Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 304-400)

Deskripsi judul
Teks sambungan
  1. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 001-110). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
  2. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 111-208). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
  3. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 208-304). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
  4. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 304-400). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
  5. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 400-484). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
Image

144. Ikang tabe kathah-kathah Radèn Mas Ariya Prawirabrata, katur kang saudara Tuwan Gerike, sampuning kadya punika awiyosipun, kula ngaturi uninga dhatêng saudara yèn kala wingènipun kalih kala wingi, kula sakit batên sagêd mêdal, wondètên sakit kula pan

--- 305 ---

Sinêrat Akad ping 1 Sapar Jim ôngka 1757.

145. Ikang tabe kathah-kathah, Radèn Mas Ariya Prawirabrata, katur ikang saudara Tuwan Gerike.

Sampuning kadya punika awiyosipun. Bejing-ejingBenjing-enjing. yèn kaparêng galihe saudara kula aturi pinarak dhatêng griya kula, dhatênga wanci jam satêngah sêdasa, ikang mawi anjênêngana wilujêngipun ikang sinuhun kangjêng susuhunan.

Sinêrat pêndhapa ping 11 Mulud Jim taun ôngka 1757.

Radèn Mas Ariya Prawirabrata

Wêdana Bupati Ponaraga

146. Sêrat saha ikang tabe kathah-kathah sangking kang saudara Radèn Mas Ariya Prawirabrata ikang palênggah Ponaraga, katur ikang saudara Tuwan Gerike. Sasampuning kadya punika awiyosipun. Kula ngaturi uninga dhumatêng saudara, yèn kula dipun tarimani bak

--- 306 ---

wondètên asalipun maringakên wulan puniki, lêpatipun wulantanggal. sangalas wulantanggal. kalih likur, ikang punika kawuningana saudara.

Sinêrat Pamondhokan ping 7 DimadilawalJumadilawal. Jimawal taun 1757.

147. Sêrat saha ingkang tabe akathah-kathah Tuwan Gherike, katur ingkang saudara Radèn Mas Ariya Prawirabrata.

Wiyosipun kula sampun anampèni sêratipun saudara ingkang katitimangsan kaping 7 Jumadilawal taun 1757, ingkang punika saudara asuka uninga dhumatêng kula, manawi badhe katarimani ingkang bok ayu ingkang sinuhun kangjêng susuhunan. Tanggal kaping 19 utawi

Ing wusananipun pamuji kula ing Gusti Allah, ingkang mugi

--- 307 ---

saudara amanggiha suka pirêna, saha wilujêng kasarasan ing salami-laminipun.

Ing dintên Rêbo kaping 7 Jumadilawal 1757.

148. Ingkang sêrat saha tabe akathah-kathah, Tuwan Gherike ing Surakarta Adiningrat. Dhumatênga Bapak Kyai Khasan Bêsari, pradikan agêng ing Têgalsari tanah Panaraga.

Sasampuning kadya punika awiyos. Kula angintunakên oranje sêtrop kathahipun kalih botol.

Kalihdening malih, kula mirêng kabar manawi ingkang garwa radèn ayu grêrah, ingkang punika pamuji kula ing Gusti Allah, ingkang mugi ginanjara enggal sênggang grêrahipun radèn ayu wau.

Ing wusananipun tabe kula dhumatêng ingkang garwa radèn ayu, utawi dhumatêng ingkang putra wayah lan santana santri sadaya.

Surakarta kaping 14 Jumadilawal 1757.

149. Ikang tabe kathah-kathah, Radèn Mas Ariya Prawirabrata, katur kang saudara Tuwan Gerike.

Sampuning kadya punika awiyosipun. Kula midhangêt [midhangê...]

--- 308 ---

[...t] yèn ditên punika barangipun Tuwan Sepol badhe kalinglang,kalilang. ikang punika saudara panêdha kula mugi saudara amêndhêtêna sendhok parok kalihan gêlas sêtolup. Kaping tiga manderah, punika mênawi wontên. Mênggah rêrêgèn kula môngsa barongaboronga. saudara kalih Radèn Bèi Wiryadipura, ikang punika mugi kapundhutna sangêt atur kula.

Sinêrat Pamondhokan ping 21 Jumadilawal Jimawal taun 1757.

150. Ingkang sêrat saha tabe akathah-kathah, saking Radèn Tumênggung Sastranagara, dhumatênga ingkang putra Tuwan Gerike. Sasampuning kadya punika wiyosipun. Sampun kula atampi sêratipun putra kula, kang kasêrat ing dintên Rêbo tanggal ping 11 Jumadilakir [Ju...]

--- 309 ---

[...madilakir] minôngka dados pratôndha ing prasobatanipun putra kula.

Ingkang punika inggih sampun kula tampèni, saha sakalangkung-langkung suka pirênanipun manah kula, ingkang mugi Gusti kang Maha Gung aparinga kanugrahan saha kawicêksanan. Kawilujêngan ing salami-laminipun, kalih panêdha kula dhumatêng Gusti kang Maha Gun

Sinêrat ing dintên Kêmis tanggal ping 13 Jumadilakir Jimawal 1757.

151. Ingkang sêrat saha ingkang tabe akathah-kathah sangking ing Kangjêng Rahadèn Ngabdulah Adipati Danurêja, dhatênga ingkang saudara Tuwan Kolnèl Kalèrês, ajudhanajudan. sangking Litnan Jendral Dhêkok. Kumêndhan suldhadhu kêng wontên tanah Baglèn Toyamas sêdaya.

Sasampuning kadya sapunika awiyos. Saudara akintun tabe akathah-kathah dhatêng kula, saha amawi sêrat. Inggih sangêt trima kasih kula, saha sêrat inggih sampun dumugi dhatêng ing kula, sarta sampun kula tupiksani saraosing

--- 310 ---

sêrat sadaya, ungêling sêrat, kula inggih sampun mangêrtos. Ingkang punika kula lajêng anglampahakên utusan. Anyaosakên sêratipun saudara dhatêng ratu kula ingkang sinuhun kangjêng sultan, ananging botên kêpanggih, kula badhe lumampah piyambak saklangkung [sakla...]

--- 311 ---

[...ngkung]

Sinêrat ing dintên Jumungah tanggal ping 21 sasi Jumadilakir taun Jimawal ôngka 1757.

152. Punika khabar brandhal saking Kangjêng Tuwan Ingkang Wicaksana Litnan Guprênur Jendral Dhêkok. Kawrat wontên ing sêratipun katitimangsan ping 18 Sèptèmbêr 1829, pratelanipun ing ngandhap punika.

Kala tanggal ping 18 Sèptèmbêr wau, Tuwan Kolonèl Solwin angrampid kraman ingkang wontên dhusun Sela, Pangeran Dipanagara inggih panuju wontên ing ngriku, ambêkta prajurit kêkapalan tigang atus.

Kraman kawon prangipun, dhusunipun kakêpang, prajurit dharat sarta prajurit kêkapalan tanglêd kalih kraman wontên ing dhusun ngriku.

Sakidulipun dhusun ngriku dhusun ing Pèdès cêlak Pasar Gamping, kathah kraman ingkang kapêjahan, sarta kraman sami lumajêng, kraman ingkang pêjah ing ngênggèn 54, sarêng panyabrangipun lèpèn Pragi pêjah malih tigang dasa, kraman sadaya ingkang pêjah watawintên. 32, ingkang kalih botên patonpatos. [pato...]

--- 312 ---

[...n] kathah pêngaosipun, tumbak 40, ingkang pitu kathah pêngaosipun, gêndera 3.

Warni dhuwung kêlewang sarta tumbak sanèsipun inggih kathah.

Sarêng panyabrangipun lèpèn Pragi, Pangeran Dipanêgara mèh botên sagêd uncat, kabujêng dhatêng usar satunggil ngantos cêlak sangêt, dipun pistul lêpat. Kabujêng kalayan pêdhang botên katututan.

Pun Sênthot utawi Ali Basah Nataprawira, plajêngipun dharat kimawon. Awit dhawah saking kapalipun, pun Sênthot wau sarèhning tatu botên sagêd anututi kapalipun. Kapal sadandosanipun kabandhang dhatêng prajurit Wêlandi, akalihan pistul satunggil paringipun

153. Ingkang sêrat saha ingkang tabe akathah-kathah, mijil sangking iklasing manah suci, sangking Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Purabaya, Litnan KalonèlKolonèl (dan di tempat lain). namrênomêr. pitu, sangking Prajurit usar Walandi, ingkang sinatriyagêng ing dalêm karaton nagari ing Surakarta Adiningrat, dhumatênga ingkang bapa Kajêng Tuwan RedêrRidêr. Mèstêr Aebrêt GerardGerar. Naus kalonèl kumasaris.

--- 313 ---

Ing dalêm karaton nagari ing Surakarta ing Nyayogyakarta, ingkang wontên loji ing Salatiga.

Sasampuning kadya punika awiyos bapa, kalayan paurmatan.pakurmatan / kaurmatan. Kula asuka kurmat salamêt taun baru, dhumatêng bapa kajêng tuwan kalonèl kumasaris. Ingkang mugi sinungana wêwantuning sih kanugrahan dening Gusti Allah, ing kauntungan tuwin ing kaluhuran ing dalêm dunya puniki, saha tinarimaa lêstangtunlêstantun (dan di tempat lain). dados margining karaharjaning tanah Jawi, lulusa wilujêng sagarwa putra sêntana ing sapanginggilipun.

Sinêrat ing Surakarta tanggal ping 10 wulan Rêjêp ing taun Jimawal warsa 1757.

154. Punika ingkang sêrat pratôndha tulus miyos saking iklasing manah suci, sangking Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Purabaya, litnan kalonèl namrê pitu, sangking prajurit usar ing dalêm kajêng guprênêmèn Walandi, ingkang sinatriyagêng ing dalêm karaton n

--- 314 ---

wilujêng ing pêparentahanipun satêtiyangipun sadaya, dening Gusti Allah, lêstangtun kawilujêngan ing saputra sêntana ing salami-lamènipun.

Ri sampuning kadya punika rêke wiyosipun, eyang ingkang agêng ingkang wicaksana litnan jendral litnan guprênur, kawula angaturi slamêt taun baru, ing panjênênganipun eyang Kajêng Tuwan Ingkang Agêng Ingkang Wicaksana Hèndrik Mèrkus Dhêkok. Ingkang mugi sikawicaksananipun. kalayan amagihaamanggiha. ingkang pintên-pintên kaurmatan saha kauntungan ing dalêm dunya puniki, punapa saèsthining manah kawrat ing dalêm sêrat sadaya.

Sinêrat nagari ing Surakarta Adiningrat, ing dintên Sêlasa tanggal ping 10 wulan Rêjêp ing taun Jimawal, angkaning warsa 1757.

155. Ingkang sêrat saha ingkang urmat, tabe kawula akathah-kathah, sangking kangjêng pangeran adipati, ingkang putra Kangjêng Pangeran Adipati Pakualam sêpuh, pan nêgari ing Nyayogyakarta Adiningrat. Ingkang sampun pikantuk sihipun ing kangjêng guprênêmènDhêkok. [guprên...]

--- 315 ---

[...êmèn] Kumêndur sangking ing bintang agêng litnan jendral, litnalitnan. gurnadur jendral, ingkang nguwasani sagung prajurite kajêng raja ingkang maha agung ing Nèdrêlan. Ingkang sami wontên ing sêgantên utawi ing tanah Nèdrêlan Indiya sêdaya. Sasampunipun kadya ikang sapunika awiyos, sarèhning kajêng kula badhe angatingalakên [angati...]

--- 316 ---

[...ngalakên] dhumatêng awak kawula, yèn kawula ing salamènipun agêsang, badhe emut ing sih kasaenanipun kangjêng eyang dhatêng ing kawula, sarta ingkang dhatêng putra sêntananipun rama kawula sêdaya, wondene malih panuwun kawula dhatêng ing Gusti Allah, ingkang awit k

Sinêrat ing Nyayogyakarta Adiningrat, ing dintên Kêmis tanggal kaping 12 wulan Rajêp ing taun Jimawal angkaning warsa 1757.

--- 317 ---

156. Pèngêt. Ingkang sêrat sarta ingkang tabe akathah-kathah, saking Ingkang Sinuhun Kangjêng SusuhunanaSusuhunan. Pakubuwana Senapati ing Ngalaga Ngabdurahman Sayidin Panatagama ingkang kaping nêm. Ingkang akadhaton nagari ing Surakarta Adiningrat. Dhumatênga ingkang Bapa Kajêng Tuwan Kolonèl Ridrê Ordremêstêr Ghaibrêt Gerard Naus kumisaris ing Surakarta Adiningrat.

Sasampuning kadya punika awiyos. Panjênêngan kula asuka uninga dhumatêng ijêngandika, yèn ing mangke bok ayu garwanipun kangmas Pangeran Adipati Ngabèi dhatêng ing jangji atilar dunya mantuk ing rahmatullah, amargi sakit trêrèg,têrèg. wontên dening patilaripun kala ing dintên Sênèn wanci jam satêngah wolu enjing tanggal kaping nêm bêlas, sasi Rêjêp ing taun Jimawal punika, kalayan malih tabe kula dhumatêng garwa jêngandika nipro, lan malih tabenipun garwa kula Bok Ratu Kancana, Bok Rat

Sinêrat ing dintên Sênèn tanggal ping 16 sasi Rêjêp taun Jimawal 1757.

