wus | marêp anèng byantara aji | pasindhèn bawa swara | sarèh rum aruntut | lan rarasirèng pradăngga | dyan tinampèn munya kêndhing[15] Doradasih | pra badhaya mataya ||

14. kèndêlira jam satêngah kalih | nulya kondur kangjêng sri narendra | marang prabayasa dene | kang sumewa sadarum | mundur saking sajroning puri | para tamu Ngayogya | ing

--- 36 ---

wanci jam 7 | yèku dintên malêm Akad | amartamu ring loji agêng kapanggih | lan militèr kumêndhan ||

15. nanging namung sakêdhap tumuli | martamu ring Kamangkunagaran | cinaran ing satatane | têtamu băngsa luhur | sarta ingkang sami-sami |[16] samana pinanggihan | nèng sasana ngayun | kangjêng gusti sakalihan | lênggahira cakêt satata ing kursi | mangidul ajêngira ||

16. Kangjêng Gusti Pangeran Dipati | Pakualam pinarnahkên kanan | nulya ing kanan keringe | pra pangran kang sumambung | lênggahira sinêlang-sêling | pangran Mangkunagaran | myang pangeran tamu | dyan para radyan mas arya | yèku para putra pangeran dipati | sumosor urut yuswa ||

17. sawuspira[17] lênggah sawatawis | lumadi kang sunggata minuman | dyan ngunjuk măngka pambage | rawuhing para tamu | sadangunya lênggahan sami | ing ngriku kawistara | wau para luhur | sami cumondhong ing karsa | sanetyasa tan kuciwa dènira mrih | sukarênèng wardaya ||

18. dupi kèndêl jam wolu Jêng Gusti | Pangran Adipati Pakualam [Pakua ...]

--- 37 ---

[... lam] | sarta para tamu lyane | nulya pamitan kondur | ring pondhokanira pra sami | para tamu tumulya | mampir mara tamu | marang ing Natakusuman | wanci kèndêl jam sanga tumuli pamit | kondur mring pamondhokan ||

19. dintên Akad enjing kang winarni | para tamu ing Ngayogyakarta | kakung putri myang kang dhèrèk | jalêr èstri sawêgung | gêng alit samakta sami |[18] yun marang Parangjara | ing wanci jam 7 | sêdhêngnya arsa bidhalan | nulya samya miyarsa pawarta bilih | Jêng Ratu Timur seda ||

20. yèku uwa dalêm jêng sang aji | yuswa 73[19] warsa | pra tamu sapamyarsane | dahat dènira ngungun | mangu-mangu ingkang panggalih | kadyarsa sinandèkna | wau dènira yun | lêlangên ring Parangjara | têmah sami nyarantosakên manawi | dhinawahan alayad ||

21. dupi kèndêl jam 9 tumuli | para tamu lajêng abidhalan | maring Parangjara age | lampahing rata darung | tan winarnèng marga wus prapti | ing sabrangan bangawan | kang lajêng jumujug | pasanggrahan Parangjara | wontên [wo ...]

--- 38 ---

[... ntên] ngriku pinapag dening Jêng Gusti | Pangran Arya Mataram ||

22. kanthi pangran santana wêwangi | Jêng Pangran Arya Adinagara | punapadene jêng rêgèn | dipati ing Madiun | saha garwanira wus sami | ngêntosi nèng sabrangan | samantara laju | samya mêdhak ring baita | dalah para abdi pangalit tan kari | jalwèstri sukèng driya ||

23. ponang baita alon amilir | sigra tumandang juru pambêlah | makolèhakên satange | tan dangu prapta sampun | dhak-undhakan kang minggah maring | sanggrahan Parangjara | saksana pra luhur | myang para pandhèrèkira | samya tilar baita dyan minggah maring | wêwêngkon pasanggrahan ||

24. para tamu lajêng mamriksani | nulya ngaso anèng pasanggrahan | pra putrine dalêm dene | kang para tamu kakung | samya lêgah[20] anèng pandhapi | têdhan dalêm minuman | dyan samya ingunjuk | tan antara dangu nulya | abidhalan baita malih umilir | marang ing Langênarja ||

25. baita kang ngamot para putri | yèku [yè ...]

