Kalimataya, Anonim, #1533 (Hlm. 541-582)

54. Gambuh

1. praptèng jawi warungku | Patih Dwara marêg sang aprabu | ngaturakên têgsaka suka sang aji | lajêng sinrahakên sampun | marang Danurwenda gupoh ||

2. sabên kang mêntas antuk |

--- 542 ---

yèn wus katur marang sang aprabu | sinungakên marang kang badhe umanjing | punika kang bêgta wangsul | dèn culkên malih jro grogol ||

3. Arya Danurwenda wus | praptaning jro grogol sigra nubruk | andaka gêng kalih wus kinarya undhi | tanpa daya wus kapikut | kalihe sampun binopong ||

4. binêgta bêgsa mêtu | sangking jro grogol marêg sang prabu | langkung suka sang nata dènnya ningali | lajêng sinrahakên sampun | punggawa lajêng gumantos ||

5. Dyan Sasana lumêbu | ing jro grogol warak gêng pinikut | têtayungan mijil katur sri bupati | langkung sukanirèng kalbu | gantya Dyan Dewana gupoh ||

6. manjing jro wus amikut | gadarba kalih binêgta mêtu | têtayungan katur ing ngarsa sang

--- 543 ---

aji | Arya Saraba lumêbu | malandang sima binapong ||[1]

7. praptèng jawi wus katur | tan pae kadi ingkang rumuhun | Dyan Sanjata nyêpêng sangsam katur nuli | Radèn Subata lumêbu | nyêpêng waraha binopong ||

8. praptèng jawi wus katur | tan pae kadi ingkang rumuhun | dahat wau sukanira sri bupati | sêdaya ginanjar sampun | wastra warastra kinaot ||

9. sadaya nêmbah nuhun | dènnya tampi ing sih sang aprabu | wus mangkana sêlak kasaput ing latri | sri narendra lajêng kundur | umanjing marang pakuwon ||

10. pra wadya manjing sampun | ing pakuwonnya sajuru-juru | ya ta wau wuwusên sri narapati | dupi ing sakunduripun | sangking aningali sato ||

11. kagagas sru wulangun | karônta-rônta wau

--- 544 ---

sang prabu | dene kabèh wadyanira sêgti-sêgti | aracak prawirèng kewuh | ratune wantah kemawon ||

12. mêgsih anyamut-nyamut | dèrèng darbe kaprawiran tuhu | mila prabu sakêlangkung gêng prihatin | kondurira sangking panggung | laju mring tilan kemawon ||

13. nata tyasnya margiyuh | sangsaya sru putêg kapêtêg kung | sri narendra dadyarsa mangingkis ratri | namurkula karsanipun | tanpa rewang badhe lolos ||

14. mijil kori ing pungkur | mindha sudra busana sang prabu | tan kawruhan ing jalma samya aguling | sigra lêpas lampahipun | praptèng wana jurang singgrong ||

15. samarga kawlasayun | tanpa rowang lunga nis anglangut | ing pêpèrèng parang rong rumpil adhêmpil | lêlara nalumut-lumut |

--- 545 ---

liniwatan sang akatong ||

16. jujur jurang anglajur | ilining toya kadya sumawur | sang anamur tan ketang pringganing warih | mangkana karsaning kalbu | kaya priye raganingong ||

17. suka banjura lampus | yèn pinae sêsomèng[2] tumuwuh | dhuh jêng rama dulunên titahirèki | pulungên sangking donyèku | tanpa daya dadi katong ||

18. luhung racutên ingsun | suka ngraub ing pada pukulun | adhuh kangjêng rama suwarga ing jurit | lah puniki putranipun | langkung nistha damèng uwong ||

19. mangkana sang aprabu | sawusnya sambat sudarmanipun | lajêng kèndêl sangandhaping wit waringin | lênggah ing oyot pitêkur | mijil waspanira katong ||

20. wau ta praptanipun | gara-gara [ga...]

--- 546 ---

[...ra-gara] gora rèh gumuruh | magênturan kagiri-giri gorangin | bayu bajra lesus-lesus | bumi gonjang-ganjing gênjot ||

21. dêlajang ting [?] wulangun | tôndha narendra waspane runtuh | ingkang dhêdhêt erawati sru munya jrit | obah ingkang gunung-gunung | dhèdhèt jro wana tan katon ||

22. tidhêm têdhuh ngêndhanu | riris-riris tan ana kumucur | kaèbêgan jurang-jurang kali-kali | lêlêbak kêlêpan ranu | bantêr ambêntur gurda sol ||

23. singsal sumêlèng siluk | kasêlaking lêgsonèng toya nut | ing pêparang parêng swara srang sênggani | dhukute karut kadarut | karana karanu kang sol ||

24. jujur rajêg daruju | jajar anèng jêjurang tarêjung | jabut anjog jumog ing janggêlan galing | kèlikêkalèn [kèli...]

