Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 33-50)

33. Pangkur

1. saingga kadya pêpara | kang angarak mring nagri Dwarawati | langkung sarèh lampahipun | nèng marga tan rêkasa | lamun lingsir kilèn kèndêl sawadya gung | lajêng sami masanggrahan | wus kadya praja angalih ||

2. kunêng gantya kang winarna | Kurawa kang mawur ngungsi wanadri | kamuk ing maesa danu | wadya lit kathah pêjah | pra santana akathah kang nandhang tatu | kinumpulakên sadaya | marang Kya Patih Sêngkuni ||

3. pitung dalu anèng wana | angumpulkên kang samya nandhang kanin | para santana sapuluh | kang samya nandhang brana | nora pasah nanging ing jro sangêt rêmpu | para mantri kawan dasa | pitung dasa kang prajurit ||

4. tigang

--- 138 ---

dasa sikêp rêmbat | alon angling Kyana Patih Sêngkuni | kabèh anak-anak ingsun | paran rêmbuge padha | laku iki apa bali apa banjur | marang nagara Mandura | yèn muliha tanpa kardi ||

5. ing laku wus nyata tiwas | iya pira kèhe wong Ngastinèki | sakapraboning prang pupuh | durung prang lan Pandhawa | mung dèn amuk kêbo bae lêbur tumpur | golèk manèh yèn bisaa | mendah dukane sang aji ||

6. ingkang padha nandhang brana | anak-anak lamun padha ngrêmbugi | kabèh ingsun gawa banjur | marang nagri Mandura | hèh ta payo payo padha gawe atur | ing laku nyata dinuta | ngaturkên sasrahan sami ||

7. kang kocap ing sayêmbara | pundhutane putri Batacinawi | kêbo danu pancal satus | rata kêncana ingkang | kusir dewa pangirit turôngga diyu | lan gamêlan muni tawang | patah dewa lan pangarih ||

8. kabèh-kabèh wus samêkta | pundhutane tan ana kurang siji | kêmbar mayang dewadaru | praptèng wana binegal | mring Si Wrêkudara lan sabalanipun | myang Si Arya Gathutkaca | sabalane ngadhang margi ||

9. watak Prabu Baladewa | wong bambang pring kaya-kaya yèn kêni | paekan atur kadyèku | sagunging pra santana | prasamya nut mring Sêngkuni gêlaripun | sigra parentah mring bala | sadaya kang nandhang kanin ||

10. winot munggèng ing turôngga | pra santana binêktèng tandhu sami | lampahe dinèkèk ngayun | myang Arya Burisrawa | tumut tatu kamuk ing maesa danu | babag bundhas sariranya | dhasare wus agring lami ||

11. wadya gung lumakyèng wuntat | rêreyongan randhat lumakyèng margi | dènnya kèh rêrepotipun | kang samya nandhang brana | kunêng marga mangkana lampahira wus | prapta sajawining kitha | karya warta [war...]

--- 139 ---

[...ta] ing samargi ||

12. orêg sapraja miyarsa | dene praptanira Patih Sêngkuni | karusakan wadyanipun | binegal anèng marga | marang Arya Wrêkudara kang rinêbut | sasrahan kang katur marang | nagari ing Dwarawati ||

13. katur ing Sri Baladewa | langkung kagyat ing tyas wus nyipta runtik | mijil siniwèng wadya gung | sakapraboning yuda | Kyana Patih Pragota wus kinèn mêthuk | angrikatna lampahira | Rêkyana Patih Sêngkuni ||

14. kapêthuk jawining kitha | wus ingirit manjing jroning nagari | sapraptane ngalun-alun | kang samya nandhang brana | kinèndêlkên galadhag mung ingkang laju | Radyan Arya Burisrawa | tinandhu marang ngarsa ji ||

15. lan sadaya pra santana | praptèng ngarsa Burisrawa sru anjrit | nungkêmi pada sang prabu | kathah sêsambatira | kang sadasa nèng ngarsa samya ngrêruntuh | sagung Kurawa Ngastina | tan ana jênggèlèk siji ||

16. samya tumungkul sadaya | Kyana Patih Sêngkuni api nangis | sarikutan ngusapi luh | Sang Prabu Baladewa | aningali ing Kurawa risakipun | anglêgêr wus nyipta duka | jaja bang lir wora-wari ||

17. sumung-sumung mukanira | sru ngandika hèh ta paman Sêngkuni | umatura kang satuhu | paran purwane paman | dene kongsi nêmahi rusak kadyèku | putranta kèh nandhang brana | sintên kang sikarèng margi ||

18. matura ingkang sanyata | ya ta nata napase kyana patih | pêgat-pêgat aturipun | pukulun sri narendra | inggih sangking tiwas kawula ingutus | ing ari Sri Duryudana | dene ta kongsi nêmahi ||

19. karisakan wontên marga | botên pisan sagêd kiwul ing jurit | Sri Baladewa lingnya sru | botên paman matura | kang satuhu ingkang dados purwanipun | Sêngkuni [Sêngku...]

--- 140 ---

[...ni] aris turira | purwane amba tinuding ||

20. ing ari Sri Duryudana | ngaturakên pamundhut paduka ji | badhe sasrahan ingkang wus | kocap ing kêkudangan | rata rukmi pangirit turôngga diyu | kusir dewa patah dewa | myang pangarih widadari ||

21. gamêlan kang munyèng tawang | kêbo danu satus kang pancal putih | kêmbar mayang dewadaru | sasagêde ngupaya | ri paduka sadaya samêkta sampun | sarta lan pun Burisrawa | ingaturkên paduka ji ||

22. alampah botên prayitna | praptèng wana ginêtak sangking wuri | pun Wrêkudara pukulun | lawan pun Gathutkaca | sawadyane begal nubruk sangking pungkur | marma sangêt karisakan | tan antuk kiwuling jurit ||

23. gugup tinungkul sing wuntat | kathah pêjah lan kathah ingkang kanin | duk miyarsa sang aprabu | muntab ing krodhanira | datan mawi sinaringan aturipun | dora lawan tuhunira | kabranang ing tyatyas ningali ||

24. dene rusaking Kurawa | sru ngandika hèh paman aywa watir | sadaya ing risakipun | kula ingkang mulihna | hèh Pragota payo dandana dèn gupuh | sadina iki sun budhal | marang nagri Dwarawati ||

25. sang prabu wusnya ngandika | ngawe titihane sumaos ngarsi | dipôngga puspadênta wus | kamot kapraboning prang | wus anitih budhal tan nganti wadya gung | gugup Kya Patih Pragota | miwah sagung pra dipati ||

26. budhal sakacandhakira | prajurite ingkang sarêng lan gusti | têngara urut dêlanggung | wadyabala Mandura | ingkang kantun gugup ing siyoganipun | ting balêbêr nusul samya | sadaya kasmaran jurit ||

34. Asmaradana

1. Kurawa mêksih angiring | tan têbih nèng wurinira | mung kang samya tatu bae | ingantukkên mring Ngastina | mung Radèn Burisrawa [Buri...]

--- 141 ---

[...srawa] | kang mêksih binêkta laju | mring Dwarawati nagara ||

2. sartane Rêkyana Patih | Sêngkuni ngaturi surat | mring Prabu Duryudanane | ing sasolah tingkahira | nèng marga nèng Mandura | miwah lajêngira sampun | kamot ing sêrat sadaya ||

3. dutane Patih Sêngkuni | rêrikatan sampun prapta | nagari Ngastina gègèr | dene kang prapta sadaya | prasami nandhang brana | anak rabine kang lampus | gumuruh samya karuna ||

4. sêrat wus katur sang aji | animbali Dhanyang Druna | ngungun langkung sungkawane | sakêdhik ing sukanira | dene Sri Baladewa | krodha lajêng bidhalipun | mring Dwarawati nagara ||

5. kênèng gêlare Sêngkuni | Rêsi Druna aturira | dhuh pukulun botên wande | inggih ing lampah punika | rakanta ing Mandura | nêmahi dados prang pupuh | lan ari Nata Pandhawa ||

6. wontên nagri Dwarawati | namung ngamungna Kurawa | ingkang wus umiring bae | kalangkung sangking kuciwa | dene wus sami sayah | prayogi pinaring bantu | prajurit ingkang ungaran ||

7. anut Prabu Kurupati | mring ature Dhanyang Druna | sigra matah ingkang kinèn | nusul marang Dwarawatya | Kurawa tigang dasa | samêkta prajuritipun | wus budhal sangking Ngastina ||

8. ginêlak lampahing margi | Kurawa kang bantu samya | nêngna wau ing lampahe | Kurawa kang nusul lampah | gantya ingkang winarna | duta sabrang lampahipun | Garbaruci Ngambarmuka ||

9. wangsulira duk ing nguni | sangking nagri Dwarawatya | kalih wus prapta lampahe | ing prajane sowang-sowang | Kya Patih Amonggarba | lawan Patih Kaladaru | lajêng marêk ratunira ||

10. matur solahe tinuding | dènnya ngaturkên nawala | mring Ratu Dwarawatine | sêrat sampun tinan [tina...]

--- 142 ---

[...n]Kurang dua suku kata: sêrat sampun tinampanan | nênggih panglamarira | nanging mangke wus katrucut | Sumbadra mèh panggihira ||

11. lawan pacangane lami | pamadyanira Pandhawa | wulan ngajêng pangarake | satriya Adananjaya | dene wangsulanira | Narendra Krêsna pukulun | yèn satuhu ratunira ||

12. ngarêpi ing kadang mami | dèn barêngana kewala | iya sasi ngarêp kiye | praptane pangantèn lanang | Dwarawati nagara | miwah ta ing krodhanipun | sri bupati ing Mandura ||

13. kabêranang dangu sami | kirang sakêdhik mèh dadya | ing aprang kantun gapruke | kèndêle sangking pangampah- | ira Narendra Krêsna | ratu kalih duk angrungu | ature pêpatihira ||

14. langkung krodhanira sami | sang prabu ing Sindhunggarba | lan Kaladênta nulya ge | parentah siyoga bala | kapraboning ayuda | kalih praja samêkta wus | bala sarta lan baita ||

15. sarêng budhal ratu kalih | Garbaruci Ngambarmuka | kadya samodra balane | Sang Aprabu Kaladênta | sangking lèr panyabrangnya | Sindhunggarba sangking kidul | wil bala tanpa wilangan ||

16. kunêng ta narendra kalih | kang lagya anèng lautan | gantya ingkang winiraos | kang ngarak mring Dwarawatya | nênggih Nata Pandhawa | kawit nguni budhalipun | sangking nagari Ngamarta ||

17. srining lampah tansah dadi | tontonan samarga-marga | kongsi mèh prapta lampahe | Dwarawati jaban kitha | gènnya dadya tontonan | datan wontên pêdhotipun | jêjêl ing samarga-marga ||

18. ingkang samya nêningali | datan kêna sinapiha | gêdhe cilik lanang wadon | ingkang sampun kaliwatan | lakon sawêngi marga | jalwèstri kathah tut pungkur | sangking kêdahe uninga ||

19. pagihe sang rajaputri | lan satriya Madukara | iki lagya ngarak bae [ba...]

--- 143 ---

[...e] | asrine kaliwat-liwat | sabuwana lir kadya | rinêngga teja kêkuwung | mendah benjing panggihira ||

20. wuwusên lampahirèki | kang angarak sampun prapta | nênggih pasanggrahan gêdhe | pamêthukan jawi kitha | kapanggih wus rinêngga | ing tuwuhan tarub agung | kanan kering gêdhongira ||

21. pinajang linungsir-lungsir | punggawa sakawan ingkang | anjagani sugatane | wau Prabu Yudhisthira | lan sagung para raja | myang jawata kalih sampun | kèndêl tata masanggrahan ||

22. sêkalarja jawi nagri | pasanggrahan jawi kitha | wadya gung suka manahe | sampun sami sinêgahan | punggawa môncapraja | kalih wêlas ingkang tugur | catur punggawa nagara ||

23. jagani sugata sami | namung Radèn Gathutkaca | kang kinèn lajêng lampahe | lan sawadyabalanira | ngaturna kang sasrahan | satus kang maesa danu | wau ta ingkang winarna ||

24. Sang Aprabu Harimurti | sampun ngaturan uninga | lamun pangantèn praptane | kèndêl samya masanggrahan | saosan jawi kitha | langkung dening kathahipun | kang dhèrèk pangarakira ||

25. lan mawi jawata kalih | Hyang Narada Kamajaya | kêkalih widadarine | ingkang ngampil kêmbar mayang | dewadaru sawarga | sagung ingkang para ratu | sadaya kapraboning prang ||

26. kang lajêng manjing nagari | amung Radèn Gathutkaca | andhèrèkkên sasrahane | andanu satus sadaya | pancal panggung sukunya | bala ditya kalih èwu | kadya mangke mèh praptanya ||

27. Sri Padmanaba miyarsi | sigra miyos siniwaka | sarta kang rama kalihe | Kumbina lan Lesanpura | pan sampun tigang dina | ratu kalih rawuhipun | sami sagarwa saputra ||

28. supênuh ing pôncaniti [pônca...]

--- 144 ---

[...niti] | para putra pra santana | pra dipati sadayane | prasamya anata bala | prajurit tigang praja | rakit baris urung-urung | jro ngalun-alun kewala ||

29. satunggul banderanya sri | lêlayu rontèk kekôndhakêkôndha | jinèjèr ngarsa barise | ya ta wau ingkang prapta | Rahadèn Gathutkaca | bala ditya kalih èwu | ngarsa gong bèri wurahan ||

30. kadya angsahing ajurit | ditya lir singa manabda | kabur kabèh kang nênonton | maesa bayak nèng ngarsa | eram ingkang tumingal | lêbête ing alun-alun | wadya gung nisih lampahnya ||

31. tata baris angrangkêpi | andanu sampun pinarnah | satus jirap asowan lèr | Radèn Arya Gathutkaca | laju mring pagêlaran | mung lan upacaranipun | praptèng ngarsa ngaras pada ||

32. nulya kinèn lênggah nunggil | jajar lawan para putra | Gathutkaca matur alon | pukulun amba dinuta | mring ari padukendra | jêng uwa Ngamarta Prabu | ngaturakên kang sasrahan ||

33. maesa danu kang sami | pancal panggung sadayanya | kirang satunggal satuse | gumujêng sarwi ngandika | Sang Prabu Padmanaba | ya bangêt tarimanisuntarimaningsun | hèh ta kulup sabab apa ||

34. dene mêksih kurang siji | satus pundhutan manira | apa kang dadi kurange | Gathutkaca matur nêmbah | pêjah ingkang satunggal | wontên ing wukir Sêmèru | andanu kang ulês seta ||

35. wus ingaturakên sami | ing sasolah tingkahira | purwa madya wasanane | ing têmah dadining aprang | lawan Bathara Gana | andanu sagêde tutut | kenging manise Hyang Endra ||

35. Dhandhanggula

1. miwah kala kabegal nèng margi | mring Kurawa kamuk ing maesa | sampun katur sadayane | kang myarsa samya ngungun | sri narendra ngandika aris [a...]

--- 145 ---

[...ris] | lah wis kulup asoa | pakuwonirèku | dene andanu sasrahan | satus pisan iya wis ingsun tampani | rèhning wis karyanira ||

2. bêcik kabèh ulihêna kaki | iya bali marang ing Kaendran | radèn sandika ature | nulya ngandikèng sunu | hèh ta kulup sira puniki | mapaga jaban kutha | aturana laju | kabèh manjing jroning kutha | ingsun anti kulup anèng pôncaniti | miwah sira Udawa ||

3. sakancamu ingkang pra dipati | besuk esuk aja kakurangan | ing dalan pakurmatane | pangantèn praptanipun | ingkang baris angapit margi | awit lor parapatan | praptèng alun-alun | sadaya matur sandika | wusnya dhawuh jêngkar dènira tinangkil | narendra manjing pura ||

4. bubaripun kang sewaka sami | lajêng bubar enjingipun samya | mêthuk pangantèn praptane | miwah sawadyanipun | ratu kalih samêkta sami | Kumbina Nglesanpura | Gathutkaca sampun | makuwon sabalanira | kang andanu satusatus sinasmitan sami | andanu sarêng musna ||

5. mantuk marang ing Kaendran malih | kawarnaa wau jroning pura | sri narendra sakundure | sangking paglaran laju | têdhak maring ing tamansari | Rêtna Wara Sumbadra | tinimbalan sampun | praptèng sanggar pamêlêngan | Prabu Padmanaba mèsêm ngandika ris | hèh Sumbadra riningwang ||

6. mau sutanira Pringgadani | Si Gathutkaca prapta dinuta | ngaturake sasrahane | kang kêbo danu satus | kabèh padha apancal putih | yayi Prabu Ngamarta | sakadang wadya gung | kandhêg anèng pasanggrahan | dewa loro pêngantèn kang mugarèni | Hyang Nrada Kamajaya ||

7. dene para ratu kang umiring | ing Cêmpala lan eyang [e...]

