Koleksi Warsadiningrat (MNA1926b), Warsadiningrat, c. 1926, #619 (Bagian 1)

Deskripsi judul
Teks sambungan
  1. Koleksi Warsadiningrat (MNA1926b), Warsadiningrat, c. 1926, #619. Kategori: Arsip dan Sejarah > Galeri
  2. Koleksi Warsadiningrat (MNA1926b), Warsadiningrat, c. 1926, #619 (Bagian 1). Kategori: Bahasa dan Budaya > Karawitan
  3. Koleksi Warsadiningrat (MNA1926b), Warsadiningrat, c. 1926, #619 (Bagian 2). Kategori: Bahasa dan Budaya > Karawitan
  4. Koleksi Warsadiningrat (MNA1926b), Warsadiningrat, c. 1926, #619 (Bagian 3). Kategori: Bahasa dan Budaya > Karawitan
  5. Koleksi Warsadiningrat (MNA1926b), Warsadiningrat, c. 1926, #619 (Bagian 4). Kategori: Bahasa dan Budaya > Karawitan
Image

NA10200X

Wedhaswara

Sêrat pusaka dalêm sêsindhèn Badhaya tuwin Sarimpi, katêdhak dening R. Ngabèi Atmamardawa, abdi dalêm mantri ordhênas, ing karaton dalêm Surakarta Adiningrat. Amarêngi ing dintên Sabtu Kaliwon tanggal kaping 30 wulan Dulkangidah ing taun Be ôngka 1856 utawi kaping 12 Juni 1926.

--- [0] ---

NA10201X1

Katrangan

Panyêratipun kaurutakên saking gêndhing Badhaya rumiyin.

Satêlasipun gêndhing-gêndhing Badhaya, lajêng kasambêtan gêndhing Sarimpi.

Makatên malih panyêratipun amung miturut punapa luguning babonipun, ingkang sampun kêlimrah ing sêrat sêsindhèn. Botên mawi mungsal-mangsuli (ambalèni), dados ingkang lêrêsipun mungêl kaping kalih utawi wangsul kaping kalih kaping tiga, botên kasêrat utawi dipun angkani, panyêratipun amung kalajur têrusan kemawon. Makatên wau pancèn sampun kêlimrah wontên ing sêrat-sêrat sêsindhèn. Asring-asring wontên ingkang kasêrat kaping kalih (mangsuli) nanging inggih namung satunggal kalih, botên sadaya, wasana mugi andadosakên kawuninganipun para maos.

Radèn Ngabèi Atma Mardawa.

--- [0] ---

NA10201X2

Inhoud

Badhaya

Katawang Agêngkaca1
Gadhung Mlathi (Anduk)kaca4
Sumrêgkaca6
Duradasihkaca8
Suka Utamakaca10
Pangkur Badhayakaca12
Tejanatakaca21
Êla-êla Badhayakaca23
Mundhukkaca26
Gonjang Anom Badhayakaca28
Ela-ela (Lela 2)kaca31
Sumêdhangkaca34
Kabor Badhayakaca37
Sukaharjakaca40
Kadukmaniskaca44
Mangunharjakaca48
Kuwung (Kuwung Mudha)kaca51
Endhol-endholkaca54
Sinomkaca57
Asritrusthakaca59
Mangunsihkaca62
Gandrungmaniskaca65
Lara Asmara (Rara Asmara)kaca69
Gêndarikaca71
Sarimpi Anglir Mêdhungkaca76
Sarimpi Gôndakusumakaca81
Sarimpi Ludirakaca83
Sarimpi Kêmbangmarakaca89
Sarimpi Mrak Kasimpir Sukarsihkaca91
Sarimpi Lagu dhêmpêlkaca94
Sarimpi Gambirsawitkaca96
Sarimpi Lobongkaca99
Sarimpi Glondhong Pringkaca102
Sarimpi Tamènggitakaca104
Sarimpi Bondhan Kinanthikaca106
Sarimpi Êla-êlakaca109
Sarimpi Sinomkaca111

[Tandatangan : Warsadiningrat]

--- 1 ---

NA10202X1

Katawang Agêng

Sêsindhèn Badhaya gêndhing Katawang Agêng, laras pelog gangsal

raka pakênira sampun atêngara | sira puniki kari | angling Jayèngsêkar | lah bapa têngaraa | tumulya têngara nitir | sumrêg atata | saparannya ngajabsih ||

alancingan pêthak alus kampuh jingga | sabuk pathol wilis | akris cinitrèng mas | sêngkang maniking toya | binapang ing mas angrawit | sêkar cêpaka | gêgônda amrik minging ||

akêkace cindhe binggêl mas rinêngga | ya urap-urap sari | jamang mas tinatrap | ing rêtna adikara | asumping swarna lan rumbing | sumarsana bra | sumêr gandanya amrik ||

Mêndhak nêmbah, nuntên mungêl malih gêndhing.

sêmang-sêmang | dhuh | asarea lêt gêguling | dewa dharat apit-apiting gapura | kadrawasan gêguling aglar ing jogan | ning wong agung susuhunan ||

sapa baya | kang awêlas saking brangti | dhuh | pandaming rat kusuma dinanurwenda | kawastara nanging sira ing paprêman | ning wong agung susuhunan ||

danumadya | dhuh | ambara lali sih jiwa | dèn asamar awèta anuwun pada | ning wong agung susuhunan ||

lêlewane [lê...]