--- 318 ---

157. Punika ingkang sêrat. Pratôndha tulus miyos saking iklasing manah ingkang gucisuci. saking ingkang Sinuhun Kangjêng SusuhunSusuhunan. Pakubuwana Senapati ing Ngalaga Ngabdurahman Sayidin Panatagama, ingkang kaping nêm, ingkang akadhaton nêgari ing Surakarta Adiningrat. Ingkang andarbèni tahtalatah ing nuswa Jawi sadaya, kalayan ingkang kaurmatan saha ingkang tabe akathah-kathah dhumatên

Ri sampuning kadya punika rêke wiyosipun. Eyang kangjêng tuwan ingkang wicaksana kumisaris jendral, akintun sêrat dhumatêng ing panjênêngan kula inggih sampun kula tampèni saha sampun kula tupiksani, ingkang kasêrat nêgari ing Batawiyah ping 23 wulan Jana

Sarèhning eyang kangjêng tuwan ingkang wicaksana asuka uninga dhumatêng ing panjênêngan kula, yèn kala tanggal ping 16 wulan Janawari punika, panjênênganipun eyang Kangjêng Tuwan Burêh [Bu...]

--- 319 ---

[...rêh] Grapdhi Bisdhêgisinyi, sampun amasrahakên ing panyêpêngipun parentah agêng ing Nèdrêlan Indiya, dhumatêng Eyang Kangjêng Tuwan Ingkang Wicaksana Litnan Jendral Pan Dhêbos, ingkang sampun kaangkat dhumatêng kangjêng raja kang maha agung ing nagari Nèdrêlan yèn midhangêt ing kawilujênganipun panjênêngan kula. Ing wusananipun pamujinipun [pamu...]

--- 320 ---

[...jinipun] Eyang dhumatêng ing Gusti Allah, mugi-mugi panjênêngakpanjênêngan. kula karêksaa sankingsangking. ing kasusahan, karibêdan salaminipun, kaparingana brêkah kang andadosakên sangsaya mindhak karaharjaning karaton kula, ingkang punika inggih sakalangkung tarima kasih kula ingkang akathah-kathah dhumatêng eyang kangjêng tuwan ingkang wicaksana kumisaris jingkang. punika inggih ugi kula amiturut punapa ingkang dados pamulangipun eyang kangjêng tuwan kumisaris jendral. Ing wusananipun mugi-mugi Gusti Allah aparinga pitulung, kula sagêda angicalakên ingkang dados karibêdan kasusahaning nagari, saha kula sagêda angindsalami-laminipun. Kalayan malih panjênêngan kula, saha garwa kula têtiga Bok Ratu Kêncanawungu, garwa kula Bok Ratu Mas, Bok Ratu Anèm akintun tabe akathah-kathah, saha ngaturi wilujênging margi enggala rawuh ing nagari Nèdrêlan, sampun ngantos kirang punapa-punapa, dhumat

Sinêrat nêgari ing Surakarta Adiningrat, ing dintên Sêtu tanggal ping 4 wulan Ruwah ing taun Jimawal, angkaning warsa 1757.

--- 321 ---

158. Kula putra ijêngandika Pangeran Ariya Adiwijaya, pramila kula anyaosi sêrat dhatêng bapak Kangjêng Tuwan Kurnèl Naus. Kala witipun Tuwan Risidhèn phan Pre sawêg kala suwargi bapak gadhahanipun siti ing Gêbalèn, sarta saabdènipun sami katundhungan sad

Sinêrat ing SurakrêtaSurakarta. Rêbo tanggal kaping 29 wulan Siyam taun Jimawal 1757.

159. Ingkang sêrat saha kang tabe kawula, pun Tumênggung Kêrtadirêja, konjuka Kanjêng Tuwan bêsar Kumasaris Kurnèl Nais ingkang sampun angwasani kêrartonkêraton (dan di tempat lain). kalih ing Surakarta Adiningrat, miwah kêrarton Ngatyogjakarta Adiningrart.Ngayogjakarta Adiningrat. Sampune tabe kawula wiyosipun, sarèhne sampun bakda pêrang, kawula anuwun têtêp kawula dados Tumênggung Sukawati kados lampahan kawula lami. Kaping [Ka...]

--- 322 ---

[...ping] kalih panuwun kawula, kala têksih timur kanjêng sinuhun sultan dèrèng galih adil hukum, kagungan dalêm siti tanah Sukawati, wontêna kanjêng tuwan bêsar piyambak. Mila kawula anuwun sakpunika, sangking dene apês kawula, botên wande kawula kawêsiasat tanpaSasradirana. kawula damêl mêragati kagungan dalêm. Siti tanah Sukawati sakpunika sangêt risakipun. Kaping sêkawan kawula matur dhatêng Tuwan RisidènRisidhèn (dan di tempat lain). Magêlang, kawula dados sakitan wontên Kêmangkunêgaran. KawulKawula. katêdhan bayar sangking kantor sèkêt rupiyah sakwulanipun. Sangking Kanjêng Gusti Pangeran Dipati Anom Arya Prabu Mangkunêgara, ridêr kurnèl kumêndam, sawulanipun sèkêt rupiyah, cadhong kawula sakdintênipun sêkul sêdasa panjang, dhaharan gangsal lancaran.kasuwak. Bayar kawula sèkêt rupiyah sangking kantor wau, kirang kawula ingokakên anak putu tiyang sônga likur kirang, dhawahipun Risidèn Magêlang, kawula kalilan munjuk Tuwan bêsar, anyuwun kakirangan kawula wau, yèn sampun kawula luwar sangking sakitan, katêtêpak [katêtê...]

--- 323 ---

[...pak] noma tumênggung, kawula trima sumêrêpa sangking siti têdha kawula wau.

Sinêrat Magêlang dintên Rêbo Wage tanggal kaping gangsal wulan Sawal taun Jimawal kang warsa 1757.

160. Iki Layang Undhang-undhang

Manira Kangjêng Tuwan Ingkang Wicaksana LitnangLitnan (dan di tempat lain). Jindral Dhêkok kumêndur sangking bintang agêng, litnang gurnadur jindral ing Nèdrêlan Indiya, aparing wêruh marang sawiji-wijining uwong, yèn kêpala kraman Pangeran Dipanêgara wis têluk marang ing panjênêngan manira, yèn ingsun wis anrima sarta wis angapumarang. Pangeran Dipanêgara mau, lan ingsun wis angêbang bakal ingsun paringi pangan sarta kaurmatan ing samurwate, ingsun wis andangu mungguh prakara ingkang dadi panuwune ing panjênêngan ingsun. Sêlagi ana kantor ing Magêlang, panuwune kudu anyêkêl ing agamane

--- 324 ---

dhewe-dhewe, anganggoa agamane wong Eslam. AnglururiaAnglêluria. kaya eyang-eyange kang dhingin-dhingin. Ingkang jumênêng wus kasêbut ratu utama ana ing nêgara Mêntaram, supaya andadèkna arja kartane ing nêgarane, mungguh ing pênggalih ingsun iya wis pitaya mênyang panjênêngane wayah ingsun ratu loro, ing Surakarta ing ora awit ing sêngit ingsun [ingsu...]

--- 325 ---

[...n] ora awit ing pêngancam-ancam ingsun, awit olèhe anduwa ing kêrsaningsun kang abênêr, ingkang sun kira dadi arja kartane nagara, aja sira angira-ira yèn ingsun kurang palimirma marang Pangeran Dipanêgara, apa ora wêruh sira Pangeran Dipanêgara satêkane nêg

--- 326 ---

161. Sangking Kangjêng Tuwan Ingkang Wicaksana Litnan Jendral Dhêkok dhumatêng Kangjêng Panêmbahan Buminata. Sasampuning kadya punika awiyos. Saudara sampun atampi pratelanipun Tuwan Kulnèl Naus. Kumisaris sarta residhèn ing Surakarta, awit sangking kacêp

Sarèhning nagari ing sapunika sampun trêntêrmtêntrêm. ing mangke kula anggalih sudanipun wragadipun kangjêng guphrêmèn. Awit angantos ing sapunika taksih anglangkungi sangking kathah, mila kula anggalih angantukakên prajurit Madura sapanunggilanipun dhatêng nagarinipun piyambak-piyambak. Sarta kula inggih ba

--- 327 ---

Sarta kalih Tuwan Litnan Kulnèl Lebrondhê Phèkselah, bab prakawis punika katataa kados kala ingkang wau-wau, sadèrèngipun pêrang, wondening Tuwan Litnan Kulnèl Lebron wau badhe dhatêng ing Surakarta.

Ing wusananipun pamuji kula, mugi-mugi saudara saputrawayahipun sadaya amanggiha ing karaharjan.

Sinêrat ing Magêlang tanggal kaping 8 wulan April taun 1830.

162. Sangking Kangjêng Tuwan Jendral Dhêkok dhumatêng ingkang wayah Kangjêng Pangeran Adipati Ariya Mangkunagara. Sasampuning kadya awiyos. Kula sampun anampèni sêratipun wayah kula, sarta andadosakên ing suka pirênanipun manah kula, yèn wayah kula sakala

Kula asuka tarima kasih dhumatêng wayah kula, sangking têmên-têmên ing padamêlanipun ing salaminipun wontên prêrang,pêrang. sarta

--- 328 ---

kapurunanipun kang abdi prajurit. Ingkang dipun tindhihi dhumatêng ingkang putra wayah, sami kathahing pitulunganipun angantos kèndêl ing pêrang.

Sarèhning ing mangke nagari sampun têntrêm pisan, ingkang punika kula anggalih mênggah antukipun prajurit Madura sapanunggilanipun dhumatêng ing nagarinipun piyambak-piyambak, saha prajurit tuwin barisan ingkang kathah-kathah.

Wondening prajuritipun wayah kula inggih badhe kenging katimbalan mantuk, kakumpulakên dados satunggil kados kala dèrèng pêrang, mênggah ingkang punika panêdha kula, mugi wayah kula apirêmbagana akalihan Tuwan Kulnèl Naus, kumisaris sarta residhèn ing Sur

Wusananipun wayah kula apitajênga ing sih trêsna kula ing salami-laminipun.

Sinêrat ing Magêlang ing dintên Kêmis tanggal kaping 8 wulan April taun 1830.

163. Punika sêrat tulus miyos sangking iklasing manah suci saha prasobatan asih trêsna, sangking Kangjêng Tuwan Ingkang Wicaksana [Wi...]

--- 329 ---

[...caksana] Hèndrik Mèrkus Dhêkok, kumêndur sangking bintang agêng ing nagari Nèdrêlan, litnan jendral, litnan guphrênur jendral ing Nèdrêlan Indiya, dhumatêng ingkang wayah ingkang Sinuhun Kangjêng Susuhunan Pakubuwana, Senapati ing Ngalaga Ngabdurahman Sayidin Pana

Sasampuning kadya punika wiyosipun. Ingkang wau kula inggih sampun angaturi wilujêng kantun dhumatêng wayah kula ingkang sinuhun kangjêng susuhunan. Ananging mênggah saangkat kula sangking ing Magêlang kula kêdah angaturi malih ing wilujêng kantun. Awêtaw

Wayah kula inggih botên kakilapan mênggah ing gêgalihan kula sakalangkung sangking asih dhumatêng sawarninipun tiyang Jawi, sangsaya sangêt dhumatêng wayah kula, sarta dhumatêng para pangeran ing Surakarta. Kangjêng Guphrêmèn Nèdrêlan amêsthi badhe

--- 330 ---

botên supe dhumatêng wayah kula, utawi dhumatêng sawarnine pangeran sadaya, mila wayah kula manawi wontên ingkang dèrèng sumêrêp, tuwin wontên ingkang kakarsakakên, mugi kapangandikakna ingkang bêlaka dhumatêng kangjêng tuwan residhèn, sarta anêdhaa punapguprênur. jendral sampun lami gènipun sumêrêp dhumatêng tiyang Jawi, ing mangke kangjêng tuwan wau adamêl kumisaris, kakrêsakakên amranata prakawisipun ing nagari kêkalih, mênggah ingkang sami kadamêl kumisaris wau ing bêbudinipun sami amurih ing karaharjanipun kimdhumatêng. kula, sênajan pisah têbih mênawi Gusti Allah ngumpulakên malih.

SinêrSinêrat. ing Magêlang ping 15 Mèi 1830.

--- 331 ---

164. Sêrat sarta ingkang tabe akathah-kathah, sangking Kangjêng Tuwan Ingkang Wicaksana Hèndrik Mèrkus Dhêkok, Kumêndur sangking bintang agêng ing nagari Nèdrêlan, litnan jendral, litnan guphrênur jendral ing Nèdrêlan Indiya, dhumatênga ingkang saudara Ka

Sasampuning kadya punika awiyos. Kala dhatêng kula wontên nagari ing Surakarta, ingkang wingking piyambak, botên sagêd asring-asring aningali dhumatêng saudara, awit sangking saudara kapambêngan gêrah tingal. Punika sangêt andadosakên ing ngradatos kula.Wêlandi. kula kêdah anglairakên sapisan malih mênggah ing prasobatan kula akalihan saudara, sarta pamuji kula mugi-mugi saudara inggala adhangan ing gêrahipun tingal, sarta pinanjangêna ingkang yuswa kasarasan ing salami-laminipun. Amargi saudara punika sakalangku [sak...]