--- 146 ---

[...yang] Wiratha | sarta sagarwa putrane | sakaprabon prang pupuh | ratu sabrang ana umiring | Singgêla Bisawarna | sawadyabala gung | dene ta pundhutan ingwang | ing kudangan miwah kudanganirèki | kakang Prabu Mandura ||

8. nora nana kang luput sawiji | kabèh-kabèh apan ta tinêkan | dene praptane pangantèn | pan iya besuk esuk | marmaningsun age nêmoni | yayi marang ing sira | jatine tyas ingsun | maksih manggung mêlang-mêlang | bokmanawa nora bisa mêmarèni | wangkot myang gunganira ||

9. gampang ewuh wong wadon akrami | lamun gampang luwih sangking gampang | yèn angèl luwih angèle | lire tyasirèng kakung | mring garwane yayi tan kêni | dinuga ing wardaya | gampang ewuhipun | lamun nuju tyase gampang | kinaryaa dolanan lir bocah cilik | mring garwa nut kewala ||

10. lamun nuju angèl nora kêni | tinambaka brana miwah warna | rinobana upamane | mas rêtna sêsotya gung | mengo kaya dulu karikil | garwanya yu utama | lêngus bêngus-bêngus | kêna pisan luput pisan | tyasing priya yèn wus putung nora kêni | rinapu sangsayewa ||

11. iya iku angèle ngakrami | dhêdhasare bakal lakinira | luwih lêmbut bêbudène | wêwadine wus muluk | katon lena prayitna batin | tambuh nanging wiweka | wicaksanèng kalbu | pasang limpating graita | nora kêna ginayuh samaning janmi | budine Si Janaka ||

12. marma aja dumèh-dumèh yayi | laki kadang anganggêp gumampang | wani miminya karêpè | dumèh budine alus | lan wus bangêt anandhang brangti | kawit bocah tan owah | dènira nahên kung | mung sira dèn arsa-arsa | marma

--- 147 ---

wani mimikan karêpirèki | ginawe ngarah apa ||

13. nadyan ana kaluputan mami | laki kadang iya ngarah apa | sayêkti gêdhe maklume | dadia dukanipun | môngsa dadak buwanga mami | rabi môngsa olèha | kaya raganingsun | yèku luput ngômbra-ômbra | lali lamun èstri kawisesèng laki | tulise pan wis ana ||

14. purbaning Hyang Guru mring pawèstri | pan wus kasrah marang priyanira | Hyang Guru tan milu angrèh | timbangane pan guru | sinung wênang misesèng urip | yèn balaka wisesa | marang ratunipun | èstri kawisesèng priya | padha-padha yèn ana luputirèki | murid mring gurunira ||

15. miwah bala luput mring narpati | miwah ratune wus angapura | marang dosane balane | miwah ta gurunipun | wus ngapura dosane murid | Sang Hyang Jagad Pratingkah | sayêktine manut | milu ngapura kewala | mung wanudya lamun dosa marang laki | nadyan kakung ngapura ||

16. wus narima nrus ing lair batin | Sang Hyang Guru ingkang nora lila | wong wadon iku dosane | marang ing kakungipun | wus pinêthok ginawe pasthi | siniksa jro naraka | tan antuk pitulung | wus têtêp wadon tan kêna | duwe karêp kudu nuta marang laki | iku dèn eling sira ||

17. dene pratikêle wong akrami | têtêp dudu brana miwah warna | pan mung ati paitane | ati eling lan tuhu | sarta gêmi lawan nastiti | gêmi ku gêmènana | wêwadining kakung | nastiti ku nêstènana | barang ingkang dadi karêmaning laki | miwah laranganira ||

18. rina wêngi kudu ngeling-eling | nora kêna lali sanalika |

--- 148 ---

ingkang dadya karêmane | miwah laranganipun | ngarsandhewe amuamung pakeling | paitane ngakrama | elinga kalamun | èstri kawisesèng priya | lamun ilang elinge namaning èstri | kêna ingaran liwar ||

19. pêdhoting liwaring wanudya yayiLebih satu suku kata: pêdhot liwaring wanudya yayi | apan dudu wong bandrèk lan jina | ya wong kang ilang elinge | lawan nastitènipun | nandhang dosa ing rong prakawis | dhingin dosa ing priya | kapindho Hyang Guru | wong wadon ilang têmênnya | saksat pêdhot dharadhat mamah kêndhali | buwang ugêring tekat ||

20. dene nora pisan angawruhi | lamun ati ugêring agêsang | badan iki darma bae | obah lan osikipun | bisa sangking osiking ati | ati ratuning badan | marma kudu emut | hèh ta yayi wruhanira | bakal lakinira musthikaning dadi | ugrêring tanah Jawa ||

21. wus pinasthi ing dewa linuwih | nurunakên sagung para raja | iya tanah Jawa kabèh | marma ingsun jumurung | sira jaluk patiba sampir | wanitanwanita lan curiga | kris pulanggênèku | pusakane tanah Jawa | sapa ingkang kuwasa nganggo wus pasthi | dadi wijining raja ||

22. mêkomêngko kêris wus anèng sirèki | wadon-wadon sun têdha bisaa | sira dadi wêwadhahe | turuning nugraha gung | ratu ingkang bakal bakoni | mêngku rat tanah Jawa | dene sira jaluk | bocahe wadon kasihan | ya wus bênêr têgêse yayi dera mrih | brôngta mong marunira ||

36. Asmaradana

1. nêdya mrih utamèng krami | wus wajibe dyah utama | among maru kapindhone | katêmua jaka rara | lawan Si Dananjaya | yèku pêpucuking wahyu | kang mêngkono osikira ||

2. ngarêp jaluk tiba sampir |

--- 149 ---

curiga lawan wanudya | aywa tanggung sabanjure | kang mêngkono ciptanira | têtêpana kewala | kabèh wêwulangku mau | eling ugêring akrama ||

3. samôngsa wong wadon eling | lamun kawisesèng priya | yêktine yèn cukup kabèh | dènnya mrih utamèng krama | gêmi lan nastitinya | miwah ing têmênirèku | kagawa ing elingira ||

4. langkung dènnya ngarih-arih | Sri Maha Narendra Krêsna | dènnya mêdhar wêwulange | mring ari sang kadi rêtna | ngarih-arih ngrarêpa | sang rêtnaning dyah kapiluh | miyarsa wulanging raka ||

5. kathah kagagas ing galih | dene ta nguni wus kathah | mring badhe kakung lêpate | purun karya cacah cucah | wusnya têlasing wulang | mring ari kundur sang prabu | dhawuh ing garwa katiga ||

6. samêktanira jro puri | enjing pangantèn praptanya | kang garwa sandika ture | ing jawi Patih Udawa | lan sagung pra dipatya | miwah wadyabalanipun | Kumbina lan Lesanpura ||

7. kawit wingi dènnya ngrakit | rarêngganirèng taratag | winarnèng têtuwuhane | dugi marga parapatan | ingkang lèr pêthetannya | sadaya pinggir lêlurung | kinêmbang ing têtuwuhan ||

8. myang kang baris ngapit margi | kawit dalu pangapitnya | dugi parapatan kang lèr | sadaya wadya nagara | kang baris ngapit marga | para mantrine pêpayung | tunggul banderanya mubyar ||

9. jinèjèr ngarsane baris | sarta sakapraboning prang | dene lèr parapatane | prapta pasanggrahan pisan | kang baris ngapit marga | namung tumbak lan lêlayu | arahan dêmanging desa ||

10. wau ta kang mêthuk enjing | Dyan Sômba lan Wrêsniwira |

--- 150 ---

kalih wus prapta lampahe | pasanggrahan jawi kitha | lajêng lumakyèng ngarsa | mring Narada jujugipun | umatur lamun dinuta ||

11. ngaturi sadaya sami | lajênga manjing jro kitha | rama prabu pangantose | lawan jêng eyang kalihnya | Kumbina Lesanpura | wontên paglaran pukulun | langkung sami ngarsa-arsa ||

12. Narada suka tan sipi | gumuyu alatah-latah | sigra matah parentahe | angreka rakiting marga | tundha-tundhaning lampah | kang dadya panganjuripun | katri putra ing Wiratha ||

13. sigra budhale dhingini | Radyan Sômba Wrêsniwira | nunggil nèng rata kalihe | mung lan upacaranira | sami nginggil turôngga | wuri têngara gumuruh | budhal panganjuring lampah ||

14. putra ing Wiratha katri | asri sagêgamanira | ingkang sumambung wurine | nênggih kang rama sang nata | nulya Drêsthajumêna | lan kang rama sang aprabu | wuri wadya ing Ngamarta ||

15. Nakula Sadewa sami | wus tinunggil ngarsèng nata | kinèn nindhihi barise | nulya Prabu Yudhisthira | nulya Sang Arya Sena | dharat lan sawadyanipun | prasami amandhi gada ||

16. nulya sagung para putri | anulya rata kêncana | titihan sang pinangantèn | nulya Prabu Bisawarna | Sri Bupati Singgêla | ingkang mungkasi nèng pungkur | lan sawadyabalanira ||

17. alon lampahirèng baris | ngambah rêratan nagara | ubêgan sapraja gègèr | kang arsa samya tumingal | usrêk rêbut ing ngarsa | jêjêl têpining marga gung | datan kêna sinapiha ||

18. wong jro pura kathah mijil | sangking kêdahe uninga | badhe garwane gustine | ingkang ningali sadaya | kèh pita-ginupita | lamlamên kasmaran dulu | mring satriya Dananjaya ||

19. kang sawênèh ana angling | iku Sang Hyang Kamajaya | dene kang dadi patahe [pa...]

--- 151 ---

[...tahe] | kang wus kocap ing carita | suralaya tan ana | dewa rêratuning bagus | mung Bathara Kamajaya ||

20. lawan pocapaning malih | sabagusaning manungsa | nora padha lan dewane | dene iku Dyan Arjuna | nora kari satuma | baguse myang cahyanipun | lan Bathara Kamajaya ||

21. wingite cahya wus sami | padha nukmèng ôndakara | miwah teja kêkuwunge | ngasorkên langêning jagad | lah iya ngêndi ana | kang mirit satriya iku | bêgjane kang duwe garwa ||

22. wong jro sandhinge ningali | miyarsa sêndhu wuwusnya | buh ta ingkang bêgja bae | buh satriya Dananjaya | buh gustiku sang rêtna | ujêr sira durung wêruh | ing warnane gustiningwang ||

23. widadari Dèwi Ratih | pangarihe sang lir rêtna | ya garwane dewa kuwe | kang dadi patah Sang Parta | mulyaning waranggana | guruning ayu swarga gung | Dèwi Ratih warnanira ||

24. dene ika jajar linggih | lan gustiku sang lir rêtna | nora bisa ngasorake | ayune babag kewala | sêdhêp manise samya | lungit myang wingiting sêmu | wênêsing kang cahya samya ||

25. mara tingalana benjing | yèn wus panggih sandhing lênggah | lamun kasor gustiningong | sayêkti pantês kewala | tan ana kang kuciwa | sun duga lamun pinangku | mring satriya Dananjaya ||

26. lir rêtna nawung hèr thathit | sasôngka anawung lintang | baya wus pêsthi jodhone | gustiku lawan Sang Parta | bênêr nguni kang rama | pinacang sangkaning timur | tan wus lamun winuwusa ||

27. wuwuse kang nêningali | mangkana ing praptanira | Sômba lan Wrêsniwirane | Sang Aprabu Padmanaba | dyan mijil pagêlaran | lan kang rama kalihipun | Kumbina lan Lesanpura ||

28. para putra glar ngarsa ji | tuwin kang para santana | pra dipati sadayane | prasamya nindhihi bala | prajurit tigang praja |

--- 152 ---

ingkang baris ngurung-urung | sami sakapraboning prang ||

29. tunggul daludag tulya sri | lêlayu lawan kakôntha | bul-umbul bandera runtèk | mangkana wau praptanya | Rajaputra Wiratha | langkung asri lampahipun | prajurit lir gêgandhengan ||

37. Kinanthi

1. gantya-gantya lampahipun | sawadyabalanira sri | ngambah rêratan nagara | salin rakiting lumaris | pacara sadaya ngarsa | prajurit dinèkèk wuri ||

2. Radèn Wirasôngka ngayun | lajênge mring pôncaniti | mung lan upacaranira | prajurite samya nisih | mangetan tata barisnya | tunggil bala Pringgadani ||

3. wurine ingkang sumundhul | sawadyabalanira sri | Rahadèn Arya Untara | saupacaranira sri | nulya Radèn Arya Seta | ingkang sumundhul ing wuri ||

4. gumêrdêg barise barung | swaraning kêndhang gong bèri | sêsêg rêmpêg lampahira | sêrênging baris ngajrihi | pangarsa putra Wiratha | lajênge mring pôncaniti ||

5. mung lan upacaranipun | nulya kang sumambung wuri | wadyanira ingkang rama | Sang Aprabu Maswapati | lajêng marang pagêlaran | saupacaranira sri ||

6. prajurite tata ngumpul | lan barise putra katri | mangkana ing pagêlaran | sang prabu ing Dwarawati | Kumbina lan Lesanpura | tumurun samya ngurmati ||

7. mêthuk têpining têtarub | marang sang aprabu kaki | têdhakira sangking rata | cinandhak astanira glis | kinanthi binêkta lênggah | satata bangsal pangrawit ||

8. putra katri Wiratha wus | ngaturan lênggah ing nginggil | anèng wurine kang rama | Sang Aprabu Harimurti | langkung dènira mangrêpa | mring Sang Prabu Maswapati ||

9. nulya wuri rawuhipun | ing Cêmpala Sri Bupati | lan putra Drêsthajumêna | saupacaranira sri | lajêng marang pagêlaran | prajurite

--- 153 ---

tata baris ||

10. lan bala Wiratha kumpul | ingkang sumundhul ing wuri | wadyabala ing Ngamarta | Nangkula Sadewa ngarsi | têngah Prabu Yudhisthira | Wrêkudara munggèng wuri ||

11. pangkat-pangkat lampahipun | saupacaranira sri | lajêng marang pagêlaran | prajurite tata baris | pinarnah kilèn sadaya | wau ta ing pôncaniti ||

12. rawuhipun Sang Aprabu | Drupada lan Sri Bupati | Ngamarta Sri Yudhisthira | sadaya samya nêdhaki | jumênêng ngarsaning dhampar | tundhuk rêrangkulan sami ||

13. wusing panêmbramanipun | tata lêngggahipun sami | nulya wau ingkang prapta | sagunging upacara sri | dulur sêlur lampahira | jêmpana tandhu lan joli ||

14. linajêngkên lampahipun | lumêbêt sajroning puri | ngurmati pamêthukira | pramèswari Dwarawati | Kumbina lan Lesanpura | anèng palataran sami ||

15. tundhuk ingaturan sampun | laju manjing jroning puri | rinêngga sukaning driya | panggihe lan Dèwi Ratih | anèng gèn Wara Sumbadra | ing taman Banoncinawi ||

16. dènnya maripurnèng ngriku | ing busana pra apsari | marang ing Wara Sumbadra | busana sangking swarga di | miwah ingkang gôndawida | lawêdaning pra apsari ||

17. nahan ta jroning kadhatun | mangkana praptanirèki | gêgaman ing Madukara | sarêng lan riris wêwangi | panangkilan udan kêmbang | mambête kang sarwa sari ||

18. brêmara liwêran umung | nèng tawang mamrih wêwangi | manuk muni mawurahan | sanginggiling rata rukmi | sênggani lan lokanônta | munya nèng tawang ngrêrangin ||

19. dungkap têpining têtarub | kèndêling kang rata rukmi | jawata kalih wus têdhak | anganthi Radèn Prêmadi | piyak upacarèng ngarsa | samya mire nganan ngering ||

20. namung sêkar dewadaru | ingampil apsari kalih | lumampah [luma...]