--- 2 ---

NA10202X2

[...lewane] | yèn prapti gêtêri ati | dhuh | myanggalit | rondhone sira tilarsa | dèn aririh sarira sapa darbea | ning wong agung susuhunan ||

poma-poma | dhuh | yèn babar aja nglingsiri | tuduhêna gèn manira angawula | sun anuwun pada baya | susuhunan | sumbalinga yèn katona dadi lara | dadi edan baya | susuhunan ||

kapan S baya | wong agung babo | p sun apanggih ing paprêman | ning wong agung susuhunan | bale atma | tunjung alit sinaroja | dhe | ya dhuh lamun kangên tumutur pundi parannya | dhe ||

saturune | wong agung babo | ing paprêman | pra madya tangis | ni mbok dhangur | susuhunan | sinawisa | saraga têmah wiyoga | bok langak têmah wiyoga | dhe | ya dhuh | tanna panggih yèn baya sarana jiwa ||

Suwuk lajêng mungêl malih katawang

bêbaguse wayuha sanambang | dhe | sindura pinipis pindho | susuhunan ||

dhe | anglawat akèh rabine | susuhunan ||

dhe | anglawat kathah garwane | susuhunan ||

dhe | sêsotya aglaring mega | susuhunan ||

dhe |

--- 3 ---

NA10203X1

kadi lintang kuwasane |susuhunan. nga.

§ anênangis | tumêngèng ing tawang .nga. ||

dhe | kadya lintang pakartine panêmbahan ||

§ tanuastra | kadi ta agêni ||

dhe | urube kantar-kantar | kiyai ||

dhe | yèn mati ngêndi surupe | kiyai | yèn mati pundi surupe | kiyai ||

Gêndhing katawang Agêng punika miturut buku pasindhèn badhaya saking musium, anggitan dalêm Ingkang Sinuhun Kangjêng Sultan Agung.

--- 4 ---

NA10203X2

Gadhung Malathi

Sêsindhèn badhaya gêndhing Gadhung Mlathi, pelog nêm

sarêng anduk duk parêng alok amanah | tan kewran Jayènggati | angamuk anyakra | kinarocok ing watang | jaja wadana krêp kanin | pating paluncar | ludira kanan kiring ||kering

Rahadèn Jayènggati kêna ing gêlar | anèng rêngganing èsthi | palana lêlawak | saastra sikêping prang | duduk sarampang marapit | calana seta | kang raka mangke mijil ||

Minggah

andhe | kang akampuh | babo | sutra wilis | wong agung babo | mangke mijil | dhe | kang akampuh | babo sutra wilis | wong agung babo | êla-êla | dhe | lata krêsna kang kinarya | andhe | pacangkraman | pacangkraman tibane lara kawula | lara kawula | wong agung 2 | lara kawula | sumbalinga yèn katon katona dadi lara | dadi edan baya | wong agung ||

kadukmanis | sapanên balabur gêndhis | dhe | wisangkara | wisangkara | guladrawa aduh pinasthika | guladrawa atandhing atêmah tirta | wong agung | atêmah tirta | sumbalinga yèn katona dadi lara | dadi edan baya | wong agung ||

babar layar | adhuh | mas ayu ing palayaran | bok rara ing palayaran | alara dènira nangis | anangis pinggir pasisir | sarwi cawuk-cawuk banyu | lan nalisir silir wêdhi | pan alulur-lulur suku |

--- 5 ---

NA10204X1

kudu milu marang jothang | ing jothang larang tambangan | tambangane rara dhenok | palayaran ||

mudhik milir | adhuh | paraune nora mampir | lah mampira manjuragan | sun milu saparanira | têkèng paran manjuragan | têkèng paran manjuragan | suka dolên jajakêna | suka urup-urupêna | palayaran ||

pamakêna | adhuh | rampaking palwa alayar | lir krêndha ing palayaran | kumêdhap layare motha | ya uncal-uncal kumala ||

Lajêng mungêl ladrangan (têbah jaja) pelog nêm (mawi gôngsa)

têbah jaja paran polahe kang kari | dhe | babo | patrawisa | parangjaja ing juwita | adhuh mati | kangên susunan kawula ||

lah kantuna kang asawang ruming sari | dhe | babo | mênyan seta | paja-paja ing wardaya | sampun kangên kawula môngsa lawasa ||

nora lawas nanging sira kang kaèsthi | dhe | sarah madu kalpuka basa srênggara | witne ingsun alam-alam mati lara | puspa lulut sêkar adi ngantariksa | asih ingsun kalintang pan amung sira ||

Gêndhing Gadhung Mlathi (Anduk) kasbut nginggil punika ugi yasan dalêm Ingkang Sinuhun Kangjêng Sultan Agung Prabu Anyakrakusuma, narendra gung ing nagari Mataram. 1566.

--- 6 ---

NA10204X2

Sumrêg

Sêsindhèn Badhaya Sumrêg, laras barang

sumrêg kang bala lumaris | bubare saking Samarang | asri tinon gêgamane | akeh warnane kang bala | wong sabrang lan wong Jawa | swarane atri gumuruh | kadi ombaking samodra ||

tuhu yèn prabu linuwih | têrahing ratu kusuma | kèdhêp ing wadyabalane | ratu ambêg paramarta | putra ing Nayagônda | lêlana andon prang pupuh | anglurugi Kartasura ||

bisikanira Narpati | Susunan Paku Buwana | prawignya pêkik warnane | tuhu yèn ratu kusuma | lêlana adikara | nitih kuda ulês gêmpung | binusanan abra muncar ||

Minggah

andika samu | nanging nêtya lamun asih | êndhe | dening sasmita | kawatgata ing locana | adhuh | dèn amêsês | wong agung | babo | ing sêtya kathah uninga ||

tingalana | polah kawula puniki | êndhe | darunastra | pangikêting duratmaka | adhuh | sumbalinga | wong agung | babo | yèn katona dadi lara | wong agung | babo | yèn katona dadi edan baya ||

sapa baya | êndhe | kang awêlasa ing brangti | wong agung | babo | eka sastra | rakiting payudasmara | dhe | tunggal karsa | sêdhêng sun kamulènana | kamulènana baya | dhe ||

apisadu | adhuh | sêlore dèn wor lan liring |

--- 7 ---

NA10205X1

wong agung babo | srênging karsa | alun-aluning sayana | dhe | karêpane | sêmune yèn ladènana | yèn ladènana baya | dhe ||

undhung-undhung | adhuh | dèn sandhung dèn ajak lunga | dhe | puspagiwang narataka winaita | adhuh winaita baya | dhe | kêna guna | laraku lara kawongan | ngan lara kawongan | dhe ||

poma-poma | adhuh | èngêta ing dasihira | dhe | patrawisa | parangjaja ing juwita | adhuh ing juwita baya | dhe | adhuh mati | kangên susunan kawula | lan kangên gusti manira | dhe | kawlasana dasihira angawula | anênuwun pada baya | kawlasana dasihira angawula | sun anuwun pada baya ||

