Nah Kuwi, Jayasayana, 1954, #1059

JudulCitra

Sêrat Nah Kuwi[1]

--- 1 ---

1. Dhandhanggula

1. Ri Sêtu Kliwon manitrèng manis | wêktu injing wanci pukul sanga | kaping nêm likur tanggale | Dulkangidah sutèngsu | warsa Wawu sêngkalanèki | jalma pat ngèsthi nata |[2] Landi wulanipun | Nopèmbêr kaping wolulas | angka sèwu sangang atus sawlas nênggih |Srat Nah Kuwi namanya ||

2. sri narendra yèn lênggah pandhapi | rare papat angadhêp sadaya | tan kêna pisah rowange | nulya ingabên gêlut | ababintèn sakawan sami | rare gulung-gulungan | kalinthingnya umyung | yèn wis samya ginanjaran | pêpanganan utawa lan wedang kopi | langkung suka sang nata ||

3. yèn garwane tumut nèng pandhapi | rare papat kinèn pêpenekan | srikaya miwah manggise | samya alênguk-lênguk [alêngu...]

--- 2 ---

[...k-lênguk] | ting pathangkrong amangan sami | dinulu lir rangutan | sawênèh lir lutung | gya ginitik mring sang nata | ingkang kêna akagèt jumbul kapati | aniba galundhungan ||

4. rowangira kumrutug nulungi | nulya cinandhak binayang-bayang | binêkta ngarsa sang rajèng | nulya ginanjar gupuh | pêpanganan lan wedang kopi | langkung suka sang nata | miwah garwanipun | amijêt wardayanira | aningali rare tiba saking nginggil | gumlimpang lir rangutan ||

5. nulya kinèn adus marang bèji | patamanan sagaran kang para | nulya adus sadayane | ya ta ingkang winuwus | sri narendra dipun aturi | marang ing residhenan | sang nata gya rawuh | pan wus ingaturan koran | koran saking nagari ing tanah Jawi | residhèn Surakarta ||

6. jroning [jro...]

--- 3 ---

[...ning] koran apan iku muni | lamun arine jêng sri narendra | Pangran Natadiningrate | binêktèng marang laut | dosanira iku anênggih | arsa nusul sang nata | ing Ambon arsa wruh | sang nata dupi miyarsa | dhêlêg-dhêlêg sapandurat tan bisa ngling | kumêmbêng waspanira ||

7. asru katon warnane kang rayi | saha kagagas wardayanira | mangunadika galihe | dhuh nyawa ariningsun | têka dadak kangên mring mami | bote sadulur lanang | ing Ambon arsa wruh | ing mangke kadi punapa | ariningsun anêmu papa lir mami | katuhon têmên sira ||

8. luwih adoh nagri tanah Jawi | lawan Ngambon arsa wruh ing kadang | têmahan dadi lupute | dhuh nyawa ariningsun | sapiraa yèn panggih mami | nadyan dadi lêlakyan [lêla...]

--- 4 ---

[...kyan] | yèn karo sadulur | ya talah sira yayi mas | durung măngsa sira anêmoni sakit | abela kadang tuwa ||

9. pra Kompêni duk miyat sang aji | yèn kumêmbêng nênggih socanira | anggraita sadayane | nulya rinămpa gupuh | lan sinamur-samur dènnya ngling | wus lilih sri narendra | residhèn lon matur | yèn dhangan panduka nata | benjing enjing anggèr sami akuliling | mubêng pacinan anyar ||

10. sri narendra nulya nyuwun pamit | tuwan rêsidhèn ngatêrkên njaba | nata wus praptèng dalême | panggih lan garwanipun | sri narendra tan arsa angling | tuwin tan arsa nendra | mèh tutug sadalu | jêng ratu mèh salah tămpa | sang aprabu tinarka arsa nimbali | marang para dyah liya ||

11. ya ta wau kawuwusa enjing | tuwan residhèn sampun parentah [pa...]

--- 5 ---

[...rentah] | marang cina kapalane | lamun mangke jam têlu | kinèn mêtu sadaya sami | nèng ngarsa pintunira | lawan nonahipun | apan arsa pinriksanan | milanipun Cina lanang wadon sami | kinèn mêtu ing lawang ||

12. wus watara undhange Kumpêni | yèn wong cina kinèn asêdhiya | ing mêngko pukul têlune | ya ta ingkang winuwus | sri narendra sampun miranti | pan mèh têkan sêmaya | wus satêngah têlu | kinèn ngabahi turăngga | sri narendra arsa ngagêm cara Landi | nolèh mundhut busana ||

2. Pangkur

1. Sang nata sampun busana | apan nênggih angagêm cara Landi | ngagêm mojah lan ondêrbut | ijo lancinganira | alibasan apan ta angagêm sênur | tali janggane sutra bang | rasukan cêmêng bislodir[3] ||

2. kêmbang tanjunge

--- 6 ---

sakawan | ngagêm mojah polèt boliyun sami | topi gèpèng bulu-bulu | iku kucire cangak | ngagêm marsèt rêspati ing astanipun | yèn tinon saking mandrawa | kaya jendral angêjawi ||

3. sang nata wus nitih kuda | kuda tèji busananira asri | anulya umangkat gupuh | usar papat tut wuntat | sampun prapta ing ngajêng pajagènipun | kagyat Kumpêni kang jaga | tinarka yèn komisaris ||

4. dangu-dangu tiningalan | yèn sang nata usar papat kang ngiring | kang jaga ngurmati gupuh | residhèn nulya mêdal | dupi tundhuk sang nata ngurmati gupuh | nulya sami têtabean | wus sami tata alinggih ||

5. tan dangu gya linarihan | tigang gêlas jinèwir lan branduwin | residhèn mundhut kuda wus | sumaos [sumao...]

--- 7 ---

[...s] anèng ngarsa | nulya budhal residhèn lawan sang prabu | ajajar dènnya lumampah | residhèn lawan sang aji ||

6. usar kêkalih nèng ngarsa | kang sakawan umiring anèng wuri | lampahnya mubêng nèng kampung | kampungnya sudagaran | ing ênggone juragan kang agung-agung | kang samya adarbe palwa | sadaya tiniti titi ||

7. mungguh asal-usulira | wus prang taun olèhe anèng ngriki | juragan prasamya matur | ature sowang-sowang | wontên matur sawêg angsal kalih taun | sawênèh angsal sawarsa | juragan kathah turnèki ||

8. dene asale juragan | saking pulo ingkang atêbih-têbih | ana saking pulo Krimun | sawênèh pulo Gêdhah | ing Banjarmas ana kang pinangkanipun | wênèh

--- 8 ---

pulo Siyêm săngka | ana saking pulo Ngacih ||

9. sadaya pan tinulisan | lan sang nata ture jragan ji-siji | sawusnya sang nata laju | marang kampung pacinan | para Cina sadaya wus ana lurung | amung nonahe sadaya | manglong-manglong anèng kori ||

10. sang nata wus praptèng ngarsa-| nira gone kang manglong anèng kori | sadaya samya andulu | marang Jêng sri narendra | gya dinulu samya asung kurmatipun | ya ta wau osiking tyas | pra nonah sadayanèki ||

11. apa iki jendral anyar | lagya têka saka nagri Batawi | apa ta Kangjêng Gupêrnur | saking nagri Nèdêrlan | lagi iki ana jendral luwih bagus | anglungit sariranira | kêkuwunge anyunari ||

12. sajêg ingsun durung miyat | jendral bagus ingkang kadya puniki | rurus pasariranipun [pa...]

--- 9 ---

[...sariranipun] | ladak nora lêlewa | baya iki trahing kasnêng[4] kang satuhu | rowange nambungi ujar | itu jendral lêbih moi ||

13. nulya na bojon kapala | kapalane kampung pacinan prapti | alon ing pamuwusipun | apa sira tan wikan | ika mau kang ngagêm polèt boliyun | kêmbang tanjunge sakawan | ingkang nitih kuda tèji ||

14. ya ika mau narendra | ratu têka săngka ing tanah Jawi | pasthi iku luwih bagus | jêr ratu tanah Jawa | trahing nabi kusuma rêmbêsing madu | wijile wong mara tapa | têdhake andanawarih ||

15. duk anèng nagrine kana | kala maksih amêngku tanah Jawi | sugih bala santana gung | kasub kaunang-unang | wus kasusra ing nagara liyanipun | iku pulo tanah Jawa | ênggoning wong bêcik-bêcik ||

16. sauri

--- 10 ---

kang sinung ujar | layak bênêr ika mau nêrpati | yèn jendral mripate bawur | lan siwêr sawatara | ika mau umilar sêsocanipun | pacak-pacake wadana | muncar-muncaring pangèksi ||

17. apan dadya rêrubungan | sakathahe pra nonah samya prapti | punika tanya sadarum | marang kapalanira | yèn idhêpa ika mau jêng sinuhun | dak sêngguh jendral kewala | tiwas nora tamat mami ||

18. kapalane malih ngucap | iya ika mau jêng sri bupati | iya kang akarya bagus | sajroning Ambon praja | lan maninge kumêndhane ika mau | wus residhèn pangkatira | nguwasani Ngambon nagri ||

19. gumrumung sakèhing nonah | angrasani marang jêng sri bupati | nora talah jêng sinuhun | lagi kliling sapisan | jêr wus lawas nèng kene

--- 11 ---

wus pirang tahun | warnane pan durung têrang | amung iku kang pawarti ||

20. yèn kene ana narendra | ratu têka nagari tanah Jawi | malah ta sagarwanipun | apa warnane baya | bojon ratu apa luwih warnanipun | apa bedane lan nonah | kapriye gonku udani ||

21. sigêgên gonku rêrasan | kawuwusa wau jêng sri bupati | aririh dènnya lumaku | angrungak arêringa | kang dèn ungak ing pinggire lurung-lurung | angiras ngraras rêrupan | dadya rangu-rangu ririh ||

22. aririh mangunadika | nagri kene bobote lagi dadi | kèh warnane para arum | mèh padha tanah Jawa | apan kabèh nêracak ing warnanipun | mèh kacaryan sri narendra | duk wau dipun kurmati ||

23. residhèn lon aturira | yèn sêmbada anggèr suwawi nuli | punika pan sampun surup [su...]

--- 12 ---

[...rup] | benjing malih kewala | lamun arsa bêsiyar tindak kang esuk | sakarsa-karsa paduka | kula batên[5] amalangi ||

24. pan lajêng asêsandêran | tan kawarna lampahira nèng margi | sampun prapta dalêmipun | wus samya tata lênggah | sri narendra gya nimbali abdinipun | rare powa-powa papat | amundhut inuman aglis ||

25. tan dangu gya linarehan | kalih gêlas janèwêr lan branduwin | residhèn sawusnya ngunjuk | apamit mundur sigra | sri narendra ngatêrkên jawi gya wangsul | kasaru surup Hyang Arka | aminggah sare sang aji ||

26. asare lan garwanira | sri narendra dalu tan antuk guling | awit saking onêngipun | para garwa lan putra | kang tinilar nèng nagri Surakartèku | rinasa saya karasa | ginugu saya ngranuhi ||

26. lan pra nonah lan[6] sung kurmat [kur...]

--- 13 ---

[...mat] | iku ingkang dadya manggugah galih | nonah sakalangkung bagus | kang luwih ing garwanya | nonah iku datan ana saminipun | nonah wêton nagri Cina | durung ana kang momori ||

28. sang nata amundhut priksa | nonah iku lan apa duwe laki | yèn lêgan jawabên gupuh | măngsa bodhoa sira | anggawaa dhuwit anggonên têtuku | gawaa pêcah kewala | limang kampil bae bibi ||

29. tukang pênatu tur sêmbah | yèn makatên karsa dalêm sang aji | botên wontên lêpatipun | amasthi kalampahan | pan ing riki sadaya anteronipun | kawula sadaya têpang | kados kawula kadugi ||

30. ananging atur kawula | yèn sêmbada kadhahar turing abdi | punika pan tiyang tanggung | tan pantês kinarsakna | jêng pukulun wus kaojat tuhu [tu...]

--- 14 ---

[...hu] ratu | lamun galih kirang prênah | tan pantês tinon ing janmi ||

31. yèn dhahar atur kawula | ngriki wontên nonah kang lagya prapti | sêmbada warnane ayu | pantês dadya pingidan | botên têbih lan garwanta kangjêng ratu | sabarangipun mèh padha | mung kaot netrane gusti ||

32. punika suthup kang netra | sampun limrah bangsane kucir gusti | lawan kaot sukunipun | alit tlapakanira | tigang nyari gusti êwatawisipun | punika sampun warata | wêdalan Cina nagari ||

33. punika duk lahirira | pan ginodhi sukune kalih sami | botên kenging ucul-ucul | kongsi mèh prapta pupak | duk lahirnya kadya rare sakit lumpuh | punika pan sampun limrah | yèn nonah makatên gusti ||

34. lamun botên makatêna | yêkti dede wêdalan Cina nagri | yêkti prasakan puniku | wêdalan tanah Jawa [Ja...]