--- 154 ---

[...mpah] ngarsa Sang Parta | Sêmar Bagong munggèng wuri | wau Prabu Padmanaba | lan sagung para narpati ||

21. gêrawalan samya mêthuk | nungsung guyu-guyu sami | Bathara Rêsi Narada | nanduki sukaning galih | gumujêng alatah-latah | Dananjaya angabêkti ||

22. mring Sri Krêsna dyan rinangkul | astane sigra kinanthi | aris prasamya lumampah | sapraptaning pôncaniti | wus tata samya alênggah | sêkar dewadaru ngapit ||

23. mring Sang Parta dènnya lungguh | jawata kalih tan têbih | banjêng kang para narendra | lunggyèng ing dhêdhampar rukmi | para putra glar ing ngarsa | Rêsi Narada lingnya ris ||

24. kaki Krêsna lakuningsun | dinuta ing Hyang Prêmèsthi | masrahake arinira | Ki Parta marang sirèki | dhaupe lawan Sumbadra | dene pamundhutirèki ||

25. kabèh-kabèh samêkta wus | tan ana kurang sawiji | kang kalêbu kêkudangan | Sri Krêsna umatur aris | pukulun inggih sumôngga | sakarsa tuwan umiring ||

26. ing jro pura samêkta wus | pangrêngganing Dèwi Ratih | mring wayah ta pun Sumbadra | angrakit sajroning puri | ulun pasrahkên sadaya | mring Kusuma Dèwi Ratih ||

27. sumêlang kawula namung | dèrèng ngaturi udani | mring wayah tuwan Mandura | Rêsi Narada lingnya ris | aja sumêlang tyasira | manawa tinutuh benjing ||

28. marang kakangira prabu | Mandura yèn angruntiki | dumèh tinigaltininggal ing karya | têmune arinirèki | warahên yèn sangking ingwang | kang mêksa marang sirèki ||

29. sarta timbalan Hyang Guru | wus pinasthi dina iki | têmune Parta Sumbadra | anut sagunging para ji | ing rèh Sang Rêsi Narada | mijil sangking pôncaniti ||

38. Mijil

1. pangkat-pangkat sagunging [sa...]

--- 155 ---

[...gunging] para ji | samya ajêjodhon | para putra nèng ngarsa kêkanthèn | Drêsthajumêna Sômba kang nganthi | Rukma lan Sêtyaki | nulya wurinipun ||

2. Arya Seta lan Sang Bimasiwi | putra Wiratha nom | Wirasôngka Untara kanthine | nulya Rêsi Narada anganthi | mring gringSri Harimurti | nulya wurinipun ||

3. Gagarmayang Gagarwati ngampil | dewadaru karo | munggèng ngarsane sang pinangantèn | Sang Hyang Kamajaya kang anganthi | nulya sri bupati | ing Wiratha sêpuh ||

4. Natèng Cêmpala kang anganthiKurang satu suku kata: Natèng Cêmpala ingkang anganthi | nulya sang akatong | ing Kumbina lan Lesanpurane | nulya Prabu Darmaputra nganthi | Singgêla Narpati | Wrêkudara pungkur ||

5. nulya sagunging upacara sri | pangkat-pangkat golong | panakawan kang angampil kabèh | nulya patih ing sagung para ji | ajêjodhon sami | Udawa ing ngayun ||

6. pra dipati maksih pôncaniti | têngara gumuroh | parêng munya kêndhang gong arame | myang gamêlan lokanônta mêksih | munya angrêrangin | munggèng luhuripun ||

7. sang pangantèn lêbête jro puri | ambyuk kang nênonton | jalu èstri tan kêna sinapèh | uyêl jêjêl tindhih-tinindhihKurang satu suku kata: uyêl jêjêl atindhih-tinindhih | sêg-dhinêsêg sami | kanan kering timbun ||

8. ya ta wau sagung pramèswari | myang dewaning wadon | dènnya sami maharjèng pangage-pangangge- | nira sang dyah ing Batacinawi | wus sampurna sami | katuwon dinulu ||

9. rema mêmak ngendrawila wilis | sinêkaran ambyor | singga wulan rinênggèng wintange | paès wilis pan tinêpi kuning | pinatut malipit | lan cêcênthungipun ||

10. kadya mega sinalimut thathit | pêthaning pêraos | têturutan wungu sasrêbênge | anut imba pinatut jalirit | lir teja ngawêngi | ing plarapanipun ||

11. kêkancinge gêlung cundhamanik |

--- 156 ---

rinênggèng sotya byor | pinèpèd ing cundhuk tanggalane | binabèji hèr kilat hèr thathit | papêthaning kadi | asrining sitangsu ||

12. duk kaping tri narawungi riris | papêntulira byor | amêwahi asrine gêlunge | sêngkang bapang ginumyur hèr gêni | ebah ting parêlik | nèng wadananipun ||

13. sarawungan lir sêsotya kalih | ting clurat ting clorot | lir sasôngka linud ing wintange | mamêrakan bêburon sêsiring | anèng wadana sri | kuwung rêbut dhucung ||

14. jaja wêlar wijang rinênggani | asrining bêbadhong | tiba wonga-wonga tundha trine | singga tanggal ping catur ngawêngi | payudara kalih | lir pedah andaru ||

15. dariji lus angudayaning ri | kalpikanira byor | asta lurus gandhewa gadhinge | bêbinggêl mas winarna ing anting | sumêkar luruping | asta sri dinulu ||

16. madya pamêkak goranta palih | turut sapêngisor | pada ramping rêmpêg darijine | kanaka mêmêt pinacar kadi | mirah bang tumraping | kêncana binubut ||

17. tutuping wadi mèpèt amidih | sinêkar sotya byor | kêncêng-kêncêng ing tambang kêndhite | oncèn mas rinuji turut wêntis | samya mas inganggit | ing sêsotya mancur ||

18. linênggahkên sang dyah nèng madyaning | ngarsane kêkobong | para pramèswari nèng ngarsane | namung Dèwi Ratih kang sumandhing | saengga lir sasi | sudama dinulu ||

19. Wara Sumbadra lan Dèwi Ratih | mèh kêmbar sayêktos | apan amung seje lêlewane | Dèwi Ratih bêranyak tan wigih | Dyah Banoncinawi | dyatmika aruruh ||

20. galak ulat Rêtna Dèwi Ratih | sang rêsmining sinom | tingal jait alindri liringe | namung putri Cêmpala kang mirib | mring Sang Dèwi Ratih |

--- 157 ---

salêlewanipun ||

21. sami raga karana mantêsi | sang kusuma karo | ya ta wau katingal rawuhe | sang pangantèn kakung ginarbêg ing | sagunging para ji | Dèwi Ratih gupuh ||

22. Rêtna Wara Sumbadra kinanthi | kinarbêg pra sinom | para cèthi atup nèng wurine | sang kusuma pinêthukkên mungging | samadyaning kori | paringgitanipun ||

23. sêkar dewadaru nganan ngering | sinasmitan karo | parêng bêbalangan ing gantale | sawusira sigra Dèwi Ratih | sang pangantèn èstri | sinêmbahkên kakung ||

24. dyan cinandhak sang rêsmining wuri | mring kakung pinondhong | para ratu samya wangsul kabèh | mring pandhapa tata lênggah sami | myang jawata kalih | para putra ngayun ||

25. sagung upacaraning para ji | nèng wuri mirantos | pra dipati tinimbalan kabèh | angladosi karamèn jro puri | lan sagung pra patih | banjêng lungguhipun ||

26. ya ta wau salêbêting puri | sang pangantèn karo | linênggahkên ngarsèng pajangane | Dèwi Ratih ingkang anêngahi | dewadaru ngapit | kanan keringipun ||

27. katri pramèswari Dwarawati | lawan Kumbina wor | Lesanpura nèng kulon lênggahe | pramèswarinira Wiratha Ji | lawan pramèswari | ing Cêmpala Prabu ||

28. anèng wetan lawan pramèswari | ing Ngamarta awor | Rêtna Wara Srikandhi bajênge | sagung ingkang parêkan lan cèthi | jibêg munggèng wuri | jro kadhaton pênuh ||

29. para ratu samya dèn aturi | malêbèng kadhaton | kinabêktèn mring sang pinangantèn | bajêng para ratu munggèng ngarsi | lan sang dèwi kalih | Dananjaya gupuh ||

30. lan kang garwa mangsah angabêkti | marang para katong | miwah marang jawata kalihe | sagung ingkang para pramèswari | katuwon ningali | marang kalihipun ||

31. sagung parêkan myang para cèthi | andongong malompong |

--- 158 ---

mulat marang ing sang pinangantèn | dene rêspatinira kêkalih | pantêse sinandhing | srinataning arum ||

39. Sinom

1. Sang Aprabu Padmanaba | êntyarsaning tyas tan sipi | myang pramèswari katiga | tumingal marang kang rayi | dene punggale nguni | wus panggih têmah piturut | samya muji sadaya | ing wignyane Dèwi Ratih | dènnya karya rapête patêmonira ||

2. Bathara Rêsi Narada | anggung anyawang anglirik | apan ta sarwi ngêngudang | marang ingkang wayah kalih | lêlewa angluconi | tan pêgat asungsung guyu | suka kang para raja | miwah sagung pramèswari | para cèthi gujênge ambata rêbah ||

3. mulat ing Rêsi Narada | pan namung Wara Srikandhi | lagi mèsêm bae nora | malah rungèh dènnya linggih | mulat Radyan Prêmadi | lênglêng ing tyas mangu-mangu | kandhuhan ing kung rimang | gêlung wudhar tan tinolih | kasêmêkan sapalih akuleweran ||

4. karingête kadya siram | nanging tan ana udani | katawur ing pagujêngan | Narada anglêluconi | lan Prabu Harimurti | ananduki asung guyu | hèh Sumbadra riningwang | sapèku kang sandhing linggih | marang sira wong lanang anyar katingal ||

5. yèn ta aja kêlêtana | marang Rêtna Dèwi Ratih | dêlênge nora pasaja | panglirike mring sirèki | manawa mêngko bêngi | nêmêni panglirikipun | paran ta solahira | yèn wus pisah kang nêngahi | hèh Sumbadra sawêngi mêngko dèn yitna ||

6. sangsaya ambata rêbah | gujênge [gujêng...]

--- 159 ---

[...e] parêkan cèthi | tumungkul Wara Sumbadra | miwah Rahadyan Prêmadi | Kusuma Dèwi Ratih | nambungi sarwi gumuyu | kula môngsa sukaa | ginaganggu ari mami | yèn ginanggu sun gawa mring suralaya ||

7. gumujêng Narendra Krêsna | Sumbadra na kang ngukuhi | dèn bêcik ing sungkêmira | marang Rêtna Dèwi Ratih | nanging dèn ngati-ati | bokmanawa kênèng bujug | tyas ingsun tan pracaya | mulat marang kang nêngahi | lamun sira lena sayêktine kêna ||

8. kadya sinêntak gujêngnya | sagung kang samya miyarsi | lingira Narendra Krêsna | sêmbranane maranani | praptèng antarèng wêngi | sagung ingkang para ratu | wangsul lênggah pandhapa | miwah sang jawata kalih | akaramèn samya aboga drawina ||

9. sagunging kang pra dipatya | sadaya samya ngladosi | miwah salêbêting pura | dhaharan kang para putri | ngiras gujêngan sami | wusira dhaharan nutug | linorot kang ambêngan | mring sagung parêkan cèthi | Dèwi Ratih mèsêm ngêjèpi Sang Parta ||

10. garjita nampèni cipta | kang garwa pinondhong aglis | binêkta minggah patrêman | pan wus tumangkêp kang samir | sagunging para putri | ngumpul lalênggahanipun | nêbihi sawatara | anut ing Sang Dèwi Ratih | pan sadalu tan ana kang antuk nendra ||

11. suka sami pagujêngan | tuwin kang para narpati | satriya myamyang pra dipatya | anut ing jawata kalih | nutug kasukan sami | samadyaning pandhapa gung | Hyang Narada kang dadya | panutan sukaning galih | angrêsêpi Sri Maha Narendra Krêsna ||

12. Ki Lurah Bagong lan Sêmar | sadalu anglêluconi | tan ana mingkêm kang mulat | sagunging kang pra dipati | gumêr gujênge sami | myang kang anèng [a...]

--- 160 ---

[...nèng] alun-alun | para mantri sadaya | myang sagung para prajurit | mêksih pajêg barise karamèn samya ||

13. saênggèn-ênggèn gumêrah | kalasôngka angrêrangin | kêndhang gong munya sauran | mangkana sajroning puri | ingkang munggèng jinêmrik | sang pangantèn kalihipun | satriya Dananjaya | kang tansah angarih-arih | mring kang garwa dèrèng kapadhan ing karsa ||

14. sang rêtna sangêt susila | kagagas ing tyasirèki | dene ta kadang taruna | mangkya têmah dadya laki | kèngêtan nguni-uni | mring Sang Parta purunipun | karya sawiyah-wiyah | kongsi nibani têtali | nèng Kumbina binônda cinara kumpra ||

15. marma tyasira wiyoga | dahat merang marang laki | satriya Adananjaya | dènira mrih lunturing sih | mêksih angarih-arih | ing tyasira maju mundur | jrih lamun kaputungan | ingkang wus ing nguni-uni | lamun mêdal runtike mung suduk jiwa ||

16. marma nêlaskên pangrêpa | pangungrum pangarih-arih | ginunturan ing srênggara | dènnya mrih lunturing kang sih | lir sadpada ngisêp ing | puspita di mêksih kuncup | tangèh wêdharing sêkar | brêmara dening kang sari | mêksih ering sêrênging sari rinêksa ||

17. dhuh kusuma mirah ingwang | kang sawang sêkar warsiki | satmatanên dasihira | sumiwi tur pati urip | sakarsa ngrèh ing dasih | dene têmah lêbur luluh | awora lan bantala | datan nyipta ing dyah malih | ing dêlahan tulusa angèstupada ||

18. mring sang adining kusuma | kang sawang mênur rinujit | anjanmaa kaping sapta | aywa liya kang ngêmbani | among ing sang rêtna di | gusti munga raganingsun | janma angêla-êla | marang sang dewaning [de...]

--- 161 ---

[...waning] èstri | cinuthata kang abdi pindha wrêcita ||

19. kumudu angèstupada | marang sang dewaning sari | sarining Ngendrabawana | Ratih-Ratih Rarasati | nora ngundha-usuki | anyèthia kabèh patut | sapa parêk tan papag | singa tandhing nora tandhing | kawit timur gon ingsun bedhung bêbeka ||

20. tangèh wruha gujêngira | èsême durung udani | lah ta iya ngêndi ana | wong antêng tumêkèng ati | pan namung sira gusti | dhuh kusuma jiwaningsun | awlasa dasihira | pintên ta lamine mangkin | gèn kawula nandhang sêsiku dêduka ||

21. purwa nèng Gadamêdana | gènira dêduka gusti | saksat yèn sakêthi siksa | sinangsayèngakên dasih | ginusah kawlasasih | kesah manglaya margiyuh | susah sayah gung ngrêsah | nrus ing tyas bosah-basihKurang satu suku kata: nrus ing tyas abosah-basih | pindha sarah wus basah tan ana nglarah ||

22. saengga bintaro kentar | ing tirta kentar kalindhih | manggung môndra kalênglêngan | sagèn gumuling tan eling | kalanglangan kalindhih | nglinglung bingung tan tinulung | saparan karungrungan | mirangrong ngarang ngranuhi | rangu-rangu angêrangu sih andika ||

23. tan môndra yèn tumulèha | malah katula-katali | ing salah solah kawula | mèh nglalu sangking panganti | pan amung nyipta pati | datan kuwawa nahên kung | nandhang brôngta subrôngta | wigêna anawung wingit | anggung kambah ing wiyoga kawimbuhan ||

24. mangkya gusti wus ngapura | karsaa nampar ing dasih | kawulane lilanana | sumiwi jroning jinêmrik | abdine atur pati | mring sang ratuning rum-arum | rujitên jro patrêman | dèn atêmah rontang-ranting | tan lênggana namung gusti ngandikaa ||

25. yèn dèrèng karsa ngandika | namung lilanana gusti | èsêm ta sakêdhap netra | dadya pamurunging pati [pa...]||

--- 162 ---

[...ti] | Sang Dyah Banoncinawi | miyarsa lingirèng kakung | ing tyasira sumêlang | èngêt wulanging raka ji | nadyan silih akrama kadang taruna ||

26. sayêkti kalamun dadya | dununge sêmbahirèki | kakung wus pasthi minôngka | gurunadine sayêkti | kapungkur yayah bibi | pangrèhing sang jawata gung | mring wanudya wus kasrah | marang ing priyanirèki | sinung wênang kakung misesa ing garwa ||

27. punika ingkang ginagas | Kusuma Banoncinawi | sumêdya anêtêpana | kautamaning pawèstri | aywa ta karya kardi | sungkawane kakungipun | sadangune ngrarêpa | dahat asor mêlasasih | dènira mrih lunture sari sarkara ||

40. Dhandhanggula>

1. sang kusuma ing Banoncinawi | yayah pan kadya angêmu waspa | dènnya nauri kakunge | apan sarwi tumungkul | ragi sêrêt ririh dènnya ngling | dhuh ta radèn mèndêla | sampun ta andarung | angarih-arih ngrarêpa | marang dasih ngasih-asih mêlasasih | mamêla lir kawula ||

2. pan kawula dede lare alit | suka rêna rinungrum rinêpa | wuwus lamis tanpa gawe | karya ewa kang ngrungu | tur amôngsa anrus ing galih | pundi wontên wanudya | ngabdèkkên ing kakung | mendah sidèning duraka | ing sakêdhap dhuh bêndara adhuh gusti | kawula ngèstupada ||

3. nadyan silih tan anrus ing galih | namung pangandika samudana | wèh duraka mring cèthine | apan ing mangke sampun | karsaning sang dewa linuwih | lan sangking lilanira | kadang kula sêpuh | sinêksi para jawata | lan apsari pinanggihakên wak mami | kalawan kang sarira ||

4. para ratu prasamya ngèstrèni | sêpuh anèm nglulusakên samya | mring kang swargi kudangane | lawan pundhutanipun | inggih kakang prabu kêkalih | sadayane paduka | andhatêngi sampun [sampu...]