Mungêl malih ladrangan (swantêning laras salendro)

lêladrangan angangsu kakêmbên cindhe | wong ika carma reka | sandhanglawe môngsa wohan | rêmak june | pijêr ngliling wayangane | wêwayangane ||

asikara wot alunyu dèn sirati | wong ika gayung sumur | woh ijo agônda durèn | sun rungune | yèn tiba asêsambate | asêsambate ||

ingsun iki wong punggung tan wrin ing wèsthi | wong ika mênyan seta | ancur gêdhah | pinardika | wus wiyahe | wong tiwas dadi rêrasan | muga sira | asiha ing kawlasarsa ||

--- 8 ---

NA10205X2

Doradasih

Sêsindhèn Badhaya gêndhing Doradasih

doradasih kadi sinawung asmara | lamèng guna malu alam dalu arsa | wêlas mara wawêkase bari lunga ||

balik ingsun tinilar tanna basuki | ôngka warsa ranu mijil bomantara | wus alawas kang kari among kunjana ||

nadyan papa nanging ingsun maksih asih | la tan arsa arsa tumibèng ngambara | puput pati tan kondur adarbe karsa ||

Minggah

dalu kangên kang alalis | radèn | dipa | ripta jahnawi apraja ima | wus alawas kang tinilar kari edan ||

amangun kung | radèn | atajin tadhah lan guling | rading | môngsa sêtya tambuh ing wacana | atêlasan yèn sampun anuwun pada ||

mandan ayun | radèn | dèn ingsun arsa apanggih | layon wastra dening ringgit majalêngka | kaya ngipi angangge langsaran dika ||

Lajêng ladrangan

sira lunga | kawula kari kantaka | asma yuda | manyura kuda waskitha | sun gubêla | angrasa dudu sasama ||

kumawawa | amitra wong suka mukti | jambu alas | jêmpana munggèng dirada | kapok mara | amitra wong tanpa lana ||

paran dosa- | ningsun tan binotan liring | toya reka kang pantun aglar leleran | bêndunira sumaninih yèn adosa ||

Suwuk lajêng mungêl malih Kinanthi katawang, salendro manyura kêndhang 2 (mawi gôngsa)

--- 9 ---

NA10206X1

saya nêngah dènnya adus | lara laraning kinanthi | kasrêg roning tarate bang | tinubing maruta wingkis | kagyat dening iwak molah | amôngsa kalalar kèli ||

ganggêng irim-irim arum | tunjung mirut nganan ngering | dêlêgnya angrong ing sela | lêlumute angalingi | kayu apune anamar | katawêng unthuking warih ||

kinanthi si dadal banyu | kontal patêlêsan kentir | rinangsang-rangsang tan kêna | cinandhak-candhak nginggati | pan ginayuh gayuh tuna | amuyêng madyaning warih ||

adan mêntas sinjang rambut | lir endhang endhang malatsih | emane lara kandêrman | kayungyun mangun mangun sih | yèn kinêmbang layonira | kasarah neng parangrukmi ||

sun kakêmbanging wong agung | sun kakêmbanging wong adi | kênanga lan sumarsana | argulo gambir malathi | anrus gandaning kusuma | baya dahulating dasih ||

sun wêwastraning wong agung | sun wêwastraning wong pêkik | diwôngga cindhe puspita | manjêthi raras kumitir | kapan baya sinawunga | ing karsa rumêmbêsing sih ||

sun mêmanuking wong agung | sun mêmanuking jêng gusti | bayan nori lan manyura | atat wulan êmprit wilis | munya rum-arume ngajab | ing dasih kabyataning sih ||

sun kêkayuning wong agung | pantês kayu nagasari | pangaubaning asmara | ngusadèng dasih kaswasih | arum-arume [aru...] ||

--- 10 ---

NA10206X2

[...m-arume] sumêbar | sarine amilangoni ||

Suka Utama

§ Sêsindhèn Badhaya gêndhing Suka Utama

[Dhandhanggula]

§wiku wolu amuji sang aji | Sri Naranata Paku Buwana | ping astha Surakartane | mayasa sêndhon kidung | gula milir sinawung gêndhing | tinumrap ing pamêdhar | wuwuse sang wiku | yèn sira mêngku mong praja | dèn piranti nastiti angati-ati | anêrapakên karya ||

kang abêcik dèn lagsana kaki | lirnya panggawe kang luwih mulya | rumêksèng tyas sêsamane | kang dumadi sawêgung | kang pracaya marang Hyang Widhi | ywa singgahing wisesa- | nira Kang Maha Gung | tingalira kang sanyata | dene tyas kang angrusak samaning urip | kang tan pracayèng Suksma ||

iya iku kang tinrapan sisip | poma kaki dèn aèngêt sira | ing tindak ala bêcike | bênêr kalawan luput | yakti padha amratandhani | dipun titi ing tata | têtulaning laku | tumulya samya manêmbah | rèrèh sampun nulya andêdalon malih | mrih wulang wirya guna ||

Suwuk lajêng mungêl malih (gêndhing gamêlan) bawa swara salendro pathêt nêm.

swaraning bala | gumêrah | angra- | kit sa- | daya sami ||

kang mungging ngarsa mawarna | samya | asaos ing kardi | tuwin ingkang | kadeyan santana sadaya wus kumpul ||