--- 332 ---

[...alangku] sae dhumatêng saudara, awit dening kula tuwin sadayanipun kumisaris wau, sampun sami sumêrêp ingkang dados karsanipun kangjêng guphrêmèn. Amung amurih ikang andadosakên karaharjanipun tanah Jawi, saha para pangeran ing Surakarta sadaya.

Sinêrat ing Magêlang ping 15 Mèi 1830.

165. Sêrat sarta ingkang tabe akathah-kathah, Kangjêng Tuwan Ingkang Wicaksana Hèndrik Mèrkus Dhêkok, kumêndur sangking bintang agêng ing Nèdrêlan, litnan jendral, litnan guprênur jendral ing Nèdrêlan Indiya, dhumatêng ingkang wayah Kangjêng Pangeran Adip

Sasampuning kadya punika awiyos. Sanajan kula sampun asuka wilujêng kantun dhumatêng wayah kula kala wontên ing Kartasura ing sapunika kula kêdah suka malih ing wilujêng kantun. Sampun lami kula atêpangan kalih wayah kula, pamuji kula dhumatêng Gusti kang

Kula badhe mangkat dhumatêng nagari Walandi, nanging manah kula prasasat taksih kantun wontên ing tanah Jawi, sarta amêmujèkakên [amêmujè...]

--- 333 ---

[...kakên] karaharjanipun tanah Jawi, kangjêng tuwan ingkang wicaksana guphrênur jendral inggih asih trêsna dhumatêng para ratu saha pangeran ing tanah Jawi sadaya sampun sami kados kula, kangjêng tuwan kang wicaksana wau sampun adamêl kumisaris, supados anindakakên

Ing wusananipun tabe kula dhumatêng Kangjêng Pangeran Adipati Angabèi saha wayah kula punapa malih Kangjêng Pangeran Adipati Ngabèi wau sami apitajênga ing sih trêsna kula.

Sinêrat ing Magêlang ping 15 Mèi 1830.

166. Pèngêt ingkang sarta ingkang tabe akathah-kathah sangking Ingkang Sinuhun Kangjêng Susuhunan Pakubuwana kaping nêm. Dhumatênga ingkang bapa Kangjêng Tuwan Komaris Markus Kangjêng Tuwan Komasaris Nais.

Sampuning kadya punika panêdha dhatêng bapa tuwan komasaris kêkalih, rama Kangjêng Panêmbahan Buminata, kula suwun dhatênga nêgari Sêmawis ing dintên Sêtu, kalih bapa Tuwan Komasaris Nais inggih kula suwun dhatênga ing nêgari Sêmawis [Sê...]

--- 334 ---

[...mawis] ing dintên Sêtu. Kalih abdi kula wêdana kraton pun uwa Cakradipura kula suwun dhatênga nêgari Sêmawis sarênga garwa kula têtiga, sangêt panuwun kula dhumatêng bapa kangjêng tuwan komasaris kêkalih.

Titi. Sinêrat ing Salatiga ing dintên Kêmis Kliwon.

167. Pèngêt ingkang srêrat sarta ingkang tabe ingkang kathah-kathah sangking Ingkang Sinuhun Kangjêng Susuhunan Pakubuwona ingkang kaping nêm, ingkang dawêg angsal dêdukaning Allah sarta kangjêng guprêmèn. Dhumatênga ingkang Bapa Kangjêng Tuwan Komisariskang. kadya punika wiyosipun bapa kangjêng tuwan kumisaris kêkalih, kula ngaturi uninga dhumatêng bapa kangjêng tuwan kumisaris kêkalih, yèn ing dintên Sênèn punika wanci jam sadasa, Bapa Tuwan Residhèn Liklèr sarta Tuwan Kurnèl Sêteman, sami manggihi dhatêng kGupêrnur. Jendral Pan Dhêbos, yèn kula dipun timbali dhumatêng ing nêgari Batawiyah, unjuk kula inggih sêndika. Mangke sontên jam sêkawan kula mangkat sangking Sêmawis numpak kapal asab. Aming panuwun kula dhatêng bapa kangjêng tuwan kumisaris [kumi...]

--- 335 ---

[...saris] kalih, putra kula Radèn Ajêng Mênthik kalih ibunipun. Nuntên Jêngandika susulakên dhatêng ing Batawiyah, dene garwa kula Bok Ratu Kêncana, Bok Ratu Mas sarta sêlir kula sêdaya, yèn wontên ingkang purun nusul dhatêng kula inggih ijêngandika susulakên. DeneKumisaris. Nais sarta dhatêng garwa jêngandika nipro, putra jêngandika Nipro Bamêstêr.

Bojong ping 14 Juni 1830.

168. Punika sêrat tulus miyos sangking iklasing manah suci saha aprasobatan asih trêsna sangking Kangjêng Tuwan Ingkang Wicaksana Johanês Phan Dhênbos, kumêndur sangking bintang agêng ing nagari Nèdrêlan. Ridrê, litnan jendral, guphrênur jendral ing NèdrêNgalaga. Ngabdurahman Sayidin Panatagama kaping pitu, kang akadhaton nagari ing Surakarta Adiningrat. Mugi-mugi pinanjangêna yuswanipun [yu...]

--- 336 ---

[...swanipun] dening Gusti Allah, wilujênga ing pêparentahanipun, saha kasarasan ing salami-laminipun.

Sasampuning kadya punika wiyosipun. Kula asuka uninga dhumatêng wayah kula ingkang sinuhun kangjêng susuhunan. Kula sampun anampèni sêratipun wayah kula, ingkang katitimangsan tanggal kaping 7 wulan Sura taun Je ôngka 1758, ijêmanipun ing sêrat, wayah kul

--- 337 ---

Sarta wayah kula andêdahakên ing katêmênan saha rumakêtipun dhumatêng kangjêng guphrêmèn. Amargi kangjêng guphrêmèn botên wontên ingkang kapurih malih, amung ingkang kenging andadosakên ing karaharjanipun wayah kula saabdinipun sadaya.

Mênggah ing pangajêng-ajêng kula, mugi wayah kula sampun pêgat-pêgat gènipun amupakat ing sabarang lampah kalihan para tuwan kumisaris kang sarta kalih tuwan rêsidhèn ing Surakarta, awit sangking punika sampun kula pitajêngi sangêt. Amêsthi mrêlokakên ing

Ing wusananipun kula akalihan garwa kula akintun tabe saha pamuji dhumatêng wayah kula, saha dhumatêng ingkang garwa Kangjêng Ratu Kancana.

Sinêrat nagari ing Batawi kaping 12 wulan Juli taun 1830.

169. Ikang sêrat saha atur tabe kaurmatan kula ingkang akathah-kathah Mas Kuda Jayènggati, abdi dalêm bêkêl tamtama ing Surakarta Adiningrat.

Sasampuning kadya punika wiyosipun, mênggah pun Kamidin punika, [pu...]

--- 338 ---

[...nika,] panuwun kula ingkang mugi sagêda mantuk tanggal kaping gangsal wêlas utawi kaping kalih dasa wulan Jumadilakir ngajêng punika, awit badhe kula imah-imahakên. Sakêlangkung sangêt panuwun kula ing sampeyan, sangêt andadosakên susah kula, utawi susahipun besmanawi botên mantuk. wulan Jumadilakir, wondening benjing manawi sampun kalampahan imah-imah, kula sumanggakakên ingkang dados karsanipun tuwan.

Sinêrat ing Surakarta kaping 22 Rabingulakir ôngka 1758.

170. Ingkang sêrat saha atur tabe kaurmatan kulkula. ingkang akathah-kathah, pun Ranuwita ing Surakarta Adiningrat, kaatura ingkang panjênêngan Tuwan Gherike ingkang wontên ing Batawi, saha pamuji kula ing Gusti Allah, ingkang mugi panjênênganipun tuwan raharjaa, tuwin kasugêngan ing salami-laminipun, punap

Sasampuning kadya punika wiyosipun. Botên namung angaturakên ing kawilujêngan kula, kula angaturi uninga ing panjênêngan sampeyan, manawi anggèn kula imah-imah sampun kalampahan kala tanggal kaping 19 Rabingulakir [Rabingu...]

--- 339 ---

[...lakir] ôngka 1758 punika saha griya kula sampun ngalih wontên salêbêting cêpuri.

Kalihdening malih ingkang nunggil sêrat punika, ingkang satunggil sêrat saking bapakipun Mas Ranuwijaya, katur ing panjênêngan sampeyan, ingkang kêkalih sêrat kula dhatêng Mas Ranuwijaya kalihan pun Kamidin. Ing wusananipun, panuwun kula ing panjênêngan s

Surakarta ping 25 Rabingulakir 1758.

Ranoewito.

171. Ingkang sêrat saha tabe kaurmatan ingkang akathah-akathah, saking pun Ranuwita ing Surakarta, kaatura ingkang panjênêngan Tuwan Gherike ingkang wontên ing Batawiyah, saha ingkang sampun wênang anguningani sakathahing prakawis ingkang anglêlana karsasapanjênênganipun.

--- 340 ---

Sasampuning kadya sapunika wiyosipun. Saking kamipurun kula nyuwun sih sampeyan. Benjing manawi tuwan kondur dhatêng Surakarta, kula nyuwun angsal-angsal tulupan ingkang wiyar lèngipun saha ingkang mawi sangkuh, akalihan nyuwun pèmès ingkang sae.

Ing wusananipun kula nyuwun maklum ingkang agung, sabab kula punika abdi kamipurun anyaosi sêrat nênuwun dhumatêng panjênênganipun tuwan.

Surakarta ping 14 Jumadilakir taun 1758.

Ranoewito.

172. Punika sêrat kula pêthuk Mas Ngabèi Kêrtapraja, kaastaa Tuwan Gherikê, mila angasta sêrat kula pêthuk, awit sangking kula sampun anampèninganampèni. yatra kathahipun 120 rupiyah, ingkang satus rupiyah pêthak, ingkang kalih dasa rupiyah pêcah. Yatra satus kalih dasa rupiyah wau sumêrêp gajih kula, gèn kula amulang Tuwan Asistèn Residhèn Salomo Dhèdhêl. Titi. Kala kula anampèni yatra wau, Rêbo ping 29 Sawal Jhe 1758.

--- 341 ---

173. Atur tabe saha kaurmatan, kula Mas Ngabèi Kêrtapraja, katura ing Tuwan Gherikê. Sasampuning kadya punika wiyosipun, kauningana ing sampeyan, kula kadhawahan saudara ijêngandika, Gusti Kangjêng PanêbahanPanêmbahan. Buminata, anguningani prakawis dhusun, ingkang sarta amariksani sawêrnining padamêlan margi, angkat kula benjing-enjing, wanci jam ênêm enjing asarêngan kalihan Tuwan Bim, sarta Mas Ngabèi Wirajaya. Wontên ing dhusun Sanggung apêpanggihan akalihan Mas Tumdintên. amasthi mantuk.

Bilih parêng kula nyambut kagungan sampeyan sarungan kêndhali, sokur parêng ing salapakipun, bilih botên parêng amung sarung kêndhali kimawon. Kalihdene kauningana asangêt karepotan sangu, wontêna amung gangsal rupiyah kimawon.

Sampun kirang pangapuntên ingkang akathah-kathah, sangking kalangipan kula.

--- 342 ---

Rabingulakir ping 5 Dal okaôngka. 1759.

Mas RabèiNgabèi. Kêrtapraja.

174. Kawula Nyonyah Tiyo Kim Myo angaturakên pratelanipun griya kawula, katur ing Kanjêng paretahparentah. agêng. Mila kawula botên nyêpêng surat kampung nalikanipun wau, griya punika gadhahanipun bapa kawula, wasta Kyai Tiyo Tiyu, kasukakakên kaponakanipun wasta Kyai Tiyo Ci, tumuntên Kyai Tiyo Ci wau pêjah. Wondene griya wau lajêng kasukakakên anakipun jalêrringgit (dan di tempat lain). sarêng sampun kalêbêt gantosan 31 rigit, tumuntên Babah Kitahi wau atêpang wicantên kalihan kula, griya wau dipun kèn nêbus ing kawula sarta nêdha wêwah yatra 19 rigit dhatêng kawula, igih lajêng griya 1 wau kula têbus tigang dosadasa. langkung srigit,sringgit. sarta kula wêwahi 19 rigit. Griya 1 kalêbêt yatra 50 rigit ikêng punika kawula sampun jaji tubastumbas. rêsik, sampun sami trima tinarima. Griya sampun wajib dados gadhahan kawula, tumuntên kawula lapurakên [la...]

--- 343 ---

[...purakên] dhatêng kêpala kampung wasta Babah Cundhi, wondene ingkang mriksani gèn kawula lapur sami tiyang Cina 1 wasta Kyai Liyêm King, 2 Kyai Tan Tiyam Ting, amung punika atur kawula.

