Sandhangan Wyanjana dan Rekan

94.
Huruf Jawa
]
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): ]Nama huruf: right square bracketKode ANSI: 93 (0x5D)Kode Unicode: 93 (U+005D)Kode HTML: ]Keystroke (ANSI): ALT-093
  • Transliterasi ke huruf Latin: -raGolongan: sandhangan wyanjanaSebutan: cakra atau sadarga
Fonetis
  • [jonÒ` [jôntra]: jOntrO ke[mP]os\ [kêmpros]: k|mprOs a[z]obBi [angrobi]: aGrObi avJe[b]f\ [anjêbrèd]: anj|brEd [sLo[mP]t\ [slomprèt]: slomprEt az]ik\ [angrik]: aGrI? kep]k\ [kêprak]: k|pra? [k]p\ [Krèp]: krEp g]ip\ [grip]: grIp mt(s\ [matrus]: matrUs [pok(l\ [pokrul]: pokrUl f(b\ [drub]: drUb
Penerapan
  • Paribasan: [jonÒ` [jôntra]: c/[c/oky[w=okur=jznNn\[aorzub_z[k[jonÒ`,tekked[yoha[nW=o[afn\ [car-cor kaya wong kurang janganan, ora ngubêngake jôntra, têka kêdhayohan wong edan]. Sumber: Paribasan, Aryasutirta, 1931.
  • Wangsalan: cxmi=M[rhplk]m [carêming rèh palakrama] = atut\ [atut]. Sumber: Sandi-Asma lan Wangsalan, Dirdjosiswojo, 1957, hlm. 18.
  • Wangsalan: rnTigunu= [ranti gunung] = k]][zyn\ [krangeyan]. Sumber: Sandi-Asma lan Wangsalan, Dirdjosiswojo, 1957, hlm. 19.
  • Carakan: aj[sokDemenS[t]on\ jerukKe[p]okHikuXgi, si[n]ofFi=bgsKr, cep]tCe[p]otSWr[nN[w=og[wpuli, aj[sokDemenKe[mP]os\ benF|=znMl=jiwnH[mB`ol\ jukukN[p]opH=gu/ai=Xmri, [w=o[p]o[mB=juligBzet\ [g]ogJe[nNwe/;bvutw, a[z]obBimu=suh [Aja sok dhêmên satron, jêruk kêprok iku lêgi, sinrod ing bagaskara, cêprat-cêprot swarane wong gawe puli, aja sok dhêmên kêmpros, bêndungan Malangjiwan ambrol, jukukna prop anggur ing lêmari, wong prombèng julig bangêt, grog jênèwêr: banyu tawa, angrobi mungsuh]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 21.
  • Carakan: s=nt[wonTenHi=kpu[t]n\ prvaismipe[t]kPe[t]k\ jeb_zipunHvJe[b]f\ XgunFe/a=gw[sLo[mP]t\ menV=[j[b]sHj/aj/, ae[f]línijr[nJo!Dil\ tuwnJ|[s[sÑ`p\k[gt\ [t][mWIai=btwi, sWrnNi=stwnjeg]gJe[g]g\ sinemÒ|m[nNa[z]b\, [Sang nata wontên ing kaputrèn, para nyai sami pêtrèk-pêtrèk, jêbêngipun anjêbrèd, lêgundêr anggawa slomprèt, mênyang Jèbrès ajar-ajar, êdrèl muni jaran jondhil, Tuwan Jusès Krèp kagèt, trèm wèi ing Batawi, swaraning sata wana jêgrag-jêgrèg, sinêm tumane angrèb]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 20-21.
  • Carakan: s=bimsuttnW`inBy, m=shai=rnaz]ikLi/rsekS, ai=kiqmf]if\kqhwlnFi, smisuksuk[zo[mBa=gu/ab]it\ nbiEf]is\ [bvJi=wulnÎp]ilÏkSmen\ kulsmPunÒ|mBsG`ipPbe/, rsukKnÑ|lg]imCem_smPunF[fos\ w[aosSnÑ|lsertF`igWeflLnÎmSTe/dm\ scelkKi=k]ibZj_smPunKqhl[rse[kolh [Sang Bimasuta tan wrin baya, mangsah ing rana angrik lir rasêksa, ing kitha Madrid kathah Walandi, sami suka-suka ngombe anggur abrit, Nabi Edris, benjing wulan April iksamên, kula sampun tumbas grip pabêr, rasukan kula grim cêmêng sampun dados, waosan kula sêrat drig wêdalan Amstêrdham, sacêlaking krib ngajêng sampun kathah lare sêkolah]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 19-20.