--- 163 ---

[...n] | tan wontên kirang satunggal | lair batin badan kawula wus dadi | tatêbusan paduka ||

5. ing sakarsa paduka ngrèh dadi | paran ta gèn kawula suminggah | wus kabutuh anèng kene | pintên ta kuwatipun | ing wanudya kalamun pinrih | winasesa ing priya | dêstun kawula mung | nênuwun sarèh paduka | sampun ngantos gadhah karsa sapuniki | kawula sru lênggana ||

6. dènnya sangêg-sangêtsangêt-sangêt tigbrèng galih | benjang sarira sintên darbea | Dananjaya ris dêlinge | dhuh babo mirah ingsun | awêcaa paran kang dadi | duhkitaning wardaya | manawabdinipun | gusti bisa ngluwarana | sang rêtna ngling kang dados tikbraning galih | dene kadang taruna ||

7. mangkya têmah èstu dados krami | mila sadangunipun paduka | namudana pangrêpane | kawula kamipurun | kèndêl dangu botên nauri | ngungun sangking wus kathah | kalêpatan ulun | tingkah kang wus kalampahan | mring paduka sabên-sabên kumawani | wèh ujar cacah-cucah ||

8. malah kongsi nêngêri têtali | inggih dening sakêthi tan nyana | lamun makètên jêbule | dadya laki satuhu | lah ta pintên dosa ngong benjing | yèn tan wontên aksama | paduka pukulun | yêkti anawung druhaka | salamine Dananjaya duk miyarsi | mring ature kang garwa ||

9. kadya rêntah tyase tibèng siti | pan kakênan manising wacana | Sang Parta mijil waspane | kang garwa dyan sinambut | linut dening pangarih-arih | dhuh mirah jiwaningwang | kang sawang sitangsu | ratu-ratuning sêsotya | kusuma di mirahing Banoncinawi | sapa duwe bêndara ||

10. baya namung Rahadèn Prêmadi | lah ing ngêndi antuka ngupaya | ingkang mirib sairibe | kang kadya mirah ingsun | wus kaanan para apsari | Ratih [Ra...]

--- 164 ---

[...tih-Ratihing] swarga | sêsandhingan lungguh | kucêm datanpa ujwala | pira kèhe iyèki kang para putri | kang anèng jroning pura ||

11. lir sudama katrangan ing sasi | kabèh-kabèh kucêm tanpa cahya | mung nyèthia pêpantêse | mring sira gustiningsun | Gagarmayang lan Gagarwati | mung gawa gantènira | yèku pantêsipun | dhuh gusti sampun anyipta | yèn abdine akarya samudana ngling | nora nrus ing wardaya ||

12. corên sarta upata kang mandi | yèn darbea salin ing panyipta | sangking gusti nahing anggèr | dèn têmah luluh lêbur | tan anyipta maring dyah malih | ngamungna sang kusuma | ngabdèkkên maringsun | ing dunya praptèng dêlahan | sun sumewa marang risang liring sari | lumadi ing sakarsa ||

13. dene solah tingkah nguni-uni | mirah ingsun amundhut apura | rumôngsa akèh lupute | iya mring dasihipun | sadurunge sawise gusti | luwih sakêthi yuta | ing apuraningsun | karana gèr dudu sira | ingkang luput sayêkti yèn sangking mami | kang bangêt kaluputan ||

14. agung ngarubiru marang gusti | gege môngsa sadurunge môngsa | mung apuranira anggèr | marang ing dasihipun | lah ukumên jroning jinêmrik | siksanên ing paprêman | dèn atêmah lêbur | bêndunên ing gônda wida | balênggunên ing tingal manising liring | kang abdi tan suminggah ||

15. pan tuwêkên kanaka kang lungit | cancangên ing kincanging imbanta | bandanên ing kasmêkane | cêngkalakên ing gêlung | tabêlanên ing

--- 165 ---

kasur sari | lurubana paprêman | candhinên jinêmrum | kirimên layoning sêkar | Dananjaya pangungrume anêkani | masesa ing asmara ||

16. ingkang garwa sinarèkkên aris | maras-maras tyasira wus rantas | tatas têrus panitise | rêtnaning dyah kalangkung | ananggulang tan kêna polih | kakung tan kêna bênggang | pangudining kayun | sang dyah sayah agung ngêsah | panyêngkahe tan pasah amêlasasih | kakung nêkakkên karsa ||

17. rara kênya pinurwa ing rêsmi | yayah murcita jroning asmara | kawratan ing pangrêmbate | tinêmbe marang kakung | Dananjaya awlas ningali | kang garwa sinungkêman | wunga-wunganipun | wadana ris ingusapan | gung angaras cinêcêp-cêcêp kang lathi | pan sarwi rinarêpa ||

18. dhuh kusuma niyakaning èstri | putri musthikaning jagad traya | sotyaning wanita kabèh | kêkayanganing ayu | anguyuni ayu sabumi | ing jagad tanpa sama | sasamaning ayu | yu-ayuning suralaya | pan sadaya kayuyun angilayoni | tumon ing ayunira ||

19. sampun gusti angêlaya lalis | paran dasihe ingkang tinilar | tan kêlar nahên wirage | dhuh wungua riningsun | sampun karya marasing dasih | sang dyah datan gulawat | katrêsaning bayu | swanita drês kadya siram | Dananjaya kang garwa sinambut aglis | pinondhong mring patirtan ||

20. Rarasati kalawan Sulastri | angladosi dènira asiram | sarta lawan pisaline | busana adi luhung | pan sadaya sangking swarga di | Dèwi Ratih kang bêkta | wusnya siram nutug | kalihe salin busana |

--- 166 ---

Dèwi Ratih kang maharjèng busana di | marang sang pinangantyan ||

21. linênggahkên pêpajangan malih | para putri myang para parêkan | mulat tan wontên tuwuke | lamlamên ing pandulu | marang ing sang pangantèn kalih | rucat pêpaèsira | wêwah ayunipun | jro supêna nora nana | ingkang mirib Kusuma Banoncinawi | tuhu musthikaning dyah ||

22. ing mongsèku salêbêting puri | kadya kinupul teja wangkawa | rinênggèng kilat thathite | winarnèng kuwung-kuwung | myang sasôngka wintang mariris | rarênggan jroning pura | sadaya mas luru | myang sêsotya sinasotya | pan anawung cahyane sang rajaputri | lir daru aliwêran ||

23. ulur sêlur sagunging apsari | suralaya miwah ing Kaendran | pan sabên dalu praptane | prêlu samya dêdulu | nunggil lawan Sang Dèwi Ratih | idung-idungên samya | sagunging para rum | tumon ing sang pinangantyan | tri buwana sapa ta ingkang duwèni | cahya ingkang mangkana ||

24. yayah ngêsorkên rêsmining sasi | Sang Hyang Guru bisa têmên karya | jodho marang ing titahe | kaya kakunge iku | lah ing ngêndi isining bumi | mimba Sang Dananjaya | iya bagusipun | pantês lamun rinênggaa | patêmone dening jawata linuwih | ngobahkên suralaya ||

25. baya bêbagusaning sabumi | lawan kabagusan suralaya | iya mung pinaro bae | ingkang saparo namung | sinungakên ing wong kêkalih | Parta lan Kamajaya | kang saparo dinum | marang manungsa sajagad | miwah marang kabèh dewa suranadi | yèn mungguhing wanudya ||

26. iya ayu-ayuning sabumi | ayu-ayuning [ayu-a...]

--- 167 ---

[...yuning] Ngendrabawana | iya mung pinaro bae | ingkang saparo namung | sinungakên mring Dèwi Ratih | lawan Wara Sumbadra | kang saparo dinum | marang pawèstri sajagad | lawan marang sagunging para apsari | Kaendran suralaya ||

27. tan wus lamun winuwus ing tulis | ingkang samya gita-ginupita | pra apsari sadayane | cinatur sabên dalu | akaramèn sajroning puri | para putri sadaya | miwah para ratu | tutug suka-parisuka | jawi lêbêt antara ing tigang ratri | dewa kalih andana ||

41. Asmaradana

1. lawan Rêtna Dèwi Ratih | Gagarwati Gagarmayang | pamit mantuk kayangane | antara ing limang dina | sagunging para raja | lan saputra garwanipun | pamit kundur sowang-sowang ||

2. ing sapraja kari tistis | miwah salêbêting pura | namung Nata Pandhawane | Sang Aprabu Darmaputra | lan para ri sadaya | sawadyane mêksih tugur | nèng Dwarawati nagara ||

3. agung karamèn jro puri | Sang Aprabu Padmanaba | pan mêksih sandeya tyase | dene tan atur uninga | mring kang raka Mandura | jroning suka rangu-rangu | nanging ta datan kawêdal ||

4. mangkana dina sawiji | mantri tampingan tur priksa | lan Sang Prabu Mandurane | rawuh malih saha bala | sakapraboning yuda | Kurawa sadaya tumut | inggih sakapraboning prang ||

5. sêrêng lampahe kang baris | Sang Aprabu Padmanaba | kumêpyur sungkawèng tyase | miyarsa ing aturira | mantri juru tampingan | de kang raka rawuhipun | sakapraboning ayuda ||

--- 168 ---

6. lan Kurawa tumut malih | punika sandeyanira | alon ing pangandikane | marang kang rayi Ngamarta | yayi prabu rakanta | ing Mandura mangke rawuh | sakapraboning ayuda ||

7. Kurawa binêkta malih | kados yèn angêmu duka | raka paduka rawuhe | kawula tilar ing karya | hèh sira Wrêkudara | sawadyanira dèn tambuh | nanging batin dèn prayitna ||

8. watêke rakanira ji | Mandura kalumuhana | kagetan cêpak nêpsune | ananging galihe malam | yèn nora linawanan | gêlis lilih nuli luluh | nêpsune nora tumêka ||

9. ingsun watara wus kêni | kamandakane Kurawa | sêrung sêrênge lakune | bala sakapraboning prang | mung sira bae Bima | dèn bisa ngunjara nêpsu | sapira gone dêduka ||

10. aja pisan kapiyarsi | têka guyunên kewala | sayêkti wurung nêpsune | miwah sira Gathutkaca | dèn eling wêkas ingwang | Wrêkudara sru gumuyu | iya aja walangdriya ||

11. sun karyane kuping tuli | môngsa ngong kêkilapana | Si Baladewa watêke | sang prabu malih ngandika | kulup Sômba dèn enggal | mapaga mring uwakamu | marang sajabaning kutha ||

12. lawan Si Arya Sêtyaki | laku lancaran kewala | hèh Udawa jaba kowe | dèn bisa mirapêt marang | wong Mandura Ngastina | ing sasolah bawanipun | têka ênêngna kewala ||

13. padha dèn tambuh dèn aris | wong Dwarawati Ngamarta | aja na kang karya kagèt | kagetan dhewe ya aja | manawa wong Mandura | lan Ngastina gawe saru | jarag dadining prakara ||

14. aja na sira langgani | lungguha padha misaha | kumpula kancane kabèh | wong Dwarawati Ngamarta | dadia siji wetan |

--- 169 ---

aja kongsi wowor sambu | kulon gone wong Mandura ||

15. lan Ngastina dadi siji | katri sandika wus mêdal | Sômba lan Wrêsniwirane | budhal tanna mawi bala | mung lawan upacara | Udawa parentah sampun | marang sagung pra dipatya ||

16. miwah sagunging prajurit | Dwarawati lan Ngamarta | ngumpul ngetan sawadyane | kilèn badhe panggenannya | wadyabala Mandura | lan Kurawa lamun rawuh | wau Radèn Gathutkaca ||

17. sampun utusan amangsit | mring wadyabala Ngamarta | Pamênang Pringgadanine | sadaya kine prayitna | wau Sri Padmanaba | wus mijil sangking kadhatun | lawan Prabu Yudhisthira ||

18. tan mawi parêkan cèthi | lênggah munggèng sitibêntar | kang ngampil upacarane | mung panakawan kewala | Wrêkudara tan têbah | nèng kering dènira lungguh | Nangkula Sadewa ngarsa ||

19. satriya ing Pringgadani | munggèng wurine kang rama | mangkana ing pamêthuke | Radèn Sômba Wrêsniwira | prapta jawining kitha | lan kang uwa sampun tundhuk | nêmbah alon aturira ||

20. jêng tuwan ngaturan aglis | manjing salêbêting kitha | rayi paduka kalihe | anganti nèng sitibêntar | sigra Sri Baladewa | ngatag ing balanira wus | gumuruh manjing jro kitha ||

21. kang munggèng ngarsanira ji | wadya Mandura sadaya | Kurawa nèng wuri kabèh | ing alun-alun wus prapta | Sang Prabu Padmanaba | mudhun sangking sitiluhur | miwah Prabu Yudhisthira ||

22. mêthuk munggèng pôncaniti | Sang Aprabu Baladewa | dipangganira kèndêle | anèng têpining taratag | têdhake tinampanan | mring kang rayi kalihipun | Sri Krêsna

--- 170 ---

lan Yudhisthira ||

23. nyandhak asta kanan kering | sarwi mèsêm aturira | Sang Prabu Padmanabane | suwawi tuwan lajênga | tumamèng jroning pura | ipe paduka pukulun | katri ngajêng-ajêng samya ||

24. Sri Baladewa lingnya ris | ya yayi mêngko kewala | lumêbu jroning kadhaton | sun arsa aso sadhela | linggihan anèng jaba | Narendra Krêsna umatur | suwawi mring sitibêntar ||

25. palênggahan wus miranti | nulya ris sami lumampah | sarwi anganthi astane | minggah marang sitibêntar | wau bala Mandura | lan Kurawa sadaya wus | nisih ngilèn barisira ||

26. dene sagung pra dipati | Mandura lawan Kurawa | pra santana sadayane | angglar munggèng pagêlaran | nisih datan woworan | sadaya winangsit sampun | mring Sang Prabu Baladewa ||

27. yèn ana rame jro puri | pra dipati pra santana | kabèh aja na têlangke | nundhês ing bala Pandhawa | marma sagung prawira | Mandura Ngastina sampun | prayitna sadayanira ||

28. nyandhing gêgamane sami | mangkana ing sitibêntar | sawusnya tata lênggahe | Sang Aprabu Padmanaba | matur sarwi ngrêrêpa | dhuh pukulun kakang prabu | dèn agung kang pangaksama ||

29. de kawula kumawani | anilar ing sasêmbahan | rayi paduka panggihe | wit sangking sruning pamêksa | jawata kalihira | sarta timbalan Hyang Guru | tan kenging yèn pinopoa ||

30. dene ta sampun nêtêpi | nalika dintên punika | wulan taun lan tanggale | panggihe Parta Sumbadra | ing jangji sampun môngsa | tôndha sangking dewadaru | wus mêkar

--- 171 ---

kalih sêkarnya ||

31. mila kawula nuruti | pamêksane Hyang Narada | Hyang Kamajaya adrênge | sêdya ngong yèn wus sampurna | pagihe ri paduka | kawula lan yayi prabu | Ngamarta lajêng kewala ||

32. mring Mandura bayangkari | ngaturkên rayi paduka | sakarsa amrih karamèn | lawan para ri sadaya | wontên nagri Mandura | botên sumêdya pukulun | yèn ngungkurna kadang tuwa ||

42. Pangkur

1. Sang Aprabu Baladewa | sru ngandika yayi aywa kuwatir | pan nora dadi tyas ingsun | sira tinggal ing karya | ing karamèn pagihe arinirèku | sok wusa padha raharja | dene praptaningsun iki ||

2. pan arsa angluwarana | kêkudangan ingsun kari sawiji | iya mring arinirèku | kang durung kalampahan | pan kalalèn marma nguni tan kawuwus | duk ingsun anèng pratapan | mangkene pangucap mami ||

3. ariningsun Si Sumbadra | nora laki dèn têmah nini-nini | yèn tan antuk satriya nung | ingkang kuwawa nôngga | ing tibane nênggala lugoraningsun | lah mara age wêtokna | Si Janaka ngarsa mami ||

4. sun tibanane nanggala | alugora lamun kêlar nadhahi | sayêkti kalamun jatu- | krama lan arinira | yèn tan kêlar katibakatiban pasthi yèn luluh | myang tugêl dening nanggala | sayêkti tan jatukrami ||

5. lan arinira Sumbadra | payo yayi wêtokna aglisKurang dua suku kata: payo yayi enggal wêtokna aglis | Si Janaka ngarsaningsun | Sang Prabu Padmanaba | duk miyarsa ngrêrêpa dènnya umatur | dhuh prabuku kadang ingwang | dununging sêmbah ngong yêkti ||

6. nadyan silih kêkudangan [kêkudanga...]