Sinêrat anging. dintên Kêmis tanggal ping 3 Jumadilakir taun Dal ôngka 1759.

175. Kang atabe akathah-kathah, sangking ingkang saudara, Rahadèn Mas Arya Prawirabrata, sarta ingkang atabe Rahadèn Ayu Anggèr, mugi kaatur ingkang saudara Tuwan Hèrke.

Sasampuning kadya sapunika, awiyos saudara, batên namung kula anuwun kabar anggèn kula anuwun pitulung dhatêng saudara rumiyin kadosapundi, bab anggèn kula anuwun ngêmping blanja kula pènsiun ing kalih wulan, mênawi dèrèng parêng, ingkang mugi wontêna sihJumadilawal. ping 15 Dal oka 1757 Prawirabrata.

Ngalamat sêrat, mugi katur ingkang saudara Tuwan Hèrke.

--- 344 ---

176. Ingkang sêrat saha ingkang tabe akathah-kathah, sangking ingkang saudara Radèn Mas Arya Prawirabrata, sarta ingkang rayi Kanjêng Rahadèn Ayu, sayagisaha ugi. kaatur ingkang saudara Tuwan Gereke.Gêrike.

Sasampuning kadya sapunika awiyos, ingkang sarêng sêrat punika kula angitunakênangintunakên. sêrat, ingkang badhe kaatur kanjêng tuwan residhèn, mênggah kaaturipun dhumatêng kanjêng tuwan, kula nyuwun pitulung dhatêng saudara ingkang supados wontêna adhanganipun ing panggalih saha kêrsanipun kanjêng tuwan residhèn, parêng aparing pitulung, dhatênbêlônja (dan di tempat lain). wau.

Ingkang saupami wontên pakèwêdipun kêrsanipun kanjêng tuwan. Kula igih nyuwun pitulung dhatêng saudara Tuwan Gereke piyambak. Wondene panuwun kula pitulung dhatêng saudara wau, manawi saudara sampun parêng kula suwun kaparingna, sarêng bêlaja kula ing wulbêlônja. kula ingkang kalih wulan wau, awit ing wulan Dhisèmbêr dumugi wulan Janawari, kula samôngga sakkêrsane saudara TuwasTuwan. Gereke, milanipun sangêt agènanggèn. kula nyuwun pitulung dhatêng saudara, sabab badhe tumutêntumuntên. kanggenipun badhe kula damêl mantu, ing wulan punika.

--- 345 ---

Sinêrat ing ditandintên. Sêlasa kaping 16 Jumadilakir, taun Dal ohkhaôngka (dan di tempat lain). 1759.

177. Ingkang sêrat saha ingkang tabe kathah-kathah, sangking ingka saudara Rahadèn Mas Ariya Prawirabrata, saha ingkang tabe ingkang saudara Kanjêng Rahadèn Ayu Anggèr, kaatur ingkang saudara Tuwan Karêl Gereke.

Sasampunipun ingkang kadya sapunika awiyos. Kula ngaturi uninga dhatêng panjênênganipun saudara, yèn agèn kula nyuwun pitulung dhatêng saudara, angêmping bêlaja katuripun kanjêng tuwan residhèn sampun kaparingan kala i ditên Jumungah kaping 25 Nohpèmbêr,Nopèmbêr. kula katibalan piyambak dhatêng kator,kantor. kula namung kaparingan êmpingan sakwulan yatra 500 rupiyah, ingkang punika sakêlangkung trima kasih kula dhumatêng saudara, anaming têngksihtêksih. kathah kêkirangan kula, ingkang punika saudara mênawi adhangan ing pênggalihipun saudara upami saudara kagungan, kula nyuwun pitulung nyambut dhumatêng saudara piyambak, bibaripun anggèn kula mantu, kula ngaturi kaparingana 500 rupiyah kimawon namung sakp

--- 346 ---

178. Têrang Gusti Kangjêng PanêbahanPanêmbahan. Buminata.

Atur kula ing panjênêngan sampeyan tuwan. Ingkang saupami botên tumuntên ing sih pitulungipun kangjêng tuwan residhèn. Kados sangêt kisruhipun ing bawah kula rèh sêntana kasêpuhan ing Surakarta, awit saking karsaning para bêndara, sumêdya kados amiji ing

Ingkang punika panuwun kula mugi lulusa ingkang sarta kawangun malih. Dhawahipun kangjêng tuwan residhèn ingkang sampun kadhawahakên, ing sawarnining para pangeran botên kenging yèn amijèkêna siti dhusun. Bab mubarang lampah-lampah ing parêdèn. Ingkang as

--- 347 ---

rèh sêntana kasêpuhan sadaya, supados kula sampun amanggih kalêpatan ing nêgari, saha damêling gupêrmèn.

Mas Ngabèi Kêrtapraja wadana gunung sêntana kasêpuhan ing Surakarta sadaya.

179. Kula dipun pangandikani ing saudara jêngandika, Gusti Kangjêng Panêmbahan Buminata timbalanipun dhatêng kula.

Kêrtapraja olèhmu nyuwun pitulung mênyang Tuwan Ghereke bab awakmu, iku sing nêmên. Supaya enggala olèh ing sih pitulunge kangjêng tuwan residhèn.

Yèn ora enggal ana pitulunge, bokmênawa kowe olèh kaluputan. Sabab kang sok amadulake pagaweamu, didarani kèthèr, lêlungguhane yèn ana ing pasamuwan ing dhuwur, sanajan kowe têmên-têmên ora kèthèr sarta bêcik, yèn kakehan ing wêwadul mau ora wurung dadi a

Ingkang punika tuwan kula samôngga ing sampeyan. Mênggah sih wêlas sampeyan dhumatêng kula, tumuntênipun sih wêlasipun kangjêng tuwan residhèn. Bab nama ing kalênggahan kula, supados kauningan ing sayêktosipun awon sae kula dhumatêng ing kangjêng tuwan re

--- 348 ---

Akad ping 25 Ruwah Dal 1759.

Mas Ngabèi Kêrtapraja

kaliwon gunung sêntonasêntana. Kasêpuhan Surakarta.

180. Atur kula Mas Ngabèi Kêrtapraja, wadana gêgunung sêntona kasêpuhan ing Surakarta sadaya, kunjuk ing Kangjêng Tuwan Hèndrik Maghelaphri, residhèn ing Surakarta Adiningrat.

Mila kula agadhah atur awit dening sampun anampèni pangandikanipun Tuwan Ghereke, kados ing ngandhap punika.

Mas Ngabèi Kêrtapraja, dhawahe kangjêng tuwan residhèn mênyang ing kula, ati dika dienak êmpun anduwèni sumêlang, yèn êmpun rampung gone anata bumi-bumi lêlungguhe putra sêntona dika bakal ditimbali ing kangjêng tuwan residhèn. Kang sarta kangjêng tuwan r

Ingkang punika jrih kula ing ngalit. Mênawi kangjêng tuwan residhèn wontên kasupènipun.

Wondening pêparingipun panguwasa rèh, saudara dalêm Gusti Kangjêng Panêbahan Buminata, mênggah pratelanipun katur sarêng akalihan sêrat punika.

Aturan Kêmis kaping 7 Siyam Dal 1759.

--- 349 ---

181. Punika sêrat kula pratandha Mas Ngabèi Ranuwita, kaastaa ing Tuwan Gherike.

Mila Tuwan Gherike angasta sêrat kula pratôndha, dene kula anyambut yatra kathahipun sèkêt rupiyah pêthak. Yatra wau kula damêl tumbas waragat paraboting kamantrèn. Wondening jangji kula, ing samôngsa-mangsanipun Tuwan Gherike amundhut ing sêsambutan kula

Sinêrat ing dintên Kêmis tanggal kaping sêlawe Dulkangidah ing taun Dal oka 1759, utawi tanggal kaping 26 April taun 1832.

Ranoewito.

182. Ingkang sêrat pratôndha kula Mas Ngabèi Ranuwita, kaastaa ingkang panjênêngan Tuwan Gherike. Mila tuwan angasta sêrat kula pratôndha dene kula sampun anampèni yatra êmpingan bêlonja ing kalih wulan kathahipun [kathahipu...]

--- 350 ---

[...n] tigang dasa rupiyah, êmpinganipun balonja kula ing wulan Juli saha wulan Ogustus.

Kala kula anampèni yatra, Sênèn kaping 25 Sura taun 1760 utawi kaping Juni taun 1832.

Ranoewito.

183. Ingkang sêrat pêthuk Radèn Tumênggung Martanagara, kaastaa dhumatêng Tuwan Gherike, milanipun tuwan angasta sêrat kula pêthuk, dening kula sampun anampèni pitulungipun arta, kathahipun salawe rupiyah parentah, sumêrêp arta êmpingan paringan kula balo

Ing Surakarta tanggal ping 1 wulan Sèptèmbêr taun 1832. Utawi wulan RabiyulakirRabingulakir. tanggal ping 5 taun Be 1760.

Rahadèn Tumênggung Martanagara.

184. Pèngêt. Layang manira parentah Kangjêng Radèn Adipati Sasradiningrat. Dhawuha marang ing pakênira Mas Tumênggung Mêrtanêgara karo Mas Tumênggung Mangunnêgara ing Kalathèn. Têlu dhawuha Mas Tumênggung Wiryanêgara ing Candhi Sèwu.

Liring layang manira parentah, manira aparing wêruh, yèn Tuwan Gherike pandhita, saksakabate tuwan-tuwan, bakal aningali Candhi Sèwu, angkate têka ing nêgara Surakarta, ing dina Sênèn tanggal ping 5 Mulud iki.

Kang iku parentah manira, pakênira padha agawea pasanggrahan ana ing Candhi Sèwu kang prayoga, sakira kang wus dadi adat dadi pakèndêlane tuwan bêsar kang mau-mau, sabab Tuwan Gerike pandhita saksakhabate mau gone bakal sipêng ana ing pasanggrahan patang

--- 352 ---

nganti satutuge nêgara ing Ngayogyakarta pisan. Lan aja kongsi kakurangan, lan prayayi mantri anom kang anggawa layang manira parentah iki, ora manira lilani mulih, ngiras mariksanana gon pakênira agawe pasanggrahan ana ing Candhi Sèwu, ngantènana sarawuh

Dhawuhing parentah Surakarta Jumungah ping 2 Mulud taun Wawu ôngka 1761.

185. Pèngêt, layang manira piagêm Kangjêng Pangeran Ariya Balatèr, saha Litnan Kolonèl Phan Idhên Sêtap. Kagadhuha marang ing pakênira, Mas Dêmang Kêrtadiwirya.

Marmane Mas Dêmang Kêrtadiwirya, manira gadhuhi layang manira piagêm, dene manira têtêpake ing kadêmangane, ana ing kagungan manira bumi desa ing Dhompyong sabawahe, satabone cacah sawah gawening wong 25 atawa nêm jang.jung.

Iku Mas Dêmang Kêrtadiwirya pakênira ladèkna pajêge kèhe [kè...]

--- 353 ---

[...he] satus rongpuluh anggris, ing dalêm sataun. Mati sabarang takêr turuning nagara, mêtua tatêngahan ping pindho sataun, bakdaning garêbêg ing sasi Mulud sawidak anggris. Bakdaning garêbêg ing sasi Pasa sawidak anggris.

Yèn pakênira angladèkake pajêg, kasèp luwih ing sapuluh dina, kêna patrapan limalasan têka ing pajêg. Yèn luwih rong puluh dina, tikêl ing sapajêge, yèn kasèp têlung puluh dina, pakênira kêna paukuman pocot. Lan angladèkna pacumplênge, rupaa dhuwit kèhe p

Kang iku Mas Dêmang Kêrtadiwirya, yèn wis ana rêjane kagungan manira bumi desa ing Dhompyong sabawahe mau, manira pundhut têtêping pajêg kaya kang uwis kalakon. Satus rong puluh anggris satêngah taun.

Dene wêwalêr manira marang ing pakênira, Mas Dêmang Krêtadiwirya, aja wani-wani angèthèrake barang ing sêsanggan pakênira mau kabèh, atawa yèn alêledaa ing sabarang gawe, lan pakênira aja wani-wani anglakoni panggawe ala, ngabotohan lan ngadêgake ngabotoh

--- 354 ---

Kandhêg kampiran ngingua ngubungi, ing wong ala kang alaku durjana, lan sakèhe kang kalêbu panggawe ala, aja pakênira wani-wani anglakoni, têka kongsi wani anêrak ing wêwalêr manira iki mau kabèh, amêsthi pakênira anêmu bilai.

Dene pêpacak manira marang sarupaning wong bumi desa ing Dhompyong sabawahe kabèh kang kalêbu wawêngkone Mas Dêmang Kêrtadiwirya padha angèstokna saunining layang manira piagêm. Kang manira gadhuhake marang Mas Dêmang Kêrtadiwirya iki taha tan angèstokna,

Dhawuh pangandika dalêm Sênèn ping 9 Jumadilawal ing taun Wawu ohka 1761.