--- 15 ---

[...wa] | lawan kaos[7] gusti lêlampahanipun | yèn wêdalan nagri cina | lampah mucang kênèng angin ||

35. punika saking Kuwitang | mung satunggal anak juragan sugih | tambuh gone bandhanipun | tate maiti dagang | nanging lanjar ing nguni lakinya lampus | wus pitung tahun samangkya | têmah lanjar loncang-lancing ||

36. ing mangke brănta mring priya | dèrèng wontên gusti ingkang ngrasani | awit saking ambêgipun | tiyang sêpuhe gadhah | milanipun kang anèm èwêt kalangkung | arsa nêmpuh mring juragan | dèrèng wontên kang ngrasani ||

37. lamun gusti sri narendra | arsa mundhut punika kang prayogi | dene gusti namanipun | Nonah Kuwi wastanya | bapakipun pun Kèhing pêparabipun | anyewa gêdhong sakawan | satunggal kang dipun gèni ||

38. kang tiga panggenan [pang...]

--- 16 ---

[...genan] barang | gih punika gusti pun Nonah Kuwi | botên kenging mêtu-mêtu | sinung panggenan pyambak | sabên dintên kawula dhatêng ing ngriku | kapanggih lênggah piyambak | wontên gêdhong lagya nyungging ||

39. punika wignya sabarang | botên wontên sabarang kang tinampik | sabarang karya wus putus | kalawan wignya sastra | Lănda Jawa sampun mumpuni sadarum | ambludir miwah anyulam | amangsak sinambi bathik ||

40. limpad pasang graitanya | nadyan juwèh nanging datan katawis | sêmbada warnane ayu | alise nagal[8] pisan | sinomira ting parênthêl wontên bathuk | prêmbayun amuyuh dênta | mênthêg-mênthêg lindri-lindri ||

41. asurêm lambanging wulan | kasorotan kuninge anêlahi | kadya kancana pinusus | baunya lir winêjang | alus rurus sarira kadya binubut |

--- 17 ---

salêlewane prêsaja | tan wontên saru sathithik ||

42. alinggih mundhak sêmbada | ngadêg pantês lumaku mundhak manis | amarêngut wimbuh patut | ayunya wêwilêtan | dhuh bekane sun emut tanduk rumuhun | wayah sore ingsun sawang | pinuju awungu guling ||

43. sun sawang wuwuh manisnya | mendahane lamun busana adi | baya sèwu mono iku | aluse tanpa sama | sira iku dene lamun tangi turu | sun sawang lir mêdi sawah | gumujêng sri narapati ||

44. kalane wau miyarsa | sri narendra mring ature kang abdi | ing tyas sangsaya margiyuh | kèksi ing sanalika | sri narendra dadya nurut abdinipun | kêna manising wicara | kathah dènira ngimbuhi ||

3. Gambuh

1. Wau ta sang aprabu | duk miyarsa ature pênatu | dhêlêg-dhêlêg sanalika datan angling [a...]

--- 18 ---

[...ngling] | krasa mèlu nandhang wuyung | kasmaran dening wêwartos ||

2. osiking tyas sang prabu | kapengin èmên sun arsa wêruh | mring Si Kuwi citranira ingkang warni | yèn tuhu bêcik sun pundhut | nadyan lanjar maksih anom ||

3. angandika sang prabu | yèn mangkono sirèku sun utus | amênyanga mring panggonane Si Kuwi | jawabên bibi digupuh | aja na janma kang wêroh ||

4. sandinên kang alêmbut | dèn aririh aja kongsi luput | undurana bibi yèn sêkira sungil | pirantinên kang alêmbut | malah mrih bisaa kenggoh ||

5. nanging ta karsaningsun | kapriye bibi sun arsa wêruh | abdi kalih umatur saha wot sari | gampil ing sasalahipun | jêng paduka arsa wêroh ||

6. ing mangke pukul têlu | paduka têdhak kula rumuhun | pan kawula ambêkta têtêngêr gusti | sêkar taluki kang sungsun |

--- 19 ---

kagungan dalêm sang katong ||

7. sokur sagêt kapangguh | botên wontên rencangipun lungguh | bok mênawi wontên rencangipun linggih | pundi ingkang mawi cundhuk | gih punika kang rinaos ||

8. gumujêng sang aprabu | iya bênêr ing karêpirèku | wis ta bibi sira umangkata dhingin | ing mêngko satêngah têlu | sêdhêng adhangên nèng kono ||

9. abdi kalih wodsantun | yèn sampun têlas wêling pukulun | pan kawula badhe umangkat rumiyin | mugi angsala pangèstu | inggih gusti sang akatong ||

10. nulya umangkat gupuh | tukang masak lan tukang pênatu | lanthang-lanthang gawa dhuwit limang kampil | apan sarwi bêta cundhuk | sêkar taluki nèng conthong ||

11. sigêgên lampahipun | tukang masak lan tukang pênatu | ya ta wau kasaru wontên srat prapti | sing tuwan [tuwa...]

--- 20 ---

[...n] residhènipun | katur dhumatêng sang katong ||

12. mangkono ungêlipun | sri narendra ingaturan wêruh | lamun tuwan residhèn arsa kapanggih | lawan kangjêng sang aprabu | wontên koran lagya rawoh ||

13. saking Nèdêrlanipun | tuwan komasaris kang asung wruh | sri narendra ingaturan têdhak loji | sang nata mundhut kuda wus | angrasuk busana gupoh ||

14. nyamping sêmbagi wungu | paningsêtnya sêmu kuning patut | rasukannya kêbayak ijo rêspati | timang pinatik bra murub | gêbyare intên ting clorot ||

15. paningsêt dhêstharipun | gêmbaya di prêsulamanipun | canelane baludru ijo mantêsi | tinon lir Hyang Asmarèngkung | baguse saênggon-ênggon ||

16. anitih kuda sampun | asri busanane kudanipun | sigra budhal usar papat ingkang ngiring | turangganya nyongklang lêmbut |

--- 21 ---

kudane usar anjojrog ||

17. prapta ing loji sampun | kagyat Kumpêni kang jaga gupuh | angsung kurmat tuwan sidhèn mêdal aglis | sang nata tumêdhak sampun | gya cinandhak asta katong ||

18. wus sami tata lungguh | tuwan sidhèn kalawan sang prabu | tan adangu kang inuman gya umijil | sapanya[9] branduwin anggur | nulya ngunjuk sang akatong ||

19. wusnya ngunjuk sang prabu | tuwan sidhèn angaturkên gupuh | nênggih koran kang sangking Nèdêrlan nagri | winaos suraosipun | tan liyan jendral sung wartos ||

20. yèn Padhang dèrèng gêmpur | maksih rame dènira prang pupuh | ing samangke Kumpêni lagya bantoni | praptèng Padhang lajêng pupuh | nanging dèrèng wontên kawon ||

21. wus tamat ungêlipun | sri narendra pan lajêng angunjuk | pan sinamur

--- 22 ---

gêgujêngan dènira ngling | angandika sang aprabu | mring tuwan rêsidhèn alon ||

22. apamit arsa kondur | nanging pinêksa dhahar rumuhun | sri narendra dadya dhahar anèng loji | wusnya dhahar nulya kondur | residhèn ngaturkên gupoh ||

23. ing jawi nulya wangsul | ya ta wau lampahe sang prabu | apan lajêng mring kampung Pacinannèki | pan sigêgên lampahipun | wau dutane sang katong ||

24. èstri tukang pênatu | sampun prapta ing Pacinanipun | sampun dangu dènnya panggih lan Nah Kuwi | dangu dènira mrih rêmbug | Nah Kuwi manahe luloh ||

25. dhasar tukang pênatu | sêmu wilêt wasis barang rêmbug | Nonah Kuwi wus kasmaran ing mêmanis | tur durung wêruh sang prabu | pangrasa kaya wus wêroh ||

26. awit tukang pênatu | kathah-kathah dènira mrih rêmbug | mêrapêti dènira mangambil galih | dènnya mrih lunturing [luntur...]

--- 23 ---

[...ing] kalbu | marma kathah dènnya ngomong ||

27. sêkar taluki wau | apan kathah ing sangadènipun | wus sinungkên dhatêng wau Nonah Kuwi | kang kalih kinarya cundhuk | kang siji tansah cinakot ||

28. nanging ta tujonipun | botên wontên rencangipun lungguh | dadya tutug pangimurira wong kalih | nulya na nonah kang rawuh | dadya kèndêl dênnya ngomong ||

29. gya tinakonan gupuh | ni pênatu mring kang lagya rawuh | wêwadine atuku barang sêmbagi | kathah dènira nyalamur | mrih sampun kênèng wiraos ||

30. wau ta ni pênatu | dangu dènnya ngêntèni sang prabu | ni pênatu dadya namur tuku lotis | ya ta wau kang winuwus | wau lampahe sang katong ||

31. ngatepang kudanipun | ni pênatu sigra angênguwuh | wêwadine ngajak ningali sang aji | pra nonah sadayanipun | apan samya [sa...]

--- 24 ---

[...mya] tumut nonton ||

32. para nonah sadarum | samya ningali pating parungup | ana ingkang amêtu saka ing kori | ana nèng dhêdhasaripun | ana ingkang manglong-manglong ||

33. dene Nah Kuwi wau | dadak ngowahi gêgêlungipun | sinjangira kuning dinulu mantêsi | rasukannya kêsting wungu | susuk kondhene sajêmpol ||

34. mirah panunggulipun | pinatik ing sêsotya bra murup | pan dèn apit dening sêkaring taluki | taluki satunggilipun | mêksih cinêkêl cinakot ||

35. dêpèpèl anèng pintu | cêlak lawan ni tukang pênatu | yèn dinulu Nah Kuwi ngebat-ebati | dene amawi cêcênthung | rêspati canela kinclong ||

36. wau ta sang aprabu | sampun cêlak ing panggenanipun | turanggane anyirik maripit pinggir | wiraga turangganipun | wèh eram marang kang nonton ||

--- 25 ---

37. nonah sadayanipun | duk tumingal marang sang aprabu | mitênggêngên tan kêdhèp dènnya ningali | sarwi goyang sirahipun | sawênèh ana kang jomblong ||

38. para nonah sadarum | amicorèng jroning kalbunipun | nyata bagus ratune wong tanah Jawi | kaya trahing nabi Yusup | dadi kêkêmbanging Ngambon ||

39. wau ta sang aprabu | duk tumingal mring Nah Kuwi wau | turanggane dèn lon-lonkên lampahnèki | datansah pamandêngipun | usare tumingal jomblong ||

40. osiking tyas sang prabu | iku nonah kang anganggo cundhuk | pasêmone wong iki anggêgirisi | bênêr si tukang pênatu | pangalême nora adoh ||

41. saking panduluningsun | siji iki sayêkti pinunjul | sêdhêng têmên wong iki dhasare bêcik |

--- 26 ---

sun watara maksih wutuh | durung kongsi kolang-kalong ||

42. sanadyan ingsun pundhut | uwong iki pantês lawan ingsun | durung tumon wong manis mêmanas ati | pantês liruning para rum | dadi kêkêmbanging Ngambon ||

43. wau ta sarêng dulu | Nonah Kuwi marang sang aprabu | gya winalês liniring marang sang aji | Nah Kuwi mèsêm tumungkul | sêmu isin mring sang katong ||

44. langkung gènnya kumêpyur | riwe kumyus ing sariranipun | tan adangu liniring malih mring aji | tyasira kadya jinumput | Nah Kuwi nandhang wirangrong ||

45. sang nata nulya laju | Nonah Kuwi pan lajêng sumaput | amarlupa tyasira saya ngranuhi | bayune ăngga alarut | sumaput wau kang panon ||

46. dangu nulya rinangkul | Nonah Kuwi marang ni pênatu | gya binêkta mring gêdhongira nulya [nu...]

--- 27 ---

[...lya] glis | ingusapan pojok pinjung | rikmane dèn êsog-êsog ||

47. wau ta sarêng èmut | Nonah Kuwi lungguh sarwi jêtung | apan ririh Nah Kuwi gènira nangis | bênêr si tukang pênatu | pituture marang ingong ||

48. dadya ngong nora tanggung | angawula marang sang aprabu | nadyan silih suku janggut sun lakoni | wus pantêse raganingsun | yèn lulus sihe sang katong ||

49. lamun ta nora tulus | kaya priye iya raganingsun | sri narendra têka bisa awèh wingit | duk andulu marang ingsun | balungku kadya dèn lolos ||

50. gumêtêr awak ingsun | larut bayuku badan ngalumprug | têrataban tyas ingsun asênig-sênig | baya kêna sawan wuyung | sawane Jêng Sunan Ngambon ||

51. apa usadanipun | ênggon ingsun [ingsu...]

