Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 400-484)

Deskripsi judul
Teks sambungan
  1. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 001-110). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
  2. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 111-208). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
  3. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 208-304). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
  4. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 304-400). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
  5. Javaansche Brieven, Roorda, 1845, #676 (Hlm. 400-484). Kategori: Arsip dan Sejarah > Surakarta
Image

208. Atur kawula tiyang Cina Apang Sing, ingkang mugi katur ing kangjêng tuwan mayor residhèn ing Surakarta Adiningrat.

Ingkang kawula aturakên ing kangjêng tuwan, kala wulan Rabingulakir Dal punika, kawula ngaturakên sêrat paturan katur ing kangjêng tuwan, bab anggèn kawula motangakên dhatêng tiyang Jawi, 1 Ngabèi Jaksasêmita, 2 Nyai Tumênggung Sêcanagara, 3 Ngabèi Mêrtiwantawis. lami, ingkang mugi watênawontêna. sih pitulungipun kangjêng tuwan dhumatêng badan kawula, kawula nuwun tumutênipuntumuntênipun. kaparingan karampungan. Amung punika atur panuwun kawula ing kangjêng tuwan.

Kala kasêrat Kêmis ping 25 ing wulan Rêjêp taun Dal ôngka 1767.

--- 401 ---

209. Sêrat saha ingkang tabe akathah-kathah, sangking Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Arya Prabu Prangwadana, ridêr kolonèl saha kumêndhan. Dhumatêng ingkang saudara kangjêng tuwan mayor, ridêr sangking Nèdêrlansêleyo, saha residhèn ing karaton dalêm Sura

Sasampuning kadya sapunika awiyos. Sampun kula anampèni pakintunipun sêrat saudara, ingkang katitimangsan ping 21 Janawari 1840 ingkang suraos saudara angintunakên sêrat paturanipun tiyang Jawi, anami pun Kêrtawijaya, anggugat dhatêng abdi kula jêksa pun

Ingkang punika inggih agêng tarima kasih kula dhumatêng saudara, saha kula angintunakên dhumatêng saudara sêrat paturanipun pun Kêrtawijaya, utawi sêrat paturanipun abdi kula jêksa pun Ngabèi Suradikrama, sarêng kalayan sêrat kula punika, ingatasipun abdi

--- 402 ---

Ing wusana sadaya wau, kula sumôngga punapa ingkang dados parêng karsanipun saudara.

Kasêrat tanggal ping 27 wulan Dulkaidah taun Dal ohka 1767.

Atur kawula abdi dalêm. Mas Ngabèi Suradikrama, kunjuk ing sangandhapipun sampeyan dalêm Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Arya Prabu Prangwadana, ridêr kulnèl saha kumandhan.

Ingkang kawula aturakên dhumatêng ing panjênêngan dalêm gusti, kawula kasêbut ing sêrat paturanipun pun Kêrtawijaya, anyuwun adil priksa dhumatêng saudara dalêm kangjêng tuwan residhèn. Anyuwun têtêpipun pun Singakrama dadosa pamujanganipun.

Ingkang punika gusti mila inggih sampun têtêp, pun Singakrama wau, kawula paringakên malih dhumatêng pun Kêrtawijaya, sampun ngantos kaumbar, kadèkèk wontên kagungan dalêm pasitèn ing Kaluraman. Andadosakên musakat dhatêng abdi dalêm ingkang kathah-kathah

Ingkang kaping 2, kawula kasêbut batên trang sangking kêrsa dalêm. Gèn kawula amaringakên bale griyanipun Singakrama ing Kaluraman dhumatêng abdi dalêm tiyang 3 ing Pinjalan [Pinjala...]

--- 403 ---

[...n] ingkang sami anyambutakên dhatêng pun Singakrama wau sarta 1070 rupiyah pêthak.

Ingkang punika gusti kawula inggih trang sangking kêrsa dalêm, saha kawula apathokan sangking kagungan dalêm sêrat nuwala pradata bab kaping 10, ing ngandhap punika pratelanipun.

Anadene wong kang anggugat môngka atômpa mujang iku dèn rêkaa,rekaa. aja kongsi utang marang wong liyan. Dene yèn kongsi utang marang wong liyan, iku dèn jogana marang wong kang duwe pamujangan.

Ingkang kaping 3, kawula kasêbut ing sêrat paturanipun pun Kêrtawijaya, kawula kalêpatakên. Gèn kawula andhawahakên pangadilan dalêm, sangêt-sangêt gènipun mêmancèni, pun Kêrtawijaya wagêd angaturakên karampungan piyambak. Bab lampahipun tiyang dados mêmu

Ingkang punika gusti aturipun pun Kêrtawijaya, dhumatêng saudara dalêm kangjêng tuwan residhèn, ingkang sampun kasêbukasêbut. ing ngingilnginggil. wau punika sadaya, bab gènipun angaturakên karampungan piyambak. Têtêp amanggih kalêpatan.

--- 404 ---

Ingkang saklakung-langkung sangking dening agêng, amargi piyambakipun batên kagadhuhan panguwasa angrampungi dhumatêng ing parentah agêng. Kaping kalih panyêbutipun dhumatêng kagungan dalêm sêrat anggêr agêng wau, batên wontên ingkang mungêl kados mêkatên

Ingkang kaping 4, batên liyan atur kawula, sangking kagungan dalêm sêrat nuwala pradata bab kaping 10 amusthi saha anamtokakên bab panyambutipun tiyang wontên salêbêtipun pamujangan. Mila inggih kenging dipun gugat dhatêng tiyang ingkang amotangakên.

Ingkang kaping 5, sarèhning pun Kêrtawijaya wau amanggih kalêpatan agêng, mênggah paukumanipun kawula sumôngga punapa ingkang dados parêngipun saudara dalêm kajêng tuwan residhèn.

Kala sinêrat ing dintên Sênèn tanggal ping 23 wulan Dulkangidah taun Dal ohka 1767.

210. Atur kawula pun Kartawijaya, kunjuk ing kangjêng tuwan mayor ridêr saha residhèn ing Surakarta.

Mila kawula kamipurun agadhah atur malih, awidawit. dening kala ing dintên Rêbo wingi, kula anêrangakên bab prakawis kawula, pamujangan ingkang sêrat aturan sampun kunjuk ing

--- 405 ---

kangjêng tuwan residhèn. Wangsulanipun tuwan juru basa, bab pambibrahipun Mas Ngabèi Suradikrama ing sarat karampungan, punika sampun anêtêpi ungêlipun ing anggêr pradata, bab kaping sadasa, punapa malih karampungan ing Prangwadanan, punika amêsthi sampunkonjuk. rumiyin. Mênggah lampahing bab pamujangan, wontên ing anggêr pradata bab kaping sadasa, milanipun ingkang kasêbud ing Anggêr Agêng pradata bab kaping sadasa, bilih pamujangan agadhah sambutan. Salêbêting mujang ingkang gadhah pamujangan kalêrês angêjogi, [angê...]

--- 406 ---

[...jogi,] anênuwun. Ingatasipun abdi dalêm ing Surakarta agêng alit, amasthi kêdah ngèstokakên saha miturut adat waton anggêring nagari, samantên punika ingkang kalampahakên kalayan salêrês-lêrêsipun. Anggèn kawula kamipurun anyêngka atur ing kangjêng tuwan residhè

Ingkang punika atas kawula botên narimah, nyuwun adil lêrêsipun kangjêng tuwan residhèn têtêp lulusipun karampungan, ingkang sampun kaparingakên ing kawula, saha kaêcapan ing kangjêng tuwan residhèn wau.

Katur ing dintên Kêmis tanggal kaping 3 wulan Bêsar, ing taun Dal ôngka 1767.

--- 407 ---

211. Punika sêrat atur kula pun Ngabèi Kartapraja, kunjuk ing kangjêng tuwan mayor ridêr saha residhèn ing karaton Surakarta Adiningrat.

Mila kula akamipurun gadhah atur, amargi dipun pangandikani dhumatêng Tuwan Juru Basa Wintêr, têrang sangking dhawahipun kangjêng tuwan, mênggah anggèn kula kakêrsakakên dados ondêr waèsêr punika ingkang pancèn dados balônja kula, ingkang wau sumêrêp gadhkakarsakakên. kèndêl, amargi botên wontên balanjanipun. Ingkang punika kula asangêt-sangêt anênuwun ing sih wêlas palimarmanipun kangjêng tuwan, mêdal sangkisangking. eklasing manah, ingkang akalihan têmên-têmên sanajan botên mawi kaparingaskaparingan. baloja,balônja. kula anarimah, amung taksiha lulus, anggèn kula amitulungi dhumatêng Tuwan Juru Basa Wintêr akalihan Tuwan Wilkês anggènipun amulang têmbung Jawi ing para tuwan-tuwan aliphê, ingkang saupami botên wontên ing sih wêlasipun kangjêng tuwan residhèn, parêngip

--- 408 ---

tuwan sampun botên kakilapan, ing adat lampah-lampahipun ing prayantun agêng Jawi, pamasesa ingkang tanpa dosa, punapadening ingucap pitênahipun para prayantun alit Jawi ingkang sami nyêpêng parentah, ing nagari utawi dhusun, mila asangêt-sangêt mênggah apanyuwun. ing sih wêlasipun kangjêng tuwan residhèn, lulusipun kados ing ngajêng wau, kang supados kula sampun katingal kados tiyang dosa, kalêpatan anggèn kula angladosi ing kangjêng gupêrmèn.

Sêrat aturan ing dintên Kêmis tanggal kaping 21 ing wulan Mukharam Be ohka 1768.

Pun Ngabèi Kartapraja.

212. Atur kawula Mas Madra pinilih, kalih Dayadiwirya pinilih, abdi dalêm prajurit miji pinilih.

Katuripun ing parentah agêng, pasowan ing kantor kojuhipunkonjukipun. kajêng tuwan residhèn ing Surakarta Adiningrat, ingkang kawula suwunakên adil parihsanipunpariksanipun (dan di tempat lain). kajêng tuwan risidhèn kaca rejangkônca rencang. kawula awasta Tuwan Kaji Dulsamad, dados babêkêl siti dhusun Tulas Krosahkan karya sakikil, tanah paos ing ngadhap punika pratelanipun ingkang kawula suwunakên adil parihsanipun kajêng tuwan risidhèn [risi...]

--- 409 ---

[...dhèn] kala ing ditên Jêmuwah Pon tanggal ping 23 likur wulan Sura taun Be ohka 1768. Sarêng wanci luhur kèdêlkèndêl. bêdhug Ngabèi Nitiwijaya dhusun Soka kalih Tasêntika dhusun Kawagean dados rêdi panglangkung Nitiwijaya dados panèwu rêdi bawah kaneman. Tabonipun ing ngajêng tumut Kajêng Pangeran Danupaya, pun Tasêntika tabonipun ing ngajêng tumut Kajêng Pangeran Suryadangsal-angsalanipun. sadasa amêt saamêtipun rêgi gangsal reyal-reyalan ngênêm likur wang, sarta kawula kabujung sangking griya. Sarèhning kula botên rumaos gadhah prakawis. Kula lajêng nêdha tadangtandang. tulung sarta kawula ngungêlakên titir, lajêng katulungan tiyang kathah kônca kawula ingkang sami têtulung wau, inggih mêksa kaoyak kantos dêmugi dhusun Têmuwangi, kacakônca. kula ingkang sami têtulung wau karampok dhatêng Nitiwijaya kalih Tasêntika sapanugilanipun, ngantos pêjah satunggal tatu gangsal, kacandhak gêsang kabandhang dhatêng ing Soka satunggal. Lajêng kula pisaid dhatêng tôngga prapat macamônca. gangsal inggih sami nampèni, utawi rêdi kula inggih bucal pisaèd-saèdipunpisaid-saidipun. kados ingkang kasêbut ing ngajêng wau, kawula atas botên suka botên tarima, [tari...]

--- 410 ---

[...ma,] gadhahan kawula pantun karayah dhatêng Nitiwijaya, Soka Tasêntika sapanugalanipun.sapanunggalanipun. Tiyang gangsal atusaatusan. wau, sarêng sami saditênsadintên. kalih anggènipun ngrayah dhatêng kawula wau, amung punika atur kawula.

213. Pèngêt layang manira parentah, Mas Angabèi Jayasatata, Radèn Ngabèi Mangundikara, Radèn Ngabèi Martasaksana, Mas Rôngga Wôngsawijaya, têrang ing dhawuh dalêm Kangjêng Bandara Rahadèn Mas Ariya Jayadiningrat, dhawuha marang ing pakênira Ki Nitikrama.

Liring layang, manira aparing wêruh marang pakênira, yèn ing saiki ingkang dadi karsa dalêm kangjêng bandara, mungguh gon pakênira angêrèhake abdi dalêm sikêp panandhon wong lima, sarta bumi kang pancèn dadi panganing panandhon mau, bumi patang jung sabau [saba...]

--- 411 ---

[...u] desa ing Panggang sakikil mau, pakênira pangana nganggur, besuk manawa bandara radèn ajêng wus kapêgêng, pakênira iya nglakonana apa sagawe-gawening bumi sakikil mau lan apa ingkang dadi pranataning karsa dalêm kangjêng bêndara. Titi.

Dhawuhing parentah Kêmis ping 21 Dulkangidah Be ôngka 1768.

214. Ing dintên Sêtu tanggal ping 26 wulan Rabingulakir taun Alip ôngka 1771, kawula pun Ngabèi Sêcadikrama anêrati aturipun Ki Sutadiwirya, bêbêkêl siti dhusun ing Sudimara, ngajêng andhèrèk Bêndara Rahadèn Mas Mayor Ariya Surya Adiwinata, wondèntên atur

Atur kawula Ki Sutadiwirya, kawula kadangu ing parentah kadipatèn Kamangkunagaran. Mas Angabèi Suradikrama, ingkang awit saking sêrat kantor, ingkang katitimangsan Surakarta tanggal ping 6 wulan Mèi taun 1843. Kawula kasêbut sangking aturipun tiyang Cina, [Ci...]

--- 412 ---

[...na,] dipun kècu ing tiyang durjana, kenging barangipun. Ki Towa lajêng pisaid nêbut batên suka batên tarima, amartelakakên barangipun ingkang kenging dipun bêkta kècu, kadosdèntên ingkang sampun kasêbut wontên sêrat paturanipun Ki Towa wau, ingkang punika atur

Ingkang kaping 2, kawula tinêrka Ki Towa dhatêng ing griya kawula nêdha tandang tulung, ingkang punika inggih sayêktos. Kawula inggih lajêng atandang tulung gêntangan. Kônca rencang kawula sami dhatêng, lajêng kawula lumampah dhatêng griyanipun Ki Towa sagangsal. kawula.

