Bimasonya, Angabèi IV, c. 1900, #1312

JudulCitra

Sêrat Bimasonya[1]

1. Dhandhanggula

1. Wrêkudara puruhita maring | Dhahyang Druna kinèn angupaya | tirta ingkang nucèkake | marang sariranipun | sawusira mantuk wêwarti | marang nagri Ngamarta | pamit kadang sêpuh | Sang Aprabu Darmaputra | myang para ri têtiga nuju marêngi | andhèr nèng ngarsanira ||

2. Arya Sena matur ing rakaji | lamun karsa kesah mamrih toya | dening guru pituduhe | Sri Darmaputra Prabu | duk miyarsa aturing ari | cipta praptèng bêbaya | mung mangu mangun kung | ya ta Radèn Dananjaya | matur nêmbah ing raka sri narapati | punika tan sakeca ||

3. inggih sampun paduka lilani | rayi tuwan kesahe punika | botên sakeca raose | arya kêmbar wotsantun | mugi sampun tuwan lilani | watak raka paduka | Ngastina Sang Prabu | mung karya pangendrajala | yêkti Druna ginubêl pinrih ngapusi | suh sirnaning Pandhawa ||

4. Arya Sena miyarsa nauri | ingsun môngsa kênaa dèn ampah | mati ya umurku dhewe | wong sêdya mrih pinunjul | panunggale Hyang Odipati | Arya Sena saksana | kalepat sumêbut | Sang Aprabu Darmaputra | lan para ri katiganya ngungun kadi | tinêbak ing mong tuna ||

5. tan kawarna kang kari [ka...]

--- 4 ---

[...ri] prihatin | kawuwusa lampahira Sena | tanpa wadya amung dhewe | mung bajra sindhung lesus | kang umiring amurang margi | prahara gêng gêrotan | gora rèh gumuruh | kagyat miris wong padesan | kang kaambah kapranggul dharodhog sami | andhêpès nêmbah-nêmbah ||

6. kathah sêsêgah datan tinolih | langkung adrêng praptèng kurusetra | marga gêng kambah lampahe | samana wus kadulu | gapura gêng munggul kaèksi | pucak mutyara muncar | saking doh ngênguwung | lir sunaring kang baskara | kunêng wau kang taksih wontên ing margi | wuwusên ing Ngastina ||

7. Prabu Suyudana animbali | Rêsi Druna wus praptèng jro pura | natèng Mandraka rowange | lawan Ngawôngga tumut | pra santana andêling wèsthi | sadaya ingandikan | manjing jro kêdhatun | lan wong agung Sindurêja | Jayajatra miwah Kya Patih Sangkuni | Bisma myang Dursasana ||

8. Radèn Suwirya Kurawa sêkti | miwah Rahadèn Jayasusena | Durmuka lan Durjayane | atarap anèng ngayun | kang ginusthi mrih jayèng jurit |

--- 5 ---

suh sirnaning Pandhawa | kang tansah rinêmbug gung | aywa kongsi bratayuda | mung kênaa ingapus sakaning aris | sirnaning kang Pandhawa ||

9. golong pipit pra Kurawa sami | Radyan Sudarma Surônggakara | samyanut rêmpêg ature | ananging Sang Aprabu | Suyudana mênggah ing galih | tan pati suka rêna | cidrane kang laku | ragi kagagas ing kadang | lagya eca gunêm Wrêkudara prapti | dumrojog manjing pura ||

10. langkung kagyat kang sami anangkil | Sri Ngastina nambrama kang prapta | yayi dèn kaparèng kene | Wrêkudara anjujug | Dhahyang Druna sigra ngabêkti | rinangkul jangganira | babo sutèng ulun | sira kaki apa sida | angulati ingkang tirta prawitadi | yèn iku kapanggiha ||

11. nir ing mala misesèng ngaurip | wus kawêngku aji kasampurnan | pinunjul ing jagad kabèh | ngaubi bapa biyung | mulya saking sira nak mami | linuwih ing tri loka | langgêng ananipun | umatur Sang Arya Sena | inggih pundi unggyane kang toya sukci | nuntên paduka têdah ||

12. prênahipun tirta prawitadi |

--- 6 ---

Rêsi Druna aris angandika | adhuh sutaningsun anggèr | asangêt parikudu | nucèkakên badanirèki | turutên tuduh ingwang | dununge toyanung | pan ing wana Tikbrasara | ulatana lore Gadamadanèki | ing wukir Côndramuka ||

13. dhungkarana ingkang wukir-wukir | jroning guwa jro panggonanira | ingkang tirta prawitane | ing nguni-uni durung | ana ingkang bisa ngawruhi | trustha Sang Wrêkudara | pamit awotsantun | mring Druna lan Sri Ngastina | angandika Sang Aprabu Kurupati | yayi mas dèn prayitna ||

14. bok kasasar dènira ngulati | panggonane ewuh tan têtela | Wrêkudara lon saure | nora pêpeka ingsun | anglakoni tuduh sang yogi | umêsat saking pura | lampahe sumêbut | kang maksih kantun jro pura | samya mèsêm natèng Mandraka lingnyaris | paran polahe ika ||

15. gunung Côndramuka guwanèki | panggonane kang rêksasa krura | kagiri-giri gêdhene | sayêkti lêbur tumpur | ditya kalih pangawak wukir | tan ana wani ngambah | sadaya gumuyu | ngrasantuk [ngra...]

--- 7 ---

[...santuk] upayanira | têmah suka bojanandrawina sami | kapungkur kang bojana ||

2. Pangkur

1. lampahira Arya Sena | sampun prapta madyanirèng wanadri | rèrèh ririh gandrung-gandrung | kasêngsêm ing wardaya | tirta êning pamungkas wêkasing guru | tan tolèh durgamèng marga | mung ketang kang dèn ulati ||

2. ngambah wukir sêngkan-sêngkan | nut ing têmbing pêpèrèng lêmah miring | gigir mênggêr arga gugur | jurang jorong pêparang | angragancang kanan kering lata lumung | myang padhas katiban wrêksa | sela ngapit marga supit ||

3. kèksi kang pala kasimpar | amarêngi ing môngsa catur asri | anjrah kang sêkar rum-arum | ngambrah kang patra wijah | ambêlasah bogêman capaka andul | arsana lan kanigara | wilatikta gôndasuli ||

4. aglar ingkang anggrèk pêthak | jônggamure araras wora-wari | argulo malathi mênur | gambir lan nagapuspa | tluki tanjung prabusèt saruni sungsun | sridênta dangan ngayangan | kênikir pacar kêmuning ||

5. umyang swaraning brêmara | lir sêsanti arjaning kang lumaris | mangu pangingsêping madu | yayah bela [be...]