--- 547 ---

[...kêkalèn] aluyut | sumiyut saya tibèng doh ||

25. ardaning ranu-ranu | gora gumuruh kang kayu-kayu | jroning wana kaprawosèng angin-angin | ruhara kèh kabarubuh | burbuwah barongan pring sol ||

26. wau ta sang aprabu | tan kandhêg wau ing lampahipun | marmaning Hyang kang amurba ing dumadi | riris ari angin surut | sirna papêtêng kèh katon ||

27. inggar tyasira prabu | sangsaya tebih ing lampahipun | kunêng ingkang agung nèng têngah wanadri | gantya malih kang winuwus | kang kèri anèng pakuwon ||

28. nênggih caritanipun | kala sêmana sarêng sadalu | jroning sastra sayêgti kinarya gênti | Patih Dwara kang winuwus | kang kari mocung pakuwon ||

55. Pocung

1. ya ta

--- 548 ---

wau kya patih nalikèng dalu | duk sare sakêdhap | antuk wangsiting dewadi | amêlingi ing karna sasmitanira ||

2. swaranipun hèh Patih Dwara sirèku | aywa ngenak-enak | nendra wungua ta kaki | ratunira lunga nis tambuh sinêdya ||

3. lunganipun tanpa rowang anênamur | pan luwih bêbaya | kaki ngulatana aglis | nora bêcik wong anom karêm anendra ||

4. têmahipun wong kang kuwarêgên turu | kêrêp kaelangan | suka kawiryane gêmpil | tan tuwajuh pikire pan dadi ura ||

5. sira iku katungkul karêm dyah ayu | gusti kongsi ilang | sirèku datan udani | lah saiba pitunane badanira ||

6. ya ta wau Patih Dwara duk angrungu | sangking jroning nendra | lamat-lamat kagyat linggih |

--- 549 ---

asru ngungun sang arya kumêmbêng waspa ||

7. sigra mêtu sangking pasanggrahanipun | tumindak sangsaya | maring pakuwon sang aji | anênamur tan ana ingkang uninga ||

8. mêgsih dalu ing wancining pukul têlu | pawongane nata | sadaya sakeca guling | Patih Dwara lêbête amindha dhustha ||

9. mawor sambu kabèh gon dèn ongak suwung | jroning pasanggrahan | warata dèn olak-alik | wus têtela kalamun suwung kewala ||

10. langkung ngungun sang arya sungkawèng kalbu | datan awêwartan | dene têdhaking sang aji | sang apatih tyasira mêgsih sandea ||

11. gya lumêbu marang jro tilam sang prabu | praptaning paprêman | tiningalan sampun sêpi | wus têtela sang nata ing lolosira ||

--- 550 ---

12. sigra mêtu angungun susah kêlangkung | kèndêl nèng paningrat | langkung sungkawaning galih | sru kagagas ing driya mijil kang waspa ||

13. mangu-mangu angungun sajroning kalbu | ketang murcanira | sang nata tanpa wadyèki | kongsi dangu kya patih ing kèndêlira ||

14. lênguk-lênguk anèng paningrat pitêkur | ijèn tanpa rowang | tansah angupaya budi | dayaning tyas kang pinusthi ing dumadya ||

15. ya ta wau kundurira mantri anung | ing lêstarinira | dènirarsa angulari | ing murcaning Sang Aprabu Dipayana ||

16. praptanipun ing pakuwon sigra malbu | ing paprêmanira | ênggone Nikèn Suyati | gya winungu Patih Dwara karsanira ||

17. sigra wungu sang rêtnayu pungun-pungun | kya patih ngandika | babo yayiku Suyati | belanana yayi susahe

--- 551 ---

pun kakang ||

18. ratuningsun lunga nis sangking kêkuwu | tanbuh kang sinêdya | anggana badan pribadi | para wadya tan ana ingkang uninga ||

19. iya lamun kongsi yayi sesuk-esuk | kawruhan pra wadya | yayi yêgtine prihatin | nora wurung karya rêntênge nagara ||

20. karsaningsun mêngko yayi sira iku | iya ingsun karya | sêsintrèn mindha narpati | warnanira nimas mindha sri narendra ||

