Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen)

Judul
1. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918. Kategori: Arsip dan Sejarah > Galeri
2. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 01: Deel I Voorrede). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
3. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 02: Ha-HaCa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
4. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 03: HaRa-HaTa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
5. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 04: HaSa-HaPa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
6. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 05: HaDha-HaMa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
7. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 06: HaGa-HaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
8. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
9. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 08: Ca). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
10. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 09: Ra). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
11. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 10: Ka-KaRa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
12. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 11: KaKa-KaLa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
13. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 12: KaPa-KaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
14. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 13: Da). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
15. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 14: Ta-TaLa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
16. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 15: TaPa-TaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
17. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 16: Sa-SaKa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
18. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 17: SaDa-KaPa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
19. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 18: SaDha-SaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
20. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 19: Deel II Voorrede). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
21. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 20: Wa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
22. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 21: La-LaWa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
23. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 22: LaLa-LaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
24. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 23: Pa-PaCa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
25. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 24: PaRa-PaSa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
26. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 25: PaWa-PaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
27. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 26: Dha). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
28. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 27: Ja). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
29. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 28: Ya-Nya). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
30. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 29: Ma). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
31. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 30: Ga-GaWa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
32. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 31: GaLa-GaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
33. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 32: Ba-BaTa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
34. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 33: BaSa-BaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
35. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 34: Tha-Nga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
36. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
37. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 36: Aanteekeningen). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
Citra

Pencarian Teks:

Lingkup pencarian: teks dan catatan-kakinya. Teks pencarian: 2-24 karakter. Filter pencarian: huruf besar/kecil serta diakritik diabaikan; mengakomodasi variasi ejaan, termasuk [dj : j, tj : c, j : y, oe : u].

--- 2 : 807 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1

BIJVOEGSELS EN VERBETERINGEN

Deel I.

Ha

hu
zie nog Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 199.
huha
zie kauwan.
ahat
vlg. Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 180 Arab [Arab], zucht over hetgeen men ontbeert.
ahas
umahas = ahas, Wk.
aès
bl. 2b, r. 9: pa °. Hier en op eenige volgende blzz. is bij vergissing het ulu-teeken voor het afkortingsteeken ° gebruikt.
ail
zie nog Juynb. in Bijdr. Congresn. 69.
ahmad
zie bij sangat.
êhing
zie ihing, BV.
ihing
r. 3 l.: bijlen. Heet ook êhing, turèn, nginging, en in OJ. wêringinan, de Clercq.
ana
bl. 4a, r. 21: ora nana, l. ora na.
anu
zie nog WG. 295.
êni
kapanenan, het geluk hebben zijn padi te kunnen oogsten. Vandaar aan iets toevallig geen gebrek hebben, van iets toevallig goed voorzien zijn, een onverwacht geluk deelachtig zijn Wk.
êne
r. 4: Waj. II, 364 enz. schrappen!
uni
II r. 4: inhoud van een brief, zie ook ijoan, en wirasa. - unèn-unèn, ook een corps muzikanten in de kraton TS. 40. III. Deze vorm in pl. v. wuni, verdacht de Clercq.
èni
rajapèni, zie ook bij raja.
aniaya
bl. 6b, r. 4 l.: ambêk siya.
ênar
eind art.: B. 688.
ênêr
ngênêr, eind: Gr. L. 144. - mênêr, eind: KB. 202.
anak
anakan, is vlg. WG. 184 rente, en anak-anakan, pop.
enak
kapenakên, vlg. WG. 232, noot: K. sakecanên, kasakecanên.
ênêt
r. 1. pênèt, vlg. Wk. = plènèt.
ênês
mati ngênês, van verdriet sterven Gr. L. 139.
inêp
vlg. sommigen ook rêrêp, lêrêp, lêreb, KI. Wk.
unêm
vlg. JZ. 280 nm. v. e. anggi-anggi.
anaming
zie nanging, en mung.
unang
ngunang, l.: droefheid over of naar een vrouw hebben G.
èncèr
vlg. èncèh.
ancak
° kodhok, vgl. Bl. PS. 219, 223, en TS. 226.
ancik
nganciki, vlg. WG. 65, 68: kêncikan, betreden (acc. pass.).
ancuk
OJ. coïre, zie KBNW. i. v. ancik.
oncèt
ngoncèti, Bjw. = ngoncèki, KBNW.
ancêl
Bjw. zie KBNW.
uncal
Bjw. valsche haarlok, vgl. cêmara, KBNW.
uncul
muncul, achter "verschijnen" KB. 163. - ngunculake, Bl. PS. 174: unculna.
anclês
zie clês.
incing
kapala ° = kapala angon, v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 57.
èncèng
èncèng-èncèng, l.: nm. v. e. kruid. - enceng-encengan, de Gynandropsis enz. de Clercq.
ênuk
ngênuk-ênuk, van iets, bv. gekookte rijst en drgl. met een kopje als vorm hoopjes maken Wk. - plênuk, zulk een rijsthoopje, met een

--- 2 : 808 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
telw. van voren. pating °, zich overal in zulke hoopjes vertoonen, vol van zulke hoopjes zitten Wk. - mlênuk, als boven tot een hoopje maken Wk. - plênukan, zulk een hoopje op zichzelf beschouwd Wk., vgl. nunuk, punuk, enz.
andoh
zie doh.
endah
bl. 16b, r. 14. Ook vlg. v. d. T. oudj. vreemd, zie KBNW. i. v. indah; vgl. gawok-gawok.
andèn
zie de, I.
êndon
zie bij don.
endra
bl. 17a, r. 19: endrawila, zie verder Kern in Bijdr. 3e R. IV, 5.
ăndra
măndra, Bab. Jo. I, 872b.
undur
undur toya, wangs. voor bibis, vgl. sambêrilèn. bl. 17b, r. 11 l.: ° bukur. - ngunduri sabda, zie nglabuhi, bij labuh. - kunduran, WG. 64, 69: bij ongeluk geraakt door een achteruitgaande.
andêrpati
zie ook kala, I.
undêr mayor
zie bij wadana.
andika
Bl. PS. 241: rasulan punika asung dhahar dhatêng andika nabi? - pandika, ook Bab. Jo. I, 872b. - mandikakake, en pangandika, zie nog bij ujar. - pangandika, enz. zie nog cêlathu.
andêl
kumandêl, zie WG. 157. - ngandêlake, eind l.: Prěg. 48, zie verder kêndêl. - kandêl, JZ. II.
andul
ook term bij het ěgos-spel, zie kayang, gampar. Als boomnaam onzeker de Clercq.
indupati
Skr. indu, maan + pati, heer, of Skr. indumatî, vollemaansdag.
andum
zie dum.
êndêm
kêwuron, vlg. TS. 276 KI. in slaap gevallen ten gevolge van dronkenschap.
andong
waarsch. Cordeline sp. nat. fam. der Liliaceae (vgl. Sund. hanjuwang). ° watu, Ixora leucoxylon Miq., nat. fam. der Rubiaceae de Clercq.
undang
pangundang mantri, wangs. voor kêmbang turi [ngaturi] JZ. II, 270. ° putra èstri, id. voor woh sambèng [êbèng] ibid. 275. ° kuthuk, id. voor kura [kukur] ibid. 280.
anta
1. Zie KBNW. i. v. anta, II.
anti
ora kantenan, ongeduldig van aard WG. 66. - pangantèn, r. 9 l.: bok °, - ora kanti, ongeduldig, niet willen wachten TS. 123.
anti-anti
l. anti-anta.
intên
° kêmbang, zie bij kumala.
ăntra
r. 5: JZ. I, 239, 344; AS. 33. - kăntra, zie KS. 82.
intêr
gabah intêran, zie tutu. - ngintêri, vgl. bêbak.
intir
ngintir-intir, r. 2 l.: JZ. I, 156.
untir
ook draai, kink.
entras
dial. = barès, Knebel in TBG. XLII, 346.
antuk
III: JZ. I, 317.
antak-antak
r. 6 l.: mangêntak-êntak. r. 3 ngatêk-atêk, Tj. III, 526.
êntut
ook uitroep tot uitdrukking van twijfel aan de waarheid van iets TS. 267. - êntut-êntutan, heester: Lasianthus purpureus Bl., nat. fam. der Rubiaceae, heet ook kayu tai, De blaren bij opgezetheid v. d. buik aangewend de Clercq.
êntas
bl. 25b, r. 4 v. o.: JZ. I, 202. - mêntas, i. d. z. v. geborgen zijn eenigszins plat JZ. I, 202.
ăntawacana
vereischte van den dhalang: goed onderscheid kunnen maken tusschen de stemmen der verschillende figuren Hazeu Proefs. 116.
êntal
zie tal.
êntul
mêntulan, of kêmbang °, zie bij adas-adasan, BV.
untal
r. 3: vlg. Wk. is loloh, KI. Zie verder nog KBNW.
ontèl
andere nm. v. ngêsole.
antya
= luwih, zóo? Bab. Jo. I, 872.
antub
l.: kědhok's.
ăntaboga
vlg. de Clercq; een heester: Cassia divaricata Nees et Bl., n. f. d. Leguminosae.
anting
r. 7 l.: kontrang-kantring.
unus
ngunus, vgl. ngêlêr, bij lêr.
andhe
andhe-andhe, en andhe-andhean, Antidesma L., n. f. d. Euphorbiaceae Ks. (vgl. andhi-andhi?).
undhi
r. 1 PK. l.: PK.
ăndha
r. 2 l.: een prau, en vgl. wot, 2. - rema ngandhan-andhan, PT. 108 (Wdbk. a °), 110.

--- 2 : 809 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
andhih
ngandhih, voor de eig. beteek. vgl. o. a. tindhih.
undhuh
ngundhuh mantri, zie verder bij nyantri.
andhi-andhi
zie andhe-andhe, BV. en vgl. uris-urisan, BV.
undhondhendhe
l.: undhondhe, en zie KBNW. i. v. undha.
êndhèk
ngandhapakên, BTDj. 154.
undhak
mundhak, r. 5: ook ten hoogste; zie nog bij surud.
êndhas
êndhas-êndhasan, het bovenste gedeelte van iets; wat op een hoofd gelijkt TS. 65.
êndhol
zie ook dhol.
ondhol
mondholan, zie ook bij pondhol.
andhap
ngoko °, KN. (TS. 29) vlg. Wdj. iya iku basa ora taklim, nganggo tinunggalan krama inggil ing sawatara, murih suda ing sarune, TS. 4, vgl. Bl. PS. 3. andhaping wicara, in wangs. voor krama, CS. - andhapan, zie cèlèng, en vgl. Tob. Spraakk., bl. 16.
ăndhamoi
zie KBNW. i. v. kandhamui.
undhamana
ngundhamana, WP. 96, 166.
êndhog
ook een pak verguldsel TS. 62. - êndhog-êndhogan, opgerolde klos garen. babon °, leghen TS. 62. Ook is êndhog-êndhogan, de nm. v. Xantophyllum excelsum Miq., n. f. d. Polygalaceae de Clercq.
andhêng
vgl. oudj. aděngan KBNW. i. v. adêng.
andhong
WG. 42, 44: ngandhong, een huurrijtuig gebruiken. - ngandhongake, een rijtuig verhuren; voor imd. een huurrijtuig nemen.
indhing
is kasar TS. 213.
indhung
als kawi = rêmbulan, Skr. indung.
anji
2. anji-anjinên, een blijvende vrees voor iets hebben, onder den blijvende indruk zijn van een schrik Wk., vgl. kanji, 2, en momos.
anjir
anjir-anjir, wangs. voor nyawèni [sawi, 2] Bab. Pas. v, vgl. 38.
anjur
panganjur, in Bjw. jager KBNW. (ook Madur.).
anjrak
l.: Tj. II, 68.
ênjuk
ênjuk-ênjukan, zie juk.
injêk
Vlg. WG. 64, 69 bet. nginjêk, vertrappen, en kinjêk, bij ongeluk vertrapt.
anjat
r. 6 l.: anjatan, Bab. Pas. 94.
ênjot
ngênjot-ênjot, v. e. taṇdhakkende Tj. IV, 109.
onjot
r. 8 l.: (vgl. bandêl, J.).
anjali
Het Skr. bet. eigl.: de beide hol tegen elkander geplaatste handen, en de ruimte daartusschen.
anjing
manjing, zie ook bij agal.
anyar
panganyar-anyar, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 118.
anyut
nganyut-anyut jiwaning laki, v. e. brief PT. 71.
anyawar
vgl. Sund. hanjawar, een andere boom de Clercq.
anyul
= singsot, zie Walb. Jav. van Banjaran 9.
anyang
anV= I, r. 5 l.: Salix tetrasperma Roxb., var. Zollingeriana.
unyêng
kalamunyêng, eigl. kala °, gen. BTDj. 43.
ènyêng
zie nog TS. 214.
anthêr
eind art. AS. 218, NP. 26.
anthor
r. 3 l.: ngathorang.
ênthur
zie bij thur.
ênthak
ngêdhagake, ook Bl. PS. 101, 156.
ênthok
zie thok, II.
ênthit
vgl. bêdhudhak, I.
ênthêl
r. 2 l.: bezitten S.
anthag
ènthèg. manthag-manthag, Tj. II, 316 en mènthèg-mènthèg, Tj. I. 317 opgezet door te veel eten?
ènthèng
ngènthèngi, l.: imd. (iets) verlichten.
eco
vroeger BK. = eca, TS. 228.
acar
Pers. [Arab] Juynb. Bijdr. Congresn. 46.
icir
ocar-acir, vlg. WG. 122 ook ocar-ècèr. ècèr, zie nog bij bècèr.
êcêk
ngêcêk, zulk een geluid maken Prěg. 36.
ucal
zie ook golèk, 2.
icip
icip-icip, een beleefde uitdrukking, zva. een kleinigheid, van aangeboden eetwaren TS. 155.
ucap
pocapan, dialoog in de wayang, zie nog Hazeu Proefs. 107.
acêng
purwacêng, Pimpinella Pruatjan Molk., n. f. d. Umbelliferae de Clercq.
ucêng
ngucêng mati, vlg. TS. 89: KN. fijn v. d. wenkbrauwen.
ucing
de bloem v. d. langsêp, de Clercq.

--- 2 : 810 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
hèr
hèrtali, zie ook i. v.
ari
° loka, ook riloka, DW. 11, BG. 476.
aru
OJ. een boom: Pongamia glabra Vent., n. f. d. Leguminosae; de schors tegen schurft gebruikt de Clercq.
are
r. 2 AS. 62.
ora
Over de uitdr. yèn oraa, en yèn ajaa, zie WG. 98, 99. saoran-orane, (vgl. goroh) of saora-orane, K. sabontên-botênipun, of sabotên-botênanipun, ten minste, het minste wat men kan verwachten Wk. ora, voor tan ora, KBNW. i. v. nora.
arah
II vgl. kaledhung. - I arahan, zie nog TS. 39.
aruh
"nyaruwe, KI." schrappen!
aran
karan, eind: zie verder WG. 165, 166. BTDj. 466, l.: nama kula kala lare pun Sukra, nama kula sêpuh, enz. - ngaran-arani, wat men verzoekt specificeeren PT. 100, vgl. TS. 42.
arèn
Soorten: ° glegar, ° ampal, ° ijo, ° rantèng, ° gontol, ° brama, ° jingga, ° cebong, ° banthèng, ° blèrèng, de Clercq.
urun
van turun, KBNW. II, bl. 590a.
arak
II vlg. Juynb. van Arab. [Arab], Bijdr. 5e R. X, 192. Ook voor rak, TS. 138.
uruk
uruk-uruk, Bjw. vliegende witte mier KBNW. i. v. dalu.
èrèk
vgl. KBNW. i. v. èrès.
orok
2. orok-orok, heesterachtig kruid: Crotalaria laburnifolia L., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
arda
° căndra, KW. ook eerste kwartier Wk. - ngarda, zie ook bij rêda.
arad
karad, Bab. Jo. I, 76, 77 = kasarad.
arti
ngartèni, pass. dingartèni, en dimêngêrtèni, WG. 55. - pangêrtèn, vóor "1 Maart" in te voegen: Dj. M. 1866. Over het Skr. zie nog Kern in Bijdr. 3e R. IV, 21; 4e R. IV, 550.
arit
wêdidang arit, zie bij pêdhang. r. 11 l.: tiyang pangarit.
urat
3. kruid: Plantago major L., n. f. d. Plantaginaceae; heet ook otot-ototan, met de blaren wrijft men pijnlijke ledematen de Clercq.
urêt
sêpêt ngurêt-urêt, zie udhêl-udhêl.
orot
ook de zijnerven v. gěbang-blaren de Clercq.
aras
Voeg bij: III. ngaras-aras = nglaras-laras, zie laras. - aras-arasên, vlg. Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 192 van Arab. [Arab], he was perplexed?? vgl. o. a. maras.
aris
arisan. = sinoman, i. d. z. v. coöperatieve vereeniging v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 123.
arus
OJ. arrowroot de Clercq.
arès
ook nm. v. e. boom: Pisonia, n. f. d. Nyctaginaceae Ks. - ngarès, vlg. Wk. niet dicht van weefsel, doorschijnend van geweven stoffen.
uris
uris-urisan, nm. v. e. boom: Grewia Linn., n. f. d. Tiliaceae Ks.
urus
KBNW. i. v. urus: pêngurusan, purgatie.
irisiris-poh
vlg. kêcit, 2.
erawana
Over deze widådari zie Hazeu TBG., XLIII, 62, noot.
arêp
II. Vlg. WG. 106 bet. ajêng, MD. willen, in de bet. van zullen, maar ajêng, K. willen in de bet. van verlangen, gesteld zijn op. tămpakêrsa, en jagakêrsa, nm. v. tusschenhoofden v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 28, noot 2.
arip
(r 2. Het) achter netra, te plaatsen!
urip
koripan, levensonderhoud TS. 96. urip-urip, een vischgerecht.
urup
II. ° wastra, gewl. liru wastra, elkanders kleedingstukken dragen v. e. minnend paar WG. 127.
arya
kariyan, GB. VII, 230.
aram
aram-aram, nm. v. e. boom: Pithecolobium moniliferum Benth., n. f. d. Leguminosae; heet ook lom, de Clercq.
arum
° jamban, een sekreet is er geurig bij, van iemands reputatie WG. 225.
irim
irim-irim, waterplant: Nymphaea stellata Willd., n. f. d. Nymphaeaceae de Clercq. kadya dèwi °, (PT. 109) nayakaning wanudya ing suralaya, PT. 108.
armênal
andere nm. v. jarong, de Clercq.
orog-orog
vgl. korog.

--- 2 : 811 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
aribawa
kêna pangaribawa, PT. 39.
arang
karangên, excessief.
arêng
arêng-arêng, boom: Diospyros macrophylla Bl., n. f. d. Ebenaceae K. en V. I, 42.
aring
orang-aring, Pouzolsia Indica Gaudich.; eetbaar kruid dienende voor paardenvoeder.
irêng
de excessief is kairêngên, WG. 228. - ngirêngi, l.: zwarter maken dan iets anders.
iring
r. 7 miring, ook 2 maanden oud v. e. kind WG. 209.
uring
muring-muring, JZ. II.
urung
voor durung, uitspr. hurung WG. 29.
erang
kerangan, zie ook bij pandangon, onder dangu, 4. - erang-erang, III: lintang °, Bjw. = panjêr sore, KBNW. i. v. erang, II.
orong
samya nangis ngorong-orong, Bab. Pas. 55.
hak
haak (uitspr. hak WG. 29).
ake
akên, ook in Bjw. N. KBNW.
uku
gefing. stamw. v. suku, Voor ukon, ook wukon, gebezigd WG. 312. Zie verder suku.
oko
in pass. zie ko.
ukir
ukiran, r. 5, l.: BTDj. 50, KB. 95.
akara
Akr enz., vgl. panglingan, en cêrêk.
akak
zie ook op ngak.
akik
Arab. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 192.
ekatana
Vgl. KBNW. i. v. ekatana.
iktiyar
i.d.z.v. een middel zoeken Arab. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 184.
akas
r. 7 l.: K. (i.p.v.k.). - 2. vgl. tingkas.
eksawa
zie ook KBNW. i. v. oksawa.
akal
r. 3 en 2 v.o. l.: = ngakal-akal.
ukêl
anjogèd sarêng sami ukêlipun, Bl. PS. 207. ukêling swara amanis, PT. 101. - ngukêl, deze en verdere afgel. vormen zie ook bij gêlung. - ngukêlake, een zak dicht draaien TS. 240.
okol
kawon okolirèki, Bab. Pas. 147.
iklas
uitspr. ìklas met volk. k. WG. 31.
ukup
paukupan, WG. 191; JLW. 39: ° tambaga.
ikêng
zie bij kang.
ada
zie nog bij kayuh. - ngadani, van oudj. dan. - ada-ada, 2, vgl. nog Hazeu Proefs. 105 vlgg.
adu
° mata, zie nog bij tarung, II.
idu
sakêcoh-kêcoh, JZ. II.
uda
pring °, zie bij gêni. Skr. ûh schrappen! - nguda-uda ardayane, PT. 41.
idin
r. 4 l.: ngidini, of.
udan
° mas, nm. v. e. patroon van zij, doorweven met gouddraad TS. 91.
idêr
midêr-midêr, zie para, IV, 3 en nglalana, bij lana, II.
udur
kudur, zva. pêpalang, Wk., pambêngan, W.
idak
kèdêk, T. 13a, pidak pêdarakan, JZ. II.
idid
ngidid, AS. 121.
udud
ngudud, iets r. R. zoo ook WG. 31. - kudud, WG. 64, 69 bij ongeluk opgerookt, bv. eens anders sigaar. r. 8 v.o. l.: bêdudan, of pêdudan.
adas
adas-adasan, ook kêmbang kancing, en in OJ. kêmbang mêntulan, of mêntulan, de Clercq.
udasmara
vgl. Hazeu Proefs. 197.
udul-udulan
Vlg. de Clercq udulan, Panicum auritum Presl. en P. Myurus H.B.K., n. f. d. Gramineae; heet in OJ. blêmbêm rawa, de Clercq.
udaya
ngudaya, zie ook bij daya.
udamamah
Arab. [Arab], volharding.
adêg
ngadêg-adêg, Bjw. pas leeren te staan v. e. kind KBNW. i. v têgtêg. - madêg, r. 4 l.: Vorst BTDj. 1. - adêgan, KI. jumênêngan.
edab
liever Arab. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 192.
ati
I. atèn-atèn, ook de vliezige afscheidingen in de vrucht v. d. kapok-boom de Clercq. - II. ora pati, enz. zie nog WG. 82, 83. sare kêpatos, ook ° kapêjah? vgl. KBNW. i. v. antu.
êtu
zie wêtu.
utu
ngutu, KB. 81: kêraman tarunge ngutu.
atèn
atèn-atèn, Bjw. - cênthung, KBNW. i. v. canthung.
atêr
atêr-atêr, ook vlg. WG. 5 ieder voorvoegsel.
atur
enz. zie nog saos, II. bl. 84a, r. 13

--- 2 : 812 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
l.: BTDj. 73. atur tabe, JBr. 154, doch ook atur tabe, o. a. JBr. 382 eerbiedige groete. atur wangsulan, mijn eerbiedig antwoord, vgl. matur pitakèn, enz. - atur-atur, KN. ook nm. v e. kinderspel TS. 240.
êtor
ngêtor, ongeduldig, haastig zijn, toegeven, botvieren Wk., vgl. tog, 2. - ngêtorake, tot het uiterste doen komen, bv. zijn paard doen draven, zijn haan laten doorvechten Wk.
itik
eind art. AS.
otok
zie bij walang, I.
otot
otot-ototan, zie bij urat, 3 BV. - otot, vgl. sungsum bala, AS. 56.
utetala
l.: Plukenetia corniculata Smith., de Clercq.
atus
bl. 86, r. 1 en 4 l.: nyatus, en nyatusi. nyatus, ook = nyatus dina, WG. 38.
itêm
watu °, zie ook bij watu.
atèb
Bjw. = atob, KBNW. i. v. twab.
êtêng
êtêngan, zie bij wêtêng.
itung
petung, ook pitung, WG. 170. - petungan, ook pitungan, WG. 192.
utang
° apipotang, ook ° kapipotang, WG. 126.
his
II uitspr. his WG. 29.
hus
vlg. WG. 351 tusschenw. om verstoordheid uit te drukken. Uitspr. hus met volkomen u.
hès
kasar voor pawadonan, TS. 214.
asah
pangasah, zie nog bij nêmokake, op têmu.
isah
isah-isah, Bl. PS. 128?
isih
bl. 91, r. 5 masih, vgl. KBNW. i. v. asih.
asin
r. 2 en 1 v. o.: De grondvorm enz. schrappen! Vgl. KBNW. i. v. asin, II.
isnèn
aan 't eind bij te voegen: vgl. sêton, bij saptu.
asrèn
asrèn-asrèn, zie sri.
asrama
zie ook srama.
asuk
pasuk dhalang, l.: pasok °.
esuk
bl. 92a, r. 2 v. o. l.: Mirabilis Jalapa L. ° sore, KN. nm. v. e. bathikpatroon TS. 35.
osik
ngosikake. ngosak-osikake, imd. op allerlei wijze indachtig maken WG. 122.
asta
armslengte, gewl. sêta, WG. 301.
êsti
boom: Homalium Jacq., n. f. d. Samydaceae Ks.
èstu
pangèstu, vgl. BTDj. 416.
asat
êsat, zie sat.
astra
r. 2 ook suwastra. ° lungiyan, zie nog Bijdr. 6e R. v, 340, noot 1.
èstri
r. 7: Pass. ook ingestrenan, zie KBNW. i. v. astri, II. èstri, of kayu °, and. nm. v. dalisêm, de Clercq.
èstrèn
zie bij wadu.
istika
r. 2 l.: [Arab].
astakosala
astakuswala, ook andere nm. voor pathêt nêm, TS. 241.
istilah
vlg. Juynb. Bijdr. 5e R. X, 190: verkeerdheid, leelijke manieren (Arab. [Arab] conventioneel gebruik).
istijab
1. Ook istajab, Juynb. Bijdr. 5e R. X, 183.
êsês
sês, ook K. v. linting.
usus
r. 1 l.: (niet zoo in Wk., en zie bij jaringan).
asistèn
asistenan, bet. ook woning v. d. assistent-wadånå van asistèn, assistent-wadånå WG. 183.
uswa
r. 2. l.: Skr. ucchwâsa.
asli
zie nog trah.
asal
Vlg. v. d. B. heeten asal, asli, of pusaka, de wederzijdsche goederen der echtgenooten, welke buiten de gemeenschap vallen Bijdr. 5e R. VII, 476, vgl. gana-gini.
asil
pasilan, zij, die een ander bedrijf uitoefenen dan de landbouw v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 93, vgl. kasab, Andere nmm. zijn majêgan, pênggautan.
asalingga
de afl. van asa + lingga, te schrappen!
usap
ngusapi. kusapan, WG. 64, 69 bij ongeluk uit- of afgeveegd. KI. masati, zie bij sat.
asma
KI. v. cap, zie JLW. 33.
asêm
° cina = ° kranji. ° selong, Garcinia Cambogia Desz., n. f. d. Guttiferae; wordt wel i tuinen gekweekt de Clercq. - asêm-asêm, Oj. kruid: Rumex Nepalensis Dec., n. f. d. Polygonaceae de Clercq.

--- 2 : 813 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
asab
1. Men. VI, 413.
isab
zie nog bij sabe.
awu
pawon, vgl. layan, tumang, vlg. Wk. ook keukenmeid, kokkin, kok.
iwi
gandarwo ilu-ilu, ngiwi-iwi, Bab. Pas. 62.
èwu
kêmbang sèwu, kruid: Anaphalis saxatilis Bl., n. f. d. Compositae de Clercq. - nyèwu, in de 2e bet. minder gewoon ° dina, WG. 38. - panèwu, ook nm. v. e. belasting in Bagělen en Madiun in den Jav. tijd ER. II, bijl. 69, 73.
uwèh
zie wèh.
ewuh
kewuh. in sprktl. sakewuh, K. sakèwêd, wel gebruikt voor pakewuh, pakèwêd, maar als adject.
awan
Vlg. KBNW. i. v. awan, grondbet. hoog, vandaar laat op den dag.
iwèn
Zie nog KBNW. i. v. iwi, en Cat. Jav. HSS. 339, noot.
awicarita
vereischte van den dhalang: grondige bekendheid met al de verhalen, en nauwkeurige kennis der personen door de versch. poppen voorgesteld Hazeu Proefs. 117.
awar
awar-awar, ook gen. kêtul, en abar, boomheester: Ficus leucantatoma Poir., de Clercq.
uwir
manguwir-uwir, Bab. Pas. 24 van darmen uit den buik.
awran
zie wra.
awak
r. 14 zie ook kabadan, op badan. awak-awak, ook fiche? vgl. ibêr-ibêr. - pangawak, zva. awak, DW. proza 160. - kawakan, KI. kasalira, (niet kêsaliran) KI. zelf gedragen worden van kleeren; ten volle door imd. vertrouwd worden TS. 241.
iwak
° mas, vgl. wadêr. - mata iwakên, een s. v. huiduitslag hebben TS. 37.
uwak
nguwak, enz. vgl. lowong, towong, en drgl.
awud
ngawud, r. 2 l.: ... pakken AS. 114.
awat
ngawati, vlg. S. zva. rumêksa, AS. 279.
awis
ngawisi, zie ook bij warang.
awal
eind art. zie Wk. op ngawal. awal, ook boom Evodia Forst., n. f. d. Rutaceae Ks.
uwèl
zie wèl.
uwêg
of suwêg, deze aardvrucht heet Tacca pinnatifida Font., n. f. d. Taccaceae de Clercq.
ewang
ad. sewang, zie nog WG. 318.
ala
ad. kalanên, JLW. 38: ° rupamu.
êla
vlg. TS. 205 MD. v. kêpriye, maar alleen als antwoord op een vraag, vgl. la.
ila
2. ngila, l.: ngilani.
ili
ngilèni. kilèn, bevloeid, bevloeibaar WG. 68.
ilu
ngiloni, dienen bij JLW. 36. - ilon, volgzaam TS, 58.
ilo
ngilo, zie pl. ald. en vgl. silo.
ula
Tj. Sěngk. 8, daar naga, ook olifant kan beteekenen KBNW. i. v. ulo. - ulan-ulan, OJ. klimplant: Cuscuta reflexa Roxb., n. f. d. Convolvulaceae de Clercq.
ulu
I. pangulu banyu, ook een ambtenaar voor de waterverdeeling in Midd. en OJ. v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 57. II. ngulu, oudj. nguluh KBNW. i. v. uluh, I. r. 3 (op) slikken AS.
elo
bij lijnwaden el, anders meter WG. 301. - elon, ook ellemaat WG. 184.
ole
mole-mole, Men. VIII, 412.
alah
kaalahên, vgl. kawulahên.
olèh
sakolehan, voorspoed hebben. - nyakolèhake, voor imd. trachten te verkrijgen WG. 312. Verder geen genoegen nemen in, zie WG. 312, noot. - olèh, II, zie nog WG. 151.
ulun
voor oudj. nghulun, zie vooral Kern in Bijdr. 6e R. v, 637. - ngulun, enz. zie ook umulun.
alin-alin
r. 4 De pl. in S. Cěbolek bij Wk.
alur
Suaeda rudiflora Moq., n. f. d. Chenopodiaceae de Clercq. - ngalur, vgl. lulur. angêlur, Waj. I, 45.
êlur
zie ook lur.
ilir
ilir-ilir, nm. van de liedjes bij het Ni-Towong spel gezongen Hazeu in TBG. XLIII, 44.
ilèr
heet ook bayêm cènggèng, de Clercq.
ulir
uliran, boomheester: Itea macrophylla Wall., n. f. d. Saxifragaceae de Clercq.
ulur
2. vgl. dhêdhêr.