--- 28 ---

[...n] kêna sawan ratu | lês-êlêsan tyas ingsun kadya jinait | si bibi tukang pênatu | iku wajibe katêmpoh ||

52. ngambila jampenipun | iya sêpah gantèning sang prabu | ingsun karya balonyo salira mami | dimèn inggal mari wuyung | kênèng mêmanising katong ||

4. Dhandhanggula

1. Pan sigêkên wau Nonah Kuwi | kawuwusa kangjêng sri narendra | dènnya kondur mêdal kilèn | alon ing lampahipun | datan ana kaciptèng galih | mung Nonah Kuwi ika | sang nata mèh wangsul | apan agung sinayutan | sri narendra dadya kambuh amimbuhi | kambah brănta mring nonah ||

2. rangu-rangu dènira lumaris | ngulap-ulap kang samya nèng lawang | lam-lamên kang kari bae | sang nata andêdulu | wontên jalma langkung satunggil |

--- 29 ---

dhodhok pinggiring marga | sang nata andangu | hèh sira iku wong apa | kang dinangu umatur saha wodsari | amba gusti juragan ||

3. inggih saking pulo tanah Jawi | kesah dagang dhatêng tanah sabrang | ingkang abdi kawijile | mêntas lumakyèng laut | saking pulo sêlat agrami | akilak rêracikan | kawula pukulun | wau ta kyai juragan | duk tumingal dhumatêng sri narapati | matur sêmu karuna ||

4. inggih gusti kawula Mêntawis | kitha agêng nanging bawah Sala | dhèrèk paduka sang rajèng | sang nata ngandi rum |[10] hèh ta paman juragan grami | yèn lêga lumêbua | marang dalêm ingsun | pan ingsun arsa têtanya | pakabaran iya pulo tanah Jawi | juragan matur nêmbah ||

5. adhuh gusti inggih benjing-injing | pan ing

--- 30 ---

mangke sontên têngga barang | yèn wilujêng benjing êmbèn | sowan paduka prabu | sri narendra ngandika aris | paman sira karia | ingsun arsa kondur | gya laju sri naranata | lampahira wus prapta dalêmirèki | ya ta gênti winarna ||

6. dutanira wau sri bupati | ni pênatu lawan tukang masak | kang kari nèng Pacinane | dangu dènira nglipur | mring Nah Kuwi amituturi | têmêne kautaman | ing wêkasanipun | manah mrih dadya tuladha | tinulata dèn bisa ngayom-ayomi | mring băngsa-bangsanira ||

7. nonah Kuwi manahe wus kongkih | nora kukuh malah mèh kapokah | rinasa bênêr tuture | ing tyas saya margiyuh | kang ginugu-gugu ing galih | tan liya tukang masak | lawan ni pênatu | kalihe gya sinungkêman | ingsun bibi nora duwe biyung [bi...]

--- 31 ---

[...yung] malih | liyane saking sira ||

8. pacêt agung bibi munggèng sabin | nora bêtah pisah lawan sira | yèn awèt kaya mangkene | dhuh bibi kukus gunung | kinapakna ingsun lakoni | pira bote wong lara | nadyan têkèng lampus | bèbèk rawa dhaon mudha | wis tak pupus tingalku tan ana malih | bibi mung tuturira ||

9. pêksi krêsna kang amăngsa mayit | sayêktine ingsun ngagak-agak | yèn tan panggih lan sang rajèng | ilèr têgal wak ingsun | kênthang-kênthang ingsun êntèni | lamun datan kapanggya | bibi lan tuturmu | kêthèk langking saupama | datan kuntung nanging ing panuwun mami | bibi mring sri narendra ||

10. aparinga usadaning agring | suling dami bibi raganingwang | ya dimèn aglis warase | gon ingsun kênèng wuyung | buron wastra kang măngsa jalmi | lagi tumon sang nata | dulu [du...]

--- 32 ---

[...lu] maringsun |[11] têka dadak anyikara | raganingsun liniring kongsi marinding | saprene durung waras ||

11. ni pênatu anambungi aris | nonah jangan banyak-banyak susah | saya nyang cari obate | kaluk saya misidhup | pasthi dhapêt obat nyang baik | obat dhari Jêng Sunan | botol lêbih bagus | tapi saya kira saja | kaluk sudhah obat iku nonah pakik | musthi têrlalu sukak ||

12. sêbab itu obat lêbih moi | masuk dhi badhan têrlalu enak | carik lagi tidhak bole | obat bêsarkên pêrut | Nonah Kuwi mèsêm jiwiti | si bibi itu gila | apa bibi sunggu | bicaramu tidhak justak | kaluk sungguh baik bibi besuk pagi | kumbali lêkas-lêkas ||

13. jangan sampik tahu orang [o...]

--- 33 ---

[...rang] lain | dhiyêm saja kaluk ada orang | dhudhuka kêluar bae | jadhi trak kreja malu | kaluk orang sudhah apigi | si bibi lêkas saja | bolih bilang têrus | itu bicara sungguhan | ni pênatu mèsêm sarwi bilang baik | itu sudhah dha saya ||

14. tukang masak anambungi aris | adhuh anggèr wus sun sêdyèng manah | wong tuwa têtulung bae | wèh prênah anak putu | supayane ing wuri-wuri | kênaa ginondhelan | ingsun wong wis sêpuh | Nah Kuwi aris angucap | ingsun bibi nora duwe biyung malih | liyane saking sira ||

15. lan maninge sira iku bêcik | donya kerat pan antuk ganjaran | iku ta bibi jarene | tinikêl ping sapuluh | wong sok rêmên agawe bêcik | pênatu malih ngucap | ing satêmênipun [satêmêni...]

--- 34 ---

[...pun] | ing lair duwe gondhelan | buh patine tan wêruh dhase têrasi | mung mikir kabêcikan ||

16. langkung thrusthanira wau sami | ni pênatu lawan tukang masak | rumăngsa akèh untunge | dènnya dinutèng prabu | ni pênatu anulya pamit | arsa matur sang nata | rèhning sampun dangu | Nah Kuwi malih angucap | iki bibi aturna marang sang aji | agêm paningsêt pita ||

17. pita ijo biru lawan kuning | nulya wau sampun tinampanan | Nonah Kuwi kêkintune | nulya amangkat gupuh | Nonah Kuwi lajêng mring kori | dangu angungak-ungak | lampahe pênatu | wus lêpas datan katingal | pan sigêgên Nah Kwi kang kari mong kingkin | gantya kang kawuwusa ||

18. sri narendra kang lagya nèng gadri | dangu dènnya tumungkul mangandhap | lênggah nèng kursi nglêgèyèh [nglê...]

--- 35 ---

[...gèyèh] | tan ana kang kaetung | amung wau pun Nonah Kuwi | dangu lênggah piyambak | pan sinamur-samur | ningali rêca pinulas | ingkang sami sèndhèn witing nagasari | kabèh rêca wanudya ||

19. kadya padha angadhêp sang aji | katon cahyane kadya manungsa | dènnya pinulas marngèngèh | sang nata saya wimbuh | dahat trênyuh kagagas galih | marma anglir ginugah | sang nata tan ketung | ginugu saya kagagas | agung katon kayungyun ing tyasirèki | gugur kalih anggagar ||

20. lagya lêrêp linarabing galih | pan kasaru wau praptanira | dutèstri kalih tumamèng | ing ngabyantara prabu | cèthi kalih lajêng wotsari | nulya sami ngandikan | cêlak sang aprabu | sang nata alon ngandika | kaya priye sirèku padha sun tuding |

--- 36 ---

cèthi kalih tur sêmbah ||

21. malah amba gusti dèn rungkêbi | pan kawula tan sagêd tumingal | lir cintaka sêsambate | sangêt anandhang wuyung | duk kawula dipun rungkêbi | tan liyan jêng paduka | kang sinambat kayun | amba kinèn angaturna | ing paduka gusti abdinta pun Kuwi | ature mring kawula ||

22. anyikara gènipun mastani | kala paduka nolih mring lawang | pun Kuwi gumêtêr tyase | nuntên paduka dulu | apan sangêt gumêtêrnèki | manahe têrataban | asênik sumêntug | mèh larut bayuning angga | pan kawula gusti asangêt kuwatir | ajrih yèn katêmpahan ||

23. angandika kangjêng sri bupati | kaya ngapa ing sapungkur ingwang | Si Kuwi rêrasanane | abdi kalih wotsantun | kathah-kathah mring amba gusti |

--- 37 ---

kula kinèn ngambila | sêpahnya sang prabu | kinarya panglipur brănta | malah mandar gusti pun Kuwi ngaturi | agêm paningsêt pita ||

24. pita ijo biru lawan kuning | pan sadaya sinulam toya mas | punika gusti warnine | pinang[12] pita wus konjuk | angandika sri narapati | si bibi duwe kaya | ngêpèk bae ingsun | tukang masak matur nêmbah | yèn puruna gusti kawula nampèni | langkung saking punika ||

25. ni pênatu umatur wot sari | inggih gusti pan kawula eram | para nonah sadayane | inggih saurutipun | apan samya kasmara[13] gusti | ningali jêng paduka | samya nandhang wuyung | kawula mirêng piyambak | wicantêne sadaya anêdha ngabdi | gumujêng sri narendra ||

26. angandika kangjêng sri bupati | lah ta sira dèn abisa |[14] aja

--- 38 ---

kongsi kajuwarèh | rêgsanên tingkah ingsun | aja na wong ingkang udani | nulya kondur sang nata | manjing dalêm agung | sampun dalu antaranya | sri narendra sadalu tan antuk guling | awit paningsêt pita ||

27. ya ta wau kawuwusa injing | sri narendra gya pinarak |[15] nèng kursi lawan garwane | ningali orgêl barung | samya munya agênti-gênti | sang nata langkung suka | myarsa orgêlipun | lagya eca mamrih swara | pan kasaru wontên utusan kang prapti | nênggih saking kang uwa ||

28. Radèn Cakradipura tur pêksi | yèn ing mangke arsa mangun krama | atur uninga wiyose | marang gusti sang prabu | nênggih ingkang dipun kramani | anake lurah jagal | sugihnya kalangkung | sang nata alon ngandika | kèlingane si uwa amêmarahi [amêma...]

--- 39 ---

[...rahi] | mamengin mangun krama ||

29. sri narendra angandika malih | lah ta yayi sira paringana | si uwa iku wragate | rupiah limang atus | lawan sinjangira sakodhi | dadya panjurung ingwang | patukone apu | lan ingsun jurung pandonga | supayane gêlisa amomong siwi | tumulara maring wang ||

30. garwa nata aturira runtik | mbok inggiha jêng paduka krama | mumpung wontên panutane | botên kirang dyah ayu | singa ingkang kinarsèng aji | suka nêdya punapa | kêsdu momong maru | wus jamak wong tanah Jawa | praptèng Ngambon pan winayuh marang laki | bote suwitèng nata ||

3l. botên gingsir pan botên kuwatir | botên uwas lawan botên panas | ujêr ta wus tau tate | winayuh patang puluh | duk kalane nèng tanah

--- 40 ---

Jawi | malah padha bandara | jêjêr samya ratu | kabèh saisining pura | sayêktine dadi garwane nêrpati | prajane tan suminggah ||

32. mangkya malih wus wontên ing ngriki | măngsa kula dadak malangana | lamun wus dadya karsane | wus jamake wong kakung | nandhing milih marang pawèstri | dhasar paduka nata | rat Jawa winêngku | dadi musthikèng bawana | lah punapa margane tumêkèng ngriki | jêr kurang panarima ||

33. sri narendra duk wau nêrpati | mring ature nênggih garwanira | têka anjlog wardayane | ing tyas sêmu kaduwung | pangandikanira nêrpati | yayi age maringa | dimèn nuli mundur | tan adangu pinaringan | punang duta sigra dènira nampèni | masêmbah nulya mentar ||

34. garwa nata maksih sêmu runtik [runti...]