21. katon kakung sirèku wanodya ayu | yèn dadia kadang | lan sang nata tan ngarani | lamun seje kaya tunggal yayah rena ||

22. sira masku sun pêpindha sang aprabu | acoroa[3] lanang | kabèh kaprabon sang aji | lah rasukên yayi anèng badanira ||

23. rangu-rangu Kèn Suyati duk angrungu | pangandikanira | Arya Dwara

--- 552 ---

Sang Apatih | èmêng ing tyas dènnyarsa karya sarana ||

24. arsa puguh ajrih dhêndhane dewa gung | pan wus ila-ila | ing kina-kina pawèstri | ingkang sami mingkar sarèhe mring priya ||

25. nora wurung kasêrakat badanipun | sagon-gon sinarang | kasurang-surang sinirik | lalu mêsum bêsum tan darbe guwaya ||

26. pae ingkang sumujut sarèhing kakung | kongsi ing wêkasan | yèku musthikaning èstri | pinilala sajagat dadya darsana ||

27. ya ta wau Kèn Suyati nêmbah matur | sumôngga ing karsa | datan lênggana ing kapti | sukèng galih sira Ki Patih Dwara ||[4]

28. binêgta wus manjing pakuwon sang prabu | nilip lampahira | datan kawruhan ing jalmi | praptèng ing jro manjing tilame sang nata ||

29. lajêng sinung kaprabonira [kapraboni...]

--- 553 ---

[...ra] sang prabu | wus rinasuk samya | marang sira Kèn Suyati | amantêsi tan wing-wang lawan sang nata ||

30. swaranipun winulang kadya sang prabu | sang dyah wus widagda | kya patih tansah mêmêling | dhuh Suyati nimas aywa kawistara ||

31. malihipun miyosa ing sesuk-esuk | marang pagrogolan | tuladên sri narapati | lênggah panggung nuli sira parentaha ||

32. marang ingsun sawadya kinèn lumêbu | nyêpêng sato wana | wus winêlingakên sami | sarèhira kang mindha nata sandika ||

33. malih muwus sira risang mantri ngayun | adhuh ariningwang | wruhanira ingsun yayi | arsa lolos ngulati sri naranata ||

34. mêngko ingsun murca sangking jro tarungku | sira andangua | iya laraningsun nuli | parentaha [pare...]

--- 554 ---

[...ntaha] angulati lunganingwang ||

35. ubayamu lamun ingsun tan katêmu | salawasanea | tan kundur marang nêgari | lawan aja seba yèn tan tinimbalan ||

36. sapungkurku sira dèn bisa mas ingsun | dumèh ingsun tilar | aywa sandea ing galih | nora lami sira panggih lawan ingwang ||

37. watne[5] ingsun tan bêtah pisah sirèku | kongsia sacôndra | tan wurung mati dalêming | ya ta wau Kèn Suyati duk miyarsa ||

38. kagyat ngungun mangunêng mangu mangungkung | ribêt tanpa ngucap | amung tansah awotsari | sruning ngarang tansah mijil ingkang waspa ||

56. Mijil

1. ura-uru tyase Kèn Suyati | kuwur lir kawuron | sruning kapasuk ing gêng wirage | dadya kagagas gênging kang wingit | tan taha nungkêmi |

--- 555 ---

ing pada amuwun ||

2. sambatira sarwi ambodhèti | kadiparan ingong | yèn karia pisah lan dhèwèke | nora wurung iya nuli mati | yèn parênga mami | saparan tut pungkur ||

3. botên sagêt kèri awak mami | sapa rowang ingong | wong alasan kawula yêgtine | nistha dama pindha narapati | tan wande katawis | tuwas kari ingsun ||

4. yèn panduka ingkang mindha aji | tan garantês ingong | sèwu warsa nadyan ta lamine | anggêripun panduka nèng ngriki | wontên kang marahi | ical sêdhih ulun ||

5. lamun karsa panduka puniki | kula amit layon | luhung inggih sirnoa samangke | kula botên sagêt aningali | lolos tuwan mangkin | paran solah ingsun ||

6. Patih Dwara

--- 556 ---

angandika malih | babo ariningong | kayaparan mangkonoa anggèr | lamun sira datan anuruti | tan wêlas mring mami | iki wêkas ingsun ||

7. yèn kôngsia ingsun tan ngulati | murcaning sang katong | dadi tanpa wêlas ingsun kiye | marang rêtuning kang bumi-bumi | tan wun rusak sami | jêr wus tanpa ratu ||