--- 39 ---

[... ku] titihan dalêm sang nata | sarwa adi rêrênggane | yèn ginagas satuhu | mirit reta tendha nèng warih | palênggahan ing têngah | jêng-ajêngan iku | lir pasang rakiting rêsban | ing wurinya wontên palênggahan malih | tan pae ajêngira ||

26. baita kang tinitihan dening | Kangjêng Gusti Pakualam miwah | para băngsa luhur lyane | lan para abdinipun | ingkang sami angampil-ampil | tan mawi sêsinggêtan | ginêlaran babut | kêmput sawiyaring jrambah | sakubênging tèdhèng tinatanan kursi | meja lit anèng têngah ||

27. wiyaring jrambah sadasa kaki | kalih dasa kaki panjangira | rinasa-rasa rarase | lir bale kambang iku | kang meja lit dipun tatani | dhaharan myang minuman | lan sêmbèn ing ngriku | miyarsakkên kalênengan | winotakên lyan baita mugèng[21] ngarsi | saya wèh arsayèng tyas ||

28. ing wanci jam 12 prapti | Nglangênarja sanggyanira samya | wus atilar baitane | ing ngriku para luhur | kinurmatan ungêling musik | lajêng tindaknya [tinda ...]

--- 40 ---

[... knya] marang | sawêwêngkonipun | capurining pasanggrahan | mariksani pasang rakitirèng panti | myang rêngganing suyasa ||

29. andadoskên ascaryaning galih | nulya samya lênggah nèng pandhapa | ya ta tan dangu jêng rêgèn | dipati ing Madiun | pamitan yun angrumiyini | kondur saha garwanya | ring nagri Madiun | wus pamit nuli bidhalan | ing wanci jam 1 pra luhur ugi | bidhal sing pasanggrahan ||

30. sowang-sowang wus maluyèng panti | para tamu marang pamondhokan | ya ta winarna sontêne | wanci satêngah pitu | para tamu Ngayogya sami | anèng panti wibawa | yun manggihi tamu | jêng tuwan residhèn sarta | tamu Kangjêng Gusti Pangeran Dipati | Arya Mangkunagara ||

31. saha putra santanane sami | pinagihan[22] wontên ing pandhapa | dupi andukap[23] wancine | rawuhing para tamu | Kangjêng Gusti Pangran Dipati | Pakualam lan para | pangeran lyanipun | sami tumamèng pandhapa | lêlênggahan lan kangjêng radyan dipati | manganti tamunira ||

32. palênggahan kursi dènnya

--- 41 ---

ngrakit | ingkang tiga jinèjèr ing têngah | sami mangidul adhêpe | de panunggilanipun | jêng-ajêngan ing kanan kering | mangidul saturutnya | ing wanci jam 7 | pra tamu rawuh saksana | ingacaran wus tata lênggah ing kursi | jêng residhèn nèng têngah ||

33. lan ingapit-apit kanan kering | têngên Jêng Gusti Pangran Dipatya | Mangkunagara wondene | kang anèng kiwanipun | Kangjêng Gusti Pangran Dipati | Pakualam tumulya | kering kang sumambung | kangjêng radyan adipatya | Dyan Jêng Pangran Natakusuma tumuli | Pangran Purwasaputra ||

34. nulya para putra adipati | yeka pararya Mangkunagaran | kang nisihi lênggah kilèn | nèng lèr pyambak puniku | litnan kolnèl ingkang wêwangi | Pangran Găndasaputra | nulya kang sumambung | Jêng Pangran Dayasaputra | Dyan Jêng Pangran Natadiraja tumuli | Pangeran Sasraningrat ||

35. mênggah tatacara kang upami | tumrap pra luhur kang pêpanggihan | tan siwah lir ing adate | samangkana dupi wus | dungkap wanci jam 8 nuli | jêng residhèn [residhè ...]