--- 11 ---

NA10207X1

nayaka waktra sumiwa | aglar | ing ngarsa atap prasami | kang para prawira tênaya taruna marapit ||

wadya gung lir pendah kadya | ingkang | samudra pasang nêlahi | samirana | sumilire ingkang gônda arum ||

wadya ingkang upacara | atap ing wuri mangapit | pucak manik | mase | samanik mas ||

Minggah

sun tutêna 2 | wadya sadaya raharja | sami raharja | wong agung sami raharja | sun tutêna ||

têkèng don mugti wibawa | mugti wibawa ||

abra mancur 2 | ujwala pindha baskara | pindha baskara | wong agung ambuwang gônda | ingsun sawang | ing samangkya pambabare | pambabare ||

kêncana mrik 2 | manik intên isi mirah | ya isi mirah | wong agung kang ambêg budya parimarma | samya kinulawisudha | sahadaya ||

wus kêtara 2 | prawira anglir sasmita | saliring karya | wong agung muga tulusa | lêlewane | prabawa gêtêri ati | gêtêri ati | wong agung tulus wibawa | mugti ||

Suwuk nuntên mungêl malih katawang

sira bênêrakên karya | aja salinca ta kaki | lamun sira nambut karya | aja piturunan kaki | ana kang tinaèki | cawêngahing manahipun | tan enak karyaneka | lamun karya alit kaki | kang anambut karya sampun kêkathahan ||

miwah yèn karya gung aja | kurang kang tumandang kaki | aja kabalik ing karya | aja amrih ilang [i...] ||

--- 12 ---

NA10207X2

[...lang] maring | kabisane ing dasih | yèn sira asung karyèku | kaki prayogakêna | lan dèn sakuwawanèki | karuwan kang tiwas enak sira niksa ||

kang bakit iku linoba | aja ta pamaras kaki | kinarya mêmadung gurda | wadung kinarya ni-ani | ya ta katiga bêkti | dènira sami winuruk | tingkah cidraning aprang | wus sumurup sang hyang rawi | radèn kalih sami ngaturan mantuka ||

Pangkur

Gêndhing Pangkur Badhaya (katawang)

purwakanirèng pangripta | kang tinêngran karsa dalêm sang aji | angka sèwu pitung atus | lawan wolung dasa saptaLebih satu suku kata: lan wolung dasa sapta | sinangkalan mulang badan sabdèng ratu | gayuh sêngsêm mrih krêtarta | dwijastha muji sang aji ||

sudarsanèng pratmajendra | amigêna langên rêsmining rêranginLebih satu suku kata: amigêna langên rêsmining rangin | supadi panglipur wuyung | akarya sukaning wadyaLebih satu suku kata: karya sukaning wadya | têmbung wêwangsalan ukêling agambuh | linus raras ingkang taya | sindhèn sasêndhoning gêndhing ||

sudama miyos pracima | srênging karsa amangun sihing dêdasihLebih satu suku kata: srênging karsa amangun sihing dasih | riwening ron ing abangun | ingsun ngêbun-êbun enjangLebih satu suku kata: sun ngêbun-êbun enjang | sarpa krêsna kandhêla ingkang sêsungut | mung sira kumpul lan ingwang | gêndèr arèn sun rarinding ||

calana munggèng sarira | pangandêle kang sela panglawêd sariLebih satu suku kata: pangandêle sela panglawêd sari | sun rasuk pisan ywa tanggung | sêndhang gêng ing pawukiranLebih satu suku kata: sêndhang gêng pawukiran | kramèng rasa lêganana raos [rao...]

--- 13 ---

NA10208X1

[...s] ingsun | ngawirya ajading nata | tingalana wong amugti ||

paksi mijil ing pandhogan | kêpêt dangan pring anom rinujit miringLebih satu suku kata: kêpêt dangan pring nom rinujit miring | katêtêsan lir tinutus | kakara gung pindha kangkamLebih satu suku kata: kara gung pindha kangkam | loking jana bibis tasik nora mundur | gêgilang grit pangajaran | saking gêng kabyatan ing sih ||

pamèke pari wus môngsa | pangatase ature wong kang tinudingLebih satu suku kata: pangatase ature wong tinuding | amugut wicara rampung | kang muka rinênggèng warnaLebih satu suku kata: muka rinênggèng warna | pasêmayan warêsah kang awoh dhuwur | paèse pulang asmara | wastra alus sun amori ||

minarda gêng ing samodra | janma miyat kalolodaning abrangtiLebih satu suku kata: janma miyat kalolodaning brangti | kêmôngga kang sobèng ranu | anganggang bae sihiraLebih satu suku kata: nganggang bae sihira | tulang janur angusadani maring sun | kêkuwut ingkang salaga | parikudu ing sirèki ||

sotya adi ngantariksa | amung sira dhuh babo sun kawulaniLebih satu suku kata: mung sira dhuh babo sun kawulani | puspita ginayuh kadung | tuna dungkape kang nalaLebih satu suku kata: tuna dungkape nala | pêkên alit urut marga nora wurung | lêngkawa angawêng petan | kêkuwunge anêlahi ||

Suwuk pathêt manyura jugag, lajêng bawa swara (cêluk) katampèn ing gêndhing Kinanthi.

padhang bulan kakêncaran | sêdhênge purnamasidhi ||

jru dêmung ingêla-êla | kawilêt lang-langan lalu | lêng-lêng kalingan kalalun [kalalu...]