8. padha surasa isining bumi | nglêmpara lir sato | sapu tanpa suh wudhar agègrèk | paran lamun mangkonoa yayi | asiha ta gusti | ing jagat sawêgung ||

9. sasat sira anambak ing mami | êtune kinayon | ngayêmana saisi-isine | lamun sira mingkara ing mami | wurung mugtèng bumi | sira lawan ingsun ||

10. ya ta wau Sang Rêtna Suyati | mituhu sapakon | tan lênggana sarèhing

--- 557 ---

kakunge | dadya matur alon awotsari | yèn makatên inggih | sumôngga pukulun ||

11. kula darbe atur dhatêng gusti | yèn panduka lolos | mung èngêta dhatêng kêkasihe | inggih sampun ngantos lami-lami | mênawi pun dasih | asêlak gring lampus ||

12. mênawi kula kasêlak mati | anèng jro pakuwon | botên wande kacorah patine | kawistara wangkene pawèstri | punika manawi | makatêna saru ||

13. Patih Dwara angandika malih | dhuh aywa kuwatos | amung yayi dèn yitna ing têmbe | sira iku wujuding pawèstri | gon ewuh sakêthi | wanodya puniku ||

14. tinêlaskên wêlinge kya patih | marang sang lir sinom | Kèn Suyati sandika ature | byar raina kya patih wus mijil |

--- 558 ---

sangking tilam aji | tan ana kang wêruh ||

15. nilap-nilap anungkul ing jalmi | praptane pakuwon | kyana patih ngrasuk busanane | badhe sowan byantara sang aji | ing batin rumanti | dènnyarsa angluru ||

16. murcanira sang nata ing nguni | sangking jro pakuwon | wus samêgta kya patih karsane | lajêng sowan mring kang mindha aji | gya parentah nuli | kinèn samya mlêbu ||

17. ing jro grogol mangsah gênti-gênti | anyêpêngi sato | nora gothang kya patih ature | para wadya sami awotsari | gya tumandang sami | agantya lumêbu ||

18. ingkang sami angsal mijil sami | sami bopong sato | sigra katur ing ngarsa gustine | langkung suka kang mindha narpati | wontên manjing malih | maring jro andulur ||

19. ramene solah [so...]

--- 559 ---

[...lah] aganti-ganti | gumyak ing jro grogol | mlêbu mêtu tan ana kêndhate | malah kathah ingkang dèrèng mijil | samya suka sami | dènira ambujung ||

20. Patih Dwara wau kang winarni | dènira anèng jro | angupaya kang dadya margane | dènirarsa lolos angulati | murcane sang aji | sêmana andulu ||

21. kidang wulung agêng inggil kêsit | kiwa têbih uwong | pinaranan lumayu angêmprèt | mata andik kupinge jêpiping | kya patih tut wuri | saparan binujung ||

22. gya binêrêg pinakok[6] sinupit | agiras mêncolot | praptèng jawi lumayu cumêngèr | Patih Dwara sigra anututi | lumumpat mring jawi | bujung kidang wulung ||

23. saparane

--- 560 ---

agung dèn tututi | lamun cêlak ngaso | dupi têbih sinrang pambujunge | sadangune mangkana sang patih | apan kôngsi têbih | ing pambujungipun ||

24. datan ana ingkang graitani | rowange anèng jro | mung dinalih sangking kadarmane | mila datan ana kang udani | nalikane mijil | sangking jro tarungku ||

25. ya ta wau lampahe sang patih | dènnya bujung sato | sampun têbih sangking pakuwone | nusup-nusup têngahing wanadri | wus mari anggalih | marang kidang wulung ||

26. kang ginalih dènnyarsa ngulati | marang sang akatong | sigra lajêng lampahe rahadèn | ênêngêna kang agung lumaris | wuwusên ing wuri |

--- 561 ---

kang magsih bêburu ||

27. wus mangkana sagunging wadyèki | dènnya nyêpêng sato | samya marêg ing ngarsa gustine | ngaturakên tuk-antuke sami | buron warni-warni | anèng ngarsa prabu ||

28. duk sêmana ingkang mindha aji | aningali sato | sami lawan têgsaka agênge | kamigilan ing tyas sêmu ajrih | watêking pawèstri | datan kadya kakung ||

29. sugih uwas paitan kuwatir | budine wong wadon | kang mindhaji wusana manahe | kang rinêgsa wêkasaning patih | gya parentah nuli | kinèn bêgta wangsul ||

30. lajêng samya linêbêtkên malih | marang jroning grogol | sawusira marêg sadayane | sawusira ginanjar