  • Carakan: prwiffriai=k[anF`n\ bekSmwikep]k\ [foh[asg]f\[atu=znB|mi, k=j_%[zrnCk]ni=rt\ ai=ngrp]sMnPer=ge[d, tuwnHm]l\ smPunP]pT, ai=p]mBnNn\ lj_a=geb][gMj, kXxsHk]b\, [Para widadari ing kaendran, bêksa mawi kêprak, dohe sagrad etungan bumi, Kangjêng Pangeran Cakraningrat, ing nagara Prasman pêrang gêdhe, tuwan amral, sampun prapta, ing Prambanan, lajêng anggêbrag meja, kalêrês akrab]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 19.
  • Carakan: k(nZj_smPunKps=znFilh, sem/[pt(k\nlg[r=, tuw[nJ=ob(f\jgi[k/[kop\ rjnm(t\rtukpi/, mt(sKpl\pmBekK[nNrusuh, [pok([lJnF`l\ai=btwi, tuw[nHop(p\ai=smr=, s[af(mKliynÑ|l, b]=klHi=lt/k[afib(gB[aci[kBnRt, f(bHikuarnNi=bukkKnWeksSnMInWis\, [Krun ngajêng sampun kapasangan dilah, Sêmar Petruk Nala Garèng, Tuwan Jongbrud jagi kèrkop, Raja Namrut ratu kapir, matrus kapal pambêkane rusuh, pokrul jendral ing Batawi, tuwan oprup ing Samarang, saedrum kalihan kula, brangkal ing latar kae dibrug bae cikbèn rata, drub iku araning bukakan wêkasan mainwis]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 20.
95.
Huruf Jawa
`
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): `Nama huruf: grave accentKode ANSI: 96 (0x60)Kode Unicode: 96 (U+0060)Kode HTML: `Keystroke (ANSI): ALT-096
  • Transliterasi ke huruf Latin: -raGolongan: sandhangan wyanjanaSebutan: cakra
Fonetis
  • k[anF`n\ [kaendran]: kaendran [anF` [endra]: endrO [asÒ`i [èstri]: Estri [conF` [côndra]: cOndrO amB)k\ [ambruk]: ambrU?) fkC`itni [dakcritani]: da?critani km[nÒ`n\ [kamantrèn]: kamantrEn
Penerapan
  • Wangsalan: wsÒ`sizepPmuj [wastra singêp pamuja] = rukuh [rukuh]. Sumber: Sandi-Asma lan Wangsalan, Dirdjosiswojo, 1957, hlm. 29.
  • Wangsalan: ssÒÒ`pzenDegiG=kifu= [sastra pangêndhêging kidung] = pf [pada]. Sumber: Sandi-Asma lan Wangsalan, Dirdjosiswojo, 1957, hlm. 26.
  • Carakan: s=nt[wonTenHi=kpu[t]n\ prvaismipe[t]kPe[t]k\ jeb_zipunHvJe[b]f\ XgunFe/a=gw[sLo[mP]t\ menV=[j[b]sHj/aj/, ae[f]línijr[nJo!Dil\ tuwnJ|[s[sÑ`p\k[gt\ [t][mWIai=btwi, sWrnNi=stwnjeg]gJe[g]g\ sinemÒ|m[nNa[z]b\, [Sang nata wontên ing kaputrèn, para nyai sami pêtrèk-pêtrèk, jêbêngipun anjêbrèd, lêgundêr anggawa slomprèt, mênyang Jèbrès ajar-ajar, êdrèl muni jaran jondhil, Tuwan Jusès Krèp kagèt, trèm wèi ing Batawi, swaraning sata wana jêgrag-jêgrèg, sinêm tumane angrèb]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 20-21.
  • Carakan: s=bimsuttnW`inBy, m=shai=rnaz]ikLi/rsekS, ai=kiqmf]if\kqhwlnFi, smisuksuk[zo[mBa=gu/ab]it\ nbiEf]is\ [bvJi=wulnÎp]ilÏkSmen\ kulsmPunÒ|mBsG`ipPbe/, rsukKnÑ|lg]imCem_smPunF[fos\ w[aosSnÑ|lsertF`igWeflLnÎmSTe/dm\ scelkKi=k]ibZj_smPunKqhl[rse[kolh [Sang Bimasuta tan wrin baya, mangsah ing rana angrik lir rasêksa, ing kitha Madrid kathah Walandi, sami suka-suka ngombe anggur abrit, Nabi Edris, benjing wulan April iksamên, kula sampun tumbas grip pabêr, rasukan kula grim cêmêng sampun dados, waosan kula sêrat drig wêdalan Amstêrdham, sacêlaking krib ngajêng sampun kathah lare sêkolah]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 19-20.