--- 8 ---

[...la] sungkawa | mring kang lagya nandhang kaswasih tyas giyuh | yeka Sang Bayutênaya | lêlêng ngulati we wêning ||

6. surya rumamyang lampahnya | umyus ingkang riwe saengga warih | gumrêgut sangsaya sêngkut | wigare kang baskara | nyêrang nunjang kêsandhung sukuning gunung | wrêksa rug rêbah balasah | swara sora gêgirisi ||

7. gègèr saisining wana | udan angin pôncawara ngajrihi | sato rumangkang sumawur | sumyur gumyur wurahan | saking gênge ampuan sato kaplayu | kidang-kidang kang kasêrang | tibèng parang angêmasi ||

8. andaka kèh tibèng jurang | kang taksaka samya mêmulêt ing wit | rungkating wrêksa karangkut | lumayu marang jurang | tuwin ingkang tapa-tapa anèng gunung | janggan ajar kapalajar | prahara saya gumêrit ||

9. munya gênthaning pamujan gung | gugup dènnya nawurkên wangi-wangi | sari sung gônda rum-arum | wau ta lampahira | prapta wukir Côndramuka kang jinujug | lajêng dènira tumandang | bubak wukir dèn dhungkari ||

10. sela gêng rêmak kasingsal | tuwin wrêksa balasah bosah-basih | prênahing toya rinuruh |

--- 9 ---

wus dangu tan kapanggya | kawuwusa ditya gêng kang anèng ngriku | Rugmuka lan Rugmakala | kagyat dènira miyarsi ||

11. êruging wukir kadhungkar | myang prahara gora rèh gêgirisi | kongasing gônda tumanduk | kalamun wontên jalma | wus katingal Sang Rugmakala gya mêtu | mangrik lir Batharakala | nalikarsa badhog bumi ||

12. gora sabda lir butula | maetala têmahan gonjang-ganjing | girindra kotrag gumuntur | katon Sang Wrêkudara | binandhêm ing sela panggah asru muwus | hèh ditya kang ambêk baya | dursila amamrih pati ||

13. Rugmuka lan Rugmakala | asru muwus manungsa mêngko mati | dursila budimu rusuh | ngrusak panggonan ingwang | sigra nêmpuh Sang Arya Sena tinubruk | kinêmah-kêmah tan pasah | sinêbrak-sêbrak tan busik ||

14. inguntal-untal tan kontal | siyung punggêl nulya ingukêl aglis | nêdya manaut sumaput | ingabên lawan sela | Rugmakala angganira anggalêpung | wutahing rah balabaran | Rugmakala wus ngêmasi ||

15. Rugmuka

--- 10 ---

angrik manrajang | wus cinandhak ngasta nuli binanting | ing sela ditya malêdug | sumyur rahnya sumirat | sarêng pêjah Rugmuka Rugmakalèku | sirna bangkene tan ana | jatine jawata luwih ||

16. kêna ing papa cintraka | Endra Bayu dinukan Hyang Pramèsthi | dadya ditya kalihipun | nèng guwa Côndramuka | ya ta wau Sang Bayutanaya wuru | kabèh wukir binalengkrah | toya tan ana pinanggih ||

17. sadangonira ngupaya | gunung guwa kawur dèn obrak-abrik | sayah kasaput ing dalu | madêg soring mandira | angrês ing tyas mangu kodhêng jroning kalbu | kang tirta ning tan pinanggya | nulyana swara dumêling ||

18. tan katon kang darbe swara | dhuh putuku bangêt tarima mami | sira kang mawèh pitulung | pangruwating cintraka | dèn ta ngudi tirta-di tuduhing guru | tuduhe durung sanyata | Wrêkudara duk miyarsi ||

19. nauri sintên kang swara | dene botên katon ing tingal mami | punapayun ngambil tuwuh | kawulèstu sumôngga | suka pêjah ngulati tirta tan pangguh | kang swara gumuyu latah | yèn sira tambuh ing mami ||

20. sira duk matèni ditya | iya ingsun karo jawata

--- 11 ---

sami | kêna papa cintraka gung | kang nyampurnakkên sira | Endra Bayu aran ingsun kang satuhu | duk warna danawa aran | Rugmuka Rugmakalèki ||

21. sira angulati tirta | pituduhe Dhanyang Druna ing nguni | yêktine ana satuhu prahara | kanang tirta prawita | nanging dudu ing kene panggonanipun | sira balia ngatasa | ênggone ingkang sayêkti ||

22. duk miyarsa Wrêkudara | kèndêl sarwi gêgêtun tyasirèki | saksana nulya sumêbut | wangsul marang Ngastina | tan kawarna ing marga Ngastina rawuh | pêndhak ing dina samana | kang anèng ngarsa narpati ||

23. kadya duk angkate Sena | Rêsi Druna Bisma myang para aji | tuwin santana gung-agung | natèng Ngwôngga Mandraka | lan Sangkuni Sindupati mugèng[2] ngayun | Sudarma Surônggakara | Suwirya Kurawa sêkti ||

24. Durmuka lawan Durjaya | Durmagati Susena munggèng ngarsi | kagyat wau praptanipun | Sang Arya Wrêkudara | samya bagèkakên sadaya wong agung | babo arèningsun prapta | antuk karya sun watawis ||

25. yayi sun ngêmpèk kewala | lakunira sayêkti antuk kardi | Sang Rêsi Druna sumambung | paranta lakunira | Wrêkudara [Wrê...]

--- 12 ---

[...kudara] alon dènira umatur | guwa wukir Côndramuka | mung ditya kalih pinanggih ||

26. Rugmuka lan Rugmakala | sampun sirna kalih kawula banting | dene ditya mamrih lampus | sikara mring kawula | wukir guwa kula balengkrah sadarum | tirta-di sêpên marmanta | paringa têdah kang yêkti ||

27. Rêsi Druna ngrangkul sigra | babo-babo lagi sun coba kaki | antêpira maring guru | mêngko wus kalampahan | nora mèngèng mituhu tuduhing guru | saiki lagi sun warah | ênggone ingkang sayêkti ||

28. anèng têlênging samodra | yèn sira nut pituduhe pun kaki | malbèng têlêng samodra gung | Wrêkudara turira | sampun ingkang manjing jroning samodra gung | nadyan malêbèng dahana | myang dhasaring sapta bumi ||

29. môngsa ajriha palastra | anglampahi pituduhing sang yogi | iya babo sutaningsun | yèn iku kapanggiha | bapa kakènira kang wus padha lampus | besuk mulya dening sira | sira pinunjul sabumi ||

30. tan ana aji tumama | sirna saka kawêngku ing sirèki | Prabu Ngastina sumambung | dhuh adhuh arèningwang | kayaparan pratingkahira

--- 13 ---

lumaku | dene gawate kaliwat | dununge kang toya sukci ||

31. aja kaya bocah sira | dèn prayitna Wrêkudara nauri | Kurupati awak ingsun | pasrahna ing bathara | aywa mêlang lilakna ingkang satuhu | aja garantês ing kadang | pirabara yèn basuki ||

32. yayi mas muga antuka | pitulunge jawata kang linuwih | pamit Arya Sena sampun | mring Rêsi Druna lawan | Sri Ngastina sigra mêsat lampahipun | saking pura sampun mêdal | sêdyane kampir rumiyin ||

33. matur ing raka Ngamarta | kunêng Wrêkudara lampahirèki | wau gantya kang winuwus | nagari ing Ngamarta | awit saking Wrêkudara kesahipun | dene tan kêna ingampah | têmah sadaya prihatin ||

34. Sang Aprabu Darmaputra | miwah têtiga ari munggèng ngarsi | pra garwa myang putranipun | kawatirira dahat | dadya rêmbag utusan ngaturi wêruh | ing raka Sri Padmanaba | marang nagri Dwarawati ||

35. mêsat caraka Ngamarta | bêkta surat ing marga tan winarni | ing Dwarawati prapta wus | katur ing sri narendra | wus tinampèn nawala sinukmèng kalbu | kagyat garjita ing driya | Sang Aprabu Arimurti || [|...]