--- 562 ---

waradin | bêrana mênuhi | kabèh suka nuwun ||

31. Patih Dwara dinangu nèng ngêndi | dene nora katon | Patih Danurwenda lon ature | dhuh pukulun sang sri narapati | duk wau amijil | bujêng kidang wulung ||

32. ing samangke dèrèng wontên prapti | ngandika sang katon | sira padha ngulatana kabèh | ajana kang marêg lawan mami | yèn durung kêpanggih | kakang Dwara iku ||

33. lawan kabèh nora kundur mami | lamun durung panggoh | sun antèni anèng kene bae | kakang Dwara yèn durung kêpanggih | Danurwenda Patih | sandika turipun ||

34. lajêng kondur kang amindha aji | marang ing pakuwon | para wadya bubar sadayane |

--- 563 ---

samya kesah nasak ing wanadri | dènira ngulati | risang mantri ngayun ||

35. kunêng ingkang agung angulati | adina ponang wong | kawuwusa sang nata kundure | saking pagrogolan gêng prihatin | lajêng dènnya manjing | marang tilamipun ||

36. datan arsa dhahar miwah guling | sang amindha katong | tansah ngidhêp anèng paprêmane | sru kagagas-gagas angranuhi | ing sajroning galih | amung kakungipun ||

37. ingkang murca nêdya angulati | lolose sang katong | kang mindhaji mangkana osike | kaya priye wong ika nèng ngêndi | muga sang dewadi | paringa rahayu ||

38. dèn dohêna sangsayaning margi | pangran dewaningong | wèhên suka iya saparane |

--- 564 ---

jinurunga karsane tumuli | aja lami-lami | panggih sang aprabu ||

39. dhuh jawata kang nitah ing bumi | minta tulung ingong | raganingsun iki kaya priye | kang winantu-wantu susah ati | pijêr kênèng kingkin | kapilêt malat kung ||

40. tansah agung rudah ing tyas mami | gung dadi lêlakon | ardaningsun pisah kadang kabèh | yayah rena wus tan na katolih | praptèng paran mami | pijêr nèng wana gung ||

41. lami-lami nuli ingsun panggih | pasuwitan ingong | mung sadalu nutugkên kamugtèn | sirna kabèh onêng ingsun maring | yayah rena mami | lawan kadang ingsun ||

42. jêr wus panggih pangengeran luwih | utama kinaot | nora larang sraha jiwa kiye | mring wong agung kang adadya patih | wusanane iki | dene ta sang

--- 565 ---

prabu ||

43. abêndana darbe meda kêdhik | dalu-dalu lolos | tambuh-tambuh kang dadi karsane | pangeranku gugup gêng prihatin | têmah karya sandi | sêsintrèn sang prabu ||

44. pawongane kang kinarya sandi | mêngko raganingong | kari ijèn tinilar nèng kene | têmah kapiran wak ingsun iki | sêmana sang dèwi | putêg tyas kêlangkung ||

45. sruning kagyat tan giyuh ing galih | sumingêb kang panon | anglêgèyèh nungkêmi gulinge | lajêng sare mujung sang adèwi | kunêng sang lir Ratih | kang tansah nèng kuwu ||

46. gantya ingkang winursita malih | kang sêdya lunga don | tanpa rowang ngulati ratune | ing Ngastina Prabu Parikêsit | dènira lunga nis | tanpa kanthi prabu ||

--- 566 ---

57. Kinanthi

1. wau ta ing lampahipun | Arya Dwara Sang Apatih | angulati ratunira | sinuhun Ngastina nagri | ing samarga kawlasarsa | siwayaning Dwarawati ||

2. sang arya osiking kalbu | iya nora nêdya mulih | lamun datan kapanggiha | lawan sang sri narapati | nadyan ta lawasanea | suka mati ing wanadri ||

3. mangu tumindak agandrung | putêg tyas nityasa tistis | katon kang kèri nèng tilam | lam-lamên Nikèn Suyati | karasuk ing sru mangarang | keron ribêting lumaris ||

4. rangu-rangu kapirangu | rêmbên lampahe kya patih | katonton kêkasihira | karya ribêting lumaris | aras-arasên tumindak | sangking sruning sok [so...]