--- 2 : 814 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
olèr
mann. bloem v. Artocarpus incisa de Clercq.
êlèk
mêlèk, zie bij wungu.
êlok
vgl. WG. 15. r. 8: ° ing janaloka, BG. 424. - kalok, ook kêlok, WG. 65, 68.
ilak
ngilak-ilak, PL. II, 6; Tent. 55, zie RS.
uluk
r. 8 v.o. l.: bevindt.
olèk
gewl. verkort lèk, sprktl. = duwèk, TS. IV.
alad
malatkung, BG. 512, vgl. Dam. Woe. 289.
iladuni
vlg. Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 196 van [Arab] "les connaissances qu'on reçoit par la faveur spontanée de Dieu" Dozy.
ilat
° baya, Aloë ferox Haw. ilat-ilat, Alstonia Villosa Bl., n. f. d. Apocynaceae (ook lêgaran, geheeten), en Ficus callosa Wildd., n. f. d. Urticaceae de Clercq.
ulat
II. ulat-ulat, (gewl. golèk-golèk) den kost zoeken TS. 134, 135.
ulêt
r. 8 i.p.v. wilêt, l.: awilêtan. r. 10 l.: M. rugosa Wedd., de Clercq. - ngulêt. sêpêt ngulêt-ulêt, zie udhêl-udhêl.
elot
zie pelot.
alas
pangalasan, zie nog KBNW. In Bab. Pas. 78 als boodschapper, den Vorst gezanten aankondigende.
alus
zie ook agal.
ilês
II. Amorphophallus campanulatus Bl., ook bekend als walur, en badhur, de Clercq.
Allah
eind, voeg bij: Ar. [Arab].
alup
ad ngalup, in O. Java ook kakelen v. e. kip, zoo 't gekakel omineus is KBNW.
alupi
vgl. nog KBNW. i. v. ulupuy.
uliya
r. 3 godgeleerde? liever heilige, zie Enc. II, 536a.
aliyan
zie lih.
alim
1. eerder: iemand die er geleerd uitziet v. d. B. in Enc. II, 532a. - 2. kaliman, zie bij pasang.
ulêg
kulêg, bij ongeluk fijn gewreven, bv. van iets dat onder de samběl is geraakt WG. 64, 69.
ilêb
kèlêban = kaleban.
alang
bl. 127a, r. 15 v.o. l.: Surabaya. bl. 126, r. 16 l.: ° wiyah, en zoo malang-megung, Wk. - palang = lurah, zie v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 28 noot 1, ook politie-beambte in Midd. en OJ. ib. 57. - kêpalang, KN. een hindernis ontmoeten, bv. een weggeslagen brug. kêpambêng, KN. verhinderd iets te doen, door andere werkzaamheden of door ziekte TS. 142. - 3. alang-alang, r. 4 l.: Imperata arundinacea var. Koenigii Benth., de Clercq.
aling
kalingan, zie nog bij pasang. - alingan, nm. van vaste (eig. stille?) bedienden, waarop de leden van het dorpsbestuur recht hebben. Andere namen zijn: angguran, pênanggur [pênganggur] panukang, pêrsanak, kêmit, zie v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 71.
iling
ngiling, PL. I, 56; II, 90. ngiling-ilingi, vgl. KA. 36, noot 3. r. 15 BG. 452, l.: BTDj. 452.
ulêng
ujwalane lêng-ulêngan, v. e. prins PT. 39.
eling
manggung tan eling, wangs. voor iwak kalalèn, JZ. II, 281. peling, nog in de dagel. sprktl. denk er om, wees gewaarschuwd WG. 173. peling, 2. middel tot onthouden, nl. bij den verkoop van groote hoeveelheden, door telkens, nadat er tien zijn opgeteld, een dier voorwerpen op zij te leggen WG. 173.
apa
ngapa, en ngapani, schijnen vlg. WG. 283 noch in 't act. noch in 't pass. voor te komen, vlg. Wk. meestal in 't pass. apa, II, apa-apa, heester: Flemingia congesta Roxb., n. f. d. Leguminosae. Bovendien heeft men apa-apa kêbo, vlg. de nieuwe nomenclat. Blumea balsamifera D.C., n. f. d. Compositae de Clercq.
api
I. OJ. ook K. van gêni. - prapèn, JLW. 41: ibarate layang pajanjean kêlêbu ing prapèn.
apu
apon-apon, OJ. = kayu apu, de Clercq., vgl. KBNW.
ipe
paripeyan, JLW. 40; ook de betr. tusschen de echtgenooten van een broer en een zuster WG. 194.
upa
jangkrik °, zie bij jangkrik.
èpu
kepon, zie ook i. v.
upih
vgl. Juynb. in Bijdr. 6e R. VI, 222.
opah
K. epah, jurid. huur van diensten v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 107. ° kaji, haji-loon, d. i.

--- 2 : 815 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
wat van de nalatenschap wordt afgetrokken voor een verzuimde bedevaart v. d. B. in Enc. II, 586a.
apah-apah
nm. v. e. ficus-soort Ks., bl. 120; en zie apak.
opèn
r. 2. v. o. l.: Banyumas (WP.). r. 1 v. o. l.: opean.
apura
zie nog bij maklum.
ipik
geen Intsia, wel ipil. ipik, een ficus-soort = uyah-uyahan, de Clercq.
upados
zie ook bij luru, 3.
apit
boom: Petunga D.C., n. f. d. Rubiaceae Ks. gêrah apit, in Wk. gêring °. sasi °, zie Brandes in TBG. XLI, 19 vlgg. - pangapit, zoo heeten 2 van de 9 bědhåyå's Bl. PS. 206. Eind artik. KB. 67.
uput
nguput-uput, S.
apus
zie bij pring, BV. Eind l.: pring tali, Bambusa apus Schlt. (Gigantochloa apus Krz.) de Clercq.
upas
r. 5 l.: boomen (nl. kayu °) enz. r. 7 l.: Strychnos (is echter een klimplant); deze heet in OJ. cèthèk, de Clercq.
ipil
zie ook bij ipik, BV.
èplêng
dial. = kêlalèn, Knebel in TBG. XLII, 345.
apyun
apyun-apyun, OJ. Cassia alata L., elders katèpèng, de Clercq.
êpung
zeer lage boom: Dichrostachys cinerea W. et Arn. Naam kot, onzeker de Clercq.
adhi
zie KBNW. i. v. adi, I. Vlg. v. d. T. onder adi, VI is adhi guru, waarmee Narådå Bathårå Guru aanspreekt eigl. adi guru, opper-guru, zie adi. r. 4: zie verder ook bapa, kaki, nini, sanak. Bl. 139, r. 1: deze gissing niet meer houdbaar.
udhun
en êdhun, Over het wegvallen van t ° zie vooral KBNW. i. v. têdhun. - udhun-udhunan, ook degeen op wien imds. toerbeurt overgaat (mudhun) TS. 150.
êdhèr
zie lèr.
udhar
zie bij lukar.
èdhèr
bêdhug °, of èdhèr-èdhèr, 't slaan v. d. měsjid-trom na de aankondig. van het middernachtsuur, tot 1 uur toe aanhoudende, tot wekking voor de saur-maaltijd gedurende de vastenmaand J.
udhik
2. Vgl. KBNW.
udhal
r. 4 v. o. het haakje (te schrappen!).
udhêl-udhêl
sêpêt ngudhêl-udhêl, ° ngurêt-urêt, ° ngulêt-ulêt, erg wrang WG. 237.
udhodha
voor 't oudj. zie KBNW.
êdhêm
zie ook dhêm.
aja
aja sing kali, enz. vgl. nog WG. 37, 360. - II. eigl. ngadyani, zie KBNW. i. v. adya. - pangaja, JBr. 462.
aji
III, r. 5 v. o. l.: lezen (maca).
iji
saiji, komt in raadsels een enkele maal onverdubbeld voor WG. 297. - ijèn, met zijn tweeën spelen of praten ib. 319. ijèn-ijèn. didol °, per stuk verkocht ib. 245. - ngijèni, iets alleen doen, pass. diijèni, en diijèn, WG. 37.
ijo
r. 2 l.: hijo. - ijoan, vlg. v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 130: ijon, K. ijêman, voorschot op den oogst.
uja
r. 4 l.: of.
eja
bl. 147a, r. 2 l.: Kědh(iri).
ujar
zie wirasa. bl. 148a, r. 2 l.: mojar. - sojar, vgl. KBNW. i. v. ujar.
ejrah
voorl. r. l.: voorspellen. - mijêrah, L. 40 enz.
ujud
ajub, l.: ujub.
ojat
enz. ook Arab [Arab] vertoog, zie Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 183.
ujiwat
ngujiwati, toelonken, vgl. pêrjiwatan.
ijijiyat
l.: ijidiyat.
ajêg
majêgan, zie asil, BV. - pamajêg, zie nog WG. 150, noot.
ujub
soort prevelformule KBNW. ujub, voor jubriya? Bab. Jo. I, 714.
aya
ngaya-aya, B. v. B. 16, zva. nyêngka, RS.
ayu
II. kayon, en kayonên, te mooi WG. 229.
ayo
zie nog WG. 97, 103. - ayon, 't met elkander eens zijn, en ayon-ayonan, meṭ elkander wedijveren TS. 71.
uyu
sun uyu ing kidung, Asm. S. I, 202. - manguyu, Bab. Jo. I, 784. - nguyu-uyu, ook = ngrêrêngga, een en ander versieren, opluisteren Wk.

--- 2 : 816 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
ayah
uitroep TS. 242. - ngayah, (alleen in 't pass.) verbannen naar Ayah TS. 242.
uyah
° trasi, keuken ingrediënten WG. 338. - nguyah asêmi, anders voorstellen dan het is JZ. II, 63; TS. 67. - uyah-uyahan, Ficus obscura Bl., n. f. d. Urticaceae de Clercq.
oyah
ngoyahake, JLW. 14.
uyun
têbu sa °, zie ook bij saksi, vlg. TS. 153 nm. v. e. zangwijze.
ayêr
dorpsbode, ook wong °, JLW. 24. Eind art.: vgl. gayêr.
ayak
voor layak, ook ayakne, ayake, en ayaknèn, WG. 263, 264.
uyak
l.: zie oyak.
uyêk
muyêk, eind van andhan-andhan, Bab. Pas. 17.
ayap
r. 4: BTDj. II, 36 (nieuwe ed.).
ayam
ayam-ayam, afval van vleesch TS. 38. - mayam-ayam, Joes. 167. - ayam-ayaman, ook waterhoen TS. 38.
ayug
mayug-mayug, K. 3, 21.
iyab
iyab-iyaban, vgl. KBNW. i. v. uthal.
uyab
2, vgl. Bl. PS. 8.
hyang
° ing tilam, WP. 53. mrayangyang, ook mranyangnyang, zie Wk. bij prayangyang. - II. r. 3: zva. alok, AS. r. 2: mahyang, zie KBNW. i. v. hya. - III. te schrappen!
ayêng
ngayêngi, zie ook Tj. II, 333.
eyang
vgl. KBNW. i. v. hyang, I.
unya
auv vroeger BK. = lincad, en mlèsèd, TS. 228.
hêm
3. Zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 10.
hom
pahoman, zal wel bij hêm, (höm) hooren, zie ald. en vgl. Hazeu Proefs. 198 en KBNW.
ama
r. 1 l.: Bijdr. Nieuwe R. I, 250.
ame
eind art. Prěg. 31.
omah
somah, term bij het kěplek-spel, zie verder Wk. en vgl. dhudha, en majar. - ngomahake, r. 5 l.: BTDj. 237; zie verder ben. op dalêm. - pomahan. K. pagriyan, komt voor JW. 48, 66; BTDj. 668.
amun
II. ngamun-amun, vlg. WG. 120: aanhoudend knorren en grommen.
êmin
zie ook ngêmin.
èmèn
dial. voor cikbèn, Knebel in TBG. XLII, 346.
êmêr
vgl. KBNW. i. v. kêmêr.
imêr
heester: Flueggia microcarpa Bl., n. f. d. Euphorbiaceae de Clercq.; zie ook Ks.
imur
r. 5 l.: vlg. Rh. (vgl. WP. 288) zich enz. r. 6 l.: troosten, vgl. ook ngarih-arih.
amrat
zie mot.
umrang
voor umwang, KBNW. i. v. tandra.
amuk
ngamuk, trans. mrv. in BTDj. II, 100 (nieuwe ed.).
amèk
zie pèk.
umêd
eind art. l.: mod.
amit
eind art. "zie mwit." schrappen!
êmut
ngêmut, zie ook bij sisil, Oudj. ěmû KBNW.
umat
II, vgl. nog Walb., Jav. v. Banjaran 11.
emut
van oudj. imut.
umêtu
zie wêtu.
êmil
r. 2 het bewegen v. d. mond (zie ook kêmil) enz.
êmpa
WG. 40 ngêmpakake, van êmpan.
êmpo
êmpo-êmpo, zie bij soroh.
impur
° tindake kiwa, Bab. Pas. 38.
emprak
ook boom: Chydenanthus excelsus Miers., n. f. d. Lecythidaceae; de vrucht heet bêrsole, ook blundhêng, de Clercq.
êmprit
r. 12 zie langkung, 1.
êmpèk
r. 9 l.: Rm. 40: Prěg. 69; AS.; kosteloos enz. r. 6 v. o. voeg bij (ngêmpèk, DW. proza 78).
êmpok
ngêmpok, BTDj. II, 39 (nieuwe ed.).
umpuk
ngumpuk, RP. 66, zie ngêpak.
ampod
zie cikil, BV.
ampêt
de boom heet ook lampêt, en klampêt, de Clercq. - ngampêt, eind dina mêgêng, zie bij pêgêng.
umpêt
oudj. upět.
ompot
ngompot, PT. 30.
êmpus
ngêmpus, vlg. Wk. = andamu.
ampil
ngampil, zie ook silih, III en jaluk.

--- 2 : 817 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
ampèl
r. 2 l.: var. striata v. Bambusa vulgaris Wndl.
êmplak
2. putih °, (zonder putih, in Men.).
ampêlas
° bawang, ficus-soort Ks. bl. 117.
implêng
eind S.
ampyak
l.: ngampyak, iem. enz.
ampyok
ngampyok, KN. tot een rijken tros vereenigd v. vruchten of bloemen aan een boom Wk.
êmpèng
ngêmpèng, zie Kreemer in ZG. 40, 1.
umpêng
eind art. zie nog gaumpêng.
ambi
r. 1 = sambi, Wk. kambi, K. sarwi.
ambu
kambu, een ander zie i. v.
emba
mimba, een ander zie ben.
ămba
r. 2 v. o. l.: ... kamban, W. en WG. 229.
umèb
ulam °, Bab. Pas. 9 = umob?
êmbuh
K. ook kirangan, Wk.
imbuh
zie nog tanduk, 2. imbuh, K. imbêt, ook nog eens van denzelfden schotel nemen TS. 79.
êmbèn
Vlg. WG. 243: êmbène manèh, gewl. êmbèn dawa, over-overmorgen, dit laatste ook wel voor een volgenden keer, op een anderen dag. dhèk êmbèn, K. kala °, een enkele maal = eergisteren.
ambar
° mrica, heester: Brucea Sumatrana Roxb., levert de bekende Makass. pitjes. ambar, Arab. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 193.
ambèr
zie ook bèbèr.
êmbêr
r. 4 l.: Tj. I, 517; v, 167; Men. VII, 192.
ambari
ambarèk = sambi, Wk.
ambrêk
zie brêk.
ambrêg
zie brêk.
ambak
mambak, zva. ngumbuk, RP. 146.
êmbèk
1, zie ook êmbik.
êmbok
1. ° lara, zie ook bij lara, II. bl. 180, r. 10 v. o. zie nog WG. 80, 88, 96. ibu, in sommige streken titel v. d. vrouw v. h. deså-hoofd TS. 245. - 2. r. 7 l.: zva. bokmênawa, (met de vrees of in de hoop van) of mênawa, wellicht (ook BG. 514, zie bok).
ombak
kombak-kombul, Bab. Pas. 34.
êmbat
ngêmbat, r. 12 l.: een lans drillen AS. 146. r. 14 l.: raadzaam is Waj. II, 126.
ambal
boom: Rademachera stricta Z. et M., n. f. d. Bignoniaceae, heet ook kêmbang putih, de Clercq.
umbêl
umbêl-umbêlan, zie cuwut, BV.
êmbalo
of trêmbalo, Die gom heet blêndok trêmbalo, TS. 171.
amblêk
Bl. PS. 164; amblêg.
amblas
zie blas.
amblês
zie blês.
ambiya
profeten en aartsvaders Not. XXIV, 99.
ambyah
zie pêtak, en menak.
amêng
amêng-amêngan nyawa, KN. met zijn leven spelen TS. 244.
aming
zie ook bij mung.
êmêng
en êmong, en êmbong, dial. moeder Knebel in TBG. XLII, 346.
êmung
eind art. AS. 237, vgl. kung, bèr, II.
umung
van oudj. hung, KBNW.
agir
magir? Tj. III, 37, vgl. gigir.
igêr
mathi °, zie bij wisnu.
ugêr
r. 3 v. o. l.: pugêran. - pangugêran, oudh. pamugěran Jonk. 65.
agring
zie gêring.
ugêd
r. 2 l.: muskiet i. p. v. mug KBNW.
igit
eind art. AS. 206.
egla
ngegla, AS. 205.
agêl
vgl. KBNW. kacang °, zie bij lanjar.
agol
kagol ing tyas, Bab. Pas. 53.
ugêl
r. 3: het haakje sluiten achter gêlitan.
êgap
mêgap-mêgap, naar adem smakken RP. 33, AS. 43.
agnya
vgl. nog KBNW. i. v. ajnya.
ugêm
vgl. KBNW.
agama
agamane băngsa Wlănda, wangs. voor kapiran [kapir] Bab. Pas. IV.
egog
zie kekok.
ugung
rare ugungan, wangs. voor jagung, JZ. II, 272.
ibu
si ibu, gewl. sibu, ook door geringen als pers. vrnw. 1ṣte pers. gebezigd WG. 255.
abah
r. 5 l.: dat Wk. por, noemt.
abra
zie bra.
abar
zie ook awar-awar, bij awar, BV.
ubêr
ngubêr, Walb. in Jav. v. Banjaran 7: ngubêr-ubêr.
ibrahim
zie bij sangat.
obrak-abrik
eind art. AS. 266.

--- 2 : 818 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
ibarat
Arab. [Arab] overdrachtelijkheid Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 192.
abuk
zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 12.
abdi
ngabdèkake, zie ook bij ajrih.
obit
r. 1 l.: (stam bit).
ablak
ngablak, zie pl. mêncilak, op °.
êblak
vgl. mal, 2.
êblag
vgl. jêblag, gêblag. - ngêblag, eind: zva. nyarah, dhangan. - ngêblagi, mrv. ook openslaande treffen Wk.
abimanyu
(Skr. Abhimanyu) zoon v. Arjunå en Subådrå.
abang
zie ook bang. - ngabangi, r. 6: kabrangan, te schrappen! kabangan = nêpsu, T. 47b, RL. 33a, 54b. - bangbang (of bambang) alum-alum, DW. proza 23, eigl. bloei en verval, vgl. uitdr. als: zorgen voor de orde (tata) en wanorde (rusuh) v. h. rijk. bangbang awak, PT. 110. ° irêng manis, PT. 107. - bangbangan, r. 2 opgeflikt, ook afgeschaafd van hout, om nieuw te doen schijnen TS. 39. r. 4: upih-upihan, vgl. KBNW.
ubung
ngubungi, r. 3 S.; ngingu ° wong durjana.
obong
alas kobong, ook soort lijnwaad TS. 77.
bobang-abing[1]
vlg. WG. 216: hefboom, waarmee iets vastgeschroefd wordt. r. 3 l.: verschrikken. Eind art. Tj. II, 270.
athik
r. 6 bedenken Gr. L. 158, RP. 39.
athuk
in sprktl. = angur, TS. II.
ithik
r. 2 v. o. l.: athak-ithikan.
othèk
= olèk = duwèk, TS. IV.
uthut
nguthuti, JZ. I, 78.
èthès
kunnen, alleen met ontkenn. TS. 214.
athang
ngathang-athang, JZ. I, 92.
ingu
l.: oudj. ingû.
angah
r. 2. van begeerte of verlangen AS. 210. - mêngangah, v. e. brand BG. 504.
angin
kayu °, nm. v. baardmossen, ter ondersch. van jamur, en lumut, de Clercq. kabar °, eigl. kabar angin-angin, Wk.
ingêr
mingêr-mingêr, eind JZ. I, 220.
angrok
zie ook bij rok.
angrês
zie rês.
angrap
zie kêrap.
angrob
zie rob.
êngok
In Bl. PS. 190: sawêg êngok kemawon.
inguk
mingak-minguk golèk gon kang sêpi, PS. 30.
ingkuh
vgl. singkuh, salingkuh.
ingkar
vlg. Wk. is mingkar, (ald. i. v.) KN. op zijde gaan, en mingkari, voor imd. of iets op zijde gaan.
ungkêr
r. 3 l.: musuh.
ungkur
bl. 206b, r. 7 l.: mêngkêri, K. - mungkur gangsir, zich geheel buiten een zaak houden TS. 113. - ngungkuri, met den rug tegen imd. aankomen ibid.
ungkrêt
mungkrêt, zich terugtrekken, bv. een slak in haar huis, ook van imd. die een gelofte gedaan heeft WG. 26.
ingkrang
ngingkrang, (Pl. I, 134).
èngkrèng
l. grondw. v. mèngkrèng.
ongkrong
eind art. vgl. juluk.
êngkuk
sun kuk-êngkuk salawe dinane, een vrouw nl. PT. 61.
ingkik
ingkik-ingkikan, OJ. = gigikan, BV.
èngkèk
vgl. tèngkèk.
engkok
ook mengkok-mengkok, JZ. II.
ingkud
ngingkud, KB. 173.
engkod
eind art. RP. 144.
angkat
angkatan, en angkat-angkatan, KI. (KN. junjungan).
angkas
mangkas, mangkasi, Men. VII. 227; Tj. I, 877.
ingkus
dhadha mingkus, zie verder nog dhadha. r. 3. v. o. nauwer is dan onder BvB. 42.
ongkos
zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 12.
ungkil
kongkalan, vgl. KBNW. i. v. ukal[2].
ungkul
mungkul, zie voorb. S.
angkup
angkup-angkup, Elaeocarpus, n. f. d. Elaeocarpaceae Ks. angkup sêkar, Cocos L., n. f. d. Palmaceae Ks.
ingkup
mingkup, AS. 257. Eind art. JZ. I, 258.
ongkog
ngongkog, zie nog WG. 209. - mongkog, r. 5 zich gestreeld gevoelen S.
angkêb
r. 2. v. o. l.: Lightfootia enz.
ungkab
II, vgl. lingkab, singkab.
angkang
AS. 272.

--- 2 : 819 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
ungkung
AS. 271.
ongkang
ngongkang, ngungkang, zie ook i. v.
angêt
êngêt, oudj. ngěngět Bijdr. 3e R. v, 211.
êngêt
zie ook rêngêt.
ingut
eind art., vgl. wringut.
angsu
pangangson, plaats enz. AS. 246.
êngês
vereischte v. e. dhalang: medegevoel te wekken voor zijn tooneelfiguren Hazeu Proefs. 116.
ingas
° kulit, te schrappen! Zie nog bij têlik, 3. r. 2 l.: Renghas. Andere soorten: ° têmbaga, Gluta Renghas L. ° têlik. Semecarpus heterophylla Bl. ° manuk. Buchania florida Schauer, ook popokan, en gêtasan, heetende, de Clercq.
ingis
het gedeeltelijk te zien zijn Wk. - ngingisi, imd. (iets) een weinig vertoonen, ontblooten Wk.
angsur
ngangsur, eind RP. 60.
ingsêr
kèngsêr, KN. ook verhuizen TS. 246.
ungsêr
mungsêr, in de rondte draaien J., BvB. 56 zooals enz.
ingsarat
zie sarat.
angsring
zie sring.
angsoka
soorten: Saraca declinata Miq. en S. Indica L. r. 3 i. p. v. Ml. l.: Sund.
ungsêd
ngungsêd, AS.
angslup
mangslup, ingaan, indringen Wk., vgl. slup.
angsêg
r. 8 l.: BG. 122: ° pitananya. ngangsêg, AS. - mangsêg, zich verzadigd gevoelen door her eten van, zie Wk. i. v.
angsang
ook jakhals? zie KBNW. i. v. asang, I.
angèl
kangelan, ook te moeilijk WG. 229, 230.
ungal
mungal, v. voorhoofd PT. 50.
anglêr
zie lêr.
inglar
KN. of singlar, eig. enz. - minglar, of singlar, enz. vgl. selak, mungkir. - nginglari, nyinglari, afwijken van enz. - nginglarake, of nyinglarake.
anglud
zie lud.
anglêp
dinulu ° asri, Bab. Jo. I, 920.
anglêg
vlg. WG. 237: lêgi anglêk.
ènglèng
mènglèng, die houding aannemen Prěg. 36. ° kang jăngga, PT. 112. - ngènglèngake, caus. C. 2151, bl. 252a.
angap
mangap-mangap, RP. 92.
ingip
lir sudama mingip, Tj. I, 620; III, 169.
angum
zie kum.
anggo
nganggo, versch. v. ngênggo, WG. 25. - panganggo, r. 4: pangagêm, vgl. Bl. PS. 229, noot.
inggu
godhong °, Ruta graveolens L., de Clercq.
engga
eind art. BvB. zie aant. S.
ăngga
verkl. met warih, Bab. Pas. 137. ăngga, of ° tal, de sago uit de Talboom-stam Ks.
unggah
218b, r. 1 v. o. l.: pènèk. - punggahan, vlg. TS. 107 dina °, dag vóor den aanvang der vasten.
ungguh
II mungguh, 1. vgl. lungguh. r. 6 v. o. l.: godsdienst AS.
anggar
anggaran, JLW. 26.
anggur
angguran, pênganggur, zie aling, BV.
anggrak
eind art. AS.
anggrèk
° kêtunggèng, of ° kêrisan, parasiet: Renanthera arachaites Lindl. ° mênur, of ° wulan, id.: Phalaenopis amabilis Bl. anggrèk, ook vanielje de Clercq.
inggring
r. 2 l.: mèngkrèng.
onggrong
II ngonggrong, AS.
anggak
zie Walb., Jav. v. Banjaran 12.
enggok
menggok, eind Pl. I, 111; RP. 92.
anggal
ligt geladen, eigl. hoog op 't water? vgl. unggul, tanggal.
enggal
r. 2 (stam gal, vgl. tigas, v. gas).
angglang
ngangglang, Pl. I, 61.
anggang
waterspin AS.
anggung
manggung, aanhoudend voortgaan RP. 66. Eind AS. 244, en vgl. panggêng.
angêb
mangêb, Tj. II, 527.

Na

na
r. 3 l.: Banyuw. en OJ., KBNW.
nu
r. 7 punggawa °, zoo ook Bab. Pas. 11.
no
kano, o. a. Bab. Jo. I, zie pl. bij têpa.
nana
zva. rai, Skr. ânana.
nonèt
verdubb. dial. = lumaku, Knebel in TBG. XLII, 346.

--- 2 : 820 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
nanas
° uling, Bjw. KBNW. i. v. rasa, IV.
nonong
ook Bab. Pas. 38 (bol v. voorhoofd).
nindur
zie sindur.
ninthing
zie thingthing.
nêcani
zie satya.
nucingi[3]
zie bij tuding.
nir
° wèsthi, thans gesupprimeerd. anirbaya nirwikara kalih, PT. 77.
nera
Ml. nira, ongegiste palmwijn KBNW. i. v. nira.
nirih
andere nm. v. jămba, Ks., BV.
naradi
uit nara + adi, I.
nariti
zie nurwiti, BV.
nurwiti
ook nariti, KW. = lor kulon, Wk., ontbr. W. (Skr. nairṛtî fem. Zuidwestelijk).
nirlaba
uit nir + laba.
narap
boom: Dysoxylum Hasseltii K. A. V. n. f. d. Meliaceae; heet ook kraminan, de Clercq. Zie langsat lutung, BV.
narampad
zie sarampad.
nirib
vgl. mirib.
nrithil
zie trithil.
nrêthêg
zie thrêthêg.
nuk
zie ênuk, BV.
nakar
r.1 l.: feest.
nèkêr
zie kênèkêr.
nikara
zie sikara.
nukêri
zie sukêr.
nakad
(Arab. [Arab]) kontant Wk.
nèkêt
verkort. v. panèkêt, Bl. PS. 203.
nukil
uittreksel, aanhaling, vgl. nokil, en etym. cukil? - nukili, uit iets een uittreksel nemen Wk. - nukilake, voor een ander e. u. n. Wk.
nadpada
zie KBNW. i. v. atpada.
nut
zva. kêtêg, Wk. nut-nut, kloppen v. e. hartader, vgl. sênut.
nitiman
Skr. nomin. nîtimân, de nîti kennende.
nas
zie ook banas.
nis
anis, Men. IX, 283: ing dalu anis atitis, (stam tis).
nisèni
zie sisi.
nosor
zie sosor.
nasèkake
zie sasi.
nisat
zie sisat.
nisèt
zie sisèt.
nastiti
r. 4 deze afl. te schrappen! 't Is Skr. samsthiti, het staan bij enz., vgl. KBNW. i. v. astiti.
nisab
zie nog v. d. B. in Enc. II, 545b.
nusub
zie susub.
nêstha
° wolu, vgl. KBNW. i. v. astha, 2°.
niwasa
verkeerd begr. Skr. diwasa, hemel, dag, of door verk. splitsing Skr. diwasakara, zon.
nul
zie ook bij das.
nêla
zie sêla.
nila
° wrêdi, en nila jawa, zie bij wrêdi.
nuluhi
zie suluh.
naluri
bl. 236b, r. 6 na Gr. L. 140 l.: (in deze bet. gewl. niet luri, of lêluri, Wk.) nalurine sadagar, enz. tot het eind. r. 7: "ook zva. luri, of lêluri" te schrappen. - sun nalurèkakên watu, namane rakandika, Bab. Pas. 152.
nalurat
zie lalurat.
nêlasak
zie sasak.
nêlasat
zie sêlasat.
nlusub
nlusubi, zie slusub.
nilib
zie silib.
nafi
l.: napi.
nipah
zie ook dhaon, 2.
nup-nupan
't Jav. vergeet-mij-nietje: Cynoglossum Javanicum Thumb., n. f. d. Boraginaceae; heet in OJ. katisan, de Clercq.
nuja
godhong noja, Strobilanthes crispa Bl., de Clercq.
nayadake
zie sayad.
nayat
zie bij sayat.
niyut
zie siyut.
nayom
zie sayom.
niyaga
2. niyagi, ook miyagi, zie ald.
nayang
zie sayang.
nom
KI. timur. - bl. 239a, r. 2 v. o. ngênomake èmpèr, aan een afdak een grooter helling geven, door het onderste gedeelte wat meer te laten zakken Wk.
namnam
C. cauliflora eetbaar, C. ramiflora niet de Clercq.
numil
zie thumil.
nemol
zie themol.
nampar
zie sampar.

--- 2 : 821 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
nampur
kruid: Schismatoglottis latifolia Miq., n. f. d. Araceae (alias Aroideae) de Clercq.
nêmpyok
zie sêmpyok.
nampung
zie bij tapung.
nambêr
nambêri, zie sambêr.
nambang
sa °, wel v. tambang, zie KBNW. ald.
naga
Tj. Sěngk. 8, vgl. ula, BV. r. 19: Acacia Farnesiana Willd. uit Zuid-Amerika ingevoerd. Ook heet nagasari, Achillea Sibirica Led., n. f. d. Compositae de Clercq. r. 21 l.: Mesua ferrea L., n. f. d. Guttiferae de Clercq.
nagari
panêgari, zie o. a. JBr. 155. Te Suråk. zeer zelden, in Pasisir-Jav. gewone vorm WG. 172, noot.
nêgalo
voor nika lo, (nikå lo) nêgale, soort K. hiervan TS. 206.
nêgulo
voor niku lo, (niku lo) TS. 206.
nub
zie tub.
nabi
° olah, of ° yullah, spec. Noach Juynb. Bijdr. 5e R. X, 177.
nithil
nithili, zie thithil.
nang
zie ook Walb., Jav. v. Banjaran 15.
nêng
zie pl. bij samadi. - mênêng, JZ. II. - mênêngan, zie bêtah, BV.
ning
r. 2 bêning, JZ. II. bêning lêri, rijstwater is er helder bij van een ongunstig uiterlijk WG. 225.
ningar
JZ. II.
năngka
r. 4: vraagt. schrappen! Varieteiten nog: ° dhandhang, ° kandhil. ° wêlănda, heet ook ° sabrang, de Clercq.
nênguki
zie thênguk.
ningid
zie singid.
nanggakkên
zie săngga.
ningan
ninganan, ningane, zie mêningan.

Ca

cao
vlg. Fr. en de Grijs Chin. tsao, drab.
cahak
r. 11 l.: kiyuk.
cênanangan
zie sanga, 1.
conok
no °, ook kasar voor mangan, TS. 214.
cènêl
zie kènêl.
cancang
dicancang bratu, zie kêpupu.
căndra
2. mangku °, in een droom bet. geluk Bab. Jo. I, 102.
cantrik
r. 3, vgl. Hazeu Proefs. 114, 125.
cintraka
papa °, vlg. Wk. de Afgrijselijke staat der armoede en misvorming door wonden en zweren. r. 4 l.: Asm. S. I, 335.
cindhe
kacang °, zie lanjar.
candhana
bep. Santalum album L. ° jênggi, afkomst. van Pterocarpus santalinus L., n. f. d. Leguminosae. ° sêmut, Exocarpus latifolius R. Rs., n. f. id. de Clercq. candhana, r. 8 l.: watu candhana.
candhak
pênyandhak, zie nog bij dawa, en layu.
cundhuk
° laris, l.: zie laris.
cendhol
r. 2 l.: onggok.
cêndhêng
vlg. TS. 214 kasar voor sanak.
canthèl
of jagung °, zie ook bij jagung. - nyanthèl, l.: gelijk een haak; haken. - nyanthèli, r. 2. l.: (een verzoek enz. als boven). - nyanthèlake, r. 3 l.: (aan imd.).
conthong
apêm ° = apem pêthak tanpa gêndhis dipun conthong, Bl. PS. 241.
cici
Musa acuminata Colla; heet ook gêdhang sêpêt, of ° bêcici, de Clercq.
cacah
° wuwung = ° molo. cacah buntut. voor karbouwen WG. 304. - nacah, soms nyacah, WG. 22.
cucah
eind l.: nyunyah.
cacar
° ganjaran, ° setan, zie ganjar, vgl. ook kutil. cacar, evenals kutil, en ganjaran, uit vrees gebruikt voor plênthing, TS. 5.
cicik
OJ. = cicing, I KBNW. i. v. cicing.
cucuk
kasar voor cangkêm, mond, en rupa, aangezicht TS. 214.
cocot
Bl. PS. 8.
cicil
nicil, Bl. PS. 82.
cacap
r. 13, zie nog KBNW. i. v. usug, 2 °.
cucup
nucup, zoenen: êmbune cinucup, PT. 66. - anucupi, PT. 77.
cacing
r. 8 "(C. Javanensis Bl. de Clercq)" te schrappen!
cur
pancuran, KT. 32; RP. 128.
cara
adon-adon °, een medicijn TS. 143.
ciri
of kitri, dient ook om aan te duiden dat te grond yasa, is, zie v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 141.
curah
zie ook bij corah.
carêcêp
r. 2 l.: nrêcêbi, zie trêcêb.