--- 42 ---

[... n] pamitan | tinut ing têtamu | Jêng Gusti Mangkunagara | saha putra santananira wus sami | kondur sing Kapatihan ||

36. dintên Sênèn enjing kang winarni | para tamu ing Ngayogyakarta | panggih jêng tuwan residhèn | wanci jam 9 laju | sêsarêngan alayad maring | dalêm ing Natabratan | yèku dalêmipun | Jêng Ratu Timur kang seda | winursita ing Natabratan wus mranti | rêngganing pantesawa ||

37. layon badhe sinarèkkên maring | ing astana Magiri Ngayogya | ya ta jêng tuwan residhèn | asêsarêngan rawuh | lan Jêng Gusti Pangran Dipati | Kolonèl Pakualam | kering para tamu | Pangeran Pakualaman | ya ta para putra santanèng narpati | myang jêng radyan dipatya ||

38. sarta para nayaka bupati | apêpakan sapanêkarira | rèhne nuju dintên Sênèn | ing ngriku para luhur | ingkang pancèn nuju sumiwi | abusana basahan | wit ing dintên wau | nuju dintên pasewakan | dene ingkang yun nguntapkên layon sami | mangagêm prajuritan ||

39. pra prajurit [praju ...]

--- 43 ---

[... rit] kaayun umiring | miwah upacara wus samakta | nêtêpi ing satatane | putrining para ratu | ingkang miyos sing garwa padmi | myang para luhur Wlănda | wus pêpak ing ngriku | dyan rawuhnya sri narendra | jinajaran wira dragondêr sang aji | nitih Kyai Gunawan ||

40. lan ingurung-urung kanan kering | panèwu mantri myang punakawan | sarwi amandhi waose | miwah pra wadya sagung | ingkang ngampil upacara ji | garêbyêg munggèng wuntat | ing wêktu puniku | sang nata busananira | ngagêm nyamping truntum sawitan mantêsi | kalawan dhêstharira ||

41. arasukan bludru krêsna mawi | dulman pita krêsna lung rumambat | komplit dalah lancingane | panji-panji baludru | kinancingan sotya rêspati | gaspêr timang gandhosan | sinotya di luhung | karèt krêsna kaosira | panpus bludru krêsna koslèt sinotya di | paningsêt sutra krêsna ||

42. èpèkira bludru krêsna tuwin | kang wangkingan sinlorok sêsotya | sajagung-jagung agênge |

--- 44 ---

dene wangkingan wau | nama Kangjêng Kiyai Boji | slorok iku yasannya | ping sapta Sinuhun | yèn ginagas sri narendra | yayah kadi Sang Aprabu Arimurti | dyan têdhak sing turăngga ||

43. têrus marang pandhapa siniwi | dyan rawuhnya Jêng Pangran Dipatya | Arya Mangkunagara ge | tumamèng ngarsa prabu | nulya tata lênggah ing kursi | ing ngriku pra rakendra | mangarsa sadarum | Jêng Gusti Prabuwijaya | angunjuki uninga ing jêng sang aji | bilih pangruktinira ||

44. ponang pantesawa wus miranti | dhawuh dalêm kangjêng sri narendra | layon kalilan angkate | winiyosakên sampun | rinarămpa para priyayi | rêngganing pantesawa | sarwendah dinulu | ginordhin satinèt seta | ponang krêndha binuntal bukèt tulyasri | puspita măncawarna ||

45. kang pinêtha kang pari sawuli | anèng ngulon-ulon pamasangnya | tan winarna rêroncene | bidhaling layon wau | sri narendra nguntapkên prapti | sitinggil kidul nulya | layon menggokipun | prapatan [pra ...]