--- 567 ---

[...k] panggalih ||

5. dadya kèndêl lampahipun | anèng madyaning wanadri | wontên kang sela gêgilang | radi ngandha[7] kajêng sambi | ing ngriku dènira lênggah | dangu amangaring-aring ||

6. ing driya sangsaya ngadhuh | kodhêng kadhuhan ing sêdhih | gidhuh kandhuhan asmara | saparane tanpa aring | rongèh datansah alênggah | gêgilang soring kusambi ||

7. mulat kêmbang angrêmbuyung | rumêne ing ngiring-iring | èngêt kang kèri nagara | kumênyar ngasmara tistis | trênyuh tyas saya karasa | katrêsan dening sarwa sri ||

8. dangu lênggah mangu-mangu | angunandika ing galih | kayaparan iki baya | rêribêt anggubêt ati | rubeda madayèng driya | tanpa wêkasing kaswasih ||

9. têmah mijil waspanipun |

--- 568 ---

karônta-rônta ing galih | tambuh kang linakonana | dadya nênuwun dewadi | minta pitutur sanyata | karsanira sang apatih ||

10. tan antara praptanipun | parmaning jawata luwih | wontên swara kapiyarsa | hèh yoganingsun sang patih | aja sira salah tingal | banjura karsanirèki ||

11. nora kêna wowor sambu | wus pinasthi ing dewadi | jodhomu têkèng dêlahan | sira lawan Si Suyati | yêgti nora kêna corah | apa gawe walangati ||

12. banjurna sêdyanirèku | aja pijêr mong wiyadi | wruhanira yogyaningwang | kêlakuaning ngaurip | ingkang amêmurung lampah | kêrarantan ing kêkasih ||

13. kasêngsêm ing karsa iku | rusêg sanityasèng [sanitya...]

--- 569 ---

[...sèng] ati | runtag rudidya[8] andadra | dadak tan pijêr lumaris | jêngkar saking sela gilang | lênglênging samargi-margi ||

14. mangu-mangu kapirangu | lampahira sang apatih | kataman turida dahat | pijêr amandhêg tumolih | mila rêmbên anèng marga | katungkul gênging wiyati ||[9]

15. sampun têbih lampahipun | wus mijil sangking wanadri | kantun ngambah tarataban | bingung datan antuk margi | tan wruh ngalor ngidul ngetan | mangilèn tan ana margi ||

16. adangu nulya ngarungu | sata kaluruk ing wukir | lamat-lamat kapiyarsa | eca tyasira kya patih | tan nyana yèn padhusunan | sigra pinaranan aglis ||

17. dupi cêlak wus kadulu | yèn ana pratapan asri | kawistara rakitira |

--- 570 ---

suka tyasira sang patih | mulat wilêting aldaka | kawuryan isining wukir ||

18. sangsaya cêlak kadulu | lowah-lowahaning wukir | asri katon bêbanjaran | sapangandhap sapanginggil | nêdhêng tirising alusan | sakiwa têngêning wukir ||

19. kalimputan dening kukus | wong pratapan kang gêgêni | mulêg ngalimputi arga | ramyang-ramyang tinon asri | katonton sangking mandrawa | lir tilam kinêban samir ||

20. katingal marganing gunung | lamat-lamat amalirit | tumurun marang ing sêndhang | aradin sitine putih | kadi tilam duk winiyak | gêgubah kingis[10] sathithik ||

21. ana selane kadulu | sawiji cêlak [cê...]

--- 571 ---

[...lak] ing margi | kadi katon kang anendra | angrês tyasira kya patih | wungu wiyogane dahat | ketang kang pinindha aji ||

22. têmah mijil waspanipun | putêg sanityasa tistis | sampun lajêng lampahira | wus prapta sukuning wukir | kya patih awas tumingal | kelamun wontên cêcantrik ||

23. kêkalih angambil kayu | pinaranan sangking wuri | sami tinanya kalihnya | kagyat wau ta ki cantrik | anolih sigra amêndhak | têtanya umatur aris ||

24. anêmbah mawantu-wantu | gumêtêr asêmu ajrih | dinangu tan bisa ngucap | tholtholên pijêr wotsari | kacuwitan aturira | mèsêm kang kasmaran ing sih ||

58. Asmaradana

1. mangkana

--- 572 ---

aturirèki | sintên andika bêndara | dene têka gawe kagèt | mênawi jim pri prayangan | tuwin kang têngga wana | nyinara[11] wong amèt kayu | dene amba gung dêdupa ||

2. datan pêgat sabên enjing | amrih rahayuning badan | sampun wontên salah gawe | lamun andika manungsa | inggih manungsa tapa | dene warna dika bagus | ngasorkên sakèhing jalma ||

3. punapa tuwan dewadi | tumurun angejawantah | puniku kathah èmpêre | kya patih alon ngandika | pan ingsun ya manungsa | dene kaki praptaningsun | arsa tanya marang sira ||