186. Sasampuning tabe kula ingkang akathah-kathah saudara Tuwan Erêkê,Gêrike. wiyosipun saudara nêdha dhatêng kula, sêrat pangandikanipun ingkang sinuhun kangjêng susuhunan. Kala têdhak ngabên-abên wontên ing pagêlaran, sarêng lênggah wontên bangsal pangrawit, ingkang sinuhun angandika, Sasradiningrat, kêbone apa wis kacaosake, unj

--- 355 ---

radèn adipati, kawula nuwun sampun, ingkang sinuhun andangu malih, apa wis tau diadu, unjukipun radèn adipati, kawula nuwun sampun. Nuntên têdhak ningali ngabên-abên. Sakonduripun saking ngabên-abên, nuntên lênggah wontên bangsal pangrawit malih, nuntên d

--- 356 ---

kapriye. Unjukipun radèn adipati, kagungan dalêm bênawi toyanipun alit. Lajêng kondur angêdhaton.

Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Angabèi.

Sinêrat ing dintên Kêmis tanggal ping 12 wulan Saphar ing taun Jimakir angkaning warsa 1762.

187. Atur sêmbah kawula Radèn Tumênggung Singaranu, kalih Radèn Tumênggung Ranadirja, tiga Mas Riya Singasêntika, sakawan Mas Ngabèi Suradirja, ing Bayalali. Kaatur Bêndara Kangjêng Rahadèn Adipati Sasra Adiningrat.

Wiyosipun, kawula sampun anampèni patêdhan dalêm sêrat gugat ingkang saking kangjêng tuwan asistèn risidhèn ing Salatiga, prakawis dursila ingkang angècu lurah dhusun ing Rêgunung, kathahipun tiyang dursila 16 iji, ingkang sami wontên bawah lerehan kawula

Ingkang kaping kalih kawula angunjuki uninga ing panjênêngan dalêm, kala tanggal kaping 26 wulan Dhesèmbêr wikingwingking. punika,

--- 357 ---

kawula tampi sêrat gugat saking Dêmang Tirtawijaya, tanah ing TikirTingkir. anggènipun nyêpêng tiyang ngècu, ingkang ngècu lurah dhusun ing Rêgunung, anggadhahi pêngèmbèt dhatêng tiyang bawah kalerehan kawula, satunggal wasta Pak Cathis, lurah dhundhusun. ing Kênthingan, kalih Sawijaya, lurah dhusun ing Karangwuni, tiga Kartajaya, lurah dhusun ing Gêdhong, sakawan Wirayuda lurah dhusun ing Dhêkah, kanthi rencangipun satunggal sami dhusun Dhêkah, lajêng sami kawula timbali, Pak Cathit,Cathis. Sawijaya, Kartajaya, sami dhatêng, Wirayuda Dhêkah klajêng kesah saking bale griyanipun.

Ingkang kaping tiga, kala tanggal kaping 5 wulan Janawari puniki, kawula tampi sêrat saking kajêng tuwan asistèn risidhèn ing Salatiga, saha angintunakên tiyang dursila ingkang kalêbêt ing gugat wau, satunggal pun Wirayuda, kalih Patradôngsa, tiga WanadônSêcamênggala (dan di tempat lain). kalih Wiramênggala, sami abdinipun tuwan asistèn risidhèn piyambak. Angirid dhatêng pun Wirayuda sapênugilanipunsapanunggilanipun. dhatêng nagari Surakarta, kawula kadhawahan anglulusakên sampun ngantos angarubiru, kawula inggih anglulusakên lampahipun Sêcamênggala, kalih Wiramênggala, angirid dhatêng pun Wirayuda sapênunggilanipun. Ingkang punika pun Wirayuda sapênunggilanipun kairi [ka...]

--- 358 ---

[...iri] Wirayuda sapênunggilanipun kesah saking bale griyanipun. Kawula inggih sampun anyaosi sêrat dhatêng tuwan asistèn risidhèn ing Salatiga, amratelakakên kesahipun Wirayuda sapênunggalanipun.

Ingkang kaping sakawan, kala tanggal kaping 21 wulan Janawari punika, kawula tampi sêrat malih saking kajêng tuwan asistèn risidhèn ing Salatiga mawi kanthi sêrat cara Wlandi satunggal, katur kajêng tuwan risidhèn ing nagari Surakarta, sêrat cara Jawi ing

Bayalali Kêmis kaping 23 wulan Siyam taun Jimakir ohka 1762.

188. Atur kawula Ni Trunadôngsa, semahipun Ki Trunadôngsa, bêbêkêl siti dhusun ing Kêmênjing, tanah ing Sokawatos karèh Mas Dêmang Pôncawisatha ing Margasantên, tumut Mas Dêmang Pôncalêksana ing Tasgunting, bawah dalêm ing kadospatèn [kado...]

--- 359 ---

[...spatèn] Kaprabon Kaprangwadanan. Kaatura dhumatêng ing parentah agêng, kangjêng tuwan mayor saha residhèn ing karaton dalêm Surakarta Adiningrat.

Kawula anyuwun adil pariksa dhumatêng ing kangjêng tuwan.

Ingkang kawula suwunakên adil pariksa dhumatêng ing kangjêng tuwan, kala malêm Rêbo tanggal kaping 10 wulan Ramêlan taun Alip ohka 1763 wanci bêdhug tiga kawula panuju tangi mêntas sami saur, griya kawula dipun kècu ing tiyang durjana antawis tiyang 30 dhpagêr. kalihan anyênjata, dipun walês kalihan kaponakan kawula awasta Ki Mêrtajaya, tiyang durjana kècu sami lumêbêt kawula lumajêng kalihan semah kawula Ki Trunadôngsa, ambêkta sênjata kalih sabêt. Anêdha tulung sadhèrèkipun sêpuh awasta Ki Ônggamaya, anulungi

Ingkang warni kandêlan jêne sami butonbunton. kalih rêgi 50 reyal, dhuwung 1 dhapur sêmpana rêgi 25 reyal mawi sêput jêne rêgi 6 reyal, mêndhak jêne rêgi-rêgi [rêgi-...]

--- 360 ---

[...rêgi] 5 reyal, kandêlan sêlaka rêgi 2 reyal, waos kalih dhapur dora mênggala 1, dhapur cakèl 1, waos kalih rêgi 2 reyal, kèncèng têmbaga 1 rêgi 4 reyal, cèrèt 1 rêgi sareyal, panjang piring 9 rêgi kalih reyal, tatah wadung pêthèl pacul rêgi 2 reyal, warni sinjawolu. puluhtuluh. watu 4, wuni matêng 1, bathik 3, wolu rêgi 8 reyal, arit sura 1 rêgi sarupiyah, dadosan barang gadhahan kawula sadaya, ingkang kenging kabêkta ing tiyang durjana kècu wau apêngaos 145 reyal-reyal nyêlawe bêntêt wang.

Wah barang gadhahanipun rencang kawula awasta Ki Nitidrana, awarni waos 1 dhapur totog rêgi 5 reyal, [re...]

--- 361 ---

[...yal,] dhuwung dhapur jalak 1, kandêlan sêlaka mêndhak jêne rêgi 5 reyal, lamêng 1 rêgi 30 wang, arit 5, bêdhobêndho. 1, wadung 1, pêthèl 2, kêjèn 2, sadaya rêgi 2 reyal wolung wang, sinjang ciyut bathik 1 rêgi 20 wang, rasukan kalih rêgi sarupiyah, kathok 1, kêntèl 1 rêgi 8 wang, bantal tiga rêgi 1 reyal, wah gadhahanipun Ki Mêrtajaya warni pacul 1, arit, pêthèl 1, tataWirakêrsa. sinjang wiyar lurik galondhongan 1, rasukan 1 rêgi 30 wang, dados barang gadhahanipun tiyang têtiga wau apêngaos 20 reyal langkung 8 wang. Sadaya kagunggung apêngaos 165 reyal nyêlawe bêntêt wang langkung 8 wang. Kawula lajêng angungêlakên gundhala titir,dhusun. kapêthukakên dhatêng semah kawula Ki Trunadôngsa, kalih Ki Ônggamaya sakancanipun tiyang sadhusun wau, lajêng sami asênjatanan kalihan tiyang durjana kècu, maesa wau sami kauculakên, anak kawula jalêr awasta Ki Kramasêntika ing Nglalung atandang tulung, t

--- 362 ---

wau sakancanipun. Tiyang durjana kècu kathah ingkang anandhang tatu, ananging semah kawula Ki Trunadôngsa, inggih anandhang tatu kenging pisêr, sanginggilipun ing pusêr butul. Asambat pêjah dhatêng sadhèrèkipun sêpuh, Ki Ônggamaya wangsul sakancanipun, laing Sarabaon. Kawula batên uninga lurahipun, ing nagari tumut ing Kapatihan, punika kônca kawula prapat mônca gangsal sadaya inggih sami anampèni ing pisaid kawula.

Ingkang punika pramila kawula agadhah atur, anyuwun adil [a...]

--- 363 ---

[...dil] pariksa dhumatêng ing kangjêng tuwan. Kawula botên suka batên tari,tarima. Ki Brajamusthi kalih Ki Sutamênggala, tiga Ki Kêrtamênggala, sakawan Ki Ranadôngsa, tiyang sakawan wau sami kawula suwun punapa ingkang dados ing paukumanipun. Utawi barang amal kawula wau, inggih sami kawula suwun mantukipun dhatêng ing kawula malih, mêd

Kala katur wontên ing pasowan dalêm ing kadospatèn Kaprabon Kaprangwêdanan, ing taun Alip ôhka 1763.

189. Atur kawula Ni Trunadôngsa, semahipun Ki Trunadôngsa, babêkêl ing siti dhusun Kêmênjing, ingkang sampun dhatêng ing ajal. Griya kawula inggih ing Kêmênjing, karèh Mas Dêmang Pôncawisatha, ing Margasantên, tanah Sokawatos, bawah dalêm ing kadipatèn Ka

Kala ing dintên Slasa tanggal ping 21 wulan Sawal taun Alip ôhka 1763.

--- 364 ---

Wanci sampunipun tiyang mêdamêl. Kawula kadhatêngan tiyang awasta Ki Brajamusthi, babêkêl ing siti dhusun Sêdhah Kambêng, tanah Sukawatos bawah ing Surakarta, ing ngajêng tumut Kyai Ngabèi Jayuda, kalih rayatipun Ki Brajamusthi ingkang sêpuh griya wontênrencangipun (dan di tempat lain). Ki Brajamusthi, tiga awasta Ki Sutamênggala babêkêl ing Sêdhah Kilèn, ing ngajêng tumut Kyai Ngabèi Kêtawêcana, ingkang 2 kawula botên sumêrêp namanipun.

Wondèntên tiyang têtiga wau ambêkta recang kathah, saha sadêdamêlipun ankawisantawis. tiyang 50. Kawula batên uninga namanipun utawi bale griyanipun. Ki Brajamusthi sakancanipun wau, lajêng anganiaya anjarah angrayah, mêndhêti ing barang amal kawula, kalih amalipun kônca kawula tiyang sadhusun ing Kêmênjing wau, kalihan kalênggahan kawula

--- 365 ---

Ki Jamara wau sumêja têtulung lampahipun piyambak. Dumugi sajawining dhadhah dipun sênjata dhatêng Brajamusthi saking salêbêtipun ing dhadhah, kenging pisêr tatu sangigilipunsanginggilipun. suku ingkang kiwa pisêr tablas lajêng pêjah.

Wondèntên barang gadhahan kawula kalihan barang gadhahanipun kônca kawula tiyang sadhusun ingkang kenging kajarah, karayah ing ngandhap punika pratelanipun. Awarni pacul 11 rêgi 11 rupiyah pêthak, arit agêng alit 25 rêgi 6 rupiyah pêthak, Kuran 1 têngahan [tê...]

--- 366 ---

[...ngahan] kabêkêlan kawula sabin sakikil ingkang dipun brêki wau, wancènipun ing sabin sawêg ngajêngakên tanêm.

Ingkang punika pramila kawula agadhah atur, anyuwun adil pariksa dhumatêng ing kangjêng tuwan. Kawula batên suka batên tarima, barang gadhahan kawula wau sadaya kawula suwun, sakalêgahansakalênggahan. kawula kabêkêlan wau kawula suwun mantukipun dhumatêng ing kawula malih, mijila saking panguwasanipun ing kangjêng tuwan, namung punika atur kawula.

Kala sinêrat wontên ing pasowan dalêm, ing kadipatèn Kaprabon Kaprangwadanan ing dintên Jumungah tanggal ping 24 wulan Sawal taun Alip ôhka 1763.

190. Atur tabe kula saha kaurmatan akathah-kathah, Kangjêng Radèn Adipati Sasradiningrat. Katur kangjêng tuwan residhèn mayor, residhèn ing Surakarta Adiningrat.