--- 14 ---

[...|]

36. datan sakeca tyasira | dyan ngundhangi wadya bidhal sang aji | sinêru ing lampahipun | ing marga tan kawarna | ya ta wau ing Ngamarta sampun rawuh | orêg wong sadalêm pura | Yudhisthira myang para ri ||

37. wusnya ngabêkti sadaya | sami tata lênggah ing dalêm puri | Prabu Yudhisthira matur | lan Arya Dananjaya | kesahipun Bratasena dènnya bêrung | wus katur sasolahira | ing raka Sri Arimurti ||

38. ngandika Narendra Krêsna | yayi prabu sampun sungkawèng galih | kesahe arinta iku | Ki Arya Wrêkudara | nadyan silih wruha yêktining pangapus | Kurawa tingkahe cidra | dèn pasrah ing batharadi ||

39. wong anêdya puruhita | ujar bêcik upama dèn alani | ngandêla ing bathara gung | kang sêdya ambancana | nora wurung nêmu wêwalês ing pungkur | mila yayi dèn santosa | tuhunên pitutur mami ||

40. lagyeca imbal wacana | praptanira wong agung Jodhipati | ingêbyuk rinubung-rubung | saking trusthaning driya | wusing tanya warta karsanira prabu | mangun bojanandrawina | môngka luwaring prihatin ||

41. wus lêrêm sungkawanira | angandika

--- 15 ---

Narendra Arimurti | dhuh suwawi yayi prabu | nutugana bojana | Wrêkudara duk miyarsa wuwusipun | ywa susah gawe bojana | pan ingsun ora ngêntèni ||

42. marang pambojananira | amung mampir parlu atur udani | mring Darmaji kakang prabu | lan sira Nata Krêsna | myang para ri kabèh lilanana ingsun | banjur mring têlêng samodra | ngupaya sinoming warih ||

3. Sinom

1. pituduhe Dhanyang Druna | iku arsa sun lakoni | ngulati tirta prawita | kang nyampurnakakên dhiri | matur kang para ari | adhuh kakang sampun-sampun | yèku sanès pabênan | tan pantês dipun lampahi | duk miyarsa èmêng Prabu Yudhisthira ||

2. umatur dhatêng kang raka | Sri Narendra Arimurti | paran ing karsa paduka | dene arinta puniki | tan kenging dèn gondhèli | Krêsna kèndêl tanpa muwus | judhêg wardayanira | kodhêng tan sagêd mangsuli | ing ature Sang Aprabu Yudhisthira ||

3. sigra Prabu Darmaputra | angrangkul dhatêng kang rayi | Arjuna lan radèn kêmbar | nèng pada sami nangisi | Pôncawala Drupadi | Sumbadra Srikandhi ngayun | gubêl samya karuna | miwah Prabu Arimurti |

--- 16 ---

andruwili mituturi Bayuputra ||

4. ambêrot Sang Wrêkudara | tan keguh ginubêl tangis | mêsat lampahe wus têbah | yayah tinilar ngêmasi | sagung kang para ari | adrêng karsane anusul | ajrih pamambêngira | ing raka Sri Arimurti | dadya kèndêl sadaya wayang-wuyungan ||

5. saênggon-ênggon karuna | gumuruh sajroning puri | ya ta Sri Narendra Krêsna | tan pêgat amituturi | pinrih narima sami | dipun santosa ing kalbu | pasrahna ing bathara | kunêng kang kari jro puri | kawuwusa wau kang darung ing karsa ||

6. kesahe saking jro kitha | lajêng manjing ing wanadri | tan ngetang durgamèng marga | kèh bêbaya tan pinikir | sagung wong têpis wiring | gawok dènira andulu | lampahe Arya Sena | lir naga krura ngajrihi | manrang baya mamrih tuhuning panêdya ||

7. kayon katyubing maruta | sumyak swaranira asri | kadya ngatag sêkar-sêkar | samirana awor riris | anjrah kang sari kengis | samarga-marga bukarum | kêmuning nagapuspa | kalak lan pudhak kasilir | lir nambrama mring sang lagya kasangsaya ||

8. langkung tikbraning wardaya | rame swaraning wanadri | cênggèrètnong [cêng...]

--- 17 ---

[...gèrètnong] mawurahan | sasmita bela prihatin | mêrak marak ing ngarsi | munya mênyêt nganyut-anyut | pêlung-pêlung mêmalang | sata wana munya anjrit | yèn jarwaa gusti paduka wangsula ||

9. kacêr kêkêjêr nèng ngarsa | karsanira mituturi | paksi bêluk lir bêbalak | panambêre wira-wiri | podhang ngadhang ing margi | wangsula kang amangun kung | kongkang munyèng rong ngangkang | warah yèn upaya sandi | endrajala tanduke kartisampeka ||

10. diwasane diwangkara | titi sonya têngah wêngi | kudhasih munya sauran | têtuhu kalawan kolik | sima nyabawa sami | walang kapa kupêng kêpung | isthanira wêwarah | mring sang kasangsayèng margi | dèn prayitna rèhning ngambah wanapringga ||

11. sampun wanci bang-bang wetan | katon sirating hyang rawi | umyang kang paksi mawijah | thilang cocak cingcinggoling | wimbaning surya kèksi | kabèh sèsining wana gung | wawa katon sungkawa | kêthèk lutung jêtung sami | lampahira prapta cêlaking samodra ||

12. swaraning alun kapyarsa | gumuruh Sena mrêpêki | karang munggul kawistara | gêng-agêng mawarni-warni | ana kang kadya èsthi | ana kadi banthèng jêrum | prapta Sang Wrêkudara | madêg [ma...]

--- 18 ---

[...dêg] têpining gêgisik | mangu ngungun tumon trunaning udaya ||

13. asèndhèn witing mandira | tinon kadi tugu manik | jêngêr sarwi ngunandika | dhuh lae dhuh batharadi | katuwone wak mami | lagi rêmên anggêguru | tan wruh jatining karsa | mung putêg matêg tyas tistis | yèn wangsula merang marang ing sasama ||

14. saking kodhênging wardaya | sakala mangsah sêmadi | nancêpkên ênênging cipta | ngukut tumangkaring kapti | tanna malih kang kèsthi | dununging we kang rinuruh | samana tinarima | wontên kang katingal pêksi | tri brêkutut platuk bawang lawan gêmak ||

15. mencok nèng panging mandira | saluhuring Bayusiwi | mung sapranggèh winatara | samya ginêm tatajalmi | platuk bawang bawani | lah ta kakang paksi puyuh | lah payo sarasehan | pami wos kang pinrih putih | kêkosodan putihe kalawan rowang ||

16. benjang yèn dina wêkasan | tumêkane jaman pati | kayaparan raganira | tinilar apa cinangking | manjing ing dalêm pati | gêmak anauri wuwus | mangkonèku sênêngan | yèn mungguh ihtekat mami | ingsun tilar marga barindhil wus ala ||

--- 19 ---

17. lan upama ginawaa | sayêkti ngêbot-êboti | pigunane nora ana | manira wus dèn jagani | kurungan adi luwih | nèng pangayunan Hyang Agung | jênêng Suksma Wisesa | wênang sakarêpku dadi | balik sira paran ingkang dadi sêdya ||

18. platuk bawang wuwusira | yèn mungguh ihtekat mami | kurungan bêcik ginawa | utama tumêkèng pati | puyuh têtanya aris | kapriye panggawanipun | saure platuk bawang | benjang jamaning kapatin | raganingsun dak bêsut bisane bebas ||