4. sapa aranira kalih | ki cantrik alon tur sêmbah | pukulun ing wastaningong | pun Palamarma satunggal |

--- 573 ---

kya patih malih mojar | lah ngêndi araning gunung | lawan sapa kang martapa ||

5. kang dinangu matur ririh | inggih ardi Manikmaya | dene aran pratapane | winastan Tirtaupama | ingkang darbe pratapan | Sidikwacana ranipun | sang patih malih ngandika ||

6. kaki larapêna mami | arsa katêmu wak ingwang | lawan sang pandhita kene | ki cantrik datan lênggana | sarwi matur têtanya | sintên ta tuwan pukulun | nama miwah pinangkanya ||

7. ngandika iya sun iki | satriya sangking Ngastina | Patih Dwara aran ingong | cantrik kalih sigra mentar | marêg mring sang bagawan | wus katur sadayanipun | wiwitan praptèng wêkasan ||

8. sang bêgawan duk miyarsi | ana karasa [kara...]

--- 574 ---

[...sa] ing driya | kumênyut parentah age | nuli kinèn ngaturana | cantrik kalih gya mêdal | wus panggih wau sang rawuh | kang kari anèng ing sêndhang ||

9. praptèng ngarsa awotsari | suwawi tuwan ngaturan | minggah marang pratapane | lajêng aminggah sang arya | kèrit cantrik kalihnya | praptèng wiwara pinêthuk | Bagawan Sidikwacana ||

10. tundhuk anèng jawi kori | kurmat-kinurmat kalihnya | binêgta maring dhepoke | lênggah anèng pacrabakan | langkung sinuba-suba | Ki Patih Dwara andhêku | tumundhuk ngasorkên raga ||

11. suka wau sang maharsi | sinambrama ing pambagya | sang prapta nuhun ature | sasampunira mangkana | ngandika sang bagawan | dhuh anggèr sarawuhipun | wontên ngajêngan kawula ||

--- 575 ---

12. sakathahing susah ati | rumaos ical sadaya | botên wontên lêlabête | marêm manahe pun bapa | awit mambêt ing gônda | kang dadya sungkawèng ulun | andhêngku Kya Patih Dwara ||

13. sruning ardaya pribadi | dadya tan nêgês karasa | sang bagawan sungkawane | sangking kalimputing manah | mila dhêngku kewala | wau ta sira sang wiku | graita dènnya tumingal ||

14. marang têtamunirèki | winawas kadi sungkawa | kawistarèng pasêmone | sang wiku aris têtanya | dhuh anggèr dèn agsama | pun bapa panawangipun | kadi katêmu sungkawa ||

15. punapa susahing galih | kula dipun jarwanana | purwaning ardaya anggèr | pun bapa kêdah uninga | lêganing manah kula | Patih Dwara aturipun |

--- 576 ---

lamun kecalan narendra ||

16. saliring rèh katur sami | Bagawan Sidikwacana | miyarsa kêlangkung kagèt | tumênga angunjal napas | tan nyana yèn mangkana | sungkawaning tamunipun | dahat ing pangungunira ||

17. lajêng amaos sêsanti | Bagawan Sidikwacana | kaya mangkana santine | yana basir tang warana | srawata sir bayana | wanti-wanti kaping têlu | sang wiku pamaosira ||

18. têgêse ingkang kêkawis | hèh padhang hawa ilanga | ing aling-aling sakèhe | ingkang datanpa wêkasan | sawusnya sêsantinya | ya ta ing ngriku sang wiku | kasinungan ing sasmita ||

19. sêdyane badhe pinanggih | suka tyase sang bagawan |

--- 577 ---

pêpoyan maring tamune | alon pangandikanira | sarwi dahat ngrarêpa | dhuh anggèr tuwan pukulun | inggih aturing pun bapa ||

20. andika kèndêl rumiyin | ngantia anèng pratapan | nanêdhaa ing dewane | yêgti tan lami pinanggya | lawan sri naranata | dèn sarèh ing tyas pukulun | dene ujaring kang sastra ||

21. sabarang ing rèh puniki | yèn rèrèh nora rêkasa | dènnya misesèng karsane | mituhu Kya Patih Dwara | ing driya tan lênggana | lêstari dènnya nênungku | anèng gunung Manikmaya ||

22. kacatur sang maha rêsi | puniku sudarmanira | Rêtna Suyati garwane | Rêkyana Patih Dwara |[12] nanging sajatinira | rêkyana patih dèrèng