--- 2 : 822 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
caracapa
de Melkweg Wk., vgl. sêrayu, bimasêkti.
crèk
zie ook bij bèthèt.
cêrêk
ba cêrêk, heet de I, WG. 22.
curêk
OJ. voor kopok, KBNW.
carika
ontst. uit carikan, van carik, KBNW. carik, III, vgl. carik, II.
cêraki
vlg. Juynb. in Bijdr. Congresn. 63 uit Arab. of Perz. van het Gr. - cêrakèn, vgl. adal, 2.
crit
kêcrit, vlg. WG. 302 = 1/16 bau.
crèt
zie ook bij bèthèt.
carita
KN. wijze van voordracht v. d. dhalang TS. 127.
cêrme
vlg. nieuwe nomencl. Phyllanthus distichus Muell. Arg., n. f. d. Euphorbiaceae; ook de boom de Clercq. - cêrmean, boom: Acronychia trifoliata Zoll., n. f. d Rutaceae de Clercq; heet ook lamèr, BV. Ks.
carang
r. 2 l.: (vlg. R. en T. - carangan, takje, voortvloeisel. pranata °, verordening tot nadere uitvoering v. e. wet. ukara °, bijzin WG. 287. lakon °, zie nog KBNW. i. v. carang, I.
cakra
° swandana, zie durgama.
cakar
° ayam, misschien Bryonopsis laciniosa Naud., de Clercq.
cukur
panyukur, ook scheermes WG. 179.
cèkèr
nyêkèkèr, met gekromde vingers WG. 141.
cokor
kasar voor hand; voor voet tracak, TS. 214, 215.
cikron
of bayêm °, OJ. Amaranthus spinosus L., elders bayêm êri, de Clercq.
cakra-cikri
kleine boom: Melia sambucina Bl., n. f. d. Meliaceae de Clercq.
cakarwa
l.: (Skr. cakrâhwa).
cêkik
zie bij cêgu.
cêkèkèr
nyêkèkèr, zie bij cèkèr, BV.
cêkot
pating crêkot, over het geheele lichaam steken voelen WG. 131.
cêkêl
nyêkêlake, r. 2 l.: voor imd. (iets) vatten enz.
cikal
° bakal = cakal bakal, TS. 100. ° balung, boom: Casearia Jacq., n. f. d. Samydaceae Ks. - cikalan, Bl. PS. 148.
ciklah
zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 15.
cêkluk
2. klimmende heester: Quisqualis Indica L. n. f. d. Combretaceae; heet ook cêluk, de Clercq.
cakêdhung
zie nog KBNW. i. v. cêkêdhung.
ceda
Skr. cheda, snede, afgesneden stuk; uitroeiing, gebrek.
cat
nyat, Bab. Jo. I, 587.
catu
ook = tatu.
cita
° sasmita, zie bij among, onder mong.
cês
zie tarêcês.
cis
cis-cis, kêcas-kêcis, of cis-cisan, veel praten v. e. kind of vrouw Wk., vgl. cariwis.
cawuk
nyêwawuk, met gekromde vingers krabben of slaan WG. 141, JLW. 48.
cuwak
r. 2 of vleesch Tj. III, 706. - nyuwaki, mrv.
cuwut
OJ. boom: Sauraja bracteosa D. C.; elders umbêl-umbêlan, de Clercq.
cawis
pasaosan = pasowan? Bab. Jo. I, 97 (vgl. Madur. cabis = seba). Zie nog WP. 239, 262.
cêwawuk
nyêwawuk, zie bij cawuk, BV.
cul
nguculi, en nguculake, zie nog nglêpasi, en nglêpasake, bij lêpas, en lukar.
calana
zie J. Vlg. TS. 280 is calana, altijd KN. = een lange broek, sruwal, een korte broek met schuifband, kathok, een dito met knoopen.
cêlêring
andere nm. v. jengkol, Ks.
calak
ook de bloem v. d. jati-boom de Clercq.
cêlakêt
zie sêlakêt, BV.
cêliling
nm. v. e. ficus-soort Ks.
calathu
ook dhawuh, dhawah, KI. - nyêlathokake, r. 2 l.: mangandikakakên.
calung
kasar voor hand, l.: canglung, TS. 216.
cêlêng
r. 2 l.: calêngan.
cop
banyu copan, smidswater. tlawah °, smidskoelbak Wk.
capi
kayu capi, zie kêcapi, BV.
cipir
Ks. namen onzeker. Vlg. de Clercq slingerpl.: Psophocarpus tetragonolobus DC., n. f. d. Leguminosae. OJ. ook tegok.
cêpuri
balung °, zie bij balung.
cêpurung
l.: = cêpuri.

--- 2 : 823 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
cêpak
° têmên watuke, hoest heel licht, heel spoedig Bl. PS. 112.
cêplik
ook de bladsteel van bamboe de Clercq.
cepluk
ceplukan, kruid: Physalis minima L., n. f. d. Solanaceae de Clercq.
coplok
nyoplok, bv. v. diamanten JLW. 21.
capaga
Dysoxylum dentiflorum Miq., de Clercq.
capgome
r. 2 l.: bl. 125.
caping
r. 7 l.: ° calumpring.
cadhuk
zie sadhuk.
cudhèt
zie bij têtak.
codhot
vgl. KBNW. i. v. cêmpihik.
ciyu
° macan, zie bij balung.
ceme
klimplant: Luffa cylindrica Roem., n. f. d. Cucurbitaceae de Clercq. Vgl. lobong.
cêmara
de meest verbreide is Casuarina equisetifolia Font., die ook wel ° laut, heet, ter onderscheid. v. Podocarpus cupressina R. Br., de Clercq.
cêmêra
r. 4 l.: PK.
cêmuris
zie ook bij bagong. Bab. Jo. I, 333; van curis?
cêmèk
zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 16.
campah
para °, en para campahan, spotachtig van aard WG. 159, 160.
cêmpirit
in OJ. loh kambing, de Clercq.
comprèng
zie jukung.
campaka
r. 3 l.: KS. campaka, of ° kuning, Michelia Champaca L. Verder ° putih, M. longifolia Bl. ° gondhok, Talauma Candollei Bl. (de ° gănda, van Ks.) de Clercq.
cêmpat
zie sêmpad.
cêmpala
zie nog Hazeu Proefs. 24, 25.
cêmplong
nyêmplong, Bab. Pas. 37: guwa ... anyêmplong kaèksi.
compong
jong jati-blad de Clercq.
cêmamas
° rêti, andere nm. v. cêmara gunung, Ks.
cêmburuan
oudj. kimburu KBNW.
cumbrang
alg. nm. voor Amomum sp., OJ. têpas, de Clercq. - combrangan, of wuru °, boom: Pittosporum ferrugineum Ait., en ook P. ramiflorum Miq., n. f. d. Pittosporaceae de Clercq.
cambuk
zie sambuk.
cêmbawak
kleine boom: Rhus retusa Zoll., n. f. d. Anacardiaceae de Clercq; zie echter Ks.
cêmbang
of kacêmbang, klimm. heester: Embelia garciniaefoliae Miq., n. f. d. Myrsinaceae de Clercq.
camêthi
kayu °, boom: Salix L., n. f. d. Salicaceae, de Jav. treurwilg Ks.
cêmung
voor vruchten, reukwerk of eten Bab. Pas. 19.
cèg
r. 2 l: quitte!
cog
cog-cogan, de eene schuld met de andere betalen Wk.
cêguk
3, zie bij cêkluk, BV.
cab
cacaban, plank aan weerszijden langs de boord v. e. prau, waarop de boomers heen en weer loopen Wk.
cêb
eind art. tarêcêp, zie ben.
cob
zie carub, trocob.
cabe
niet Chavica etc., maar Capsicum annum L., n. f. d. Solanaceae de Clercq.
coba
ook K. cobi, altijd gevolgd door den imperat. cobak, c. conjunct. stel eens, dat; verbeeld je eens, dat; ik had eens, dus zva. saupama, WG. 90.
cubuh
zie bij pithi.
cabuk
OJ. andere nm. v. d. lamèr, BV.
ceblo
vgl. bandhèk.
cêblok
r. 8, vgl. ook jêblug.
cubluk
PT. 105. ° wêlu, Bab. Pas. 16.
cêtha
r. 4: paduka kalêbèng cêtha, Bab. Pas. 16.
cotho
in verlegenheid, ongewapend zijnde Bab. Pas. 95.
cêthèr
zie thèr, II.
cathak
4 vgl. petak.
cathok
zie ook bij kait.
cêthak
pait nyêthak, WG. 237.
cèthèk
zie bij upas, BV.
cathêt
cathêtan, ook met losse steken aan elkander genaaid Hazeu Proefs. 134. r. 4 l.: vgl. jithêt, en bithêt.
cêthol
vlg. Wk. = thothol.
cêthèthèt
2 d. i. Psophocarpus tetragonolobus DC., de Clercq.
congo
ook lengong, Wk.
cangak
eind: Capsicum longum DC., de Clercq.

--- 2 : 824 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
cangok
[canguk?] = kapala angon, v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 57.
cênguk
ouder kênyung, nog ouder munyuk, WG. 210. - nyênguki, r. 4: ruim 1 maand oud WG. 209.
cêngkir
vgl. nog kiring.
cingkir
vgl. Walb., Jav. v. Banjaran 17.
cêngkaruk
zie nog bij gimbal. ° kang mawa gêndhis, Bab. Pas. VII, wangs. voor dhampyang [ampyang].
cangkring
r. 4: Tj. II, 550.
congkrang
boom: Panax L., n. f. d. Araliaceae Ks.
cêngklak
zie nog bij ladak.
cingklok
r. 2 l.: cêcingklok.
cêngkolak
vgl. tangkulak, 2.
cangkêlit
nyêngkêliti, enz. imd. als boven (iets) in den gordel steken Wk.
congkog
JZ. I, 15 staat congkok, vlg. Wk. en Walb. minder goed voor congkog. Zie ook bij tambêm.
cêngal
boom: Calophyllum Lum., n. f. d. Guttiferae Ks.
cêngêl
vlg. TS. 301: kuiltje in den nek onder het achterhoofd.
canglung
zie calung, BV.
cêngge
vgl. jêngge.
cênggama
r. 1 l.: Bab. Jo. I, 1307. r. 3 l.: Bl. PS. 135.
cènggèng
bayêm °, zie ilèr, BV.
cênganguk
vlg. WG. 141: iets anders zien dan men verwacht had.
cêngingak
vlg. WG. 141: de oogen rechts en links wenden. - cêngingakan, (vlg. BG. 280: daringakan).

Ra

ri
II. ri baya, heester: Opuntia polyantha Haw., n. f. d. Cactaceae de Clercq. - kangêrènên, JLW. 38.
ro
A. 64: ro rêbutên aku, voor ara ° (= mara)? Zie Bijdr. 4e R. VIII, 257. - ngêro, KN. en ngêbut ro, K. ° kalih, imd. met zijn beiden aanvallen WG. 298. - kinaron ing jurit, vgl. AS. 259. bl. 316a, r. 6 l.: rong °. ibid. r. 4 l.: zie ald. en bij dho.
rahu
° wulan, heet ook kênarèn, en kênari alas, de Clercq.
rihin
rumiyin, zie ook dhisik.
raina
ngrinakake, zie ook bij wêngi. - rêmbulan karainan, nm. v. e. zangwijze TS. 219.
raup
pangraupan, KN. pasuryan, KI. om te wasschen, bv. meja, TS. 266.
ron
roning kacang, wangs. voor layung [lêmbayung]. roning pisang lêsah ing wit, wangs. voor waras [klaras] Bab. Pas. V, VI.
rana
II. Vlg. Hazeu Proefs. 198 eigl. binata ratna.
ranu
II. ngranupada, zie over deze uitdr. KBNW. i. v. rènu.
rene
vlg. Bl. PS. 203 voor mrene, en rènèkna, voor prènèkna.
runah
r. 3 l.: runa.
rancak
mank v. buffels, bv. door grint op de wegen KBNW.
rêncang
r. 6 l.: karêncang.
rênuk
rênukan, met elk. een vertrouwelijk onderhoud hebben Wk.
rundah
PT. 136: cipta rundak kadi angêmasi, PT. 140: arda ° ing rudatin.
ranti
r. 3 l.: Solanum denticulatum Bl. ° gèndhèl, of ° bali, Lycopersicum esculentum Mill. Verder nog ° kayu, kleine heester: Solanum Indicum L., n. f. d. Solanaceae de Clercq.
runtuh
II. ting kruntuh, gekerm aan alle kanten WG. 131.
runtak
ter neer geblazen, l.: ... geslagen.
rontèk
vgl. layu.
rontal
zie tal.
rantêg
ngrantêg ngrêrangin, GB. I, 82?
rundhondhe
vgl. undhondhe (ndhe).
rindhik
van schrijven JLW. 38. ° asu digitik, daarbij vergeleken liep een geslagen hond nog langzaam WG. 225.
rêndhêng
oudj. rěngrěng KBNW.
rèndhèng
kruid: Hydrocotyle hirsuta DC., n. f. d. Umbelliferae; de bladeren dienen wel als veevoeder de Clercq.
ranji
eind art. S.
rênyuh
zie suh.
rênyêp
riyêp-riyêp, van tanden PT. 107.
rècèh
II, vgl. dhacah, dhècèh.

--- 2 : 825 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
ricik
ricikan, benoodigdheden bij de wayang Hazeu Proefs. 7.
rucat
vlg. TS. 281 alleen KN.: 1°. niet meer dragen, bv. van een bejaarde vrouw oorknoppen; 2°. afleggen of uittrekken v. e. kleedingstuk; 3°. opgebroken, uit elk. genomen.
rara
zie ook lara, I.
raras
mararas, K. 2, 20 = nglaras, gawe asri?
rukuh
zie Hazeu Proefs. 198; Juynb. Bijdr. Congresn. 60.
rakêt
rakêtan, voor tapêl, Bl. PS. 226. - ngrakêti, zich nauw aaneensluiten TS. 247.
rêkasa
ernstig v. e. wond Bl. PS. 108.
raksasa
rêksasi, ongebr. WG. 206.
rikma
zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 17.
rukêm
Flacourtia cataphracta Roxb., n. f. d. Flacourtiaceae, ook gănda °, De vruchten worden gegeten. ° kêmbang, heester: Scolopia Rinanthera Clos., n. f. d. Flacourtiaceae. ° karang, boom: Scolopia Roxburghii Clos., heet ook rilam, de Clercq.
radin
boom: = mêlela, BV., Ks.
rêdèn
van rêdi, zie bij gunung.
rêdani
boom: = surèn, Ks.
rad-daging
zie daging.
rata
tansah angradin, wangs. voor iwak papar [mapar] JZ. II, 278.
ratu
rumatu-ratu, zie nog WG. 157. - ngratu, vgl. WG. 35. - karaton, ook vorstelijke waardigheid WG. 183. - rêraton, vgl. ngayangan, bij kayang, BV.
ratuh
zie latuh.
rataya
waarsch. rata + ya.
ratib
Arab. [Arab], het deel v. d. Koran dat dagelijks moet gelezen worden, of de gebeden en lofprijzingen die iederen dag te verrichten zijn.
ritang
is ri + tang.
rusuh
gabah rusuhan, zie bij lumpang.
rêsik
vgl. tasik, kisik.
rusak
tinundhang ° ? A. 47.
rêsiki
andere nm. v. kayu kêmbang, BV., Ks.
rêsula
geen nipah, maar = rêmbulung, trêmbulun, de Clercq.
rêsêp
zie nog risip, BV. en jampang, 2.
risip
of rêsêp, OJ. Eugenia Jamboloides K. et V., de Clercq, vgl. klampok, BV. en jêmbluk, BV., Ks.
rasamala
ten rechte: Altingia excelsa Noronha, uitsluit. in enkele streken van W. J. op een hoogte van 1000-1700 M., de Clercq.
rawe
Mucuna pruriens DC. en ° macan, M. hirsuta W. et A., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
rawuh
r. 2: "en tumêka", te schrappen!
riwih
r. 4 l.: neerloopen.
ruwah
ruwahan, vgl. barat, II.
rawan
Sapium discolor Muell. Arg., n. f. d. Euphorbiaceae de Clercq.
riwana
OJ. klimplant: Smilax Zeylanica L., n. f. d. Liliaceae. De nm. ° wulung, is verdacht de Clercq.
rewana
têkên rewana wulung, Bl. PS. 23, JLW. 34 = riwana wulung.
rawat
rawat-rawat, zva. sêmu-sêmu, vgl. C. 2061, bl. 60b: tanpa °, zonder eenige achterhoudendheid?
rawit
lombok °, Capsicum minimum Blanco; heet ook ° cêmpiling, de Clercq.
ruwag
r. 3 l.: ngruwag, r. 4: 2 te verpl. vóor "zie truwag."
rul
? zie bij lampor.
rilam
zie bij rukêm, BV.
rêp
r. 5 ook surup rêp, Bl. PS. 129.
rupa
nyarupani, tot iets mede behulpzaam zijn? TS. 77.
rupak
sagara rupêk, voor Straat Bali TA. 217, KBNW.
rêpot
Over rêpot, en lapur, zie Walb., Jav. v. Banjaran 18.
rêpèpèh
ngrêpèpèh, RP. 93, nyêrpèpèh, PM. 17.
rupiyah
zie verder nog WG. 303. ° prentah, zva. gulden koper: paosipun 649 rupiyah pretah, kaetang rupiyah pêthak dados 532, uit een Jav. brief.
raja
° wêrdi, klimplant: Abrus melanospermus Hassk., n. f. d. Leguminosae de Clercq. - ° putra, zie verder putra, 2. ° tatu, enz. vgl. Jonk. 241. - rumaja putra, vlg. WG. 209: 13 à 14 jaar. rumaja putri, ibid. 11 jaar.

--- 2 : 826 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
rêja
bl. 353b, r. 6, vgl. Bab. Pas. 17: arja sinjang.
ruji
kacang °, klimplant: Phaseolus radiatus L., n. f. d. Leguminosae, ook ° ijo, en in OJ. ° irêng, geheeten. Zie bij kacang, de Clercq.
rajèh
vgl. lojèh.
rujak
vgl. ook sasrahan, Wk.
rajang
ngrajang, zie nog prèjèng.
riyak
zie nog triyak, KBNW.
rayat
rayatan, in gehuwden staat leven PT. 88.
reyal
zie verder nog WG. 303.
rayang
zie wrayang, 2.
rayung
sinomipun, rêrayungan kadi cênthung, PT. 108.
rêm
mêrêm mêlik, JZ. II.
rami
l.: Boehmeria nivea Hook. et Arn., de Clercq.
rema
r. 2 l.: rikma. ° ngêmbang bakung, PT. 107.
rumah
r. 4: romah, te schrappen!
rêmuk
rêmukan panjang putra, wangs. voor bêling, CS.
rumakjun
kruid: Orthosiphon stamineus Benth., n. f. d. Labiatae de Clercq.
rampêd
r. 3 afknabbelen G., RP. 142.
rêmpid
RP. 142.
rêmpit
zva. rêpit, Bab. Pas. 14.
rompot
vgl. srompod.
rampas
ook naasten (ngrampas) v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 121.
rampal
2 dezelfde als pring ampèl? de Clercq.
rêmpêlas
Ficus semicordata, en ° bawang, F. Ribes Reinw., de Clercq.
rêmpayak
ngrêmpayak, Bab. Pas. 17, 41.
rampung
ngrampungi, zie ook bij nguwisi, van wis.
rempong
zie pl. op ngrempong.
rêmeme
andere nm. v. lamèr, Ks. BV.
ramban
r. 3 vgl. KBNW. i. v. ipil, I.
rumbuk
vgl. Walb., Jav. v. Banjaran 18.
rambat
wit °, vgl. PL. I, 210.
rambut
ngrambut jagung, zie jagung. - mrambut, zie nog bij tutu, en Wk. mrambut, en êbak.
rêmbês
ngrêmbêsi = numusi, zie bij tus.
rimbas
r. 3 l.: gêbing.
rêmbulan
zie wulan, căndra.
rêmbulung
geen nipah, zie rêsula, BV.
rembyak
pari °, zie bij jembrak.
rimbag
gramm. afleiding, vgl. andhahan, WG. 5.
rêmbang
ngrêmbang, JZ. I, 106. - măngsa °, of dina pangrêmbangan, snijtijd van suikerriet WG. 195, JLW. 42.
rombèng
parombengan, ook parombèng, WG. 191.
rog
ook yog.
rêgu
Rhapis Javanica Bl., n. f. d. Palmaceae; heet ook wrêgu, en wuruk, de Clercq.
rugi
zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 18.
rege
vgl. panjang-ilang, bij panjang.
regoh
vgl. legoh.
rogoh
zie ook bij sêga.
ragèn
eind: R. Br., n. f. d. Apocynaceae de Clercq.
rêgudug
= grudug, Wk.
ragas
zie ook bij panjalin.
ragulo
° gunung, heester: Hypericum cinereum Bl., n. f. d. Hypericaceae de Clercq.
ragum
3. kwaadspreken Bl. CP. 260? zie ook RS.
rèb
angrèb samya sumaub, PT. 24.
rêbi
vgl. srêbi.
rubuh
bl. 374b, r. 2 l.: doen.
rabuk
zie ook Walb., Jav. v. Banjaran 11.
rêbatang
r. 2: Tj. III, 211.
ribaya
zie ri, II. BV.
rubaya
vgl. ubaya.
robaya
vroeger BK. = aku, enz., zie TS. 229.
rêng
r. 3 AS.
rungu
kamirêngakên, vlg. WG. 55 de juiste pass. vorm. - mirêngan, of pirêngan. - kêmirêngan, over de afl. zie WG. 55, noot.
rungih
grana °, Bab. Pas. 17. wênês ijo ngrêrungih, kadya gêrah pitung tèngsu, mager? PT. 37.
rengoh
zie srêngoh.
rangira
voor (wi) rang + ira.
rangke
ngrangke, KN. de voor een slamětan bestemde spijzen soort bij soort plaatsen TS. 174.
ringik
ringik-ringik, PT. 59. angrêringik ringik-ringik, Bab. Pas. 33.
rangkok
rangkokan, zie bij bangkok.
ringkuk
pondhok ° = rangkêpan, BV.
rangkat
voor de schrijfwijze vgl. echter mangkat.

--- 2 : 827 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
rangkul
mêluk, KT. zie S. - rangkulan, r. 2 l.: R., RS., PL. I, 217. r. 3 v. o.: BvB. 135.
ringkêl
zie nog KBNW.
rangkêp
rangkêpan, nm. v. d. 4den stand, die geen eigen huis hebben v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 97. Andere nmm. zijn pondhok ringkuk, ° sêlusup, karang kopèk.
rungkêb
r. 6 vgl. ook ngringkus, i. v.
rangap
ngrangap, r. 3 achter KB. 121: DW. proza 143.
rêngga
r. 8: staatsie S., zóo rinêngga-rêngga, DW. proza 55/56. - rênggan, zie nog Hazeu Proefs. 103, 120.
răngga
Zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 115.
ranggah
zie ook bij mênjangan.
ranggèh
kranggehan, vgl. grageyan, bij gragèh.
rêngginang
Bl. CP. 223: rêngginan.
ranggit
ranggitan, kruid: Achyranthes bidentata Bl., n. f. d. Amarantaceae de Clercq.
ringgit
boom: Weinmannia Blumei Planch., n. f. d. Saxifragaceae de Clercq.
rênggoto
ngrênggoto, zie bij jênggorong.
rênggêp
vereischte v. d. dhalang, nl. te zorgen dat noch de handeling noch de dialoog vervelend wordt Hazeu Proefs. 116.
rênggang
° gula, van liefde of vriendschap: twee stukken Jav. suiker zijn niet zoo aan elk. gesloten WG. 225.

Ka

ka
I. Over de aanw. voornw. zie nog WG. 274 vlgg., en Snouck Hurgronje in TBG. dl. XLII, 144 vlgg. ika, schijnt te Sålå in 't geheel niet voor te komen TS. IV.
ku
akên-akênan, Bab. Pas. 15.
ko
voor 't oudj. zie Kern in Bijdr. 6e R. v, 641. ngoko andhap, zie andhap, BV.
kèh
akèh, substantive i. d. z. v. het vele WG. 233. wong akèh, veel menschen of de menigte, het publiek, men WG. 321.
kau
stijf v. e. vrouw = kidhung, PT. 110.
kohên
zie nog Kern in Bijdr. 6e R. V, 641.
kaos
ook (Arab. [Arab]) schoen KBNW.
kaidhan
zie endhan.
kaum
zie nog Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 195. - ngaum = andongani, dial. TBG. XLI, 102.
kana
en kene, zie KBNW. i. v. ngke.
kêna
ngênani, zie nog i. v. en r. 5 v. h. hart Tj. I, 61.
kunir
ngunir, zie bij bosok.
kênari
° alas, en kênarèn, zie bij rahu, BV.
kênèk
2., zie JLW. 32, en vgl. lopêr.
konok
ook voor si anu, zie verder WG. 295.
kênikir
en mas °, zie têmbêlèk, BV.
kanekaputra
v. Skr. kanyakâ, maagd KBNW. i. v. kaneka. Eind, zie echter adhi, BV.
kanigara
boom met gele bloemen: Cochlospermum Gossypium DC., n. f. d. Bixaceae de Clercq.
kênèng
OJ. en Bjw. KBNW.
kinang
panginang, WP.
kuning
kunNi= geelzucht TS. 91. kêmbang °, boom OJ.: Cassia Glauca L., de Clercq. - kuningan, een ander zie bij wêruh.
kananga
OJ. wăngsa, de Clercq.
kunci
2. Kaempferia pandurata Roxb. - pakuncèn, zie nog Bijdr. 6e R. III, 166.
kănca
nm. der leden v. h. dorpsbestuur v. d. Berg in Bijdr. 6e R. VIII, 53.
kêncana
° wungu, rood goud, als fraaier dan geel goud, zoo ook mas mirah, (vgl. Ml. merah) Brandes in TBG. XXXII, 592 noot.
kêncur
r. 2 l.: Kaempferia rotunda L.
kancikan
zie ancik.
kuncèt
kala °, kleine heester: Rubus Horsfieldii Miq., n. f. d. Rosaceae; heet in OJ. grigung cilik, de Clercq.
kencut
en kencutan, zie pencut.
kuncup
zie ook salaga.
kancing
zie nog bij ngancing. ° tuwak, vgl. têtêg, 4. kêmbang °, vgl. adas-adasan, BV.
kêncêng
pangêncêng, zie nog bij ngêncêng.
kincang
° kumincanging, jaja bayu-bayu, PT. 94, van droefenis.
kandri
ook gandri, zie ald. de Clercq.
kêndêl
kakêndêlan, zie wantêr.
kentun
MD. v. kantun, en kari, TS. 207.
kantor
vgl. bango, III.

--- 2 : 828 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
kintaka
zie nog KBNW. i. v. ketaka.
kontit
van troepen PT. 34.
kentas
over den vorm zie WG. 64 noot.
kăndha
sêrat °, wayang-verhalen in dichtmaat, zie verder Hazeu Proefs.128.
kundhuh
OJ. de vrucht v. d. gěbang-palm de Clercq.
kêndhuru
kruid: Aërva sanguinolenta Bl., n. f. d. Amarantaceae de Clercq.
kêndhêrêk
l.: zva. kêndhuruk, J.
kêndharat
vlg. TS. 230 "om paarden, geiten enz. aan vast te leggen". Zie nog KBNW. i. v. dharat.
kandhat
kêndhatan, met zoo'n lijn door de kieuwen Bab. Pas. 10.
kêndhal
Cordia Myxa L. ° kêbo, Cordia calocoma Miq. ° sapi, heester: Viburnum sundaïcum Reinw., n. f. d. Caprifoliaceae de Clercq.
kêndhêla
r. 3 l.: bang dhêmbo.
kundhala
kunjaya karna, zie ook KBNW. i. v. kunjara.
kêndhêlong
mandhêlong, dadi katon rênggang, uitwijken? Bl. PS. 120. r. 5 l.: Tj. II, 705; r. 7 l.: Men. VIII, 224.
kêndhayakan
r. 4 l.: Bauhinia. Heet ook gandhayakan, en bênculuk, de jonge blaren als toespijs bij de rijst gegeten; de schors soms als touw gebezigd de Clercq.
kandhang
kêbo ngandhang, zie bij giring, 2.
kêndhang
boom: Helicia Lour., n. f. d. Proteaceae Ks.
kêndhung
boom: = kêndhang, BV.
kanjar
Bl. PS. 127 tot een maner: arêp mêkanjar: mêkanjara.
kinjêk
zie injêk, BV.
konyar
zie sêkonyar.
kênyèk
zie nyèk.
kenyut
over den vorm zie WG. 64.
konyit
zie bij sawa.
kênyos
kumênyos, zie nyos.
konyam
° pasir, boom: Antidesma L., n. f. d. Euphorbiaceae Ks.
kênyung
jonger dan munyuk, ouder dan cênguk, WG. 210.
kênthi
eind l.: Lagenaria vulgaris Scr., n. f. d. Cucurbitaceae.
kanthèt
nganthèt, eind vgl. ngêmpit.
kanthil
r. 4, 5 beter: een soort van tj.? Bab. Pas. 9: cêpaka ° lan rone. Zie nog bij nganthili. kanthil, en ° alas. Michelia Linn., n. f. d. Magnoliaceae Ks.
konthol
r. 2 vlg. Wk. gantangan.
kanthong
° sêmar, of sêmar °, klimplant: Nepenthes melamphora Reinw., n. f. d. Nepenthaceae de Clercq.
kênthang
de aardappel heet ook uwi °. ° jawa, andere nm. v. gêmbili, de Clercq.
kênthêng
OJ. = gobog, KBNW.
kênthèng
vgl. nog Walb., Jav. v. Banjaran 21.
kaca
° sulam, zie krêpa, BV. ° piring, en kêmbang kacapiring, Gardenia florida L., en G. grandiflora Lam., n. f. d. Rubiaceae; worden wegens de geurige bloemen veel geplant de Clercq.
kacu
de breedte bij lijnwaden WG. 301.
kêcahi
l. r. l.: Don. (Fil.).
kêcacil
ook die van Schleichera trijuga de Clercq.
kacêr
vlg. Wk. = pêli busik.
kocor
kumocor, Bl. PS. 111: idu kula lajêng °.
kêcrèk
zie ook kêprak, BV.
kêcik
kêcikan, zie kêlêng.
kêcêkan
hoort onder kêcêk.
kêcêklik
de vrucht v. d. wêdani = cêkluk, de Clercq.
kêcas-kêcis
zie bij cis, BV.
kacêl
r. l.: banggal.
kêcil
(omzett. v. cilik, v. d. T.) zie bij pitrah, en bêsar.
kucila
andere nm. v. pranajiwa, de Clercq.
kocolan
vlg. WG. 210: ouder dan boyongan, jonger dan kotès.
kêcelung
OJ. de vrucht v. cangkring, de Clercq.
kêcapi
vlg. de Clercq: Pometia tomentosa T. et V., ook kayu capi, de vruchten worden gegeten, van het hout maakt men messenheften. Vlg. KBNW. de vrucht v. d. sêntul.
kêcipir
kêcipiran, nm. v. e. gebak KBNW. i. v. klongkang.
kêceme
zva. ceme.
kacubung
op Java de var. alba L. van Datura

--- 2 : 829 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
fastuosa L., en Datura Metel L. De 3 soorten hebben betr. op de bloemen, waarbij ° kasihan, de donkerste heeft de Clercq.
kacang
r. 3 l.: voor Papil.: Leguminosae. r. 6 l.: kacang kapri, of kara °, is Cicer arietinum L., n. f. d. Leguminosae, variet.: kara gajih, ° wêdhus, ° pêdhang, zie kara. kacang tunggak, denkel. Vigna catjang Walp., de Clercq. - kacangan irêng, zie kadhalan, BV.
kacung
PT. 119.
kara
° lêgi, zie gleyor, BV. ° bêruk, Mucuna capitata D. C. ° taun, Phaseolus vulgaris L. ° ulu, beter karang °) ook wrêsah, OJ. wêsah, Amomum maximum Roxb., de Clercq. - kara-kara, zva. barang-barang, zóo? Bab. Jo. I, 927: minta °.
kêre
kulambi °, harnas Bab. Pas. 150.
kuru
° wêlut, meestal kurulut, KBNW. i. v. kuwu wêlut.
kèri
r. denkel. v. iri, 2 "de gehate" KBNW.
krai
var. van Cucumus sativus L. Soorten: ° ulèh, ° lulang, ° lumuh, de Clercq.
kêrah
vgl. bêngkêrèh.
kraon
KBNW. i. v. kuhud.
krihin
zie bij dhihin.
kirna
sa °, zie echter WG. 313.
kirun
Arab. [Arab] Juynb., Bijdr. Congresn.
karane
verkort. v. kranane, zie karana, TS. 75.
kêrnèt
OJ. = kênèk, 2, KBNW. i. v. kênèt.
kruntuh
zie runtuh, II. BV.
karandhang
heester de Clercq.
karandhing
= klandhing.
kranji
asêm °, een andere boom de Clercq, zie asêm, BV.
karuk
nog groen v. d. wångså-bloem KBNW. kumaruk, Bl. PS. 48, vgl. J. Suppl. en KBNW. i. v.
karèk
sprktl. = kari, TS. 132.
kêrik
imba kakêrikan kalih, PT. 112.
korèk
ngorèk kênong, PT. 115.
korok
ngoroki, Prěg. 14.
krokot
sesuvium portulagastrum, n. f. d. Ficoideae (Aizoaceae); heet ook gelang, de Clercq.
krakal
krakalan, grintplein WG. 183.
krikil
vlg. TS. 76 is udan °, steenenregen, bv. bij vulkanische uitbarstingen.
krakab
r. 5 l.: kudhung, i. p. v. krudhung.
kardi
voor karya, vgl. kadi, voor kaya, upadi, voor upaya, KBNW.
kêrud
en kumêrud, zie ook KBNW. i. v. kuhud.
kerud
= kentir, PT. 3.
krêdana
eigl. krandana, eigenn. v. e. aap uit Ram. kawi KBNW. i. v. krandana.
kêrtu
eerder van Holl. kaart, vgl. buku, bangku, enz.
karèt
1. boom: Ficus elastica Roxb., n. f. d. Urticaceae de Clercq.
kêris
ngêrisi, imd. een kris ten geschenke geven TS. 279. - kêrisan, eind: rietachtig gewas: Scirpus macrothyrsus Miq., n. f. d. Cyperaceae, wel tot paardenvoer dienende de Clercq.
koras
r. 3 l.: katern.
karsani
kruid: Bonnaya veronicaefolia Spreng., n. f. d. Scrophulariaceae de Clercq.
krasak
een ficus-soort Ks.
krisik
krèsèk, boom: Dodonaea L., n. f. d. Sapindaceae Ks.
krêsula
l.: de op Java voorkomende Metroxylon-soort (sago-boom); bulu, (misschien bulung, vgl. rêmbulung) en taon, verdacht de Clercq.
krawu
zie ook KBNW. i. v.
kruwuk
kêmruwuk kaya cina nagih, Bl. PS. 125.
kruwèk
l.: zie wèk.
krawus
ngrawus, JZ. I, 94.
krêwêng
zie KBNW. i. v. krawang, 1.
kruwing
kruwingan, zie ook bij săngga, 1.
krêpa
glimmer? in houten beelden om edelgesteenten voor te stellen; in Bjw. kaca sulam, KBNW. i. v. kasna.
kêrap
ngêrap, hard rennen KB. 87.
korèp
zie nog bij dhanyang.
kripik
mantrine sing °, Bl. PS. 55?
krêpus
BTDj. II, 35 (nieuwe ed.). Eind art. vgl. dhêmpêl.
kropos
zie nog tropos.
krupyuk
kawolu bêlah kropyok, contant? Bl. PS. 72.
kridha
awas dhatêng kridhaning tatakrama, Bl. PS. 6.