  • Carakan: prwiffriai=k[anF`n\ bekSmwikep]k\ [foh[asg]f\[atu=znB|mi, k=j_%[zrnCk]ni=rt\ ai=ngrp]sMnPer=ge[d, tuwnHm]l\ smPunP]pT, ai=p]mBnNn\ lj_a=geb][gMj, kXxsHk]b\, [Para widadari ing kaendran, bêksa mawi kêprak, dohe sagrad etungan bumi, Kangjêng Pangeran Cakraningrat, ing nagara Prasman pêrang gêdhe, tuwan amral, sampun prapta, ing Prambanan, lajêng anggêbrag meja, kalêrês akrab]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 19.
96.
Huruf Jawa
(
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): (Nama huruf: left parenthesisKode ANSI: 40 (0x28)Kode Unicode: 40 (U+0028)Kode HTML: (Keystroke (ANSI): ALT-040
  • Transliterasi ke huruf Latin: -ruGolongan: sandhangan wyanjanaSebutan: cakra dan suku
Fonetis
  • k(puk\ [krupuk]: krupU? g(p\ [grup]: grup b(tu [brutu]: brutu t([wlu [truwèlu]: truwElu s([nF= [srundèng]: srundEG zÓ|mP(k\ [nglumpruk]: GlumprU? g(mB|l\ [grumbul]: grumbUl
Penerapan
97.
Huruf Jawa
)
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): )Nama huruf: right parenthesisKode ANSI: 41 (0x29)Kode Unicode: 41 (U+0029)Kode HTML: )Keystroke (ANSI): ALT-041
  • Transliterasi ke huruf Latin: -ruGolongan: sandhangan wyanjanaSebutan: cakra dan suku
Fonetis
  • kmlÒ)sSi= [kamal trusing]: kamal trusIG
Penerapan
98.
Huruf Jawa
}
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): }Nama huruf: right curly bracketKode ANSI: 125 (0x7D)Kode Unicode: 125 (U+007D)Kode HTML: }Keystroke (ANSI): ALT-0125
  • Transliterasi ke huruf Latin: -rêGolongan: sandhangan wyanjanaSebutan: cakra kêrêt atau srêngkara
Fonetis
  • mu=k}t\ [mungkrêt]: muGkr|t pt}m\ [patrêm]: patr|m p]kP}k\ [prak-prêk]: prak­pr|k k}nDwhan [Krêndhawahana]: kr|nDOwahOnO b}s\ [brês]: br|s t}bn\ [Trêban]: tr|ban
Penerapan
  • Wangsalan: kusumfinnF|/[wnF [kusuma di nandur wenda] = pp}mMn\ [paprêman]. Sumber: Sandi-Asma lan Wangsalan, Dirdjosiswojo, 1957, hlm. 22.
  • Wangsalan: kututG|=tutulM|/fv [kutut gung tutul murdanya] = f}kuku [drêkuku]. Sumber: Sandi-Asma lan Wangsalan, Dirdjosiswojo, 1957, hlm.  22.
  • Carakan: alsÑ~nDwhanaikua=ke/, awkÑ|p]kP}kB[a, skl=ku=s}fDai=glih, mu=k}tKsguha[nN, aufnB~sBr[tTkypinusus\ mkP}lÒ|gelFfitelu, tnNhpx[fnSkl=ku=as}p\ sufukSrirkliynPt}m\ tumBsG`iyazeb}gGi, [wonTenHi=dusunÒ~bn\, [Alas Krêndhawahana iku angkêr, awakku prak-prêk bae, sakalangkung srêdha ing galih, mungkrêt kasaguhane, udan brês barate kaya pinusus, mak prêl tugêl dadi têlu, tanah parêdèn sakalangkung asrêp, suduk sarira kalihan patrêm, tumbas griya angêbrêgi, wontên ing dhusun Trêban]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 21-22.
99.