--- 578 ---

wruh | yèn iku maratuwanya ||

23. kunêng kang agung sêmadi | mêmardi dayaning driya | gantya ingkang winiraos | ing Mukabumi nêgara | tanah Purwacarita | bisikanira Sang Prabu | Sayakèsthi Sri Narendra ||

24. ing mangke sri narapati | kataman sungkawa dahat | ginubêl mring atmajane | pawèstri ayu utama | nama Dèwi Siyata | tanpa kadang mung sajuru | milane dinama-dama ||

25. ingêla-êla tan sipi | panggubêle sang lir rêtna | awit onêng ing pangimpèn | sang dyah supêna ginarwa | marang Ratu Ngastina | sru kabyatan larangkung |[13] supe dhahar lawan nendra ||

26. ingkang tinêdha ing batin | kalakona dadi garwa | ngèstupada

--- 579 ---

salamine | lamun tan kalampahana | sang dyah nêdya antaka | milanira sang aprabu | sangêt dènira sungkawa ||

27. ketang mung putra sawiji | kalamun tinurutana | andupara kalakone | yèn ta punika cinêgah | yêgti kecalan putra | nora wurung têmah lampus | wau ta sri naranata ||

28. anuju dina sawiji | sang nata miyos sineba | animbali pêpatihe | miwah kang para punggawa | kang padha tuwa-tuwa | praptèng ngabyantara prabu | kya patih sampun winartan ||

29. saliring sungkawèng aji | dhinawuhakên sadaya | para wadya ngungun kabèh | têmah abela sungkawa | nata malih ngandika | hèh paran patih dayamu | miwah sagung wadyaningwang ||

--- 580 ---

30. bêcik êndi ingsun iki | seba marang ing Ngastina | ngaturake putraningong | apa bêcik sun utusan | iya ngaturkên surat | mratelakkên gancaripun | katampane nimas rara ||

31. tinampika nora sêrik | yèn katampan nuli seba | rapêt adon-adonane | wau ta sri naranata | ngungun dènnya miyarsa | ing Ngastina salin ratu | sang nata alon ngandika ||

32. dadi ing samêngko patih | Narapati Yudhisthira | wus mugsa lan sakadange | sang nata langkung sungkawa | kèngêtan purwanira | kang jumênêngakên ratu | Narapati Yudhisthira ||

33. karônta-rônta ing galih | Sri Sayakèsthi Narendra | rinasa saya karaos |

--- 581 ---

sihira Nata Pandhawa | rumôngsa durung bisa | mangsulkên sihira prabu | kasêlak tinilar mugsa ||

34. nora bisa amênangi | duk mugsa nata Pandhawa | mila langkung sungkawane | kacatur sri naranata | sabên ari tan pêgat | mêmulya môngka panuntur | pamugsane Sri Pandhawa ||

35. lawan nanêdhèng dewadi | muga linêstarèkêna | Sri Pandhawa saturune | dadya ratu binathara | bawani tanah Jawa | mangkana pan sampun lipur | sungkawanira narendra ||

36. sêmana pan sampun mijil | punggawa ingkang dinuta | kêkalih mundhi surate | marang nêgari Ngastina | katur Sri Dipayana | wus winêling sarèhipun | punggawa [pungga...]

--- 582 ---

[...wa] kalih budhalan ||

37. samya wahana turanggi | lawan sapanêkarira | sang nata kondur ngêdhaton | bubar kang samya sewaka | mring wisma sowang-sowang | wus tutug talitènipun | tataning Kalimataya ||

38. titi sampating panulis | marêngi ing ari Soma | kalih likur ing tanggale | Rabingulawal kang wulan | Jimakir sinangkalan | catur guna ngèsthi prabu |[14] kang nyêrat Partautama ||

--- [0] ---

...

--- [0] ---

...

--- [0] ---

...

--- [0] ---

...

Catatan kaki:

1. binopong. (kembali)
2. sêsamèng. (kembali)
3. acaraa. (kembali)
4. Kurang satu suku kata: sukèng galih sira Ki Apatih Dwara. (kembali)
5. witne. (kembali)
6. pinêkak. (kembali)
7. ngandhap. (kembali)
8. rudhita. (kembali)
9. wiyadi. (kembali)
10. kengis. (kembali)
11. nyikara. (kembali)
12. Kurang satu suku kata: Rêkyana Apatih Dwara. (kembali)
13. Kurang satu suku kata: sru kabyatan ing lara kung. (kembali)
14. Sengkalan: catur guna ngèsthi prabu (1834 A.J., 1904/05 A.D.). (kembali)