Ingkang kaping 3, kawula tinêrka lajêng pitakèn dhatêng Ki Towa, kathah kêdhikipun barang ingkang kenging dipun bêkta kècu, ingkang punika inggih sayêktos, sadhatêng kawula sami nututi kècu wau.

Ingkang kaping 4, griya kawula tinêrka dados margining kècu, ingkang punika batên, sabab kawula batên uninga, kalayan griya kawula kalih griyanipun Ki Towa têbih, kilèn kalayan wetan. Untawis sapênyêluk. Pramila kawula [ka...]

--- 413 ---

[...wula] batên uninga dhatêngipun, utawi unduripun ing kècu, amung punika atur kawula.

Pratôndha kawula Sutadiwirya.

215. Atur kula Kyai Ngabèi Patrabasônta, abdi dalêm panèwu gamêl ing kasêpuhan, katur panjênênganipun tuwan juru basa, atur kula pratelanipun ing ngandhap punika.

Kula angaturakên kalêpatan kula kathah-kathah tuwan, bab gêgadhuhan kula siti dhusun pun Gondhang Wêdêlan karya 2 jung, ing sapunika sampun kalêrês mantuk sangking Tuwan Pandêrwal, ing sapunika panjênêngan kagungan krêsa, amitulungi dhatêng Tuwan Krusman,prêsèn. kimawon 1200 rupyah,rupiyah. 12 manawi kêncengan sataun prêsèn botên mawi.

Ingkang punika tuwan kula nuwun duka sampeyan, kalêpatan kula, kula nuwun pangapuntên, ingkang manawi dhawahipun tuwan namung sapunika kula nuwun mopo, ewadene ingkang mênawi

--- 414 ---

panjênênganipun tuwan dhangan amituruti ingkang dados atur panuwun kula, gadhuhan kula siti pun Gondhang 2 jung wau kula anyumanggakakên dhumatêng panjênêngan sampeyan piyambak tuwan, sampun ngantos kula lêlayanan kalihan Tuwan Krusman utawi ing liyanipunnigang. dasa uwang, kêncengan sataun nuwun prêsèn.

Anaming mênggah wêdalipun paos ing dalêm tigang dasa pasokan punika kula suwun mêdala kaping tiga, gangsal taun kaping sapisan, ingkang kaping tiga gadhahan kula yatra ingkang taksih wontên Tuwan Pandêrwal 139 reyal kula suwun mêdala sangking panjênêngan.

Sêrat katur ing dintên Rêbo kaping 1 Jumadilawal taun Alip ôngka 1771.

--- 415 ---

216. Ingkang sêrat saha ingkang tabe akathah-kathah, saking Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Angabèi, Litnan Kolonèl Ajidan Pan Sêtaph. Katur ingkang saudara kangjêng tuwan mayor ridêr saking Nèdêrlansêleyo, residhèn ing Surakarta Adiningrat.

Sasampuning kadya punika wiyosipun. Kula sampun anampèni sêrat wangsulan saking saudara, ingkang katitimangsan kaping 2 wulan Mèi taun 1843. UngalipunUngêlipun. sêrat, saudara sampun kintun sêrat dhumatêng Tuwan Sêkol, kadhawahan apirukunan akalihan saudara jêngandika, adhi mas Pangeran Arya Danupaya, prakawis siti dhusun ing Manang, manawi Tuwan Sêkol botên sagêd rukun kalihan adhi mas Pangeran Arya Danupaya, ba

--- 416 ---

mênggah ingkang punika sakêlangkung tarima kasih kula dhumatêng saudara.

Wondening sêrat saking saudara wau, lajêng kula paringakên dhumatêng saudara jêngandika adhi mas Pangeran Arya Danupaya, aturipun sangêt tarima kasihipun dhumatêng saudara. Sarêng adhi mas Pangeran Arya Danupaya wau, sampun nampèni sêrat saking saudara wakengkenan. rencangipun, andhèdhèl gadhuhan lalênggahipun siti dhusun ing Manang nêm jung ingkang kapaosan Tuwan Sêkol wau, sawarnènipun panglawe bêbêkêl dhusun ing Manang sampun sami manut piturut dhumatêng saudara jêngandika adhi mas Pangeran Arya Danupaya.

Ingkang kalih dene saudara, ingkang sarêng sêrat punika, kula angaturakên sêrat kêkalih, ingkang satunggal paturanipun saudara jêngandika adhi mas Pangeran Arya Danupaya, bab paosipun siti dhusun ing Manang, kala bakda garêbêg Siyam taun Jimakir kapêngkêr

Punapadene sêrat piagêm ingkang têksih wontên Tuwan Sêkol, ingkang punika saudara, adhi mas Pangeran [Pa...]

--- 417 ---

[...ngeran] Arya Danupaya, anyumanggakakên punapa ingkang dados pranatanipun saudara.

Sinêrat ing Surakarta Sênèn kaping 4 wulan Jumadilakir taun Alip ôngka 1771.

Atur sêmbah kawula rayi dalêm Pangeran Ariya Danupaya konjuk panjênêngan dalêm kang mas Kangjêng Gusti Pangeran Adipati Angabèi, sasampuning kadya punika wiyosipun, kula sampun anampèni paring dalêm sêrat, ingkang sangking saudara dalêm kangjêng tuwan maykatitimangsan. Surakarta ping 2 Mèi 1843. Mênggahing suraos sêratipun saudara dalêm kangjêng tuwan residhèn ingkang kaparingakên ing kawula wau, saudara dalêm kanjêng tuwan risidhèn aparing sêrêp manawi sampun kintun sêrat dhumatêng Tuwan Sêkol. Ijêmanipun ing sêrat Tuw

Ingkang kaping kalih saudara dalêm kangjêng tuwan residhèn [residhè...]

--- 418 ---

[...n] aparing pariksa manawi kanjêng guprêmèn sampun batên anglilaning,anglilani. atur panuwunipun Tuwan Hèrman anggènipun badhe amaosi gêgadhuhan kawula siti dhusun ing Manang.

Punika sarèhning Tuwan Sêkol wau sampun saèstu batên sagêd pinanggih ing têpang rukunipun dhumatêng ing kawula, bab pangonjot kalihan wangsulipun siti ing Manang, punika kawula lajêng utusan abdi dalêm pêpatih kawula pun Ngabèi Wiraprana, andhèdhèl gêgadh [gê...]

--- 419 ---

[...gadh] kula babêkêlipun siti ing Manang, manawi lêladosanipun paos, ing bakda Siyam ing taun Jimakir, paos satêngah taun, kathahipun 400 rupiyah, rupiyahan 12 uwang, kang punika sampun katêdha dhatêng Tuwan Sêkol. Ingkang kaping gangsal, kauningana ing panjênêngingkang. têksih wontên Tuwan Sêkol wau kula anyumanggakakên dhumatêng kanjêng parentah agêng kantor, punapa ingkang dados prênatanipun kanjêng parentah agêng kantor, kawula inggih andhêdhèrèk, mênggah atur kawula ing nginggil wau sadaya lajêngipun katur kauningani

Kasêrat ing dintên Jumungah kapapingkaping. 26 wulan Rabingulakir ing taun Alip ôngka 1771.

--- 420 ---

Atur kawula, pun Sêtradikrama, abdi dalêm panglangkung siti dhusun ing Manang, katur ing parentah Radèn Ngabèi Wiraprana.

Kawula kadangu barang gêgadhahanipun Tuwan Sêkol ingkang wontên tatênggan kawula siti dhusun ing Manang, mênggah cacah wêrnènipun ing barang, kunjuk ing ngandhap punika.

Nomêr ... Namanipun ing Barang ... Cacah Iji

1 ... Warni griya pasanggrahan limasan sirap agêng ... 1

2 ... Warni griya pêndhapi kampung sirap ... 1

3 ... Warni griya lumbung kampung sirap ... 1

4 ... Warni griya kandhang wêlit ... 2

5 ... Warni griya gêdhogan sampun risak ... 1

6 ... Warni griya limasan wêlit agêng ... 1

7 ... Warni griya kampung wêlit ... 4

8 ... Warni bangku ... 1

9 ... Warni kursi ... 2

10 ... Warni bong agêng ... 2

Gugung griya ... 11

Gugung cacah sadaya ... 16

--- 421 ---

217. Kawula nuwun, atur kawula Radèn Ngabèi Cakradirja, abdi dalêm panèwu panumping golongan kabopatèn ing Prawiranagaran. KonjugKonjuk. ing sangandhap sêpatunipun kajêng tuwan mayor residhèn ing Surakarta Adiningrat. Ing ngandhap punika pratelanipun. Ing ngajêng kawula kagugadkagugat. dhatêng Cina babah Pang Sing, kathahipun sèwu tigang atus pitung dasa rupiyah ngalih wêlas uwang, kawula kadangu wontên ing pasowan mangu kapatihan. Inggih yêktos kawula nyambut, sarêng ing dintên Sêtu kaping 19 ing wulan Bêsar Jimawal ôngka 1765, sarèhipsuwidak. sêkawan rupiyah ngalih wêlas uwang langkung kawan uwang, akalihan paring dalêm pananggalan ingkang mêngdalmêdal. sangking kantor salikur rupiyah ing sawulanipun. Wondening siti ingkang tiga têngah jung wau kawula damêl nyanggi ayahan dalêm, akalihan ayahanipun ing kangjêng tuwan gopêrmèn. Sarêng katur ingaturan kawula, lajêng dipun dhawahi dhumatêng kiyai lurah Radè

--- 422 ---

LumênggungTumênggung. Prawiranagara, kawula lajêng dipun dhawahi dipun rès, lajêng radèn tumênggung adhêdhawah dhèdhèl siti lênggah kawula pun Kocak-kacik sajung, tanah Sokawatos, ingkang sampun kawula têbasakên mênggah pamêdalipun sataun mêdal paos pitung dasa gangsal rupiyahtimbali. dhumatêng pasowan mangu kapatihan lajêng kawula sowan. Sarêng dumugi pasowan mangu kapatihan, kawula lajêng kaparingan sêrat pêkudhung kêrampungan. Sêrat pêkudhung kêrampungan wau batên mawi pratôndha cap. Kawula suwun batên suka, lajêng kawula kaparingankapêksa. dipun wasesa kimawon. Ingkang punika kajêng tuwan residhèn, sarèhipun Radèn Tumênggung Prawiranagara sakêlangkung-langkung pênganiayanipun dhumatêng jasad kawula. Mênggah pun babah Pang Sing ngakên sampun dipun sauri, kawula batên rumaos akèn nyauri dhumasangêt. mitulungi tiyang dipun kaniaya, batên wontên ing liyanipun sangking ing kajêng tuwan residhèn. [resi...]

--- 423 ---

[...dhèn.] Wondening ingkang amaringi pilênggahan kawula punika, inggih putra dalêm gusti kawula ingkang sinuhun kajêng susuhunan. Punapa malih gêgadhuhan kawula sabin. Ingkang punika kajêng tuwan residhèn, kawula nuwun sih wêlasipun kajêng tuwan lulus sihipun ingatsêpatunipun. kajêng tuwan residhèn.

Konjug ing dintên Sênèn kaping 6 ing wulan Jumadilawal ing taun Alip ôngka 1771.

218. Kawula nuwun, atur kawula babah Kang Ho, kunjuk ing sangadhapingsangandhaping. ingkêng supatu,sêpatu. ing kanjêng tuwan mayor risidhèn ing Surakarta Adiningrat. Ing ngandhap punika pratelanipun. Ing ngajêng nini kawula ngajal, wêsta Nyai Rewog. Kawula katilaran sêrat pusaka, mênggah griyanipun nini kawula sêdaya sakpimahanipun kaparingakên dhumatêng kawul

--- 424 ---

parentah agêng ing kantor, anaming paman kawula ingkêng griya MêdutênMêduntên. sampun ngajal, batên gadhah têtilaran anak jalêr, gadhah anak èstri têtiga têksih alit-alit. Ing sakpunika sêrat pusaka wau sampun kapudhutkapundhut. dhumatêng tuwan asistèn. Ingkêng punika Kanjêng Tuwan Risidhèn, sarèhipun griya sêdaya sakpimahanipun sampun kawula ênggèni, mênggah griya sêdaya sakpimahanipun kawula suwun tulusipun wontên ing kawula sêdaya, mênggah têtilaranipun anakipun paman kawula,titimangsani. ing ditên Sênèn kaping 26 wulan Jumadilakir ing taun Alip ôngkaning warsa 1771.

219. Sêrat sarta ingkang tabe akathah-kathah, Rahadèn Mas Ariya Purwadiningrat kalihan Rahadèn Tumênggung Jayanagara, katura ingkang saudara Tuwan Karêl Prèdrik Wintêr.

Sasampuning kadya punika awiyos, kawuningana ing saudara, [sa...]

--- 425 ---

[...udara,] yèn pun Dêmang Wôngsawijaya ing Manjung, sampun kadhawahan karampungan lulus ing Kadêmanganipun. Ananging manutamanut. ing pranatanipun Kangjêng Pangeran Ariya Kusumayuda, ingkang lêrês mupakat ing nagari, rèhning jumênêng pangeran inggal.enggal. Ingkang sadhèrèk kathah, siti wau badhe wontên ingkang ibu, utawi wontên ingkang dhatêng kang rayi-rayi, ing pamêdalipun siti wau, aturipun sandika, tumuntên kula andhawahakên dhatêng Kangjêng Pangeran Ariya Kusumayuda, kados ingkang sampun kasêbut ing ng

Wusananipun, pun Dêmang Wôngsawijaya, botên wangsul sowan. Lajêng kula dhawahi wangsul, sarta kairid ing putusan kula, lajêng Kangjêng Pangeran Ariya Kusumayuda, marêngi sawêg tingalanipun. Pêpak ingkang sadhèrèk utawi ingkang rama-rama, adhawah dhumatêngPranatan. kêpanggiha ing wingking.

--- 426 ---

Panuwunipun Dêmang Wôngsawijaya mantuk dhatêng dhusun rumiyin wau, punika sampun kula rêmbag sakônca kula wadana jawi lêbêt sadaya, botên lêrês ing panuwunipun Dêmang Wôngsawijaya wau, ingkang mawi mila ing ngajêng wontên rarêsahan. Amargi pun Dêmang Wông

Ingkang punika mugi andadosêna kauninganipun saudara, mênawi ing têmbe pun Wôngsawijaya wau agadhah atur nututi, angaturakên saenipun piyambak. Kula sumôngga saudara.