--- 45 ---

[... patan] Gadhing sang nata | angadhaton dyan miyos lênggah siniwi | lir adat dintên Soma ||

46. tan ngêlirkên wajibing narpati | sri narendra ing sasampunira | nampèni palapurane | para kang nangkil sagung | nulya jêngkar angênyapuri | mangsuli kang winarna | layon bidhalipun | wanci satêngah sadasa | tamu tuwan-tuwan myang pra luhur Jawi | wus kondur sowang-sowang ||

47. lampahing layon datan winarni | winursita pra tamu Ngayogya | ing wêktu layon bidhale | yèku samya tumutur | nitih rata wontên ing wuri | nanging tumuli samya | ngrumiyini ayun | priksa lampah-lampahira | tan adangu sinru lampahing turanggi | praptèng sêpur Balapan ||

48. jam 11 layon dèrèng kèksi | măngka jêng gusti wus samadosan | lawan jêng tuwan asistèn | pêrlu badhe martamu | têmah datan sagêd ngantosi | praptaning layon nulya | jêng gusti ing ngriku | nglajêngkên mring asistenan | pêpanggihan jam 12 tumuli | kondur mring Kapatihan ||

--- 46 ---

5. Mêgatruh

1. lir mêgat sih malêm Salasa pra tamu | ngandikan malêbèng puri | mangkana sakèndêlipun | jam 9 wus sami kerid | tumamèng byantara katong ||

2. pêrlunipun ngandikan wit enjingipun | yun maluya ring nagari | Ngayogyakarta ing ngriku | sang nata dènnya manggihi | kadya kang nêmbe kalakon ||

3. satatane para kang sumewa sagung | myang pahargyaning têtami | tan pae duk ari Saptu | mung pra badhaya kang sami | mataya nèng ngarsa katong ||

4. sawatawis ragi wontên bedanipun | wêktu puniku pra sami | asikêp dêdamêl pistul | sarta gêndhing Doradasih | sinantunan lagu Ganggong ||

5. pra badhaya duk arsa ngungêlkên pistul | yayah ngarah mrih ngênani | lêlumbungan bêksanipun | dyan munya lir dèn abani | pistul sanga tan barondong ||

6. kapanujon sang nata ing wêktu wau | sinowan pra luhur Wlandi | duk myarsa ungêling pistul | sêmu mèsêm mratandhani | dahat ascarya ing batos ||

7. wanci kèndêl jam

--- 47 ---

11 găngsa suwuk | para badhaya dyan sami | kèndêl ing pambêksanipun | tata lampahira nuli | mundur sing byantara katong ||

8. para tuwan ngrumiyini nyuwun mundur | wus kaparêng nulya mijil | saking pura dyan ing ngriku | maksih dangu sawatawis | dènnya siniwi sang katong ||

9. Kangjêng Gusti Pakualam nulya munjuk | marang kangjêng sri bupati | nyuwun pamit enjingnya yun | bidhal ring Yogya nagari | winantua karahayon ||

10. wus dadoskên parênging galih sang prabu | maringi pudya basuki | ring sagunging para tamu | jam satunggal sri bupati | jêngkar kondur angadhaton ||

11. pra sumewa sumawana para tamu | wus mundur saking jro puri | winursita enjingipun | wau para tamu sami | sapandhèrèk wus mirantos ||

12. sarta badhe bidhalnya ring sêtatsiyun | tatacara tan salisir | lan duk kala rawuhipun | para pinatah ing kardi | anguntapakên tan seyos ||

13. yèku ingkang mêthuk kala rawuhipun | pra tamu tumulya pamit | ing jêng risang

--- 48 ---

mantringayun | pinanggihan nèng pandhapi | tandya sampanyah lumados ||

14. dyan ing ngriku sêsarêngan sami ngunjuk | minăngka andum basuki | suka sagung para tamu | kasok rêsêping tyas sami | sumungku sami patêmon ||

15. wanci kèndêl jam sadasa para tamu | kerid malbèng dalêm pamit | ing sori sang mantringayun | sanggyaning pra tamu sami | noragèng patrap ngalap sor ||

16. sarta tamu putri sêsalaman sampun | jinurung puja arjanti | sadayanya matur duwun |[24] saksana prasami nitih | rata kang sampun sumaos ||

17. sampun tata lênggah nèng rata pra tamu | bidhal tan winarnèng margi | tan antara dangu rawuh | ing sêpur ngriku kaèksi | jêjêl kadi tanpantuk gon ||

18. awit saking kathahira para luhur | pangran putra santana ji | kurmat bidhaling têtamu | sarta abdi dalêm upsir | para litnan kolnèl mayor ||

19. kangjêng radyan dipati sumusul rawuh | myang pra santanèng narpati | riya panji wayah buyut | kèh kang samya angurmati | tuwin [tu ...]