Huruf Jawa
~
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): ~Nama huruf: tildeKode ANSI: 126 (0x7E)Kode Unicode: 126 (U+007E)Kode HTML: ~Keystroke (ANSI): ALT-0126
  • Transliterasi ke huruf Latin: -rêGolongan: sandhangan wyanjanaSebutan: cakra kêrêt
Penerapan
  • aufnB~es\ [udan brês]: udanbr|s dsunÒ~bn\ [dhusun Trêban]: DusUntr|ban
  • Wangsalan: ke[qkÑ~sN [kêthèk krêsna] = lutu= [lutung]. Sumber: Sandi-Asma lan Wangsalan, Dirdjosiswojo, 1957, hlm.  23.
  • Wangsalan: smP=p=gilpW~kS [sampang panggilap wrêksa] = p}nis\ [prênis]. Sumber: Sandi-Asma lan Wangsalan, Dirdjosiswojo, 1957, hlm.  26.
  • Carakan: alsÑ~nDwhanaikua=ke/, awkÑ|p]kP}kB[a, skl=ku=s}fDai=glih, mu=k}tKsguha[nN, aufnB~sBr[tTkypinusus\ mkP}lÒ|gelFfitelu, tnNhpx[fnSkl=ku=as}p\ sufukSrirkliynPt}m\ tumBsG`iyazeb}gGi, [wonTenHi=dusunÒ~bn\, [Alas Krêndhawahana iku angkêr, awakku prak-prêk bae, sakalangkung srêdha ing galih, mungkrêt kasaguhane, udan brês barate kaya pinusus, mak prêl tugêl dadi têlu, tanah parêdèn sakalangkung asrêp, suduk sarira kalihan patrêm, tumbas griya angêbrêgi, wontên ing dhusun Trêban]. Sumber: Layang Carakan, Padmasusastra, 1917, hlm. 21-22.
100.
Huruf Jawa
-
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): -Nama huruf: hyphen-minusKode ANSI: 45 (0x2D)Kode Unicode: 45 (U+002D)Kode HTML: -Keystroke (ANSI): ALT-045
  • Transliterasi ke huruf Latin: -yaGolongan: sandhangan wyanjanaSebutan: pengkal atau baksya
Fonetis
  • k}p-ek\ [krêpyêk]: kr|py|k gu[m]o[b-os\ [gumrobyos]: gumrObyOs [k-k\[k-k\ [kyèk-kyèk]: kyEk-kyEk [a[p-g\ [èpyèg]: EpyEg dumP-uk\ [dhumpyuk]: DumpyU? gum(b-ug\ [gumrubyug]: gumrubyug k]p-k\ [krapyak]: krapya?
Penerapan
101.
Huruf Jawa
Â
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): ÂNama huruf: Latin capital letter A with circumflexKode ANSI: 194 (0xC2)Kode Unicode: 194 (U+00C2)Kode HTML: Â (Â)Keystroke (ANSI): ALT-0194
  • Transliterasi ke huruf Latin: -yaGolongan: sandhangan wyanjanaSebutan: pengkal
Fonetis
  • [go[mBÂok\ [gombyok]: gOmbyO? amBÂ/ [ambyar]: ambyar amBÂ|/ [ambyur]: ambyUr AmBÂh [Ambyah]: ambyah
Penerapan
102.
Huruf Jawa
+
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): +Nama huruf: plus signKode ANSI: 43 (0x2B)Kode Unicode: 43 (U+002B)Kode HTML: +Keystroke (ANSI): ALT-043
  • Transliterasi ke huruf Latin: -haGolongan: sandangan rekanSebutan: tidak ada
Fonetis
  • p+ki/ [fakir]: fakIr kp+n [kafan]: kafan kilp+\ [kilaf]: kilaf p+am\ [faham]: faham j+kt\ [zakat]: zakat g+Ib\ [ghaib]: ghaIb
Kaidah
Penerapan
  • Contoh umum: p+ki/ [fakir]: [Zakat iku salah sijine katumrapake marang wong fakir].
  • Contoh umum: kp+n [kafan]: [Jisime wis dibuntêl nganggo kain kafan].
  • Contoh umum: kilp+ [kilaf]: [Sakwise matèni kancane dhewe, Bagong lagi ngaku kilaf].
103.
Huruf Jawa
ì
Deskripsi
  • Huruf (ANSI): ìNama huruf: Latin small letter i with graveKode ANSI: 236 (0xEC)Kode Unicode: 236 (U+00EC)Kode HTML: ì (ì)Keystroke (ANSI): ALT-0236
  • Transliterasi ke huruf Latin: -haGolongan: sandangan rekanSebutan: tidak ada
Fonetis
  • fìiki/ [dzikir]: dzikIr muk\tìi/ [Muktsir]: mu?tsir
Kaidah