Sinêrat ing dintên Kêmis ping 13 wulan Jumadilakir taun Jimakir ôngka 1770.

--- 427 ---

220. Atur kawula Ki Bagus Ngarpah ing Pakauman, abdi dalêm ngulami, kunjuk sangandhap sêpatonipun kangjêng tuwan mayor ingkang jumênêng risidhèn karaton ing Surakarta Adiningrat, ingkang kawula aturakên kala ing dintên Sêlasa tanggal kaping 17 wulan Rêjêb [Rê...]

--- 428 ---

[...jêb] pun êmbok kuwalon sampun ngakêni, anyambut dipun kèngkèn pun bapa, inggih kawula sagahi, anaming kawula anyuwun kayêktosanipun pun bok têmênipun dipun kèngkèn pun bapa, ingkang sarta Cina sami kawula suwun, kingingkenging (dan di tempat lain). kawula sumadosi bêgja kula, kinging kula cicil bêgja kula, kêlajêng dados mujangang inggih bêgja kula, mas pangulu botên parêng kawula gadhah atur kathah-kathah, ajêng botên namung griya kawula kêdah kawade kabayarakên Cina kawula botên suka, sarêng ing dkapêksa (dan di tempat lain). mênawi kawula taksih kêkah badhe dipun sikara dipun misuwurakên ngamuk, sarèhning prakawis sami rêrekan, sangking pandamêlipun bok kuwalon wau,

--- 429 ---

mas pangulu kêdah angêtrapakên têksa wasesa sikara niaya, badhe andadosakên ing karisakanipun jasad kawula, ingkang punika kawula botên suka, botên narima, kawula anyuwun adil pariksa pitulung sih wêlasipun kangjêng tuwan risidhen.

Sinêrat ing dintên Rêbo tanggal kaping 22 wulan Jumadilawal ing taun Alib ôngka 1771.

221. Ing dintên Kêmis ping 28 Jumadilakir Alip oka 1771, kula Kyai Rôngga Ônggawiguna, anyêrati atur jawabipun bok mas Surawijaya, pratelanipun ing ngandhap punika katura.

Atur kawula bok mas Surawijaya kawula kadangu ing parentah, kala ing kawaukawitana wau. kula ngêmpit gadhahanipun Mas Ajêng Munak bojonipun Tuprasdhe, warni panunggul intên barliyan sarakit. Rêgi kalih bêlah rupiyah 12 wang, panunggul kalih wau lajêng kula kêmpitakên dhatêng bok kaji, inggih pajêng kalih bêlah rupiyah pêthak. Bok kaji wau di

--- 430 ---

bayar dhatêng kula, gugung yatra 192 rupiyah pêthak, kalêbêt yatra sêngkang, pêndhak wulan kawitana wau bayar 6 rupiyah gobang, angsal kula bayar wau kula lajêng ngakêngnngakên. bayar Mas Ajêng Munak, kang kawan rupiyah. Kang kalih rupiyah dhatêng kang gadhah sêngkang, Mas Ajêng Munak alêstantunakên sampun narimah, yatra dèrèng ngantos kula bayarakên. Bokipun lajêng gugat dhatêng kantor, ingkang punika kula sumôngga ing parentah,kanggenan. panunggulipun mas Ajêng Munak sêrakit wau inggih sayêktos, mênggah kalih bokipun kula batên.

222. Ing dintên Sênèn tanggal ping 3 wulan Rêjêp taun Alip ôngka 1771, kawula pun Ngabèi Sêcadikrama, abdi dalêm mantri jêjênêng kari ing kadipatèn Kamangkunagaran, anêrati aturipun tiyang pasakitan pandung, awasta pun Sêtramênggala ing dhusun Tara, momon

Atur kawula Sêtramênggala sakitan pandung, kawula kadangungkadangu. ing parentah Mas Angabèi Suradikrama, ingkang awit gèn kawula dipun cêpêng lajêng dipun bêsta dhatêng Ki Sutadôngsa ing dhusun [dhusu...]

--- 431 ---

[...n] Kêjèn. Pawong recangipunrencangipun (dan di tempat lain). Mas Jagawadana ing Ngargayasa, tanah Kêrja bawah Kamangkunagaran. Amargi kawula tinêrka mandung, katitik sangking angsal kawula wade barang angsal kawula mandung, awarni dandang kalayan kandêlan pêthak, wontên siti dhusun ing Sêgawe inggih tumut ing Ngarg

Ingkang punika atur kawula inggih sayêktos mandung, kalayan inggih sayêktos barang titik wau, sangking angsal kawula mandung mêndhêt gadhahanipun Ki Sutadôngsa ing Kêjèn wau.

Wondèntên recang kawula mandung awasta Ki Marjan. Griyanipun dhusun Kêtapatèn, inggih bawah Kasunanan, tumut Wêlandi ing dhusun Tarik. Kawula batên uninga namanipun. Wondèntên panunggilanipun barang angsal kawula mandung mêndhêt gadhahanipun Ki Sutadôngsa

223. Kawula nuhun, unjuk kawula Kyai Mas Khaji Kamjhah, abdi dalêm lurah ngulamdi khaji ing nagari Surakarta.

Kunjuk ing saandhap sêpatonynipunsêpatunipun. kangjêng tuwan mayor risidhèn ing karaton nagari Surakarta Adiningrat.

Kawula nuhun, ingkang kawula unjukakên,

--- 432 ---

kawula angunjuki uninga ing saandhap sêpatonipun kangjêng tuwan risidhèn, manawi anak kula pun Suleman anggènipun minggah kaji dhatêng Arab, sakancanipun ingkang sami kaparingan sêrat têtikêman saking kangjêng tuwanytuwan. pisidhèn.Residhèn. Punika sampun dumugi ing Sêmawis, ing sapunika, kadhawahan mas pangulu Sêmawis. Trang dhawahipun kangjêng tuwan asistèn risidhèn ing Sêmawis. Sawêg anêrang angaturi sêrat ing panjênêngan dalêm. Anêrangakên punapa kapundhutan ongkos punapa botên. Manawi kakapundhutan. ongkos sampun bayar punapa dèrèng.

Ingkang punika panuwun kula ing panjênêngan dalêm kajêng tuwan risidhèn, ingkang mugi wontêna sih dalêm aparing sêrat dhawah dhatêng anak kula, lajêngipun kunjuk dhumatêng kangjêng tuwan asistèn risidhèn Sêmawis. Sampun ngatosngantos. kapundhutan ongkos. Amargi saking karepotan kula, ingkang mugi wontên sih pitulungipun kangjêng tuwan risidhèn.

Amung punika atur kawula, kawula nuwun kawula cumadhong dhawah dalêm.

Sinêrat ing ditên Rêbo 12 wulan Rêjêb taun Alip ôngka ha771.1771.

--- 433 ---

224. Punika atur kawula Nyonyah Kuwik Bun Cu, kunjuk sangandhap sêpatunipun kangjêng tuwan mayor saha ridêr residhèn ing karaton dalêm Surakarta Adiningrat. Kawula anyuwun pitulung adil pariksanipun kangjêng tuwan. Wondene ingkang kawula suwunakên adil pa

Kala dintên Slasa kaping 4 wulan Rêjêp punika, bojo kula pun Kuwik Bun Cu kadhatêngan mata-matanipun tukang pak apyun Cintên 4 kanthi kapala kampung wasta Ki Tiyong Cing akalihan upas kantor 1 sami anêdha galedhahi salêbêtipun griya kula, kawêstanan rawatgriyane. kancanipun, Cintên [Ci...]

--- 434 ---

[...ntên] mata-mata ing Ngêpakan, lajêng mêndhêt salêmpitan sangking pagêr gêdhèg pawon wau, apyun sakêdhik tike sakêdhik. Bojo kula lajêng dipun cêpêng, ingkang punika kangjêng tuwan kauningana, solah makatên wau dêdamêlan sangking mata-mata, ingkang griya cêlak panggledhahi. griya, botên dipun dugèkakên, lajêng mêdal bêkta upas anjujug sagêr pawon. Têtêp tiyang mêndhêt rawatanipun piyambak, sarta kauningana malih ing ngajêng bojo kula dados kulinipun tukang pak. Kasukanan damêl wade tike angsal 5 wulan nyuwun mêdal, awit botênyuwun. pitulung sagêdipun kaparingan luwar bojo kula, saha kula nyuwun adil ukunmipunukumipun. tiyang Cina ingkang nyalêmpiti apyun, utawi tike wau punika badhe damêl cilakanipun bojo kula, tiyang sae kadamêl awon. Mijila sangking ngadil wisesanipun kangjêng tuwan.

Kunjuk Rêbo kaping 12 wulan Rêjêp Alip angkaning warsa 1771.

--- 435 ---

225. Ing dintên Kêmis kaping 20 wulan Ruwah taun Alip ôngka 1771, kula Ngabèi Jagamêrta anyêrati auripunaturipun. Dipajaya, 2 pun Kêrtajaya, griyanipun ing dhusun Pencol bawah Sela, aturipun ing ngandhap punika.

Atur kawula pun Dipajaya, ngumur kula 22 taun, 2 pun KêrjayaKêrtajaya. ngumur kula 35 taun. Kawula kapriksa ing parentah, inggih sayêktos kula sade kapal dhawug dhutêngdhatêng. pun Ranamênggala, ing Tlobongan katumbas 13 reyal, wondening kapal wau, agènanggèn. kula tumbas saking Ki Wiratruna karan anak Pandhoyok. Griyanipun ing Wirasari bawah guphrêmèn. Kula tumbas 13 reyal. Gèn kula pabênan wontên griyanipun Ki Sôntadipa ing Krapakan bawah Sela. Ki Ônggalêsana bêkêl ing Krapakan utawi rencangipun tiyang alit i

2. Atur kawula pun Sôntadipa, tiyang ing Krapakan bawah Sela, kawula kadangu ing parentah pradata dalêm Surakarta inggih sayêktos kula wuninga gènipun tumbas kapal pun Dipajaya, 2 pun Kêrtajaya, dhatêng Ki Wiratruna Pandhoyok ing Wirasari, sabab agènipunanggènipun. pabênan wontên ing griya kula kawuningan lurah kula Ki Ônggalêsana, sakônca

--- 436 ---

kula tiyang alit. Katumbas 13 reyal. Namung sapunikapunika. atur kawula.

226. Sêrat atur kawula abdi dalêm pun Sutajaya, babêkêlipun kagungan dalêm siti dhusun ing Jumblêngan karya sajung, ing ngajêng dhèrèk Bêndara Kangjêng Pangeran Ariya Kusumadilaga, kaatura ing parentah agêng ing kantor nagari dalêm ing Surakarta Adiningra

Kawula nuwun ingkang kawula aturakên konjuk ing sangandhap sêpatu dalêm, bab anggèn kawula pepe wontên adi dalêm kaliwon rêdi Radèn Ngabèi Rêsadipraja ing Ngasinan. Amargi kawula dipun kaniaya, dipun jarah dipun rayah dhatêng Mas Rôngga Ranaprawira ing Pr

--- 437 ---

ngungsi dhatêng Prapat sakilèn Kikis. Griya kawula lajêng dipun lêbêti kajarah karayah, barang gêgadhahan kawula sami dipun pêndhêti dhatêng pun Bôngsamênggala sarencangipun têlas barang gadhahan kawula sêdaya, awêrni dhuwung sêtunggal dhapur sêngkêlat, mnyalangkung. wang. Waos kalih salandheyanipun prabot sami pêthakan, pangaos 8½ reyal. Lamêng sêtunggal pangaos 4 reyal, klasa bantal pinggan piring tatah pêthèl wadung pacul, sadaya pangaos 9 reyal, pantun saamêt pangaos 16 reyal, kadhêle satumbu agêng pangaos 4½ reya

Griya kawulkawula. têlas dipun bêsmèni sêdaya têltêlas. griya sêngkawan,sêkawan. wah ragangan griya sêtunggal, grigriya. sadaya pangaos 20 reyal. Wah gêgadhahan kawula pantun ingkang tasih wontên sabin ing nalika sêmêntênsêmantên. sawêg môngsa pantupantun. jêne, adat angsalipun pantun sabin kawula sajung punika sadaya kawan wêlas amêt. Lajêng kabêskup kadêrêpakên sêdaya dalah ingkang malih martiga botên kasukanan bagean patun.pantun. Nalika samantêngnsamantên. pantun saamêtipun pangaos nêmbêlanêmbêlas. reyal. Gugung pantun pangaos 224 reyal, reyal [re...]

--- 438 ---

[...yal] amitu likur wang, gugung gêgadhahan kawula sêdaya pangaos 312 reyal nyalangkung bêntêt wang langkung sajampêl sêka sêtangsul.

Saha tatênggan kawula siti sajung wau lajêng kapêndhêt kairas dhatêng Mas Rôngga Ranaprawira angantoangantos. sapriki, sêsanggèn kawula paopaos. mêdal jung 13 reyal ing dalêm sataun ngênêm likur wang kasanggi jung 20 reyal nigang dasa wang ing dalêm sataunipun, amawi bokti 100 rupiyah, dhatêng Mas Cakrasêmita patih ing Kusumadilagan, supadosupados. pêpêt nalar atur kawula ingkang katur Bêndara Kangjêng Pangeran Ariya Kusumadilaga, mênggah ing ngajêng sêrat atur kawula gugat sampun katur ing parentah pasoan mangu ing kapatihan, utawi ing pradata dalêm. Katampèn panjênênganipun Rahadèn Tumênggung Amonwongsal-wangsul (dan di tempat lain). kawula dèrèng kaparingan karampungan. Ngantos dumugi ing taun Alip punika botên kaparingan lêrês. Ingkang punika kawula atas botên suka botên trima, kawula suwun ing adil kang lêrês ingkang têrus ing ukum. Antukipun barang gêgadhahan kawula wau, ingkang kutusanipun. Mas Rôngga Ranaprawira wau, saha kalênggahan kawula kabêkêlan sitsiti. sajung ing Jumblêngan wau, wangsulipun dhatêng ing kawula malih, mêdala sangking ing panguwasanipun ing kangjêng tuwatuwan. residhèn ingkang anguwasani kantor pan nagari dalêm ing Surakarta Adiningrat.

--- 439 ---

Katur ing panjênênganipun Bêndara Kangjêng Rahadèn Tumênggu MakuprajaMangkupraja. Sênèn tanggal kaping 1 wulan Ramlan taun Alip 1771.