--- 172 ---

[...n] | yèn tan pantês pukulun dèn lampahi | bok sampun paduka wuwus | dede-dede pabênan | ingkang kadya ing karsa paduka wau | tinibanan alugora | kawula arsa udani ||

7. manungsa diyu rasêksa | tri buwana ingkang kêlar nadhahi | alugora tibanipun | sampun ingkang manungsa | nadyan dewa nadhahana yêkti lêbur | ing nanggala alugora | pamunahe wong sabumi ||

8. lah punapa lêpatira | pun Janaka gènipun anglampahi | ing karsa tuwan pukulun | myang ari Yudhisthira | iba-iba awrate myang elokipun | inggih pamundhut paduka | kang wus dhinawuhkên nguni ||

9. amundhut rata kêncana | kang pangirit turôngga rasêksa ji | sêkar mayang dewadaru | gôngsa kang munyèng tawang | mesa danu satus ingkang pancal panggung | kusir dewa patah dewa | myang pangarih widadari ||

10. apan dede marcapada | panggenane sadaya suranadi | sangking têmên-têmênipun | ari Nata Pandhawa | dènnya sami nglampahi karsanta prabu | jinurung dening jawata | sadaya sagêd dhatêngi ||

11. tan wontên kirang satunggal | ingkang angèl satêmah dados gampil | dhuh pukulun kakang prabu | sampun tuwan kageyan | andadoskên ing dêduka ingkang dudu | dhahar atur kumadaka | Kurawa datan sayêkti ||

12. Sang Aprabu Baladewa | sru ngandika yayi prabu tan kêni | pan wus kêkudangan ingsun | sanadyan silih dewa | angundurna ingsun nora nêdya mundur | lamun nora nuli prapta | Si Janaka ngarsa mami ||

13. iya namung lilanana | ingsun jujul lumêbu jroning puri | lamun ana kadangipun | murina nora lila | anglabuhi aja sira milu-milu | padha samêngko kewala | sabudine sun kêmbari ||

14. Wrêkudara duk miyarsa | gatgadèng tyas sêndhu dènnya nauri | hèh

--- 173 ---

apa ta lingirèku | Baladewa bok aja | sagon-ênggon muwus ingkang nora patut | sira ratu pinituwa | môngsa wania wak mami ||

15. anglawan mêksih satriya | dene praptaningsun ing Dwarawati | sarta lawan sukanipun | ingkang duwe nagara | amrih suka rukune sasanak patut | ngumpulkên balung kapisah | kabèh lan sakadang mami ||

16. nora bêbarang kêrêngan | mêngko sira nguthik-uthik miwiti | angogak-ogak wong ngantuk | gugah wong lagi nendra | prapta nêja bêbarang prang soroh amuk | lah iya sakarêpira | sapakolèh sun ladèni ||

17. kagyat Prabu Baladewa | duk miyarsa krodhanira tan sipi | kalih parêng adêgipun | gapyuk candhak-cinandhak | corok-caruk rok rukêt kang ngadhêp mawut | Sang Aprabu Yudhisthira | lan Sang Prabu Harimurti ||

18. gendholi samya ngrêrêpa | kinipatkên kontal kaplêsat têbih | kang aprang kalih wus riwut | tan kêna pinrêpêkan | okol suku pulêtan pêluk agêlut | wus kuwêl datan kêna wal | kakahan ungkih-ingungkih ||

19. udrêg dêdrêg drêg-udrêgan | kagulimpang gulung gantya kaguling | bangsal palênggahan rubuh | kambah ramening aprang | pra santana para putra sêdhih dulu | Sômba Nangkula Sadewa | nangis samya kuntrang-kantring ||

20. ya ta wau pagêlaran | pra dipati kagyat dènnya miyarsi | gumêrah ing sitiluhur | sarta lawan karuna | anggarjita Kurawa parêng dènnyambyuk | miwah wadya ing Mandura | bala Pandhawa nadhahi ||

21. gugup datan antuk papak | kasalêpak tumbak tindhih-tinindhih | kang para prawira caruk | rukêt sêbrak-sinêbrak | samya tandhing lawan sandhingira lungguh | asrang sêdhèting warastra | kadya udan sinêmèni ||

22. arame samya prang-pinrang | kang sawênèh ana jênggit-jinênggit | saênggèn-ênggèn [sa...]

--- 174 ---

[...ênggèn-ênggèn] gumuruh | tumpuk sêbrak-sinêbrak | pra dipati sadaya wus wuru riwut | uyêl ing prang rêbut papan | usrêgan pipit-pinipit ||

23. prajurit wus kathah pêjah | pra dipati wus kathah nandhang kanin | wau ta ing sitiluhur | kang aprang kalihira | samya rukêt kaguling gantya kagulung | acêngkah pokah-pinokah | putêran untir-inguntir ||

24. kadya cakraning gilingan | rame dêdêr-dinêdêr angidêri | wrêksa rug rêbah kabrubuh | bosah-basih bêlasah | Prabu Padmanaba sungkawa kalangkung | mulat kang aprang kalihnya | mrêpêki sru turirèki ||

25. dhuh kakang prabu emuta | yèn paduka wus tan kêna sinapih | sakarsa tuwan pukulun | nèng alun-alun jêmbar | amrih tutug ing aprang aliru pupuh | inggih lan pun Wrêkudara | singa tiwas angêmasi ||

26. tingkah paduka ing yuda | langkung nistha kadya dede narpati | ulêng lir maesa lawung | punika pagêlaran | pra dipati mulat tingkah paduka nut | wor suh patêmpuh ing aprang | wadya lit kathah ngêmasi ||

27. sangking botên antuk papan | kathah pêjah samya rowang pribadi | pra dipati kathah tatu | Sang Prabu Baladewa | lawan Wrêkudara lamat-lamat ngrungu | lingira Sri Padmanaba | èngêt ing tyas angunduraGuru lagu seharusnya: 8i, èngêt ing tyas angunduri ||

43. Durma

1. uwal parêng sumêbut kalih lumumpat | marang ing pôncaniti | nguwuh marang bala | kang mêksih rame aprang | miwah Prabu Harimurti | sampun utusan | nyapih ingkang ajurit ||

2. Sômba Wrêsniwira Nangkula Sadewa | miwah Sang Bimasiwi | mudhun pagêlaran | anyapih prange bala | piyak kadya dèn saringi | bala Pandhawa | ngumpul mangetan sami ||

3. wadyabala Kurawa lawan Mandura | ngumpunngumpul mangilèn malih | ingkang nandhang brana | kinumpulakên samya |

--- 175 ---

miwah ingkang angêmasi | wus ginotongan | mring wadya Dwarawati ||

4. ingkang samya kanin miwah ingkang pêjah | kinumpulakên sami | mring Patih Udawa | paseban kilèn wetan | sadaya wus dèn tarubi | kang pra dipatya | tata barise malih ||

5. tan kêna wor ing sajuru-jurunira | sagunging pra dipati | kidul wringin kêmbar | badhe papaning prangKurang satu suku kata: badhe papaning aprang | sadaya wus dèn rêsiki | mring Baladewa | pan sampun dèn saosi ||

6. palênggahan ngêdhangkrang munggèng dhêdhampar | aglar kang pra dipati | tuwin pra santana | Ngastina munggèng ngarsa | alugora datan têbih | Patih Pragota | kang ngampil munggèng kering ||

7. Wrêkudara ngadêg têkên gadanira | Gathutkaca tan têbih | munggèng ngarsa lawan | sagunging pra dipatya | wadyabala Dwarawati | wus kinèn misah | baris nèng pôncaniti ||

8. sitibêntar Sang Aprabu Padmanaba | lan Sri Darmaputra Ji | Nangkula Sadewa | Sômba lan Wrêsniwira | tan têbih munggèng ngarsa ji | samya prayitna | wau ingkang winarni ||

9. Prabu Baladewa lawan Wrêkudara | sawusnya aso sami | parêng dènnya nyandhak | gada lan alugora | mangsah manêngah wus panggih | ayun-ayunan | ing prang kadya tinandhing ||

10. samya dêdêg parusa rowa birawa | kalihe blengah kuning | sakêdhik kapara | agêng inggil Sang Bima | sêrêng gumriyêng netyandik | Sri Baladewa | ganasing solah kêsit ||

11. ulat galak nanging kêncêngira samya | tandang parêng dènnya mrih | ngabênakên gada | kalawan alugora | têmpuhe pan mubamubal gêni | kumantar-kantar | mumbul marang wiyati ||

12. gurnitaning gada lir gêlap swaranya | kaplêngên kang miyarsi | ilange dahana | Sang Prabu Baladewa | nibani alugora glis | malumpat indha

--- 176 ---

Wrêkudara tan kêni ||

13. alugora tuna tumibèng bantala | rug dhungkar bumi gunjing | Wrêkudara sigra | jangkah malês anggada | Sri Baladewa ngoncati | kêbat malumpat | gada gêng tibèng bumi ||

14. kadya bêlah bantala mangambak-ambak | Baladewa dyan gitik | Sena dyan malumpat | mingêr malês anggada | Baladewa dyan ngoncati | jangkah-jinangkah | ing gada silih-ungkih ||

15. rame dêdêr-dinêdêr môndra putêran | kobèt babit-binabit | tan ana kang cidra | kuwat awase samya | gantya jangkah anibani | gada lan dhêndha | tan ana kang kasilip ||

16. ukêl tindak panduke kang alugora | lan gada dènira mrih | mubêng liru papan | pur pupug parêng papag | papag-pinapag nutugi | samya kuwatnya | ngêtok kasuran sami ||

17. maras-maras wadya gung ingkang tumingal | solah bawaning jurit | Prabu Baladewa | lan Arya Wrêkudara | tibane pupuhnya kalih | lir kadya bêlah | orêg gonjing kang bumi ||

18. gonjang-ganjing jinjang Sang Sri Ôntaboga | renggong kang turanggèsthi | sajêg durung mulat | ing aprang kang mangkana | ngalun-alun Dwarawati | lêdhok ajurang | kambah ramening jurit ||

19. lir dhinudhuk katiban gada lugora | rug dhungkar ingkang bumi | lêbu mawalikan | malêdug ngampak-ampak | kasrêg drêsing angin-angin | bayu Sang Bima | sindhung-riwut gumêrit ||

20. dewa-dewa prasamya manadukara | ngudankên wangi-wangi | kumbang lumrèng tawang | liwrêran mamrih kêmbang | gumêr lir kadya ngrêrintih | ngrapu ngrêrêpa | mring kalih kang ajurit ||

21. cinarita apan kongsi tigang dina | ing sabên ari jurit | Prabu Baladewa | lan Arya Wrêkudara | lamun sayah mundur sami | marang taratag | aso manginum kalih ||

--- 177 ---

22. lamun sampun nginum mangsah parêng tandang | gêgaman datan salin | mung gada lugora | gantya nibani dhêndha | samya malumpat ngoncati | tan ana tadhah | mangkana kang winarni ||

23. sapraptaning prang wêkasan tigang dina | sèlèh gêgaman sami | Prabu Baladewa | lawan Sang Arya Sena | gapyuk rukêt ing ajurit | candhak-cinandhak | dugang-dinugang sami ||

24. rame cêngkah-cinêngkah pokah-pinokah | akahankakahan silih-ungkih | Prabu Baladewa | asring kasingsal kontal | apan kantun gêng ainggil | nanging kapara | kaduk wantêring jurit ||

25. duk samana sêdhêngnya dugang-dinugang | Sri Baladewa kêni | dinugang brug rêbah | tangi mêksa angrangsang | cinandhak sigra binanting | lajêng binuwang | kantêp tibane têbih ||

26. tangi ngunggut-unggut langkung krodhanira | ing prang nêdya mungkasi | nyandhak nênggalanya | pinusthi munggèng asta | murub laraping jêmparing | asru sêsumbar | hèh Bima ko dèn eling ||

27. tadhahana tibane nênggalaningwang | pamunahing sabumi | linêpaskêlinêpaskên sigra | lumarap kadya kilat | Sang Arya Sena nadhahi | kantêp jajanya | niba gumuling siti ||

28. Baladewa mulat ing Sang Bima niba | nyandhak alugoranira glisLebih dua suku kata: nyandhak lugora aglis | karsanya Sang Bima | dèn jur lan alugora | sumêngkut mangsah mrih gitik | sêdhêng mèh prapta | ing gèn Bima gumuling ||

29. Gathutkaca nyambêr sangking antariksa | ajloganjlog asru ngêjlogi | jajane kang uwa | dhinupak sru kalênggak | kapaguting suku kalih | niba kantaka | Gathutkaca nulya glis ||

30. ingkang rama binêkta mring dirgantara | Pragota aningali | gustinya kantaka | mungsuhe wus tan ana | sigra dènnya malajêngi | sagunging bala | samya gatgadèng jurit ||

31. pan kasaru wungu Prabu Baladewa | lawan kasaput wêngi | dadya

--- 178 ---

mundur samya | kang arsa mangsah yuda | sapih kasaput ing wêngi | kocapa ingkang | anèng wiyat lir pêksi ||

44. Dhandhanggula

1. Gathutkaca niyup mring sitinggil | ingkang rama pan mêksih kantaka | sinèlèhakên ngarsane | Sri Padmanaba dulu | gupuh ngrangkul sarwi ngusapi | padmawijaya mulya | gumregah dyan wungu | bêngkuh takon mungsuhira | Prabu Padmanaba gumujêng dènnya ngling | wis yayi aja-aja ||

2. ambanjurkên krodhanirèng jurit | wruhanira rakanta Mandura | lamun wus mêtu budine | tan ana kêlar mungsuh | tri buwana sayêkti tapis | tan ana kêlar nôngga | krodhaning prang pupuh | miwah sira Gathutkaca | nora kêlar nadhahi wakira kaki | lamun mêksih nanggala ||

3. ingsun dhewe kang golèkke tandhing | kabèh kèria nèng sitibêntar | sarwi gumujêng dêlinge | pan mêksih duwe ingsun | sêsimpênan prajurit luwih | mung kuwi kêlar nôngga | boboting prang pupuh | rakanira ing Mandura | kang para ri tan ana kang graitani | lingnya Narendra Krêsna ||

4. nora nyana kang badhe tinandhing | ing prang lawan Prabu Baladewa | yèn Sang Parta lan garwane | nyana lamun satuhu | anyimpêni prajurit luwih | Sang Prabu Padmanaba | wus manjing kadhatun | mangkana ingkang winarna | kang kêkuwu nèng taman Banoncinawi | satriya Dananjaya ||

5. anutugi pamanguning kang sih | kasok ing tyas sangking lamènira | dènnya anahên wirage | dèrèng kapadha kayun | kèh pakewuh ngalang-alangi | lami saya kalingan | pêpalang lumintu | kalunta katula-tula | Dananjaya mèh lalu sangking panganti | panggihe lan kang garwa ||

6. marma mangkya lir kadya punagi [pu...]

--- 179 ---

[...nagi] | marang garwa langkung ngêla-êla | kadya tan kêna sumèlèh | katali ing sih lulut | kumalata amagêrsari | maniwèng kêmbang-kêmbang | panjrah ing jinêmrum | pangudining gônda wida | pangrurahing rêratus jêbat kasturi | rarasing karasikan ||

7. datan wêgah malah angranuhi | pamilutanira jroning tilam | pamuluting sih lulute | tan lilih malah luluh | ing pangunahirèng mêmanis | mangkana sakalihan | kang lagya sih lulut | lênggah madyaning paningrat | Sêmar Bagong Larasati lan Sulastri | kang tansah munggèng ngarsa ||

8. angglar parêkan lan para cèthi | pan andangu ramening ayuda | Rarasati tur sêmbahe | tigang ari pukulun | dèrèng wontên kasor ing jurit | mêksih rame kewala | dènnya silih pupuh | enjing kawula umiyat | ingkang aprang sèlèh gêgamane sami | gada lan alugora ||

9. pan amangun ing prang rukêt malih | rame samya rok silih prabawa | kalih samya prakosane | raka paduka prabu | ing Ngamarta lan Dwarawati | sungkawa dènnya mulat | solahing prang pupuh | para putra pra santana | myang wadya gung sadaya prasamya sêdhih | nyapih datan kuwawa ||

10. dènnya sampun riwut ing ajurit | Dananjaya mèsêm angandika | apa kang dadi purwane | dadine aprang pupuh | Rarasati matur wotsari | kawula amiyarsa | rawuhe pukulun | raka paduka Mandura | anèng Dwarawati pan arsa ngluwari | inggih punaginira ||

11. kêkudanganipun duk ing nguni | inggih dhumatêng garwa paduka | satunggal ingkang kasupèn | sintên-sintên pukulun | kang kuwawi ing prang nadhahi | tibane alugora | lan nênggalanipun | sayêkti yèn jatukrama | inggih lawan garwa paduka jêng gusti | punika karsanira [karsani...]