Sasampuning kadya punika wiyosipun. Kula sampun anampèni sêrat kang katitimangsan kaping 14 wulan Marêt taun 1836. Ingkang mungêl ing sêrat, kangjêng tuwan residhèn sampun anampèni sêrat atur wangsulan kula, ingkang katitimangsan kaping 9 wulan Marêt puni

--- 367 ---

kasaosakên wangsul dhumatêng ingkang sinuhun kangjêng susuhunan, saha kula amratelakakên mênggah nama utawi pamêdalipun siti pangrêmbe wau, ingkang punika kangjêng tuwan residhèn inggih sampun amarêngi, yèn siti pangrêmbe wau kula saosakên wangsul. Konjuk

Kalihdene malih kangjêng tuwan residhèn mundhut pratelanipun, sakathahing siti dhusun kagunganipun ingkang sinuhun kangjêng susuhunan ingkang kala wau sami kacêpêngakên dhatêng ing kula, supados siti dhusun punika inggih kenginga kasaosakên dhumatêng ingk

Ingkang punika atur wangsulan kula ing kangjêng tuwan residhèn. Mênggah siti pangrêmbe alit-alit wau, inggih sampun kula saosakên panjênêngan dalêm ingkang sinuhun kangjêng susuhunan, dhawah dalêm inggih sampun parêng, ing sapunika dêmang utawi bêbêkêlipu

Wontên dene kagungan dalêm siti pangrêmbe ingkang agêng-agêng, punika botên kula saosakên. Sabab ingkang wau sampun kula saosakên sapisan, dhawah dalêm batên kalilan, awit ingkang wau kala têksih kagadhuh para bêndara kathah kakiranganipun. Ing sabên-sabê [sa...]

--- 368 ---

[...bên-sabê] dalêm ingkang sinuhun kangjêng susuhunan, asring nêmpur uwos utawi tumbas lingsahlisah. sapanunggilanipun.

Sarêng kagungan dalêm siti pangrêmbe kaparingakên gadhuh wontên kula, ing sabên-sabên wulan botên nate kakirangan. Malah wontên langkungipun, namung kagungan dalêm siti pun laban, ingkang kapaosan Tuwan Sêtralêndhorêp, punika asring kèthèr paosipun uwos.

Ingkang punika kauningana ing kangjêng tuwan residhèn, mênggah sêrat riningipun kagungan dalêm siti pangrêmbe ingkang agêng-agêng wau, kula aturakên sarêng kalihan sêrat atur kula punika, mênawi botên wontên pamundhutipun ingkang sinuhun kangjêng susuhuna

Kasêrat ing dintên Sênèn tanggal kaping 3 wulan Bêsar ing taun Alip ôngka 1763.

191. AngkangIngkang. sêrat sarta ingkang tabe akathah-kathah sangking Ingkang Sinuhun Kangjêng Susuhunan Pakubuwana Senapati ing Ngalaga Ngabdurrahman Sayidin Panatagama ingkang kaping pitu, [pi...]

--- 369 ---

[...tu,] kumêndur sangking bintang leyo ing Nèdêrlan ingkaingkang. akadhaton nagari ing Surakarta Adiningrat. Dhumatênga ingkang bapa kangjêng tuwan risidhèn mayor, risidhèn ing Surakarta Adiningrat. Sasampuning kadya punika awiyos bapa kangjêng tuwan risidhèn. Angaturi sêrat dhumatêng kula, sampun kula tampèni, sarta sa

--- 370 ---

anyaosakên kagungan kula siti dhusun pangrêmbe alit, lajêng kula adhêdhawah anampènana siti dhusun sabêbêkêlipun dêmang, cacah siti sawêg 126½ jung. Aturipun pêpatih kula ing wingking anyaosakên malih, awit dèrèng dhatêng gènipun sami animbali, kauningana

Sinêrat nagari ing Surakarta Adiningrat ing dintên Sêlasa tanggal ping 3 wulan Sura ing taun Ehe angkaning warsa 1764.

192. Atur kawula Pak Sidin, babêkêl siti dhusun ing Milir, ngajêng tumut Bêndara Radèn Mayor Wignyawinata, nanging dipun têbasakên wontên Nyai Legoh, atur kawula katura ingkang parentah agêng, ingkang kawula aturakên, kawula nuwun adil kang têrus kukum, k

Sarêng wanci jam sawêlas siyang, pun Dipayuda Pak Latrog, griyanipun ing Milir wetan ngajêng tumut Bêndara Radèn Tumênggung Yasadipura, wêdana ing kadospatèn, 2 pun Kramawijaya, griyanipun ing Milir Kilèn, ngajêng tumut Mas Ngabèi [Ngabè...]

--- 371 ---

[...i] Rêsawijaya, panèwu kabayan ing gladhag ing Puspanagaran, 3 Dêmang Patrajaya, griyanipun ing dhusun Banjaran, ngajêng tumut Bêndara Radèn Mayor Padmawinata, tiyang 3 punika sami bêkta dêdamêl kathah, antawis 600 punika lajêng sami jarah rayah bale griya karencang (dan di tempat lain). kawula tiyang alit inggih sami dipun jarah dipun rayah barang ngamalipun sami dipun pêndhêti. Pratelanipun ing tiyang ngandhap punika. 1 Pun Ranadipa, 2 pun Tajaya, 3 pun Singadrana, 4 pun Tadrana, 5 pun Tiyuda, tiyang gangsal punaka inggih sami batên tarima, inggih sami nuwun adil kang têrus kukum. Sarèhning kawula dipun byuk ing kathah, kawula lumajêng nêdha tulung kônca prapat sarta kawula ngungêlakên titir, nutênnuntên (dan di tempat lain). kônca prapat sami dhatêng têtulung dhatêng kawula, kawula dipun kèn mantuk dhatêng pagriyan kawula malih, kônca prapat sami dhèrèkakên. Dawêg ngancik ing capuri kawula ing dhusun Milir, nutên tiyang tiga sadêdamêlipun sami sarohsoroh. amuk. Kônca prapat sami lumajêng, kawula lajêng dhatêng Dlanggu, kawula pisaid dhatêng rêdi, utawi prapat. Nuntên kawula nuwun adil dhatêng rêdi agêng, Mas Ngabèi Jayasêmita Dlanggu, sabab gèn kawula dados bêkêl batên kèthèr kawula dipun pacot tanpa nalar [nala...]

--- 372 ---

[...r] dhatêng nagari, nuwun adil dhatêng lurah kawula Nyai Legoh, inggih batên purun ngadili nutên kawula nuwun adil dhatêng Bêndara Radèn Mayor Wignyawinata, inggih batên kêrsa ngadili, kawula sowan dhatêng Bêndara Radèn Riya Cakrawinata, inggih batên kêrsa ngRônggayudadipraja. kawula nuwun lajêng gugat. Mas Rônggayudadipraja batên kêrsa ngladosakên. Mila kawula nuwun pepe wontên ing kantor, saanak recang kawula sami tumut pepe wontên ing kantor.

Ingkang punika kawula batên tarima kawula nuwun adil kang têrus ing kukum ing kangjêng tuwan risidhèn. Kawula nuwun wangsulipun gèn kawula dados bêkêl wontên kagungan dalêm siti dhusun ing Milir sajung, utawi barang gadhahan kawula ngamal, ingkang sami di

--- 373 ---

Sinêrat Saptu kaping 21 Sura Ehe oka 1764.

193. Ingkang sêrat saha ingkang salam pandonga, Kyai Ngabèi Wiryapraceka, panèwu rêdi ing dhusun Tambakbaya, dhumatênga ingkang putra Radèn Ngabèi Jayapratignya, kaliwon rêdi ing dhusun Balowarti.

Sasampuning kadya punika awiyos, kalanipun anak ngabèi kapanggih kalihan kula wontên ing dhusun Randhujajar, anak ngabèi amratelakakên dhatêng kula, yèn anggantosakên siti dhusun ing Pamriyan, dhumatêng tiyang Cina Babah Kèbing, bandar apyun ing Masaran,

Sarèhning Dêmang Kramatirta wau ing sapunika sampun nyaur sambutanipun, dados kula nêrang ingkang dados karsanipun anak ngabèi, punapa inggih èstu ênggènipun badhe nyambut yatra kalih bêlah rupiyah wau, bilih siyos mugi anak ngabèi utusan amurugi, sokur m

--- 374 ---

Kalihdening malih, kala rumiyin kula prasabên dhatêng anak ngabèi, yèn kula kapandungan kapal dhawuk satugil,satunggil. kang sarta anak ngabèi kula aturi atitipariksa dhatêng wawêngkonipun, manawi wontên tiyang ingkang kagenankanggenan. kapal kula wau, ananging ngantos ing sapunika kula dèrèng angsal pawartos saking anak ngabèi. Kala wingi kalerehan kula bêkêl ing Gadhingan apratela dhatêng kula, yèn gadhahan kula kapal ingkang ical kapandungan wau, wontên ing lurah siti dhusun ing Lèpèn

Ingkang punika panêdha kula, mugi wontêna karsanipun anak ngabèi atitipariksa dhatêng lurah siti dhusun ing Lèpèn Sat, sarta dhatêng bêkêl ing Tanjung wau, ing sakathah-kathahipun, kula amborongakên dhatêng anak ngabèi, ênggènipun amirukun prakawis wau, i

Sinêrat ing dintên Kêmis tanggal kaping 17 wulan Ramêlan taun Jimawal 1765.

194. Sêrat sarta kang taklim Radèn Ngabèi Jayapratignya, kaliwon rêdi ing dhusun Balowarti dhumatênga ingkang Rama

--- 375 ---

Kyai Ngabèi Wiryapraceka, panèwu rêdi udhusundhusun. Tambakbaya.

Sasampuning kadya punipukapunika. awiyos, kula sampun anampèni sêrat sampeyan, ingkang katitimangsan tanggal kaping 17 wulan Ramêlan taun Jimawal punika, sarta sampun kula tupiksani ijêmanipun sadaya, ingkang prakawis ênggèn kula anêdha pitulung nyanbutnyambut. yatra kalih bêlah rupiyah pêthak, badhe kadamêl anêbuanêbus. siti dhusun, ingkang wontên ing pagantosan inggih èstu.

Sarèhning kula ing sapunika sawêg kapambêngan ing padamêlan kathah, botên sagêd dhumatêng dalêm sampeyan, dados kula namung utusan rencang kula, awasta pun Nalatruna, kang ambêkta sêrat punika, kang sarta kula bêktani sêrat pratôndha kula, ingkang punika

Kalihdening malih, kang awit saking panêdha sampeyan, kula sampun animbali lurah ing dhusun Lèpèn Sat akalihan bêkêl ing Tanjung, sarta lajêng kula pariksa, prakawis kagungan sampeyan kapal dhawuk ingkang ical kapandungan, kawastanan wontên ing lurah dhus

--- 376 ---

kala rumiyin. Tumuntên kula utusan angyêktosakên dhatêng griyanipun lurah ing Lèpèn Sat, inggih saèstu botên wontên kapal dhawuk, gadhahanipun namung satunggil bopong pancal. Kang kapratelakakên ênggènipun tumbas saking bêkêl ing Tanjung wau.

Wusana kula angaturi uninga ing sampeyan, ing sasampunipun kula apêpariksa dhatêng lurah ing LèmpènLèpèn. Sat kalihan bêkêl ing Tanjung, wontên kalerehan kula bêkêl ing dhusun Athik-athik agadhah atur dhatêng kula, yèn kagungan sampeyan kapal dhawuk ingkang ical wau, wontên dêmang ing Singèn kidul, ing ngajêng andhèrèk Radèn Ngabèi Gunawicara, abdi dalêm kali

Sinêrat ing dintên Ngahad tanggal kaping 20 wulan Ramêlan taun Jimawal 1765.

195. Pèngêt layang ingsun undhang-undhang, Ingkang Sinuhun Kangjêng Susuhunan Pakubuwana Senapati ing Ngalaga Ngabdurrahman Sayidin Panatagama kaping pitu, kumêndur saking bintang leyo ing Nèdêrlan, kang akadhaton nagara ing Surakarta Adiningrat, dhawuha [dhawuh...]

--- 377 ---

[...a]

Lire layang ingsun undhang-undhang, ingsun paring wêruh marang ing sira kabèh, yèn panjênêngan ingsun tômpa aturan, ana sawijining wong Jawa, anganggo aran Pangeran Dipakusuma, iku angobong pose kangjêng guphrêmèn ing Tangkisan, jarane kèhè nênêm padha di

Kang iku dhawuh ingsun marang ing sira kabèh, wong kang nganggo aran Pangeran Dipakusuma sabature, padha sira golèkana, yèn katêmu banjur sira cêkêla urip utawa mati aja kongsi luput, nuli sira ladèkna marang nagara ing Surakarta.

Dene kawulaningsun gêdhe cilik, kang padha wani-wani ambêbaluhi, utawa kandhêg kampiran, apadene sumurup panggonan kang didhoki, môngka ora angunjuki uninga, iku amêsthi katrap ing paukuman kisas.

Pacuhan-pacuhan sakèhe kawulaningsun, padha sira angèstokna ing saunine layang ingsun undhang-undhang iki, taha tan angèstokna, atanapi amaidoa, amêsthi kaplaksana dening nayakaningsun.

Dhawuhing pangandika dalêm ing Surakarta Adiningrat ing dintên [dintê...]

--- 378 ---

[...n] Kêmis tanggal ping 25 wulan Sura taun Jhe angkaning warsa 1766.