227. Sêrat, atur kawula pun Rêsasêntika dêmang siti dhusun ing Tèmpèlsari, karya tigang jung, ing ngajêng dhèrèk Bêndara Kangjêng Pangeran Bondhan. Kaatura ing sangandhap sêpatonipun Kangjêng Tuwan Risidhèn Arêtman ingkang nguwasani ing kantor pan nagari

Kawula nuwun ingkang kawula aturakên ing sangandhaping sêpatu kangjêng tuwan risidhèn, kawula dipun kaniaya dhatêng Mas Rôngga Ranapawira ing Prambonan. Bab gêgadhuhan kawula siti ing Tèmpèlsari tigang jung wau, amargi dhawuhing parentah kawula kasampiraksêratipun. [kasampi...]

--- 440 ---

[...rak] tumuntên ing dintên Sêtu tanggal kaping 3 Sapar taun Wawu ôngka 1769. Kawula kadhawahan parentah sangking Mas Rôngga Ranapawira kiyambak. Kawula botên kalilan anggarapakên sabin dhatêng tiyang sakilèn kikis. Atur kula sêndika, manawi sampun lêbar gadhu pu

Tumuntên ing wulan Mulud tunggil sataun Wawu, Mas Rôngga Ranapawira utusan mundhut ladosan kawula paos. Ingkang dipun utus sêtunggal Mas Nayadiwirya ing Jomboran, kalih Mas Rêjasêntona ing Garongan, kula inggih ngladosi yatra paos 24 rayalreyal. sarta mundhut sêsulih kawula lumêbêt garêbêg. Kula inggih ngladosi tiyang tiga, sosoran kawula babêkêl, awasta Ki Wôngsadrana, kalih pun Singadrana sami bêkêl tiyang alit sêtunggal, abêkta yatra lajêng dhèrèk Mas Rôngga Ranapawira lumêbêt garêbêg. Saantuk [Saan...]

--- 441 ---

[...tuk] aosipun pantun saamêt 25 reyal mitu likur wang, kaetang aosipun pantun tigang dasa amêt 810 reyal nyalangkung wang, gugung sadaya gêgadhahan kawula ingkang sami kapêndhêt Mas Rôngga Ranapawira aosipun pantun utawi yatra 943 reyalan nyalangkung wang, sasamRêjasêntana. dhawuhipun êmboh aku ora idhêp, lan ora nampani, arêp ora gadhuh amuamung. bumi têlung jung dakpundhut, banjur dakiras. Sabab koekowe (dan di tempat lain). wani-wani anggarapake sawah mênyang wong kulon kikis. Yèn koe ora trima apa sakarêpmu tak uja, mênyanga ing parentah pisan aku wis ora pêrduli mênyang koe, saiki lungaa sakbêkêlmu aku wis moh aja kasuwèn. Kawula lajêng mantuk angaturi prapat. Lajêng kawula pratelakakên dhatêng prapat. Sakdhawahipun Mas Rôngg

--- 442 ---

babêkêl. Lajêng dhatêng ing parentah, katur Bêndara Kangjêng Pangeran Bondhan, manawi kawula dipun kaniaya dhatêng Mas Rôngga Ranapawira, karsa dalêm lajêng utusan nimbali dhatêng Mas Rôngga Ranapawira ing Prambonan. Aturipun mopo, manawi kangjêng pangeraangundurakên. nalare Ki Rêsasêntika, inggih kawêdalna dhatêng dhusun punapa utusan, utawa kêrsa anjênêngi kiyambak, angantos katimbalan wangsal-wangsul, wontên i griya utawi sabên lumêbêt dhatêng ing nagari, aturipun tansah amopo kimawon. Angantos ing sakpunika kawula

Kasêrat Sênèn tanggal kaping 1 wulan Ramlan taun Alip ôngka 1771.

--- 443 ---

228. Sêrat Papriksan ing dhusun Ngangrang, kalih dhusun ing Suyudan.

Ing dintên Sênèn tanggal ping 6 wulan Sawal ing taun Alip ôngka 1771.

Kula Ngabèi Yudadikrama, Radèn Ngabèi Sutapradata, kanthi prayantun rêdi jajênêngipun Radèn Tumênggung Ronadirja ing Bayawangsul. Sami anglampahi ayahan dalêm titipariksa dhatêng siti dhusun ing Suyudan kalih siti dhusun ing Ngangrang, tanah ing Bayawangssatunggil-tunggil. Mênggah ingkang turkatur. ing ngandhap punika.

1. Atur kula Ki Sêntona, bêkêl dhusun ing Pêrbutan mônca sêkawan, kapêrnah kidul kilèn. Kula kapriksa ing parintah, ing nalika tanggal ping 27 wulan SèptabêrSèptèmbêr (dan di tempat lain). taun 1843 utawi tanggal ping 4 wulan Siyam ing taun Alip punika, Ki Tawijaya Bêkêl dhusun ing Ngangrang, kapandungan gadhahanipun maesa kathahipun tiga gudèl [gudè...]

--- 444 ---

[...l] kula inggih wuninga, mênggah wuninga kula sarêng wanci bangun ing dhusun Ngangrang wontên gêndhong, kula lajêng tandang, sarêng kula dhatêng dhusun ing Ngangrang kula pitakèn. Wangsulanipun Ki Tawijaya, mila kula ngungêlakên gêndhong, gadhahan kula maesaical. kabêkta pandung wau, kula inggih purun. Lajêng sami lumapahlumampah. sarêng dumugi dhusun ing Suyudan, kula kalih Ki Tawijaya sami kèndêl wontên griyanipun Ki Patramênggala, kula lajêng têbah nalar dhatêng Ki Patramênggala, kula kèn nitik dhatêng griyanipun Ki Citra tiyang jagal ing Suyudan, wau punapa mragat maesa, punapasatunggil. wanci gamêbêg. Kula lajêng wincantên.wicantên. Ki Patramênggala bêcik dititik malih sabab maesane Ki Tawijaya kang ical kapandungan tiga gudèl. Lajêng Ki Patramênggala wangsul malih. Botên dangu dhatêng, lajêng sanjang dhatêng kula, yèn griyanipun Ki Citrajagal wau wontên suku maesa kathahipun 12 iji,

--- 445 ---

wujudipun suku maesa 12 iji wau, mênggah wuninga kula namung sangking sanjangipun Ki Patramênggala kiyambak, saha Ki Tawijaya botên mawi pisaid dhatêng tiyang sisiti. dhusun ing Suyudan. Kula lajêng sami mantuk. Amung punika atur kula, kula purun nyanggi supaos imbaripun.

2. Atur kula Ki Sakrama, bêkêl dhusun ing Gêmpol, mônca sêkawan kapêrnah lèr. Kula kadangu ing parintah, ing nalika tanggal ping 27 Sèptabêr taun 1843 utawi tanggal ping 4 wulan Siyam taun Alip punika, Ki Tawijaya kapandungan gadhahanipun maesa kathahipun

Kalihdening gènipun nglacak maesa Ki Tawijaya wau, angsal titik utawi botên. Kula botên wuninga, amung punika atur kula, kula purun nyanggi supaos imbaripun.

3. Wah turipunaturipun. Ki Tadôngsa bêkêl dhusun ing Gêdhong, mônca sêkawan [sê...]

--- 446 ---

[...kawan] kapêrnah kilèn. Mênggah paturanipun sami kados paturanipun Ki Sakrama, kang sampun kasêbut ing ngajêng wau punika, saha purun nyanggi supaos imbaripun.

4. Atur kula Ki Wiradôngsa, tiyang alit dhusun ing Ngangrang, kula kapriksa ing parintah ing nalika tanggal ping 27 wulan Sèptabêr taun 1843 utawi tanggal ping 4 wulan Siyam taun Alip punika, lurah kula Ki Tawijaya, gadhahanipun maesa kathahipun tiga gudèwuninga. amung punika atur kula, atur kula punika têmên-têmên. Kula purun nyanggi supaos imbaripun, inggih lajêng kaimbar.

--- 447 ---

5. Wah aturipun Ki Singadôngsa.

6. Wah aturipun Ki Sadôngsa.

7. Aturipun Ki Sakêrta.

8. Wah aturipun Ki Sariya, tiyang sêkawan punika sami tiyang alit dhusun ing Ngangrang, mênggah paturanipun inggih sami kados paturanipun Ki Wiradôngsa kang sampun kasêsutkasêbut. ing ngajêng wau punika, saha sami purun nyanggi supaos imbaripun.

Ing dintên SlaSlasa. tanggal ping 7 têksih tugil wulan taunipun, kula saha sakônca sadaya lajêng sami titipariksa dhatêng siti dhusun ing Suyudan. Dhatêng griyanipun Ki Citra tiyang jagal dhusun ing Suyudan. Mênggah patrapipun inggih botên ewah kados anggèn kula titipriksa wo

1. Atur kula Mas Adiwirya bêkêl ing Banjarsari lèr, mônca sêkawan kapêrnah kilèn, kula kapriksa ing parintah, ing nalika tanggal kaping 27 wulan Sèptabêr bauntaun. 1843 utawi tanggal ping sêkawan wulan Siyam taun Alip punika, Ki Citra tiyang jagal dhusun ing Suyudan, kawêstanan mragad maesa kathahipun tiga gudèl. Kang

--- 448 ---

punika kula botên wuninga kalih kula kapriksa manawi griyanipun Ki Citrajagal wau wontên suku maesa, kathahipun 12 iji, kang punika kula botên uninga, tiga kula kapriksa manawi Ki Tawijaya bêkêl ing dhusun Ngangrang kalih Ki Sêntana bêkêl dhusun ing Pêrbu

2. Wah aturipun Dêmang Kramasari, ing dhusun Banjarsari mônca sêkawan kapêrnah kidul.

3. Wah aturipun Ki Sêcatruna, bêkêl dhusun ing Gênêng, mônca sêkawan kapêrnah wetan.

4. Wah aturipun Ki Wôngsa, bêkêl dhusun ing Karang, mônca sêkawan kapêrnah lèr.

5. Wah aturipun Ki Waridin, bêkêl dhusun ing Kiringan, mônca sêkawan kapêrnah kilèn.

6. Wah aturipun Ki Sadrana, bêkêl dhusun ing Kiringan.

7. Wah aturipun Ki Singadrana, bêkêl dhusun ing Kêbontimun, mônca sêkawan kapêrnah kilèn.

8. Wah aturipun Ki Wôngsawijaya, bêkêl dhusun ing Dhuwêt, mônca gangsal kapêrnah kidul.

Tiyang pitu punika paturanipun sami kados aturipun Ki

--- 449 ---

Sadiwirya kang sampun kasêbut ing ngajêng wau punika, saha sami purun nyanggi supaos imbaripun.

9. Atur kula Ki Nuryani, kaum dhusun ing Suyudan. Kula kapriksa ing parintah ing nalika tanggal ping 27 wulan Sèptabêr taun 1843 utawi tanggal kaping 4 wulan Siyam taun Alip punika, Ki Tawijaya bêkêl ing Ngangrang kalih Ki Sêntana, bêkêl dhusun ing Pêrbut

Kalih kula kapriksa Ki Citrajagal ing Suyudan, kawêstanan mragad maesa tiga gudèl. Kang punika botên. Sayêktos Ki Citra mragad maesa amung satugilsatunggil. jalêr agêng, sababasabab. ingkang mragad maesawamaesa. satugil wau kula, kula botên pitakèn ing panyubasipun,panumbasipun. uwiutawi. rêgènipun. Sarêng sampun kula pragad maesa wau, kula lajêng mantuk, amung punika atur kula, kula purun nyanggi supaos imbaripun.

10. Atur kula Ki Sêtrajaya, tukang kêlètipun Ki Citrajagal, kula kadangu ing parintah ing nalika tanggal ping 27

--- 450 ---

wulan Sèptabêr taun 1843 utawi tanggal ping 4 wulan Siyam taun Alip punika, kula kapriksa ing parintah Ki Citra kawêstanan mragad maesa tiga gudèl, kang punika botên sayêktos mragad maesa amung satugil jalêr agêng, maesa sangking gènipun tubastumbas (dan di tempat lain). Ki Wiryadrana, dhusun ing Patêran rêgi 16 rigit.ringgit. Gènipun tubas marêngi pêkênan Lêgi sontên. Sarêng Paing injing kapragad. Kula kang ngêlèti, kalih kula kapriksa griyanipun Ki Citra wontên tiyang nglacak maesa, kang punika kula botên wuninga, amung punika atur kula, kula purun nyanggi supaos imbaripun.

11. Atur kula Ki Wiradôngsa, kabayan dhusun ing Suyudan. Kula kapriksa ing parintah, ing nalika tanggal ping 27 wulan Sèptabêr taun 1843, utawi tanggal ping 4 wulan Siyam taun Alip punika, Ki Citrajagal ing Suyudan kawêstanan mragad maesa kathahipun tiga

--- 451 ---

12. Wah aturipun Ki Sêtrayuda,

13. Wah aturipun Ki Tijaya,

14. Wah aturipun Ki Soma,

15. Wah aturipun Ki Sawijaya,

16. Wah aturipun Ki Dipadrana, tiyang gangsal punika sami tiyang alit dhusun Suyudan. Mênggah paturanipun inggih sami kados paturanipun Ki Wiradôngsa, kang sampun kasêbut ing ngajêng punika, saha sami purun nyanggi supaos imbaripun inggih lajêng sami kaim

Atur kula Ki Patramênggala, panglampahipun Mas Dêmang Patrarêja ing Suyudan. Kula kapriksa ing parintah kala tanggal ping 27 wulan Sèptabêr taun 1843, utawi tanggal ping 4 wulan Siyam ing taun Alip punika, kula kadhatêngan Ki Tawijaya bêkêl ing dhusun NgaSêntana. Bêkêl dhusun ing Prabutan.Pêrbutan. Têmbungipun sami nglacak gadhahanipun maesa ical kapêndhêt ing pandung, kathahipun maesa tiga gudèl. Kula lajêng dipun kèn nitik dhatêng griyanipun Ki Citrajagal ing Suyudan. Kula inggih lumpahlumampah. sarêng kula dhatêng nglataripun Ki Citra, kula pitakèn dhatêng lare dolan anakipun Ki Citra, mau Ki Citra nyambêlèh kêbo apa sapi, wangsulanipun lare mragad maesa, kula lajêng wangsul mantuk. Kula wuningabotên wuninga. wujudipun ing maesa

--- 452 ---

kang dipun pragat wau, kula botên. Kula lajêng sanjang dhatêng Ki Tawijaya, kalih Ki Sêntana, sarêng sampun kula sanjangi Ki Tawijaya kalih Ki Sêntana lajêng sami mantuk. Botên mawi angyêktosakên dhatêng griyanipun Ki Citra piyambak, utawi pisaid inggih b

Kalihdene kula kawêstanan sanjang dhatêng Ki Tawijaya kalih Ki Sêntana, yèn griyanipun Ki Citra wontên suku maesa kathahipun 12 iji, kang punika kula botên.botên wuninga. Amung punika atur kula, purun kula nyanggi supaos imbaripun.