19. sun glintir kari samrica | binubut sun untal nuli | dyan jumênêng suksma purba | wênang sakarsaku dadi | aja kaya sirèki | siya-siya mring ragamu | rowange lara-lapa | ngupa boga wira-wiri | pan kodanan kapanasan kasangsaya ||

20. nganti barindhil tan pisah | nut saparanta tan kari | praptaning jaman wêkasan | têka kèri tan cinangking | sayêkti kèsi-èsi | tan wruh ing bêcik sirèku | tan kêna ingantêpan | nora wêlas marang ragi | baya suwe lamun kanthine dumadya ||

4. Kinanthi

1. brêkutut nyêlani wuwus | dhuh kisanak pêksi

--- 20 ---

kalih | gunêmira kaya bocah | nganggo ninggal nganggo nyangking | kawruhe durung utama | nistha madya dèn antêpi ||

2. kayaparan kakang puyuh | yèn ngantêpi tilar ragi | ingaranan pati nistha | nora wêlas marang ragi | dadi tekat siya-siya | tan wruh rowange dumadi ||

3. anggêpe wênang sakayun | tan wruh pinangkaning nguni | mung waton pangaran-aran | tawang tuwang kang pinêtri | anginjêng tanpa pencokan | nyawa mayêng moyang-maying ||

4. ing salamine ngalaut | mangap sanake mung langit | mangu-mangu tan kawêngan | mèngèh-mèngèh nora mingip | lamun ana bêkjanira[3] | dadi thethekan tur laip ||

5. dene kakang paksi platuk | manawa sira ngantêpi | patènira gawa raga | bênteyong ngêbot-êboti | pati madya yèn dadia | mung ecane kang kaliling ||

6. yèn tan dadi antêpipun | bêbênduning Hyang nêkani | nalikane kênèng lara | sêsambate ngolang-aling | kang cinipta ora prapta | kang binudi nora dadi ||

7. nora kaur glintir bêsut | larane saya kapati | wis tan kêlar ciptanira | marucut lumayu gêndring | lamun ana bêkjanira | dadi

--- 21 ---

sato wana gênjik ||

8. lalêr ulêr luwing lêmut | kang kapêrak dèn panjingi | dadi nyakra panggilingan | sagon-ênggone manitis gung | platuk bawang asru mojar | durung tutug kojah mami ||

9. kasêlan wuwusirèku | brêkutut mèsêm lingnyaris | payo tutugna kisanak | dèn kongsi tumêkèng jati | manawa bisa sun jawab | yèn tan bisa mung ngastuti ||

10. iya rungokna brêkutut | jatine kang sun antêpi | watone ngèlmu utama | kang aran kalimah kalih | swarga timbang lan naraka | ala timbangane bêcik ||

11. gusti lan kawulanipun | Allah lawan Mukamadin | jêro timbangane jaba | lair tangkêbaning batin | têmahan Gusti Kawasa | ngrèh kawulane pribadi ||

12. kawulane tan makewuh | mung anut karsane gusti | sanadyan kinarya rusak | lêbur luluh dèn lakoni | si raga nora suwala | kawasesa dening Gusti ||

13. kapurba saking pandulu | luluh lèlèh kadi warih | rinacut kari samrica | binubut sun untal dadi | ran rôngka manjing curiga | kodhok ngêmuli lèngnèki ||

14. brêkutut têtanya arum | nyawa [nya...]

--- 22 ---

[...wa] kayapa kang warni | wangsulane kêmbar warna | lan sipate angêplêki | nanging mawa ciri sastra | nèng palaraban lir rukmi ||

15. muni asmane Hyang Agung | yèn tan mawi ciri eblis | dhêmit setan ora bisa | nêniru sastra lir rukmi | yèn wus katingal kawarna | sun rasuk tan walangati ||

16. ngalih gon boyong kadhatun | muktamat ing dalêm dalil | pituture guron ingwang | brêkutut alon nauri | yèn mangkono iku kakang | sama rupa kok gandhuli ||

17. makdum sarpin aranipun | enake bae pinikir | sangsayane tan kaetang | karana durung ngawruhi | tukang rêncana pêngpêngan | dudu setan dudu dhêmit ||

18. yèku kakang sadulurmu | tunggal saking yayah bibi | ingkang ora karawatan | dadya malekat lan êjim | anèng alam palemunan | tan awor lan setan eblis ||

19. nèng tawang-tuwang tumlawung | si tukang rêncana bangkit | karya rupa kaya apa | ciri-ciri ya undhagi | mulane anggodha sira | benjang jamaning kapatin ||

20. supaya

--- 23 ---

bisane kumpul | lan dhèwèke dadi siji | anèng alam palemunan | ana rewange kuliling | jênak anèng panasaran | ora sampurna ing pati ||

21. sawênèh ana marucut | pêcating nyawa tan uning | kalbu ngalam palimêngan | pêtêng dhêdhête kapati | patine anunjang-nunjang | kasasar marang yomani ||

22. platuk alon dènnya muwus | adhuh yèn mangkono yayi | pun kakang dipun dunungna | manggone kawruh sajati | praptaning pati sampurna | aja kalêbu yomani ||

23. wêlasa si tuwa pikun | tan awas tiwas ing ngèlmi | gêmak nabda ingsun bela | barkahana ngèlmu gaip | kang sampurna babar pisan | kasmaran brêkutut muni ||

5. Asmaradana

1. luwih angèl ing ngaurip | kalamun gayuh kamuksan | yèn ora lan nugrahane | pinarêng wênganing driya | nora kêna dèn awag | jêr Allah nora maujud | yèn wujuda dadi karam ||

2. utamane wong marsudi | kudu nganggo tapabrata | limang prakara cacahe | dhingin [dhingi...]

--- 24 ---

[...n] angurangi dhahar | sranane anarima | yèn ora narima iku | saanane dadi gagar ||

3. ngurangi turu ping kalih | kang pinandêng èngêting tyas | nadyan sira cêgah sare | yèn sinupe-supe dadya | tanpa gawe punika | lire cêgah turu iku | yèn wus baliyut kang netra ||

4. layap luyute pinurih | aja nganti koyup marang | si baliyut pakartine | ping tri ngurangi sanggama | rila sarananira | kaya ta sira panuju | kaparêng arsa sanggama ||

5. aja linantur ing kapti | pinardia kang satata | mrih rahayu salamine | ping pat ngampêta panggagas | ingkang tanpa wasana | santosakna jroning kalbu | sanadyan ora ngandika ||

6. yèn maksih amêngku kapti | kaping lima nênêm iya | anèng pasêpèn dununge | sônggarunggine tyasira | kabèh padha sirnakna | supaya ora bêbawur | pamoring Gusti kawula ||

7. tuman tumanêm tyas êning | upamane ingkang wastra | wus lawas rêgêd ingangge | wêwêjêgên lawan toya | dimèn talutuh ilang | rêsik mumpluk kadi kapuk | yèn wus plêg [plê...]