--- 49 ---

[... win] abdi dalêm kliwon ||

20. ngajêngakên jam 11 para tamu | lan pra kang nguntapkên sami | salaman andum rahayu | nulya tamu putri saking | kamar pangêntosan miyos ||

21. para tamu wus minggah ring kreta latu | nèng klas satunggal pra abdi | munggah manggon ing klas têlu | santana angampil-ampil | kalilan anèng klas loro ||

22. dyan kapyarsa sêmpritan munya puniku | tăndha pangkating kretapi | para nguntapkên myang tamu | sarêng sami nyasmitani | mêmudya mrih ayuning don ||

23. tan antara kareta lêpas mandarung | enggaling carita prapti | Nglêmpuyangan wontên ngriku | pêthukan rata pangirid | turăngga sampun sumaos ||

24. kangjêng gusti mêdhak saking kreta latu | saputra santana nitih | rata pangirid kuda wus | bidhal kondur sar sami |[25] rahayu rawuhirèng don ||

25. myang parabdi sadaya sami rahayu | ing Pakualaman prapti | Rêjêp tanggal ping 26 | warsa Lip dèn sangkalani | suka nêmbah ngèsthi katong ||[26]


Lebih satu suku kata: Sinuwun Jêng Suhunan. (kembali)
Lebih satu suku kata: Sinuwun Jêng Suhunan.
marmêr. (kembali)
marmêr.
êlur. (kembali)
êlur.
Lebih satu suku kata: pinlisir binuntalan. (kembali)
Lebih satu suku kata: pinlisir binuntalan.
kawarna. (kembali)
kawarna.
Pakubwana. (kembali)
Pakubwana.
Kurang satu suku kata: jênar sumunar dinulu. (kembali)
Kurang satu suku kata: jênar sumunar dinulu.
Baca: sèwu pitung atus. (kembali)
Baca: sèwu pitung atus.
Baca: sangang dasa gangsal. (kembali)
Baca: sangang dasa gangsal.
10 sampanyah. (kembali)
sampanyah.
11 Kurang satu suku kata: myang grut opisiring saking. (kembali)
Kurang satu suku kata: myang grut opisiring saking.
12 Kurang satu suku kata: nulya kangjêng sri narendra. (kembali)
Kurang satu suku kata: nulya kangjêng sri narendra.
13 tanduk. (kembali)
tanduk.
14 sru. (kembali)
sru.
15 gêndhing. (kembali)
gêndhing.
16 Kurang satu suku kata: sarta ingkang pra sami-sami. (kembali)
Kurang satu suku kata: sarta ingkang pra sami-sami.
17 sawusira. (kembali)
sawusira.
18 Kurang satu suku kata: agêng alit samakta sami. (kembali)
Kurang satu suku kata: agêng alit samakta sami.
19 Baca: pitung dasa tiga. (kembali)
Baca: pitung dasa tiga.
20 lênggah. (kembali)
lênggah.
21 munggèng. (kembali)
munggèng.
22 pinanggihan. (kembali)
pinanggihan.
23 andungkap. (kembali)
andungkap.
24 nuwun. (kembali)
nuwun.
25 Kurang satu suku kata: bidhal kondur sarta sami. (kembali)
Kurang satu suku kata: bidhal kondur sarta sami.
26 Sengkalan: suka nêmbah ngèsthi katong (26 Rêjêb 1827 A.J., 21 Desember 1897 A.D.). (kembali)
Sengkalan: suka nêmbah ngèsthi katong (26 Rêjêb 1827 A.J., 21 Desember 1897 A.D.).