229. Ing dintên Sênèn kaping 13 wulan Sawal ing taun Alip ôngka 1771, kawula abdi dalêm kaliwon jawi lêbêt Radèn Ngabèi Rêjadipura, kalih Radèn Ngabèi Rêsanagara, ingkang sami anglampahi ayahan dalêm, ingandikakakên titipariksa kêkecon dhumatêng bêkêlipun

--- 453 ---

ing Sragèn Manggis. Ing sadhatêng kawula ing Gêbang inggih lajêng ngalêmpakakên sawarnènipun tiyang siti, atawiutawi (dan di tempat lain). prapat ingkang kalêrês mônca sakawan mônca gangsal, lajêng kawula dangu sangking satunggal-tugal,satunggal-tunggal. aturipun ing ngandhap punika.

Atur kawula Ki Dêmang Krêtamênggala ing Gêbang, dêmangipun Tuwan Barèti. Kawula kadangu ing parintah, ing dintên malêm Sêtu Pon kaping 4 wulan Sawal punika, kawula pinuju jagi griyanipun tuwan-tuwan kesah dhumatêng nagari, sarêng wanci satêngah kalih dalukapêrnah (dan di tempat lain). lèr sangking loji, kawula badhe tandang nyonyah botên suka, kawula lajêng ngungalakênngungêlakên. bêndhe, sarêng latu sampun sirêp kawula dipun kèn mariksa. Sarêng kula dumugi ingkang kabêsmèn wau, kalêrês bêkêlipun Tuwan Barèti awasta Ki Jayana, dene barang gadhahanipun ingkang kabêta ing kècu wau awarni maesa 4 iji, sarèhne kula dados kamisêpuh rincrencangipun. Tuwan Barèti sadaya, kula dipun lapuri dhumatêng Ki Jayana, badhe ngupadosi maesanipun ingkang kabêta kècu wau, nuntên Ki Jayana wuninga sarêng sadintên, maesanipun wontên Patoman sangking loji kaparnah kidul kilèn. Lajêng kula kèn giring srêtasêrta (dan di tempat lain). kula tumut piyambak ngêtêrakên [ngêtêrakê...]

--- 454 ---

[...n] mantuk dhatêng griyanipun Ki Jayana, kalihdene kula kadangu ing parintah, tiyang ingkang ngècu wau kula botên sumêrêp srêta botên anon mirêng, saha kula purun nyanggi imbar supaosipun, amung punika atur kawula.

Wah aturipun Ki Suranaga, bêkêl ing Larangan ingkang tumut jagi sarêng sêdalu, sami sêntona ing Gêbang.

2. Wah Ki Kramamênggala Gêbang,

3. Wah Ki Tadrona Gêbang,

4. Wah Kêrtamênggala Gêbang,

5. Wah Pamênggala Gêbang,

6. Wah Tirtawijaya Gêbang,

7. Wah Baurêsa Gêbang,

8. Wah Rêsasêmita Gêbang,

9. Wah Trunamênggala Gêbang,

10. Wah Trunadôngsa Gêbang,

11. Wah Cawijaya Gêbang,

12. Wah Mêrtadôngsa tiyang alit Gêbang,

13. Wah Naladôngsa tiyang alit Gêbang,

14. Wah Sêtradôngsa tiyang alit Gêbang,

15. Wah Martadipa tiyang alit Gêbang,

16. Wah Ki Rabika tiyang alit Gêbang,

17. Wah Tawijaya Gêbang,

18. Wah Jadipa tiyang alit Gêbang,

19. Wah Mêrtadôngsa tiyang alit Gêbang,

--- 455 ---

20. Wah Singajaya tiyang alit Gêbang,

21. Wah Sanagati tiyang alit Gêbang,

22. Wah Kartadôngsa Gêbang,

23. Wah Iratruna tiyang alit Gêbang,

24. Wah Kartajaya tiyang alit Gêbang,

25. Wah Sadipa tiyang alit Gêbang,

26. PrayawijayaWah Prayawijaya. tiyang alit Gêbang,

27. Wah Tamênggala tiyang alit Gêbang,

28. Wah Sadrana tiyang alit Gêbang,

29. Wah Kamdani kaum Gêbang,

30. Wah Pajaya tiyang alit Gêbang,

31. Wah Sêtrajaya tiyang alit Gêbang,

32. Wah Cadrana tiyang alit Gêbang,

33. Wah Suradipa tiyang alit Gêbang,

Aturipun tiyang 33 wau sami kados Ki Dêmang Krêtamênggala Gêbang, saha purun nyanggi imbar supaosipun.

Atur kawula Ki Jayana bêkêl ing Gêbang lèr, kawula kadangu ing parintah anggèn kula dipun kècu inggih yêtos, kala malêm Sêtu Pon kaping 4 wulan Sawal punika, wanci satêngah kalih dalu kula wuninga obor sangking kilèn griya lajêng bêdhah jaro. Sarêng lumêbambêsmi. griya kula kathahipun 4 iji,

--- 456 ---

kesahipun kècu wangsul margènipun malih, badhe mampir mêndhêt maesanipun rincangrencang. kula botên kenging. Lajêng dipun sênjata dhatêng anak kula, kècu malês sêrta bujêng dhatêng anak kula, dene gènipun nyanjata anak kula wau antawis angsal. Sawab enjingipun wontên rah kècèr, punika kula lajêng pisaitpisaid (dan di tempat lain). dhatêng prapat utawi kamisêpuh kula Ki Dêmang Krêtamênggala, mênggah pisait kula nalika ing dintên malêm Sêtu kaping 4 wulan Sawal punika, kula dipun kècu kenging barang gadhahan kula lajêng bêsmi griya ing ngandhap punika.

Griya wêlit limasan 1,

Griya lumbung wêlit sarotongan 1,

Griya pawon wêlit sarotongan 1,

Kandhang wêlit l,

Griya wêlit kampung 1.

Griya ingkang kabêsmi cacah molo gunggung 5 iji.

Warni yatra 13 rigit, wadung 1, tatah 1, arit 1, lêsung 1. Sirnaning wujutwujud (dan di tempat lain). têlas 50 rigit langkung 9 wang, sêrta wontên rah kècèr antawis sapêmbalang sangking pandugi kenging sênjata. Mênggah maesa kula 4 wau sampun mantuk, amargi kula padosi kapanggih wontên Patoman sakidul kilèn sangking loji, kula giring sarêng sadintên, dene

--- 457 ---

kawula botên sumêrap saha purun nyanggi imbar supaosipun, amung punika atur kawula.

1. Wah aturipun Ki Wiradrana tiyang alit ing Gêbang lèr.

2. Wah Ki Wiratika tiyang alit ing Tarik.

3. Wah Wirabahu tiyang alit Tarik ingkang badhe kapêndhêt maesanipun wau.

Tiyang 3 wau aturipun sami kados Ki Jayana, saha purun nyanggi imbar supaosipun.

Atur kawula Ki Mentasari, bêkêl ing Banaran, tumut Tuwan Brèti, prapat kaparnah wetan lêrês sangking Gêbang, kawula kadangu parintah, kala malêm Sêtu Pon kaping 4 wulan Sawal punika, Tuwan Barèti badhe dipun kècu sande, punika kawula botên sumêrêp. Mirêngingkang. badhe kobong, enjingipun kula wangsul dhatêng griyanipun Ki Jayana anggêmèni barangipun ingkang kobong wau, dene lêbêting kècu tilasipun mêdal sakilèn kori bêdhah jaro, sêrta wontên rah kècèr ing margi, barangipun ingkang kenging kècu, awarna yatra 13 rig [ri...]

--- 458 ---

[...g] ingkang ngècu Ki Jayana kalih ingkang ngraosi Tuwan Barèti, kawula botên sumêrap utawi botên anon mirêng, saha purun nyanggi imbar supaosipun.

Atur kawula Ki Singamarjaya, bêkêl ing Wunut wetan, mônca gangsal sangking Gêbang. Kawula kadangu ing-inging. parintah nalika Tuwan Brèti badhe dipun kècu, utawi Ki Jayana dipun kècu kula inggih botên sumêrap amargi têbih botên mirêng, sarêng injing Ki Sadita kêbayanipun Tuwan Brèti dhatêng griya kula, sanjang yèn Patoman wontên maesa lajêng dipun giring dhatêng

Wah aturipun Ki Sadita ing Wunut, Bêkêlipun Tuwan Brèti, aturipun sami kados Ki Singamarjaya Wunut saha purun nyanggi imbar supaosipun.

Atur kawula Ki Trunayuda bêkêl ing Jasêm, prapat kaparnah lèr sangking Gêbang, kawula kadangu parintah, kala Tuwan Brèti sande dipun kècu kawula botên sumêrap, sumêrêp kula griyanipun Ki Jayana sampun kabêsmèn. Ing malêm Sêtu Pon kaping 4 wulan Sawal puni [pu...]

--- 459 ---

[...ni] mirêng sênjata utawi gêntangan, kula lajêng tandang, sadhatêng kula kècu sampun kapanggih mundur, kula tandang griya kabêsmèn, sirêping latu kula mantuk. Enjingipun kula dipun undang prapatan dhatêng Ki Jayana, kula dipun kèn nampèni pisait, pisaidipun Kiwêlit. sarotongan 1, griya limasan wêlit 1, griya kampung wêlit 1, griya kandhang wêlit 1, pêndhapi limasan wêlit 1, cacah molo têlan 4 iji. Sirnaning wujut rêgi 50 rigit, dene lêbêtipun kècu tilasipun mêdal sakilèn griya bêdhah jaro, unduripun wangsul margènipukècunipun. tatu, sawab wontên rah kècèr antawis sapêmbalang. Kalihdene kawula kadangkadangu. ing parintah, bab tiyang durjana ingkang ngècu Ki Jayana, kawula botên sumêrêp, utawi botên anon amirêng, saha purun nyanggi imbar supaosipun.

Atur kawula Ki Wirasêmita, Bêkêl ing Jonggrangan mônca gangsal kaparnah lèr kilèn sangking Gêbang, kawula kadangu parintah kala Ki Jayana dipun kècu, kula botên sumêrêp sêrta botên anon mirêng, saha purun nyanggi imbar supaosipun.

--- 460 ---

Tiyang sadaya wau, inggih sampun sami kawula trapi imbar supaosipun.

230. Aturipun Kêrtadôngsa Sakancanipun ing Bantar.

Punika cacahipun tiyang siti dhusun ing Bantar, bawahipun Mas Dêmang Tirtamênggala ing Bêton, ing ngandhap punika.

1. Ki Krêtadôngsa,

2. Ki Wiradôngsa,

3. Ki Sêtradrana,

4. Ki Sutadrana,

5. Ki Sêtramênggala,

6. Ki Tatruna,

7. Ki Krêmênggala,Krêtamênggala.

8. Ki Sawijaya,

9. Ki Singamênggala,

10. Ki Singadrana,

11. Ki Jayakrêsa,

12. Ki Ranajaya,

13. Nyai Sadôngsa rôndha,

14. Nyai Tayuda rôndha,

15. Nyai Naladôngsa rôndha,

--- 461 ---

Ing dintên Jumungah tanggal kaping 17 wulan Sawal taun Alip oka 1771.

Atur kawula Ki Krêtadôngsa, griya kawula ing Gêmantang kawula kadangu ing parentah, tiyang ingkang pêjah ing siti dhusun ing Kêmbu, bawah Mangkunagaran, kang awasta Kramajaya, mênggah pajahipunpêjahipun. kacidra ing sênjata, wontên ing griyanipun ing Kêmbu utawi yèn pêjahipun sangking gènipun ngècu ing Gêbang lèr, punika atur kawula yêtosipunyêktosipun. dipun cidra, kawula inggih botên sumêrêp. Yêtos gènipun ngècu pêjah kula inggih botên sumrêrêm.sumêrêp. Sabab griya kula Gêmantang sangking Kêmbu têmbih, atur kawula punika têmên-têmên kawula purun angurêbi ibarimbar (dan di tempat lain). supaosipun.

Wah aturipun tiyang jalêr sêtri sadaya kawan wêlas kang kasêbut ing ngigil punika, aturipun sami kadosdene aturipun Ki Krêtadôngsa, kang sampun kasêbut ing ngigil punika. Saha têmên-têmên purun ngurêmbingurêbi. ibar supaosipun.

231. Atur sêmbah kawula Radèn Tumênggung Ranadirja, kalih Radèn Ngabèi Singadipura ingkang sawêg amakili Radèn Tumênggung Singaranu, tiga Mas Riya Singasêntika ing Bayalali, kaaturkatur. Bêndara Kangjêng Rahadèn Adipati Sasra Adiningrat.

--- 462 ---

Wiyosipun, kawula sampun anampèni sêrat dhawah dalêm ingkang têrang saudara dalêm Kangjêng Tuwan Kristiyan Lodhêwik Arêtman, ridêr sangking ing Nèdêrlansêleyo, risidhèn ing Surakarta Adiningrat, ingkang katitimangsan ing Surakarta kaping 16 wulan Sawal inakengkenan (dan di tempat lain). nitipariksa dhumatêng siti dhusun ing Karangpoh, gadhuhanipun Mas Ngabèi Jayawêdana, ingkang cakêt siti dhusun ing Jatosnèm, utawi ing Jungkare, wontên tiyang purun-purun angêdêgakên pakêplekan, sangking pangajanipun Mas Ngabèi Jayawêdana, utawi bawah kawadat. angêdêgakên pakêplekan wau, inggih kawula ladosakên sarêng kalihan sêrat aturan kawula punika.

--- 463 ---

Sinêrat ing Bayalali tanggal kaping 1 wulan Dulkangidah ing taun Alip ôngka 1771.