--- 14 ---

NA10208X2

[...n] | kalangên langêning brôngta | ngarang mirong-mirong rangu-rangu | karungrungan mangiriya | riyaning tyas lir tinutus ||

puspa krêsna ing astana | kalabang sinandhung murub | karênan marang sihipun | satriya andêling yuda | surasaning saning tyas wulangun | wilatung buntal sorotan | anggung katingal wong agung ||

dêlanggung roro parannya | jangkrik gunung wong angrangkung | kadi tan nyimpang siringsun | kramane pulasing wayang | sata wana wana akêkuncung | mêrak ati warnanira | bandera lit sun lêlayu ||

minarda ing pakêdhungan | patinggi tilar dhêdhukuh | baya kasusahan wuyung | walulang rineka janma | kukus gantung gantung jêbug arum | wayangane kang sinawang | sumapala polahipun ||

atmaraga minangkara | tan sawala langêning ywun | srênging karsa kêmbang banyu | wisesa athuking nala | wusing karya karya gayung sumur | dadi têtambaning brôngta | kunir jênar yèn katêmu ||

narmada têmpur samudra | anyungap rasaning kalbu | gagêlang munggèng panuduh | tan liya liya mung sira | sêsulung kang lung kang mêdal esuk | dalan gêdhe jroning praja | yèn tan liron sih kalurung ||

macan galak wulu badhak | môngsa borong raganingsun ||

--- 15 ---

NA10209X1

burat pada bok ya wanuh | loji kulon Majasanga | Bayalali lalia maring sun | kang sela panglawêt gônda | kapisanan ing pandulu ||

panu biru munggèng jaja | puspita lêsah ing gêlung | sun tohi layon wong ayu | gong alit ing pawayangan | sun têdha têdha bisaa kumpul | karanjang pangubak nila | wus kêburan wartanipun ||

Lajêng ladrang Kêmbang Pepe kêndhang kalih.

ênggih | babo | teja wiyat kang wisma salin panggonan | babo | srênging karsa tanna ngalih amung sira ||
ênggih | babo | wastra adi pakaryan | wong nungsatara | babo | sun kaliling lêlana saya kalênglêng ||
ênggih | babo | sêmbung gilang dwipôngga lit ing Palembang | babo | singa-singa kang sun gugu mikatoni ||
ênggih | babo | tirta wiyat janma têlik duratmaka | babo | kadya edan kalanglangan lara brôngta ||
ênggih | babo | puspa rêta nayana tan kawatgata | babo | wira-wiri sun ulati nora ana ||
ênggih | babo | buron toya wilisan sanga lan kalih | babo | baya sira nora wêlas maring dasih ||
ênggih | babo | tambang kuda puspitaning jalma lena | babo | ngapus krama | paran wus têlas sihira [sih...] ||

--- 16 ---

NA10209X2

[...ira] ||

ênggih | babo | ujung kampuh baju kang tanpa lêngênan | babo | tanpa kônca kontang-kanting lara brôngta ||
ênggih | babo | puspa krêsna sapu bale winatara | babo | kalênglêngan kalut ing lara wiyoga ||
ênggih | babo | toya reka sêmut bang kang cinonthongan | babo | bêndunira arang-arang kawistara ||
ênggih | babo | ilèr ijo ingkang sasana ing Têgal | babo | kênthang-kênthang dasihe tan sinatmata ||
ênggih | babo | kisma rêngat gagêlang munggèng dariji | babo | sun la-êla tan kêna lali sadina ||
ênggih | babo | pêgsi krêsna toya mijil jumantara | babo | gudhandhangan dasihe kedanan dika ||

Sinom

pèngêt nagri Surakarta | nalikanira abanjir | tanggal kaping kalih wêlas | nuju malêm Sabtu Lêgi | Ruwah Jimawal warsi | ôngka sèwu pitung atus | lan wolung dasa sanga | wuku Bala ringkêl jalmi | môngsa akir kawolu windu Sêngara ||

toya minggah mring dharatan | laminira tigang ratri | sangang kaki lêbêtira | salamine tan kadyèki | pramila dèn pèngêti | langkung saking adatipun | kathah sato kang pêjah | kuda lêmbu lawan kambing | lawan kathah sarah sirahe manungsa ||

--- 17 ---

NA10210X1

Katrangan

Ingkang kasêbut ing nginggil wau, sami dipun wastani gêndhing kêmanak utawi kêthuk kênong, dene larasipun kados ing ngandhap punika.

1. Gêndhing katawang agêng, sadèrèngipun mungêl gêndhing kapathêt laras pelog pathêt gangsal. Lajêng bawa swara: raka pakênira sampun atêngara. Larasipun pelog. Suwuk lajêng bawa swara malih: sêmang-sêmang dhuh, asarea lêt gêguling. Laras pelog. Dene manawi sampun dumugi cakêpan: kapan baya wong agung babo, larasipun salendro, dumugi cakêpan: sun apanggih, wangsul laras pelog. Dumugi cakêpan: ya dhuh bale atma, kèndêl kênong satunggal, larasipun salendro malih, dumugi cakêpan: ing paprêman pra madya tangis, larasipun wangsul pelog. Manawi sampun dumugi cakêpan: ya dhuh sinawisa, kèndêl kênong satunggal. Larasipun salendro malih ngantos suwuk. Suwuk lajêng mungêl malih bawa swara: bêbaguse wayuha sanambang. Larasipun pelog, têrus dumugi suwuk. Sasuwuking katawang bêbaguse wau, lajêng kapathêt [kapa...]

--- 18 ---

NA10210X2

[...thêt] pelog pathêt gangsal.

2. Gêndhing Gadhung Mlathi, sadèrèngipun mungêl gêndhing, kapathêt laras pelog pathêt nêm. Lajêng bawa swara: sarêng anduk, larasipun pelog. Suwuk kapathêt nêm pelog jugag. Lajêng bawa swara: têbah jaja paran polahe kang kari. Katampèn ing gôngsa, ladrangan pelog nêm. Kacariyos kala kina ugi kagêm gêndhing kêmanak, amung sasumêrêp kula: têbah jaja wau sampun mawi gôngsa (gêndhing gamêlan tanpa kêmanak), sasuwuking gêndhing pathêt pelog nêm.

3. Gêndhing Sumrêg, kapathêt barang rumiyin, lajêng bawa swara: sumrêg kang bala lumaris. Larasipun ugi pelog barang, suwuk lajêng mungêl malih bawa swara: lêladrangan angangsu kêkêmbên cindhe. Larasipun salendro, suwuk lajêng kapathêt, bokmanawi inggih pathêt barang malih kados kawitan. Mila mawi têmbung bokmanawi, amargi kula dèrèng nate sumêrêp kagêmipun. Nanging kawitanipun sampun têrang bilih pathêt barang, amung satêlasing gêndhing wau manawi mirib kawitan, nalaripun inggih pathêt barang.