--- 2 : 830 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
kraja
= krajan, bij raja, v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 21.
kriya
gramm. werkwoord WG. 8. têmbung kriya, stamwoord. WW. ib. 12. kriya wantah, werkw. met voorgev. neusl. zonder achterv. ib. 19. kriya wacaka, de infinit. met pa °, ib. 151.
karayana
zie bij jugul.
krêmi
sukêt °, zie bij sănggalangit, BV.
karêm
kêkarêman, alleen gebr. voor datgene wat men tot zich neemt of gebruikt, z .a. eten, drinken enz. TS. 283.
kirim
ngirim, spec. eten brengen, bv. aan gevangenen of aan arbeiders op het veld. kirim-kinirim, elk. wat zenden WG. 214. - pakirim, l.: pêkirim, ib. 38.
krêmah
kruipplant; heet ook bayêm °, maar is daarom nog geen soort v. bayêm, de Clercq.
kraminan
zie narap, BV. Verder ook Dysoxylum caulostachyum Miq., bovendien bekend onder de namen: lolowan, langsêp alas, en wêlahan, de Clercq.
kramas
ngramasi, enz. fig. ook voor het schoonmaken van krissen TS. 297. - kramasan, enz. ingrediënten voor dit wasschen ib. - pakramasan, enz. kom voor die ingrediënten ib.
krêmpal
= krompal, zie kompal.
krompol
ngrompol, zie ook andhompol.
krompyang
zie ook bij mak. - kumrompyang, JLW. 22.
krêmbi
boom: Homalanthus A. Juss., n. f. d. Euphorbiaceae Ks.
krambil
zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 21, en WG. 211.
krambangan
zie kambang.
karug
r. 2 l.: zonder tanden.
kurêb
omzett. van rukêb? KBNW. i. v. rungkêb.
karang
° ulu, zie ook bij kara, BV.
karung
2. ngarung, Gr. L. 142; AS. 143, 144.
kiring
kiringan, boom: Myristica L., n. f. d. Myristicaceae Ks.
kurung
r. 8: en in de Goevern. landen vóor de Regentswoning.
kerang
kerangan, zie dangu, 4.
korang
zie porang.
korèng
wong korèngên, JLW. 30.
krèngkèng
OJ. = klèngkèng, KBNW. i. v. klèngkèng.
krèngsèng
ook rietachtig gewas: Carex curvirostris Kunth., n. f. d. Cyperaceae de Clercq.
krangeyan
Litsaea citrata Bl., de Clercq.
kaki
wordt de kroonprins (door den Sunan?) genoemd TS. 24. kakèkane, zie nog WG. 257.
keke
jong v. e. zwaard visch KBNW. i. v. kakya.
koki
vgl. Walb., Jav. v. Banjaran 22.
kakah
recipr. vorm RP. 167.
kukuh
layang pikukuh, aanstellingsbesluit WG. 175.
kekah
vgl. nog v. d. B. in Bijdr. 5e R. VII, 495.
kêkêr
ngêkêr, verborgen houden AS. 99.
kokrok
pênjalin °, denkel. Calamus miranthus Bl., de Clercq.
kakikat
d. i. het wezen v. d. godsdienst v. d. B. in Enc. II, 568b.
kokot
bolot, r. 7 en layar, r. 8 te verwijzen achter JR. r. 11.
kukus
uit een vroeger ukus-ukus, KBNW. kukuse gêdhe bangêt, v. e. lintang kumukus, WG. 50. - kumukus, staartpeper heet thans Piper cubeba L., in OJ. mrica buntut, de Clercq.
kèkès
zie gègès.
kokos
kokosan, soort van Lansium domesticum Jacq., de Clercq.
kêkêp
ook de bovenbol v. e. astraallamp Wk.
kukap
denkel. Artocarpus Blumei Trécul, elders bêndha, de Clercq.
kekeyan
vgl. kekayan, KBNW.
khakim
l.: of hakim.
kadi
ora kayaa, voorb. WG. 84, en DW. proza 12, 17. kadi, III. De eerste mann. bloemkolf van de aren, die een maand na de vrouwel. uitschiet de Clercq.
kuda
pring °, Tj. v, 84, zie pring, en gêni. wit kuda (wit kuda-kuda?) Odina Wodier Roxb., var. Wirtgenii Engl., in OJ. ook kayu santên, de Clercq.
kudud
zie udud.
kadut
eigl. bladvezel v. d. gěbang-palm de

--- 2 : 831 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
Clercq. Ook boom: Sideroxylon Bl., n. f. d. Sapotaceae Ks., heet ook kadhu, kêdhu.
kêdal
vlg. Jonk. 242 in 't alg. trillende beweging.
kidul
ngidulake, pass. dingidulake, WG. 55.
kêdoya
of doya, Dysoxylum Amooroides Miq. en D. excelsum Bl. kêdoya sapi, zie kayu, BV.
kêdombo
vgl. domba.
kodag
alleen met de ontkenn. TS. 216.
kadebag
zie debag.
kidang
kayu °, boom: Traxinus Eedenii Boerl. et Koord., n. f. d. Oleaceae; heet in Oj. pulèn, of sêlaton, de Clercq. kidang kancanan, van leder, zoowel v. d. wayang purwa als van de w. gědhog Wk. - kumidang, huppelen als een ree, 2 à 3 jaar oud van kinderen WG. 49. Ook de tijd van 7-8 uur 's morgens, en lauw van water (voor kumedang?) J.
kati
3 = 0,61 KG., WG. 302.
katu
heester: Sauropus albicans Bl., n. f. d. Euphorbiaceae de Clercq.
kutu
kutu-kutu, klimmende heester: Caesalpinia Bonducella Fleming, n. f. d. Leguminosae; heet ook kêmlunggi, en in OJ. tinglar, de Clerq.
kêton
= ringgit, rijksdaalder WG. 303; verb. v. dukaton.
katana
zie nog KBNW.
kitir
r. 4: layang °, JLW. 34. kitir-kitir kumitiring alis, PT. 94. pêksi kitiran, Bab. Pas. 35.
katrah
kitrah, zie ook pitrah, 2.
kêtrinèn
zie trini.
kitrang
kitrang-kitrang cincing-cincing, PT. van hardloop. vrouwen.
kêtaton
zie tatu.
katès
Carica Papaja, heet ook katela, en kapaya. Men onderscheidt: ° bubur, met week, en ° salak, met droog vruchtvleesch de Clercq.
kêtos
2: Protium Jav. Burm.; heet ook trênggulun, tênggulun, en bêrnang, de Clercq.
kotès
ouder dan kocolan, WG. 210.
katul
= bêkatul.
kêtul
dez. boom als awar-awar, BV. - kêtulan, kruid: Campelia glabrata Kunth., n. f. d. Commelinaceae de Celrcq.
katela
vlg. de nieuwe nomenclat.: Ipomoea Batatas Lam.; var. zijn: ° kunyit, of ° kumis, ° kangkung, ° êmbyah, ° sêmbada, ° sêlat, ° lengkong, ° jaran, ° gêtak-gêtik. - katelan, klimplant: Quamoclit pinnata Boj., n. f. d. Convolvulaceae, zie ook puhung, BV., de Clercq.
katilămpa
boom: Elaeocarpus acuminatus K. et V., n. f. d. Elaeocarpaceae. Heet in OJ. talilampah, de Clercq.
katepan
Desmodium capitatum DC., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
katupuk
r. 1 l.: blêkatupuk. bêrkêtupuk, en blêkêtupuk, boom: Claoxylon Juss., n. f. d. Euphorbiaceae Ks.
katêpus
2. denkel. meerdere soorten van Stenochasma, n. f. d. Zingiberaceae de Clercq.
katèpèng
° cina, zie bij jarak.
kêtipung
ngatipung, daarop spelen Tj. I, 557.
katam
2. volleerd v. kinderen die de inl. school hebben afgeloopen (Arab. [Arab], beëindiging) v. d. B. in Enc. II, 575a.
katamèn
katamenan, zie bij dhayoh.
kutamak
kutamah? zie KBNW. i. v. utamah, en vgl. Juynb. in Bijdr. Congresn. 74.
katumbar
zie panjêlang.
katimanga
= kêtimaha, Ks.
kêtêg
zie de pl. bij pramana.
kêtèg
vgl. tètèg.
kutuba
l.: kutubah.
katêbon
zie bij têbu.
katêng
boom = kêpêl, Ks.
kutang
kutang-kutang, zie wayangan, 1. bij wayang.
kêtangi
boom OJ. = wungu, de Clercq.
kasa
over dezen vorm zie WG. 325; als linnensoort Perz. [Arab] of Arab. [Arab] juynb. in Bijdr. Congresn. 48.
kisa
Perz. [Arab].
kêsah
tan kêsah = ora pisah, Tj. I, 210.
kêsuh
ter neergeslagen Bab. Pas. 144; gegriefd 150.
kêsrèk
vlg. CP. in Bijdr. 6e R. v, 616 = bêsik, van gras zuiveren; zie ook srèk.
kasak
zie nog ngasaki, i. v. en S.

--- 2 : 832 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
kesuk
ochtend werkens WG. 303; zoo pirang °, JLW. 25.
kasud
Arab. [Arab] "envions" Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 184.
kasturi
r. 4 l.: der Malvaceae. kêmbang °, een orchidee de Clercq.
kisas
kisasan, executie Wk.; en ook K. v. patèn, en zie bij gantung.
kusus
vlg. Juynb. in Bijdr. Congresn. 80, Arab. [Arab], compéter.
kasuson
zie bij susu, I.
kêsêl
enz. vlg. Wk. N. Mal. sayah, KN. r. 3 vlg. Wk. dus: botên sagêd sayah, K. ora bisa sayah, of ° kêsêl, N. - ngêsêli, N. nyayahi, vermoeiend Wk. - kasayahan, KN. vermoeid, afgemat Wk. - kêsêlan, ook sayahan, Wk.
kaspe
kêtela °, of kasêpe, cassave KBNW. i. v. kêsawi.
kasap
vlg. Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 185 Ar. [Arab] ruw, grof zijn (? vgl. asab).
kêsupèn
zie bij lali.
kusapan
zie usap, BV.
kasiyan
zie bij sih.
kusuma
bl. 471b, r. 3. Kol bandang is de op Java gebruik. nm. van Prionia alba L., welker bladeren alom als groente gegeten worden, en die als afkomstig van de Molukken, geen anderen naam heeft de Clercq.
kasamèn
zie bij padha.
kêsêmak
zie sêmak, BV.
kasambi
r. 2 l.: Willd., de Clercq.
kasumba
° kêling, De verfstof heet gluga.
kasèmbukan
(r. 5: Tj. II, 646) in Eclipta alba nog onzeker de Clercq.
kasaban
zie bij sasab.
kawi
kawitana, de zangwijze, Skr. awitatha WS. 12.
kawo
= kowi, Ks.
kiwa
ngiwakake, pass. dingiwakake, WG. 55.
kuwu
= kêbayan, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 58. - pakuwon, in tegenst. met pasanggrahan, permanent buitenverblijf, pleisterplaats TS. 250.
kawah
kumawah, beginnen te borrelen van kokend water Wk., vgl. krangsang, krêngsêng, sumawah.
kawin
gantung °, zie nog v. d. B. in Bijdr. 5e R. VII, 465.
kuwèni
Mangifera odorata Griff.; var. zijn pakèl, en kwèlêm, de Clercq.
kawir
ngawir, zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 23.
kèwèr
en klèwèr, zie WG. 130.
kawuk
vgl. WG. 211 een oude slira, zie verder nog ald.
kuwat
nguwat-nguwatake, m. z. nguwat-uwatake, ook met obj. ° badan, WG. 43.
kuwut
Pterocaulon tomentosus Sch. Bip., n. f. d. Compositae de Celrcq.
kêwêton
zie bij wêtu.
kawista
r. 3 l.: Skr. kawittha: Feronia elephantum Corr., n. f. d. Rutaceae JZ. I, MR. I, 34 enz. ° krikil, of ° watu, boom: Feronia lucida Scheff., de Clercq.
kuwali
aarden of ijzeren pan TS. 144.
kuwêlèh
zie wêlèh.
kawalèn
kuwalèn, zie bij wali, 2.
kawaleyan
zie bij wali, 2.
kawang
OJ. Hopea fagifolia Miq., de Clercq; zie ook jêmpina.
kawêng
ngawêng, vgl. Tj. I, 623.
kawong
of kang wong, KN. familiaar, intiem, bevriend met imd. zijn Wk. - kawongan, knechtschap, dienstbaarheid; ook aan iets verwant, vermaagschapt zijn, iets hebben van den aard van iets anders Wk. mada °, onbestendig in het dienen, gedurig van meester veranderen Wk.; ook op iets smalen, maar er toch gebruik van maken TS. 61; JZ. II.
kuwung
nguwung, r. 3 ... verspreiden RP. 86. manis alus ngênguwung, van Panji PT. 39.
kowang
Ficus superba Miq.
kêwêngèn
zie wêngi.
kol
ook ons kool, zie bij bandhang.
kala
I. bl. 480a, r. 2 v. o. kalamăngsa, hoort bij kala, III. kalamunyêng, zie bij unyêng, en BV. ald. II, r. 3 l.: kalasuluh.
kali
I. kaline wong Jakarta, wangs. voor liwung [Ciliwung] kali gêdhe ing pasir, id. voor gawa [Logawa] Bab. Pas. VI. kali papa, boom: Engelhardtia L., n. f. d. Juglandaceae Ks.

--- 2 : 833 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
kêlu
r. 2 l.: lijk (in de kist of ongekist in de grafkuil Wk.). r. 6 l.: westen (nl. Mekka en het hoofd naar het O. Wk.).
kuli
° baku, ° kuwat, zie v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 97.
kulu
° watu, nm. v. e. baadje, donkerblauw met strepen van gouddraad er door heen Hazeu in Bijdr. 6e R. VII, 690; vgl. tuluh watu.
kalih
zie ook bij lan.
kulah
ook gemetseld vijvertje voor de ritueele wasschingen v. d. B. in Enc. II, 583b.
klohor
of OJ. klohur, boom, elders trêngguli de Clercq.
klinu
boom: Grewia Blumei Hassk., n. f. d. Tiliaceae de Clercq.
kalèn
"en bij lèn" te schrappen!
kêlun
ngêlun, zie pl. i. v.; bl. 484a, r. 2 l.: K. 22, 60.
kilèn
zie ook ili, I. BV.
kulon
ngulonake, pass. dingulonake, WG. 55.
kalêna
te verplaats. naar bl. 484b, r. 5.
kloncing
andere nm. v. kêdhongdhong, Ks.
kloncung
var. van kêdhongdhong, de Clercq.
klèntu
zie bij liru.
kalêndhah
oudj. zie KBNW. i. v. en Not. XV, 134.
kêlindhon
zie lindhu.
kêlunyon
zie lunyu.
klanthang
3e mann. bloemkolf v. d. aren, die een jaar na de 2e uitschiet de Clercq.
klênthêng
kapuk mori bestaat niet, wèl kapas mori, de Clercq. r. 3 I.: saklênthêng, klênthêngan, of plênthêngan, Chineesche kinderrammelaar KBNW.
klunthung
nglunthung, vlg. WG. 354: verschrompeld met groote vouwen en rimpels, bv. v. waschgoed.
klenthang
"Mal." te schrappen!
klènthèng
vlg. WG. 355: klanknab. voor een helder klinkend geluid, bv. v. e. knikker, die op een bord valt.
klonthang
vlg. WG. 355: ook klanknab. van een rollend, maar helder geluid.
klonthong
vlg. WG. 355: rammelaar, zie klonthongan.
kaleca
Diospyros embryopteris Pers.; heet ook klega, vgl. arêng-arêng. Mal. kledang is Artocarpus lanceaefolia Roxb. de Clercq.
klacar
zie têlacar.
klèru
zie liru.
kalar
zie ook salar.
kêlir
° dadakan, vgl. Hazeu Proefs. 90. sakêlir banone, Bab. Pas. 19?
kêlèr
zie bij lèr.
kilêr
zie kithêr.
kelor
er is maar 1 Moringa in onzen Arch. nl. M. pterugosperma Gaert., de Clercq. - keloran, boom: Diospyros buxifolia Hiern., n. f. d. Ebenaceae; heet in OJ. bibis, de Clercq.
kolèr
OJ. bloemschede v. Artocarpus incisa de Clercq.
kolerah
cholera. vgl. lara siji kae, BV.
kalarèn
kalarènen, zie bij bocah.
kaleron
zie bij liru.
kaleran
en kaloran, zie bij lor.
klirik
boom: Carappa Moluccensis Lam., var. elliptica, n. f. d. Meliaceae de Clercq.
klerok
= kaliru, zie bij liru.
kalurak
denkel. een Camellia-soort de Clercq.
kloko
ngaloko, JZ. I, 295 als vert. v. oudj. kâsṛpan.
kalak
ook sakalak. r. 12 l.: Sarcolobus Spanoghei Miq., de Clercq.
kulak
vlg. KBNW. i. v. ulak, bet. ngulak, ook garen winden, en is kulakan = ingan, maar vlg. J. Suppl. een afgewonden streng garen.
kuluk
I, r. 3 v. o.: vgl. ook mathak, 2.
kêlakon
zie bij laku.
klokro
zie lokro.
klekor
nglekor, (grdw. lekor) v. e. boomstam Bab. Pas. 151.
kalud
zie bij lud.
kolêd
oudj. talmen, vgl. Not. XV, 134.
kledung
boom: Capparis Linn., n. f. d. Capparidaceae Ks.
kalèt
kathok °, PT. 50.
kalaton
zie bij latu.
klètèr
angêlètèr dènnya bêksa, Bab. Pas. 109.
klis
= jêmbluk, BV. Ks. Vlg. de Clercq: heester: Memecylon myrsinoides Bl., n. f. d.

--- 2 : 834 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
Melastomaceae, en ook een Eugenia sp.
kalis
stam lis = lès, zie ald.
klosod
nglosod, zie ook WP. 286.
kalèsêm
Eugenia cauliflora L., n. f. d. Myrtaceae; heet ook gowok, en OJ. dhompyong, de Clercq.
klawa
OJ. voor malowa, de Clercq.
kaluwih
nl. de var. v. A. incisa met zaden; die zouder zaden heet sukun, de pitten gepoft gegeten de Clercq.
kêluwèn
zie luwe.
kliwêr
zie ook liwêr.
kluwêr
zie ook luwêr.
klèwèr
van kleeren JLW. 22.
kalwat
ngluwat, WP. 126, vgl. 147 in een kuil zitten om tåpå te doen; zie verder v. d. Vliet in Bijdr. 4e R. III, 289.
klewas
klewasan, uit verlegenheid het gezicht gedurig afwenden Wk.
kulawêthah
zie bij kula, 2.
kêlalèn
zie bij lali.
klalar
of plalar, boom: Dipterocarpus Bl., n. f. d. Dipterocarpaceae Ks.
klulur
zie lulur.
klolor
zie lulur.
kalèlèd-kalèlèd
loom en lusteloos WG. 141.
klapa
° sara, boom: Cocos L., n. f. d. Palmaceae Ks. ° cung, Myristica L., n. f. d. Myristicaceae Ks.; een and. species heet klapan.
klêpu
° sapi, Hymenodictyon Horsfieldii Miq., de Clercq.
kêlip
kumêlip, schepsel, zie AS. 31.
klêpis
zie bij pis, 2.
kêladhon
zie bij ladhu.
kaledhok
= kaledhon.
kalajana
of sukêt °, Panicum muticum Forst.
klayu
vgl. katilayu.
kaluyu
eind; voor kêmayu, l.: kêmanyu.
kluyur
r. 9: voor gloyo, l.: gloyor.
kloyong
ngloyong mau bêngi, JLW. 54.
kalam
2, zie nog Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 175.
kêlêm
baita ° ing toya, wangs. voor karêm, Bab. Pas. 13.
kaluma
zekere zeevisch KBNW. i. v. kuluma.
kalêmèn
kalêmon, zie bij lêmu.
klimis
bathuk °, vlg. J. Suppl. echter sprkw. voor onbeschaamd in 't kwade en onbehoorlijkheden.
klimasadha
OJ. voor murmasadha, de Clercq.
kêlămpra
r. 4 Men. VIII, 215, 261.
kalêmpor
zie kêmpor.
klamprahan
zie lamprah.
klomprit
zie klumpit, Ks., BV.
klampok
vlg. tegenw. nomencl. Eugenia densiflora Duthie; in OJ. risip. ° watu, ook jêmbluk. ° arum, Eugenia Jambosa L., heet ook jambu kraton. ° kêthèk, var. v. Eugenia densiflora de Clercq.
klumpuk
klumpukan bubar, and. nm. v. patêmon. Hazeu Proefs. 115, zie bij têmu.
klampêt
zie ampêt, BV.
klumpit
nl. of klomprit, Terminalia L., n. f. d. Combretaceae Ks.
klampeyan
Nauclea excelsa Bl., n. f. d. Rubiaceae de Clercq.
kêlomping
palmbloemschede KBNW. i. v. kloping.
kêlamban
zie lămba.
kêlambèn
zie lambe.
kalêmbak
Perz. [Arab] KBNW.
klombyar
zie glombyar.
klega
zie kaleca, BV.
kulêg
zie ulêg, BV.
kalêgèn
zie lêgi.
kalêbon
zie bij lêbu, II.
klabêt
(Ar. [Arab] KBNW.) 3. Trigonella Foenum Graecum Lam., n. f. d. Leguminosae; ook waron, de Clercq.
kèlêban
zie ilêb, BV.
klabang
taun °, het jaar, waarvan de eerste dag van kasa, en, bij latere willekeurige toepass., van sura, op Zondag invalt Wk.
klêthir
zie bij thir.
klithik
zie nog Hazeu Proefs. 86, en vooral Juynb. 's opstel in Intern. Archiv fur Ethnographie, bd. XIII. klithik, of klithikan, grassoort: Anthisthiria ciliata L.; heet ook mêrakan, of sukêt °, de Clercq.
kluthuk
jambu °, heet ook ° thokal, of ° pêthokal, de Clercq.

--- 2 : 835 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
kalong
kalongan, boom: Sterculia macrophylla Vent., n. f. d. Sterculiaceae; heet ook dhok, de Clercq.
kêlêng
jaja kêkêlêngan, PT. 108.
kilang
zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 23.
kolang-kaling
aren-vrucht uit, en baluluk, in de schil de Clercq. ° dhongkol, boom: Diospyros L., n. f. d. Ebenaceae Ks.
kêlangse
zie têlangse.
kêlungsèn
zie bij lungse.
klingsêm
= dalisêm, Ks.
kipu
r. 5 l.: veel zijn; ook op zijn gemak enz.
kopi
kopèn = kêmênjing, b. Ks.
kêpoh
heet ook jangkang. ° kêthèk, Sterculia Jav. R., Br., de Clercq.
kapan
zie ook ngapani.
kapindhon
zie bij pindho.
kapundhung
vlg. nieuwe nomencl. Baccaurea racemosa Muell. Arg., de Clercq.
kapri
Cicer arietinum L., de Clercq.
kopêr
JLW. 12.
kiprah
tangane °, bij muziekmaken Tj. III, 192.
kaparèn
zie bij pari.
kapurancak
boom: Calophyllum Linn., n. f. d. Guttiferae Ks.
kêprak
bij de wayang ook: kêpyak, of kêcrèk, Hazeu Proefs. 8.
koprot
ka °, uit een gat loopen, gudsen, bv. van bloed uit een wond, van rauwe rijst door een scheur uit zak of mand; v. e. menstrueerende vrouw Wk.
kaprès
ook v. d. aars bij ontlasting Wk.
kapêrlon
zie bij pêrlu.
kêpripèn
kêpribèn, dial. = kapriye, Knebel in TBG. XLII, 347.
kapriyayèn
zie bij priyayi.
kêpribèn
zie kêpripèn, BV.
kêpuk
zie bij puk, 3.
kopèk
karang °, ook = rangkêpan, BV.
kopok
° liman, zie KBNW. i. v. inggu.
kêpatèn
zie bij pati.
kêputrèn
zie bij putri.
kapal
3 Tamil KBNW.
kêpêl
zie kathêng, BV.
kapala
nm. der leden van het dorpsbestuur v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 52.
kapêlèn
zie bij pêli.
kêplèk
tukang °, zie bij botoh.
kapidhadha
zie pêdhadha.
kapaya
r. 2 "geneesk.? de Clercq" schrappen! En zie katès, BV.
kêpyur
° pulut, gom spat er bij, gez. van innige verkleefdheid WG. 225. - ngêpyuri, r. 3 l. (vlg. Wk. met een natte hand of sprenkelkwast).
kopyor
ook inpotent v. e. man Wk. jago °, een vechthaan die inwendig een klotsend geluid maakt, als men hem in de hand neemt en schudt (een goed soort) Wk.
kêpung
pakêpung, de belegering van Sålå in 1790 (TS. 110).
kuping
sipat °, Gr. L. 144.
kopèng
een ficus-soort Ks.
kadhu
kêdhu, boom = kadut, BV. Heet ook kadhut, badhut, en kêmit, de Clercq.
kudhu
Morinda tinctoria Roxb. ° kras. M. citrifolia L., var. bracteata de Clercq.
kadhini
kadhana °, zie nog KBNW. i. v. kêdhana.
kêdhuk
ngêdhuk, een begravene opgraven KT. 198.
kêdhok
r. 10: vgl. nog misik, bij wisik. Over ni thowok, (Sålå) ni thowong, (Yog.) zie Hazeu's opstel in TBG. XLIII, 26 vlgg.
kodhok
r. 4 v. o. l.: golèk suruh, enz.
kêdhakal
zie gêdhakal.
kadhut
zie kadhu, BV.
kêdhasih
zie KBNW. i. v. tadhah, II, 643a, r. 5 pêli busik, vlg. Wk. = kacêr.
kadhawung
Parkia Brown., n. f. d. der Leguminosae Ks.
kadhuwêng
r. 2 ook = gliyêr.
kadhal
r. 5 v. o. voor Papil. l. Leguminosae. kadhalan, heet OJ. kacangan irêng, de Clercq.
kadhêle
Tamil KBNW. Vlg. nieuwe nomencl.: Glycine soya Sieb. et Zucc., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
kêdhali
vgl. lawèt, Heet ook bêdhali, de Clercq. - kêdhalèn, boom: Carallia Roxb., n. f. d. Rhizophoraceae Ks.
kadhimik
en kathimik, zva. kadhêmêk, Wk.
kudhêmêk
zie dhêmêk.
kadhêmpal
kadhampal, zie kadhungsang.
kadhang
° kala, te Sålå gewl. kadhingkala.

--- 2 : 836 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
kêdhung
° bundêr apêsagi, wangs. voor umur [sumur] Bab. Pas. VI.
kidhung
stijf v. e. vrouw PT. 110.
kadhêngkrêng
zie kadhèngkrèng.
kaju
vgl. nog Walb., Jav. v. Banjaran 23.
kojudan
zie bij wujud.
kajat
° dalêm wilujêng, zie bij sêlamêt.
kajatèn
zie bij jati, I.
kajawèn
zie bij jawa.
kajumuk
eind art. l.:Tj. I, 645.
kayu
° tai, zie bij êntut, BV. ° urip, ook ° gêtih urip, en suru tangan, de Clercq. ° taun, vlg. Ks. Meestal voor allerlei soorten v. hout, behalve jati (zgn. wildhout); spec. Podocarpus L'Hér., n. f. d. Coniferae. ° kunir, Cryptocarya impressa Miq., n. f. d. Lauraceae. ° lêmpahung, Baccaurea lanceolata Muell. Arg. ° lanang, kleine boom: Oroxylum Indicum Vent., n. f. d. Bignoniaceae, heet ook wungli, en mungli. ° tangan, elders ook Heptapleurum rigidum Sum. ° gula, boom: Amoora aphanamixis Roem. et Schult., n. f. d. Meliaceae; heet ook kêdoya sapi, de Clercq. - kayon, ook de bij de versch. wuku's behoorende boomsoorten. sidhêm °, 3 uur 's nachts TS. 141.
kuya
eind art. AS. 20.
kayah
wong ngayah = ° kêncêng, v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 99.
kayuh
= 8 kacu, WG. 301. - ngayuh, r. 6 l.: bakul JZ. I, 129.
kyai
(uit ki + yayi, zie KBNW. i. v. kyayi) verbloemde nm. voor macan, TS. 5. Ook gebruikt (evenals nyai) vóor de namen van pusaka, als bêndhe, tumbak, enz., vgl. si.
kayon
en kayonên, zie bij ayu, II.
kiyik
vgl. piyik.
keyok
de vrucht v. trêngguli, de Clercq.
kayêktèn
kayêktenan, zie bij yêkti.
kayasa
uitgespr. kåyåså WG. 34.
kayol
eigl. waggelen? vgl. bêseyol.
kiyafat
zie piyafat.
kuyam
of koyam, boom: Acalypha L., n. f. d. Euphorbiaceae; heet ook tutup, en gêdrêg ijo, Ks.
kiyamat
l.: Arab. [Arab].
kayang
ngayangan, gewl. v. gewassen en vruchten, terwijl van dieren gewl. rêraton, wordt gebruikt.
kiyêng
gêrah ngiyêng, voortdurend weenen? PT. 98.
kuyang
"vgl. de Clercq enz." schrappen!
kênyu
zie bij nyu.
kêmah
r. 1 voeg bij RP. 142.
kamohan
zie bij moh, 2.
kêmon
zie kêmu.
kêmandèn
zie bij mandi.
kamandaka
ngamandaka, verzinnen enz. AS. 39.
kêmantrèn
zie bij mantri.
kêmandhi
en kêmandhèn, zie kêmladheyan, BV.
kêmandhèn
zie kêmandhi, BV.
kumêndhan
zie nog babah, II.
kêmêndhelan
OJ. kruid: Emilia purpurea Cass., n. f. d. Compositae; heet ald. têmpuh wiyang, de Clercq.
kêmundhung
= kapundhung, Ks.
kêmênjing
Garcinia brevirostris Scheff., n. f. d. Guttiferae; heet in OJ. wadhung, de Clercq (Ks. wadung).
kamicicèn
kamicicènên, zie bij jiji.
kumêcus
zie pêcus.
kêmiri
kêmirèn, heet ook kampis, bêngkak, of kayu bêngkak, de Clercq.
kêmaron
zie ook bij maru.
kêmêrukup
boom: Gyrocarpus Americanus Jack., n. f. d. Hernandiaceae; heet in OJ. ganggangan, de Clercq.
kumrawan
zie bij prawan.
kêmarogan
Gymnopetalum leucostychum Miq., n. f. d. Cucurbitaceae de Clercq.
kamuktèn
zie mukti.
kumêksa
zie bij paksa.
kumkuma
zie nog KBNW.
kamêdalan
zie bij wêtu.
khamat
eind: zoo ook in Juynb. Bijdr. 5e R. X, 195; het is nl. een 2e gebedsaankondiging in het gebouw van samenkomst v. d. B. in Enc. II, 544a.
kêmat
Ar. [Arab], zie hikmat, en Juynb, in Bijdr. Congresn. 75.
kêmit
zie aling, BV. en kadhu, BV.
kamêton
zie bij wêtu.