232. Ing dintên Sêtu tanggal kaping 3 wulan Dulkangidah ing taun Alip ôngka 1771, atur kawula Nurkaiman, babêkêl siti dhusun ing Karangpoh bawah ing Bayalali, lajêng dhèrèk Kyai Sêtrakarya, kêbayan Gêladhag. Kawula kadangu ing parentah pasowan mangu kapat

Atur kawula Nurkaiman, kawula kadangu ingkang wau ngêdêgakên pakêplekan inggih sayêtos.sayêktos. Mênggah gèn kawula bibarakên pakêplekan wau sampun lami, mila kawula ngêdêgakên pakêplekan ingkang wau kawula margi sangking pirukun kalih dêmang kuli ing Klathèn, utawi ing Bayawangsul. Mênawi wontên barangipun kangjêng guphrêmèlguprêmèn. langkung ing Jatosênèm, mundhut kapal tundhan utawi kuli minggat, rêmbatan putung tangsul pêdhot. Kawula ingkang nyanggi ngupadosakên lintonipun. Punapadene mênawi wontên tuwan-tuwan langkung kêdalon sipêng ing Jatosênèm, pambaurêksanipun inggih kawula pi

--- 464 ---

kuli sapanunggilinipunsapanunggilanipun. punika inggih kèndêl. Botên sagêd yèn angladosana malih, amung punika atur kawula.

233. Atur kawula pun Wôngsadipa, pangindhung ing Sangkrah, konjuk saandhaping sêpatunipun Kangjêng Tuwan Arêtman, ridêr residhèn ing Surakarta Adiningrat. Ingkang kawula aturakên ingkang wau kawula sampun saos unjuk kawrat ing sêrat kaping kalih, katur indalêm. Surakarta, kawula dèrèng ngantos kaparingan dhawah karampungan, ing mangke kawula anuwun karampungan, wondening ingkang kawula suwun atur kawula ing ngandhap punika.

Kala wulan Sawal ing taun Jimakir oka 1770, kawula umbal babêrah katimbalan ing Tuwan Hèldhên ing dhusun Tarik, ingandikakakên bêkta kagunganipun kopi, kathahipun 590 karung, satunggil-tunggilipun karung isi 1 dhacin, ingandikakakên bêkta dhumatêng Surapr [Su...]

--- 465 ---

[...rapr] ingandikakakên nyuwun dhumatêng Tuwan Plèngsêr ing Surapringga, lajêng kopi wau kawula bêkta kawrat ing baita, sarêng kawula dumugi Surapringga, kopi sadaya wau kawula aturakên katampèn Tuwan Plèngsêr, kawula lajêng nyuwun bayar bêrahan wau botên kaparingsamantên (dan di tempat lain). wau kala pambêkta kawula wontên ing margi asangêt-sangêt rumêksa kawula, botên wontên ingkang risak karungipun, botên ewah dodomanipun,dondomanipun. mênggah pêjahipun kopi 11 dhacin wau, kawula botên sumêrêp botên mêndhêt, awit kala kawula anampèni kopi sumantên wau saking pitadosipun Tuwan Hèldhên, sampun kawadhahan karung sampun kadodoman sadaya, wontên satunggil karung risak sangking Tarik mila, sa

--- 466 ---

bêrahan kirang 250 rupiyah nyadasa wang wau, ingkang taksih wontên ing Tuwan Hèldhên, kawula suwun dhumatêngipun ing kawula, mêdala sangking panguwasanipun ing kangjêng parentah agêng kantor, kangjêng tuwatuwan. residhèn ingkang manawi pêjahipun kopi 11 dhacin wau, alitipun kawula êlong agêngipun kawula colong botên. Kawula purun anyanggi supaos imbaripun, atur kawula têmên-têmên.

Katur ing dintên Sênèn kaping 12 wulan DilkangidahDulkangidah. ing taun Alip oka 1771.

--- 467 ---

INHOUD.

1. Contract van den Soesoehoenan van Soerakarta, Pakoe-Boewånå den IVden, met het Engelsche Gouvernement, van den 4den (moet zijn den 1sten) Augustus, 1812. bladz. 1.

2. Brief van den Soesoehoenan van Soerakarta, Pakoe-Boewånå den IVden, aan den Sultan van Djokjokarta, Amengkoe-Boewånå den IVden, gedagteekend den 19den Roewah van het jaar 1744, volgens de Javaansche jaartelling ... 12.

3. Dezelfde aan denzelfden. 21 Roewah, 1744 ... 14.

4. Dezelfde aan denzelfden. 28 Sawal, 1744 ... 15.

5. Dezelfde aan denzelfden. 3 Doelkangidah, 1744 ... 16.

6. Dezelfde aan denzelfden. 18 Besar, 1744 ... 18.

7. Dezelfde aan denzelfden. 4 Moeloed, 1746 ... 19.

8. Pachtbrief van den Rijksbestierder van Soerakarta Såstrå-diningrat voor den Chinees Babah Tjaho-sing. 9 Sawal, 1747 ... 21.

9. De Ratoe Kantjana van Soerakarta aan haar jongeren broeder Pangeran Adipati Mangkoe-adiningrat van Pamakassan. 28 Sawal, 1747 ... 23.

10. Proclamatie van den Heer Resident van Soerakarta, den Luitenant-Kolonel Nahuijs, bij de plegtige verheffing van Pangeran Aria Praboe-Prang-Wedana tot den titel van Pangeran Adipati Aria Mangkoe-Nagara ... 24.

11. De Kroonprins van Soerakarta aan den Sultan Amengkoe-Boewana den IV den 23 Besar, 1747 ... 27.

12. Beright van Pangeran Adipati Aria Mangkoe-Nagara aan den Heer Luit. Kolonel Nahuijs, over eenige omstandig-heden van het overlijden van den Soesoehoenan Pakoe-Boewana den IV den, zonder dagteekening ... 29.

--- 468 ---

13. Verheffing van den Kroonprins van Soerakarta tot Soesoehoenan met den titel van Pakoe-Boewana den V den, 10 Oct. 1820, of 1 Soera, 1748 ... bl. 32. Was geteekend: De Resident van Soerakarta, Luit.Kolonel Nahuijs, en de Asst. Resident van Soerakarta, L

14. Proclamatie tot plegtige bevestiging van voornoemde verheffing door Heeren Commissarissen van wege den Gouverneur-Generaal. 31 Oct.1820 ... 34. Was geteekend: Luit. Kolonel Nahuijs, P. Merkus, en Van Lawick van Pabst.

15. Akte van verband, gepasseerd door Soesoehoenan Pakoe-Boewana den IV den. 31 Oct.1820, of 23 Soera, 1748 ... 35. Onder stond: Wij ondergeteekende Commissarissen door het Gouvernement benoemd, om bij de bevestiging van Zijne Hoogheid den Soesoehoenan Pa

16. De Soesoehoenan Pakoe-Boewana de IV de aan Sultan Tjakra-adiningrat van Madura. 1 Sapar, 1748 ... 38.

17. De Ratoe-ageng van Soerakarta aan haar jongeren broeder Aria Tjakra-adiningrat.22 Sawal,1748 ... 40.

18. Dezelfde aan haar jongeren broeder, den Pangeran Adipati Mangkoe-adiningrat van Pamekassan.30 Doelkangidah,1748 ... 41.

19. Pachtbrief van den Soesoehoenan Pakoe-Boewana den V den, voor den Chinees Babah Ke.8 Rabingoelawal, 1749 ... 43.

--- 469 ---

20. Pachtbrief van denzelfden voor denzelfden.22 Rabingoelawal,1749 ... bl.45.

21. Pachtbrief van Kjai Ngabehi Djaja-pratjeka, voor Babah Nganten-Tjinohan.27 Rabingoelakir,1749 ... 47.

22. Verzoekscrift van den Pangeran Pakoe-alam, aan den Luit. Kolonel Nahuijs. 5 Djoemadilawal,1749 ... 49.

23. Pachtbrief van den Soesoehoenan Pakoe-Boewana den V den voor Babah Hong-ke, 19 Djoemadilawal,1749 ... 50.

24. De Chinezen van Djana aan den Heer Resident van Soerakarta en van Djokjokarta. 20 Djoemadilakir, 1749 ... 52. Het oorspronklijke is onderteekend door een aantal Chinezen, gedeeltelijk door Chinesche handteekeningen, gedeeltelijk door Tjaps of zegels.

25. Pachtbrief van Raden Ngabehi Poerwa-koesoema, voor Babah Kwik-masing. 25 Djoemadilakir,1749 ... 53.

26. Openbrief van den Soesoehoenan, voor Ngabehi Soemadirdja: aanstelling tot Wedana met den titel en naam van Raden Toemenggoeng Djaja-nagara, zonder dagteekening ... 55.

27. Openbrief van den Soesoehoenan, voor koeda-nirmala:aanstelling tot Kaliwon met den titel en naam van Raden Ngabehi Wongsa-nagara, zonder dagteekening ... 57.

28. Openbrief van den Soesoehoenan, voor Mas Ngabehi Pradja-widjaja:aanstelling tot Panewoe,zonder dagteekening ... 59.

29. Openbrief van den Soesoehoenan,voor Ngabehi Wongsadiwirja:aanstelling tot Mantri,zonder dagteekening ... 60.

30. Verzoekschrief van Pangeran Adipati Arja Amengkoe-nagara aan den Heer Luit. Kolonel Nahuijs, Resident van Soerakarta, zonder dagteekening,maar ontvangen in Maart,1822 ... 61.

31. Openbrief van Pangeran Aria Belater,voor Kreta-diwirja:aanstelling tot Demang.8 Roewah,1749 ... 64.

32. De Pangeran Angabehi aan Raden Mas Arja koesoemaningrat.6 Besar,1749 ... 66.

33. De Soesoehoenan aan denzelfden.1 Moekaram,1750 ... 67.

34. De Soesoehoenan aan den Gouverneur-Generaal Baron van der Capellen.10 Rabingoelakir,1750 ... 68.

36. De Rijksbestierder Sasra-diningrat aan den Heer Mac Gillavry, Resident van Soerakarta.1 Soera 1751 ... bl.72. [bl....]

--- 470 ---

[...72.]

37. Pangeran Aria Boemi-nata aan den Sultan Amengkoe-Boewana den V den 9 Moekaram,1751 ... 74.

38. De Soesoehoenan Pakoe-Boewana de IV de aan den Sultan Amengkoe-Boewana den VI den.11 Moekaram,1751 ... 75.

39. Dezelfde aan den Gouverneur-Generaal Baron van der Capellen.23 Moekaram 1751 ... 77.

40. Pangeran Aria Boemi-nata aan Pangeran Aria Mangkoe-boemi.23 Sapar,1751 ... 80.

41. De Soesoehoenan Pakoe-Boewana de VI de aan denzelfden.24 Sapar,1751 ... 86.

42. Dezelfde aan den Gouverneur-Generaal Baron van der Capellen.6 Djoemadilawal,1751 ... 88.

43. Dezelfde aan den Sultan Amengkoe-Boewana den V den.12 Djoemadilakir,1751 ... 90.

44. Dezelfde aan denzelfden.28 Djoemadilakir,1751 ... 92.

45. Dezelfde aan Pangeran Aria Mangkoe-boemi.24 Redjep,1751 ... 93.

46. Kangdjeng Goesti Pangeran Arja Poera-baja aan Sultan Tjakraningrat van Madura.20 Ramelan,1751 ... 98.

47. Dezelfde aan den Pangeran Adipati Mangkoe-adiningrat van Pamekassan.21 Ramelan,1751 ... 98.

48. Dezelfde aan den Sultan Amengkoe-Boewana den V den.21 Besar,1751 ... 99.

49. De Soesoehoenan Pakoe-Boewana de VI de, aan den Gouverneur-Generaal Baron Van der Capellen.24 Sapar,1752 ... 101.

50. De Heer Mac Gillavriy, Resident van Soerakarta, aan Mas Toemenggoeng Rana-dirdja te Baja-lali,10 Januarij,1825 ... 102.

51. Magtbrief van de Raden-Toemenggoeng's Merta-laja en Wirja-koesoema aan Toemenggoeng Prawira-digdaja.1 Soera,1753 ... 103.

52. Mas Rongga Warsita aan den Heer Secretaris Cornets de Groot.10 Moekaram,1753 ... 104.

53. Raden Toemenggoeng Brata-diningrat van Banjoe-mas aan den Raden Adipati Sasra-diningrat.20 Djoemadilakir,1753 ... 105.

--- 471 ---

54. De Heer Mac Gillavry, Resident van Soerakarta, aan denzelfden.18 Jan.1826 ... bl.109.

55. Dezelfde aan denzelfden.18 Jan.1826 ... 111.

56. Dezelfde aan den Soesoehoenan Pakoe-Boewana den VI den.18 Jan.1826 ... 112.

57. De Soesoehoenan Pakoe-Boewana de VI de aan den Commissaris Generaal Burggraaf du Bus de Gisignies.12 Redjep,1753 ... 114.

58. Oorlogsrapport van Raden Toemenggoeng Joeda-nagara aan den Raden Adipati Sasra-diningrat.18 Siam,1753 ... 117.

59. De Soesoehoenan Pakoe-Boewana de VI de aan den Luit. Gouverneur-Generaal Merkus de Kock.19 Siam,1753 ... 119.

60. Raden Rongga Prawira-sentika aan den Heer mac Gillavry, Resident van Soerakarta.24 Ramelan,1753 ... 123.

61. Bevelschrift van den Heer Mac Gillavry, Resident van Soerakarta, en den Rijksbestierder Sasara-diningrat, aan de hoofden en ingezetenen van de desa Kalak.17 Julij,1826,of 12 Besar,1753 ... 124.

62. Oorlogsrapport van Kjai Pontja-Prabawa, aan den Kapitein Ngabehi Djaja-pranata. Sapar,1754 ... 125.

63. Kangdjeng Pangeran Aria Adi-Nagara aan den Heer Van Vlissingen, Opziener te Patjitan. 6 Sawal,1754 ... 127. Het zegel midden boven den brief is dat van den Resident van Soerakarta, ten bewijze, dat de brief door hem gezien was, gelijk ook op den kant

64. Dezelfde aan denzelfden. 3 Doelkangidah,1754 ... 129. De zegels zijn dezelfde als die op den vorigen brief.

65. Dezelfde aan denzelfden. 7 Doelkangidah,1754 ... 130.

66. Dezelfde aan denzelfden. 27 Doelkangidah, 1754 ... 131.

67. Raden Ngabehi Sindoe-sastra aan Mas Toemenggoeng Djaga-karja. 28 Doelkangidah, 1754 ... 133.

68. Adres van Ngabehi Sonta-prawira aan Pangeran Adipati Arja Amangkoe-nagara. 3 Besar, 1754 ... 135.

69. Zeven stukken betrekkelijk een regtsgedhing van een Chineschen pachter Babah Sim Gam-pang, tegen den Demang Bradja-kartika, gevoerd in de maanden Doelkangidah en Besar, 1754 ... 137.