4. Gêndhing Duradasih, sadèrèngipun mungêl gêndhing, kapathêt [ka...]

--- 19 ---

NA10211X1

[...pathêt] salendro pathêt manyura, lajêng bawa swara: duradasih kadi sinawung asmara. Larasipun pelog (nêm) manawi sampun dumugi cakêpan: dalu kangên kang alalis. Larasipun salendro, ngantos suwuk. Suwuk pathêt manyura jugag. Lajêng bawa swara: saya nêngah dènnya adus. Katampèn ing gêndhing katawang Duradasih, larasipun salendro manyura, kêndhang 2 (gêndhing gamêlan tanpa kêmanak) sasuwuking gêndhing pathêt manyura.

5. Gêndhing Suka Utama, sadèrèngipun mungêl gêndhing kapathêt salendro pathêt nêm. Sakèndêling pathêt lajêng bawa swara: wiku wolu amuji sang aji, larasipun pelog. Suwuk pathêt jugag salendro nêm. Lajêng bawa swara: swaraning bala gumêrah angrakit sadaya sami. Larasipun salendro pathêt nêm. Gêndhing gamêlan tanpa kêmanak. Suwuk lajêng mungêl malih, bawa swara: sira bênêrakên karya (katawang), gêndhing gamêlan malih, punapa dene larasipun ugi salendro kados ing nginggil wau, sasuwuking gêndhing pathêt nêm salendro.

6. Gêndhing Pangkur Badhaya (Katawang), pathêtipun salendro [sale...]

--- 20 ---

NA10211X2

[...ndro] pathêt manyura, lajêng bawa swara: purwakanirèng pangripta. Larasipun salendro, suwuk pathêt manyura jugag. Lajêng bawa swara: padhang bulan kakêncaran, sêdhênge purnamasidhi. Larasipun salendro manyura, lajêng katampèn ing gêndhing Kinanthi (gêndhing gamêlan tanpa kêmanak) sasuwuking gêndhing pathêt manyura (salendro) gêndhing Kinanthi wau mawi kalajêngakên ladrangan Kêmbang Pepe.

Kasbut nginggil bawanipun gêndhing Pangkur wau taksih miturut sêrat sindhèn lami (kina), sapunika kaparênging karsa dalêm Sampeyan Dalêm Ingkang Wicaksana Ingkang Sinuhun Kangjêng Susuhunan P.B. X, kaewahan sakêdhik (sawanda). Inggih punika: purwakanirèng mangripta.

Kaping 24 Ramlan Wawu 1857, 27-28/3/1927.
Radèn Ngabèi Atma Mardawa
[Tanda tangan: Goenomardowo]
3/9/1866 -------- 29/11/1935
RT. Warsodiningrat
17/12/1934.

--- 21 ---

NA10212X1

Tejanata

Sêsindhèn Badhaya gêndhing Tejanata, pelog pathêt gangsal

dhe | pamarsudi | sindhèn gêndhing tejanata | dhe | ing riku lêm | Kêmis ping catur kang côndra | êndhe | Madilakir | dumadya Ehe kang warsa | dhe | sinangkalan | toyèng dyah swaraning jalma | dhe | kang ginita | duk Banjaransari yuda | êndhe | lan Narpa Dyah Galuh prawirèng ngalaga | dhe | Prabu Kênya | ngrasuk busana bra mulya | dhe | amakutha | jêjamang kinarawistha ||

Minggah

babo babo narawistha | dhe | tan katonton | wadon lir narpati karna | babo babo ||
êndhe | patih rêtna | gênawati pan sawanda | dhe | lir Sêmantri | lan Prabu Arjunasasra | babo | dhe | sagotrèng kang | prajurit samya wanudya | babo ||
êndhe | sumiwandhèr | anglir panjrahing puspita | dhe | atêngara | miyos ngasmaradilaga ||
Lajêng ladrang Sêmbawa
dhe | lêladrangan dyah catur kang magut yuda | babo | kawuwusa Banjaransari Narendra ||
dhe | wus angrasuk busana maneka warna | babo | makutha ran topong karna diwangkara ||
dhe | barang ingkang rinasuk saking sindhula | babo | jimat têdhak run-tumurun sangkan kuna ||
dhe | duk Jahnawi munah Newata yaksendra | babo | gung sihning Sang Bathara KelatarupaKeratarupa ||
dhe | suduk miwah jêmparing ||

(1796) (1796) taya dyah swarananing janma

--- 22 ---

NA10212X2

lan waranggana | babo | lan sinabdan satrah mêngku nungswa Jawi ||
dhe | para raja sumiwa tur tôndha sêtya | babo | wus têngara gul-agul patih sêtama ||
dhe | swandana gung sumaos ngarsa narendra | babo | atêngara mijiling prang sawadyanya ||
Dhawah ladrang Playon
dhe | dipati ing tirta kancana mangarsa | babo | Banyak Widhe lan Arya Banyak Sêpatra ||
dhe | dipati ing Bandhung lan ing Sukapura | babo | ngêpung kutha anantang prang kôndha munya ||
dhe | surak umung kapingul suradiwatya | babo | mangsah dharat catur prawira mangarsa ||
dhe | turanggane kapat kinarung ing wadya | babo | duk tumingal mungsuh nèng rêngganing kuda ||
dhe | sigra nitih kuda lawunge ingasta | babo | asêsumbar êndi si banjaran padma ||
dhe | kapat ingkang bupati mangrêbut yuda | babo | dyah tarampil kadi putri ing Cêmpala ||
dhe | sinasiwo tan kewran tangkis lêgawa | babo | catur wadu sor prang rinêbut ing wadya ||
dhe | prabu anom krodha umangsah ing rana | babo | nèng rêngganing kuda wignya lêbda jiwa ||
dhe | amandhap pan sêsamir cindhe puspita | babo | sêsumbare lir nambrama priyêmbada ||
dhe | patra wisa prajane sri ruwa-ruwa | babo | dhuh dewèstri kawula minta aksama ||