--- 41 ---

[...k] | pan kasaru abdi tur uninga | yèn juragan pasar gêdhe | arsa marak sang prabu | apan lajêng kinèn nimbali | tan dangu nulya prapta | ki juragan wau | nulya ingawe sang nata | ki juragan lajêng sawetan pandhapi | manêmbah nulya lênggah ||

35. ki juragan duk wau ningali | mring sri nata lênggah lawan garwa | amicorèng jro kalbune | eman têmên gustiku | bêcik-bêcik nèng tanah Jawi | dadi musthikaning rat | amêngku praja gung | dahat arda puwa-puwa | têmahane nuruti pikir tan bêcik | nora angeman jagat ||

36. lali lamun musthikaning bumi | bumi kabèh kagungan narendra | iya ing tanah Jawane | datan ginalih iku | putêging tyas murca ing wêngi | dadak galih tirakat | asilib wadya gung | tan arsa nari punggawa | para kadang tan ana

--- 42 ---

dipun wartani | ginalih ngarah apa ||

37. iku têtêping Ratu Taruni | kaduk wani pan kurang wêweka | durung matêng panggilute | wong tinggal adat ratu | lagi tumon sri narapati | têka galih tirakat | tyasira pan bingung | kamuktèn sangalam donya | apan kabèh kagungan sri narapati | ing mangke têmah papa ||

38. katujune trahing senapati | têdhaking Sultan Agung Mantaram | kudu dhuwur dalajate | ika wis anèng laut | kamuktène magsih ngluwihi | kacèk tan mêngku jagat | marentah bala gung | lawan duk nèng tanah Jawa | datan beda karsane sri narapati | dènya tan mêgat suka ||

5. Mêgatruh

1. Sri narendra alon pangandikanipun | hèh paman juragan grami [gra...]

--- 43 ---

[...mi] | besuk apa nggonmu mundur | iya marang tanah Jawi | juragan nêmbah turnya lon ||

2. yèn wilujêng angsal pangèstu pukulun | kados tumuntêna gusti | kawula asowan sampun | utawi sampun alami | gèn kawula wontên Ngambon ||

3. pan kawula gusti sawêg akèn nêmpur | yèn wilujêng benjing-injing | kinintênakên mring laut | yèn wus apan antuknèki | inggih gusti ingkang uwos ||

4. ki juragan pinaringan kalih gêndul | madherah lawan brandhuwin | nulya dhinawuhan nginum | powa-powa kang nglarihi | linarehan gêlas dhepok ||

5. wusnya nginum sang nata andangu gupuh | hèh paman juragan grami | ingsun atakon sirèku | kabare ing tanah Jawi | iya ing sapungkur ingong ||

6. Surakarta

--- 44 ---

miwah nagara Mêntarum | apa ta padha basuki | juragan nêmbah umatur | sapirsa kawula gusti | sami wilujêng kemawon ||

7. kaotipun duk paduka sang aprabu | arame kala rumiyin | ing mangke kalamun samun | ing Sala miwah Mantawis | dhêdhêp sirêp kadya kayon ||

8. garwa nata alon gènira umatur | bok inggih andangu warti | putra paduka kang kantun | sang nata andangu malih | hèh juragan ingsun takon ||

9. apa sira wus wêruh mring putraningsun | manawa sira udani | juragan nêmbah umatur | kawula duk taun wingking | badhe Grêbêg arsa nonton ||

10. apan nuju inggih gusti wulan Mulud | wulan ping nêm praptèng nagri | pan nuju Sêkatèn mudhun | kawula lajêng ningali | nèng alun-alun alunggoh [a...]

--- 45 ---

[...lunggoh] ||

11. datan dangu nulya wontên rare gundhul | mêdal sakilèn sitinggil | sadaya amawi kalung | punika gusti jajari | ing wuri budhalan cebol ||

12. kang dèn iring putra kalih wontên pungkur | apan samya nitih bèndi | pan asri busananipun | sagung kang samya angiring | samya sumping karang mêlok ||

13. amba gumun aningali rakitipun | bandara kalawan abdi | aberag-berag kalangkung | kawula pitakèn inggih | putra ngabeyan kang wartos ||

14. datan dangu ing wuri wontên sumambung | rare kathah cilik-cilik | inggih samya mlayu-mlayu | sagung kang samya ningali | sadaya samya andhodhok ||

15. jinaganan êmban kalih wontên pungkur | ginarêbêg para abdi [a...]

--- 46 ---

[...bdi] | punika kawula gumun | putra kalangkung apêkik | cahyane sirat cumlorot ||

16. awangkawa gumawang anguwung-uwung | mangawang-awang ngiwêngi[16] | soca lir baskara murub | gumilar anggêgilari | kula tumingal anjomblong ||

17. ulun takèn rencang kawula alungguh | putra sinongsongan kuning | gih punika Gusti Timur | putrane sri narapati | mêdali jalu sawiyos ||

18. mula bagus jêr punika ibu ratu | wayah Pangran Mangkubumi | iku jangêt tinatêlu | dhasare pinundhut siwi | marang kangjêng sang akatong ||

19. ingkang rama dènnya asih akêlangkung | tan kenging pisah sakêdhik | pan kinanthi siyang dalu | langkung sihe sri bupati | kadya putra dènnya wêroh ||

20. sri narendra duk miyarsi aturipun | wau

--- 47 ---

ki juragan grami | ribêng tyasira matrênyuh | karasèng wartane siwi | dadya mangunadika lon ||

21. sri narendra angandika jroning kalbu | yèn mangkono awak mami | duwe putra wus gêng luhur | durung kongsi amirsani | tiwas têmên raganingong ||

22. sri narendra alon pangandikanipun | hèh paman juragan grami | kaya pa suwarnanipun | putra ingkang songsong kuning | juragan nêmbah turnya lon ||

23. warnanipun putra inggih langkung bagus | lawan paduka tan kalih | kaot ênèm lawan sêpuh | kadya jambe nèm pinalih | tan sagêt milih sawiyos ||

24. sariranya wêwêg paduka pukulun | punika bênjing awingwing | pan kadya gambar winangun | iba yèn diwasa malih | tuhu kalamun winaot ||

25. sri narendra miyarsa ing aturipun [a...]

--- 48 ---

[...turipun] | kagagas wartaning siwi | marlupa sariranipun | wau ki juragan grami | asru manêhên sang katong ||

26. langkung putêg wau ing panggalihipun | riwe kumyus anêlêsi | awit saking onêngipun | sêkêdhap sri narapati | sapandurat tan bisa non ||

27. apan sangêt sang nata dènnya matrênyuh | sinunduk lawan prayogi | ing èmpêre putranipun | pinindha kadya kaègsi |[17] kumlebat kadya na katon ||

28. datan têbih ature juragan wau | tan wontên gèsèh sakêdhik | ing èmpêre putranipun | sang nata waspanya mijil | garwane mèlu rawat loh ||

29. sanalika sang nata mèh kala mabur | yèn aja lêta jaladri | tanah Jawa mèh kadulu | saking onêngira siwi | asru manêbut sang katong ||

30. wus luwaran sang nata dènnya [dè...]

--- 49 ---

[...nnya] matrênyuh | dadya gung narimèng batin | sumendhe karsèng Hyang Agung | pinupus kalamun takdir | dènira dadi lêlakon ||

31. sri narendra alon pangandikanipun | hèh paman juragan grami | ya bangêt tarimaningsun | gonmu kabar marang mami | gya kinon maringi gupoh ||

32. ki juragan nulya pinaringan sangu | tigang atus rupyah putih | lan lorodannya sang prabu | kêbayak kalawan nyamping | nulya pinaringkên gupoh ||

33. ki juragan manêmbah sarwi umatur | inggih nuwun-nuwun gusti | patêdhan dalêm sang prabu | dadosa jimat paripih | lorodan dalêm sang katong ||

34. yèn kaparêng abdi dalêm nyuwun mundur | mantuk dhatêng tanah Jawi | mugi angsala pangèstu | amrih wilujêng ing margi | gya manêmbah mundur alon ||

35. pan sigêkên undure juragan wau | nulya wontên sêrat prapti [pra...]

--- 50 ---

[...pti] | nênggih saking jendral laut | srat saking Nèdêrlan nagri | katur dhumatêng sang katong ||

36. wus tinampan marang wau sang aprabu | binuka sinukmèng galih | kang sêrat suraosipun | têmbunge kang ponang tulis | datan lyan namung sang katong ||

37. lamun arsa ingaturan bintang agung | nênggih saking Raja Landi | ing mangke sawêg rinêmbug | lawan sagung pra Kumpêni | kados pitung wulan dados ||

38. sri narendra alon pangandikanipun | nganggo bintang awak mami | kapriye pangagêm ingsun | kaya mendah mêngku bumi | nadyan ratu ngong wis dhongkol ||

39. pan sinamur onêngira marang sunu | nanging sangsaya kaègsi | sang nata sangsaya emut | karasèng wartane siwi | dadya mangunadika lon ||

40. yèn mangkono putraningsun ya Si Timur | mungguh luhur awak mami | magsih [ma...]

--- 51 ---

[...gsih] amêngku praja gung | wus dadi pangran dipati | yèku dadi kanthiningong ||

6. Kinanthi

1. Mangkana wau sang prabu | pan arsa nglêlipur galih | arsa têdhak mring Pacinan | nanging datan bêkta abdi | mung usar kalih binêkta | sigra dènnya nitih bèndi ||

2. saking lèr kilèn mangidul | tan arsa mêdal ing loji | narabas mubêng mangetan | apan arsa nêningali | barang toko kang dah-endah | lampahnya pan sampun prapti ||

3. wong Pacinan samya gugup | dene têdhake sang aji | pan samya orêg sadaya | kapalane Cina prapti | anèng ngarsane sang nata | manawa dipun pundhuti ||

4. nanging sang nata tan ayun | amung arsa amirsani | sakèh toko binukakan | kabèh samya dèn pirsani | kathah Cina ingkang prapta | anèng ngarsane sang aji ||

--- 52 ---

5. pan dadya umyung gumuruh | pra nonah ingkang ningali | ajêjêl uyêl-uyêlan | kongsi tan bisa lumaris | sangking gunging para nonah | supênuh jalu lan èstri ||

6. labêt ningali sang prabu | miwah barang pèni-pèni | lir barang arsa dèn lelang | milane kathah ningali | pra nonah ingkang tumingal | akathah mêdal sing kori ||

7. ana ingkang mungup-mungup | nèng candhela nêningali | ting karêtèp tap-êtapan | anaritis samya ngintip | pinggiring lawang ya ana | tuwa anom aningali ||

8. warata saurutipun | sadaya samya ningali | pra samya ngêpang akêpang | akêpung mapan apipit | gêbyaring kang para nonah | anglir robing jalanidhi ||

9. dadya asrining marga gung | sorote ingkang ningali | sang nata kalangkung suka | myat ingkang samya ningali [ning...]

--- 53 ---

[...ali] | aririh mangunadika | têka pêpak têmên niki ||

10. nanging ta panduluningsun | iki kaya kurang siji | nonah ingkang omah wetan | nora mèlu nêningali | boya lagi ewuh apa | kurang prêlune mring mami ||

11. dene iki mung rong surup | lan panggonane Si Kuwi | apa têmên nora wikan | yèn ingsun têdhak nèng ngriki | mokal yèn nora wikana | apa isin marang mami ||

12. dangu dènira dêdulu | nanging mêksa tan kaègsi | ribêng tyasira sang nata | myat ingkang samya ningali | wus tita datan katingal | dadya tyase angunduri ||

13. anulya kondur sang prabu | gone padha aningali | ingsun bibi buk barang |[18] barang toko sun bukaki | barang ginêlar lir lelang | marma akèh kang ningali ||

--- 54 ---

14. nanging Si Kuwi tan mêtu | êmbuh wadine ta bibi | wus suwe gonku tumingal | nanging mêksa tan kaègsi | iku bibi tilikana | manawa lara Si Kuwi ||

15. yèn lara tunggunên gupuh | mêsakake iku bibi | lamun waras timbalana | warahên ingsun antèni | aja kongsi wruh wong kathah | jujugna ing taman sari ||

16. bok ratu aja kongsi wruh | poma dipun ngati-ati | lakua sandi kewala | sêdhêng mêngko eyub bibi | nanging aja suwe sira | barênga lakumu bibi ||

17. cèthi kalih nêmbah matur | yèn dhahar aturing abdi | gusti lamun arsa enggal | kawula ambêkta bèndi | tur rêmit wontên ing marga | tan wontên jalma udani ||

18. gusti kaping kalihipun |

--- 55 ---

parlu sangêt angurmati | nadyan jêng paduka nata | mêngku sariraning abdi | tan kucêm tinon ing kathah | wus jamake narapati ||

19. nadyan kasusra praja gung | sêdhêng sinêbut utami | sang nata alon ngandika | ya bênêr karêpmu bibi | nadyan ingsun nut ing sira | dèn aglis gawaa bèndi ||

20. cèthi kalih awot santun | angsala pangèstu gusti | kawula darma lumampah | bêja wontên sri bupati | mugia kalampahana | sakarsa paduka gusti ||

21. anulya umangkat gupuh | tiyang kalih bêkta bèndi | wus lêpas ing lampahira | sigêgên ingkang lumaris | kunêng ta kang nèng Pacinan | Nah Kuwi kang lagya guling ||

22. duk wau têdhak sang prabu | datan tumut nêningali | lagya sakeca anendra | labêt karipan ing wêngi |

--- 56 ---

yèn dalu bludir anyulam | mila siyang eca guling ||

23. nah Kuwi anulya wungu | mêtu dêpèpèl nèng kori | durung wruh wartane njaba | nulya na nonah marani | têtiga samya alênggah | gumuyu jawil-jinawil ||

24. sira Kuwi nora wêruh | mau mau kangjêng sri bupati |[19] têdhak mring toko Pacinan | pra nonah kabèh ningali | ingsun dhewe ingkang cêdhak | nèng ngiringane sang aji ||

25. sira mau apa ewuh | dene tan milu ningali | Nah Kuwi sarêng miyarsa | gêtune kêpati-pati | kaduwung nutuh sarira | gya manjing kamarira glis ||

26. angrungkêpi gulingipun | pan sarwi ambrêbês mili | solah tambuhe karuna | gêlunge dipun lukari | sarwi nêkuk-nêkuk tangan | sêsambate amlas asih ||

27. wadung pari ni pênatu | nganiayane [nga...]