--- 472 ---

70. Pangeran Arja Nata-poera aan den Heer Van Vlissingen.28 Besar,1754 ... 147.

71. Raden Mas Aria Prawira-brata aan denzelfden.15 Soera,1755 ... 149.

72. Adres van Pangeran Aria Adi-nagara aan den Heer Kolonel Nahuijs, Resident van Soerakarta. 23 Sapar,1755 ... 150.

73. Pangeran Majoor Aria Tjakra-diningrat aan denzelfden, met een tweeden brief, als Naschrift, daarbij. 4 Rabingoelakir,1755 ... 152.

74. Oorlogsrapport van Kangdjeng Goesti Pangeran Adipati Aria Koesoema-joeda aan denzelfden. 19 Djoemadilawal,1755 ... 155.

75. Raden Mas Aria Prawira-brata aan den Heer Van Vlissingen. 5 Djoemadilakir,1755 ... 162.

76. Pangeran Rongga Arja Prawira-adiningrat van Madioen aan denzelfden. 7 Djoemadialkir,1755 ... 163.

77. Dezelfde aan denzelfden. 8 Djoemadilakir,1755 ... 164.

78. Raden Mas Aria Prawira-brata van Pana-raga aan denzelfden. 13 Djoemadilakir,1755 ... 166.

79. Dezelfde aan denzelfden. 19 Djoemadilakir,1755 ... 168.

80. Pangeran Majoor Aria Tjakra-diningrat van Kadiri aan den Luitenant Gouverneur-Generaal Merkus de Kock, 3 Redjeb,1755 ... 169.

81. Regterlijke uitspraak van Panembahan Boemi-nata. 21 Redjen, 1755 ... 170.

82. Klag van Troena-joeda, zonder dagteekening ... 171.

83. Pangeran Majoor Aria Tjakra-diningrat van Kadiri aan den Luitenant Gouverneur-Generaal Merkus de Kock. 22 Redjeb,1755 ... 173.

84. Bevelschrift van Kangdjeng Goesti Pangeran Adipati Angabehi aan den Demang Karta-soedira. 23 Redjeb,1755 ... 174.

85. Raden Mas Aria Prawira-brata van Pana-raga aan den Heer Van Vlissingen. 24 Redjeb,1755 ... 174.

86. Dezelfde aan denzelfden. 6 Roewah,1755 ... 175.

87. Pangeran Rongga Arja Prawira-diningrat van Madioen aan den Heer Kolonel Nahuijs. 6 Roewah,1755 ... 176.

88. Raden Rongga Diwirja, aan den Heer Van Vlissingen. 7 Roewah,1755 ... 178.

89. Verzoekschrift van Raden Mas Ria Lemboe-sari aan den

--- 473 ---

Heer Kolonel Nahuijs; zonder dagteekening, doch uit de eerste helft van de maand Roewah,1755 ... bl.180.

90. Raden Toemenggoeng Arja Sasra-diningrat aan den Heer P.H.baron van Lawick van Pabst, Resident van Samarang;met een Naschrift. 25 Roewah,1755 ... 182.

91. Dezelfde aan denzelfden; met een Naschrift. 25 Roewah, 1755 ... 182.

92. Brief aan Mas Ngabehi Awirakrama van zijn vrouw. 29 Roewah,1755 ... 185.

93. Pangeran Rongga Arja Prawira-diningrat aan den Rijksbestierder Sasra-diningrat. 29 Roewah,1755 ... 186.

94. De Pangeran Adipati Aria Koesoema-joeda aan den Luitenant Gouverneur-Generaal Merkus de Kock. 14 Siam,1755 ... 187.

95. Raden Toemenggoeng Sasra-koesoema aan den Heer Kolonel Nahuijs 9 Sawal,1755 ... 189.

96. Pangeran Rongga Arja Prawira-diningrat aan denselfden.13 Sawal,1755 ... 191.

97. Dezelfde aan denzelfden. 28 Sawal,1755 ... 194. Bijlage: Raden Toemenggoeng Sasra-koesoema aan Pangeran Rongga Arja Prawira-diningrat. 24 Sawal,1755 ... 195.

98. Dezelfde aan denzelfden. 28 Sawal,1755 ... 197.

99. Dezelfde aan denzelfden. 30 Sawal,1755 ... 199.

100. Ontwerp van vertaling van het antwoord van den Heer Kolonel Nahuijs op de twee voorgaande brieven. 22 Mei,1828 ... 204.

101. Pangeran Rongga Arja Prawira-diningrat aan den Heer Kolonel Nahuijs. 30 Sawal,1755 ... 202.

102. Raden Toemenggoeng Sasra-nagara aan denzelfden.15 Mei,1828 ... 204.

103. Ontwerp van vertaling van het antwoord van den Heer Kolonel Nahuijs op den voorgaanden. 22 Mei,1828 ... 206.

104. Pangeran Rongga Arja Prawira-diningrat aan den Heer Kolonel Nahuijs. 10 Doelkangidah,1755 ... 208.

Bijl.1: Raden Toemenggoeng Sasra-koesoema aan Pangeran Rongga Aria Prawira-diningrat. 29 Ramelan,1755 ... 212.

Bijl.2: Raden Toemenggoeng Pringga-koesoema

--- 474 ---

aan Raden Toemenggoeng Sasra -koesoema. 25 Siam,1755 ... bl.214.

Bijl.3: Raden Toemenggoeng Mangoen-dirana aan denzelfden. 27 Ramelan,1755 ... 215.

Bijl.4: Raden Toemenggoeng Sasra-koesoema aan Pangeran Rongga Aria Prawira-diningrat. 29 Ramelan,1755 ... 116.

Bijl.5: Raden Toemenggoeng Pringga-koesoema aan Raden Toemenggoeng Sasra-koesoema. 19 Sawal,1755 ... 217.

Bijl 6: Raden Toemenggoeng Mangoen-dirana aan denzelfden.10 Sawal,1755 ... 218.

Bijl 7: Dezelfde aan Pangeran Rongga Aria Prawira-diningrat. 20 Sawal,1755 ... 218.

Bijl 8: Raden Toemenggoeng Sasra-koesoema aan denzelfden; 6 Sela,1755;met een klein briefje als Naschrift,12 Sela,1755 ... 220.

Bijl 9: Raden Toemenggoeng Pringga-koesoema aan Raden Toemenggoeng Sasra-koesoema. 3 Sela, 1755 ... 221.

Bijl 10: Raden Toemenggoeng Mangoen-dirana aan denzelfden. 4 Sela,1755 ... 222.

Bijl 11: Raden Toemenggoeng Pringga-koesoema aan Pangeran Rongga Aria Prawira-diningrat. 3 Sela,1755 ... 223.

Bijl 12: Raden Toemenggoeng Mangoen-dirana aan denzelfden. 4 Sela,1755 ... 224.

Bijl 13: De Heer Kapitein De Munck aan Pangeran Rongga Arja Prawira-diningrat. 2 Sela,1755 ... 224.

Bijl 14: Raden Toemenggoeng Soema-dipoera aan denzelfden; zonder dagteekening ... 225.

105. Ontwerp van een translaat van een brief van den Heer Kolonel Nahuijs aan Raden Toemenggoeng Pringga-koesoema. 26 Mei,1828 ... 227.

106. Ontwerp van vertaling van het antwoord van den Heer Kolonel Nahuijs aan Pangeran Rongga Aria Prawira-diningrat op no.104. 28 Mei,1828 ... 228.

107. Pangeran Rongga Arja Prawira-diningrat aan den Heer Kolonel Nahuijs. 19 Sela,1755 ... 231. Nijlage: Afschrift van een brief van denzelfden aan

--- 475 ---

Raden Toemenggoeng Pringga-koesoema, zonder dagteekening ... bl.232.

108. Raden Toemenggoeng Sasra-nagara aan den Heer Kolonel Nahuijs. 2 Junij,1828 ... 234.

109. Sasra-diwirja aan den Heer Kolonel Nahuijs. 2 Junij,1828 ... 237.

110. Ontwerp van vertaling van een brief van den Heer Kolonel Nahuijs aan Pangeran Rongga Aria Prawira-diningrat. 3 Junij, 1828 ... 239.

111. Ontwerp van vertaling van een brief van denzelfden aan Raden Toemenggoeng Pringga-koesoema. 3 Junij,1828 ... 240.

112. Ontwerp van vertaling van een brief van denzelfden aan Pangeran Rongga Aria Prawira-diningrat. 20 Junij,1828 ... 242.

113. Verzoek van Kerta-pradja aan den Heer Gericke. 24 Doelkangidah,1755 ... 243.

114. Ontwerp van vertaling van een brief van den Heer Kolonel Nahuijs aan Raden Rongga Prawira-sentika. 9 Julij,1828 ... 243.

115. Antwoord van Raden Rongga Prawira-sentika; met eene Bijlage. 3 Soera,1756 ... 244.

116. Ontwerp van vertaling van een brief van den Heer Kolonel Nahuijs aan Pangeran Rongga Aria Prawira-diningrat. 18 Julij,1828 ... 249.

117. Opgaaf van Pangeran Arja Adi-nagara. 10 Soera,1756 ... 251. Bijlage: Pachtbrief van denzelfden voor den Heer Kuhlo.27 Besar,1755 ... 255.

118. Sasra-diwirja aan den Heer Kolonel Nahuijs. 24Julij,1828 ... 256.

119. Raden Toemenggoeng Sasra-nagara aan denzelfden.1 Aug.1828 ... 258. Bijlage: Tabel van den staat der landen van Magetan en Goranggareng ... 260.

120. Een bevelschrift,tot reispas, van Pangeran Adipati Arja Amangkoe-negara. 25 Soera,1756 ... 268. Het zegel boven den pas is dat van den Resident van Soerakarta.

121. De Pangeran Aria Mataram aan den Heer Kolonel Nahuijs. 26 Soera,1756 ... 269.

--- 476 ---

122. Dezelfde aan denzelfden. 1 Soera (lees Sapar),1756 ... bl.272.

123. Sonta-redja aan Raden Toemenggoeng Sindoe-negara;met een brief van Raden Ngabdoellah Adipati Banoe-redja aan denzelfden. 9 Moeloed,1756 ... 275.

124. Pangeran Aria Pamot aan den Heer Kolonel Nahuijs, 3 Djoemadilawal,1756 ... 275.

125. Pangeran Rongga Arja Prawira-diningrat aan den Heer Kolonel Nahuijs. 7 Radjab,1756 ... 276. Bijlage: Een Nawala van Sultan Amengkoe-Boewana V voor Sasra-negara. 2 Djoemadilawal,1756 ... 278.

126. De Pangeran Adipati Arja Amangkoe-negara aan den Heer Kolonel Nahuijs. 9 Redjep,1756 ... 280. Bijlage: Adres van Tjakra-widjaja aan den Pangeran Adipati Arja Amangkoe-negara ... 281.

127. Berigt van Pontja-widjaja,afgezant van Tjakra-widjaja aan den Pangeran Adipati Arja Amangkoe-negara;zonder dagteekening,maar over een zaak, voorgevallen in de maand Redjep,1756 ... 282.

128. Verzoekschrift van Amad-dalem Sapingi aan den Heer Kolonel Nahuijs. 5 Roewah,1756 ... 284.

129. Verzoekschrift van den Toemenggoeng Nata-widjaja aan denzelfden. 8 Roewah,1756 ... 285.

130. Raden Toemenggoeng Sasra-koesoema aan denzelfden.11 Sawal,1756 ... 287.

131. Raden Mas Aria Prawira-brata aan den Heer Gericke.15 Sawal,1756 ... 288.

132. Bevelschrift van den Pangeran Adipati Aria Amangkoe-negara,totreispas voor den Heer Carl Gericke.16 Sawal,1756 ... 289.

133. Pangeran Majoor Aria Tjakra-diningrat aan den Heer Kolonel Nahuijs.23 Sawal,1756 ... 290. Bijlage: Een Maleische brief van Kap.Beuclin aan den Pangeran van Kadiri.26 Maart,1829 ... 292.

134. Raden Toemenggoeng Brata-wirja aan den Heer Fredriks.16 Doelkangidah,1756 ... 293.

135. Raden Ngabehi Rana-pringga aan denzelfden.17 Sela,1756 ... 293.

136. Berigt van Kapitein Troena-dipoera aan den Pangeran Adipati Arja Amangkoe-nagara;zonder dagteekening,

--- 477 ---

maar uit de laatste helft der maand Doelkangidah,1756 ... bl.294.

137. Pangeran Majoor Aria Tjakra-diningrat aan den Heer Kolonel Nahuijs.3 Besar,1756 ... 296.

138. De Raden Adipati Sasra-diningrat aan den Heer Gericke. 9 Besar,1756 ... 297.

139. Raden Toemenggoeng Brata-wirja aan denzelfden. 11 Besar,1756 ... 299.

140. De Toemenggoeng Setja-diningrat aan den Heer Kolonel Nahuijs. 18 Besar,1756 ... 300.

141. Raden Mas Aria Prawira-brata aan den Heer Kolonel Nahuijs. 23 Besar,1756 ... 301.

142. (*)§ Dit stuk is bij vergissing hier geplaatst. Het moet zijn no.134. Oorlogsrapport van 3 Mei, of 29 Sawal,1756 ... 302.