--- 2 : 837 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
kêmêsu
of mêsu, boom: Elaeocarpus Bl., n. f. d. Elaeocarpaceae Ks.
kumawas
zie bij was.
kumal
vuil, smerig KBNW. i. v. kumêl.
kumulan
zie bij mula.
kêmlandhingan
2. heet ook pulungan, de Clercq.
kumlare
K. van gumocah, zie bocah.
kêmlaka
ook malaka.
kamalikatên
l.: zie bij walikat.
kumlètèr
zie lètèr.
kumluwih
zie bij luwih.
kêmladheyan
r. 3 v. o. l.: Vlg. de Clercq Loranthus spec., Viscum spec. en Orchideën. De eerstgen. heeten ook kêmadhuhan, en in OJ. kêmandhi, en kêmandhèn. r. 4 kêmanuwan, l.: kêmadhuhan, de Clercq.
kêmliya
kumliya, zie liya.
kêmlayan
zie bij layan.
kumlamar
zie mamar.
kêmlunggi
zie bij kutu, BV.
kampuh
KN. ook tros, alleen als telmaat v. kassie TS. 53.
kêmpros
vgl. kêmpos.
komprèng
ouder dan mênyero, WG. 210.
kampok
° watu, boom: Eugenia L., n. f. d. Myrtaceae Ks.
kêmpit
539a, r. 4 l.: vgl. gandhèng, bij kanthèt. - kêmpitan, r. 2 ... te verkoopen heeft JZ. I, 126.
kêmput
Bab. Pas. 31 v. troepen: kêpung kêmput akalangan.
kampis
zie bij kêmiri, BV.
kumpul
Over kumpulan, dorpsvergadering, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 125 vlg.
kampung
deså, waartoe geen bouwgrond behoort v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 21.
kêmpong
tandeloos PT. 55.
kêmudhu
zie kudhu.
kêmadhuh
is ook Fleurya aestuans Gaud., n. f. d. Urticaceae. ° kêbo, Laportea peltata Gaud.; heet in OJ. jingkat. ° sapi, L. cranulata Gaud., var. Luzonensis Gaud. ° kidang, L. stimulans Miq. en L. costata Miq., de Clercq. Zie ook latêng. - kêmadhuhan, zie kêmladheyan, BV.
kamijara
zie nog KBNW.
kamijijèn
kamijijènên, zie bij jiji.
kêmamang
Bab. Pas. 23: obor ambêranang, lir kêmamang satêgal.
kêmagungan
zie gumêdhe, bij gêdhe.
kêmbi
r. 3 Asm. S. II,309.
kêmbên
KI. ook sumêkan.
kêmbar
° sêlasih, vgl. dhampit.
kimblo
zie kimlo.
kêmbul
kêmbulan. mangan °, JLW. 26.
kambala
vgl. KBNW. i. v. antakusuma, en kambala.
kambang
bale °, KI. yasa kambang. - kumambang, ook drijvend als eigenschap WG. 144. - kambangan, bovendrijvend, bv. van stukjes vet in de soep WG. 233.
kêmbang
° biru ing têgal, wangs. voor têlêng, Bab. Pas. VII, sa °, is vlg. WG. 7 de sa. ° putih, zie ambal, BV. Elders ook Millingtonia hortensis L., de Clercq. kayu °, K. kajêng sêkar, boom: Michelia Velutina Bl., n. f. d. Magnoliaceae; heet ook baros, en mangli. In OJ. Viburnum coriaceum Bl., de Clercq. ° gêni, bl. 545b, r. 2. zie nog bij gêni, BV.
kêmang
Mangifera sp., n. f. d. Anacardiaceae Ks.
kêmung
= êmung.
kêmangi
of kumangi, ook lampês. alang-alang ° = sêre, Wk.
kagêntèn
zie bij ganti.
kegot
= kagèt, Wk.
kageyan
zie bij ge.
kagêngên
zie bij gêdhe.
kêbo
° gêrang, ook nm. v. e. kris-fatsoen TS. 93. ° mênggah, nu niet meer gebruikel. ib. - ngêbo, gelijdelijk doortrekken en niet met rukken TS. 93.
kabèh
ngabèhi, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 115. Eind art JBr. 397.
kabaon
zie bau.
kêbên
heet ook butun, de Clercq.
kêbon
ngêbonake, KI. alleen gebr. v. d. Vorst tegenover zijn echte vrouwen TS. 253.
kêbancèn
zie banci, 2.
kabêndon
zie bêndu.
kabanton
zie bantu.
kêbêntêr
boom: Maoutia Wedd., n. f. d. Urticaceae Ks.
kêbanyon
zie bij banyu.

--- 2 : 838 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
kebar
r. 2: "proef" schrappen!
kabiri
° wurung, zie bij mlile. - kêbirèn, KN. gelubd TS. 53.
kabrabeyan
zie bij brabèh.
kêbak
kêbêk, ° berang, ° putih, ficus-soort Ks.
kabêsturon
kabisturon, zie bêsturu.
kabuli
Vlg. Juynb. Bijdr. Congresn. 51, Perz. [Arab].
kêbalèn
zie bij bali, II.
kablilon
zie bij balilu.
kablêg
zie blêg.
kabupatèn
zie bij bupati.
kêbayan
ook = pir, zie bij ngapirani.
kabumèn
zie bij bumi.
kabathèn
zie bij bathi.
kobong
sitinggil kinobong, PT. 92: met gordijnen omhangen?
kêthok
ngêthoki, het haar afsnijden alleen bij wijze van sraf TS. 5.
kêthekor
zie dhekor, en thekor.
kêthilêng
ook thilêng, de Clercq.
kathoprak
Bab. Pas. 66: kudhine munggèng ° ?
kêthiplok
pating °, Bl. CP. 16.
kêthèthèr
kasêmêkan ting °, Bab. Pas. 10.
kathêng
boom: Cynometra ramiflora L., n. f. d. Leguminosae; heet elders kêpêl, en in OJ. wunut, de Clercq.
kothang
kasar v. kêlar, alleen met de ontkenn. TS. 217.
kang
r. 2 l.: sing, en zie verder WG. 287.
kung
ngimur kung, DW. 48, 4.
kingkit
ook kingkip, r. 2 l.: n. f. d. Rutaceae de Clercq.
kingkip
zie kingkit, BV.
kêngkêng
ma °, zie ook prêkêngkêng.
kengis
KN. een weinig te zien, ontbloot.
kangwong
= kawong, L. 196.

Da

de
I. ora olèh dene, Bl. PS. 109. II. Over dening, zie nog WG. 59, 335, 350.
doh
adoh, substantive i. d. z. v. het verre WG. 564.
din
ook verkort. v. modin, saridin, enz.
dèn
ook voor di, en dipun, in těmb. en deftigen stijl.
don
êndon, KN. dagelijks van êndo, dag Kern.
danu
ngêndhanu, fig. tyase lênglêng angêndhanu, Bab. Pas. 12.
dina
sêdina-dina, daarent. sadina-dina, per dag, elken dag WG. 319, waar zie voorbb.
dandan
putri dandanan? DW. proza 89.
dinding
vlg. de nieuwe nomencl.: Hemigraphis repanda Hallier (heet ook ° ari). In. OJ. kruid: Aeschynomene Indica L., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
dunung
andunungake, r. 2, vgl. Bl. PS. 185.
dara
r. 3: "bij Wk. onder dat art." te schrappen! ° mangun tapa, l.: een goed teeken. dara. ook verkort. v. widara, een boom Ks.
duri
durèn, r. 4 bepaald: Durio Zibethinus L. - ngêmbang durèn, van een reeds gebruikte meid, zie verder KBNW.
darda
miss. Skr. hârda, liefde, vgl. drêdya, Skr. hṛdya Kern.
dursahasa
Skr. dus (dur) en sâhasa, gewelddadig.
darsana
Eugenia Malaccensis L., de Clercq.
dursasana
nm. v. e. der Koråwå's (Skr. Duhçâsana), en vgl. bapang.
drêsthi
Skr. dhṛṣṭi, vermetelheid, stoutmoedigheid.
drawa
zva. mili, Bab. Jo. I, 418: fig. mandrawa.
dêrwala
and. nm. v. dawolang, BV.
drija
zie dariji.
druju
heet thans Acanthus ebracteatus Vahl en A. ilicifolius L.
drêjêg
vlg. Wk. spruiten alangalang die puntig en scherp zijn, vgl. drêjêt.
duryodana
zie suyudana.
darmaja
Skr. dharmaja, wettig geboren.
drègèl
boom: Wormia excelsa Jack., n. f. d. Dilleniaceae de Clercq.
drigama
vgl. KBNW. i. v. adhigama, en drigama, Bjw. Vlg. TS. 176: imd. een koopje leveren.
durbiksa
zie nog Bijdr. 6e R. VI, 72 vlg. en KA. 200.
darubêsi
Perz. KBNW.

--- 2 : 839 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
dringo
Acorus calamus L., n. f. d. Araceae de Clercq.
darung
zie nog Walb., Jav. v. Banjaran 26.
dorèng
gevlekt z. a. soms de pelet KBNW.
dak
in sprktl. gewl. tak, WG. 58.
dok
boom: Sterculia Bl., n. f. d. Sterculiaceae Ks.
duka
° dalêm, en ° sampeyan, gewl. duga °, uitgespr. en soms zoo geschreven. Het laatste ook gos sampeyan, TS. 254.
dukut
° jarêm, zie jarêm, BV.
dèkèng
2. uitgespr. 'ndekeng WG. 18.
dadi
zie ook dangu, 4. - kêdadeyan, kêdadehan, naar de uitspr. WG. 42, vgl. 188, en Bl. PS. 159, noot.
dudu
sapadudon, met elk. een geschil hebben WG. 310. dede, beleefder sanès, K. TS. 112.
dadar
zie ook dhadhar.
dêdêr
andêdêri, zie bij landhèh.
duduk
tuju °, Bl. PS. 238. 2. sagêd kula jêmparing anduduk, Bl. PS. 181. duduk agung, en ° rayap, 2 soorten v. Lumnitzera Willd., n. f. d. Combretaceae Ks.
dudul
r. 1 l.: sêdul.
das
voor nul, thans gebruik. nul, WG. 300.
dus
(Holl. doos?) fats. v. sirih-doos, zie verder TS. 16.
desa
nm. der leden v. h. dorpsbestuur v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 53.
dêstun
r. 2 l.: yadyastoen; en vgl. mundhak.
dawa
andawakake, ook een vliegertouw vieren WG. 41. sadawananeya, ook verdubb. sadawan-dawaneya, WG. 81.
dawar
OJ. boom: Ptychosperma calapparia Miq., n. f. d. Palmaceae de Clercq.
dawolang
boom: Sapium R. Brown, n. f. d. Euphorbiaceae Ks.
dol
sade-tinumbas, N. dol-tinuku, WG. 125.
dalan
dêdalan, K. margi, WG. 135. andalani, r. 3 passeeren PL. I, 116.
dulur
eind: mêgori sadherekan, BG. 35.
dêluwak
boom: Grewia Linn., n. f. d. Tiliaceae Ks.
daluwang
and. nm. v. dêluwak, BV.
dalupang
vgl. dhêmpul. is Orophea enneandra Bl., n. f. d. Anonaceae de Clercq.
dalêm
pari °, zie bij jêro. abdi °, panjênêngan °, zie over het gebruik TS. 17, 18. dalêm, als vrnw. 1ste pers. te Suråk. alleen door deså-lieden gebr. TS. 254. kadalêmake, (alleen in 't pass. vgl. kêbon, BV.) KI. gescheiden v. e. ratu, aan wie dan een andere verblijfplaats wordt aangewezen TS. 255.
dilêm
kruid: Colensatro purpureus Benth.; ook Pogostemon-soorten de Clercq.
dênag[4]
bl. 595b l.: dêlêg, and. nm. v. jaliru. In OJ. boom, die elders gorang, heet de Clercq; vgl. Ks.
dolog
boom: Trichospermum Bl., n. f. d. Tiliaceae Ks.
daligung
vgl. minthal-minthul.
dêlêng
pandêlêngan, KI. pamirsa.
dapa
Skr. en oudj. pâdapa, zie verder WS. 132.
dipe
tan andimpe awak mami, PT. 94.
daya
kadayan, ook wonderkracht v. bronwater Djk.
doya
zie kêdoya.
dim
1/12 voet, ook ons centimeter WG. 301.
dom
dom-doman, grassoort: Andropogon aciculatus Retz., de Clercq.
dêmi
zie nog KBNW.
damar
pati diyan, geen jagongan, geven bij de geboorte v. e. kind; ook geen licht aanhebben TS. 55.
dêmalung
zie têmbalung, BV. en KBNW. i. v.
domba
r. 4 vlg. Juynb. Bijdr. Congresn. 49 Perz. [Arab].
dêmang
zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 115.
dêmung
juru °, KW. zva. tukang gêndhing, Wk.
dêg
ook verk. v. dawêg, zie lagi.
dagang
andagang, iets zoo maken dat 't dadelijk weer stuk is. - dumagang, lichtgekleurd, dus onvoldoende bewerkt v. e. bathiksel; geforceerd rijp gemaakt v. vruchten TS. 96.
daging
rad daging, enz. vgl. Ml. daging darah.
dêbal
dêbalan (ook balan) de losgemaakte graszoden, aardplaggen Wk., vgl. kadibal.
doblong
de duren-bloemen, die van on leren hol zijn, zie KBNW. i. v. amplong.

--- 2 : 840 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
dang
I. sêkar dangan, l. ook dangan, kruid: Vandellia crustacea Benth., n. f. d. scrophularianaceae de Clercq. - dang-dangan, vgl. mêntahan, gaar gestoomd, ook KN. takěr-maat. - ngêdangke, voor een ander rijst koken Wk.
dingarèn
dêngarèn, Bl. PS. 127, 131.
dungik
dêdungik, Bab. Pas. 12, vgl. IV.

Ta

ta
I. Vgl. nog WG. 351 noot.
toh
eind art. ook een beproefde kampioen Wk.
tai
° manuk, zie ook Hazeu in TBG. XLIII, 95 noot 2. ° bêsi, dient voor het kleuren der tanden TS. 58.
tau
2. uitspr. tahu TS. 58.
tuhwatu
zie KBNW. i. v. tuh.
taoyah
en toyah, ook poyah, Chin.? KN. een groot soort van klappertjes, vgl. mrêcon, tikusan.
taoge
zie toge.
ton
patontonan = pano °. - mitontonake, tentoonstellen.
tunalayu
OJ. tinalayu, kruid: Anaphalis longifolia DC., n. f. d. Compositae de Clercq.
tindak
vgl. tapak.
tantang
panantang, nm. v. e. scene in de wayang Hazeu Proefs. 108.
tansil
zie tangsêl.
tanjang
° kêthèk, Bruguiera cylindrica Bl. ° gunung, Carallia integerrima DC.; heet in OJ. sêpat, de Clercq.
tanjung
jênthik nguwoh °, WP. 9.
tara
dina tara, K. dintên tara, dag, waarop geen markt wordt gehouden TS. 137.
tari
patarèn, ook patarenan, TS. 133.
taru
° rukmi suwěng-model PT. 108.
tira
and. nm. v. girang, Ks.
tura
l. Skr. âtura.
turi
° rawa, zie bij gabus. turi bang pinggir pasisir, wangs. voor bêtah, III.
tirah
3. kêtirah, Leea sambucina Willd., n. f. d. Ampelidaceae; heet ook girang, de Clercq; vgl. tira, BV.
turèn
zie ihing, BV.
taruna
meerm. verbast. v. oudj. aruṇa, zie KBNW. ° kêmbang, een vorstel. lijfwacht uit kinderen bestaande TS. 68.
truntun
truntunan, gew. tuntunan, KI. v. ari-ari, TS. 256.
truntung
boom: Aegiceras Gaertn., n. f. d. Myrsinaceae Ks.
trênyuh
zie nyuh.
trocoh
"1." te schrappen!
tracak
kasar voor voet TS. 217.
trêcêb
eind art. l.: zie carêcap, BV.
tarik
r. 2, zoo ook angin tarik, Bab. Pas. 77.
trukah
zie truka.
tarekah
devotie's v. d. B. in Enc. II, 568b.
trukon
patrukon, zie tarungku.
trikancu
(= tayuman, verdacht) denkel. Bauhinia tomentosa L., n. f. d. Leguminosae; heet in OJ. subani, de Clercq.
tirkas
Perz.
tirta
° wiyat, wangs. voor edan [udan] PT. 28. ° palêngganing waja, voor banyon, CS.
tratag
zie nog KBNW.
taritig
talitig, boom: Celtis L., n. f. d. Urticaceae Ks.
trus
r. 21 l.: katêrusan.
trasi
° dhêle, KN. een gerecht TS. 128. - trasinên, zwart en doorgevreten door beestjes v. bambu ibid. - trasèn, OJ. kruid: Vernonia eupatorioides Bl., n. f. d. Compositae; elders Elatostema macrophyllum Brongn., var. paludosum Wedd., de Clercq.
taras
KI. v. sukêr, en sêsukêr.
têros
têrosipun, sprktl. = wartosipun, TS. IV.
trawas
varen: Polypodium quercifolium L., de Clercq.
têrwilun
Bab. Pas. 7: sangêt tarwilunnya, mudha munggung sayêktine.
têrap
têtêrapan, zie bij têmbêlèk, BV.
trajak
nrajak, of mrajak, als een trajak, uitbotten Wk.
tarayana
i. d. b. v. ngalor, Skr. uttarâyaṇa.
tarab
ook KI. v. sukêr.

--- 2 : 841 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
tribobok
Asm. S. I, 327.
trung
in kinjêng °, verkort. v. jantrung.
tarang
r. 5 l.: gantang.
terong
zie nog KBNW. i. v. tuhung. ° êndhog, bep. Solanum aculeatissimum Jacq., de Clercq.
trangkil
zva. so, de Clercq; and. nm. v. tangkil, Ks.
trêngga
voor tarêngga, misverst. Skr. tarangga, golf.
trêngguli
Cassia fistula L., of C. Javanica L. (de laatste ter onderscheid. gewl. ° wawang) de Clercq.
trênggulun
enz., vgl. kêtos, BV.
têki
beter well.: versch. rietachtige grass. der Cyperaceae. ° kêbo, Cyperus rotundus L. ° sawah, C. Iria L. ° wangi, C. tuberosus Rottb., de Clercq.
takir
boom: Duabanga Hamilt., n. f. d. Lytheaceae Ks.
têkak
têkêk, r. 4 ook Bab. Pas. 20.
têkik
Tj. II, 611: bulu sengon têkik.
têkèk
r. 4 "vgl. jêkèk" te schrappen!
takoka
boom: Solanum L., n. f. d. Solanaceae Ks.
tokid
ook (Arab. [Arab]) de eenheidsleer v. d. B. in Enc. II, 532b.
takat
zie Juynb. in Bijdr. Congresn. 55.
têkês
zie vooral Hazeu Proefs. 59. r. 6: "KI. zie bij sunat" te schrappen!
tikêl
° balung, vgl. kayu urip, bij kayu, BV. Elders ook Casearia tomentosa Roxb., de Clercq.
taklèk
het voorwaardel. uitspreken (der verstooting eener vrouw) Arab. [Arab] v. d. B. in Bijdr. 5e R. VII, 486; ook 't afhangen v. e. overeenkomst Enc. II, 548b.
tukang
panukang, zie aling, BV.
tuduh
vlg. TS. 114 niet = wijzer (dit is tuding).
tata
panata brăngta, suwěng-patroon PT. 107.
tutu
tuton, grassoort: Panicum crus galli L., n. f. d. Gramineae, zie jagowan, BV., de Clercq.
titih
ook zich duidelijk uitspreken TS. 258.
tetah
tetah-tetah, beginnen te loopen v. e. kind ter aanduid. v. e. leeftijd KBNW.
têtêr
kleine heester: Solanum verbascifolium L.; de bladeren na tandenvijling voor mondreiniging gebr. de Clercq.
tutur
tawon °, zie nog KBNW. i. v. kalisaswan.
tutup
versch. soorten Macaranga, n. f. d. Euphorbiaceae. ° kalahan, M. denticulata Muell. Arg. ° ancur, M. triloba Muell. Arg. ° awu, of ° dhêdhak, Mallotus macrostachys Muell. Arg., de Clercq.
tutug
vereischte voor den dhalang: de in 't stuk voorkomende samenspraken en pagědhongan niet te bekorten Hazeu Proefs. 116. - andumugèni = andugèni, TS. 56.
tutub
boomheester: Acalypha sp., n. f. d. Euphorbiaceae. ° wêsi, Pipturus velutinus Wedd., n. f. d. Urticaceae; heet ook lawe, de Clercq.
tis
katisan, zie bij nupan-nupan, BV.
tus
tumus, zie nog KBNW. i. v. tumus.
tos
tosipun, sprktl. voor wartosipun, TS. IV.
têsih
= tasih, TS. 208.
tasahup
l.: [Arab].
tèsèk
Dodonaea viscosa L., n. f. d. Sapindaceae; heet ook tèngsèk, de Clercq.
tuwa
kayu °, boom: Leea Linn., n. f. d. Ampelidaceae Ks. - kasêpuhan, vlg. TS. 73: het gebied v. d. Sunan zelf, in tegenst. met dat v. d. kroonprins, dat kadipatèn, en niet kanoman, heet.
tawon
° kambu, bijen die de lucht krijgen, nl. van onraad; wangs. voor bubar, CS. ° boni, zie nog bij singub.
tawar
kayu panawar, OJ. heester: Sephora tomentosa L., n. f. d. Leguminosae. panawar jambe, heet ook pakis kidang, de Clercq.
tuwawa
= kapala bêndungan, v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 57.
tiwang
kêtiwang-tiwang, Bab. Pas. 58.
tali
° lampah, boom, zie kêmêsu, BV. en katilămpa, BV. - kataliwăngsa, Waj. I, 353: katalimasa.
têlu
tiga warna, nm. v. e. vlag JZ. II, 288 en v. e. pamor-soort TS. 62. - kamitigan, ook

--- 2 : 842 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
eerst een hooger bod weigeren en later een lager moeten aannemen v. bakul's TS. 62.
tolih
golèk jaran panolih, K. upados °, door toovermiddelen rijkdommen trachten te verwerven TS. 51.
tuluhwatu
zie puluhwatuh, BV.
talok
Garcinia celtidifolia Juss., maar ook vlg. K. en V. I, 222: G. eriocarpa Juss., de Clercq.
têlak
katêlak, OJ. = bêdhak, KBNW. - 3. ingas °, Semecarpus heterophylla Bl.; heet ook ingas cêlik, de Clercq.
têlik
3. zie nog bij saga.
taluki
r. 2 l.: (vlg. de Clercq kleine sierboom: Hibiscus grewiaefolius Hassk., heet ook warugêli).
tlotoh
godhong °, zie nyangkuh, BV.
talitig
zie taritig, BV.
talês
soorten: ° bêntul, ° gagakan, ° gêlopari, ° bantên, ° dhêmpêl, Als boom OJ. Sterculia urceolata Smith, elders tunglur, de Clercq. - talêsan, een Lauraeea Ks.
talusur
nalusur, vgl. dhidhis.
tlawas
and. nm. v. sêntanèn, BV. Ks.
tilap
kêtilapan, Bab. Pas. 52.
têlujuru
zie KBNW. i. v. katijuru.
têlajak
nrajak, zie mrajak.
têlèmèk
zie lèmèk.
talomprèt
zie sêlomprèt.
têlêng
sêkar °, KN. nm. v. e. vlag JZ. II, 288, TS. 68.
talăngsa
gemaakt uit nalangsa, KBNW. i. v. tayub.
top
ngêtlopi, een schuld met goederen betalen. - tlop-têlopan, de zaak, waarmee een schuld betaald wordt JLW. 58, noot 2.
tapi
napèni, vgl. bêbak.
tapak
° liman, heet ook ° tangan, en janjang, de Clercq.
têpuk
katêpuk, zie puk.
têpas
zie ook bij cumbrang, BV.
têpus
meerdere soorten v. Stenochasma, n. f. d. Zingiberaceae de Clercq.
têpung
bl. 684a, r. 2 l.: ° otot, Stellaria saxatilis Hamilt., n. f. d. Caryophyllaceae de Clercq.
topèng
zie Hazeu Proefs. bl. 57 vlgg.
taju
pootstok TS. 163.
teja
r. 8 l.: Cinnamomum.
tèji
van [Arab] Perz. vlug. v. d. T. Vgl. ook Juynb. Bijdr. Congresn. 48.
tijomurti
eigenn. zie srawantipura.
tayum
tayuman, in 't wild groeiende kêmuning, K. et V. IV, 245; ook Cassia laevigata Willd., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
tiyang
2 KN. m. z. tiyangan, TS. 61.
tum
Tj. I, 372.
têmu
I. têmon, onbeheerde goederen v. d. B. in Enc. II, 552a. - patêmon, algemeene samenkomst der voornaamste in 't stuk optredende personen aan 't eind v. e. tooneelstuk Hazeu Proefs. 115. - II. r. 1 l.: Curcuma Zedoaria Roxb., heet ook lawak. têmu putih, C. Zerumbeth Roxb. ° poh, C. amada Roxb. ° irêng, C. aeruginosa Roxb. ° kuning, var v. C. longa L. (zie kunir, r. 8 vlg. Wk. "een orchis" te schrappen) de Clercq.
têmaha
maha, JZ. II.
timun
and. variet. zijn: ° sêrit, ° sumêrit, ° wuru, ° wulan, ° bontèng. - timunan, grassoort: Leptochloa Chinensis Nees., een zeer geschikt veevoeder de Clercq. pagêr °, zie Hazeu Proefs. bl. 111, noot.
tumêndhil
tumêndhilan, kleine boom: Viburnum coriaceum Bl., n. f. d. Caprifoliaceae; heet in OJ. kayu kêmbang, de Clercq.
tămpa
nămpa, zie de aant. TS. 261.
têmpah
° tandur, term b. d. rijstbouw: de padi-plantjes achter de plaatsters plaatsen TS. 57.
têmpuh
° wayang, zie kêmêndhelan, BV.
tompring
zie ook wolon, bij wolu.
têmpiling
vgl. piling.
têmpayang
and. nm. v. sampang, Ks. Vlg. de Clercq zijn die vruchten afkomstig v. Sterculia scaphifera Wall. (een in de Mal. landen groeienden boom: měrpajang). Intusschen têmpayang, nm. v. e. boom: Evodia nervosa K. et V., n. f. d. Rutaceae de Clercq.
tumpang
° titih, wangs. voor woh kapundhung [undhung-undhung] JZ. II, 273.
tembo
r. 5 l.: kamplong.

--- 2 : 843 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
tambih
zie nog KBNW. i. v. tabih, II.
tambar
zie ambah, KBNW.
tumbar
tumbaran, rietgras: Fimbristylis miliacea Vahl., n. f. d. Cyperaceae de Clercq.
tambak
r. 11 l.: n. f. d. Boraginaceae.
têmbuku
de hamervormige knop v. e. roeiriem of v. h. roer (gogol) Wk., vgl. sêmbaga.
têmbêlèk
kêmbang °, sierplant: Tagetes erecta L., n. f. d. Compositae; heet ook kênikir, sênikir, mas kênikir, de Clercq. - têmbêlekan, grassoort: Oplismenus Burmanni Beauv.; OJ. ook wahung, Lantana canara L., n. f. d. Verbenaceae; elders têtêrapan, en pucêngan, de Clercq.
tambilutan
De opgeg. syst. nm. komt inderdaad toe aan têmbilungan, of asêm °, de Clercq.
tambêlang
zie pring, BV.
têmbalung
nam. v. h. zwijn Not. XVII, bl. XI.
têmbilung
têmbilungan, zie tambilutan, en BV.
têmbaga
têmbagèn, Ischaemum Timorense Kunth., de Clercq.
têmbang
nêmbang gêdhe, K. nyêkar agêng, kawi-verzen zingen TS. 69.
têmbing
nêmbingake, naar de eene zijde doen overhellen; dicht met den boord bij den oever brengen Wk.
timanga
ook katimanga.
tagèh
zie ook tagil, BV.
têgor
nêgor gêdhang, met zijn tol op een anderen draaienden tol slaan TS. 88.
tugur
vgl. lugur.
têgari
l.: KN. kruid, waarvan de welriekende wortel in reukwerk wordt gebruikt: Dianella ensifolia Red., n. f. d. Liliaceae de Clercq.
têgêrat
OJ. sêgêrat, de Clercq.
têgêrang
ook têgêran, de Clercq.
tegok
zie bij cipir, BV.
tigas
° pancing, zie bij pancing.
tagil
lintang °, of lintang tagèh = panjar sore, KBNW. i. v. era, II.
têba
vlg. KBNW. de uitgebreidheid v. e. akker.
têbu
° kasol, nm. v. e. zangwijze TS. 153. - ° êndhog, kruid: Saccharum edule Hassk. de Clercq.
tiba
r. 7 achter WP.: (dhawah).
têbus
verkoopen onder voorbehoud later terug te kunnen koopen v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 104.
tingi
2 soort. v. Ceriops. Ook soga °, de Clercq.
tangan
tanganan = kayu tangan, zie kayu, BV. ° kêbo, Heptapleurum rugosum Seem., de Clercq.
tingkil
ook Gnetum edule, klimplant de Clercq.
tungkul
vertakt kruid: Ethulia megacephala Schulz. Bip., n. f. d. Compositae de Clercq. - tumungkul, r. 4 zie bij mratak..
tèngsèk
zie tèsèk, BV.
tingal
tingalan, zie TS. 267.
tinglar
zie bij kutu, BV.
tunglur
zie talês, BV.
tanggênah
zie nog KBNW. i. v. tugênah.
tênggak
Bab. Pas. 144: dèrèng lampus, sawêk sanginggiling ° ?
tanggal
schijngestalte v. d. maan TS. 79, boven den horizont verschijnen, vgl. tunggul, unggul? bl. 730a r. 7 l.: mapag °. - nanggal. bathuk ° sapisan, PT. 112. - tumanggal. wulan °, zie bij jêruk.
tênggul
pit der vrucht v. d. kruwih de Clercq.
tinggal
ninggal wêwangunane, het fatsoen verzaken L. 213, zoo ook Waj. I, 450: ° wănda = ° dhapur?
tunggul
panunggul, zie ook bij salendro.
tanggung
borgtocht v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 133. ° rèntèng, solidaire aansprakelijkheid ib. 128.

Sa

so
r. 3 l.: (vlg. de Clercq: Gnetum Gnemon L.) waarvan de oude vruchten (malinjo, de jonge heeten roto, of kroto) op eikels enz.
sèh
vlg. v. d. B. in Bijdr. 5e R. VII, 463 een Arabier zonder adell. titel, niet hooger aangemerkt dan een inlander in dezelfde finant. omstandigheden.
saur
nyaur pati, zie bij utang.
sahadat
ook getuigenbewijs v. d. B. in Enc. II, 566a.
saut
r. 3 v. o. "nyinyir" te schrappen!
sial
zie siyal.
sana
Pterocarpus Indicus Willd., de Clercq (Skr. asana, Terminalia tomentosa).
sanak
pawong °, ook pini °, Bab. Jo. I, 1020.

--- 2 : 844 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
pêrsanak, zie aling, BV. sumanak, vlg. TS. 81: sterk aan elk. gehecht.
sênikir
zie têmbêlèk, BV.
sandèn
zie wurungan, bij wurung.
sêndara
of sindara, boom: Anaphalis D. C., n. f. d. Compositae Ks.
sêndarèn
boom: Gonostylus Teysm. et Binn., n. f. d. Thymelaeaceae Ks.
sinduk
and. nm. v. walikukun, Ks.
sunduk
° wêlut, kruid: Sanicula montana Reinw., n. f. d. Umbelliferae de Clercq.
santên
kayu °, boom: Kickxia arborea Bl., in OJ. wit jaran, zie nog bij kuda, BV. - santênan, meerd. soorten v. Ixora en Pavetta, n. f. d. Rubiaceae; ook sikatan, de Clercq. santênan, ook and. nm. v. Pathi TS. 28.
santana
zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 88.
sêntanèn
boom: Micromelun Bl., n. f. d. Rutaceae Ks.
sintrèn
zie nog Hazeu Proefs. 48.
sêntul
ook Sandoricum nervosum Bl., de Clercq.
sêntolo
heester: Abroma fastuosa L., n. f. d. Sterculiaceae. sêntolong, and. nm. v. wijayakusuma, de Clercq.
sêndhara
of sindara, de Clercq, zie sêndara.
sănja
vgl. kêpănja, kêtănja.
sanjata
projectiel, zie o. a. BTDj. 536.
sinjang
3 zie ook bij bêbêd.
sunthi
Zingiber gramineum Bl., de Clercq; eind, zie ook PT. 98.
sêcang
de boom; het hout kayu sampang, de Clercq.
sor
° srêngenge, heester: Cytisus Laburnum L., n. f. d. Leguminosae (gouden regen) de Clercq. - ngêsor, r. 5 ... of stoel JZ. I, 272. - nosori, niet meer in gebr. TS. 35.
sari
ook voor meeldraad de Clercq.
sura
° mrata, C. 2151, bl. 86a, 107a, zie bij jaya mrêta.
suru
° tangan, zie kayu urip, bij kayu, BV.; ter ondersch. suru kêbo, de Clercq.
sore
kêmbang °, een bathik-patroon TS. 68.
sarah
II. tegenover matni, het werk zelf.
sirah
sasirah, KN. vooruitbetaling v. e. deel der koopsom TS. 65.
suruh
2 r. 6: ° kodhok? denkel. ° kadhok, of ° kadhuk, Piper sarmentosum Bl. Soorten van suruh, zijn: ° atal, ° adas, ° jawa, ° bundêl, (of ° bundhêl) de Clercq.
sriawak
KN. nm. v. e. lekkernij TS. 73.
srênoh
zie srêngoh.
saruni
heester: Wedelia biflora D. C., n. f. d. Compositae. - sarunèn, kruid: Spilanthes pseudo-Armella L. de Clercq.
sêrandil
l. Perz. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 174.
sarikat
nm. der leden v. h. dorpsbestuur (Arab. [Arab]) v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 53.
srikaya
bep. Anona squamosa L., de Clercq.
sarad
saradan, r. 3 v. o. l.: vlg. de Clercq Flacourtia Ramonthi l'Hér.; heet ook baga.
srèdèg
zie bij bêlèk.
sarasati
boomheester: Anaphalis viscida Boerl., n. f. d. Compositae de Clercq.
sruwal
2, vgl. panji-panji.
srawing
mak °, zie bij mak.
sarip
nl. v. 'Alî, Moh. 's schoon- en pleegzoon v. d. B. in Bijdr. 5e R. 462, 463.
saraya
° pratamèng jurit, PR. 35.
srêga
zie swarga.
srigak
v. e. vrouw PT. 110.
srigadhing
ook Ixora macrophylla Bartl., de Clercq.
sêrban
KI. dhêsthar.
sarang
nyarangi, l.: van een sarang, 2 voorzien enz. - sarangan, r. 3 l. vgl. de Clercq: Castanopsis argentea A. D. C. enz.
srêngenge
kêmbang, Helianthus annuus L. de Clercq.
suk
een ander is verkort. v. busuk.
saka
II. sangkan, ook = wong anyang, v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 97.
siku
II. sikon, vroeger BK. = wêdhung, TS. 231.
suka
kasukan, vlg. TS. 283 alleen gebr. voor dobbelspel.
suku
° dêkung, wangs.? voor susila kalangkung, PT. 129.
sikat
sikatan, zie bij santên, BV.
sukêt
° kêbo, grassoort: Dactyloctaenium Aegypticum Willd., heet ook godhong ula. ° sêrêp, kruid: Rubia cordifolia L., n. f. d. Rubiaceae. ° banjaran, Festuca nubigena Juynb. de Clercq.