196. Iki layangku Ngabèi Bôndayuda, tumêkaa marang kowe Kartisapele, bêkêl ing bumi desa Kadhalan.

Lire layang, aku awèh wêruh mênyang kowe, yèn besuk sasi Rabingulakir tanggal ping 14 ing ngarêp iki, aku duwe gawe, rabine anakku kang pambarêp, Mas Agus Liman, kang iku aku mundhut pasumbang mênyang kowe kang rupa dhuwit sapajêg, kêbo siji, bêras salawe

Karodening manèh duwèkku bêlo kang ana ing kowe, yèn uwis rampas gawanên lumêbu pisan barênga karo pêpundhutanaku pasumbang, kang wis kasêbut ing dhuwur mau.

Wêkasane, ing satêkane layangku iki, kowe mênyanga ing desa Salisiran, katêmua karo Mas Dêmang Jayawicara, tutura yèn dak kongkon anjaluk duwèkku tumbak, [tumba...]

--- 379 ---

[...k,] kang disilih, samôngsa wis kotampani, banjur kirimna mênyang aku tumuli, saupama ora ngandêl ing kowe, layangku iki duduhna.

Tinulis ing Surakarta tanggal ping 17 sasi Mulud taun Jhe 1766.

197. Sêrat sarta kang taklim Mas Ngabèi Sinduprawira ing Karangwidara, dhatênga ingkang rayi Mas Ngabèi Prawirataruna, ing Salêmbi.

Sasampuning kadya punika awiyos, sarèhning kala rumiyin kula sampun agadhah pitêmbung dhatêng pun adhi, prakawis kagungane kapal tumpakan dhawuk ingkang saking raka ijêngandika Radèn Ngabèi Kramajaya ing Palur, pun adhi sagah badhe utusan utawi suka sêratanglintoni. ing sapangaosipun, ngantos ing sapunika dèrèng wontên utusan, utawi sêrate pun adhi, mila kula ngèngêtakên dhatêng pun adhi, bokmanawi wontên kasupènipun.

Ingkang punika panêdha kula, mugi adhi asukaa wangsulan ijêman utawi kawrat ing sêrat, sarênga akalihan utusan [u...]

--- 380 ---

[...tusan] kula, kang ambêkta sêrat puniki, dene yèn sampun dados parênge adhi, mugi wontêna karsane mancêd ing pangaosipun.

Kalihdening malih, gadhahan kula waos ingkang kakarsakake dhatêng pun adhi, ing sapunika sampun kula bêktakakên dhatêng utusan kula, mênggah panumbas kula kala rumiyin kalih atus rupiyah pêthak, yèn èstu taksih kakarsakakên mênggahing pangaos, kula sumông

Sinêrat ing Karangwidara ing dintên Ngahad tanggal kaping 6 wulan Jumadilakir taun Jhe angkaning warsa 1766.

198. Ingkang sêrat sarta ingkang salam taklim, saking ingkang rayi Mas Ngabèi Prawirataruna ing Salêmbi, dhumatênga ingkang raka Mas Ngabèi Sinduprawira, ing Karangwidara.

Sasampuning kadya punika wiyosipun, kula sampun anampèni pêparing sampeyan sêrat, ingkang kabêkta abdi

--- 381 ---

sampeyan pun Singajaya, sarta sampun kula tupiksani sadaya, sampeyan andangu ingkang pinanggih ing pamanah kula, prakawis gadhahan kula kapal dhawuk, ingkang sampeyan karsakakên, mila kula ngantos lami botên utusan, utawi anyaosi sêrat ing sampeyan, awit

Mênggah kapal kula dhawuk wau, ênggèn kula tumbas kala rumiyin kawan atus rupiyah pêthak, mênawi sampeyan karsa angantukakên ing pangaosipun samantên, kula inggih sampun parêng, wondening kagungan sampeyan waos, ingkang kabêkta pun Singajaya, sampun kulaandadosakên. cuwaning manah kula, dados botên èstu kula pêndhêt, ing mangke waos wau sampun kula wangsulakên, kabêkta ing abdi sampeyan pun Singajaya.

Prakawis kapal dhawuk wau, panyuwun kula, mugi wontêna karsa sampeyan amaringi wangsulan tumuntên, sabab ing dintên ngakad ngajêng punika kula badhe ngêdêgi damêl dhatêng ing Gêmampir, angantos sapêkêning pêngantèn.

Sinêrat ing Salêmbi, ing dintên Rêbo tanggal kaping 9 wulan Jumadilakir taun Je angkaning warsa 1766.

--- 382 ---

199. Atur tabe kula saha kaurmatan akathah-kathah, Kangjêng Radèn Adipati Sasradiningrat. Katur kangjêng tuwan mayor, residhèn ing Surakarta Adiningrat.

Sasampuning kadya punika wiyosipun. Kula sampun anampèni sêrat pêparingipun kajêng tuwan residhèn. Kang katitimangsan Surakarta kaping 4 wulan Sèptèmbêr taun 1838.

Ingkang mungêling sêrat kangjêng tuwan residhèn amaringi uninga dhatêng ing kula kala kaping 23 wulan Agustus ingkang sampun kapêngkêr, pak apyun ing Cêrma tanah ing Sokawati, awasta Babah Bacèn kapandungan. Wondening kalanipun kapandungan wau, panuju kap

Wondening ingkang ical kapandungan dadosandandosan. awarni-warni kathah, ingkang sarta awarni yatra nêm atus rupiyah pêthak, gadhahanipun Cina tamu kêkalih wau kang katitipakên dhatêng

--- 383 ---

bandar apyun ing Cêrma. Punika pamundhutipun kajêng tuwan residhèn. Mugi kula andhawahna parentah, atitipariksa prakawis wau, sarta angupadosi rencang kêkalih ingkang minggat, bilih sampun kajêng tuwan residhèn angajêng-ajêng wangsulan kula.

Ing wusana kangjêng tuwan residhèn midhangêt kabar mênggah Cina kêkalih wau, dhatêngipun wontên ing Cêrma, botên mawi ambêkta sêrat pas utawi botên lapur dhatêng pangagênging dhusun. Punapadene ambêkta apyun kathahipun 3 utawi 4 kati.

Ingkang punakapunika. atur wangsulan kula ing kangjêng tuwan residhèn. Kula sampun anglampahakên utusan panèwu jêksa pradata kalihan jêksa nagari, akanthi kaliwon rêdi dhusun ing Sokawinangun kalihan ing Ngamban, atitipariksa prakawis gènipun kapandungan pun Babah Bacèn, pak a

Ingkang kaping kalih, mênggah rencangipun tiyang Cina ingkang minggat kêkalih, inggih lajêng kula dhawahi ngupadosi, kapanggih sampun kacêpêng sadaya, ing sapunika kula simpinsimpên. wontên ing pirantos gunjara ing gladhag.

Wondening mênggah sêrat papriksanipun siti dhusun ing Cêrma, [Cêr...]

--- 384 ---

[...ma,] kalihan sêrat aturipun kaliwon rêdi dhusun, inggih kula aturakên ing kangjêng tuwan residhèn. Asarêng kalihan sêrat kula punika, ingkang mugi kapariksaa ingkang têrang, kula sumôngga panggihipunpanggalihipun. kangjêng tuwan residhèn.

Kasêrat Surakarta ing dintên Kêmis kaping 22 wulan Rêjêp ing taun Jhe ôkha 1766.

200. Ingkang sêrat saha ingkang salam donga, saking Kyai Ngabèi Pôncadrigama, ing Randhukuning, dhumatênga ingkang putra Radèn Ngabèi Jayasêmita, wadana rêdi ing Jurangparang.

Sasampuning kadya punika awiyos, kula angaturi uninga ing sampeyan, kala ing malêm Kêmis, tanggal kaping 23 ing wulan Rêjêp punika, kalerehan kula Bêkêl Wirakrama, ing dhusun Maja, kaical-icalan maesa sakawan gudèl, ingkang bule kêkalih lamus kêkalih, sar

--- 385 ---

panumbasipun kala tanggal kaping 20 ing wulan Rêjêp punika, ananging Lurah Jayadikrama kapurih andhatêngakên ingkang sade botên purun, malah babêkêl kula wau dipun gêntangi, kaêlokakên badhe ambarak maesa, babêkêl kula saking ajrihipun enggal lumajêng, ap

Ingkang punika anak radèn ngabèi, mênggah pangangkênipunpangakênipun. kalerehan sampeyan lurah ing Galonggong, panumbasing maesa kala tanggal kaping 20 ing wulan Rêjêp punika, anelakakên ing doranipun, awit icalipun kala tanggal kaping 23 kang sarta sampun kasaidakên dhatêng môncapat môncagangsalipun, mila panêdha kula ingsampeyan. mugi karsaa atiti pariksa dhatêng lurah pun Jayadikrama wau, kadhawahana andhatêngakên pun Gunalêksana ing Rêdi Wijil, ingkang kawastanan sade maesa wau, yèn sampun têrang ing pamariksa sampeyan, kula aturi anggalih prayogi pun rampunging prakawis ingkang

Sinêrat ing Randhukuning, ing dintên Jumungah, tanggal kaping 24 wulan Rêjêp taun Jhe angkaning warsa 1766.

--- 386 ---

201. Ingkang sêrat sarta ingkang taklim, Radèn Ngabèi Jayasêmita, wadana rêdi ing Jurangparang, dhatênga ingkang Rama Kyai Ngabèi Pôncadrigama, ing Randhukuning.

Sasampuning kadya punika awiyos, kula sampun anampèni sêrat sampeyan, ingkang katitimangsan tanggal kaping 24 wulan Rêjêp punika, kang sarta sawiraosing sêrat sampun kula tupiksani sadaya, sampeyan angaturi uninga, yèn kalerehan sameyansampeyan. bêkêl ing dhusun Maja, awasta Wirakrama, kaicalan maesa sakawan. Sarêng kaupadosan, ingkang satunggal bule pinanggih wontên ing pagriyanipun lurah kalerehan kula ing dhusun Galonggong, awasta Jayadikrama, katêdha botên suka, malah pun Wirakrama wau dipun

Ingkang punika wangsulan kula, ing sadhatêngipun sêrat sampeyan, kula lajêng utusan animbali pun Jayadikrama ing Galonggong, kula pariksa aturipun sayêktos kala tanggal kaping 20 ing wulan Rêjêp punika tumbas maesa bule satunggil, pangaos 25 reyal, ingkan [in...]

--- 387 ---

[...gkan] kaum ing dhusun Karangturi, awasta Amad Tahar, kalêbêt bawah sampeyan. Pangangkênipun ingkang akèn nyadèkakên inggih pun Wirakrama ing Maja wau, wondening kula botên gadhah kalerehan, ingkang nama Gunalêksana ing Rêdi Wijil.

Sarèhning ingkang sade maesa wau kalerehan sampeyan piyambak, kang sarta sampun anampèni yatra patumbasipun, kasêksèn dêmang ing dhusun Galonggong, pamanah kula sampun sah ing panumbasipun. Kula sumôngga ingkang dados panggihpamanggih. sampeyan, wondening aturipun bêkêl pun Wirakrama, yèn dipun gêtangigêntangi. dhatêng pun Jayadikrama punika dora, awit pun Jayadikrama kula dangu botên rumaos kadhatêngan pun Wirakrama, kalih tôngga têpalihipun inggih botên wontên sumêrêp sarta botên wontên mirêng gêntangan.

Sinêrat ing Jurangparang, ing dintên Ngahad tanggal kaping 26 wulan Rêjêp taun Jhe angkaning warsa 1766.

202. Ingkang salam pandonga Kyai Ngabèi Abradata, wadana rêdi ing dhusun Guwa Miring, dhatênga kang putra Mas Ngabèi Jayapraceka, wadana rêdi ing Songlandhak.

Sahing salam pandonga awiyos, kula suka uninga dhatêng [dha...]

--- 388 ---

[...têng] anak ngabèi, kala ing dintên Rêbo tanggal kaping 18 wulan Ruwah taun Jhe puniki, kula utusan rencang kula Ki Driyasuta, ambêkta bêlo têtiga, badhe katur Radèn Tumênggung Nilaprabôngsa ing Lèpèn Wuluh. Sadhatênge ing dhusun Kocak-kacik, kèndêl nêdha wontêngêdhogan. nanging buntutipun sampun kakêthok ngantos kajanggêlan, botên dangu Wirapaeka mêdal saking griya anyêpêng gandhèn, botên mawi saraba, rencang kula kagandhèn gigiripun ngantos dhawah kumurêb, sakêdhap botên èngêt, dangu-dangu tangi lajêng lumampah mankukmantuk. badhe pratela ing kula. Dumugi ing warung kang dikèndêli wau, bêlo kêkalih ingkang katilar sampun botên wontên. Sanjangipun tiyang ing warung ngriku, sami kabêkta dhatêng kaum ing dhusun Krawitan wau, anama Ngaripin. Wondening

--- 389 ---

ingkang nênggani bêlo kêkalih wau anakipun Driyasuta, lare sawêg sapangèn punika dipun gêbagi dhatêng pun Ngaripin angantos sangêt.