--- 23 ---

NA10213X1

Êla-êla Badhaya

Gêndhing Êla-êla Badhaya (Lala) pelog nêm

êla-êla | dhe | êla-êla pamêngkuning rèh sapraja | dhe | risang kala pawaka ro wiku raja (1723) | Risang Bima kalanira puruhita | babo | mring Sang Durna | minta sampurnèng dumadyad | Duryudana ginubêl ing pra arinya | dhe | rêmpêk ture sakèhing sata Kurawa | amintaa pitulung sang dwijawarab ||

Minggah

pinituwa sadaya pêpêk ing ngarsad | Durna Prabu Mandraka Dipatyèng Ngwônggab | Dhanghyang Durna saguh mring Sang Kuru Nata ||

danirnakna marang sira Arya Bimab | aja lawan aprang sirna saking cidra ||

dtan antara praptanira Arya Sena | ddyan jumujug mêndhak nêmbah mring sang dibya ||

Lajêng mungêl malih gêndhing Gambirsawit

mawuring tyas Maha Prabu Duryodana | cipta wêlas marang sira Arya Bima | dhe | Arya Bima | babo | gya umatur Pandhuputra mring sang dibya | punapèstu ulun kinèn ngupadosa | wiku nabda adrêng têmên karsanira | dhe | karsanira | babo | liwat angèl panggonane toya marta | nèng jro guwa liwat pringganing kang marga | yèn sirantuk prawira tirta nirmala ||

Minggah

pan sampurna prasasat ôngga jawata | kamulyanta angluwihi sabuwana | nora ana aji ingkang ngungkulana | pasthi sira dadi tungguling ||

--- 24 ---

NA10213X2

ranangga | ngulatana anèng wukir Côndramuka | dyan umangkat samarga ingiring bajra. ||

Dhawah ladrang Gonjang-ganjing

dhe | babo | adan prapta prahara gora walikan | babo | bayu mêsês dening krodhane Sang Sena ||
dhe | babo | kèdêr midêr Côndramuka kaidêran | babo | wus binubak wrêksa rug rêbah bêlasah ||
dhe | babo | kadya gêlap swarane lèngsèring arga | babo | sindhung riwut sato mawut kabêrasat. ||
dhe | babo | kagyat mirsa Sang Rugmaka Rugmakala | babo | sru kapilêng kapêmpêng talingan wuta ||
dhe | babo | ditya kalih mambêt gandane sang arya | babo | dyan umangsah pinarbut Sang Arya Sena ||
dhe | babo | Bima kurdha muwus dhig ditya sambaya | babo | wus pinasthi ditya kalih sarêng pêjah ||
dhe | babo | wangke sirna mulih ajale jawata | babo | Endra Bayu sakalangkung dènnya suka ||
dhe | babo | apêpudya dewa kalih mring sang arya | babo | tuhu dibya suraya jayèng ngalaga ||
dhe | babo | Bayuputra ngadêg têpining samodra | babo | mangu mulat tumon trunaning udaya ||

Lajêng dados katawang, ugi taksih Gonjang-ganjing.

--- 25 ---

NA10214X1

dhe | sangsayèng tyas ketang warahe sang kaka | tuhu darma kamondakane Sang Durna ||
dhe | yèn wangsula arda merang mring dumadya | suka têmah palastra madyèng samodra ||
dhe | mung kaetang kang toya marta nirmala | Bayuputra cancut malêbèng samudra ||
dhe | we manaput ing ôngga lun sumarambah | emut ing tyas amatêk jala sêngara ||
dhe | tan antara praptane Sang Nêmburnawa | têgsaka gung manêmbur wisa lir warsa ||
dhe | dyan sinaut pinulêt kêmput kang angga | angrêsing tyas sang arya cipta palastra ||
dhe | èngêt ing tyas pinanduk ing pôncanaka | Nêmburnawa pêjah dening Arya Bima ||
dhe | ana mangguh sang arya jroning samudra | Ruci Dewa wêwarah akèn mangsukas ||
dhe | sapraptane jro garba datanpa driya | Dewa Ruci manguwuh kon ningalana ||
dhe | awang-uwung pukulun ingkang katingal | tan antara Dewa Ruci katon ana ||
dhe | byar kawuryan busana ujwala maya | seta pita rêkta krêsna kang katingal ||
dhe | yèku ingkang dadya durgamaning kang tyas | dèn waspada pangurunging rèh dumadya ||
dhe | yèkang sata êninging driya raharja | wus rumasuk sawulange Ruci Dewa ||
dhe | yèka samya Sang Sena lan Ruci Dewa | babo ||

--- 26 ---

NA10214X2

wus umêdal sang arya saking jro garba | Bayuputra tur sêmbah minta aksama ||

Mundhuk, Gandrung Winangun p6

Badhaya gêndhing Mundhuk

wus ubaya kalawan prabu wanara | Ragutama dènnyarsa mrab ing Ngalêngka | ubayane kapindra sudaning warsa | samya anut sagung wanara dipatya | ing rêmbuge manglurug môngsa katiga ||

Minggah

wus mangkana wangsul sang narendra putra | angantosi anèng wukir Maliawan | lan kang rayi sira Arya Sudarsana | sapraptane Maliawan winursita | angin alon angirid gandaning sêkar ||

Suwuk lajêng mungêl malih gêndhing Gandrung Winangun. ||

dahat kambuh kabranan tyase mangarang | lir kinuncang mring Bathara Kamajaya | suruping kang baskara mimbuhi brôngta | pêtêng dhêdhêt panglonge mawèh kung rimang | ing gêgana lintange katon sumêbar | nekawarna asri tejane kartika | cumalorot kang sarpa tapak maruta ||

Minggah

èngêting dyah ukêle abra puspita | pêtêg jaja angungun dahat asmara | panglong tiga antara mijil kang wulan | rêmpu kang tyas mulat gêbyaring sasôngka | kawistara bêndana sangka bêndana | mèh raina sadalu kabyatan onang | lir antaka ing ênggon agurah waspa | sirat wetan wijile sang diwangkara | wus samêgta kapindra anata bala ||

Lajêng ladrang Lêmpang

dhe | adan [ada...]