--- 2 : 845 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
sêkati
sêkatèn, ook nm. v. d. feestelijkheden zelve TS. 182.
saksa
sun sumaksèng gawe, PT. 76.
sêkêl
ook KI. v. sêdhih.
sêkul
ook stijfsel TS. 69.
sikil
suku mêtu, KN. buiten waarts, en ° malêbu, binnenwaarts gebogen beenen TS. 68. godhong sikil, of mata kucing, heester: Lasianthus sylvestris Bl., n. f. d. Rubiaceae de Clercq.
sêking
r. 3 Wk. kent alleen pasunatan.
sada
2, sêmada, BG. 159.
sida
° guri, half heester: Sida rhombifolia L., n. f. d. Malvaceae. ° wayah, heester: Nerium odorum Soland., n. f. d. Apocynaceae de Clercq.
seda
sedan, KI. sterfgeval TS. 268.
sadan
boom: Eurya Thunb., n. f. d. Ternstroemiaceae Ks.
saduri
and. nm. v. widuri, 1. de Clercq.
sadran
gefabric. grondw., zie KBNW. i. v. têngguh.
sidarsi
vlg. Kern Skr. siddha, o. a. toovermachtig, en ṛṣi, ziener; kan ook zijn; een ṛṣi, die tevens siddha (zekere klasse v. halfgoden) is.
suduk
2, vgl. suji.
sadang
sading, of sadèng, boom: Livistona R. Brouwn, n. f. d. Palmaceae Ks.
sita
2, tan sata-sita, PT. 118.
situ
layang situ-situ, zie layu, BV.
setan
wayang setanan, zie Hazeu Proefs. 46, noot 2.
satru
° kabuyutan, zie nog bij buyut. jaga °, ook een vroegere distriktsbeambte R. en T.; vlg. TS. 105 beambte bij den Rijksbestierder.
sutra
nyutra, of panyutra, Wk.
sotya
voor soca, schijnt thans niet meer in gebr. TS. 265.
sêtigi
of sêntigi, Pemphis acidula Forst., n. f. d. Lythraceae; het hout heet den drager tegen slaan te beveiligen de Clercq.
susu
kêmbang susu kêbo, zie mantega, BV.
susur
panasar lilin, een blad of iets drgl. om onreinheden van grond of vloer te verwijderen TS. 162.
sosor
r. 4 l.: (vlg. de Clercq Bryophyllum spec., n. f. d. Crassulaceae).
susut
afgevallen, vermagerd PT. 152; sarirane langkung °.
sawa
de boom heet ook wuru sawa, de Clercq.
sawi
1. vlg. tegenw. nomencl.: Brassica nigra L., de Clercq. 2. r. 9: sandhang walikat, ontbr. bij Wk.
suwuk
als bij geloovig middel, zie nog ZG. XXXIV, 335 vlg.
siwil
sriwil, boom: Pterocymbium Jav. R. Br., n. f. d. Sterculiaceae; heet ook wunung, of winêng, de Clercq.
siwaya
° ning kambangan, wangs. voor mari [mêri] PT. 53.
siwêg
zie lagi.
suwêg
° wana, of ° kang tuwuh ing wana, wangs. voor bangah, CS.
sawung
II. KN. m. z. nyawung.
suwangkung
= sêmangkong, BV.
salu
oudj. salö Kern in Bijdr. 6e R. VII, 154.
suluh
of soloh, boom; Parinarium Juss., n. f. d. Rosaceae Ks.
sêlintrik
zie bij walang.
salanjani
kruid: Galium rotundifolium L., var. Javanicum Hook, n. f. d. Rubiaceae de Clercq.
salira
ka °, zie kabadan, bij badan.
salak
r. 3 l.: Zalacea edulis Bl., de Clercq.
suluk
Over de S. zie nog Hazeu Proesf. 104 vlgg.
saluku
° mungkur, PT. 115.
sêlaka
wang salaka, TS. 89 geeft op dhuwit salaka.
selakrêti
steenhouwer Wk.
sêlakêt
of cêlakêt, boom: Chrysophyllum, n. f. d. Sapotaceae Ks.
solèd
kasar voor kris TS. 218.
silit
° pitik, het vlak met één oog op een dobbelsteen TS. 38. ° kodhok, vlg. TS. 218 niet plat, zie verder ald.
selat
prange °, PT. 34.
slaton
zie ook bij kidang, BV.
slatri
boom: Calophyllum Linn., n. f. d. Guttiferae Ks.
salusub
pondhok ° = rangkêpan, BV.
salam
Eugenia polyantha Wight. ° alas, K. ° wana, E. corymbifera K. et V., de Clercq.
silum
sukêt siluman, grassoort KBNW. i. v. tlêdtêd.
salêbrèt
zie bij sêmbrèt.

--- 2 : 846 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
sêlang
boom: Aglaia Lour., n. f. d. Meliaceae Ks.
selong
ook boom: Albizzia Durazzini, n. f. d. Leguminosae Ks.
sêlangke
boom: Ailanthus Dess., n. f. d. Simarubaceae Ks.
slangking
halfheester: Dysophylla auricularia Bl., n. f. d. Labiatae de Clercq.
sapa
II. sintên, eigl. K. v. sira, KBNW. i. v. apa.
sapi
boom: Canarium L., n. f. d. Burseraceae Ks. kayu °, boom: Pometia Forst., n. f. d. Sapindaceae Ks. - sapèn, of sêkar °, boompje: Photinia Notoniana W. et A., n. f. d. Rosaceae de Clercq. sapi-sapèn, vrachtrund TS. 82.
sêpi
sêpa-sêpi, uitspr. sěpå-sěpi TS. 120. - nêpi, nênêpi, zich afzonderen als kluizenaar, maar nyêpi, eenvoudig zich van anderen afzonderen TS. 120; vgl. nog Hazeu in Bijdr. 6e R. VI, 694.
sêprèh
een ficus-soort Ks.
sêprantu
Sindora Sumatrana Miq., var. Javanica K. et V., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
supraba
over deze widådari zie Hazeu in TBG. XLIII, 63 noot.
sapta
II. kasapta, nm. v. e. rijk, zie gardapati.
sêpat
boom: Wendlandia Bartl., n. f. d. Rubiaceae Ks., zie ook bij tanjang, BV.
sêpêt
gêdhang °, zie bij cici, de Clercq.
sipat
kasipatan, vlg. Wk. ontdekt worden = kamatan.
sêpatu
kêmbang °, heester: Hibiscus, n. f. d. Malvaceae Ks.
sapala
vgl. wipala.
sêdhah
nyêdhahi, zie ook i. v.
sidhakêp
vgl. JZ. II.
sadhang
boomheester: Eurya acuminata D. C., n. f. d. Ternstroemiaceae. De Livistona (altissima Zoll., n. f. d. Palmaceae) heet sadhêng, of sadhing, de Clercq.
sadhêng
of sadhing, zie bij sadhang, BV.
sudhung
zie over dit woord nog TS. 218.
saja
zie pasaja, en sahaja.
saji
vlg. TS. 263 alleen nog maar in gebruik voor het brengen van offers, en verder voor het voorzetten van spijzen voor den man door de vrouw.
sajak
vlg. Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 189 Arab. [Arab] prose rimée, tongval.
sajêng
boom: Canarium L., n. f. d. Burseraceae Ks.
sayid
= sarip.
sayêmbara
zie nog Hazeu Proefs. 183.
suman
bathara °, is Wisnu, zie KBNW. i. v. asuman.
sêmana
rong mono, têlung mono, enz. tweemaal zoo groot, driemaal zoo groot enz. Wk.
sumantali
2. Skr. su + Mâtali, den wagenmenner v. Indra. Zie Hazeu Proefs. 197.
sumanasa
vgl. nog Juynb. in Bijdr. 6e R. VI, 398.
sêmar
over Sěmar zie nog Hazeu Proefs. 111 vlg. ° mêndêm, heester: Dracaena angustifolia Roxb., n. f. d. Liliaceae de Clercq.
sumur
nyumur gumuling, zie ook bij gênthong.
sêmak
kasêmak, kasêmêk, boom: Diospyros, L., n. f. d. Ebenaceae Ks.
sumitra
vroeger BK. = macan, TS. 231.
sempor
? Dilennia aurea heet junti, en komt O. van Těgal niet voor de Clercq.
samparantu
= lêmpèni, Ks.
sêmprit
hoofdzak. in den kraton KI. v. sisi, TS. 271. OJ. kruid: Belamcanda Chinensis Leman, n. f. d. Iridaceae de Clercq.
simpol
and. nm. v. sêmpu, Ks.
sampeyan
° dalêm, over her gebruik zie TS. 17, 18.
sêmpayang
zie sampang, BV.
sampang
kayu °, het hout van sêcang, de Clercq. sampang, ook Evodia aromatica Bl. en E. latifolia D. C.; de eerste heet ook sêmpayang, de Clercq.
sambi
ook verkort. v. kasambi, de Clercq.
sambêr
sambêrilèn saba toya, wangs. voor bibis. - sambêran, KI. v. pitik.
simbar
° mênjangan, varen: Platycerium alcicorna Gaud., n. f. d. Polypodiaceae; heet ook pakis tandhuk mênjangan, de Clercq.
sêmbarang
zie barang, I.
sambikala
= pangrêncana, PT. 9.
sambada
vlg. Hazeu in Bijdr. 6e R. v, 194 Skr. sambandha.
sêmbilang
° kang taji kalih, wangs. voor lêlewa [lele] PT. 100.
samboja
Plumeria acutifolia Poir.; de Clercq.

--- 2 : 847 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
sambang
° colok, vlg. de nieuwe nomencl. Pouzolsia pentandra Benn., de Clercq.
sambung
° obor, 's nachts reizen TS. 121, vgl. r. 7 vlgg.
sêmbung
Vernonia spec. ° gêdhe, of ° panglot, boom: V. arborea Ham.; heet in OJ. ° kuwuk, (deze ook Blumea macrophylla D. C.). ° gula, of ° kêbo, kruid: V. cinerea Less. ° jago, K. ° sawung, boomheester: Hydrangea oblingifolia Bl., n. f. d. Saxifragaceae, heet in OJ. lintangan. sêmbung, Conyza is Sund. de Clercq.
sêmangi
zal wel sêmanggi, moeten zijn de Clercq.
sêmăngka
Citrullus vulgaris Schrad. Var.: ° papasan, ° gringsing. ° lănda, Cucumis Melo L. (de gewone meloen) de Clercq.
sêmangkong
of suwangkung, boom: Caryota L., n. f. d. Palmaceae Ks.
sêmanggi
of sumanggi, Hydrocotyle rotundifolia Roxb. ° gunung, H. podantha Molk., beide kruiden. - sêmanggèn, kruid: Parachetus communis Hamilt., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
sêmanggèn
zie sêmanggi.
saga
r. 3 l.: Leguminosae de Clercq.
suga
zie soga.
soga
ook suga. Variet. ° tambak, en ° jambal. ° jawa = sêcang, en zie bij tingi, de Clercq.
sigar
nyigar rada, traverseeren TS. 46.
sagara
° muncar, vlg. TS. 130: 1 °. soort v. oorknoppen, 2 °. s. v. zonnescherm.
sêgêrat
zie têgêrat, BV.
sagêd
zie ook bij pintêr.
sigid
wong bagus °, PT. 99.
sigawe
r. 3 l.: n. f. d. Leguminosae, OJ. sênggawe, de Clercq.
sêglèng
sêglèng-sêglèng, Bl. CP. 15.
sagunggu
var. Wallichii van Cler. Serr. de Clercq. sênggunggu, Tj. II, 653, ook gunggu?
subani
zie trikancu, BV.
sêbrak
zie brak.
sabda
° tawa, KN. een teeken bij paarden TS. 103.
sabêt
vereischte v. e. dhalang: de gapit, correct en netjes beetpakken, en goed onderscheiden tusschen de bewegingen der versch. wayang-poppen, ook zelfs als ze vechten Hazeu Proefs. 116.
sêbat
KN. gelijkenis, bv. adoh sêbate karo bapakne, TS. 185.
sithir
OJ. = suthur, KBNW. i. v. kubil.
suthang
vgl. KBNW. i. v. kipa.
sungu
oyod sungon, OJ. klimplant: Tylophora villosa Bl., n. f. d. Asclepiadaceae de Clercq.
sengon
eind l.: bl. 46. r. 5 l.: A. stipulata Boivin; heet ook wel ° jawa, ter ondersch. van Alb. Moluccana Miq. uit de Molukken ingevoerd, die ° sabrang, gen. wordt. ° wewe, of wewe, boom: Pithecolobium montanum Benth., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
săngka
3. heester: Callicarpa longifolia Lam., n. f. d. Verbenaceae de Clercq.
sêngkêr
interdictie v. d. B. in Enc. II, 549b.
sangkèt
sangketan, Plectranthus Javanicus Benth., n. f. d. Labiatae. ° rambat. Acrocephalus capitatus Benth., zelfde n. f. de Clercq.
singkil
heester: Premna foetida Reinw., n. f. d. Verbenaceae de Clercq.
sangkong
singkong, zie puhung, BV.
singking
zie nog Juynb. 222.
sungut
sunguting aprang, spits PT. 77.
sungsang
° sarik, Men. IV, 70, vgl. KBNW. i. v. carik. 2. kêmbang °, kruid: Gloriosa superba L., n. f. d. Liliaceae; heet ook măndhalika, de Clercq.
singlir
OJ. halfheester: Gaultheria leucocarpa Bl., n. f. d. Ericaceae de Clercq.
sênggani
heestergesl. Melastoma de Clercq.
sanggar
nyanggarakên, dial. ter wijding doen neerleggen in een bidkapel TBG. XLI, 574.
sanggraha
sêsanggrahan, zie nog bij pakuwon, BV.
sênggawe
zie sigawe, BV.
sănggalangit
kruid: Cassyta filiformis L., n. f. d. Lauraceae; heet ook sukêt krêmi. Ook boom: Ochrosia salubris Bl., n. f. d. Apocynaceae de Clercq.
sanggya
zie nog Not. XII, 36; XIII, 97.

--- 2 : 848 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1

Deel II.

Wa

wi
III. alg. ben. v. Dioscorea sp. Solanum tuberosum L. is uwi kênthang, kênthang, of kênthang wêlănda, onze gewone aardappel. uwi alas, ° gadhung, of gadhung, zie ald., maar schijnt ook te zijn Dioscorea oppositifolia L. uwi alus, of ° wilus, of ° abang, Dioscorea alata L., de Clercq.
we
= banyu, PT. 3: kêlêm ing we.
wèh
paringan, in den regel alleen gebruikt voor de kleeren, door een meerdere, als een deel van hun bezoldiging, aan zijne ondergeschikten geschonken TS. 288.
woh
pawohan, is vlg. TS. 300 KN. 1°. een bizonder model v. sirih-doos, 2°. een blaadje met geschenken, door den Sunan bij zekere gelegenheden a. d. Resident gezonden.
waos
r. 2, zie echter pangot.
waung
2. zie bij têmbêlèk, BV. r. 3 l.: (vlg. de Clercq Premna leucostoma Miq. enz.).
wana
° badra, nm. v. e. lurik-patroon TS. 76.
wuni
uit bijgeloof zelden op de erven geplant, daar in dezen boom onder allerlei gedaanten de zielen der afgestorvenen zouden huizen de Clercq.
wênèh
oudj. waneh, zie verder Kern in Bijdr. 6e R. VI, 240.
winatan
heester: Orophaea reticulata Miq., n. f. d. Anonaceae de Clercq.
winituwa
= pinituwa, v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 78.
wênang
mênangi, imd. nog in leven vinden RP. 82; zie ook JZ. II.
wining
= wunung, Ks.
winong
Tetrameles rudiflora R. Br., n. f. d. Datiscaceae; een ander zie bij mong, 2. r. 8: wining, l.: winêng, de Clercq.
wande
thans uitsl. gebruikt als K. van warung, TS. 148.
wantu
maksih mawantu, siyang ratri kasukan ngênting, PT. 2.
wunut
zie kathêng, BV.
wunung
zie bij siwil, Br. r. 3 l.: = winêng, de Clercq.
waca
para maos, de lezers van een krant Djk.
war
of wawar, r. 6: Commersonia platyphylla Andr. en C. echinata Forst., n. f. d. Sterculiaceae; heet ook blancong. uwar-uwar, ook een soort aardvrucht de Clercq.
wur
mawur, eind, zie nog i. v.
wèr
bl. 12a, r, 6 l. (vlg. de Clercq: Eugenia aquaea Burm.).
waru
° gêli, zie taluki, BV. sasrah kêmbang waru, L. 94, vgl. de bet. van GR. waru, is Hibiscus tiliaceus L.; heet ook ° laut, ° lênga, ° lêngis. ° lanang, Hibiscus macrophyllus Roxb., heet ook ° payung, ° watang, ° jêmbut, en ° gunung. waru gunung, ook Hibiscus similis Bl., heet ook ° gombong, of gombong. ° langkang, ° wadon, ° landhak, H. mutabilis L. ° lot, Thespesia macrophylla Bl. - waron, zie klabêt, BV. de Clercq.
wêru
r. 3 l.: n. f. d. Leguminosae de Clercq.
wiru
Licuala spectabilis Miq., de Clercq.
wuru
° kêmbang, en ° sana, zie bij walik, BV. ° kêbo, zie gêmpur, BV.
wêruh
bl. 14b, r. 10 v. o.: eerder priksa, tusschen haakjes! zie echter passim priksa, voor pirsa, ook te vgl. botên priksa, vgl. kurang priksa, Mal.?
wirun
zie ook bij panji.
wêrak
ook = lêrak.
wuruk
3, zie rêgu, BV.
wrakas
Quercus-soort, zie pasang, BV. Ks.
wrêda
° krama, TS. 15, Bl. PS. 4, 7, 32 is kråmå, waarin in verband met den aangesprokene geen kråmå-inggil wordt gebezigd.
wrêdu
vgl. Bab. Jo. I, 360.
waras
marasake, vlg. TS. 276: doen genezen van medicijnen; van een ziekte genezen.
wursita
ka ° = kocap, TP. 93.
wora-wari
° rumpuk, heeft dubbele witte bloemen de Clercq.
wrêgu
zie rêgu, BV.

--- 2 : 849 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
warga
ook deelgenoot, medecontribuant Djk.
warêg
anaman °, TS. 59: nam warêg.
wêrgul
r. 4 l.: muruk, bij J.
wirang
mêmirang, eind S.
wirong
° rangu-rangu, BS. 516.
waringin
Ficus Benjamina L., de Clercq. - mringin, r. 3 l.: Tj. III, 314. - waringinan, zie ihing, BV.
wuk
awuk, eigl. grijs, grauw, vgl. KBNW. i. v. awuk.
wèk
mèwèk, zva. jêbèr, zie aant. RS.
wukon
zie ook uku.
waktra
pra nayaka °, PT. 34, 121.
wêkas
2, K. wêling, ook testament, legaat v. d. B. in Bijdr. 5e R. VII, 508 noot 4.
wakap
zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 135.
wadu
madoni, vgl. Hazeu Proefs. 111, noot. - pawèstrèn, KN. nl. vrouwenafdeeling in een měsjid TS. 36.
wêdi
mamêdi, ook vogelverschrikker TS. 186.
wêdani
oudj. udani, KBNW.
wadêr
wadêran, Isachne miliacea Rath.
widara
° upas, Merremia mammosa Hall. f., n. f. d. Convolvulaceae.
widura
r. 2 "kreupel"; vlg. Hazeu Proefs. 199 door verwarr. van Skr. Widura met widhura.
widadara
over widådari's zie vooral Hazeu TBG. XLIII, 60 vlgg. godhong widadari, kruid: Agrimonia Jav. Jungh., n. f. d. Roṣaceae de Clercq.
wudul
wudulan, heestergewas: Scaevola Koenigii Vahl., n. f. d. Goodenoviaceae; in OJ. boom: Trevesia Sundaica Miq., n. f. d. Araliaceae de Clercq.
wadya
wadwa, ook dienaar Jonk. 186.
wadang
walang, of wayu, boom: Pterospermum Schreb., n. f. d. Sterculiaceae Ks.
wadung
boom: Garcinia Linn., n. f. d. Guttiferae Ks.
wot
wowotan = momotan, Men. VI, 455. - nguwot. sun uwot, Rs. 246.
wutah
en utah, ook vuurspuwen v. e. vulkaan TS. 57.
watêk
matêk, prevelen, grondw. patak, of patêk, Wk., vgl. mêtêk, gedempt van toon enz. JR. - watêkan = cacadan, KBNW. i. v. têtêh.
wêtêng
vlg. TS. 192 KI. uitsluitend padharan, gewl. padharan, geschr., zie verder ib. 293.
wis
ampun, alleen MD. v. aja, niet van wis, WG. 22, noot.
wos
wose, enz. grondw.? wose, TS. 79.
wasi
ook executeur-testamentair (Ar. waçî) v. d. B. in Bijdr. 5e R. VII, 511; Enc. II, 549b.
wêsi
mêsi, ook geld geven voor de vergunning, om op een erf gras te snijden, in een bosch hout te hakken enz. TS. 58.
wusu
r. 3.: zie echter Wk. i. v. bêthuk, en vgl. bibis.
wasuh
vgl. KBNW. i. v. asuh.
wêsah
OJ. = wrêsah.
wisuh
oudj. isuh, zie KBNW. i. v.
wêsnu
heet ook lêsnu, de Clercq.
wisesa
hyang °, vgl. maha muni.
waspada
kêwaspadan, KN. kennis v. i. dragen TS. 126.
wasiyat
ook legaat v. d. B. in Bijdr. 5e R. VII, 508.
wisma
wismèng manuk, wangs. voor rusuh [susuh] PT. 129.
wawa
mawi, zva. ngangge, JZ. II.
wuwu
and. nm. v. bamban, I. de Clercq.
wewe
zie sengon, BV.
wawar
zie ook bij war, BV.
wuwung
r. 8 ° tunggak, l.: ° bungkak. adus °, vgl. KBNW. i. v. ambuh.
wèl
eind, vgl. cawèl.
wali
° mêjabir, (Arab. [Arab]) dwingende voogd v. d. B. in Bijdr. 5e R. VII, 466.
wulu
III. vgl. KBNW. i. v. ulu, IV.
waluh
° bokor, Cucurbita pepo L., de Clercq.
wêlah
wêlahan, zie kraminan, BV.
wêlèh
zie olèh, in KBNW.
wuluh
II. in OJ. lampar, de Clercq.
wuloh
zie gêsêng, BV.
wulan
ook een klåpå- en komkommersoort TS. 79.
wlanthang
zie bij mêlanthang.
wiluru
klimplant: Entada scandens Benth., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
walik
° êlar, is Acer laurinum Hassk., n. f. d. Sapindaceae (heet ook wuru kêmbang, en

--- 2 : 850 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
wurusana) en Cupania diplopetala Hassk., dezelfde n. f. (heet ook pênjalinan). ° angin, Mallotus Cochinchinensis Laur., de Clercq. - walikan. jaman °, vgl. echter jagad °.
wêluku
mêluku, vgl. têras, sisir, brujul, bêlah.
walikukun
zie bij sinduk. Heet ook lanji, de Clercq.
walikêlar
boom: Cupania L., n. f. d. Sapindaceae Ks.
walikadhêp
klimmende heester; meerdere soorten v. h. geslacht Mussaenda, n. f. d. Rubiaceae; miss. beter walikadhêp, de Clercq.
wilada
Ficus fistulosa Reinw., de Clercq. r. 1 l.: logondhang.
wêlut
° sisik sabèng dharat, wangs. voor êla-êla [ula] Bab. Pas. 13.
wêlatung
beter Calamus Caesius Bl.? de Clercq.
walisak
vgl. oudj. ulisak, in KBNW.
wilwa
vlg. TS. 99: spook.
walulang
KN. uitgestrektheid TS. 135. - wêlulangan. sukêt °, Fimbristylis globulosa Kunth., n. f. d. Cyperaceae de Clercq.
wêlagri
vgl. ulagri, in KBNW.
walang
zie wadang, BV. walangkadhak kinandhangan, wangs. voor banyak, Rh.
wulung
kacang °, zie lanjaran.
wêlingi
Cyperus elatus L. en Scirpus Sundanus Miq., beide n. f. d. Cyperaceae de Clercq.
wudhu
r. 9 l.: buki, (J).
wadhahan
° ijo, zie bij bondhot, BV.
wêdhus
wêdhusan, ook nm. v. e. kinderspel TS. 94.
wadhung
zie kêmênjing.
wija
1. lurah wijamantri, Waj. II, 129.
wiji
wijèn, r. 5 l.: (S. indicum L. enz.). ° alas, halfheester: Hedyotis latifolia Reinw., n. f. d. Rubiaceae de Clercq.
wêjah
vgl. ojah, in KBNW.
wijah
2. mijah, kuitschieten Tj. v, 254.
wajèg
vrouw. bloemtros v. d. aren de Clercq.
waya
ook Skr. âhwaya, naam achter eigenn., zie KBNW. i. v. ahwaya.
wayu
zie bij wadang, BV.
wiyu
boom: Garuga Roxb., n. f. d. Burseraceae Ks.
wiyar
ook K. v. jêmbar.
wiyos
wêwiyosan putra nata, wangs. voor babar, CS. wiyos, ook KD. voor wang = 10 duit TS. 278.
wimba
1. r. 3: hier te brengen wat op mimba, staat, zie aant. R. bij G.
wiguna
r. 3 miguna, zóo? Bl. CP. 200.
wagêd
2. ook K. v. pintêr.
withangka
verkeerd berg. Skr. wiṭaṅka, tinne, top.
wang
vlg. TS. 187 in de bet. v. munt, geld alleen gebruikt van het geld van den Sunan, en in wang kêrtas.
wêngi
en bêngi, en het verschil vgl. TS. 55.
wangkal
= wêru, Ks.
wêngkang
mrêngkang, AS. 153.
wăngsa
zie kananga, BV.
wangsul
boom: Aglaia Lour., n. f. d. Meliaceae Ks. Zie ook bij balik.
wungli
en mungli, zie kayu lanang.

La

lo
III. r 3 l.: Ficus infectoria Roxb. ° gondhang, F. variegata de Clercq.
lih
ngalih, ook bij een ander werk zoeken TS. 188. - ngalihi, AS.
loh
Ficus-soort Ks. ° kambing, boom: Orchipeda Bl., n. f. d. Apocynaceae, vgl. cêmpirit.
luhur
lumuhur, eind, zie Wk. bij grêbong.
laos
r. 3 l.: Galanga Willd. enz.
lancur
lancuran, grassoort: Sporobolus diander Beauv., de Clercq.
lêncir
PT. 108, 110.
lincad
1. tegenover gasik, Tj. II, 478.
lancang
3. zie nog TS. 16.
loncang-lancing
vriend noch maag hebben TS. 279.
lunda
Conocephalus suavolens Bl., n. f. d. Urticaceae; heet ook banyon, de Clercq.
lindor
boom: Bouguiera Lam., n. f .d. Rhizophoraceae Ks.
landêp
of godhong °, kleine heester: Barleria prionitis L., n. f. d. Acanthaceae, zie bij landhêp, de Clercq.

--- 2 : 851 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
landêng
r. 3: RP. 86, 94.
lantun
nglantun, KN. imd. zijn gang laten gaan TS. 187.
luntur
paluntur, zie ook pluntur.
lontor
JZ. II.
luntas
2 r. 2 v. o. l.: soms voor pagěr's gebr. de Clercq.
lanting
nglanting, ook voetzoekers afsteken ze in de hand houdende TS. 80.
lintang
zie bij sêmbung, BV. - palintangan, de namen v. d. teekens v. d. dierenriem, alle Arab. te vinden bij Juynb. Bijdr. Congresn. 32; de namen der planeten ib. 33.
lanji
zie walikukun, BV.
linji
rietachtig gras: Cyperus platystylus Br., de Clercq.
lanjak
nglanjak, in sommige streken bouwgronden voor geld verhuren v. d. B. in Bijdr. 6e r. III, 110.
linyal
var. v. Colocasia antiquorum de Clercq.
laci
nglacèni, r. 2 l.: diklacèni.
lici
afkomst. v. e. boom: Nephelium longyan Bl. en lèngkèng, v. Neph. Litschi Camb., beide n. f. d. Sapindaceae de Clercq.
locari
of pêcari, and. nm. v. kanthil, Ks. BV.
licat
malicat, JZ. I, 222.
lêcês
een ficus-soort Ks. Vlg. de Clercq OJ. bloem v. d. combrang, en zie lêsês.
lir
r. 3: liring layang, bet. het hoedanig zijn van den brief, hoe de brief is, d. i. de brief is zooals volgt, vgl. lir = rupa, Kern?
lara
I. ° siji kae, verbloemde naam voor de cholera TS. 5. - II. laran, (of raran): kasukan babêdhayan, laran-laran, Bab. Pas. 146.
liru
° wastra = urup wastra, zie urup, II.
lurah
en ° tabon, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 115 vlg.
laron
laronan, of manyawun, boom: Macropanax oreophilum Miq., n. f. d. Araliaceae; heet in OJ. pampung, ook grassoort: Panicum uncinatum H.B.K., de Clercq.
larak
nglarak pawangkidan, een grens trekken Bab. Pas.164.
lêrak
wêrak, verdacht de Clercq.
lorod
mlorod, zie JZ. II.
lèrès
= undur, PT. 118.
lèk
zie olèk, BV.
laku
nglakoni, ook besturen? Bab. Pas. 156: nulya sami linampahan, nagari Pasirbatang, dhatêng kaponakan catur.
lukar
nglukarake, enz. in dezen zin niet in gebruik TS. 282.
lêkukun
of likukun, OJ. voor walikukun, de Clercq.
lada
ficus-soort = wilada, Ks.
latuh
2 elders Enhalus Koenigii Rich. of E. acoroìdes Zoll., n. f. d. Hydrocharidaceae de Clercq.
latêng
and. nm. v. kêmadhuh. Soorten ° gunung, ° kêbo, ° kidang, ° sapi, Ks.
lutêng
and. nm. v. budhêng, Ks.
lêsu
vlg. TS. 266: zich nog niet recht frisch gevoelen van een pas opgestane.
lêsah
vlg. TS. 265, 266: uitgeput, zwak als gevolg v. ziekte; neergeslagen van te velde staande rijst.
lêsnu
zie wêsnu, BV.
lasar
vlg. TS. 148 facult. K. V. dhasar.
lêsês
(OJ. lêcês) boom: Ficus melinocarpa Bl., n. f. d. Urticaceae de Clercq.
lawe
zie bij tutub, BV.
luwohan
OJ. zva. blabahan, BV., de Clercq.
luwuk
1. zie KBNW. i. v. udung.
lawang
kayu °, boom: Heritiera littoralis Dryand., n. f. d. Sterculiaceae; heet ook balang pasisir, de Clercq. - plawangan, ook nm. v. een tusschenhoofd v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 28, noot 2.
lawung
kêbo °, TS. 93: maesa lawung, KN. een offerfeest voor het rijk in de maand Rabingulakir.
luwing
2. Ficus hispida L., n. f. d. Urticaceae de Clercq.
lulu
mêlulu, Sri T. 4b: bilulu.
lola
Bab. Jo. I, 118?
lalah
aan 't eind bijvoegen: en zie lampu.
loloh
ook beestenvoer TS. 282. - lolowan, zie ook bij kraminan, BV.
lalar
nglalar, corrigeeren B. v. B. 131.