--- 180 ---

[...ra] ||

12. paduka kang pinundhut tumuli | praptanipun wontên sitibêntar | nêdya dinadar lèlère | ing alugoranipun | myang nênggala tibanirèki | adrênging karsanira | tan kenging rinapu | raka paduka Pamênang | kang ngalangi dadya kabaranang kalih | gapyuk candhak-cinandhak ||

13. udrêg dêdrêg wontên ing sitinggil | bangsal rêbah taratag suh sirna | kandhih ing aprang rukête | raka paduka prabu | ing Ngamarta lan Dwarawati | gondholi tan kuwawa | nyapih karsanipun | kinipat samya kaplêsat | ngalun-alun sagunging kang pra dipati | Kurawa lan Mandura ||

14. pan sadaya sampusampun nandhang wangsit | amiyarsa rame sitibêntar | wus duga ing prang dadine | ambyuk parêng anubruk | marang bala Pandhawa sami | gugup para prawira | tan antuk gon tumpuk | worsuh mungsuh lawan rowang | kathah pêjah lan kathah kang nandhang kanin | dene sagêde piyak ||

15. kandhih ingkang rukêt nèng sitinggil | mudhun marang alun-alun samya | wadya gung sapih yudane | punika purwanipun | Dananjaya duk amiyarsi | ngungun jarêm ing driya | mring raka Sang Prabu | Mandura ing karsanira | sangêt ewahing galih nganyar-anyari | anut ing Kurawendra ||

16. ambêknya kang tuhu nguni-uni | budi kang wantah nora karenah | mangkya tan ana labête | nanging mêksih sinamun | rêngunira ing dalêm batin | tan kawistarèng nitya | kang garwa tumungkul | merang sadalêming driya | marang laki miyarsa karsanirèki | kang raka ing Mandura ||

17. Dananjaya uninga ing wadi | yèn kang garwa sungkawa ing driya | tumon kang raka karsane | kang garwa dyan rinangkul | sah ingaras awanti-wanti | dhuh nimas jiwaningwang | kang sawang sitèngsu | aywa sira rasa-rasa | ing karsane kang saru rakanira ji | Sri Bupati Mandura ||

18. payo yayi padha dèn lakoni | lah ing ngêndi gon ingsun [ingsu...]

--- 181 ---

[...n] suminggah | lamun wus dadi karsane | mung sira mirah ingsun | aywa kongsi sungkawèng galih | lêbura wor lan kisma | dèn atêmah bubug | sarambut datan suminggah | ing karsane rakanira sri bupati | sun lakoni kewala ||

19. sang kusuma sêrêt turirèki | yèn makatên ing karsa paduka | suwawi pêthukna age | yudane kakang prabu | lamun tuhu asih ing dasih | dene lamun paduka | kasambut prang pupuh | kawula yêktining bela | mring paduka sayêkti lamun tumuli | kawula suduk jiwa ||

20. prasêtyèngong ing paduka yêkti | datan asih ing kadang sikara | yèn paduka nutut bae | namung ngêsrahkên lampus | botên arsa lumawan jurit | kawula lilanana | dhingini punkulunpukulun | ing samangke suduk jiwa | Dananjaya miyarsa tyas lilir jinait | sinambut ingkang garwa ||

21. linênggahkên nèng pangkonira ris | sarwi rinungrum ingaras-aras | dhuh mirah jiwèngong anggèr | sampun age anglampus | paran baya solah ngong kari | suka andhinginana | mirah dasihipun | aywa ta dadi tyasira | yèn sun timbang kusuma warnanirèki | lan boting alugora ||

22. mung sasada ing pangrasa mami | nanging gusti ingsun tan anêdya | yèn ngladènana yudane | rakanira sang prabu | sakarsane mring awak mami | sagung cèthi parêkan | suka dènnya dulu | mring gustine kalihira | pasamuan siniwi ing para cèthi | dènira sih-sinihan ||

23. wus tan ana ingkang dèn lingsêmi | anggung angaras marang kang garwa | liniling munggèng pangkone | Sêmar Bagong gumuyu | muwus marang Kèn Rarasati | saiki ingsun duga | yèn ana wong agung | giyuhing galih kewuhan | buwang kadang ngukup ipe nora bêcik | arsa angukup kadang ||

24. buwang ipe iya nora bêcik | pupusane têka marang garwa |

--- 182 ---

iya kênthêle galihe | karone kang prang pupuh | iya nora nganggo pinikir | gumêr sagung pawongan | mangkana kasaru | rawuhe sri naranata | Dananjaya lan garwa kagyakagyat ningali | sigra dènnya tumêdhak ||

25. pan amêthuk rawuhe raka ji | sampun tundhuk mêndhak munggèng ngarsa | nêmbah cinandhak astane | kinanthi kalihipun | binêkta mring madya botrawi | wus tata dènnya lênggah | Sang Parta tumungkul | lan kang garwa munggèng ngarsa | Nata Krêsna antyarsanira ningali | mring kang rayi kalihnya ||

26. sarwi gumujêng dènira angling | hèh ki ipe kayaparan sira | têka pijêr dhuwêl bae | apa ta nora ngrungu | ramening prang ing tigang ari | ngalun-alun gêmpuran | têka nora mungup | pan ing mêngko rakanira | ing Pamênang yayi wus kasor ing jurit | tiniban ing nênggala ||

27. nora pasah nanging ing jro kanin | pan mèh bae pinindho lugora | Si Gathutkaca kêbate | sangking wiyat mangrêbut | pan ginawa mring ngarsa mami | prapta mêksih kantaka | anèng sitiluhur | rakanira ing Mandura | ing krodhane wus tan kêna dèn sayuti | kaya-kaya wus tega ||

28. iya marang patinira yayi | kêna kamandakane Kurawa | Patih Sêngkuni gunane | dènnya karya piadu | pan ing mêngko rakanira ji | Mandura datan liya | iya kang jinaluk | yayi namung praptanira | nèng ngarsane pan kinarya pasanggiri | ngluwari kêkudangan ||

29. lamun sira kêlar anadhahi | ing tibane nanggala lugora | sayêkti tulus dhaupe | lawan garwanirèku | lamun nora kêlar nadhahi | sayêkti wurung krama | sida dadi bubuk | ya iku sira piliha | apa pasrah garwa apa anadhahi | nanggala alugora ||

30. Dananjaya umatur wotsari | pan kawula pukulun sumôngga | ing sakarsa paduka ngrèh | nadyan tumêkèng lampus | ing sakarsa paduka aji | sarambut tan suminggah |

--- 183 ---

dèn atêmah lêbur | gumujêng Narendra Krêsna | lah wis yayi aja nanggulang ing jurit | bêcik padha mêtua ||

45. Mijil

1. lumakua ing sawêngi iki | marêka karongron | marang rakanira Mandurane | angêsrahna ing pati lan urip | lan garwanirèki | ngrungkêbana suku ||

2. aywa sira age mêntas yayi | sangking pada karo | lamun durung lilih ing dukane | tangisana lan garwanirèki | rakanira aji | Mandura yèn dulu ||

3. iya yayi mring sira pribadi | marêk sakarongron | miwah lamun amiyarsa dhewe | marang tangise garwanirèki | sapiraa yayi | ing dêdukanipun ||

4. sayêktine kabèh tanpa dadi | larut ing tyas lorot | marang sira yayi dêdukane | apa dadak yayi sira pangling | watêkaning nguni | rakanira prabu ||

5. lah wis mara mangkata dèn aglis | aywa ta kadangon | langkung awrat sang dyah ing batine | nanging kapêksa jrih ing raka ji | dadya nut ing laki | nêmbah sarêng mundur ||

6. mung Sulastri lawan Rarasati | kapat Sêmar Bagong | kang umiring marang ing gustine | pêjah gêsang tan anêdya kari | parêkan lan cèthi | sadaya pan kantun ||

7. sapraptane jawi tamansari | kang garwa pinondhong | manjing barisane Mandurane | datan ana wadya kang udani | kunêng kang winarni | nênggih sang aprabu ||

8. ing Mandura duk lagya alinggih | madyaning pakuwon | Patih Pragota lan Prabawane | ingkang tansah munggèng ing ngarsa ji | aglar para mantri | munggèng ing têtarub ||

9. miwah sagunging para prajurit | prasamya mirantos | tan atêbih lawan gêgamane | mulat lamun gustinira mêksih | krodhaning ajurit | muka sumung-sumung ||

10. jajanya

--- 184 ---

bang kadya wora-wari | riwene dêrojos | netra ringas galake tingale | agung kumêjot padoning lathi | alugora mêksih | sinandhing alungguh ||

11. sri bupati angandika wêngis | Pragota sira non | sapa ngrêbut Si Bima rubuhe | arsa sun jur alugora mami | nulya na jog sangking | ngawiyat mangrêbut ||

12. sarya dhupak sru ing jaja mami | sumaput kang panon | sapiraa tyas ingsun cuwane | dene dahat nambuh ing ajurit | Pragota turnya ris | sangking doh kadulu ||

13. inggih putra tuwan Pringgadani | sangking wiyat anjog | Prabu DaladêwaPrabu Baladewa sru dêlinge | lah antinên ta ing benjing enjing | rasakna tyas mami | tibane takamu ||

14. padha mulata marang wiyati | lamun ana katon | nadyan luhur mega panggonane | sun tibanane nanggala mami | pêpèdhêp si anjing | ing prang sok anambuh ||

15. besuk esuk Pragota yèn mêksih | yayi prabu wangkot | Si Janaka sun jaluk tan awèh | sun antêbi alugora mami | mêksa dèn kukuhi | Pragota ywa tanggung ||

16. ênggon ingsun ngarêpkên ing jurit | tan wruh kadang anom | kudu asih marang Pandhawane | kabèh wadyabala Dwarawati | yèn kontap ing jurit | gêmpurên ing besuk ||

17. Kurawa dèn samêkta kang enjing | sun nêdya rarêmpon | kyana patih sandika ature | dhuh pukulun kawula tur uning | duk ing wingi ratri | abdi ta pukulun ||

18. pun Udawa kawula takèni | tuhuning pawartos | yèn Kurawa tan tuhu ature | ngakên binegal wontên wanadri | mring wong Pringgadani | ngrêbat mesa danu ||

19. miwah [mi...]

--- 185 ---

[...wah] mring arinta Jadhipati | Kurawa pan goroh | sayêktine kang begal dhèwèke | dene arinta ing Jodhipati | mring Singgêla nagri | ratune tut pungkur ||

20. ingkang darbe rata kêncana di | Bisawarna Katong | sawadyane umiring pangantèn | pan makotên yêktine kang warti | sang prabu ling wêngis | buh aja kawuwus ||

21. goroh têmên wus nora sun pikir | samêngko kang katon | ing tyas ingsun mung Si Sena bae | Si Janaka lan Si Bimasiwi | yèn durung kapusthi | dening astaningsun ||

22. durung lêga rasaning tyas mami | suka mati awor | lan Pandhawa ing sawêngi kiye | yèn ajaa sun eman ningali | marang wadya mami | prang wêngi yèn worsuh ||

23. sayêktine yèn sawêngi iki | sun jur jro kadhaton | nora ketung mring kadang rusake | Patih Pragota tumungkul ajrih | myat dukane gusti | tingale kumukus ||

24. dèrèng dugi ngandika sang aji | kagyat kang dumrojog | Dananjaya kalawan garwane | lajêng sumukêmsumungkêm nèng pada kalih | kagyat ingkang sami | munggèng ngarsanipun ||

25. Pragota lan Prabawa ningali | malompong andongong | mulat ing sang karoron tingkahe | dene mêntas samya dèn rasani | ingajab sayêkti | Parta praptanipun ||

26. mangkya têmah amara pribadi | sarta sakaroron | ragi maras Pragota ing tyase | bokmanawa gustinira mêksih | mring Radèn Prêmadi | nênggih krodhanipun ||

27. ya ta wau kang nungkêmi kalih | waspanya drês miyos | sang kusuma wor tangis ature | adhuh kakang jêng sri narapati | pêjahana mami | yèn paduka sampun ||

--- 186 ---

28. bosên mulat marang kadang èstri | gung dadi lêlakon | dahan papa druhaka lawase | urip datan sama lan dumadi | andina gung dadi | dêdalaning dudu ||

29. rare praptèng diwasa tan mari | lêng tumêkèng layon | pangêluke nguni sabên mêlèk | mêksih cilik gung dèn ulik-ulik | suthik dèn thik-uthik | mênthok gung thinuthuk ||

30. durung panggih gung dèn ungkih-ungkih | datan kêna bakoh | yèn ajaa kukuh pan wus kungkèh | praptaning don wus kalakon panggih | têmahane manggih | bêbaya binubuh ||

31. ubayane têka bêbayani | pakewuhe wuwoh | sapa bisa nglakoni karsane | lêhêng pêpêt cupêtên tumuli | raganingsun iki | aywa wèt tumuwuh ||

32. sang aprabu tyase lir jinait | myarsa tur sang sinom | sirna kadya sinapon dukane | kêrasèng tyas duk papane nguni | Rahadyan Prêmadi | kathah dananipun ||

46. Asmaradana

1. lawan ature Ka PatihKi Patih | Pragota ingkang ginagas | Kurawa pantês cidrane | nora satuhu turira | rumôngsa kang sarira | kaganasên krodhanipun | mring ari Nata Pandhawa ||

2. nora nganggo dèn saringi | wêwadulirewêwadulirèng Kurawa | pantês dora lan tuhune | nanging sinamun ing netya | datan kongsi katara | yèn wus lilih dukanipun | kadya mêksih krodhanira ||

3. asêrung sêrêng dènnya ngling | garap sarwi gigid waja | iki katêkan tyas ingong | dene wus sun ajap-ajap | Janaka praptanira | nora susah raganingsun | mangrurah sajroning pura ||

4. mamrih ngluwari punagi | lugora tiba ing sira | munyuk-munyuk prapta dhewe [dhe...]

--- 187 ---

[...we] | Pragota kene pêrakna | yèku lugoraningwang | iki sun dadènedadèkne bubuk | aja wèt kadêlêng netra ||

5. sang kusuma miyarsa jrit | gapyuk angrangkul mring priya | sinungkêman pungkurane | sarya sru dènnya karuna | dawêg kakang dèn inggal | jurên parêng lawan ingsun | ywa kongsi sulaya dina ||

6. dene ta kapati-pati | kakang prabu duka dika | wong iki apa dosane | arsa dèn jur alugora | dene pamundhut dika | sadaya tinêkan sampun | tan wontên kirang satunggal ||

7. punapa dosane naming | dumèh panggih lan kawula | dèn patènana bênêre | inggih kawula kewala | ingkang andamêandamêl dosa | dene kula dadak purun | nglampahi karsa paduka ||

8. miwah kudanganirèki | jêng rama prabu kang swarga | pinacang sangkane rare | kongsi praptane diwasa | dhèwèke sok amêksa | dèn lakoni dadi luput | lah ta dawêg patènana ||

9. kula andhêmi pribadi | jurên ing alugoranta | sampun anggêgawa ngakèh | wong punika datan dosa | kakang prabu mring dika | jurên dèn atêmah bubuk | inggih kawula kewala ||

10. Rarasati myang Sulastri | nèng ngarsa samya karuna | Sêmar Bagong anggêlolo | Pragota lawan Prabawa | samya tumut karuna | kadya sinêndhal tyasipun | Sang Aprabu Baladewa ||

11. miyarsa sambating ari | kalihe sinambut sigra | linênggahakên pangkone | Arjuna nèng pupu kanan | Sumbadra pupu kiwa | ingarasan kalihipun | sarwi ris dènnya ngandika ||

12. dadi sira dhêmên yayi | iya marang Si Janaka | dene kapati tan awèh | ingsun jur ing alugora | matura kang bêlaka | sang rêtna nêmbah umatur | botên asih nanging trêsna ||

13. sang prabu gumujêng bêlik [bê...]