--- 57 ---

[...niayane] kêpati | manggis kuning isi jênar | têka maleca ing janji | sabrangane wot tambangan | dene nora nana bali ||

28. gêmbili kang awoh dhuwur | gêdêbugan awak mami | jangkrik gung munggèng kêbonan | mung sang nata kula siri | kimpul gunung saupama | mati anglês sun lakoni ||

29. gănja tumbak dhuh sang prabu | bale kuda sun wastani | manah kula têrataban | yèn kapêthuk lan sang aji | wilangan mindho lêlima | puluh-puluh awak mami ||

30. kawine powan cinandu | tega têmên sri bupati | kawine suta pangarsa | sun ayun-ayun kapati | gubug dhuwur jroning pura | gawe agung lara branti ||

31. trêsăndha durjana lampus | manah kula kêtir-kêtir | yèn tan panggih lan sang nata | pêparikan pondhoh cêngkir |

--- 58 ---

kapriye polah manira | yèn tan tulus sri bupati ||

32. dhuh Têpikkong mintak tulung | tulungên ragèng sun iki | gonku brănta lan sang nata | muga sira anulungi | yèn sira anulungana | tanpa gawe sun sêsaji ||

33. yèn sira bisa têtulung | iya marang awak mami | sun sajèni dupa-dupa | sun sojahi kaping katri | sun rêsiki ênggonira | sun sajèni rina wêngi ||

34. ênêngna kang nandhang wuyung | tukang mangsak nulya prapti | anguwuh saking ing jaba | mari nonah naek bèndi | saya dhisuruh jêng sunan | panggil nonah suruh prapti ||

35. Nah Kuwi kagyat sumahur | sabêntar bibi bêrnanti | nulya mudhun tukang mangsak | lan pênatu saking bèndi | nulya manjing jroning kangmar | Nah Kuwi alon [a...]

--- 59 ---

[...lon] dènnya ngling ||

36. bibi saya mandhi dhulu | pênatu aris nahuri | nonah pakik-pakik saja | tidhak usah nonah mandhi | nanti mandhi sama saya | dhisana aèrnya bêning ||

37. Nah Kuwi nauri wuwus | bêtul bicaramu bibi | Nah Kuwi gya manjing kamar | ngrasuk busana di-adi | ngagêm sinjang polos sulam | rasukannya kêsting kuning ||

38. apêndhing kancana murub | pinatik sinilih asih | thothok barleyan nêlung blah | panunggile mirah abrit | ngagêm binggêl nagaraja | maripate intên bumi ||

39. ngagêm kalung sungsun têlu | pinatik sinilih asih | susuk kondhene rineka | argulo intên kinardi | karbu gondhèle barleyan | sêmêkannya sutra wilis ||

40. angagêm cênela patut | baludru ijo binludir | ngagêm [ngagê...]

--- 60 ---

[...m] supe kêkinjêngan | ingapit kalawan lintring | bandhilan rêdi sarêmbat | tajuge munggèng panuding ||

41. angagêm gănda widarum | cinampur jêbat kasturi | hèr pèndhêl kalawan mawar | sakèh ingkang wangi-wangi | ambune angudubilah | mulêge amêratani ||

42. nulya mêdal saking pintu | dêngongok anèng ing jawi | anyangking gêmbaya sulam | warnane ngebat-ebati | lir widadari kaendran | Dèwi Supraba kang warni ||

43. pênatu mèsêm amuwus | bêja têmên sri bupati | antuk nonah ngudubilah | ayune ngudubilahi | bênêr tan pantês sak wonga | kang darbe liya narpati ||

44. Nah Kuwi arsa alungguh | nèng kursi pênatu angling | mari nonah mari nonah | lantas saja naek bèndi | ni sudhah satêngah ampat | jêng sunan lama bêrnti [bêr...]

--- 61 ---

[...nti] ||[20]

45. Nah Kuwi nahuri wuwus | saya kira takut bibi | nanti kaluk adha sana | saya bêlun amangêrti | pigi mana pigi mana | saya bêlum anjalani ||

46. pênatu mèsêm amuwus | jangan takut nonah nanti | jangan malu-malu nonah | itu tadhi tidhak baik | dhak dhikêrja sêmbarangan | dhipiara krêja binik ||

47. nanti kaluk sudhah putus | nonah bolihnya brêjanji | nti kaluk adha sana |[21] main-main naek bèndi | kabêtulan têrang bulan | nanti malêm plêsir-plêsir ||

48. Nah Kuwi mèsêm amuwus | sabêntar bibi bêrnanti | mau saji-saji saya | sigra dènnya saji-saji | mring Pikkongnya ngobong dupa | nulya sojah kaping katri ||

49. wusnya sojah pangkat gupuh | têtiga anitih bèndi | sampun lêpas lampahira | sigêgên ingkang lumaris | kunêng [ku...]

--- 62 ---

[...nêng] ta jêng sri narendra | kang anèng ing tamansari ||

50. dangu dènya ngayun-ayun | mring abdi dangu tan prapti | osiking tyas sri narendra | kapriye ika si bibi | apa ta wadine baya | dene suwe nora prapti ||

51. apa lunga apa ewuh | apa ta nora kapanggih | mokal yèn iku lungaa | apa wêdi mring sudarmi | apa ta wus anèng marga | salah wèng-wèng anèng margi ||

52. pasewakane tumênggung | apa gêlar marang mami | gêgaman munggèng sanjata | angkuh têmên Nonah Kuwi | wastra adi kalamangsa | têka pamèr marang mami ||

53. ulêr kang mangsa bêlatung | Si Kuwi apa ngêndhoni | dêk saka lit mănca warna | gawe sumêlanging ati | putra dyah nata Ngajêrak | apa isin marang mami ||

54. sêndhang alit [ali...]

--- 63 ---

[...t] pinggir gunung | apa nglêlaga mring mami | banyak putra saupama | angur aja amiwiti | cilike dyan Surapatya | durung untung awak mami ||

55. lagyeca osiking kalbu | kasaru wau kang prapti | pênatu lan tukang masak | ing ngabyantara nêrpati | sang nata alon ngandika | dene suwe sira bibi ||

56. cèthi kalih nêmbah matur | punika gusti wus prapti | kèndêl kori patamanan | nanging taksih wontên bèndi | yèn parêng gusti piyambak | nimbalana mring pun Kuwi ||

57. sang nata sigra amêthuk | cèthi kalih atut wuri | sampun prapta prênahira | sigra dènya ngancarani | Nah Kuwi arsa tumêdhak | kadangon dènira mijil ||

7. Mijil

1. Gya cinandhak astane Nah Kuwi | dhumatêng sang

--- 64 ---

katong | pan binêkta manjing jro tamane | abdi kalih tansah atut wuri | lawang tamansari | sadaya tinutup ||

2. pan binêkta midêr tamansari | gèn sêkar kang abyor | gène sêkar taluki srunine | sri narendra angambil taluki | pinaringkên aglis | sinangsangkên gêlung ||

3. amuwuhi ayune Nah Kuwi | mênggah sang akatong | babondhetan saparan-parane | astanira pan sarwi kinanthi | nulya mring botrawi | dulu mina agung ||

4. pan sumunar toyaning botrawi | kuwunge mancorong | kasorotan ing surya toyane | sulaking toya mina kaègsi | tuman dèn pakani | mina ting jaligut ||

5. langkung sukanira Nonah Kuwi | myat mina mathongol |

--- 65 ---

apan kadya anyuwun cadhonge | ana mina guyon jalu èstri | pan kadya mêmengin | mring kusumaning rum ||

6. nulya mubêng done puki anjing | godhonge ngrêmpoyok | sêdhêng wohe matêng-matêng kabèh | Nonah Kuwi suka angundhuhi | nulya ngundhuh manggis | balibar dèn undhuh ||

7. abdi kalih kang samya gimboli | binêkta mring gêdhong | sri narendra nulya mubêng age | Nonah Kuwi pan sarwi kinanthi | tansah dèn arasi | sak gèn-ênggènipun ||

8. tan sarănta galihe sang aji | Nah Kuwi pinondhong | gya binêkta manjing jro gêdhonge | Nonah Kuwi ature mlas asih | mangke-mangke gusti | adhuh kula nuwun ||

9. botên ilok kawula pawèstri [pawè...]

--- 66 ---

[...stri] | ajrih ing sang katong | ujêr ratu pan agung walate | ila-ila pan kula pawèstri | ngungkuli sang aji | tan sae tinêmu ||

10. sri narendra angandika aris | adhuh mirah ingong | sun ngapura sadurung-durunge | malah sira sun wênangkên ugi | luputa ing sêrik | walang sangkêripun ||

11. gya binêktèng manjing jinêm wangi | abdi kalih dhodhok | samya nata ing pasareane | abdi kalih sami nyingkir têbih | ya ta sri bupati | tansah dènnya ngungrum ||

12. trahing sabda tansah ngarih-arih | dhuh kusumaningong | apuranta bae nahku anggèr | tumutura ing dasih ta gusti | dene dahat wani | mangrêbasèng gêlung ||

13. sainggane raganingsun iki | anglir brêmarandon | mring puspita kang lagya rumêmbe | nanging sêkaripun maksih kidhip | paran lamun nganti |

--- 67 ---

kongsia samênut ||

14. amangrurah rumira ta gusti | rêknaning paturon | munggèng sêlan anèng gêgulinge | pan datan wrin darunaning gusti | prangên lêlungiding | tingalira masku ||

15. sukarêna sabêtkên kincanging | aglis ta mas ingong | nugrahaning hyang tumrap siranggèr | labêt ardanira masku ari | sumaput tyas mami | lir sumpêna ulun ||

16. anon cahyanira anêlahi | tansah karya lamong | amanêkung tyas munêng-munênge | kênèng tungtunging driya wiyadi | lamun ingsun yayi | tumêkèng ing lampus ||

17. larungêna tilam sari gusti | campurên kang layon | lurubana sinjangira anggèr | kang wus kagêm lungsuran ta gusti | ikêtên wak mami | sêmêkanta masku ||

18. dhuh kusuma mirahing wong kuning | tanpanon rat ingong | anglir

--- 68 ---

muksa yèn kinêdhèpake | sasat sang hyang hyang kusuma adi | sariranirèki | anging purnama gung ||

19. cahyanira sayêkti nêlahi | kapriye wak ingong | aparinga usada nah anggèr | yèn tan kwawa jiwaningsun gusti | amilalu lalis | yèn sira tan asung ||

20. kêmanisên Nah Kuwi kênyaring | pangungrume katong | trustha ing tyas srah jiwa ragane | kagunturan mêmanising aji | aluwara kingkin | kadya apilangkung ||

21. alon mangunadika ing galih | wau ta sang sinom | apa iki wus kala mangsane | raganingsun kudu anglakoni | tingkah kang sayêkti | rinabasèng prabu ||

22. ujêr ingsun pan darma nglakoni | jamake wong wadon | kudu-kudu pan apês duwèke | pan wus kocap ila jaman dhingin | wiyahing pawèstri | imane têkiyur ||

23. Nonah [No...]

--- 69 ---

[...nah] Kuwi ature mlas asih | dhuh gusti sang katong | lamun dhangan utusana mangke | amundhuta gusti mring kang abdi | rèhning kula gusti | gadhah tiyang sêpuh ||

24. sri narendra mèsêm ngandika ris | adhuh mirah ingong | aja susah mangko ta nah anggèr | malah mêngko ngong têdhak pribadi | dimèn tutug benjing | ing sakarsanipun ||

25. nata kathah dènnya ngarih-arih | pangrapih pangrempon | dene amrih lipura galihe | pinarsudi rumira mlas asih | sang prabu tyasnèki | grêgêt-grêgêt suruh ||

26. dèn aungkih musthikaning wèsthi | kutha rêkna kaot | pan kinudang-kudang prêmbayune | apan sarwi ngêngidung kêkawi | tansah ngaras pipi | sung gantèn sang prabu ||

27. dadya wau sang rêknaning manis | tansah ing paturon | asung sêpah mring sri bupatine [bupati...]