--- 2 : 852 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
lalêr
° mêngêng, ook nm. van een slechte mathi, Wk.
lêlaton
zie gênèn, bij gêni.
lela-lela
wiegeliedjes, zoo gen. n. d. beginwoorden Hazeu in TBG. XLIII, 48.
lalab
2. nglalabi, iets van zulk een keg voorzien Wk.; zie ook bij jêjêl.
lêp
byar lêp = byar pêt, Wk.
leprak
Barring tonia-soort, zie putat, Ks. Vlg. de Clercq zva. bêsole.
lêpat
sa °, dial. (K.?) = salupit, 1/2 bau Knebel in TBG. XLII, 344.
lêpas
2. lakune wis lêpas, DW. proza 53.
lepya
kalepyan, Tj. II, 338.
lopong
lopongan, kruid: Phrynium capitatum Willd., n. f. d. Marantaceae de Clercq.
ladha
° cêmpaka, heesterachtig kruid: Capsicum Sinensis Jacq., n. f. d. Solanaceae, hier en daar als sierplant gekweekt de Clercq.
lidhah
KN. 1°. buffel- of rundertong (ook wel v. and. dieren, zooals ze op de pasar verkocht wordt); 2°. weerlicht; 3°. nm. v. e. visch TS. 282.
lèdhèk
ook verkort. v. talèdhèk, TS. IV.
loji
° kulon Majasanga, wangs. voor Bayalali, CS.
lêjar
nglêjarake. wus lêjarna brangtanira, PT. 38.
lajim
vlg. Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 197, Arab. [Arab], niet verbindend v. e. contract.
laya
lumaya = lumampah, W., PT. 101: lumayèng wana.
layu
lêlayu, spoed bericht, vervangen door layang situ-situ, TS. 188. bl. 139b, eind: basa Mêlayu, Men. IX, 321.
liya
conjunct. v. li KBNW. i. v. êli.
layat
kêlayatan, vgl. blayat.
layang
playangan. sawah °, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 146, 147. palayangan, ook kanon TS. 66.
leyang
aleyangan paragaking jati, PT. 64 = liyangan °.
lom
zie ook aram-aram, BV.
lêmu
jênang °, een brij van rijst met santěn gekookt. - lêmon, l.: vergane dierl. mest in 't alg. TS. 111.
lima
adu °, een medicijn TS. 97. - klimasada, purnamasada, boom: Cordia L., n. f. d. Boraginaceae Ks.
lêmah
zie nog bij garu. kayu °, and. nm. v. kêcipiran, Ks. godhong °, heester: Munronia Jav. Benn., n. f. d. Meliaceae de Clercq. - lêmahan, verbindingsstuk tusschen de voeten v. e. leeren wayang-pop TS. 70.
limun
oudj. alimun, zie KBNW. i. v.
lamur
lamuran, Polytrias praemorsa Hack., de Clercq.
lamèr
boom: Glochidion Forst., n. f. d. Euphorbiaceae Ks.
lamuk
2. oudj. namuk, zie KBNW.
lamtara
boom = kêmlandhingan, Ks.
lamlam
van oudj. alam, zie KBNW. i. v. alam.
lêmpèni
boom: Ardisia Swartz., n. f. d. Myrsinaceae Ks.
lampar
zie ook wuluh, II. BV.
lêmpir
1. l.: = vel, blad TS. 189. Ook and. nm. v. lamèr, Ks., BV.
lampak
kali °, boom: Elaeocarpus Bl., n. f. d. Elaeocarpaceae Ks.
lampêt
zie ampêt, BV.
limput
kang wastra panglimput raga, wangs. voor bêbêd, CS. manglimput angêpang kitha, PT. 74.
lampês
l. vgl. v. d. T. KBNW. i. v. uku, jav. in Bjw. klampês. Vlg. de Clercq = kêmangi.
lêmpuyang
Zingiber Cassumanar L., de Clercq.
lèmpèng
oorspr. klèmpèng, KBNW. i. v. kêmplèng.
lompong
lompongan ula, OJ. kruid: Arisaema filiformis Bl., n. f. d. Araceae de Clercq.
lambe
° găngsa, ook kasar voor gezegde, verhaal TS. 219.
lêmbana
oudj. alěmbana, Skr. âlambana, zie KBNW.
lombok
Variet.: ° tatung, ° tampar, ° wudêl, (Piper Chaba Hunt.) ° rawit, of ° setan, of ° jêmprit, of ° cêmpiling, en in OJ. ° gambir, (Capsicum minimum Blanco) de Clercq.
lêmbiji
and. nm. v. anyawar, Ks.
lêmbayung
lêmbayungan, Paspalum cartilagineum [cartilagi...]

--- 2 : 853 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
[...neum] Presl., en bovendien Panicum repens L., var. Ischaemoides Boerl., de Clercq.
lêgi
kayu °, of kayu manis = wit kaningar, de Clercq. - lêgèn, zie badhèg, BV.
lagèh
lagehan, PT. 112.
lêgar
lêgaran, zie ilat, BV.
lêgarang
of logarang, boom: Alstonia Brown, n. f. d. Apocynaceae Ks.
lêgêt
lêgêtan, kruid: Myriactis Wightii D.C., n. f. d. Compositae de Clercq.
lêgèyèh
° aguling, PT. 63. ° saluku, PT. 137.
labu
K. labêt, Benineasa hispida Cogn. var. de Clercq.
lubèr
zie nog bij bèr.
lêbak
vroeger BK. = gewend, gehecht aan iets zijn TS. 232.
labêt
zie nog bêtèk.
lang
nganglang, JZ. II.
lung
lumung, van hals PT. 109; 110 (° lir pinasah).
langên
KN. ° swara, of ° swaran, zingen TS. 283.
lêngur
vgl. blêngur.
lêngki
zie baya, BV.
lêngak
eind art. Gr. L. 106.
langkung
ook hengsel; en over de schijf heengaan bij het boogschieten TS. 83.
lêngkung
van vrouwen PT. 111.
langsar
kang langsaran wastra, PT. 98; 100: langsaraning pinjung.
lêngsar
boom: Pometia Font., n. f. d. Sapindaceae Ks.
lungsar
eind art. RP. 80; AS. 106.
lungsir
linungsir-lungsir, PT. 10 met zijde bekleed? vgl. 46.
langsat
= langsêp, Ks. ° lutung, Aglaja heptandra K. et V. en A. eusideroxylon K. et V. Bjw. en Mal. voor langsêb, KBNW. i. v. croring. - langsatan, Aglaja acida K. et V.
langsêp
° alas, zie kraminan, BV.
lingga
nglingga, van een op zich zelf staand woord RS.
langgar
vlg. Juynb. Perz. Bijdr. 5e R. X, 178.
longong
zie congo, BV.

Pa

pe
pepe, 2. Oxystelma esculentum R. Br., n. f. d. Asclepiadaceae de Clercq.
paeka
van oudj. eka, zie KBNW. i. v. eka.
paido
zelf niet in gebr. TS. 143.
pait
bl. 182a, r. 5: zie nog bij gêtih.
fahal
p+al\ Arab. [Arab], voorteeken, inz. een goed Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 194.
puhung
katela °, is Manihot utilissima Pohl., n. f. d. Euphorbiaceae; heet ook ° budhin, of ° bodhin, en sangkong, singkong, en in OJ. bolèt, kaspe, of katela kaspe, de Clercq.
pani
pnNi met pa °, afgel., zie KBNW. i. v. anyi, II.
pêna
zie mêna.
pini
baukapine, zie JZ. II.
pèni
vgl. oudj. apeṇi in KBNW.
panah
panahan, KN. verbast. v. paprênahan, TS. 92.
pênonthong
zie thongthong.
pênêr
kapênêr, ook = kabênêr.
pênêd
zie ook bij bêcik.
pênatu
KT. 107.
panegowa
m. z. ° gowang, of pinagowang, de Clercq.
panithikan
zie bij thik.
punang
uit pun + ang, lidw. zie Kern in Bijdr. 6e R. VI, 101.
panci
mancèn, eind, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 40 vlgg. sawah °, of têgal °, dial. ambtelijk bezeten gronden v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 158.
pănca
° kaki, vlg. v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII = jompo. ° suda, ook klimplant: Jasminum quinquenervium Bl., n. f. d. Oleaceae de Clercq.
păncawati
= ° niti, Bab. Pas. 18, 19.
pancal
vgl. ook plăngka. ° kidang, Aglaja elaeagnoidea Benth. (heet ook pacang gunung) en A. odoratissima Bl., var pauciflora K. et V., beide n. f. d. Meliaceae de Clercq.
pancong
dhunak lan °, Bab. Pas. 66.

--- 2 : 854 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
pandêrman
kruid: Artemisia vulgaris, n. f. d. Compositae; heet in OJ. gênjeyan, L., de Clercq.
pêndêng
mêndêng, AS. 27. - pamêndêng, AS. 132.
pantèn
vroeger BK. = kowe, enz. zie TS. 232.
pintur
te Japårå = bintur, Wk.
pandhan
° ari, Pandanus fascicularis Lam., of vlg. and. P. odoratissimus L. ° wong, K. ° tiyang, P. laevis Rumph., de Clercq.
pandhosa
zie bandhusa.
pêndhêm
mêndhêm, te Suråk. gebr. voor misdadigers en dieren, anders ngubur, TS. 164.
pandhoga
sumêkan °, PT. 107.
pundhung
boom: ook kêpundhung, Baccaurea Lour., n. f. d. Euphorbiaceae. - pundhungan, Nauclea L., n. f. d. Rubiaceae Ks.
punjêr
hoofdwortel van padi de Clercq.
pênjalin
° selang, Daemonorops melanochaetes Bl. ° porong, Calamus ornatus Griff. ° wuluh, Daemonorops strictus Bl., de Clercq. - panjalinan, zie walik, BV. en ook Cyp. Lessertiana Camb.; ook grassoort Eriochloa polystachya H. B. K. (heet in OJ. gilèn) de Clercq. - manjalin, zie pl. pêtètèng, BV. lêncir °, PT. 112.
pêntholop
v. e. kalen schedel Tj. II, 657.
pênthelang
mênthelang, Bab. Jo. II, 422, vgl. AS.
panthêngil
zie bij thêngil.
panthêngul
zie bij thêngul.
panthingil
zie bij thingil.
pênthèngèl
zie bij thèngèl.
pacucu
r. 2 l.: Tj. II, 609. - r. 6 achter geven: Men. VI, 464: maringis ngumik-umik °.
pacar
° gunung, zie pancal, BV. pacar, is Murraya exotica L., n. f. d. Rutaceae, wel als sierpl. in tuinen gekweekt. ° cina, of ° wulan, of ° culam, of ° prênthil, Aglaja odorata, Lour., n. f. d. Meliaceae, eveneens sierpl. uit China ingevoerd. ° kuku, Lausonia inermis L. ° banyu, Impatiens balsamina L., n. f. d. Geraniaceae, ook kruid: Jussiaea repens L., n. f. d. Onagraceae. - pacaran, kruid: Eragrostis amabilis Wight. et Arn., n. f. d. Gramineae de Clercq.
pacara
Skr. en oudj. apacâra, wangedrag.
pêcari
zie locari, BV. pêcari, of ° kuning, OJ. - cêmpaka gunung. ° putih, OJ. = cêmpaka putih, de Clercq.
pacirah
= bacira, Skr. prâcîra, oudj. pacîra.
pucuk
vlg. de Clercq alleen nm. v. d. gěbang-palm.
pacêt
pacêtan, OJ. klimplant: Sphaerostemma pyrifolium Bl., n. f. d. Magnoliaceae de Clercq.
pêcus
enz. alleen met de ontkenn. TS. 220.
picis
picisan, Myrica L., n. f. d. Myrycaceae Ks.
pacêl
r. 5, vgl. ook ganjêl.
pêcêl
jêruk °, Citrus acida Roxb., de Clercq.
pacing
r. 2 l.: C. speciosus Smith.
pucang
dhahar mucang, WP. 261. Eind mucang, WP. 206, 261. - pucangan = dêlêg, b Ks. BV.
pucêng
pucêngan, zie bij têmbêlèk, BV.
pucung
heet ook pakêm, de Clercq.
pir
zie nog bij ngapirani.
pari
kayu °, boom: Glochidion Forst., n. f. d. Euphorbiaceae Ks.
pare
of ° ayam, Momordica charantia L. ° ula, of ° wêlut, Trichosanthes anguina L., de Clercq.
paro
maro adhêp, l.: ° idhêp.
pêri
Perz. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 177.
prih
3 is Ficus gabella Bl., de Clercq.
frail
p+]ail\ ahli °, koranische erven, zie v. d. B. in Enc. II, 555a.
pêron
eigl. klimmende heester, heet ook bratawali, de Clercq.
prênah
van oudj. arnah, zie KBNW. i. v. arnah.
pranak
of mranak, Quercus-soort, zie pasang, BV. Ks.
parentah
° desa, nm. der leden v. h. dorpsbestuur v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 53, ook 't dorpshoofd zelf.
pranajiwa
r. 2 l.: Bennett, n. f. d. Leguminosae. Heet ook kucila, de Clercq.
purnama
° sada, boom, zie klimasada, bij lima, BV.
parak
kêparak, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 177. - parakan, drooge plaatsen Bab. Pas. 8.
parik
r. 4 l.: 333?
prikancu
bloem W., Bab. Pas. 34; C. 2196, bl. 94.

--- 2 : 855 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
prakasa
eind vlg. Ks.: Croton Linn., n. f. d. Euphorbiaceae.
prada
mrada tai, een lekkerbek zijn TS. 57.
pratignya
DW. proza 81.
prasman
godhong °, heet ook jamana, jêmpana, de Clercq.
purwa
° cêng, kruid: Pimpinella pruatjan Molk., n. f. d. Umbelliferae. ° lata, waterplant: Lycopodium Sp., die door vrouwen in den haarwrong wordt gedragen. ° gêni, heester: Rhododendron Jav. Benn., n. f. d. Ericaceae. purbanagara, heet zoo naar den prins van dien naam, bij wien 't eerst zonnebloemen geplant werden de Clercq.
prapat
and. nm. v. bogêm, Ks.
projol
mrojol, BG. 293, 339; JBr. 167; Gr. L. 159.
pareyan
° kagak, klimplant: Melothria mucronata Cogn., n. f. d. Cucurbitaceae de Clercq.
priyayi
r. 5: bijzit, nl. alleen v. d. Vorst en de pangeran's TS. 287.
priyang
priyang-priyang tan uyang, v. e. verblijde PT. 38.
parman
antuka parmaning yang, moge (de zieke) beter worden Djk., vgl. marma.
pramudya
koning PT. 79, 82, 83 enz.
pramasada
OJ. voor murmasada, de Clercq.
parimping
marimpingi, zie plimping.
prêmomong
mrêmomong, zie ook RP. 74.
prêmbèh
r. 6 l.: ontsteld.
prêgandang
prêgundung, zva. bêrgandang, enz.
prêgigih
mrêgigih, zie bij bêgigih.
pragăngsa
mragăngsa, deze klasse v. beambten bestaat thans niet meer: hun werk wordt nu verricht door de kalang's TS. 166.
pribadi
alleen gebez. in den titel v. Mangku Nagårå: ingkang jumênêng pribadi, TS. 287.
pring
soorten: ° ori, of ° gadhing, of ori, Schizostachyum Durio Rupr. ° uluh, of ° wuluh, of ° wuluh gadhing, Bambusa longinoides Miq., heet in OJ. lampar. ° apus, of ° tali, of apus, Gigantochloa Apus Kurz. ° ampèl, of ° tutul, of ° rampal, of ampèl, Bambusa vulgaris Wndl., var. stricta. ° tambêlang, of ° tambêlang gadhing, of ° gombong, of tambêlang, Gigantochloa maxima Kurz. ° wulung, G. robusta Kurz. ° jahal, Bambusa Nana Roxb., de Clercq.
parang
° dewa, boom: Mallotus, n. f. d. Euphorbiaceae Ks.
puring
ook Graptophyllum-soorten, n. f. d. Acanthaceae de Clercq.
puringring
enz. - prinding, enz.
pringkus
eind. mati °, tegenover mati branggah.
pringgadani
zie KBNW. i. v. dhani.
pèk
vgl. mèk.
pakan
makan tuwan, 's eigenaars dood veroorzaken van wapens gezegd TS. 156.
pakon
zie ook bij pathu.
pakir
ook spec. armen v. d. B. in Enc. 546a.
paksa
° lanang, DW. proza 72?
pêksi
° limaran, vlg. TS. 87: limaran, alleen.
pakis
° kidang, zie bij tawar, BV. ° tandhuk mênjangan, zie simbar, BV. ° dhadhu, of ° bang, Blechnum orientale L. ° galar, of galar, Alsophila sp. de Clercq.
poksor
l. r. 2 vlg. de Clercq Commelina obliqua Hanb., n. f. d. Commelinaceae, kruid.
pukulun
zie nog Kern in Bijdr. 6e R. VI, 102.
pakupon
= pagupon.
pakêm
zie pucung, BV.
pakang
pêpakang, dikke tak. Bab. Pas. 68: munggèng °, v. e. aap.
pidak
r. 1: "en midak" te schrappen.
pati
mêmatih, l.: mêmati, KN. ook een slachting aanrichten TS. 88. - kêpatèn. ngèlmu °, een ngelmu om de zaligheid hiernamaals deelachtig te worden. salah kêpatèn, vlg. TS. 89: mati salah, K. pêjah salah.
pête
ook boom: Parkia speciosa Hassk., n. f. d. Leguminosae de Clercq. ° alas, boom: Parkia Brown., n. f. d. Leguminosae Ks.
putu
mayah, gebruikl. ngwayah, TS. 278.
putih
kayu putih, nm. v. verschill. boomen, o. a. Melaleuca L. en Eucalyptus l'Hér., n. f. d. Myrtaceae Ks. - putihan, OJ. heester: Buddleia Asiatica L., de Clercq. Eind:

--- 2 : 856 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
desa kêputihan, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 165.
petan
van pèt, TS. 85.
patani
ptni miss. Patani, een plaats op de O. kust v.h. Mal. schiereiland, waar de Cie vroeger een factorij had en daaruit lijnwaden betrok Wk. - patanèn, TD. kobongan, bedstede als pronkbed Wk.
patra
° manggala, heester: Caesalpinia pulcherrima Sw., n. f. d. Leguminosae; heet ook kêmbang mêrakan, de Clercq.
putri
putrèn, pop; vlg. TS. 289 is dit putran, of paputran.
putêr
° putih, wangs. voor bêndara [dara] Bab. Pas. 80.
patik
3. patikan, l. E. thymifolia L., de Clercq.
pêtêt
l.: (vlg. de Clercq Desmodium polycarpum D.C., n. f. d. Leguminosae).
putat
° kêbo, K. ° maesa, ook ° rèsèk Planchonia Sundaica Miq., n. f. d. Cecythidaceae de Clercq.
pêtètèng
mêtètèng lambung manjalin, v. e. schoone vrouw PT. 110.
pêtung
Gigantochloa aspera Kurz., de Clercq.
pitung
zie ook itung.
pêsu
mamêsu puja sêmadi, PT. 70. ° pujanira, ib. 116.
pasah
II. Arab. [Arab]?
pasar
iwak pasar, K. ulam pasar, een stukje van ieder der tot de ingewanden behoorende lichaamsdeelen van een karbouw, om bij een slamětan dienst te doen TS. 87.
pasèk
van notoir slecht levensgedrag v. d. B. in Bijdr. 5e R. VII, 461.
pusaka
zie ook bij asal.
pasalèn
zie busalèn.
puspa
° nyidra, is Canna Indica L.
pasang
boom: Quercus L., n. f. d. Cupuliferae; soorten: ° balung, ° lawe, ° tangaga, Ks., ° jambe, de Clercq. - pasang kalingan tabe, verbast. v. ° kaliman ° ?
pèl
of pipil, schriftelijk verkoopbewijs Bijdr. 6e R. III, 98.
pala
° gumantung, ° gumandhul, niet zoozeer boomvruchten, dan wel hangende vruchten, bv. lombok, katoen, tabak, gierst, mais, boontjes, terong enz. de Clercq.
pali
papalya, zie KBNW. i. v. kapal.
pêla
boom: Dysoxylum alliaceum Bl., n. f. d. Meliaceae de Clercq.
pêli
ook mann. teeldeel van dieren TS. 220.
pule
Alstonia scholaris R. Br., n. f. d. Apocynaceae; heet ook wit gabus, de Clercq. ° pandhak, boom.
puluh
puluh-puluh, bgl. Mal. sapala-pala, zie Bijdr. 5e R. I, 98-100.
puluhwatu
ook tuluhwatu. tuwuhwatu, Bl. PS. 89. Vlg. TK. 55 is puluhwatu, nm. v. e. lurik-patroon.
palan
boom: Mallotus, n. f. d. Euphorbiaceae Ks., ook plalan.
pulèn
zie bij kidang, BV.
pulunan
oudj. pahulunan, zie ulun, I, 2° KBNW.
plancong
plancongan, rondslenteren B. v. B. 13.
pêlandang
mêlandang, vgl. nog KO. 33.
pluntur
de koorden enz. ZG. XVI, 107.
plènyèt
zie nyèt.
plonthos
r. 8 l.: blondos, J.
planthang
planthangan sata, Djk. (bij het beklimmen waarvan of waarnaartoe een kuli is gevallen).
plênthêng
plênthêngan, zie klênthêng, BV.
pelok
kayu ° = kayu jaran, de Clercq.
pulut
pulutan, in OJ. de vrucht v. kayu gêdhang, de Clercq.
pèlèt
het hout v. Kleinhovia Linn., n. f. d. Sterculiaceae Ks.
plêtêr
mlêtêr, KB. 150.
pêlus
boom: Harpullia Roxb., n. f. d. Sapindaceae Ks.
pulisi
ook politie-beambte in Midd. en OJ. v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 57.
pulasari
de boom heet eveneens de Clercq.
pluwèk
r. 3 opengestooten v. h. voorhoofd eens voorbijgangers door den boom v. e. hollend rijtuig Djk.
palawija
2. Zie nog Brandes in TBG. XXX, 592, vlg.
plalan
= palan, BV. Ks.
plalar
boom, zie klalar, BV.

--- 2 : 857 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
plopor
zie popor.
plumpung
Eulalia Japonica Trin., de Clercq.
palêmbung
mati mlêmbung, PL. II, 80. - r. 7 l.: uitzetten.
palèbèr
= balèbèr, zie bèbèr.
pêlêng
2. pinêlêng, bijv. van pinêling, in oudj. komen pělěng en pěling telkens als var. lect. voor Kern.
pulung
° ati, oudj. ulun ati KBNW. i. v. ulu, II, 2°. - pulungan, zie kêmlandhingan, BV.
pulinga
oudj. ulinga (v. d. T. foutief uling) bis. linga-linga, bet. eigl. = Skr. pariṇata omgebogen Kern.
planggrangan
zie ook panggangan, bij panggang.
popoh
popohan, boom: Buchanania Roxb., n. f. d. Anacardiaceae.
popor
vgl. plopor.
popok
popokan, zie bij ingas, BV.
pipil
zie ook pèl, BV.
pêdhot
mêdhot banyon, vlg. TS. 60: vóor den afloop van eenig werk er mede uitscheiden.
pêdhali
and. nm. v. kêdhali, Ks.
padhadhon
padhadhonan, zie dhadhu.
padhang
of pajang, boom: Mallotus, n. f. d. Euphorbiaceae Ks.
piji
mijèn. desa °, zie nog v. d. B. in Bijdr. 6e R. III, 165.
puja
muja, door bidden scheppen, PT. 50: pinuja awarni cantrik.
pajamon
zie bij jamu.
pajang
zie padhang, BV. Ks.
poyokan
ook spotliedje Hazeu in TBG. XLIII, 48.
pamah
mamahan, KI. gilutan.
pampung
zie bij laron, BV.
pambaon
zie bij bau, J.
pambayun
minder goed als KI. van susu, TS. 287.
pagêr
° wayang, ook buitenste pagěr v. e. deså TS. 46.
pathi
r. 3 ook poët.? pilêthi, DW. proza 79.
pêthuk
KN. ook nm. v. e. rotan-soort TS. 165.
pêthêkêl
°, Tj. III, 431.
pêthokal
zie bij kluthuk, BV.
pathêt
° nêm, een bepaalde melodie, die vóor het preludium en na het eindigen v. e. gamělan-melodie gespeeld wordt tusschen 8 en 12 uur p.m. TS. 241.
pêthot
mêthot, ook ambêthot. - mêthotake, l.: enz. caus.; fig. enz.
pêthol
zie nog bij thothol.
pathiluyung
wangs. voor menggok [onggok] PT. 129.
pênga
and. nm. v. jingkat, 2 Ks.
pangan
mangani, enz. Vlg. TS. 292 i. d. bet. v. te eten geven aan alleen fig. gebr. voor het brengen van offers aan heiligdommen enz., gewl. voor de uit wierook en bloemen bestaande Vrijdagsche offers aan krissen. - padhaharan, vlg. TS. 293 maaksel v. Winter. Een kok, zelfs v. d. hoogste personen, heet koki, of juru olah-olah.
pangur
2 KN. als KD. ook gebr. als aanduiding v. h. tijdstip waarop die kunstbewerking plaats heeft TS. 291.
ngangrêt[5]
bl. 337b, r. 20, l.: pangrêt.
pêngkuh
mêngkuhi, vrij wel = ngukuhi, doch buitendien vlg. Wk. sterker maken, dan een ander of iets anders.
pêngkêr
enz. KI. zie bij buri.
pingkêl
°, grondw. ingkêl, zie KBNW.
pangling
nga panglingan da, (ngå p. ) en wa panglingan da, namen v. d. u, en de o, WG. 22.
punggawa
nm. der leden v. h. dorpsbestuur v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 53.
panggang
boom: Heptapleurum tomentosum Hassk., n. f. d. Araliaceae, en andere H. soorten de Clercq.
pênggung
ook Planchonia Timoriensis Bl., n. f. d. Myrtaceae de Clercq.
pangung
dial. voor pasah, Knebel in TBG. XLII, 345.

Dha

dhu
II. zie ook thuh.
dhaon
° putihan, OJ. boom: Budleia Asiatica Lour., n. f. d. Loganiaceae. ° pêlada, elders bayêm bang, zie BV., de Clercq.
dhandhang
bl. 347, r. 4 v. o. RL., l. Rh. bl. 348a, r. 3 erlangen; zóo in Madur. Tj., Br. 26?
dhondhongan
of bombongan, tuin (kêbon) Hazeu in TBG. XLIII, 48.
dherung
(gêdhe + irung) si °, schimpn. voor imd. met een grooten neus Wk.

--- 2 : 858 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
dhèk
2. verkort. v. dhèwèk, TS. 49.
dhok
zie bij kalong, BV.
dhèkne
en dhèknèn, zie ook bij badhe, 2.
dhêkon
zie kipa, BV.
dhêkêr
andhêkêr, planten om weer te verplanten KBNW. i. v. timuh.
dhêsthi
zie ook KBNW. i. v. drêsthi.
dhawe
jambe ° is Pinanga Jav. Bl., de Clercq.
dhewe
zie nog Kern in Bijdr. 6e R. VI, 401, noot.
dhuwêt alit
wangs. voor nglayoni [klayu] Bab. Pas. 35.
dhawang
reusachtige poppen bij Chin. begrafenissen voor uitgedragen KBNW.
dhali
boom: Stereospermum Cham., n. f. d. Bignoniaceae Ks.; heet ook kêdhali, pêdhali, gêdhali, bêdhali.
dhêpa
andhêpa, v. e. mensch Bab. Pas. 28.
dhadha
pêdhadha, r. 2 l.: n. f. d. Lythraceae de Clercq.
dhêdhêk
of sêmbung °, boom: Vernonia Schreb., n. f. d. Compositae Ks.
dhudhuk
ook heester: Lumnitzera sp., n. f. d. Combretaceae de Clercq.
dhadhap
° ayam, E. Indica L., heet ook ° laut, ° ri, E. hypophorus Boerl., var. armata Miq., heet in OJ. gêmi wang kuning. ° sêrêp, id. var. inermis Miq.; heet ook ° lênga. ° sabrang, E. Indica Lam., var. picta. ° wangi, E. enodiphylla Hassk. ° bong, E. microcarpa K. et V., de Clercq. dhadhap mantêb, vgl. KBNW. i. v. rucira.
dhêmpo
° kuyang, Orophraea Corymbosa Bl. ° lêlêt, and. nm. v. daluwang, de Clercq.
dhampit
vgl. kêmbar sêlasih.
dhêmpul
vlg. Ks. ° watu, en ° lêlêt, 2 soorten v. Glochidion Forst., n. f. d. Euphorbiaceae.
dhimpil
met 2 achterwaarts staande toonen KBNW.
dhompyong
zie gowok, en kalèsêm, BV.
dhêmbo
zie bij kêndhêla, BV.
dhagu
Mal. dagu.
dhagêl
basa ° = dahulu = pêndhalungan, vlg. J. [dial.?] voor basa madya.
dhêngên
dezen\ aardorchidee: Anoectochilus Reinwardtii Bl., heet ook godhong °, de Clercq.
dhêngkul
andhêngkuli, enz. geknield liggen met de knieën op de dij v. e. ander TS. 297.
dhanglu
OJ. boom: Engelhardtia spicata Bl., var. Colebrookiana K. et V. de Clercq.

Ja

jae
kayu °, boom: Michelia montana Bl., n. f. d. Magnoliaceae; heet ook mangli, en cêmpaka jae, de Clercq.
jait
2. ° blerah, Tj. I, 19.
jênat
r. 3 vgl. de aant. op TS. 270.
jênitri
vlg. Ks. Elaeocarpus Bl., n. f. d. Elaeocarpaceae.
jênêng
panjênêngan sampeyan, over het gebruik zie TS. 17, 18.
janur
° winda, verbast. Skr. dhanurweda, zie KBNW. i. v. dhanuwerda. ° kuning, wangs. voor pupus, Bab. Pas. 35.
janti
zie bij jayanti.
junti
boom: zie sempor, BV.
jantèn
beter? stamper der jagung-bloem de Clercq.
jintên
is Carum carvi L., de Clercq.
jandhu
jandhon, grassoort: Paspalum conjugatum, Bery, de Clercq.
janjang
zie tapak, BV.
junjang
° krawat, nm. der leden van het dorpsbestuur v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 53.
jara
zie glêbêg.
jaran
kayu °, K. kajêng kapal, boom: Dolichandrone Rheedii Seem. (Wal.?), n. f. d. Bignoniaceae; heet ook ° pelok, de Clercq. ° dhawuk, vlg. TS. 51 niet een kleedje, maar een soort lurik. katela jaran, een soort aardvrucht.
jarak
° pagêr, Jatropha Curcas L., de Clercq. ° kêpyur, heet ook ° sapi, en ° dalêm, de Clercq.
jarik
jorak-jarikan, lapjes of monsters lijnwaad, ook als kinderspeelgoed TS. 65.
jêruk
° bali, Citrus decumana Willd.; heet ook ° rada, ° dalima, ° macan, ° gulung, en een var. ° jamblang. ° kêprok, is Citrus aurantium L.; heet ook ° kuwêk, en de var. microcarpa: ° lêgi. ° pêcêl, Citrus acida

--- 2 : 859 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
Roxb.; heet ook ° nipis. ° purut, Citrus papeda Hassk.; heet ook ° trêngganu. ° bodhong, Citrus medica L., de Clercq. - jêrukan, boom: Aronychia Forst., n. f. d. Rutaceae Ks.
jirak
Symplocos fasciculata Zoll.; heet ook ° prit, de Clercq.
jrakah
vlg. Ks. jêraka.
jarêm
2. sukêt °, ook dukut °, de Clercq.
jarong
heet ook armênal, en jarongan, de Clercq.
jêring
and. nm. v. jengkol, de Clercq.
jurang
and. nm. v. nangsi, de Clercq.
jranggol
zie bij janggol.
jakim
Arab. [Arab] Juynb. in Bijdr. Congresn. 65.
jakong
zie bij jongkong.
jati
° lănda, Guazuma tomentosa Kunth., uit Amerika overgebracht de Clercq.
jatu
° krama, ben. v. dien stand v. d. huwelijksonderhandelingen, wanneer de paningsêt, ontvangen is, waardoor het huwelijk in beginsel vaststaat, al kan de voltrekking eerst na jaren plaats hebben TS. 175.
juwar
boom: Cassia L., n. f. d. Leguminosae Ks.
jêlantir
OJ. kruid: Erechtitis valerianaefolia D.C., n. f. d. Compositae de Clercq.
jaliru
zie dêlêg. Alleen in Kědhiri kayu jaran, de Clercq.
jaluk
nyuwuni, naar 't schijnt alleen in 't pass. gebruikl. TS. 269.
jèlès
lintang °, zie bij bèlèk.
jalêmpah
Bab. Pas. 9 jalêmprah.
jêlag
2 en anjêlag, zijn kasar TS. 222.
jalagra
KN. steenhouwer TS. 296.
jlithêt
zie bij jithêt, en bithêt.
jipun
miss. voor jitun, zie jetun, de Clercq.
jojo
klimplant: Melothria punctata Cogn., de Clercq.
jojoh
r. 8 l.: cocoh.
jêjak
jêjêkan, (gewl. jêjêgan, geschr. en uitgespr.) is vlg. TS. 296 KI. v. babud.
jiyad
ook beschikking, bevel Bab. Pas. 164, 168.
jamah
zie nog Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 171.
jumahat
vóor KN. l.: plur. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 183.
jumantên
nm. v. e. zeker soort v. diamanten TS. 194.
jamur
° gêdhang, Lycoperdon giganteum Batsch, n. f. d. Gasteromycetes de Clercq.
jêmuk
r. 4 eind l.: [Arab].
jimuk
sprktl. = jupuk, TS. 86.
jimpit
jimpitan, greepje op zich zelf (zonder telw.) Wk. = jumputan, BV.
jumput
jumputan, zie jimpit, BV.
jampang
2, r. 1 v. o. l.: sukêt brabahan. Heet ook sukêt jampang, en jampangan, de Clercq.
jambu
° methe, of ° bol methe, Anacardium occidentale L., n. f. d. Anacardiaceae de Clercq. ° bol, Eugenia Malaccensis L. ° kraton, zie bij klampok, BV.
jămba
boom: Carapa Aubl., n. f. d. Meliaceae Ks.
jêmbrung
uwuh ingkang ° wontên radintên, Bl. CP. 17.
jêmbluk
zie bij klampok, BV.
jaga
° pura, dit korps, door Paku Buwånå VI opgericht, bestaat thans niet meer TS. 105.
jago
zie nog bandhol.
jogrog
1. anjogrog, kasar, voor zitten TS. 222.
jagoan
r. 4 v. o. l. (vlg. de Clercq: Panicum Crus Galli L., n. f. d. Gramineae).
jêgigik
PT. 3: anjêgigik.
jagung
r. 4 v. o. l.: Sorghum vulgare L.
jibah
vlg. Juynb. in Bijdr. Congresn. 70, Arab. [Arab], antwoord.
jabon
OJ.
jabar
is Perz. [Arab] boven Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 177.
jêbèng
Bab. Pas. 131: ° makêdum wali, ook 136.
jong
r. 9 l.: Baeckea enz.
jongok
r. 5 l.: plat voor vooroverzitten enz.
jêngkot
boom: Payena D.C., n. f. d. Sapotaceae Ks.
jingkat
zie kêmadhuh, BV.
jengkol
Pithecolobium bigeminum Benth. en P. lobatum Benth., de Clercq.
janggèl
janggelan, klimmende heester: Cissampelos Pareira L., n. f. d. Menispermaceae de Clercq.
junggul
OJ. halfheester: Elsholtzia elata Z. et M., n. f. d. Labiatae de Clercq.