143. De Luitenant-Generaal de Kock aan den Pangeran Adipati Aria Mangkoe-nagara.23 Julij,1829 ... 302

144. Raden Mas Aria Prawira-brata aan den Heer Gericke. 1 Sapar,1757 ... 304.

145. Dezelfde aan denzelfden.11 Moeloed,1757 ... 305.

146. Dezelfde aan denzelfden.7 Djoemadilawal,1757 ... 305.

147. Antwoord van den Heer Gericke op den vorigen. 7 Djoemadilawal,1757 ... 306.

148. De Heer Gericke aan Kjahi Chasan-Besari.14 Djoemadilawal 1757 ... 307.

149. Raden Mas Aria Prawira-brata aan den Heer Gericke,21 Djoemadilawal,1757 ... 307.

150. Raden Toemenggoeng Sastra-nagara aan den Heer Gericke.13 Djoemadilakir,1757 ... 308.

151. Raden Ngabdoelah Adipati Danoe-baja aan der Heer Kolonel Cleerens. 21 Djoemadilakir,1757 ... 309.

152. OOrlogsrapport van den 18 September,1829 ... 311.

153. De Pangeran Adipati Poera-baja aan den Heer Kolonel Nahuijs.10 Redjep,1757 ... 312.

154. Dezelfde aan den Luitenant Gouverneur-Generaal de Kock.10 Redjep,1757 ... 313.

155. De Pangeran Adipati,zoon van den Pangeran Adipati Pakoe-alam sepoeh, aan denzelfden. 12 Redjep,1757 ... 314.

156. De Soesoehoenan Pakoe-Boewana VI aan den Heer Kolonel Nahuijs.16 Redjep,1757 ... 317.

--- 478 ---

157. Dezelfde aan den Kommissaris-Generaal du bus de Ghisignies,4 Roewah,1757 ... bl.318.

158. Verzoekschrift van Pangeran Aria Adi-widjaja aan den Heer Kolonel Nahuijs. 29 Siam,1757 ... 321.

159. De Toemenggoeng Kerta-diredja aan den Heer Kolonel Nahuijs. 5 Sawal,1757 ... 321.

160. Proclamatie van den Luitenant Gouverneur-Generaal de Kock aan de bevolking van Djokjokarta na de gevangenneming van Pangeran Dipa-negara;zonder dagteekening ... 323.

161. De Luitenant Gouverneur-Generaal de Kock aan den Panembahan Boemi-nata.8 April,1830 ... 326.

162. Dezelfde aan den Pangeran Adipati Aria Mangkoe-nagara.8 April,1830 ... 327

163. Dezelfde aan den Soesoehoenan Pakoe-Boewana VI.15 Mei,1830 ... 328.

164. Dezelfde aan den Panembahan Boemi-nata.15 Mei,1830 ... 331.

165. Dezelfde aan den Pangeran Adipati Aria Poera-baja.15 Mei,1830 ... 332.

166. De Soesoehoenan Pakoe-Boewana VI aan de Heeren Kommissarissen Merkus en Nahuijs ... 333.

167. Dezelfde aan dezelfden.14 Junij,1830 ... 333.

168. De Gouverneur-Generaal Van den Bosch aan den Soesoehoenan Pakoe-Boewana VII. 12 Julij,1830 ... 334.

169. Mas Koeda-dja benggati aan den Heer Gericke.22 Rabingoelakir,1758 ... 337.

170. Ranoewita aan den Heer Gericke. 25 Rabingoelakir,1758 ... 338.

171. Dezelfde aan denzelfden. 14 Djoemadilakir,1758 ... 339.

172. Quitantie van Mas Ngabehi Kerta-pradja.29 Sawal,1758 ... 340.

173. Mas Ngabehi Kerta-pradja aan den Heer Gericke. 5 Rabingoelakir,1759 ... 341.

174. Opgraf van Njonjah Tijokimjo aan de Parentah. 3 Djoemadilakir,1759 ... 342.

175. (*)Deze brief moest voor het vorige stuk geplaats zijn. Raden Mas Aria Prawira-brata aan den Heer Gericke.15 Djoemadilawal,1759 ... 343.

176. Dezelfde aan denzelfden.16 Djoemadilakir,1759 ... 344.

177. Dezelfde aan denzelfden. 22 Djoemadilakir,1759 ... 345.

--- 479 ---

178. Verzoekschrift van Mas Ngabehi Kerta-pradja aan den Heer Resident Mac Gillavry; zonder dagteekening ... bl.346.

179. Mas Ngabehi Kerta-pradja aan den Heer Gericke.25 Roewah,1759 ... 347.

180. Adres van denzelfden aan Mas Ngabehi Ranoe-wita aan den Heer Gericke.25 Doelkangidah,1759, of 26 April.1832 ... 348.

181. Schuldbekentenis van Mas Ngabehi Ranoe-wita aan den zelfden.25 Soera,1760, of Julij,1832 ... 349.

182. Bewijs van ontgaven voorschoot van denzelfden aan den zelfden.25 Soera,1760,of Julij,1832 ... 349.

183. Bewijs van ontgaven voorschoot van Raden Toemenggoeng Marta-nagara aan denzelfden, 5 Rabingoelakir,1760, of 1 September,1832 ... 350

184. Bevelschrift van den Raden Adipati Sasra-siningrat ten behoeve van den Heer Gericke.2 Moeloed,1761 ... 351.

185. Piagem van Pangeran Aria Balater voor Mas Demang Kerta-diwirja.9 Djoemadilawal,1761 ... 352.

186. Berigt van den Pangeran Adipati Angabehi aan den Heer Gericke.12 Sapar,1762 ... 354.

187. Berigt van Raden Toemenggoeng Singa-ranoe, Raden Toemenggoeng Rana-dirdja, Mas Ria Singa-sentika en Mas Ngabehi Soera-dirdja aan den Raden Adipati Sasra-diningrat.23 Siam,1762 ... 356.

188. Aanklagt van Ni Troena-dongsa aan den Heer Resident Major.15 Ramelan,1763 ... 358.

189. Aanklagt van dezelfde aan denzelfden.24 Sawal,1763 ... 363.

190. De Raden Adipati Sasra-diningrat aan den Heer Resident Major.3 Besar,1763 ... 366.

191. De Soesoehoenan Pakoe-Boewana VII aan denzelfden.3 Soera,1764 ... 368.

192. Aanklagt van Paksidin aan den Resident van Soerakarta.21 Soera,1764 ... 370.

193. Kjahi Ngabehi Wirja-pratjeka aan zijn zoon Raden Ngabehi Djaja-pratigja.17 Ramelan,1765 ... 374.

194. Antwoord op den vorigen.20 Ramelan,1765 ... 374.

195. Publicatie van den Soesoehoenan Pakoe-Boewana VII.24 Soera,1766 ... 376.

196. Bevelschrift van Ngabehi Bonda-joeda aan den Bekel Karti-sapele.17 Moeloed,1766 ... 378.

--- 480 ---

197. Mas Ngabehi Sindoe-prawira aan Mas Ngabehi Prawira-troena.6 Djoemadilakir,1766 ... bl.379.

198. Antwoord op den vorigen.9 Djoemadilakir,1766 ... 380.

199. De Raden Adipati Sasra-diningrat aan den Heer Redent Major.22 Redjep,1766 ... 382.

200. Kjahi Ngabehi Pontja-drigama aan zijn zoon Raden Ngabehi Djaja-semita.24 Redjep,1766 ... 384.

201. Antwoord op den vorigen. 26 Redjep,1766 ... 386.

202. Kjahi Ngabehi Abra-data aan zijn zoon Mas Ngabehi Djaja-pratjeka. 20 Roewah,1766 ... 387.

203. Antwoord op den vorigen. 23 Roewah,1766 ... 389.

204. Soegandi aan zijn vader Mas Ngabehi Naja-menggala.21 Roewah,1766 ... 391.

205. Antwoord op den vorigen.12 Pasa,1766 ... 393.

206. Versoekschrift van Raden Pandji Djaja-soedirdja aan den Heer Resident Major.28 Ramelan,1766 ... 395.

207. Verslag van Raden Rongga Kreta-wirja en andere hoofd-geonoengd aan de Regering,12 Doelkangidah,1766 ... 396.

208. Adres van den Chinees Hapan-sing aan den Heer Resident Major.25 Redjep,1767 ... 400.

209. De Pangeran Adipati Arja Praboe-Prang-wadana aan den Heer Resident Major.27 Doelkangidah,1767 ... 401. Bijlage: Verklaring van Mas Ngabehi Soera-dikrama aan den Pangeran Adipati Arja Praboe-Prang-wadana.23 Doelkangidah,1767 ... 402.

210. Verklaring van Karta-widjaja aan den Heer Resident Major.3 Besar 1767 ... 404.

211. Verzoekschrift van Ngabehi Karta-pradja aan den Heer Resident Major.21 Moekaram,1768 ... 407.

212. Aanklagt van Mas Madra Pinilih en Djaja-doewirja Pinilih;zonder dagteekening,doch van dezelfde maand ... 418

213. Bevelscrift van Mas Angabehi Djaja-satata c.s.aan Ki Niti-krama,21 Doelkangidah,1768 ... 410.

214. Verklaring van Ki Soeta-diwirja.26 Rabingoelakir,1771 ... 411.

215. Kjahi Ngabehi Patra-basonta aan den Heer Translateur.1 Djoemadilawal,1771 ... 413.

216. De Pangeran Adipati Angabehi aan den Heer Resident Major.4 Djoemadilakir,1771 ... 415.

--- 481 ---

Bijlage: Pangeran Aria Danoe-paja aan den Pangeran Adipati Angabehi;met een Nota.26 Rabingoelakir,1771 ... bl.417.

217.(*)Deze twee stukken moeten naar de tijdorde achter no 215 geplaats zijn. Verzoekschrift van Raden Ngabehi Tjakra-dirdja aan den Heer Resident Major. 6 Djoemadilawal,1771 ... 421.

Adres van Babah Kang-ho aan den Heer Resident Major.26 Djoemadilakir,1771 ... 423.

219. (+)Dit stuk had geplaast moeten zijn achter no.213. Raden Mas Aria Poerwa-diningrat en Raden Toemenggoeng Djaja-nagara aan den Heer C.F.Winter.13 Djoemadilakir,1770 ... 424.

220. Adres van Ki Bagoe Ngarpah aan den Heer Resident Major.22 Djoemadilawal,1771 ... 427.

221. Verkalaring van Bok Mas Soera-widjaja.28 Djoemadilakir,1771 ... 429.

222. Verklaring van Setra-menggala.3 Redjep,1771 ... 430.

223. Verzoekschrift van Kjahi Mas Kadji-Kamdjah aan den Heer Resident Major.12 Redjep,1771 ... 431.

224. Adres van Njojah Koewik-boentjoe aan den Heer Resident Major.12 Redjep,1771 ... 433

225. Verklaring van Dipa-djaja,Kerta-djaja en Sonta-dipa.20 Roewah,1771 ... 435.

226. Adres van Soeta-djaja aan den Heer Resident.1 Ramelan,1771 ... 436.

227. Adres van Demang Resa-sentika aan den Heer Resident Hartman.1 Ramelan,1771 ... 439.

228. Proces-verbaal van een geregtelijk onderzoek in de desa's Ngangrang en Soejoedan. 6 Sawal,1771 ... 443.

229. Proces-verbaal van een geregtelijk onderzoek in de desa Gebang-ler.13 Sawal,1771 ... 452.

230. Proces-verbaal van een geregtelijk onderzoek in de desa Bantar.17 Sawal,1771 ... 460.

231. Raden Toemenggoeng Rana-dirdja, Raden Ngabehi Singa-dipoera en Mas Ria Singa-sentika aan den Raden Adipati Sasra-diningrat.1 Doelkangidah,1771 ... 461.

232. Verklaring van Noerka-himan. 3 Doelkangidah,1771 ... 463.

233. Adres van Wongsa-dipa aan den Heer Resident Hartman.12 Doelkangidah,1771 ... 464.

--- 482 ---

DRUKFOUTEN

BL.15,r.6,lees:angkaning warsa.

BL. 34,r.4 moet boven het stuk het nommer:14 staan.

BL.49,r.11v.o.1.sêbut Adipati.

BL.68,r.6v.o.1.Lan jumurung ingsun.

BL.69,r.7v.o.1.Panjênêngan kula.

BL. 72,r.1v.o.1.1750.

BL.89,r.1,lees: ingkang kaping nêm.

BL.92,r.10v.o.1.Khaliphatollah.

BL. 96,r.5v.o.1.Sinapriya.

BL.106,r.4 lees:katiti môngsa.

BL. 108,r.5v.o.1.sêratipun.

BL.119,r.17,lees: kathahipun.

BL.120,r.9.lees: wilujêng.

BL.120,r.14,lees: April.

BL.124,r.7v.o.1.desa.

BL.124,r.4v.o.1 Pacitan.

BL.125,r.2,lees: digarap wong.

BL.127,r.3,lees: 63.

--- 483 ---

BL. 133,r.7v.o.1.adhimas.

BL. 134,r.13,lees: gugatipun prikônca.

BL. 141,r.4,v.o.1.gadhahan kula.

BL. 143,r.4,v.o.1.cêmêngan.

BL. 146,r.2,v.o.1.sêksi bayinat.

BL. 158,r.8,v.o.1.cindhe ijêm.

BL. 159,r.6,v.o.1.satandaripun nênêm.

BL. 160,r.4,v.o.1.botên antawis dangu.

BL. 162,r.2,lees radèn.

BL. 167,r.1.v.o.1.Madiun.

BL. 170,r.13.lees kawula bêktakakên.

BL. 171,r.3.v.o.1.pêlumbon.

BL. 174,r.7.lees taun Alip.

BL. 175,r.4.lees Magêtan.

BL. 178,r.6.lees dados punapa.

BL. 178,r.4.v.o.1.baris sampun kula.

BL. 178,r.1.v.o.1.barisan kula.

BL. 182,r.7.v.o.1.kah atur.

BL. 185,r.10,lees suwita.

BL. 190,r.17,lees prakawis.

BL. 198,r.8.v.o.1. tuwan.

BL. 200,r.11,lees: panjênêngan sampeyan.

BL. 202,r.5, lees: trêsna.

BL. 203,r.13,lees: sêdaya.

--- 484 ---

BL. 203,r.9v.o.1.Sasranagara.

BL. 294,r.8.v.o.1.tabe.

BL. 206,r.2.v.o.1.wau.

BL. 208,r.8,lees: Risidhèn.

BL. 215,r.8,lees: sampeyan nglajêngakên.

BL. 223,r.12,lees: dhatêngipun patêdhan.

BL. 228,r.3.v.o.1.amanggih.

BL. 229,r.4, lees: tiyang alit.

BL. 240,r.11, lees: Surakarta.

BL. 244,r.5,lees: 115.

BL. 244,r.15,v.o.1.Prawira sêntika.

BL. 249,r.1,lees: dandosanipun.

BL. 249,r.1.v.o.1.sarta.

BL. 252,r.5,lees: gèngipun gadhah.

BL. 253,r.11.v.o.1.tuwan prasdhe.

BL. 253,r.9.v.o.1.tuwan Hop.

BL. 256,r.1,lees: salêbak wukire.

BL. 275,r.5,lees: batên sampe.

BL. 343,r.3v.o.1.1759.

BL. 363,r.10,lees: ing dintên Sênèn tanggal kaping 15 wulan Ramêlan ing taun Alip, ôngka.