--- 70 ---

[...ne] | apan sampun tinarimèng lathi | wau ta sang aji | dahat têrnyuhipun ||

28. pan cinucup-cinucup ing lathi | kinuswa sang sinom | tangkis wèni sumawur layone | kongah-kangih pan kongsi kaungkih | turida kaègsi | pamusthining lulut ||

29. wantuning dyah dèrèng anglampahi | rinabasèng turon | kathah-kathah wau sêsambade | lir cintaka lagya minta riris | kangjêng sri bupati | kathah wêlasipun ||

30. linuwaran wau ingkang rêsmi | sang rêtna kalêson | kumyus kabèh nênggih sarirane | ingusapan wastranya sang aji | sang rêtna di murti | sirahe pinangku ||

31. gya binêkta têdhak marang bèji | pan sarwi pinondhong | abdi kalih samya dhèrèkake | kusuma yu nulya dèn sirami | luwaring wastra di | wuwuh manisipun ||

--- 71 ---

32. wusnya siram anulya kinanthi | dhumatêng sang katong | babondhetan saparan-parane | kadya mintuna kalawan mimi | kangjêng sri bupati | lan kusumaning rum ||

33. sri narendra ngundhuh puki anjing | satunggal cinakot | datan têlas pinaringkên age | mring Nah Kuwi tinarimèng lathi | gantya angaturi | tinon kadya manuk ||

34. samya suka abdine kêkalih | myat gusti karongron | kadya Kumajaya lan Ratihe | rikalane nèng Suralaya di | ya ta Nonah Kuwi | ngandikèng pênatu ||

35. priye bibi raganingsun iki | iya toging êndon | kaya ngapa ing besuk dadine | nora wurung wong tuwa nyêngèni | ya mring awak mami | yèn kongsia wêruh ||

36. nanging nora ingsun rasa bibi | tingkah kang wus klakon | ya

--- 72 ---

wong tuwa nèng wuri rêmbuge | sok uwisa rujuk wong kêkalih | sayêktine dadi | yèn tulus sang Prabu ||

37. sri narendra mèsêm ngandika ris | adhuh mirah ingong | ingsun iki ya samono manèh | nora wurung bok ratu aruntik | ya mring awak mami | yèn ngantia wêruh ||

38. sira bae dèn bisa ngawruhi | iya mirah ingong | suwitaa yayi sapatute | Nonah Kuwi mèsêm turira ris | upamine gusti | gaman kuwi pacul ||

39. pundi ingkang alandhêp pribadi | sinilih dening wong | sri narendra gumujêng wuwuse | basakêna sira ari mami | pan wong laki rabi | kang upama pacul ||

40. suka sami gujêngira kalih | Nah Kuwi turnya lon | lamun dhangan ing karsa sang rajèng | pan punika jam gangsal wus muni |

--- 73 ---

lilanana gusti | kawula yun mantuk ||

41. mbokmanawi kawênangan gusti | ajrih têmên ingong | sri narendra alon andikane | iya bênêr karêpira yayi | pikirên ing wuri | wêlasa maringsun ||

42. nadyan sira ingsun pundhut benjing | adhuh mirah ingong | bisa sarèh lan bêcik dêlênge | witne ingsun nora bisa kari | lawan sira yayi | priye polah ingsun ||

43. Nonah Kuwi anulya kinanthi | pan binêkta miyos | arsa mantuk marang Pacinane | sri narendra ngatêrkên pribadi | gya anitih bèndi | nulya mangkat gupuh ||

44. tan winarna lampahe nèng margi | Pacinan wus rawoh | Nonah Kuwi tinilar pintune | sri narendra nulya kondur aglis | lampahe nèng margi | tansah mandhêg mangu ||

--- 74 ---

45. sampun lêpas lampahe sang aji | kang kari anjomblong | kadya rare tinilar biyunge | nulya manjing ing kamarira glis | ririh dènnya nangis | sambate mlas ayun ||

46. si mak si mak patènana mami | tan kêlar wak ingong | ingsun sêngguh pan nora mangkene | ya awakku obah ting sarênig | ngadêg kudu linggih | linggih kudu mlaku ||

47. ula dumung kang amănca warni | lang-mêlang tyas ingong | klapa ingkang datanpa kardine | lamun goroh kangjêng sri bupati | suku palwa milir | priye solah ingsun ||

48. jênang gula wohing arèn gusti | dhuh-adhuh sang katong | bok ya aja lali mring dasihe | nadyan lali pan nulia eling | nadyan nora eling | èngêta maringsun ||

49. wulu cumbune Radyan Prêmadi | kumlamar tyas ingong [ing...]

--- 75 ---

[...ong] | kolik priya kang munya ratrine | lamun nora tuhu sri bupati | pêksi agung langking | kudhandhangan ingsun ||

50. adhuh-adhuh iya awak mami | pijêr dadi lakon | ngêlu têmên dhuh sirahku kiye | pêparikan sêkar manggis gusti | nyênyongah mring mami | ika sang aprabu ||

51. sumbu lampu lampu lênga klêntik | susahku macêngoh | sabên dina tan ana kêndhate | tan wis-uwis pijêr gung prihatin | roning kacang gusti | kang akarya wuyung ||

52. cês cumêkut lir dèn untir-untir | rasaning tyas ingong | datan manggon sasolahku kiye | gojag-gajêg kang ingsun karêpi | mring paturon nuli | ya tan bisa turu ||

53. lêngak-lênguk sun gagas ngranuhi | tansah gung wirangrong | anggung katon lan sang nata bae | nganiaya têmên tan wis-uwis | sun suwun [su...]

--- 76 ---

[...wun] Hyang Widhi | iya sang aprabu ||

54. katulusna sihira mring mami | lahir batin condhong | ngantya benjang prapta ing kapatèn | aja kongsi winêngkang ingkang sih | awèta sarimbit | iya kang sun jaluk ||

55. nanging ingsun rasa-rasa ngati | tangèh yèn mangkono | yèn niyata mangun sihe manèh | pasthi uwis nimbali mring mami | dhuh èngêta gusti | dasihe kêmbong luh ||

56. bokya nuli kangjêng sri bupati | nimbalana ingong | pijêr apa ta sang nata kae | seje têmên karo ati mami | apa dèn dokani | ya mring kangjêng ratu ||

57. jêr sang nata lupute pribadi | wong wadon dèn êmong | lumuh têmên padu lan garwane | apa manèh iya garwanèki | wani amalangi | karsane sang prabu ||

58. cobak ingsun dadia narpati | tan wêdi mring wadon |

--- 77 ---

ya wong tuwa malangana kabèh | cinancanga tali sun pêdhoti | palangana wêsi | pasthi ingsun putung ||

59. ya wus lumrah anggone narpati | gandhèng rèntèng wadon | dudu lanang yèn wêdi garwane | nadyan lanang pan lanang kêmangi | dudu lanang yêkti | manah mongga-manggu ||

60. lir wong edan sambate Nah Kuwi | angalêm amoyog | mung sang nata kang sinambat bae | sabên dina tansah gung dalêming | gumuling nèng panti | sinome jalêbut ||

8. Sinom

1. Kunêng ta ingkang winarna | wau lampahe sang aji | tan winarna anèng marga | ing dalêmira wus prapti | wus dalu wancinèki | asare lan garwanipun | wau ta sri narendra | sêdalu tan antuk guling | kang kacipta Nah Kwi kalane rina ||[22]

2. ing dalu wanci

--- 78 ---

jam tiga | kangjêng ratu wungu guling | kagyat dènnya mambu gănda | amulêg gandane wangi | tinolih sri bupati | ingkang ngagêm gănda arum | jêng ratu grahitèng tyas | wus nyana kalêbon sandi | kang pinandêng gènnya sare sri narendra ||

3. ririh jêng ratu alênggah | atêbih lawan sang aji | osiking tyas pan mangkana | baya kangjêng sunan iki | antuk bedhangan masthi | katara ing gandanipun | lawan sarene beda | seje têmên lan duk wingi | wong kayapa iya kang dèn timbalana ||

4. nora talah kangjêng sunan | datan ngandika mring mami | bok iyaa dèn awêca | aja dhêmên laku sisip | bok ingsun dèn wêcani | dimène raharjèng laku | wau ta sri narendra | dhasare pan dèrèng guling | wus uninga sasolahe

--- 79 ---

garwanira ||

5. tan sakeca tyase nata | gya wungu dènira guling | alon dènira ngandika | punapaa nimas gusti | wungu dènira guling | têka alênggah pitêkur | apa kang dadi marga | ngandikaa marang mami | iya aja dadi susahe tyasira ||

6. kangjêng ratu lon aturnya | tan wontên karasèng galih | botên susah botên bingah | malah paduka kang sêdhih | sampun paduka mukir | kula sawang botên luput | katarèng solah gănda | lah ngandikaa dèn aglis | lamun mukir mindhak dados manah kula ||

7. sabab kula wus têtela | sumêrêp kang gănda wangi | saprapta paduka ngambar | amèsêm sri narapati | alon andikanèki | aja runtik nimas ratu | lan aja nyana sira | mulane sun ngagêm wangi | kaki risdhèn mau nganthi lawan ingwang ||

8. kangjêng ratu duk miyarsa | asugal [asu...]

--- 80 ---

[...gal] aturnya ririh | dhuh nyata paduka dora | punapaa ta sang aji | cahya paduka putih | tuntung ijo sêmunipun | lan ayit kang sarira | pasthi yèn gêpok pawèstri | gănda lênga utawa gănda sarira ||

9. kadya pangantèn gandanya | sumêrbêt tungtunge amis | lan cahya sampun katara | asigêg sri narapati | ngandika jroning galih | nora bisa dora ingsun | angur ingsun blakaa | dimène wêlas mring mami | muga-muga nurutana karsaningwang ||

10. iya nimas ratu sira | ingsun wêca aja runtik | yèn runtik nêmua sira | basa ingkang datan bêcik | jêng ratu matur inggih | sampun sumêlang ing kalbu | wau ta sri narendra | ngandikane sêmu ajrih | iya yayi têne sun arsa garwa ||[23]

11. lêgakêna ninamas sira |[24] ya dimène

--- 81 ---

dadi kanthi | angabdi mring yayi sira | iku săngka pikir mami | lan akèh kang pinurih | tanpa bayar ya wis patut | tur pantês warnanira | nora lingsêm ngaku abdi | malah bêcik sabab iku seje bangsa ||

12. iya bangsa kulit pêthak | nonah Cina iku yayi | kaya bênêr ujar ingwang | yèn sira parêng ta gusti | jêng ratu matur inggih | sakarsa paduka prabu | kawula tan lênggana | namung kula nyuwun janji | amanuta dhumatêng parentah kula ||

13. malah mindhak bingah kula | wontên ingkang ngajak gilir | ngladosi paduka nata | sang nata suka ing galih | ya ta warnanên enjing | miyos lênggah sang aprabu | nèng ngèmpèr gadri wetan | ingadhêpan cèthi kalih | lênggah jajar lawan wau garwanira ||

14. anak powa-powa papat | mêthangkrong nèng puki anjing | woh

--- 82 ---

sisa kalong pinangan | maripate katon putih | awake tan katawis | awit saking cêmêngipun | untune katon pêthak | maripate mondar-mandir | kang dèrèng wruh dèn arani yèn rangutan ||

15. pilih wong ngetang tan gila | rupane lir kêthèk langking | yèn caturan padha rowang | pating cruwit gêgilani | manthêlêng mripatnèki | Lănda jaga sami takut | kinira yèn drubiksa | cilik-cilike mêmêdi | kang sawênèh angarani buron wana ||

16. yèn lumaku ting cênanang | ting karêmbyah tudang-tuding | prandene yèn nambut karya | prigêle kapati-pati | pintêre angluwihi | bocah Jawa tikêl têlu | amila sri narendra | asangêt dènira asih | tinimbalan playune gulung-gulungan ||

17. pilih wong ngetang nta[25] gila | rupane lir kêthèk langking | nganggo klinthing ting karompyang [ka...]

--- 83 ---

[...rompyang] | yèn mènèk ngebat-ebati | tan wêgah praptèng ngginggil | pantês warna kadya lutung | patute omah ngalas | ya ta wau sri bupati | animbali nênggih dhumatêng kang uwa ||

18. rahadèn Cakradipura | wus prapta lênggah atêbih | gya ingawe mring sang nata | lah wa dèn kaparèng ngarsi | rahadyan majêng aglis | wus munggèng ngarsa sang prabu | sang nata angandika | mulane wa sun timbali | aja nyana yèn ingsun paring ganjaran ||

19. busana miwah sêsotya | kang uwa matur wodsari | adhuh gusti sri narendra | botên niyat nuwun paring | kucah dalêm sang aji | botên kirang malah langkung | kawula tur uninga | duk kawula wontên Jawi | ingandikan dhumatêng paduka nata ||

20. kagyat ing manah kawula | lir tinêbak ing mong tuni | nênggih kadya mêrang wrêksa | tanpa landhêsan [landhêsa...]