--- 2 : 860 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1

Ya

yêkti
zelden of nooit gebr., maar in N. vervangen door nyata, titi, of têmên, TS. 124.
yasa
1 en 2. eerder Skr. yaças, zie KBNW. i. v. dhamar, bl. 422a bovenaan.
yuyang
vgl. KBNW. i. v. uyang.

Nya

nyênyêp
2. sêpi a °, Bab. Pas. 67.
nyiri
of nyuru, boom: Carapa Moluccensis Lam., n. f. d. Meliaceae; heet ook ° gundhik, ter ondersch. v. C. obovata Bl., die nyiri abang, heet de Clercq.
nyirih
and nm. v. jămba, BV., Ks.
nyuruh
and. nm. v. jămba, BV., Ks.
nyèt
uittrekken, vgl. o. a. kenyut, medegesleept.
nyatu
= jêmpina, Ks.
nyampu
nm. der Lauraceae. soorten bij Ks.
nyombrong
vgl. bombrong.
nyangkuh
kruid: Curculigo recurvata Dryand., n. f. d. Amaryllidaceae; heet in OJ. godhong tlotoh, de Clercq.

Ma

mail
vlg. Juynb. in Bijdr. Congresn. 77, Arab. plur. [Arab], amuletten.
maejan
zie nog Juynb. in Bijdr. Congresn. 52, 54.
mên
eind art. Gr. L. 107.
manèh
langkung malih, veel minder RS., PL. II, 72.
mênir
mêniran, kruid: Phyllanthus urinaria L., n. f. d. Euphorbiaceae; in Těnggěr boomheester: Rhamnus Javan. Miq., n. f. d. Rhamnaceae. ° ijo, aldaar heester: Geniostoma Lasiostemon, n. f. d. Leguminosae de Clercq.
manirèh
and. nm. v. jămba, BV. Ks.
manis
° rêja, boom: Agapetes Don., n. f. d. Vacciniaceae Ks.
muncang
vroeger BK. = nginang, TS. 233, vgl. pucang.
manuk
manuk-manukan, heester: Rhinacanthus communis Nees., n. f. d. Acanthaceae; de wortel is een middel tegen ringworm de Clercq.
mindi
2. Melia Azedarach L. en M. composita Willd., zie ook gringging, de Clercq.
mêntaos
ook bêntaos, de Clercq.
mêntêlêng
OJ. = têlêng, de Clercq.
mantega
kêmbang °, of kêmbang susu kêbo, heester: Tabernaemontana floribunda Bl., n. f. d. Apocynaceae de Clercq.
manêpêr
van sêpêr.
mundhêr
and. nm. v. mundhu, Ks.
mandhiryyat
vgl. andhèrèk.
măndhakaki
Mal. kacapiring is Gardenia sp., de Clercq.
măndhalika
zie bij sungsang, BV.
mêndhêm
zie ook bij dhêm.
mendhong
Fimbristylis diphylla Vahl. en F. globulosa Kunth. - mendhongan, kruid: Xyris melanocephala Miq., n. f. d. Xyridaceae de Clercq.
mênyan
kayu °, boom: Styrax benzoin Dryand., n. f. d. Styracaceae de Clercq.
mênyawun
zie bij laron, BV.
mênyawak
kayu °, boom: Evodia sambucina Hook fil., n. f. d. Rubiaceae de Clercq.
mênyang
verbast. v. miyang, myang, van iyang, nog Sund. Kern.
manthèr
zie thèr, II.
manthag-manthag
Tj. III, 316: opgezet door te veel eten.
munung
= wunung, Ks.
mirah
mas mirah, vgl. kêncana, BV.
maron
marong, boom = ampêt, Ks.
mranak
zie pranak, BV.
mêrantong
boom: Sloanea sigum Szysz., n. f. d. Elaeocarpaceae de Clercq.
mêrak
2. mêrakan, zie klithik, BV. kêmbang °, zie bij patra, BV.
murakab
Arab. zie Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 188.
maraseba
KN. nm. v. e. lurik-patroon TS. 273.
mranyangnyang
zie hyang, BV.
murmasadha
of ° sada, boom: Cordia subcordata Lam., n. f. d. Boraginaceae; heet in OJ. pramasada, of klimasada, de Clercq.
marong
zie maron, BV.

--- 2 : 861 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
mringin
zie ook bij ngringin.
mikail
Arab. [Arab].
mekrap
Arab. [Arab] Juynb. Bijdr. 5e R. X, 176.
makdum
Arab. [Arab] meester, Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 185.
maksar
l.: Arab. [Arab] Juynb. in Bijdr. Congresn. 73.
maklum
vlg. Juynb. in Bijdr. Congresn. 75 Ar. [Arab] aan wien vergiffenis geschonken is.
madu
° wăngsa, zie măngsa, IV. ° kucing, ook uitgebloeide mann. bloem v. d. nangka de Clercq.
medan
zva. papan, Ar. Perz. Maidân.
mat
1 Vlg. Juynb. Bijdr. 5e R. X, 178 Perz.
mata
ook nm. v. e. Chineesch gewicht. mripat, de drie kiemgaten in een klåpå TS. 94. ° kucing, nm. v. e. edelgesteente. ° buhu, klimplant: Milletia dasyphylla Boerl., n. f. d. Leguminosae de Clercq. ° dhuwitên, imd. niet vertrouwen en dadelijk betaling vorderen TS. 93. - kamripatan, KN. in het oog gekregen TS. 94.
mata era
vlg. TS. 94: nm. v. e. soort v. wijd gevlochten manden.
mutabar
Arab. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 192.
matêng
° ati, een tijdperk bij de rijpwording v. mangga's TS. 93.
mas
mas-masan, OJ. kruid, elders nga, of godhonga, Ranunculus diffusus D.C., n. f. d. Ranunculaceae.
mêsi
2, zie TNI. 1869, II, 19.
mêsu
zie kêmêsu, BV.
mêsawa
zie bij sawa.
mawar
Perz.? [Arab] rozewater Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 197.
mêlih
MD. voor K. malih, N. manèh TS. 210, vgl. echter 211.
mlantogan
boom: Leucosyke Z. et M., n. f. d. Urticaceae Ks.
malak
vlg. Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 197 Arab. [Arab] bezitting [?].
mulud
nieuw-arab. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 199.
mêlela
boom: Podocarpus l'Hér., n. f. d. Coniferae Ks. dukut °, OJ. heester: Leucopogon Javan. De Vr., n. f. d. Epicridaceae de Clercq.
malêbêg
zie bij blêbêg.
mêlathi
Jasminum Sambac Ait. ° kosta, Guettarda speciosa L., n. f. d. Rubiaceae de Clercq.
maling
malingan, zie over dit spel nog TS. 84.
maja
r. 2 l.: (vlg. de Clercq Aegle Marmelos Corr., n. f. d. Rutaceae enz.
majakan
(vlg. Juynb. in Bijdr. Congresn. 52 Perz. [Arab] heet de galnoot zelf. De Quercus infectoria komt in Indië niet voor de Clercq.
majad
vlg. Juynb. in Bijdr. Congresn. 70 Arab. [Arab], voegzaam, passend.
majusi
r. 3 l.: (Arab. [Arab], opstoken; Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 197).
mêjaji
vlg. Juynb. in Bijdr. Congresn. 66 Arab. [Arab], beloonend.
maya
ngrasuk kayaman, PT. 8?
mayit
nog niet ingewikkeld lijk, vgl. layon, BV., TS. 282.
mayang
bloesem enz. l. bloemtros de Clercq. Ook = wayang, 2. rugspieren v. e. buffel TS. 46.
moyang
boom: Pygeum Gaertn., n. f. d. Rosaceae Ks.
mimi
uit imi-imi, vgl. KBNW. i. v. imi.
mumul
kêmumulên = canthêngên, KBNW. i. v. katimulmul.
momol
ook = katêbon, de Clercq.
mamprung
v. e. pijl PT. 77.
mumpêl
zie bij ngumpêl.
mimba
boom: Azidarachta A. Juss., n. f. d. Moliaceae Ks.
muthakil
zie de gissing v. Juynb. in Bijdr. Congresn. 59.
mangir
boom: Ganophyllum Bl., n. f. d. Sapindaceae Ks.
mangkohan
boom: Myrica L., n. f. d. Myricaceae Ks.
mêngês
van tanden PT. 94, 107, 109.
mungsing
haai, waarsch. OJ., zie KBNW. i. v. kakya.
mangli
zie kayu kêmbang, bij kêmbang, BV. en bij jae, BV.
manglah
en zie bij anglah.
manggis
Garcinia Mangostana L., de Clercq.
monggang
r. 7, vgl. Djk. 1900, n°. 129: sakèndêlipun °, (een soort v. gamělan); zeer bepaald elders, waar staat: monggang saha găngsa.

--- 2 : 862 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
minging
boom = ihing, Ks.
mèngèng
tan kenging mèngèng sing ngarsi, PT. 46.

Ga

ga
ook verkort. v. saga, zie gathunthêng.
gauta
pênggautan, zie asil, BV.
gonah
vroeger Bk. voor wêruh, en lènjèh, TS. 234.
gêni
kêmbang °, heester: Clerodendron Horsfieldii Miq., n. f. d. Verbenaceae de Clercq.
gêniraga
eind: JZ. II, 288.
gincu
Chin., zie KBNW. i. v. kèncu.
gănda
° rusa, vlg. nieuwe nomencl. Justicia Gendarussa L. ° riya, Bouea macrophylla Griff. ° rukêm, zie rukêm, BV., de Clercq.
gandri
zie kandri, BV.
gênduru
boom: Caryota L., n. f. d. Palmaceae Ks.
găndapura
vlg. nieuwe nomencl. Hibiscus Abelmoschus L.; en Gaultheria punctata Endl., n. f. d. Ericaceae de Clercq.
gantal
gantalan, naar het over en weer elk. toewerpen v. d. gantal.
gêntung
gêntungan, boom = gintungan, Ks.
gintung
klimplant: Melothria Rauwenhoffii Cogn., n. f. d. Cucurbitaceae de Clercq.
gandha
oudj. gaṇdha, boord v. e. kleed, vgl. Mal. ganda. Ook dit gaṇdha wordt niet zelden gandha (of gandha) gespeld Kern.
gandhu
heeten ook de pitten v. wiluru, BV.
gêndhuru
palmsoort: Caryota furfuracea Bl., de Clercq, vgl. gênduru.
gêndhok
Tj. v, 220: een muziekinstrument?
gendhot
r. 2 l.: Tj. III, 623.
gandhos
eind l.: kênthos.
gandhul
boom: Carica L., n. f. d. Passifloraceae Ks.
gondhal
vgl. bêgondhal.
gondhang
Ficus variegata Bl. De nm. door Filet aan gondhang kasih, gegeven, komt toe aan kêndhuru, BV., de Clercq.
gênje
ook Thevetia nereifolia Juss., n. f. d. Apocynaceae de Clercq.
gănja
r. 6 l.: vlg. de Clercq is de syst. nm. nog uiet bekend.
gênjor
gênjoran, is Paspalum scrobiculatum L., de Clercq.
ganeya
KW. ook = kidul kulon, Wk., ontbr. W., zie bij byabya.
ganyang
zie KBNW. i. v. anyang, II.
ganthi
Ligustrum obtusiusculum Bl., n. f. d. Oleaceae de Clercq.
gênthilêng
boom. = kêthilêng, of thilêng.
gur
"vgl. gugur, Wk." schrappen!
guru
° bakal, vlg. TS. 100, 122, een lamaran, bestaande uit onbewerkte, ° dadi, id. uit bewerkte stoffen, bv. ringen enz.
gurah
KN. ook een vloer spoelen TS. 301.
grinting
Cynodon dactylon Perz., de Clercq.
girik
dial. heerendienstplichtige Knebel in TBG. XLII, 345.
garwa
anggarwa, vlg. TS. 301, slechts in 't pass., en bep. kagarwa.
grawang
boom = jêmpani, Ks.
gorap
Arab. [Arab] Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 193.
graja
voor agraja, Skr. agraja, zie KBNW. in v. agraja.
grujug
anggrujugake, iets als boven op iets anders storten Wk.
grabad
ook voor handelaar in die zaken v. d. B. in Bijdr. 6e R. VIII, 93; zoo ook garing.
garing
zie grabad, BV.
girang
zie nog bij tirah, BV.
giring
° landhak, kruid: Crotolaria retusa L., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
gorang
zie dêlêg, BV., vlg. Ks. = gabus, vlg. de Clercq: of grunggrang, heester: Horsfieldia peltata Benth. et Hook., n. f. d. Araliaceae de Clercq. Bjw. gorang = kêrah, van honden KBNW. i. v. krah.
gringging
boom: Melia L., n. f. d. Meliaceae Ks.; vlg. de Clercq var. van mindri. - gringgingên, PT. 48.
grunggung
° cilik, OJ. zva. kala kuncèt, BV. ° kêbo, OJ. heester: Rubus lineatus Reinw., n. f. d. Rosaceae. ° lanang, OJ. klimmende heester: Rubus Moluccanus L., de Clercq.
gêdrêg
zie ganggangan, BV. ° ijo, en ° putih, boom: Acalypha L., n. f. d. Euphorbiaceae Ks.

--- 2 : 863 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
gêdat
en bêrgêdat, nm. v. e. ficus-soort Ks.
gadgada
= enggal. ° gumrubyug, PT. 54. ° angêbyug, ib. 58.
gêdibal
gêbal dalêm, voor 1ste en 3de pers. in Suråk. niet gebezigd, maar zeer gebr. als 1ste pers. in de Pasisir WG. 254. bal sampeyan, 3de pers. JZ. I, 159.
got
° ri, klimmende heester: Acacia intsia Willd., n. f. d. Leguminosae. ° lawe, A. pinata Willd., de Clercq.
gutih
gutihan, boom = gudhean, Ks.
gêtun
vlg. TS. 305: getroffen door leedwezen of spijt, bv. bij diefstal of een sterfgeval; daarent. ngungun, ontsteld, getroffen, omdat men zich in iemand vergist heeft.
gêtak
ook de 2e mann. bloemkolf v. d. aren, die een jaar na de eerste uitschiet de Clercq.
gutuk
bl. 576b, r. 1. De bedoeling hiervan is: voor elk voorwerp een afgeronde som, d. w. z. een eenheid van rekenmunt geven. De bedoelde hoeveelheid wordt niet vermeld, aangezien uit den aard der voorwerpen voldoende blijkt, of bedoeld wordt 10 duit of 1 duit of 1/2 duit TS. 301, 302, zie verder ald.
gêtas
gêtasan, zie bij ingas, BV.
gos
° sampeyan, zie bij duka, BV.
gisthi
zva. sêdya, vgl. isthi.
gêsêng
ook boom: Parinarium Griffithianum Benth., n. f. d. Rosaceae; heet ook wuloh, de Clercq.
gawa
gawan, zie nog bij barkat.
gawe
gawa-gawe,[6] K. damêl-damêl, de aan iets verbonden werkzaamheden TS. 56.
gowok
zie kalèsêm, BV.
gale
en galo, verkortt. van nêgale, en nêgalo, BV.
gili
gilèn, zie panjalin, BV.
gula
gula-gula, KN. suikertjes. - gulanên, id. suikerziekte, TS. 96.
gulu
Perz. [Arab] v. d. T. in Bat. Leesb. IV, 112.
gulo
verkort. v. nêgulo, TS. 206.
galih
galihan, en gêgalihan, KN. uitgezochte geneeskruiden TS. 302.
gilèn
zie gili, BV.
glundhung
êndhas ° = kêmamang, KBNW. i. v. kumangmang.
galar
of pakis galar, boom: Balantium Kaulf., n. f. d. Filices Ks.
golor
ook jonge sirih-loot de Clercq.
gêlasar
gêlasaran, niet woelen; eer schuren, schuiven; vgl. o. a. usar.
gleyor
kacang °, of kara lêgi, Phaseolus lunatus L. - gleyoran = gleyor-gleyor.
galumpit
boom: Terminalia L., n. f. d. Combretaceae Ks.
gluthik
zie guthik.
galing
Vitex trifolia L., zie lêgundhi.
gelang
zie krokot, BV. r. 2 l.: postelein; maar ook = Portulaca enz. de Clercq.
glonggongpring
nm. v. e. gěṇdhing TS. 55.
gadhu
beter: rijst planten in de O. moeson TS. 166.
gudhe
r. 2 l.: n. f. d. Leguminosae r. 5 Cajanus indicus is kacang gudhe. - gudheyan, in OJ. half heester: Lespedera cytisoides Jungh., n. f. d. Leguminosae de Clercq.
godhoh
vlg. TS. 224 ook kasar voor oor.
gêdhohan
als aard, inborst kasar TS. 223.
gêdhawung
= kadhawung, BV., Ks.
gadhêl
of tuba °, l. Milletia sericea W. et A., de Clercq). In Bjw. = kadhêle, KBNW. i. v. kêdhêle.
gêdhali
zie dhali, BV.
gadhing
r. 6 l.: Durio.
gadhung
° cina, Smilax China L., n. f. d. Liliaceae. Als var. van Dioscorea hirsuta zijn bekend: ° kêtan, en ° kuning. - gadhungadh,[7] boomheester: Premna tomentosa Willd., n. f. d. Verbenaceae; heet ook bolang, en gêmbolang, de Clercq. Over den weertijger zie nog Knebel's opstel in TBG. XLI, bl. 568-587.
gêdhang
kayu °, K. kajêng pisang, boom: Pisonia excelsa Bl., n. f. d. Nyctagineae. Ook gêdhangan, de Clercq.
gèdhèng
sêlawe °, wangs. voor salamêt [amêt] Bab. Pas. 37.
godhong
° ula, zie bij sukêt, BV.
gaja
ook Arab. [Arab] razzia Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 193.
gajih
gajihan, kruid: Stachytarpheta Indica Vahl., n. f. d. Verbenaceae de Clercq.

--- 2 : 864 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
gêjah
gêjahan, zie ook gêbah, BV.
giyanti
angambang °, van sêsinom, Bab. Pas. 17.
gêmiwang
° kuning, zie bij dhadhap, BV.
gumêlo
zie bij bêlo.
gêmpur
boom: een Lauracea Ks. Heet ook wuru kêbo, de Clercq.
gêmpol
zie jabon. ° kêthèk, and. nm. v. klêpu, de Clercq.
gêmpong
boom: Meliosma Wallichii Planch., n. f. d. Sabiaceae de Clercq.
gompong
boom: Meliosma Bl., n. f. d. Sabiaceae Ks.
gambir
kêmbang °, klimplant: Jasminum grandiflorum L., n. f. d. Oleaceae l. santun, K. r. 11 l.: n. f. d. Oleaceae. - gambiran, Ficus obtusifolia Roxb., de Clercq.
gêmbirung
boom: Astronia spectabilis Bl., n. f. d. Melastomaceae de Clercq.
gambas
denkel. var. v. Luffa acutangula Roxb., de Clercq.
gêmbolo
Coccinea cordifolia Cogn., var. Wightiana Cogn., n. f. d. Cucurbitaceae de Clercq.
gêmbulang
boom: Premna L., n. f. d. Verbenaceae Ks.
gêmbolang
zie bij gadhung, BV.
gombyok
ook secundaire takken v. bamboe-soorten de Clercq.
gaga
vlg. TS. 197: niet bevloeibare en niet geregeld bebouwde gronden; ook de rijst op deze velden geplant TS. 197. - gagan-gagan, zie bij gagak, BV.
gagak
gagakan, r. 3 v. o. l.: n. f. d. Leguminosae. Heet ook gagan-gagan, de Clercq.
gigik
gigikan, een torsoort, zie KBNW. i. v. kocèt.
gagat
° wetan, PT. 116.
gigil
zeer kleine heester: Dichroa cyanitis Miq. (vlgl and. D. febrifuga Lour.), n. f. d. Saxifragaceae de Clercq.
gabah
anggêgabah, troepen uitrusten. ° juritnya, busana saruwal lan kulambi, enz. Bab. Pas. 98; eig. het noodige toebedeelen? vgl. bêbah.
gêbah
gêbahan, ook gêjah, gêjahan, zogdrank, zie Kreemer in ZG. XL, 4.
gêbancèn
zie banci, 2.
gabus
wit °, zie bij pule, BV.
gêbag
3. snel loopen. Vlg. TS. 112 i. p. hiervan: elkander staan, elkander partij zijn (= tandhing).
gêbang
3. l.: vlg. de Clercq Corypha Gebanga Mart.; heet ook pucuk, BV.
gêthok
sagêd kula ngandharakên cariyos ingkang sêmantên punika amung saking ° tular kemawon. Djk. als excuus v. e. verslaggever voor een misschien niet geheel en al juist bericht.
gong
anggong, gamělan-drager. - ngêgong, op de gong slaan. 166.
găngsa
TS. 166: anggăngsa, voor de 2e bet: vleesch even opkoken ter voorkoming van bederf.
gangsur
sarira kadi ginangsur, PT. 109 v. e. schoone vrouw, vgl. 112.
gunggrang
zva. gorang, de Clercq. = gabus, Ks.
ganggang
ganggangan, zie kêmêrukup, BV. Is ook Tetrameles R. Br., n. f. d. Datisceae Ks.
ganggêng
waterplant: Hydrilla najadiflora Z. et M., n. f. d. Hydrocharidaceae de Clercq.

Ba

bae
bae-bae = baèn-baèn, TS. 52.
bêhêm
zie bêm.
bena
K. ook bèntên, weinig in gebr., gewl. beda, TS. 129.
bênik
bênikan, kruid: Urena lobata L., n. f. d. Malvaceae de Clercq.
banci
r. 2 l.: vlg. de Clercq: Deeringia Indica Zoll.
bêncah
jaja °, van een gewone Bab. Pas. 120.
bancèt
boom: Turpinia Vent., n. f. d. Sapindaceae Ks.
bênculuk
zie kêndhayakan.
bêndara
als aanspraakwoord, zie TS. 18.
bêntaos
of mêntaos, boom: Wrightia Brouwn., n. f. d. Apocynaceae Ks.
bintaro
Cerbera odallam Gaertn., de Clercq.
buntut
marica °, zie bij kukus, BV.
bêntis
nm. der jonge vruchten v. Morinda tinctoria Roxb., de Clercq.
bantal
° dawa, wangs. voor guling, Bab. Pas. 37.
bêndha
zie ook kukap, BV.

--- 2 : 865 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
bendha
Afzelia bijuga A. Gray, de Clercq.
bandhot
bandhotan, denkel. sterk riekend onkruid: Hyptis suaveolens Poit., n. f. d. Labiataceae de Clercq.
bondhot
kruid: Cardiospermum Halicacabum L., n. f. d. Sapindaceae; ook = OJ. wêdhahan ijo, Dichrocephala latifolia D.C., n. f. d. Compositae de Clercq.
bandhil
2, klimmende heester ... Z. oenoplia Mill., de Clercq.
bêndhul
ook knoest v. e. boom de Clercq.
bêndhol
pating brêndhol = ° prênthol, Wk.
bandhang
II. kol °, Pisonia alba L., n. f. d. Nyctaginaceae de Clercq.
banje
boom: Eugenia L., n. f. d. Myrtaceae Ks.
benjoh
kasar voor kunnen, alleen met de ontk. TS. 224; vgl. enjoh.
benjos
kasar voor kunnen, alleen met de ontk. TS. 224.
banyu
banyon, zie lunda, BV.
bonyo
vlg. TS. 49 is loro °, benm. v. d. 2 poppen links en rechts van het bruidsbed.
banthèng
r. 2 nl. arèn °, de Clercq.
bacici
zie ook cici, BV.
becos
kasar voor kunnen, alleen met de ontk. TS. 225.
buru
buron laron, imd. op wien in verschill. landen door de politie jacht wordt gemaakt TS. 139.
brintik
PT. 111.
brêndhol
zie bêndhol, BV.
bêrnang
zie kêtos, BV.
barkat
brêkat ipèh, ficus-soort Ks.
brakuthu
Skr. bhrukuṭi, wenkbrauwfronsing.
brata
II. bratawali, zie bij pêron.
berat
bingar amberat sungkawa, PT. 95.
baros
and. nm. v. kayu kêmbang, BV. en ook = Manglietia glauca Bl., de Clercq.
brasan
boom: Pavetta L., n. f. d. Rubiaceae Ks.
bêrsole
bl. 677a, r. 23 l.: bêrsole, en zie bij emprak, BV.
bresa-breso
l.: zie bij breso = sreta-sreto, Wk.
brayo
vrucht v. Avicennia officinalis L.
bariyut
baliyut? Men. IX, 39.
bramanta
° citta, verbast. v. Skr. pramattacitta Kern.
brumbung
r. 4 l.: brumbungan = bumbungan, enz.
brêgad
ficus-soort de Clercq.
bêrgêdat
zie gêdat, BV.
brabo
boom: Ehretia L., n. f. d. Boraginaceae Ks. sukêt °, zie bij jampang, BV.
brabat
l. r. van het art. te schrappen!
brobos
kruid: Aneilema diversifolium Hassk., n. f. d. Commelinaceae; heet in OJ. bawang °, de Clercq.
brêngkok
zie bêngkoyok.
brênggèl
brênggol, zie bênggol.
brênggala
= bênggala.
baku
zie bako, BV.
bako
r. 2 l.: baku, Bruguiera eriopetala W. et A., de Clercq.
buka
r. 4 l.: fiṭr.
bêkak
boom: Cordia L., n. f. d. Boraginaceae Ks.
bêkukul
de laatste vruchten van komkommer of meloen KBNW. i. v. kêtut, vgl. bikukul.
bêkêl
boom: Derris Lour., n. f. d. Leguminosae Ks.
bêtah
III heet ook mênêngan, de Clercq.
butun
r. 2 v. o. Barringtonia speciosa Forst., n. f. d. Lecythidaceae de Clercq.
batur
° mu prang, BTDj. 197 voor rewang °, eigl. voor tandhing.
botor
botoran, boom: Gelonium Roxb., n. f. d. Euphorbiaceae Ks.
bas
2 l.: bladsteel v. d. gěbang de Clercq.
bêsaos
vroeger BK. voor bae, TS. 234.
bêsar
bêsaran, Morus Indica L., n. f. d. Urticaceae de Clercq.
bèsèr
beseran, parasiet: Phajus Blumei Lindl., n. f. d. Orchideae de Clercq.
bawang
° brojol, and. nm. v. bakung. ° oncang, heet ook ° sêmprong. ° brobos, zie brobos, BV. ° putih, Allium sativum L. ° abang, A. ascalonicum L. bawang, ook boom: Mangifera foetida Lour., n. f. d. Anacardiaceae. - bawangan, kruid: Prasia begoniaefolia [bego...]

--- 2 : 866 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
[...niaefolia] Lindl., n. f. d. Campanulaceae de Clercq.
bal
balan, zie ook bij dêbal, BV.
bêl
suryanya andik, kadya bêl mêdal dahana, Bab. Pas. 96.
bulu
boom: Ficus pilosa Reinw. ° ăngka, Gymnastocarpus venenosa Boerl., n. f. d. Urticaceae de Clercq.
bolu
klimplant r. 3 l.: vlg. de Clercq: Trichosanthes cucumerina L., n. f. d. Cucurbitaceae.
blancong
zie war, BV.
bluntak
OJ. vgl. KBNW. i. v. taluntak.
blundhêng
zie bij emprak, BV.
blucuk
knop der knol v. aardvruchten, die voor het uitplanten wordt gebezigd de Clercq.
blorok
onoprecht Bab. Pas. 149.
blêkathekan
bloemschede v. pisang de Clercq.
bolèd
l.: = katela pohung, de Clercq.
bludru
I. vlg. de Clercq klimplant: Trichosanthes overigera Bl., n. f. d. Cucurbitaceae.
bêluluk
zie kolang-kaling, BV.
blêmbêm
° rawa, zie bij udul-udulan, BV. blêmbêm, meerdere grass. v. h. gesl. Ischaemum, waaronder ° lanang, I. muticum L., ° watu, I. ciliare Retz., als goed paardenvoeder bekend staan de Clercq.
balimbing
Er zijn op Java 2 soorten: ° wuluh, Averrhoa bilimbi L., en ° manis, of ° kêris, A. carambola L. Als var. worden gen. ° alas, ° kunir, ° walulang, ° jingga, ° lingir, de Clercq.
baligo
Benincasa hispida Cogn., de Clercq.
blabahan
grassoort: Panicum infidum Steud., goed paardenvoer de Clercq.
blubuk
OJ. kruid: Begonia multangula Bl., n. f. d. Begoniaceae de Clercq.
balèbèk
= balèbèr, zie bèbèr.
balang
° pasisir, zie bij lawang, BV. ° jawa, (ook balang) Pterospermum diversifolium Bl., de Clercq.
balung
r. 14 l.: Casearia. ° cêpuri, kalkachtige beenderen, als die men in de horens en hoeven van beesten vindt Wk.
bulung
verkort. v. rêmbulung, de Clercq.
bolang
2. zie gadhung, BV.
blênggi
kruid: Sonchus Malaianus Miq., n. f. d. Compositae de Clercq.
bidho
zie nog KBNW. i. v. klik.
badhur
zie ilês, BV.
badhut
zie kêdhu, BV.
bedhil
bêdhilan, soort mondtrompet KBNW. i. v. klêpik.
bêdhali
zie kêdhali, BV.
badhèg
zou ongegiste, lêgèn, gegiste palmwijn zijn de Clercq.
budhêng
kayu °, OJ. boom: Maba merguensis Hierr., n. f. d. Ebenaceae de Clercq.
bejos
alleen met de ontkenn. TS. 225.
bijig
kanêm binijig karyane, PT. 7.
bajang
bocah bajang, zie Hazeu in TBG. XLIII, 87.
baya
kayu °, boom: Leea aculeata Bl., n. f. d. Ampelidaceae; heet ook lêngki, de Clercq.
bayur
Sund. voor de boom die wadang, heet. Zie ald. BV., de Clercq.
buyuk
Nipa fruticans Wurmb., de Clercq.
bayêm
° sêkul, Amaranthus caudatus L. ° lemah, A. blitum L. ° êri, zie cikron, BV. ° raja, of ° dhêmpo, A. viridis L. ° bang, A. gangeticus L. (welke naam ook gegeven wordt aan Iresine Herbstii Hok., de Clercq.
byang
swaraning tambur byang-byangan, Bab. Pas. 103.
bamban
I. l. r. l.: der Marantaceae de Clercq.
bombang
ka °, zva. kapiran, Wk. bij pir, 2.
bombongan
zie dhondhongan.
baga
I. zie bij sarad, BV.
bogoh
l. baga, de Clercq.
bagus
vgl. Sund. agus, titel van santana's zie Coolsma.
bogêm
l.: de vrucht v. S. acida L. f. is eetbaar, die van S. alba Smith oneetbaar.
bibrih
riviervisch Bab. Pas. 9.
babak
babakan, ook = babagan.
bibis
II. Zie nig bij kelor. Is ook Maba buxifolia Pers., de Clercq.
bobol
sigrambobol mêtu, B. Pas. 151.
babing
boom: Sauropus rhamnoides Bl., n. f. d. Euphorbiaceae de Clercq.
bang
2. bang esuk bang sore, K. bang enjing bang sontên, van het ochtend- tot het avondrood toe, d. i. den geheelen dag Wk.

--- 2 : 867 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen): Citra 1 dari 1
bangah
schijnt ook Amorphophallus variabilis Bl., de Clercq.
băngka
II. r. 2 l.: vlg. de Clercq: Rizophora conjugata L. r. 3 măndhalika, zie bij sungsang, BV., de Clercq.
bêngkak
zie bij kêmiri, BV.
bongkong
dial. voor lancingan, Knebel in TBG. XLII, 347.
bêngle
l. (vlg. de Clercq: Zingiber Zerumbet Rosc.).
banggêr
vgl. bêngar, 1.

Tha

thole
verkort. v. konthole, KBNW. i. v. cocong.

Nga

nga
zie bij mas, BV.
ngênas
ngênasi, zie bij nas, en banas.
nganthorang
zie ngathorang.
ngacucung
= ngacung, v. e. staart Bab. Pas. 68 kondigt de pucung, aan.
ngrêrangin
vgl. KBNW. i. v. arangin.
ngêsole
ook ontèl, mann. bloem v. Artocarpus incisa de Clercq.
ngapani
van kapan, Ar. [Arab] doodskleed Juynb. in Bijdr. 5e R. X, 196.
ngingi
boom: Areca Neugah Bl., n. f. d. Palmaceae de Clercq.
nginging
= ihing, Ks.

--- [2 : 868] ---

[...]

 


obang-abing. (kembali)
obang-abing.
ungkal. (kembali)
ungkal.
nudingi. (kembali)
nudingi.
dêlêg. (kembali)
dêlêg.
pangrêt. (kembali)
pangrêt.
gawe-gawe. (kembali)
gawe-gawe.
gadhungan. (kembali)
gadhungan.