--- 25 ---

[...g] apa rinasan ||

8. iya donya iya akir | upama karya suwasa | milih têmbaga prusine | pambêsute rambah-rambah | kari sari kewala | mase milih rêsik sêpuh | murni araning kêncana ||

9. nuli dèn wor dadi siji | linêbur lawan dahana | luluh sirna sakarone | ilang arane têmbaga | sirna arane êmas | binabar warnane mancur | wungu-wungu tuntung jênar ||

10. pami ingaranan rukmi | wus awor lawan têmbaga | yèn ingaran têmbagane | wus kamomoran kêncana | ewuh gone sung aran | rèhning wus dadi sawujud | arana suwasa mulya ||

11. pamore kawula Gusti | jumênênge nèng sarira | Sena myarsa pangocèhe | jineweran karnanira | mènglèng angunandika | lah mara tutugna manuk | ocèhmu dipun widada ||

12. platuk manthuk dènirangling | bangêt panarimaningwang | ingsun barkahana manèh | ingkang panêmbah sapisan | tinarima salama | kayaparan dunungipun | yayi babarêna pisan ||

13. myang purwane ana urip | tuwin jatine ngagêsang | kang sampurna samêloke | brêkutut nyauri sabda | lah iku ora kêna |

--- 26 ---

anggêgampang marang wuwus | kudu karo mangsanira ||

14. milih dina ingkang bêcik | miwah mêmule pra dewa | nganggo papan lan êmpane | yèku sidaning kasidan | panjalukira kakang | yèn kasusu antuk siku | ambuka wêwadining rat ||

15. ingsun miyarsa pribadi | nalika anèng Ngastina | Dyan Bratasena karsane | puruhita Rêsi Druna | dèn parusa kewala | linakon satuduhipun | marang wukir Côndramuka ||

16. mamrih tirta prawitadi | sakèh wukir dhinungkaran | kono tan ana toyane | mung panggih rêksasa krura | Rugmuka Rugmakala | ngrubeda kalih linampus | Sang Sena sangêt rêkasa ||

17. wangsul mring Ngastina malih | panggih lawan guronira | minta tuduh sabênêre | kewran sang rêsi mêmuja | môntra sinidhikara | tirta ning katon nèng laut | Sang Sena winisik sigra ||

18. kinèn manjing jalanidhi | tirta nèng têlêng samodra | kapindhon diprusa manèh | upamane linakonan | Sena marang samodra | tirtane yêkti tinêmu | nanging kathah kang rubeda ||

19. Wrêkudara duk miyarsi | sirna sêmanging wardaya | suka gumujêng wuwuse |

--- 27 ---

bangêt panarimaningwang | marang brêkutut sira | yèn mangkene raganingsun | apa kalah lan kukila ||

20. gumrêgêd èngêt tirta ning | madêk suraning wardaya | ngungak samodra wiyare | alun gêng angombak-ombak | tinon ngêmbang galagah | lir nambrama kusung-kusung | bagea kang lagi prapta ||

21. anglêg myat ing jalanidhi | èngêt andikaning raka | Sri Darmaputra dhawuhe | yèn Sang Druna ngamandaka | nanging dupi miyarsa | ujaring pêksi brêkutut | sayêktine ora cidra ||

22. miwah èngêt wus punagi | yèn tan antuk toya gêsang | wirang mantuk mring prajane | suka matiyèng jro toya | adrêng ing karsanira | Wrêkudara saya maju | tan mundur pringganing toya ||

6. Durma

1. èsthining tyas sira Arya Wrêkudara | nrang baya ambêg pati | cancut taliwanda[4] | ringas pasuryanira | kumêdut padoning lathi | sigra umangsah | jumangkah malbèng warih ||

2. ing samodra wiraganira lêgawa | toya sumaput wêntis | kolêg angganira | alun gêng gêgolongan | tumêmpuh ing jaja asri | singsal tan kontal | watês angga

--- 28 ---

kang warih ||

3. wusing matêg kang aji jalasêngara | alun gêng tan nangkêbi | ngrasa bisa nêngah | sira Sang Wrêkudara | anggênjot wêntêse[5] kalih | sampun manêngah | ya ta ingkang winarni ||

4. kanang naga kyating rat jroning samodra | dupi sira miyarsi | asru mangikikan | mijil ngambang ing tirta | gênge saprabata siwi | galak makrura | nêmbur-nêmbur ngajrihi ||

5. lir kinêbur samodra molah prakêmpa | kagyat duk aningali | Arya Wrêkudara | ngucap sajroning driya | bêburon apa ta iki | datan antara | kotbuta anêkani ||

6. kadya guntur jumlêgur ingkang samodra | naga gêng marêpêki | cangkêm mangap-mangap | siyung kengis lir cakra | drêsing wisa kadi riris | manaut krura | mulêt kadya ambanting ||

7. arsa nêngah cêgah pinulêt ing naga | lêsah Sang Bayusiwi | wisaning kang naga | tumampêg ing wadana | kewran ing tyas cipta mati | sayah pinolah | ing naga mobat-mabit ||

8. sariranya saput pinulêt ing naga | mung jôngga ingkang maksih | sangsaya manêngah | sagung kang palwa giwar | nyana pôncawara prapti | prahara salah | gusis palwa wus nêbih ||

9. lir sinapon [sinapo...]

--- 29 ---

[...n] palwa tan ana katingal | wau ta kang ajurit | sira Arya Sena | èngêt jroning wardaya | lamun kang kanaka lungit | môngka gêgaman | cinublêsakên aglis ||

10. pôncanaka manjing angganirèng naga | rantas pating saluwir | rah mijil lir udan | abang toya samodra | sapandêlêng nganan ngering | toya dadya rah | naga gêng wus ngêmasi ||

11. sasirnaning naga sèsining samodra | dahat sukane sami | ya ta cinarita | risang murwèng parasdya | wruh lakune sang kaswasih | lumarap arsa | sung tirta prawitadi ||

12. duk samana Pandhawa ingkang winarna | dènnya dahat prihatin | sangsaya kagagas | ketang mung kadangira | karsane anusul sami | mring Arya Sena | mênèk tumêkèng lalis ||

13. dahat gubêl nênuwun kang pangandika | raka Sri Arimurti | sami tinangisan | ya ta Narendra Krêsna | ngandika aywa prihatin | pan kadangira | nora tumêkèng pati ||

14. malah antuk nugraha Hyang Maha Mulya | benjang praptane sukci | sangêt kinasihan | marang Suksma Kawêkas | winênang aliru dhiri | raga bathara | langgêng salami urip ||

15. marma padha birata prihatinira | aja pijêr anangis | angur

--- 30 ---

amêmuja | Sena gêlise prapta | kang liningan duk miyarsi | enggar tyasira | saha sami ngastuti ||

16. ya ta malih Wrêkudara cinarita | anèng têlêng jaladri | sampun pinanggihan | awarni dewa bajang | pêparap Sang Dewa Ruci | lir lare dolan | sarwi têtanya aris ||

17. hèh ta sira Wrêkudara ingkang prapta | ana ing kene iki | apa sêdyanira | kene sêpi sabarang | tan ana kang sira bukti | myang sarwa boga | miwah busana sêpi ||

18. amung godhong aking yèn ana kumleyang | tiba ing ngarsa mami | iku kang sun pangan | yèn tan ana ya ora | garjitèng tyas duk miyarsi | Sang Arya Sena | ngungun dènnya ningali ||

19. dene bajang nèng samodra tanpa rowang | cilik amênthik-mênthik | iki wong-wong apa | gênge mung samarica | ucape têka kumaki | ladak kumêthak | langkung eram ing galih ||

20. Dewa Ruci ngandika malih hèh Sena | iya ing kene iki | akèh pôncabaya | yèn ora toh palastra | sayêkti tan bisa prapti | ing kene apan | sakalir sarwa mamring ||

21. tan sumurup ciptane aparipêksa | nora angeman dhiri | sabda kaluhuran | kene [ke...]