Ingkang punika anak ngabèi, panêdha kula mugi wontêna karsane anak atitipariksa ing prakawis wau, ing pamanah kula, kalerehane si anak bêkêl tuwin kaum ing dhusun Krawitan wau, ewonipun tiyang ambradhat akanthi panganiaya, mila kula borongake ingkang dado

Wusana kauningana dhatêng anak ngabèi, bêlo têtiga kang kasêbut ing ngajêng wau kagungane Radèn Tumênggung Nilaprabôngsa, wontêne ing kula katitipakên, bilih botên pinanggih prayogining pirukun, botên sande dados prakawis katur ing parentah.

Sinêrat ing Guwa Miring, ing dintên Jumungah tanggal kaping 20 wulan Ruwah taun Jhe angkaning warsa 1766.

203. Ingkang sêrat sarta ingkang taklim, Mas Ngabèi Jayapraceka, wadana rêdi ing Songlandhak, dhumatênga ingkang rama Kyai Ngabèi Abradata, wadana rêdi ing Guwamiring.

Sasampuning kadya punika awiyos kula sampun anampèni [ana...]

--- 390 ---

[...mpèni] sêrat sampeyan, ingkang katitimangsan ing dintên Jumungah tanggal kaping 20 wulan Ruwah taun Jhe punika, punapa sawiraosing sêrat sampun kula tupiksani sadaya.

Ingkang punika, kula inggih sampun atitipariksa, prakawis bêlo têtiga, ingkang kaaturakên ing abdi sampeyan kapêndhêt dhatêng bêkêl akalihan kaum ing dhusun Krawitan, wondening kula botên gadhah siti dhusun ingkang nama ing Krawitan, tuwin bêkêl ingkang wtêngênipun. dhusun ing Prawitan wau sampun sami kula pariksa botên wontên ingkang sumêrêp utawi mirêng prakawisipun bêlo têtiga wau, kang sarta Bok Citrawilapa inggih botên kadhatêngan rencang sampeyan pun Driyasuta, mila pamanah kula, bokmanawi sanèsipun bawah kula,

Wusana kauningana ing sampeyan, kang awit saking aturipun kabayan kula, ing tanah rêdi kidul wontên siti dhusun, awasta ing Krawitan, bêkêlipun anama Wiryapaeka, lurahipun Tabon Mas Ngabèi Jayasudarga, abdi dalêm mantri

--- 391 ---

galadhag ing Ngayogyakarta, ingkang punika kula sumôngga ing panggalih sampeyan.

Sinêrat ing Songlandhak ing dintên Sênèn tanggal kaping 23 wulan Ruwah taun Jhe angkaning warsa 1766.

204. Ingkang sêrat saha ingkang sêmbah sungkêm putra sampeyan pun Sugandi, sayogi katur ing panjênêngan sampeyan rama Mas Ngabèi Nayamênggala, mantri kamisêpuh ing kadospatèn.

Sasampuning kadya punika wiyosipun, kula angaturi uninga ing panjênêngan sampeyan, yèn lampah kula andhèrèk saudara sampeyan Tuwan Simun, wilujêng dumugi ing nagari Pangangsalan, kang sarta saking sawabing pandonga sampeyan, botên kirang punapa-punapa, wo

Kalihdening malih kula angaturi uninga ing panjênêngan sampeyan, yèn kula ing sapunika kakarsakakên anguningani kêbon kopinipun saudara sampeyan Tuwan Simon, ing dhusun Kracikan, kaparingan balônja gangsal wêlwêlas. rupiyah pêthak, ing dalêm sawulan, kang sarta katumbasakên griya [gri...]

--- 392 ---

[...ya] satunggil, saha kagadhuhan kapal tumpakan kêkalih, mênggah ingon tuwin rumêksanipun inggih kaparingan kalih wêlas rupiyah sawulan. Wondening damêl kula sabên enjing amariksani sarta anjênêngi tiyang ingkang sami nyambut damêl wontên ing pakopèn. Wiwit jam

Mênggah Tuwan Simon wau, punapadene ingkang garwa sakalangkung prayogi panganggêpipun dhumatêng kula, ingkang sarta asring anuwèni dhatêng pagriyan kula ing dhusun Kracikan, têrkadhang nyare sadalu. Kala wulan ingkang sampun kalampahan kula sakit kasrêpên

Wusananipun kula anyaosi ingkang dados pamundhut sampeyan tigan pasiran, kathahipun kalih atus iji, akalihan ulam gêrèh kawan dasa iji, sampun sami kula bêktakakên dhatêng Cina pak apyun awasta Babah Ting Ko wan.

--- 393 ---

Sinêrat ing dhusun Kracikan ing dintên Salasa, tanggal kaping 21 wulaswulan. Ruwah taun Jhe angkaning warsa 1766.

205. Layang sarta pandongaku Mas Ngabèi Nayamênggala mantri kamisêpuh ing kadipatèn, marang ing kowe thole Sugandi ing Kracikan tanah Pakalongan.

Lire layang, aku wis anampani layangmu, kang titimangsan ing Kracikan, ing dina Salasa tanggal ping 21 sasi Ruwah taun Jhe iki, kang sarta wis dak pariksani saijoane layang kabèh, mungguh pakirimmu, rupa êndhog pasiran 200 iji, lan gêrèh 40 iji, kang ikumênyang. kowe.

Lan maninge, kowe ngaturi uninga mungguhing kaslamêtanamu, lan olèhmu diparingi pagaweyan marang Tuwan Simon. Arumêksa kagungane pakopèn, iya bangêt andadèkake bungahing atiku, lan bungahe ibumu, lalan. sadulurmu lanang wadon kabèh, pandongaku ing Gusti Allah, muga-muga kowe bisaa angladèni karsane Tuwan Simon, lulusa salamêt ing sapandhuwure, dene pituturku mênyang kowe thole, dimantêp lan tumêmên olèhmu anglakoni sabarang kang dadi gawe-gawemu,

--- 394 ---

iya iku lêlabuhan kang minôngka wêwinihing kabêgjan lan andadèkake salamêting awak.

Karo manèh bangêt bungahku, mungguh bêcike pangrêngkuhe Tuwan Simon lan garwane mênyang kowe, kang iku thole, kowe dibisa animbangi ing katrêsnane, ora ana liyane kang dadi pamalêsmu ing sih kajaba mung têmên tabêrimu. Yèn kowe bisa anglêgakake galihe, aj

Wusana aku awèh wêruh mênyang kowe, yèn ing sasi Bêsar ngarêp iki aku bakal angomah-omahake bok ayumu Si Sarijah olèh anake pamanamu Singadikrama, yèn kêna kang sarta parêng karsane Tuwan Simon, kowe dak undang mulih besuk ing sasi Dulkangidah tanggal pin

Ing saungkure layang iki, aku ibumu apadene sadulur-sadulurmu lanang wadon iya padha ginanjar salamêt.

Tinulis ing Surakarta ing dina Sênèn tanggal ping 12 sasi Pasa taun Jhe angkaning warsa 1766.

--- 395 ---

206. Atur sêrat kawula Radèn Panji Jayasudirja, èstêr litnan prajurit plangkir kabawah Kangjêng Pangeran Arya Mataram, ingkang sayogi katur panjênênganipun kangjêng tuwan mayor residhèn kêraton dalêm ing Surakarta Adiningrat.

Sasampuning kadya sapunika, wiyosipun kawula akamipurun caos atur, mênawi parêng karsanipun kangjêng tuwan residhèn, kawula nyuwun pêndamêlan, pramila kula nyuwun pêndamêlan dhumatêng kangjêng tuwan residhèn, sabap kawula sampun mundur anggèn kawula dados

--- 396 ---

Kasêrat ing kampung Urdênasan kaping 28 wulan Ramêlan ing taun Jhe ôngka 1766.

Radèn Panji Jayasudirja 1766

207. Atur kawula abdi dalêm Radèn Rôngga Krêtawirya ing Sokawinangun, kalih Radèn Rôngga Krêtasari ing Sumêngka, tiga Radèn Rôngga Warsakusuma ing Ngamban, sakawan Radèn Ngabèi Jayadipraja ing Sragèn Manggis. Saabdi dalêm kaliwon panèwu rêdi, bawah kasêpu

Ingkang kawula aturakên, kawula kaparingan sêrat dhawah ingkang kabêkta ing lampahipun abdi dalêm panèwu jaksa nagari jêksa pradata sakancanipun. AmunAmung. têtiyang durjana 13 ingkang ngècu Cintên ing Jagaragi, Babah Tan Tiyau, ingkang punika kawula nuwun sampuna abdi dalêm kawula sakônca sami amundhi dhawah dalêm, nyêpêng tiyang 13 wau, ingkang 9 sampun sami kesah saking bale griyanipun, ingkang 4 sampun sa

--- 397 ---

1. Pun Cayuda tiyang alit ing Têguhan. Kacêpêngipun kala ing dintên Ngahad kaping 28 wulan Sawal taun Jhe punika, ing ngajêng dhèrèk ing Pangabean.

2. Pun Singamênggala ing Têmbara, punika sêpên botên wontên dhusun ing Têmbara, tiyang ingkang wasta pun Singamênggala wau babêkêl ing Gandhil bawah Kambêng, saha pun Singamênggala punika mogok ing dhawahipun prajaka dalêm katimbalan botên purun badhe ang

3. Pun Surasêntona babêkêl ing Sungkul, sampun kacêpêng kala ing dintên Sênèn kaping nêm, wulan Dulkaidah taun Jhe punika, ing ngajêng dhèrèk ing Pringgakusuman.

4. Pun Malangjiwa babêlbêkêl. ing Têrik, sampun kacêpêng kala ing dintên Jumungah kaping 10 wulan Dulkaidah taun Jhe punika, ing ngajêng tumut abdi dalêm Mas Ngabèi Brajawôngsa.

5. Pun Wiryasêntona babêkêl ing Jagan. Sampun kesah saanakrayatipun kala ing dintên Saptu kaping 27 wulan Sawal taun Je punika, kecahipunkesahipun. botên nankantênan. purugipun, ing ngajêng dhèrèk Suryabratan.

6. Pun Prayasêntana tiyang alit ing Jagan. Sampun [Sampu...]

--- 398 ---

[...n] kesah saanakrayatipun, kala ing dintên Sêptu kaping 27 wulan Sawal taun Jhe punika, kesahipun botên katênankantênan (dan di tempat lain). purugipun.

7. Pun Kêtadrana ing Jagan. Sampun kesah sarêng kalih pun Prayasêntona, pun Kêtadrana punika dèrèng pêpacak griya, têksih mondhok nunggil sagriya kalih pun Prayasantona, laminipun kalih wulan. Kesahipun botên katênan purugipun.

8. Pun Sayuda babêkêl ing Kathukan. Sampun kesah saanakrayatipun kala ing dintên Sêptu kaping 27 wulan Sawal taun Jhe punika, kesahipun botên katênan purugipun ing ngajêng tumut abdi dalêm Wajidan Mas Duta Pinilih.

9. Pun Sôntajaya babêkêl ing Magêru, sampun kesah kala ing dintên Sêptu kaping 27 wulan Sawal taun Jhe punika, kesahipun botên katênan purugipun, ing ngajêng dhèrèk ing Yudawinatan.

10. Pun Jadôngsa ing Têmbara, sampun kesah saanakrayatipun. Kala ing wulan Siyam kaping 22 taun Jhe punika, kesahipun botên katênan purugipun, ing ngajêng dhèrèk ing Pringgakusuman.

11. Pun Nayamênggala ing Têrik. Sampun kesah kala ing wulan Rêjêp taun Jhe punika, pun Nayamênggala wau punika dèrèng pêpacak griya, taksih nunggil sagriya kalih pun [pu...]

--- 399 ---

[...n] Malangjiwa, kesahipun botên katênan purugipun.

12. Pun Mangundikrama, anakipun mantu pun Malangjiwa, sampun kesah kala ing wulan Rêjêp taun Jhe punika, pun Mangundikrama punika dèrèng pêpacak griya, sarêng botên sae kalih ingkang èstri, pun Mangundikrama wau lajêng mantuk dhatêng griyanipun bapakipun

13. Pun Brajatruna babêkêl ing Jatèn, sampun kesah saanak rayatipun kala ing dintên Sêptu kaping 27 wulan Sawal ing taun Jhe punika, kesahipun botên katênan purugipun. Ing ngajêng tumut abdi dalêm Radèn Ngabèi Rajamênggala, kapaosan dhatêng Tuwan Jamsêkol

Saha abdi dalêm kawula sakônca sadaya, sami anatabi bale griyanipun tiyang 13 wau punika sêpên. Botên wontên barangipun tiyang Cintên ing Jagaragi, ingkang kasêbut wontên ing cathêtan. Kawula nuwun namung bale griyanipun pun Singamênggala bêbêkêl ing Gand

Saha abdi dalêm kawula sakônca sadaya, sami kadhawahan ingandikakakên dugèkakên ngupadosi ing tiyang durjana 9 ingkang sampun sami kesah wau punika, atur kawula [kawu...]

--- 400 ---

[...la] nuwun sêndika, ing samangsanipun kêpanggih kawula cêpêng, kawula aturakên ing parentah babêstan.

Katur ing dintên Ngahad kaping 12 wulan Dulkangidah ing taun Jhe ohka 1766.