--- 84 ---

[...n] sayêkti | gêtêre manah kami | sarêng prapta ngarsa prabu | ingkang sumêlang ilang | mung nyaoskên pati urip | tan garantês sumanggèng karsa narendra ||

21. sang nata duk amiyarsa | arum pangandikanèki | si uwa jêro tampanya | boya pisan ingsun iki | nyikara mring sirèki | gawe manahmu kang dudu | malah-malah ta sira | saupama dosa pati | nora liwat sira mung sun ukum lara ||

22. lamun sira dosa lara | sun ngapura ingkang masthi | Rahadèn Cakradipura | manêmbah aturnya inggih | kapundhi dhawuh aji | pangandika dhatêng ulun | mugi kalampahana | sabda paduka sang aji | gih punapa animbali mring pun uwa ||

23. punapa wontên bicara | prakawis kang ragi rumpil | sangking gugupe pun uwa | dènirarsa anaur sih | tan sêlak barang [ba...]

--- 85 ---

[...rang] kardi | tan suminggah dados lêbur | rêmuka awor kisma | sinawatna balung mami | wus kasêdya nglampahi karsa narendra ||

24. duk miyarsa trustha ing tyas | pangandikane sang aji | mantêp têmên sira uwa | bangêt sokurku Hyang Widi | muga langgênga sami | mantêpmu kalawan ingsun | mula uwa sun undang | sun jak rêmbugan sayêkti | katularan mring sira sun arsa krama ||

25. yayi rêkna ya wus rêmbag | yèn ingsun kapengin nyêlir | wus rêmbug sakarsaningwang | nanging bocah seje jinis | nonah Cina rêspati | iku priye wa karêpmu | apa mêtu Walănda | rêmbuge dimène aglis | apa bêcik uwa dhewe lumakua ||

26. Radyan Cakra duk miyarsa | sapandurad[26] datan angling | osiking tyas pan mangkana | ewuh têmên ingsun iki | sun awaki pribadi |

--- 86 ---

kangjêng ratu mêsthi bêndu | lan Cinane tan suka | kapriye gonku mangsuli | ya bêcike amocung marang Walănda ||

9. Pocung

1. Nêmbah matur Radèn Cakradipurèku | adhuh sri narendra | sumangga karsa sang aji | yèn kawula kautus datan suminggah ||

2. ulun sokur sakêthi sangêt jumurung | nyadhong karsa nata | yèn dhahar aturing abdi | kang prayogi punika mêdal Walănda ||

3. sang aprabu duk miyarsa aturipun | kagagas ing driya | bênêr ture uwa iki | garwa nata sumambung bênêr Si Cakra ||

4. sang aprabu mèsêm pangandikanipun | nimas akaria | ingsun arsa marang loji | uwa Cakra karia atunggu pura ||

5. sang aprabu gya ngrasuk busananipun | nitih kuda usar | ulês dhawuk busana sri | praptèng jawi ginarêbêg usar papat ||

--- 87 ---

6. gupuh-gupuh lampahira sang aprabu | tan winarnèng marga | residhenan sampun prapti | ya ta kagyat Lănda jaga asung kurmat ||

7. mêdal gupuh tuwan rêsidhèn amêthuk | praptanirèng jaba | wus tundhuk lawan sang aji | têtabeyan nulya sami tata lênggah ||

8. tan adangu nggènnya lênggah kalihipun | nulya linarihan | munggèng gêlas dhepok kênit | nulya ngunjuk residhèn lawan sang nata ||

9. wusnya ngunjuk sang nata ngandika arum | kaki wruhanira | mulane ngong praptèng ngriki | iya arsa rêmbugan lan kaki sira ||

10. iya ingsun sayêktine jaluk tulung | marang jênêngsira | sun jaluk tan akèh kaki | ingsun jaluk momongamu nonah Cina ||

11. namanipun Nah Kuwi ayu pinunjul | kang darbe tanaya | iya kang

--- 88 ---

aran ki Kèhing | dipun enggal aja nganti nora kêna ||

12. dupi ngrungu residhèn osiking kalbu | saiki sang nata | wus kêna ingsun piranti | mundhut nonah Cina Lănda sun kaduga ||

13. jendral laut tètès têmên sabdanipun | yèn kusuma Jawa | gampang pinasangan pranti | iya sokur dimène krasan sang nata ||

14. lon umatur residhèn marang sang prabu | inggih ta sang nata | pun kaki ingkang nanggupi | nging paduka dèn krasan nèng Ngambon praja ||

15. inggih sampun mring tanah Jawi awangsul | dilalah sang nata | samana têka nuruti | iya kaki aja sumêlang tyasira ||

16. sampun rêmbug residhèn lawan sang prabu | golong gilig manah | pan sampun dados satunggil | sabiyantu [sabi...]

--- 89 ---

[...yantu] saeka saabipraya ||

17. kalihipun residhèn lawan sang prabu | rêmbug sampun dadya | ya ta tuwan residhèn glis | aparentah nimbali pla kampung Cina ||

18. lawan iku angirida Cina satu | Kèhing aranira | dèn aglis prapta ing loji | Kyai Kèhing yèn lunga kinèn jujula ||

19. lawan iku yèn lara kon gotong gupuh | sandika turira | kang dinuta mangkat aglis | gêgancangan lampahe wus praptèng Cinan ||

20. duta sampun kapanggih lan pala kampung | sampun dhinawuhan | miwah ta Kiyai Kèhing | kêkalihe pan sandika aturira ||

21. mangkat gupuh Ki Kèhing lan pala kampung | tan winarnèng marga | residhènan sampun prapti | sampun munggèng ngarsane residhènira ||

--- 90 ---

22. kèhing wau andharodhog badanipun | manahe trataban | ênar-ênar sênag-sênig | saya pucêt lir kadya lara sawarsa ||

23. osikipun pan mangkana Kèhing wau | sun iki tan dosa | tinimbalan marang loji | apa baya arsa dèn ukum palastra ||

24. ya ta wau residhèn ngandika asru | marang Kèhing ika | sêmune anggêgêtêri | hèh ta Kèhing saya dhisuruh jêng sunan ||

25. ya anakmu prêmpuan satu nyang aayu |[27] Nah Kuwi namanya | itu dhiminta narpati | bolih tidhak kowe bilanga sêkarang ||

26. Kèhing matur sarwi dhrodhog aturipun | kangjêng tuwan saya | punya nak prampuwan baik | ya sêkarang samaunya kangjêng tuwan ||

27. saya sungguh orang kêcil banyak takut | sama kangjêng tuwan | bêtul [bêtu...]

--- 91 ---

[...l] itu anak kami | saya bolih dhiambil sêkarang jugak ||

28. dupi ngrungu residhèn matur gumuyu | dhuh anggèr sang nata | punika pan sampun gampil | benjing napa anggèn paduka ambêkta ||

29. sang aprabu alon pangandikanipun | kaki karsaningwang | sesuk-esuk iku bêcik | ingsun têdhak mring Pacinan nggawa rata ||

30. karsaningsun kaki sun jaluk kancamu | Walănda mardika | sadaya kinèn angiring | lan suldhadhu jêjarana dimèn ramya ||

31. amung iku iya kaki wêkas ingsun | aja kêkurangan | lêlakone benjing enjing | tuwan sidhèn miyarsa gumujêng suka ||

32. dhuh sang prabu sampun sumêlanging kalbu | sun rêmbuge pyambak | lêlakone benjing enjing | lah ta sampun paduka nuntên kondura ||

--- 92 ---

33. ya ta wau sang nata anulya kondur | residhèn ngatêrna | praptèngnjawi nulya bali | gêgancangan sang nata wus praptèng pura ||

34. Kèhing wau maksih linggih andhêkukul | wau pun kapala | lênggah nèng wurine Kèhing | tuwan sidhèn aris dènira ngandika ||

35. hèh pla kampung mangko undhanga sirèku | kancamu wong Cina | lanang wadone dèn sami | kinèn ngiring Nah Kuwi dadi pangantyan ||

36. lawan iku Kèhing sun paringi lungguh | ya dadi kapitan | iku ya undhangna sami | angèstokna Kèhing dadine kapitan ||

37. pala kampung sandika ing aturipun | wau pun kapala | lawan Ki Kèhing gya mulih | pan sigêgên lampahe Kèhing kapala ||

38. gantya wau kocapa ingkang winuwus | ing kampung Pacinan | Nyai Kèhing lan Nah Kuwi | ting

--- 93 ---

salênggruk apan sami akaruna ||

39. sambatipun amung Kèhing kyahinipun | dèn irid kapala | mring sidhenan tana prapti | eca nangis kasaru kyahine prapta ||

40. gupuh-gupuh Nyai Kèhing mêthuk pintu | lawan Kuwi Nonah | wus samya atata linggih | kapat pisan lawan wau pun kapala ||

41. tan adangu wau dènnya sami lungguh | ya ta kawarnaa | Cina sapacinan prapti | lanang wadon tuwa anom samya prapta ||

42. pan gumrudug Cina prapta kadya sulung | samya takon warta | kêbak wismane Ki Kèhing | takon apa sababe ing tinimbalan ||

43. pala kampung aris dènira sumaur | iya wruhanira | Cina kabèh jalu èstri | ya mulane sun lan Kèhing tinimbalan ||

44. Kèhing iku karsane residhènipun |

--- 94 ---

pinaringan pangkat | kinèn adadi kapitin | amêngkoni mring Cina sa-Ngambon praja ||

45. marmanipun sakèhing Cina sadarum | ya padha ngèstokna | iya marang kaki Kèhing | dina sesuk têtêpe dadi kapitan ||

46. marmanipun iya kaki Kèhing iku | pinaringan dlajad | awit săngka anaknèki | Nonah Kuwi pinundhut marang jêng sunan ||

47. dina sesuk sang nata dènira mêthuk | têdhak mring Pacinan | amarani Nonah Kuwi | lan dèn iring sagunging para Walănda ||

48. dina sesuk Cina lanang wadonipun | padha angiringa | Nah Kuwi dadi pangantin | angiringna lakune marang jro pura ||

49. pala kampung wusnya prentah nulya mantuk | lan sakèhing Cina | lanang wadon milu mulih | samya mantuk mring wismane pyambak-pyambak ||

50. ya ta wau

--- 95 ---

Nah Kuwi dupi angrungu | lamun sri narendra | dina sesuk amarani | Nonah Kuwi ciptaning tyas sida durma ||

10. Durma

1. Ya ta wau kocapa ing residhènan | dhawuhi wong Kumpêni | sesuk jam satunggal | kinèn lumêbèng pura | angiringake sang aji | marang Pacinan | marani Nonah Kuwi ||

2. sagung Lănda amardika angiringna | kalawan nonahnèki | undhange wus rata | Walănda wus sadhiya | tukang rata dèn dhawuhi | kinèn sudhiya | dina sesuk jam siji ||

3. wus warata sadaya wus tampi undhang | ya ta warnanên enjing | anênggih jro pura | dalême sri narendra | tinata rinakit-rakit | pinasang tratag | badhe gèning prajurit ||

4. ingkang badhe ladèn tamu wus pinatah | kathahe tigang dèsi | dene panganggonya | apan cinara upas [u...]

--- 96 ---

[...pas] | kabèh pan sampun miranti | tan kêkurangan | dhasar dalême aji ||

5. apan saweg adados inggal-inggalan | langkung dening prayogi | sarwa rinarêngga | sagung kang indah-indah | yèn tinon lir kadya swargi | yêkti tan ana | Ngambon lir dalême ji ||

6. tata titi sampun prapta kalamăngsa | ya ta jêng sri bupati | angrasuk busana | sarwendah pangagêmnya | sagung ingkang adi-adi | dhêstare sulam | klambi cêmêng binludir ||

7. agêmira kang paningsêt cindhe sêkar | èpèk cêmêng binludir | tarètès timangnya | cumlorot ting karêtap | barong parangrusak nyamping | ngagêm wangkingan | Kyai Jaran Panolih ||

8. yèn sinawang sang nata lir Dananjaya | duk lagya aprang tandhing | lan Dipati Karna | punika ingkang memba | nora adoh angèmpêri | lamun manungsa | yêkti tanna tumandhing ||

9. nulya miyos mring jawi lan garwanira | lênggah [lêng...]

--- 97 ---

[...gah] jajar nèng kursi | Dyan Cakradipura | alênggah munggèng ngarsa | yèn sinawang angajrihi | ngagêm prayoga | lir Baladewa Aji ||

10. kănca jaga panganggone sarwa abang | andhèr plataran linggih | ya ta kawarnaa | sagung Lănda mardika | kalawan sanyonyahnèki | wus anèng sidhènan | arsa malêbèng puri ||

11. kang suldhadhu sabètèng sampun amêdal | nèng alun-alun baris | ya ta kawarnaa | residhèn lan Walănda | wus budhal saking ing loji | malêbèng pura | wus panggih lawan sang aji ||[28]

12. tata tita atata arsa budhalan | ya ta kang ratu rugmi | wus sumaos ngarsa | sigra miyos sang nata | saking ing dalêm pandhapi | wus nitih rata | lan sagunging pra Landi ||

13. dene ingkang lumampah nèng ngarsa pisan | baris Lănda Kumpêni | lampahe aramtam | ajèjèr jajar-jajar | warata ngèbêki margi | rêsidhènira [rêsidhè...]