--- 31 ---

[...ne] môngsa anaa | kewran tyase Bayusiwi | mangunadika[6] | dene tan wruh ing gati ||

22. dadya alon Wrêkudara aturira | môngsaborong sang yogi | sang wiku lingira | lah iya sira uga | bèbète Sang Hyang Pramèsthi | Hyang Girinata | turase kang sayêkti ||

23. saking Brama uwite kang para nata | ya ramanira ugi | turun saking Brama | mêncarkên para nata | dene ibonira Kunthi | kang darbe têdhak | iya Sang Wisnumurti ||

24. mung patutan têtiga lan ramanira | Yudhisthira pangarsi | panênggake sira | panêngah Dananjaya | kang loro patutan Madrim | jangkêp Pandhawa | praptamu kene iki ||

25. anglakoni pituduhe gurunira | Pandhita Druna Rêsi | kinon angupaya | kanang tirta prawita | kang nyampurnakakên dhiri | mulane sira | nirbita manrang wèsthi ||

26. aja lungan yèn tan wêruh kang pinaran | lan aja mangan ugi | lamun tan wêruha | rasane kang pinangan | aja nganggo-anggo ugi | yèn tan uninga | warnaning busanadi ||

27. pan wêruhe têtakon lan têtirona | marang sawijining janmi |[7] dadi lan tumandang | mangkono ing panêdya | lir wong jugul [ju...]

--- 32 ---

[...gul] saking wukir | arsa tuku mas | mring kêmasan dèn wèhi ||

28. dupèh kuning inganggêp kêncana mulya | dadi kuningan nai | pan durung waskitha | bêkjane kang wus awas | Wrêkudara duk miyarsi | dhêku noraga | dene sang wiku sidik ||

29. sarwi sila ngrêpèpèh nèng ngarsanira | Wrêkudara mamèt sih | anyuwun jinatyan | sintên ing asma tuwan | dene nèng ngriki pribadi | sumaur sigra | ya ingsun Dewa Ruci ||

30. matur alon pukulun yèn makatêna | pun patik anyuwun sih | ulun inggih datan | wruh puruhitèng badan | sasat sato ing wanadri | tan môntra-môntra | waspada badan sukci ||

31. langkung mudha punggung cinacat ing jagad | kèsi-èsi nèng bumi | saengga curiga | ulun tanpa warôngka | wacana datanpa siring | ya ta ngandika | manis Sang Dewa Ruci ||

7. Dhandhanggula

1. lah ta mara Wrêkudara aglis | umanjinga guwa garbaningwang | kagyat miyarsa wuwuse | Wrêkudara gumuyu | sarwi guguk turira aris | dene paduka bajang | kawula gêng luhur | sasat pangawak prabata |

--- 33 ---

saking pundi margane kawula manjing | jênthik môngsa sêdhênga ||

2. Dewa Ruci angandika malih | gêdhe êndi sira lawan jagad | kabèh iki saisine | kalawan gunungipun | samodrane alase sami | tan sêsak lumêbua | guwa garbaningsun | Wrêkudara duk miyarsa | èsmu ajrih kumêl sandikaturnèki | mènglèng Sang Ruci Dewa ||

3. iki dalan talingan ngong kering | Wrêkudara manjing sigra-sigra | wus prapta ing jro garbane | andulu samodra gung | angalangut datanpa têpi | liyêp adoh katingal | Dewa Ruci nguwuh | hèh apa katon ing sira | Wrêkudara ature pan amung têbih | tan wontên katingalan ||

4. awang-awang kang kula tingali | uwung-uwung têbih tan kantênan | ulun saparan-parane | tan miyat ing lor kidul | wetan kilèn datan kaèksi | nginggil miwah ing ngandhap | ing ngarsa myang pungkur | kawula datan uninga | langkung bingung ngandika Sang Dewa Ruci | aywa maras tyasira ||

5. byar katingal ngadhêp Dewa Ruci | Wrêkudara sang wiku kawangwang | umancur katon cahyane | sarta wêruh

--- 34 ---

lor kidul | wetan kilèn sampun udani | nginggil miwah ing ngandhap | pan sampun kadulu | lawan andulu baskara | eca tyase miwah sang wiku kaèksi | anèng jagad walikan ||

6. Dewa Ruci angandika malih | lumakua sarwi dêdulua | apa katon ing dhèwèke | Wrêkudara umatur | wontên warni kawan prakawis | katingal ing kawula | kang sadaya wau | sampun botên katingalan | amung kawan prakawis ingkang kaèksi | bang irêng kuning pêthak ||

7. angandika malih Dewa Ruci | ingkang dhingin sira anon cahya | gumawang tan wruh arane | pôncamaya puniku | sajatine ing tyas sayêkti | pangarêping sarira | têgêse puniku | ingaranan muka sipat | kang anuntun marang sipat kang linuwih | ing sajatining sipat ||

8. môngka tinulak aywa lumaris | awasêna rupa aja samar | kuwasaning tyas êmpane | tingaling tyas puniku | anêngêri marang sajati | eca Sang Wrêkudara | amiyarsa wuwus | lagya mèdêm tyas sumringah | dene ingkang abang irêng lawan kuning | yèku durgamaning tyas ||

9. pan [pa...]

--- 35 ---

[...n] isine ing jagad ngêbêki | iya ati kang têlung prakara | pamurunge laku dene | kang bisa misah iku | yêkti bisa awor ing garêp |[8] iku mêmungsuhira | ati kang têtêlu | irêng abang kuning samya | angadhangi marang cipta kang lêstari | paworing suksma mulya ||

10. lamun ora kawilêt ing katri | yêkti sida pamoring sarira | lêstari ing panunggale | poma dèn awas emut | durgamane kang munggèng ati | pangwasane wêruha | wiji wijangipun | kang irêng luwih prakosa | panggawene asrêngên sabarang runtik | andadra ngômbra-ômbra ||

11. iya iku ati kang ngadhangi | ambuntoni marang kabêcikan | kang irêng iku gawene | dene kang abang iku | iya tuduh napsu tan bêcik | sakèhing pêpenginan | mêtu saking ngriku | panastèn panas baranan | ambuntoni marang ati ingkang eling | marang ing kawaspadan ||

12. dene iya ati ingkang kuning | pangwasane nanggulang sabarang | cipta kang bêcik dadine | panggawe mamrih tulus | ati kuning ingkang ngadhangi | mung panggawe pangrusak | linantur jinurung | mung kang putih iku nyata | ati jinêm sukci ora ika-iki | prawira ing kaharjan ||

13. amung [a...]