--- 27 ---

NA10215X1

[...n] bubar | babo | adan bubar saking gunung Maliawan | babo | lir samudra wutah kyèhning kapi bala | babo | lir samudra ||
dhe | tri gumuruh | kadya rêbahing wiyati | babo | guntur kêtug prapta rèh kagiri-giri ||
dhe | sarawuhe | sri mahadipa mahendra | babo | mawurahan gègèr sining wana sumyar ||
dhe | buron mawur | manuk muni ya manangis | babo | kèbêgan wre kadhasih munya ngaswasih ||
dhe | kewran dening | mangungsi mangun sih asih | babo | kawlasasih | walantaga kaewan sih ||
dhe | muni monang | ngajabsih minta sih asih | babo | pratiwa wre aglar prasamya miranti ||
dhe | wanarandhèr | pasang têpining jaladri | babo | sapraptane Gunawan pragosa rakit ||

Suwuk lajêng mungêl katawang Maskentar kêndhang 2

dhe | Bayuputra tur uninga awotsari | dhe | Wibisana mring jêng nata ngèstu pada | dhe | kapracaya sang arya wus sinudara | isining rat mastuti mawèh utama ||

dhe | sarêng dènnya sêseban pinggir pasisir | dhe | mangên-angên ngupaya panabrangira | dhe | mring Ngalêngka | kalang-kalangan samudra | sang narendra kasusu onêng ing garwa ||

dhe | ngêmbat laras dêduka marang sagara | dhe | panah bubar kadya surya satus tiba | dhe | ing samudra mawalikan aruara | kang bramastra anrus dhasaring satala ||

--- 28 ---

NA10215X2

dhe | apuyêngan gègèr isining jaladri | dhe | grah gumuruh rugrug anggraning parbata | dhe | Ôntaboga Basuki rantas pêthitnya | Hyang Baruna kagyat palayuning naga ||

dhe | sigra mêntas lênggah saluhuring toya | dhe | Hyang Baruna nêmbah matur minta jiwa ||

Gonjang Anom Badhaya (Pujôngga Anom Badhaya

Badhaya gêndhing Pujôngga Anom Badhaya laras pelog pathêt nêm.

asasmita kusuma andayaprana | sasolahe sang rêtna ing jagad raya | musthikaning endraloka janaloka | duk miyarsa kalana jaya puspita | tyas kadaut rêmpu kang manah asmara ||

Minggah

amung ketang turnya nimas dayaprana | saput netra sirna rarasing wardaya | anèng purwa lulut manawunga brôngta | layu-layu ngênglêng mangun ramayana | nasak wanane walangêning kung rimang ||

Suwuk lajêng mungêl malih gêndhing Bontit.

dhuh kusuma kang nganglang ing jumantara | baya ingkang cinampurung antariksa | wus anitaha nuksma kusumèng Daha | wukir japan puspa krêsna | ing astana | satuwuhe | dasihta minta apura | pacangkraman jahnawine wong Mamênang | praja lina | pantarane | wong lumajang ||

Minggah, bokmanawi nêsêg minggah, dados sawêg angkat-angkatan badhe minggah.

kukumêna | dhe | tumoning ||

--- 29 ---

NA10216X1

sang | kalêngkaning jagad raya | pinarwasa | ing wardaya | mangunêngan ||

Minggah

kukumêna | kawula aparipaksa | puput jiwa lojine wong Pasuruan | sukarêna matya kinêmbong asmara | têpis wiring ing Daha kali Mamênang | sampun rêngat dasihe alabuh jiwa | wus kaèsthi kusuma jroning supêna | yèn tulusa kinêmbanging pramudita | kawismaya pamêngkuning sanagara | puspalata upaya kinêmbar rupa | pêpatahe kang anawung nungsa rêngga ||

Dhawah ladrang Turirawa

dhe | adan pasang kalana sampun busana | pamit marang para garwa murwèng laga ||
d dènirarsa tandhing asmaradilaga | samya marma eman manawa antaka ||
dhe | saha bala mangu rêngu karêntêngan | sirêping kang wiyati dening jawata ||
dhe | tumoning sang kalêngkaning jagad raya | pinarwasa ing wardaya mangunêngan ||
dhe | saputing tyas sang rêtna musthikaningrat | mawalikan mulêking driya wiyoga ||
dhe | aru-ara puyêngane suraloka | katamane ing tyas puyêng mawuyungan ||
dhe | kusumèng dyah karuna jroning atmaya | sêsambate luwara saking rêncaka ||

Katawang Srêbêgan bokmanawi katawang Srêpêgan.

dhe | rêncakane | mikêna angariloka |
dhe | rangu-rangu | rongèh nolih marang garwa ||

--- 30 ---

NA10216X2

dhe | rasa-rasa | rumaras pamularira |
dhe | ngiwarangin | amirangrong sru mangarang |
dhe | layonira | mirah adi kang minôngka |
dhe | jimating prang | pamunahe rèh angkara |
dhe | tingalana | solahing dasih mandaya |
dhe | amijaya | mikêna saking tyasira |
dhe | netranira | rèh amurwèng andakara |
dhe | lêlana ring | ripu pinanduking cipta |
dhe | pun kalana | darmi nawung yudabrata |
dhe | ingayahan | pambengkasing satru kala |
dhe | ngusadani | karunaning endraloka |
dhe | saking sira | waluyaning nungsa praja |
dhe | sari-sari | sumawur saking wiyati |
dhe | riris sumyar | amartani amrat sari ||

--- 31 ---