--- 188 ---

[...lik] | sarya sru dènnya ngandika | hèh Janaka sira priye | apa dhêmên ariningwang | Arjuna matur nêmbah | pan inggih rêmên pukulun | inggih asih inggih trêsna ||

14. latah-latah sri bupati | sarya sru dènnya ngandika | Pragota sawangên kiye | apa pantês apa ora | gustimu karo pisan | lungguh anèng pangkon ingsun | Patih Pragota tur sêmbah ||

15. sarwi gumuyu turnèki | gusti langkung pantêsira | rayi paduka kalihe | kadyekadya lintang wor ing wulan | wontên pangkon paduka | tuhu kalihe piturun | sangking ngendra ngariloka ||

16. Rarasati lan Sulastri | tumungkul gumujêng samya | suka mulat ing gustine | Sêmar Bagong cikrak-cikrak | dene sèwu tan nyana | dukanira sang aprabu | yèn mangkono dadinira ||

17. sang prabu ngandika aris | lah ta wis yayi muliha | matura ing yayi katong | yèn wus lilih krodhaningwang | yèn suwe nora prapta | sayêktine yayi prabu | bangêt gone ngarsa-arsa ||

18. gawe sumalange galih | sun nusul enjang kewala | sang rêtna nêmbah ature | kawula sangêt lênggana | yèn tan sarêng paduka | suka gumujêng sang prabu | bocah iki mêksih maras ||

19. ya payo barêng lan mami | hèh Pragota budhalêna | kancamu mundura kabèh | ngumpula bala Pandhawa | aja sira wêwarta | marang wong Ngastina iku | dimène kagèt kewala ||

20. patih sandika turnèki | sang prabu sigra tumêdhak | kang rayi kalih pinondhong | datan sinungan lumampah | suka kang samya mulat | Ki Patih Pragota sampun | budhalakên barisira ||

21. ngumpul ngetan dadi siji | sagunging bala Kurawa | dupi amiyarsa gègèr | gugup samya kuthetheran | budhal tunjang-tinunjang | lumayu arêbut dhucung | nanging lêstari kewala ||

22. tan ana ingkang dahwèni [dahwè...]

--- 189 ---

[...ni] | mangkana Sri Padmanaba | lan kang rayi Ngamartane | mêthuk têpining taratag | myang sagung para putra | Prabu Baladewa dulu | sigra kang anèng êmbanan ||

23. sinèlèhakên aririh | kinanthi astane samya | suka kang tumingal kabèh | Sang Aprabu Padmanaba | lan Prabu Yudhisthira | samya mèsêm tundhukipun | ngrêrêpa ngaturi samya ||

24. lajêng tumamèng jro puri | sigra laju lampahira | manjing sajroning kadhaton | pramèswari mêthuk samya | mring kang raka Mandura | katiga mangraup suku | langkung sami sukanira ||

25. rinêngga sukaning galih | Sang Aprabu Baladewa | mring para ri sadayane | karamèn sajroning pura | siyang dalu drawina | ingkang raka datan sinung | sare nèng pakuwonira ||

26. saingga kadya punagi | kang para ri sadayanya | dènnya ngladosi karsane | Sang Aprabu Baladewa | sinungsung sasukanya | miwah ing jawi gumuruh | wadyabala ing Mandura ||

27. sarta wadya Dwarawati | tuwin wadya ing Ngamarta | pra dipati sadayane | suka samya nutug suka | anèng ing pagêlaran | Ki Patih Udawa bikut | sakancane pra dipatya ||

28. dènnya sami nglêladosi | ing tamu amrih sukanya | lumintu pasugatane | kunêng wau kang winarna | mantri tampingan prapta | sangking lèr myang sangking kidul | samya ngaturi uninga ||

29. yèn wontên dêdamêl prapti | kang sangking kidul barisnya | yêksendra Garbarucine | nama Prabu Sindhunggarba | gung luhur lir prabawaprabata | tanpa wilis wadyanipun | baris sakiduling kitha ||

30. ingkang sangking lèr nagari | narpati ing Ngambarmuka | kadya samodra balane | Sang Aprabu Kaladênta | gagah prakosa ing prang | wus katur marang sang prabu | ature mantri tampingan ||

31. Sang Aprabu Harimurti | tur uninga mring kang raka | Sri Bupati Mandurane | animbali para putra | myang sagung pra santana | pra dipati sadaya wus | manjing jro pura andurma ||

--- 190 ---

47. Durma

1. Prabu Baladewa Prabu Padmanaba | myang Sang Yudhisthira Ji | Arya Wrêkudara | munggèng kiringing raka | Nangkula Sadewa ngarsi | Sêtyaki Sômba | miwah Sang Bimasiwi ||

2. Pragota lan Prabawa miwah Udawa | sampun munggèng ngarsa ji | myang Andakawana | pêpatih ing Ngamarta | pêpatih ing Jodhipati | Baratkatiga | angglar munggèng ngarsa ji ||

3. pêpatih ing Madukara Dyan Sucitra | putra raja ing Pêthi | Prabu Baladewa | asru dènnya ngandika | yayi Prabu Dwarawati | paran karsanta | warna ro mungsuh iki ||

4. ingkang kidul ditya ingkang lor manungsa | Sang Prabu Harimurti | alon aturira | sumôngga ing paduka | Sri Baladewa sru angling | hèh Wrêkudara | sira ingsun bubuhi ||

5. mungsuh ditya iya lan Si Gathutkaca | mungsuh ingkang lor mami | lan Si Wrêsniwira | yayi prabu kalihnya | dèn enak anèng jro puri | lan pangantènnya | aja amilu jurit ||

6. mungna ingsun iya lan Si Wrêkudara | kaya-kaya nguwisi | Nangkula Sadewa | Sômba padha kariya | atunggu ing yayi aji | anèng jro pura | Wrêkudara sru angling ||

7. yèn mangkono payo aja kalayatan | budhal sadina iki | Prabu Baladewa | akèn nêmbang têngara | Pragota lan Prabawa glis | myang Wrêsniwira | lan sagung pra dipati ||

8. mêdal jawi prasamya anata bala | miwah Sang Bimasiwi | wus samya samêkta | Sang Prabu Baladewa | lan Wrêkudara wus mijil | sangking jro pura | obah sagunging baris ||

9. sarêng nêmbang têngara sarêng budhalnya | wong agung Jodhipati | lawan ingkang putra | ngidul sabalanira | gumrêgut lampahing baris | Sri Baladewa | lawan Arya Sêtyaki ||

10. budhal ngalèr lan sawadyabalanira | wau ta kang winarni | lampahe Sang Sena | kang ngidul sawadyanya | lan [la...]

--- 191 ---

[...n] kang putra Pringgadani | lampahnya prapta | barisan Garbaruci ||

11. gunging ditya saingga samodra bêna | balabar tanpa têpi | Radyan Wrêkudara | asru ngandikèng putra | hèh Gathutkaca dèn aglis | sabalanira | ing prang nacaka dhingin ||

12. padha buta sun tontone yudanira | akèh mungsuhirèki | lawan balanira | tikêl sapuluh ana | dèn prayitna ing ajurit | mêngko yèn sayah | ya kulup sun tulungi ||

13. Gathutkaca tur sêmbah sigra umangsah | sabalanya tan kari | nunjang ing ayuda | gustine munggèng ngarsa | tadhah ditya Garbaruci | kuwêling aprang | rame rok silih-ungkih ||

14. sami ditya sarukcaruk rok cakra candrasa | nênggala palu piling | musala lugora | limpung lori trisula | dhêndha gandhi kalawahi | têmpuh ibêgan | wil bala Pringgadani ||

15. amung kalih èwu nanging pêpilihan | gêgalan wus ingulig | marang gustinira | samya têguh wêntala | tandhing jitus datan bali | rampak angidak | mungsuh ambyuk ngêbyuki ||

16. Radèn Wrêkudara guguk gujêngira | têkên gadanirèki | lan sawadyanira | sadaya têkên gada | dhêdhêg dèrèng dèn lilani | têtulung ing prang | wusnya dangu sru angling ||

17. hèh ta payo iki wus sêdhênge bocah | têtulung ing ajurit | iku gustinira | sabalane mèh sayah | wus akèh dènnya matèni | kaya yèn ora | katawur ing ajurit ||

18. buta Pringgadani rong èwu katara | busana sarwa rukmi | lan gundhul sadaya | saparane katara | sandika ature sami | sarêng umangsah | numbuk nunjang ing jurit ||

19. Wrêkudara mangambul ing gadanira | sawadyanira sami | kadya mong sayuta | galak tumon mangsanya | kang kaparak tumpês tapis | dening Sang Sena | balanya golong pipispipit (dan di tempat lain). ||

20. tanpa rungyan panggroning ditya kapranan | bruk tibane kang bindi | kêpruking lugora | lir giri gara-gara | gora

--- 192 ---

rèh kagiri-giri | goraning swara | gumuruh gêgirisi ||

21. kunêng ingkang rame prang sakidul kitha | wong agung Jodhipati | lawan ingkang putra | Rahadèn Gathutkaca | mêngsah ditya Garbaruci | gantya kocapa | kang baris lor nagari ||

22. Prabu Baladewa lawan Wrêsniwira | sawadyanya wus prapti | gèn barisanira | Sang Prabu Ngambarmuka | lajêng campuh ing ajurit | Sri Baladewa | ngungkurkên pra dipati ||

48. Pangkur

1. lajêng ngawaki ngayuda | ngikal alugora nèng luhur èsthi | puspadênta wuru ngamuk | Pragota lan Prabawa | parêng ngamuk prajurit Mandura namung | kawan èwu kang binêkta | marang nagri Dwarawati ||

2. nanging samya pêpilihan | dene wadyanira kang pra dipati | myang patih kêkalihipun | tigang èwu kathahnya | têtêp wadya ing Mandura pitung èwu | dene Radyan Wrêsniwira | mung bêkta sèwu prajurit ||

3. parêng anunjang ayuda | wadyabala Ngambarmuka nadhahi | parêng samya suranipun | prajurit Ngambarmuka | anèng sabrang sabên prang asoroh amuk | nate tinandhing sumêngka | pan ing mangke angêrobi ||

4. marma nêmpuh nêdya ngidak | ngilês ing prang wasana dèn dhingini | nêdya muk wêkasan kamuk | rame prang lêng-ulêngan | silih palu nênggala trisula limpung | caruk rok cakra candrasa | papak dhêndha gada bindi ||

5. ukêl samoga lugora | ulêng piling dêdêran pugal lori | kèh prawira liru têmbung | rame rêpak-rinêpak | anduk dinuk papagan pupuh-pinupuh | ana kang buwang gêgaman | ruk rukêtirèng ajurit ||

6. kakahan pokah-pinokah | okol cêngkah rame ungkih-ingungkih | dugangan dêngkung-dinêngkung | ana sêndhal-sinêndhal | okol gêlut pulêtan pêluk-pinêluk | sepakan dhupak-dhinupak | ana kang banting-binanting [banting-...]

--- 193 ---

[...binanting] ||

7. sri bupati ing Mandura | pamukira anut bêdhating èsthi | puspadênta ngêbyak numbuk | akèh prawira rêbah | kèlês tinut ing alugora jur mumur | Pragota lawan Prabawa | kalih samya ngundha bindi ||

8. nèng ngarsane gustinira | mobat-mabit ngiwa nêngên mêmati | myang sagung punggawanipun | ing Mandura lir singa | sayuta mrih mamôngsa pamuke liwung | miwah Arya Wrêsniwira | pangamuke golong pipis ||

9. lan sèwu prajuritira | kang kaarsa mungsuhe tumpês tapis | kang panggah-panggah kabrubuh | bosah-basih bêlasah | gègèr bala Ngambarmuka ing prang ngêlun | kalulun kang pra dipatya | bêngganging mungsuhirèki ||

10. mangkana duk katupiksa | Prabu Kaladênta krodha tan sipi | dene wadyane kèh lampus | mundur kasrêg ing aprang | pra dipati kaluluning bala ngêlun | pamuking mungsuh katingal | kadya banthèng tawan kanin ||

11. jujur banjur ing ayuda | sang aprabu krodha ngawaki jurit | nrêgakên dipangganipun | aran pun kalawrêga | dhase putih rong dipôngga agêngipun | sami lan pun puspadênta | sami bêg idhêping jalmi ||

12. kang nitih dhapur sêmbada | ngikal limpung ngarak-arak ngajrihi | kumrêtêg pangayapipun | prajurit jro sadaya | kawan èwu andêling prang kinarya muk | sakawan punggawanira | gangsal lawan kyana patih ||

13. sabalane dèrèng aprang | pan rumêksa anèng wurining gusti | pangayape kawan èwu | para mantri prawira | Kyana Patih Kaladaru duk andulu | miwah punggawa sakawan | gustine ngawaki jurit ||

14. gugup sarêng dènnya mangsah | sabalane kumrutug rêbut dhingin | ingkang wus lumajar wau | sadaya wangsul samya | nêmpuh ing prang anglancangi gustinipun | wadyabala ing Mandura | lan Dwarawati nadhahi ||

15. bangun malih kang ayuda | pra dipati samya ngantêb ing jurit |

--- 194 ---

luwih sangking kang wus mau | ramening prang ibêkan | ingkang para prawira wus wuru marus | ana kang gada-ginada | sawênèh bindi-binindi ||

16. ana kang dhêndha-dhinêndha | kang sawênèh rame gandhi-ginandhi | ana kang limpung-linimpung | badhama-binadhama | kang sawênèh cakra-cinakra acaruk | rok nanggala lan trisula | palu-pinalu mapiling ||

17. tan wus ramening ayuda | mungsuh rowang wus kathah kang ngêmasi | Kyana Patih Kaladaru | campuh prang lan Pragota | rame dêdêr dinêdêr pupuh-pinupuh | Pragota sor titihing prang | kuntal binabit ing bindi ||

18. kantaka gumuling kisma | Radèn Wrêsniwira krodha ningali | sigra mlumpat sarwi mupuh | Kaladaru katiban | ing gada gêng angganira rêmak rêmpu | Prabu Kaladênta mulat | pêjahe rêkyana patih ||

19. krodha mêlak dipangganya | Wrêsniwira umangsah mamrimamrih gitik | pinapag sinawat limpung | katut têbih tibanya | mung sakêdhap sumaput anulya wungu | krodha nyandhak gadanira | arsa mangsah dèn lancangi ||

20. mring raka Prabu Mandura | sru dènnya ngling yayi mênênga dhingin | pan iki dudu tandhingmu | mungsuh lan ratu sabrang | sêdhêng lawan tandhing ingsun aprang pupuh | sigra Prabu Baladewa | mêlak dipôngga mrêpêki ||

21. wus panggih ayun-ayunan | lir tinimbang kalih kang aprang tandhing | samya munggèng dipôngga gung | samya dêdêg parusa | namung sanès ulêse kang aprang pupuh | sang prabu ing Ngambarmuka | ulês cêmêng lir minangsi ||

22. lan dipangganya dhas pêthak | Prabu Baladewa ulêse putih | pêthak sadipangganipun | sagunging pra dipatya | mungsuh rowang kang samya mêksih prang pupuh | lor kidul kulon lan wetan [weta...]

--- 195 ---

[...n] | kèndêl samansamya nêningali ||

23. ing yudane ratunira | lir sinapih wadya kang sami jurit | dhasar sangêt sayahipun | tata malih barisnya | kapang têpung nèng wuri prayitnèng kewuh | wau kang ayun-ayunan | Sri Kaladênta sru angling ||

24. hèh mungsuh aranmu sapa | kuning putih trus gajahira putih | dhapurmu ganggas apatut | pantês wangun prawira | angakua mumpung sira durung lampus | aja mati tanpa aran | Sri Baladewa nauri ||

25. hèh mungsuh ywa tambuh sira | yèki Ratu Mandura kang bêbisik | Sri Baladewa dibya nung | lah sira iku sapa | kulit irêng dhapurmu gagah apatut | aja mati tanpa aran | nunggang gajah dhase putih ||

26. Kaladênta duk miyarsa | krodha mêmpêng asru dènnya nauri | hèh kalingane sirèku | ratune wong Mandura | ingkang nampik ing nguni panglamaripun | ingkang sira ajap-ajap | iyèki warnanirèki ||

27. ratu gung ing Ngambarmuka | Prabu Kaladênta ingkang linuwih | môndra prakosa dibya nung | ing aprang tanpa lawan | suka Prabu Baladewa lingira sru | iya dhasar ingsun ajap | aja na munduring jurit ||

49. Durma

1. pan wus sêdhêng têtandhingan ing ayuda | sira kalawan mami | tan ana kuciwa | padha ratu gêgala | aja na kang nguciwani | aprang lan ingwang | dèn padha ngungsi pati ||

2. Prabu Kaladênta sugal wuwusira | ya payo padha bêcik | kaya nora cuwa | sira aprang lan ingwang | sigra parêng ngêtap kalih | titihanira | gapyuk têmpuh ing jurit ||

3. adu kumba ngêmprèt têlale pulêtan | gadhing sakawan sami | nusup ingandhêman | kuwêl nora kêna wal | gadhing kancing sami gadhing | udrêg-udrêgan | dhosok-dhinosok sami ||

4. liman kalih prasamya idhêping jalma | tate binêkta jurit |

--- 196 ---

marma tingkahing prang | tan pae lan manungsa | dènnya sami silih-ungkih | kakah-kakahan | kalih bakuh tan kungkih ||

5. udrêg-dêdrêg mubêng kobêng liru papan | dêdêr-dinêdêr sami | rok môndra putêran | kang nitih kalihira | pupuh-pinupuh têmpuhing | gada lugora | pur pupug papag sami ||

6. mijil agni murub swaranya lir gêlap | kaplêngên kang miyarsi | dipôngga kawratan | kapadal ing panunggang | kalihe dhêkêm samya jrit | mêksih dèrèng wal | adu gadhing lir kancing ||

7. mêksih pêluk têlale kuwêl pulêtan | myang kalih kang anitih | mêksih dèrèng owah | munggèng luhur dipôngga | Sri Baladewa sru angling | hèh Kaladênta | lah payo lèrèn dhingin ||

8. mêngko yèn wus padha aso mari sayah | iya lêkas prang maning | lawan iki gajah | dhêkêm wus bangêt sayah | lan gajahira dhas putih | jênênge sapa | idhêp basaning jalmi ||

9. lan gêdhene wus padha lan gajah ingwang | mung kacèk ulês putih | pakanane apa | miwah inumanira | Sri Kaladênta nauri | si kalawêrga | arane gajah mami ||

10. pakanane sêga wuduk sabên dina | tadhahe sun pancèni | têlung puluh godhak | jênèwêr inumannya | patang kêlèr sabên ari | Sri Baladewa | gumuyu dènira ngling ||

11. nora pira lamun mangkono kewala | pan durung animbangi | lawan gajah ingwang | pan patang puluh godhag | tadhahe sêga kabuli | ing sadinanya | inumane brêduwin ||

12. pan sapuluh dhosin tur barduwin kunyak | sigra parêng ngabani | ing dipangganira | agro parêng adêgnya | dêdrê udrêg silih-ungkih | okoling ungkal | dhosok-dhinosok sami ||

13. ingkang nitih prasamya dhêndha-dhinêndha | dêdrê-dinêdrê sami | ing gada lugora | pur pupug [pu...]