--- 36 ---

[...mung] iku kang bisa nampani | ing sasmita sajatining rupa | nampani nugraha gone | ingkang bisa tumanduk | kalêstarèn paworing kapti | iku mungsuhe tiga | tur sami gung-agung | balane ingkang têtiga | kang sawiji tanpa rowang mung pribadi | mila anggung kasoran ||

14. lamun sira bisa nêmbadani | marang napsu kang têlung prakara | sida ing kono pamore | tanpa tuduhan iku | ing pamore kawula Gusti | Wrêkudara miyarsa | sêngkut pamrihipun | sansaya biraènira | tyas kacaryan kawuwusan ing ngaurip | sampurnaning panunggal ||

15. sirna patang prakarana malih | urup siji wolu warnanira | Wrêkudara lon ature | punapa wastanipun | urup siji wolu kang warni | pundi ingkang sanyata | rupa kang satuhu | wontên kadi rêtna muncar | wontên ingkang maya-maya angebati | wontên abra markata ||

16. marbudyèngrat Dewa Ruci angling | iya iku sajatining tunggal | saliring warna têgêse | iya isènirèku | lawan iya isining bumi | ginambar angganira | lawan jagad agung | jagad cilik tan prabeda | purwa ana lor kulon kidul puniki | wetan lan luhur ngandhap ||

17. miwah irêng abang kuning putih |

--- 37 ---

iya iku uriping bawana | jagad cilik jagad gêdhe | pan padha isènipun | wus tinimbang lan sira ugi | yèn ilang warnaning kang | jagad yêkti suwung | saliring reka tan ana | kinumpulkên ana rupa kang sawiji | tan kakung tan wanodya ||

18. kadya tawon gumana puniki | kang asawang pêputêran dênta | lah mara dulunên kuwe | Wrêkudara andulu | ingkang kadya putêran gadhing | cahya mancur kumilat | tumeja ngênguwung | punapa inggih punika | warnaning dat kang pinrih dipun ulati | kang sajatining rupa ||

19. Dewa Ruci anauri aris | dudu iku ingkang sira sêdya | kang mumpuni ambêk kabèh | tan kêna sira dulu | tanpa rupa datanpa warni | tan gatra tan satmata | iya tanpa dunung | mung dumunung ingkang awas | sasmitane anèng jagad angêbêki | dinumuk ora kêna ||

20. dene iku kang sira tingali | kang asawang pêputran mutyara | ingkang kumilat cahyane | angkara-kara murup | hyang pramana arane nênggih | uripe kang sarira | pramana puniku | satuhu tunggal sasana | nanging ora mèlu suka lan prihatin | ênggone anèng raga ||

21. datan mèlu mangan turu nênggih | lawan ora

--- 38 ---

mèlu lara-lapa | yèn pisah iku ênggone | raga kari ngalumpruk | yêkti lungkrah badan puniki | yaiku kang kuwasa | nandhang rahsanipun | inguripan dening suksma | iya iku kang sinung sih anandhang sih | ingakên rahsaning dat ||

22. kang sinandhangakên ing sirèki | nanging kadya simbar nèng kêkaywan | ananing raga ênggone | uriping pramanèku | inguripan Hyang Suksma Jati | misesa ing sarira | pramana puniku | yèn mati mèlu kalêswan | lamun ilang suksmane sarira iki | uripe suksma ana ||

23. sirna iku iya kang pinanggih | uripe suksma ingkang sanyata | kaliwatan upamane | lir rahsaning kêmumu | Hyang Pramana amratandhani | tuhu tunggal pinôngka | sajatine iku | umatur Sang Wrêkudara | inggih pundi warnane ingkang sayêkti | Dewa Ruci ngandika ||

24. nora kêna iku yèn siramrih | lah kahanan ing samata-mata | gampang angèl pirantine | Wrêkudara umatur | kula nyuwun pamêjang malih | inggih kêdah uninga | babar pisanipun | pun patik ngaturkên pêjah | ambancana anggèn-anggèn ingkang yêkti | sampun tiwas kangelan ||

--- 39 ---

25. yèn makatên kula botên mijil | sampun eca nèng ngriki kewala | botên wontên sangsayane | tan niyat mangan turu | botên ngêlih pan botên arip | botên ngraos kangelan | botên ngêrês linu | amung nikmat lan mupangat | Dewa Ruci lingira iku tan kêni | yèn ora tan antaka ||

26. sansaya sihira Dewa Ruci | mring sang kawlasasih ing panêdha | lah iya dèn awas bae | mring pamurunging laku | aywa ana karêmirèki | dèn bênêr kang waspada | inganggêpirèku | yèn wus kasikêp ing sira | aja umung dèn nganggo parah yèn angling | iku rèh pepingitan ||

27. nora kêna yèn sira rasani | lan sasama samaning tumitah | yèn ora lan nugrahane | yèn ana nêdya padu | angrasani rêrasan iki | ya têka kalahana | aja kongsi banjur | aja ngadèkkên sarira | ywa karakêt marang wisayaning urip | balik sikêpên uga ||

28. kawisayan kang marang kapatin | dèn kaasta pamanthênging cipta | rupa ingkang sabênêre | sinêngkêr buwanèku | urip ora ana nguripi | datan antara môngsa | iya ananipun | anane wus ana sira | tuhu tunggal sasana lawan sirèki | tan kêna pisahêna ||

--- 40 ---

29. datan wênèh sangkanira nguni | tunggal sapakêrtining bawana | pandulu pamiyarsane | pan wus anèng sirèku | pamyarsane Hyang Suksma Jati | angangge karnanira | kalamun andulu | netranira kang kinarya | yèn anggônda grananira kang kinardi | yèn ngucap lathènira ||

30. lairing Suksma anèng sirèki | batinira kang ana ing Suksma | iya mangkono patrape | kadya wrêksa tinunu | ananira kukusing agni | iya kalawan wrêksa | lir toya lan alun | kadya menyak munggèng powan | raganira ing rèh mobah lawan mosik | iya lawan nugraha ||

31. yèn wruh pamore kawula gusti | satuhune kang kok sêdya ana | de warna nèng sira gone | lir wayang sarirèku | saking dhalang solahing ringgit | kang môngka panggung jagad | kêlir badanipun | amolah lamun pinolah | sasolahe kumêdhèp myarsa ningali | tumindak lan angucap ||

32. kawisesa amisesa sami | datan antara pamoring karsa | jêr tanpa rupa-rupane |

--- 41 ---

wus ana ing sirèku | upamane paesan carmin | ingkang ngilo Hyang Suksma | wayangan puniku | kang ana sajroning kaca | iya iku araning manungsa jati | rupa sajroning kaca ||

33. luwih gêngnya kamuksan puniki | kalawan jagad agêng kamuksan | utawa luwih alite | saalitaning têngu | maksih alit kamuksan ugi | lawan luwih lêmbutnya | salêmbuting banyu | pan maksih lêmbut kamuksan | lire agêng amisesa ing sakalir | dene lêmbut alitnya ||

34. bisa nuksma ing agal myang alit | kalimputan kabèh kang rumangkang | kang gumrêmêt apadene | kaluwihan satuhu | luwihira ingkang nampani | tan kêna ngandêlêna | ing warah lan wuruk | dèn bangêt ing uswanira | badanira wasuhên dipun barêsih | wruha rungsiting tingkah ||

35. wuruk iku kang minôngka wiji | kang winuruk upamane papan | pama kacang lan kadhêle | sinêbarna ing watu | yèn watune datanpa siti | kodanan kapanasan | yêkti nora thukul | lamun arsa wicaksana | tingalira sirnakna ananirèki | dadi tingale suksma ||

36. rupanira swaranira iki | ulihêna mring kang darbe swara | jêr sira [si...]