--- 98 ---

[...nira] | ingkang nindhihi baris ||

14. petak-petak ingkang jingga awor abang | irêng woworannèki | rata warna-warna | kèhe tanpa wilangan | akêpung kêpang apipit | jalma kang miyat | jalu tanapi èstri ||

15. pan sigêgên lampahe jêng sri narendra | kunêng ta kang winarni | ing kampung Pacinan | Cina sa-Ngambon prapta | nèng wismane Kyahi Kèhing | lan para nonah | tuwa anom pan prapti ||

16. amangagêm ingkang sarwa endah-endah | ting glêbyar ting karêtip | lan angagêm menyak | hèr pèndêl lan hèr mawar | sagung ingkang wangi-wangi | kadya prayangan | gandane mulêg ngidit ||

17. Kaki Kèhing wismane pan kadya suwak | saking kèhing kang tami | wus datanpa petang | janma ingkang umiyat | uyêlan pèpèt pinipit | barung swarannya | găngsa [găng...]

--- 99 ---

[...sa] lawan saruni ||

18. tigang dasa Cina edan ingkang karya | busana warni-warni | jênggi kalih bêlah | patahe kawan dasa | busanane abra sami | dhasar warnanya | sami ayu linuwih ||

19. Nonah Kuwi dinandanan para nonah | rasukan dhasar abrit | sulaman toya mas | tinulis raja Cina | sirah kêbak sêkar mlathi | intên kinarya | pan samya dèn roncèni ||

20. ngagêm pêndhing kêncana kêbak sêsotya | tapih polos ting krêtip | bak intên drijinya | mrabu lir lintang tiba | tanpa sêkar busana di | kang karya sêkar | sêsotya intên sami ||

21. dhasar ayu Nonah Kuwi namanira | lir kadya widadari | yêkti tanna timbang | lan Nah Kuwi warnanya | nadyan kang para absari | yêkti tan timbang | tuhu ayu linuwih ||

22. gandanira Nah Kuwi arum angambar | prabawa lênga wangi | lênga

--- 100 ---

jimat Cina | sakpal mambu gandanya | ambune lir trusing bumi | mananduk grana | kang pilêg banjur mari ||

23. ya ta wau Nah Kuwi rinămpa-rămpa | binêktèng marang njawi | Kyahi Kèhing mapag | lan sagung Cina tuwa | nyonyah tuwa ingkang nganthi | marang Pèkkongnya | sojah ping sanga sami ||

24. Nonah Kuwi ngarêp Pèkkong dènnya lênggah | pra sanake belani | kurmat dènnya ningkah | samya sojah ping sanga | kabèh Cina padha jêngking | dene têgêsnya | ngawruhi luhurnèki ||

25. nulya sojah kaping nêm iku têgêsnya | mundhi Têpèkkong nèki | dene kaping sanga | nyuwun slamêt ing donya | lan indhake kang rêjêki | kang para nyonyah | sadaya angamini ||

26. wus antara rampung dènira aningkah | nulya atata linggih | sagung para Cina | tuwa lan nyonyah [nyo...]

--- 101 ---

[...nyah] tuwa | ting calumik anjapani | mring Kuwi Nonah | dinamu-damu waknèki ||[29]

27. wus mangkono carane wong băngsa Cina | pangantèn dèn japani | dimèn kinasihan | iya mring lakinira | yèn runtut wong laki rabi | sayêktinira | aruntut kang rijêki ||

28. sanalika katrima pamujinira | prapta angin sumribit | mawa gănda ngambar | kèndêl kang samya muja | nulya sami majêng bukti | nênggih pêpanthan | wong sanga bangku siji ||

29. kacarita dhaharan mawarna-warna | sagung minuman mranti | rame swaranira | barung ponang gamêlan | laras gêndhing Gambirsawit | barung swaranya | saruni lawan musik ||

30. wus antara kèndêl dènira dhaharan | gya sami mêdal jawi | samya tata-tata | bèndi miwah kareta | ana kang nata turanggi | wus tata samya | kang badhe iring-iring ||

--- 102 ---

31. Kyai Kèhing lênggah nèng ngarêping lawang | jajar lan Nonah Kuwi | Nyai Kèhing lênggah | lan sagung Cina tuwa | nyonyah ingkang nini-nini | dènira lênggah | nèng wurine Ki Kèhing ||

32. ya ta wau wus katingal pangiringnya | kangjêng sri narapati | nênggih baris Lănda | Kumpêni kang nèng ngarsa | tambur salomprèt lan musik | munya barungan | wau Pacinannèki ||

33. barung-barung gamêlan kurmat jêng sunan | miwah gamêlan sruni | tanapi musikan | kalangkung ramenira | ya ta wau sri bupati | sampun aprapta | munggèng ngarsane kori ||

34. ya ta wau Kiyai Kèhing kapitan | anulya majêng aglis | mondhong putranira | dèn inggahkên ing rata | rukmi wus jajar alinggih | lawan jêng sunan | nèng kiwane sang aji ||

35. Kyai Kèhing Kapitan [kapita...]

--- 103 ---

[...n] lan nyainira | wus nitih ratanèki | lan sakèhing Cina | miwah kang para nonah | wus anitih rata sami | wus tata samya | anggambuh kang ningali ||

11. Gambuh

1. Ya ta residhènipun | pêparentah budhalakên gupuh | marang wau barisan Lănda Kumpêni | tambur slomprèt munya dhrudhut | gamêlan munya ting jêngglong ||

2. lampahe baris urut | miwah Cina pangiringnya urut | ngajêng pyambak saradhadhu kathok putih | klambi wulung bênik sadhur | iya iku Lănda Ambon ||

3. amandhi bêdhilipun | apan sarwi kalung krêganipun | pating grandhul dinulu langkung rêspati | ing wuri ingkang sumambung | kêstabêle marong-marong ||

4. Ing wuri kang sumambung | musik munya suwarane umyung | wuri malih tuwan sidhèn kang

--- 104 ---

nambungi | anitih turangganipun | cahyanira abang marong ||

5. bajunya cêmêng mungguh | pan binludir tinon ting kalêpyur | usar papat nênggih ingkang anjagani | sarwi mandhi pêdhangipun | tinon pêdhange ting clorot ||

6. wuri malih sumambung | abiyola kalawan panjidhur | binarungan kalawan gamêlan sruni | wuri malih barung-barung | găngsa munya ting jarêngglong ||

7. ing wuri kang sumambung | Cina edan kèhe têlung puluh | warna-warna nênggih sêsandhangannèki | rupane abêngus-bêngus | gawe gila wong anonton ||

8. wuri jênggi sumambung | kalih bêlah sri busananipun | ingkang bêcik warnane ngebat-ebati | kang ala-ala kalangkung | gawe gumun kang anonton ||

9. wuri malih sumambung | wong rong atus bêta runtèkipun |

--- 105 ---

wuri malih jêng sinuhun kang nambungi | pan asri busananipun | pating galêbyar ting clorot ||

10. nitih rata prada byur | lênggah jajar lan Nah Kuwinipun | dhasar ayu Nonah Kuwi ingkang warni | amangagêm sarwa murub | wèh eram marang kang nonton ||

11. jinajaran usaripun |[30] kalih wêlas nênggih kathahipun | kang nêm ngarsa ingkang nêm umiring wuri | sarwi mandhi pêdhangipun | gilap pêdhange ting clorot ||

12. bèndi rong puluh nyambung | kang nitihi patah patang puluh | patah nonah Cina binusanan asri | samya ayu warnanipun | sadaya maksih nom-anom ||

13. ing wuri kang sumambung | sagung Lănda kang mardika wau | nitih rata jajar lawan Nonah Kuwi | wurinya ingkang sumambung | Radyan Cakradipura nom ||

14. anitih kudanipun [kudani...]

--- 106 ---

[...pun] | dèn iringkên marasêpuhipun | lurah jagal sakancane tumut ngiring | kudane kore kinarung | amangagêm sarwa kaot ||

15. ing wuri kang sumambung | sagung priyayi Ngambon sadarum | pan sadaya sami anitih turanggi | wuri malih kang sumambung | Ki Kèhing Kapitan Ngambon ||

16. anitih ratanipun | lênggah jajar lawan nyainipun | sinongsongan anênggih songsong kapitin | busananira apatut | pating kadhodhor ting klombroh ||

17. ing wuri pala kampung | Cina kalih nitih ratanipun | wurinira sagung Cina jalu èstri | anitih rata sadarum | amangagêm sarwa kaot ||

18. kalangkung ramenipun | jalma kang miyat atanpa petung | salamine anênggih sawêg samangkin | ing pulo

--- 107 ---

Ngambon puniku | atontonan sarwa elok ||

19. kunêng ta lampahipun | saradhadhu wus prapta lun-alun | samya tata watara dènira baris | tambur somprèt[31] munya dhrudhut | bêdhil muni ambarondong ||

20. kalangkung ramenipun | lir prahara obab[32] mawut-mawut | kadya obah kismanira gonjang-ganjing | mriyêmira ting jalêgur | gamêlan pating jarêngglong ||

21. Dyan Cakradipurèku | andhingini manjing pura gupuh | nitipriksa sagung dhaharan wus mranti | piring gêlas sampun urut | sagung minuman mirantos ||

22. peso sendhog porok wus | pan sadaya wus tinata urut | wus parigêl abdine kang nata bukti | tan kalèru urutipun | piring Jêpan [Jê...]

--- 108 ---

[...pan] tinon abyor ||

Têtêdhakan sêrat gadhahanipun Radèn Tarjan Hadijaya, Dhosèn Saraswati. Ingkang nêdhak Radèn Mas Jayasayana, wiwiting panyêrat, tanggal kaka:[33] 1 Jumadilakir 1885 rampung ing dintên Sên[34] kaping 27 Jumadilakir 1885 ||


Naskah asli tanpa titel. (kembali)
Naskah asli tanpa titel.
Sengkalan: jalma pat ngèsthi nata (Sêtu Kliwon, 26 Dulkangidah 1841 A.J., Sabtu, 18 November 1911 A.D.). (kembali)
Sengkalan: jalma pat ngèsthi nata (Sêtu Kliwon, 26 Dulkangidah 1841 A.J., Sabtu, 18 November 1911 A.D.).
binlodir (kembali)
binlodir
kanjêng (kembali)
kanjêng
botên (kembali)
botên
kang (kembali)
kang
kaot (kembali)
kaot
nanggal (kembali)
nanggal
sampanyê (kembali)
sampanyê
10 Kurang satu suku kata: sang nata ngandika rum (kembali)
Kurang satu suku kata: sang nata ngandika rum
11 Kurang satu suku kata: andulu maringsun (kembali)
Kurang satu suku kata: andulu maringsun
12 ponang (kembali)
ponang
13 kasmaran (kembali)
kasmaran
14 Kurang dua suku kata : lah ta sira nini dèn abisa (kembali)
Kurang dua suku kata : lah ta sira nini dèn abisa
15 Kurang dua suku kata : sri narendra gya pinarak lênggah (kembali)
Kurang dua suku kata : sri narendra gya pinarak lênggah
16 ngawêngi (kembali)
ngawêngi
17 kaèksi (dan di tempat lain) (kembali)
kaèksi (dan di tempat lain)
18 Kurang satu suku kata: ingsun bibi bukak barang (kembali)
Kurang satu suku kata: ingsun bibi bukak barang
19 Lebih dua suku kata : mau kangjêng sri bupati (kembali)
Lebih dua suku kata : mau kangjêng sri bupati
20 Kurang satu suku kata: jêng sunan lama bêrnanti (kembali)
Kurang satu suku kata: jêng sunan lama bêrnanti
21 Kurang satu suku kata: nanti kaluk adha sana (kembali)
Kurang satu suku kata: nanti kaluk adha sana
22 Kurang satu suku kata: kang kacipta Nah Kuwi kalane rina (kembali)
Kurang satu suku kata: kang kacipta Nah Kuwi kalane rina
23 Kurang satu suku kata: iya yayi têmêne sun arsa garwa (kembali)
Kurang satu suku kata: iya yayi têmêne sun arsa garwa
24 Lebih satu suku kata: lêgakêna nimas sira (kembali)
Lebih satu suku kata: lêgakêna nimas sira
25 tan (kembali)
tan
26 sapandurat (kembali)
sapandurat
27 Lebih satu suku kata: ya anakmu prêmpuan satu nyang ayu (kembali)
Lebih satu suku kata: ya anakmu prêmpuan satu nyang ayu
28 Lebih satu suku kata: wus panggih lan sang aji (kembali)
Lebih satu suku kata: wus panggih lan sang aji
29 Lebih satu suku kata: dinamu awaknèki (kembali)
Lebih satu suku kata: dinamu awaknèki
30 Lebih satu suku kata: jinajar usaripun (kembali)
Lebih satu suku kata: jinajar usaripun
31 slomprèt (kembali)
slomprèt
32 obah (kembali)
obah
33 kaping: (kembali)
kaping:
34 Sênèn (kembali)
Sênèn