--- 42 ---

[...ra] ingakên bae | sêsilih kang satuhu | nanging aja duwe sirèki | pakarêman kang liyan | Hyang Kang Maha Luhur | dadya sarira bathara | obah osikira pan wus dadi siji | lorone anggêpira ||

37. lamun dadi anggêpira iki | yèn angrasa loro maksih was-was | kêna ing rêngu yêktine | yèn wus siji sawujud | sakarêntêg tyasira dadi | barang sinêdya ana | kang cinipta rawuh | wus kawêngku anèng sira | jagad kabèh jêr sira ginawe yêkti | gêgênti dèn asagah ||

38. yèn wus mangêrti pratingkah iki | dèn awêrit sarta dèn santosa | sasabana panganggone | ananging batinipun | ing sakêdhèp netra ywa lali | lire anasabana | kawruh patang dhapur | padha anggêpên sadaya | kalimane kang siji iku prêmati | kanggo ing kene kana ||

39. lire mati sajroning ngaurip | lire urip sajroning apêjah | urip bae salawase | kang mati iku napsu | badan lair ingkang nglakoni | katampan badan nyata | pamore sawujud | pagene ngrasa matia | Wrêkudara padhang tyasira [tyasi...]

--- 43 ---

[...ra] nampani | wahyu prapta nugraha ||

40. têlas wulangira Dewa Ruci | Wrêkudara wus tan kasamaran | wruh arane ing dhèwèke | engganing swara muluk | tanpa êlar anjajah bangkit | wêwêngkon jagad traya | ôngga wus kawêngku | pantês pinardikèng basa | kadyanggane sêkar maksih kudhup mingit | mangkya mêkar ambabar ||

41. wuwuh warnane myang gôndanèki | wus kêna kang pônca rêtna mêdal | saka ing guwa garbane | wus salin alamipun | wangsul marang alaming lair | Dewa Ruci wus sirna | mangkana winuwus | tyasira Sang Wrêkudara | luwih saking gandaning jêbat kasturi | pêpanase tyas sirna ||

42. wus lêksana salêkêring bumi | wus tan kewran ing pantakanira | nir ing mala waluyane | marang kajatènipun | upamane busana adi | sutra kang maya-maya | muyêg yèn dinulu | sinuksma mas ingêmasan | arja sotya sinasotya manik-manik | kapenak ing satingkah ||

43. ngagêm sumping abra puspitadi | pinurwendah kintaka sumêkar | kasturi jati gandane | pratôndha nora kerut | pangawikan [panga...]

--- 44 ---

[...wikan] kênaka lungit | angungkabi kabisan | kawruh tan kaliru | kampuh polèng agêmira | bang bintulu catur warna tinon asri | lancingan kampuhira ||

44. môngka pangèngêt-èngêt ing nguni | nalika nèng jroning guwa garba | Dewa Ruci pêpèngête | bang irêng kuning iku | pamurunge laku kang bêcik | kang putih iku nyata | sidaning pangangkuh | kalimane wus ginêlar | wus kaasta sanalika nora lali | mung tuhu ambêgira ||

45. sangêt dènnya akarya ling-aling | pambengkasing sumêngah jubriya | kaèsthi siyang ratrine | akèh dènira ngrungu | pratingkahe para maharsi | kang sami kaluputan | ing panganggêpipun | pangancase kawruhira | pan wus bênêr wêkasan mati tan dadi | kawilêt ing trap-trapan ||

46. ana ingkang mati dadi pêksi | amung milih pencokan kewala | kayu kang bêcik warnane | angsana nagasantun | tanjung bulu tuwin waringin | kang anèng pinggir pasar | êngkuk mangkruk-mangkruk | angungkuli wong sapasar | mindho gawe kamuktèn sapele pinrih | kasasar kabêlasar ||

47. ana ingkang anitis para [pa...]

--- 45 ---

[...ra] ji | sugih garwa putra rajabrana | anênitis mring putrane | sêpuh kang arsa mêngku | karêmêne sawiji-wiji | samyamrih kaluwihan | ing panitisipun | yèn mungguh Sang Wrêkudara | nora karsa anganggêp kang durung masthi | sadayèku ingaran ||

48. tibaning kang pantaka tan pasthi | durung jumênêng janma utama | kang mangkono panganggêpe | ngrasa lamun anêmu | suka sugih tan wruh ing yêkti | kalamun nêmu duka | kabanjur linantur | sanggone nitis kewala | tanpa wêkas kangelan cipta tan dadi | tan bisa babar pisan ||

49. ana ingkang anyakrabawani | karêmêne anèng paramean | ing pati kono tibane | bawur tyas kabaliwur | nora kêlar tibaning pati | keron pan kasamaran | mangsah mowor sambu | bote wong ulah kamuksan | nora kêna mikir bôndha anak rabi | sajrone mrih kamuksan ||

50. yèn luputa pantakanirèki | lêhêng biyèn nora dadi jalma | sato gampang pratikêle | sirnane tanpa tutur | balik lamun bênêring kapti | misesa kang wisesa | ôngga guwanèku | ênênge tan kadi sela | wêningira apan nora kadi warih | langgêng [lang...]

--- 46 ---

[...gêng] tanpa karana ||

51. wênèh ana pandhita ngantêpi | ing kamuksanira paripaksa | anjungkung kasutapane | panyanane puniku | tanpa tuduh mung tapanèki | tan mawi puruhita | tawang-tuwang suwung | mung têmêne ciptanira | durung antuk pawarta tuduh kang yêkti | dadine lalawora ||

52. papanira kongsi ragarunting | wus mangkono dènnyamrih kamuksan | tanpa pitutur sirnane | kêmatêngên tapèku | utamane mamrih lêstari | tapa iku minôngka | ragi pamènipun | ngèlmi kang minôngka ulam | tapa tanpa ngèlmu iku nora dadi | yèn ngèlmu tanpa tapa ||

53. cêmplang-cêmplang têrkadhang andadi | ugêr nora kaliru trap-trapan | kacagak sagung bekane | sayêkti dadi tulus | winèhana pandhita sandi | wuruke dèn satêngah | marang sabatipun | sabate landhêp candhakan | kang linêmpit kawêdhar raosing galih | katur mring guronira ||

54. kawêdharing graitanirèki | saking nguni durung mambu warah | dadya tan eca manahe | wus katur [ka...]

--- 47 ---

[...tur] guronipun | langkung ngungun tumut nganggêpi | pinintokakên marang | pandhita gung-agung | wus bênêr inganggêp nyata | yèku wahyu nugraha dhawuh pribadi | sabat ingakên anak ||

55. pinilala pan agung tinari | marang guru yèn arsa amêjang | tan têbih sandhing linggihe | sabat satêmah guru | guru dadya sabat ing batin | lêpasing panggraita | tanduk lawan wahyu | yèku utama kalihnya | kunêng wau Sang Sena nulya lumaris | ucapên ing Pandhawa ||

--- 48 ---

...

Catatan kaki:

1. Judul berdasarkan pada daftar isi. (kembali)
Judul berdasarkan pada daftar isi.
2. munggèng. (kembali)
munggèng.
3. bêgjanira (dan di tempat lain). (kembali)
bêgjanira (dan di tempat lain).
4. taliwônda. (kembali)
taliwônda.
5. wêntise. (kembali)
wêntise.
6. mangunandika. (kembali)
mangunandika.
7. Lebih satu suku kata: marang swijining janmi. (kembali)
Lebih satu suku kata: marang swijining janmi.
8. Guru lagu seharusnya : 9i, yêkti bisa awor ing gaib. (kembali)
Guru lagu seharusnya : 9i, yêkti bisa awor ing gaib.