--- 197 ---

[...pug] tan tumama | binuwang parêng dènnya mrih | candhak-cinandhak | rame tarik-tinarik ||

14. sami kuwatira sami prakosanya | eram kang aningali | Prabu Baladewa | sinêndhal mèh kasingsal | sangking dipôngga nulya glis | nyandhak nênggala | Sri Kaladênta kêni ||

15. ginèyèt ing nênggala janggane pagas | parêng lawan tibaning | dipangganya nglumba | dhinupak dhase pêcah | gumêbruk tiba ing siti | kagyat balanya | mulat ratunirèki ||

16. pêjah sarêng dibanetibane lan dipangganya | prajurit para mantri | miwah pra dipatya | sakantuning palastra | sadaya bêg mangsah jurit | bela ratunya | ambyuk parêng ngêbyuki ||

17. angarubut marang Prabu Baladewa | katadhahan ing èsthi | puspadênta mêta | sigra Patih Pragota | Prabawa lawan Sêtyaki | sabalanira | nangkêbi sangking wuri ||

18. têtumpêsan wadyabala Ngambarmuka | katutup ing ajurit | tanpa kiwul ing prang | punggawane tumpêsan | prajurit myang para mantri | gêmpang suh sirna | siji tan ana kari ||

19. ingkang kantun mung wadya-wadyaning bala | lumayu rêbut urip | mawur asasaran | wadyabala Mandura | miwah wadya Dwarawati | wus ingawêran | tan ana kang angungsir ||

20. kèndêl Prabu Baladewa asêseban | nadhahakên prajurit | satus pitung dasa | kang pêjah ing ayuda | wolung dasa ingkang kanin | punggawanira | kêkalih kang ngêmasi ||

21. ingkang nandhang tatu punggawa têtiga | mantri jojro kang ngêmasi | ing prang kalih dasa | salawe nandhang brana | wadyane patih kêkalih | lan pra dipatya | kang pêjah ing ajurit ||

22. tigang atus ingkang kanin tiga bêlah | prajurit Dwarawati | salawe kang pêjah | salawe nandhang brana | mungsuhira tanpa wilis | kêthèn alêgsan | kang pêjah ing ajurit ||

--- 198 ---

23. Prabu Baladewa langkung sukanira | têngara budhal aglis | sangking ing paprangan | wangsul manjing jro kitha | kunêng wau kang winarni | kang mêksih aprang | wong agung Jadhipati ||

24. nèng sakidul kitha lawan ingkang putra | satriya Pringgadani | sawadyabalanya | prang ngamuk tigang dina | mungsuh ditya Garbaruci | ngêrobi ing prang | ngêbyuki ing pêpati ||

25. tan wus lamun winuwus ramening yuda | praptane tigang ari | prang wêkasanira | Sang Prabu Sindhunggarba | pan sampun pêjah ing jurit | Sang Arya Sena | ingkang marwasèng bindi ||

26. miwah Patih Amonggarba wus palastra | pêdhot gulu pinuntir | dening Gathutkaca | pra dipati tumpêsan | kang kantun giris ningali | mawur sasaran | lumayu rêbut urip ||

27. tuhu lamun winongwong dening jawata | Arya Sena ing jurit | miwah ingkang putra | Rahadèn Gathutkaca | binotan prang pirang kêthi | mung tigang dina | mungsuhe tumpês tapis ||

28. wadyanira Pringgadani lan Pamênang | siji tan ana mati | pan namung kabranan | nanging tan tan ana pranaLebih satu suku kata: nanging tan ana prana | kang tatu sadaya mêksih | kuwawi bêkta | gêgamaning ajurit ||

29. mundur sangking pambaratanpabaratan saha bala | wong agung Jodhipati | lawan ingkang putra | Rahadèn Gathutkaca | lon-lonan lampahira ris | manjing jro kitha | sarêng praptanirèki ||

30. Prabu Baladewa lawan Wrêsniwira | kang sangking lèr nagari | sawadyabalanya | wau ta jroning pura | Sri Padmanaba lan ari | Sri Yudhisthira | mêthuk pasowan manis ||

50. Dhandhanggula

1. dangu nganti anèng pôncaniti | mring kang raka tundhuk ingaturan | laju manjing jro purane | Wrêkudara tan kantun | Gathutkaca miwah Sêtyaki | wadya gung masanggrahan | wau ta kadhatun | narpa dayi NgamartaKurang satu suku kata: narpa dayita Ngamarta | tuwin katri pramèswari Dwarawati | Sang Parta lan kang garwa ||

2. mêthuk munggèng

--- 199 ---

palataran sami | mring kang raka Sang Prabu Mandura | tundhuk mangraup padane | cinandhak kalihipun | pan kinanthi ing kanan kering | wus tata dènnya lênggah | munggèng dalêm agung | Prabu Baladewa lawan | Wrêkudara nuturkên solahing jurit | dènnya marwasèng mêngsah ||

3. langkung suka kang samya miyarsi | lajêng samya drawina jro pura | ing siyang dalu karamèn | narpati kalihipun | ing Ngamarta lan Dwarawati | sagarwa putranira | tansah siyang dalu | dènnya mrih sukaning driya | mring kang raka Mandura sukaning galih | sinungsung sakarsanya ||

4. wus mangkana prapta antara ri | catur dina dènnya mamrih suka | Sang Prabu Darmaputrane | pamit angundhuh mantu | ingkang putra ing Pringgadani | Nangkula lan Sadewa | kang kinèn rumuhun | lan sawadyabalanira | wus samêkta budhal sangking Dwarawati | antara catur dina ||

5. wuri budhal Sang Yudhisthira Ji | lawan ingkang raka ing Mandura | Sri Padmanaba wus dene | saputra garwanipun | saha bala ambayangkari | marang sang pinangantyan | wau kang winuwus | ingkang dhingini antuknya | Gathutkaca Nangkula Sadewa prapti | nagari ing Ngamarta ||

6. lajêng mangun sarêngganing kardi | ing jro pura miwah panangkilan | wus samêkta sadayane | pasowan ngalun-alun | pan sadaya wus dèn tarubi | antara catur dina | nênggih rawuhipun | pangantèn sajroning kitha | tan pae lan kala marang Dwarawati | ing lampah srining bala ||

7. para garwa ingkang ngrumiyini | manjing pura lan sang pinangantyan | nulya sang prabu katrine | lajêng manjing kadhatun | para putra santana sami | kang tumut manjing pura | dene kang wadya gung | tata samya masanggrahan | pra dipati angglar anèng pôncaniti | wau ta jroning pura ||

8. pan cinêndhak ramenirèng kardi | dènira mrih suka-parisuka | Sang Prabu Darmaputrane [Darmaputra...]

--- 200 ---

[...ne] | sakadangwarganipun | mring kang raka sang prabu kalih | pangrêganirèngpangrêngganirèng karsa | sukanya tinutug | anèng jro pura Ngamarta | tan pae lan kala anèng Dwarawati | dènira nutuk suka ||

9. miwah sagunging kang pra dipati | Dwarawati Mandura Ngamarta | sawadyabalane kabèh | kasukan siyang dalu | ciptaning tyas wus dadi siji | tan ana sinantaha | tri nagara kumpul | wus praptèng antara dina | ing sapta ri sanegarsa bayangkari | marang nagri Mandura ||

10. Patih Pragota kinèn dhingini | saha bala mantuk mring Mandura | ginêlak marga lampahe | antara tigang dalu | sumusul ing sang prabu katri | budhal sangking Ngamarta | sawadyabala gung | tan owah pangrêngganira | mring pangantèn asrining lampahing margi | sang prabu katiganya ||

11. saha garwa saputranirèki | pra santana miwah pra dipatya | sabên saupacarane | satunggul payung agung | ing samarga tan pêgad dadi | tontonan lampahira | jêjêl ing marga gung | miwah kang para jawata | widadari nèng awiyat angurmati | ngudankên kêmbang-kêmbang ||

12. kadya têdhuh kang riris wêwangi | kombang-kombang rumêgèng ing tawang | baskara surêm sorote | wèh ayêm kang lumaku | datan wontên sayahe sami | angine sawêtara | mawa arum-arum | lamine datan winarna | anèng marga lampahe pan sampun prapti | nagari ing Mandura ||

13. saantuke Rêkyana Apatih | Pragota antara pitung dina | wus samêkta sadayane | rêngganing lurung-lurung | pinggir sinung tuwuhan sami | ing sabên parapatan | sinungan palêngkung | winarna ing kêmbang-kêmbang | myang rêngganing alun-alun pôncaniti | sêsakaning têratag ||

14. sami sinung tuwuhan tulya sri | pasebane alun-alun samya | tinaruban sadayane | miwah jroning kadhatun | rêrêganingrêrêngganing kadya swarga di | myang tarubing pandhapa | sri tuwuhanipun | gêng alit sapraja [sapra...]

--- 201 ---

[...ja] suka | jalu èstri gêng alit samya punagi | rawuhe gustinira ||

15. dene angkatira kala nguni | mring Dwarawati sangêt krodhanya | marang Nata Pandhawane | têmahan rawuhipun | pangantène binayangkari | Kurawa kang rinewang | têmah bubar kabur | wadya kang kantun nèng praja | sadaya wus rakit baris ngapit margi | rajaputra kalihnya ||

16. lawan ingkang sagung pra dipati | pan sadaya mêthuk jawi kitha | rawuhe sang pinangantèn | satêpining marga gung | jêjêl wong kang samya ningali | sajawining gêgaman | èstri lawan jalu | uyêl tan kêna piniyak | alamlamên mulat kang binayangkari | pantêse kalihira ||

17. lir sudama sêsaman lan sasi | munggèng rata kêkuwunging cahya | ngasorkên wulan rêsmine | dalasan lakinipun | ingkang samya pêjah ing jurit | karuna turut marga | tumut andêdulu | lakine kang nandhang brana | pan tinilar parlu tumut nêningali | sawênèh ana ngucap ||

18. lah ta iku gustiku sang putri | nguni anèng nagari Mandura | kang raka sang prabu kene | sang dyah kalulutipun | mêngko ngalih mring Dwarawati | nagara ing Mandura | ilang kuwungipun | lir kuncatan sotyanira | kang wus wikan wadine alon nauri | pantês sang dyah ngaliha ||

19. mring kang raka Prabu Harimurti | gila miyat ing putra Mandraka | wong nora wêruh awake | ing sabên sasi muncul | mring Mandura brôngta sang putri | dhasare wong wus ana | pêpacanganipun | satriya ing Madukara | têka mêksa bae kudu dèn rêbuti | pan kongsi nandhang lara ||

20. sri narendra têmah anuruti | sangking wêlas ipene ginawa | mring nagri Dwarawatine | kongsi dadi prang pupuh | têmah sida sang rajaputri | dhaup lan kang wis dadya | pêpacanganipun | kang nêdya ngrêbuti mundhak | nêmu wirang sakêthi undurirèki | kabur kaburak-burak ||

21. tan wus [wu...]

--- 202 ---

[...s] lamun winuwus kang sami | nêningali ing pamuwusira | rêrasan samya rowange | wau ta rawuhipun | sri bupati katiga sami | lajêng manjing jro pura | lan sagarwanipun | para putra pra santana | laju manjing jro pura sadaya sami | dene kang pra dipatya ||

22. mêksih angglar anèng pôncaniti | prajurite samya masanggrahan | pasowan ngalun-alune | dene wadyabala gung | pakuwone sampun pinanci | marang Patih Pragota | sapunggawanipun | Dwarawati lan Ngamarta | samêkta lan sugatanira mênuhi | tan ana kêkurangan ||

23. ya ta wau salêbêting puri | Rêtna Dèwi Erawati dènnya | mêthuk marang têtamune | panamudananipun | miwah dènnya angancarani | èsême winor lawan | rêrêsêp kinumpul | Kusuma Wara Sumbadra | marêk nêmbah mring kang raka Erawati | cinandhak astanira ||

24. lajêng kinanthi mring dalêm puri | para putri wusnya tata lênggah | adhaharan sadayane | miwah ing pandhapa gung | abujana sang prabu katri | pra putra pra santana | kasukan anutug | miwah sagung pra dipatya | tinimbalan sadaya samya ngladosi | karamèn jroning pura ||

25. cinarita ngantos ing sapta ri | sabên dalu karamèn jro pura | anêlasakên karsane | Sri Baladewa Prabu | lan kang rayi sang prabu kalih | Dwarawati Ngamarta | sawadyabala gung | sadaya anutug suka | nèng Mandura karamèn ing siyang ratri | anêlasakên suka ||

26. wusing sapta ri sukan jroning puriLebih satu suku kata: wus sapta ri sukan jroning puri | nulya sabên-sabên ri kalangênanLebih satu suku kata: nulya sabên-sabên ri klangênan | tinêdhakan sadayane | wusnya samadya tèngsu | dènira mrih sukaning ari | sang prabu kalihira | kalangênan nutug | miwah ta sang pinangantyan | nulya pamit kang rayi sang prabu kalih | mundur mring prajanira ||

27. putra kalih kang kinèn umiring | Radèn Wilmuka lawan Wisatha | kundure sang pinangantèn | samêkta sadaya [sa...]

--- 203 ---

[...daya] wus | budhal sangking Mandura nagri | apan mêksih rinêngga | asrining marga gung | sri bupati ing Mandura | dènnya dhèrèkakên kundure kang rayi | wangsul jawining kitha ||

28. ya ta wau kang lagya lumaris | tan winarna solahirèng marga | cinêndhak prapta lampahe | marga simpanganipun | sri narendra ing Dwarawati | kundur mring prajanira | lan sawadyanipun | ing lampah datan winarna | ingkang sami kundur mring prajanirèki | Sang Prabu Padmanaba ||

29. wau Sang Prabu Yudhisthira Ji | lampahira lan sawadyanira | kang samya ngiring pangantèn | sadaya sampun rawuh | ing Ngamarta sri narapati | lajêng lan garwanira | kundur angadhatun | kang rayi ing Madukara | lan kang garwa linilan lajêngirèki | kundur mring dalêmira ||

30. Radèn Gathutkaca kang umiring | mring kang paman Madukara lawan | putra Mandura kalihe | namung sipêng sadalu | sinêgah ing karamèn sami | enjinge pamit budhal | lan sawadyanipun | mantuk marang prajanira | sowang-sowang ya ta wau kang winarni | satriya Dananjaya ||

31. kang wus kundur mring dalêmirèki | tulus dènnya runtut sih-sinihan | kang garwa lajêng wawrate | abdi kêkalih sampun | inginggahkên garwa paminggir | Kèn Rarasati lawan | Sulastri nèmipun | runtut dènira sinihan | miwah sungkêmira mring gustinirèki | samya nrus ing wardaya ||

32. kunêng Madukara kang winarni | sabubare Kurawa Ngastina | sangking ing Dwarawatine | sayah sipêng wana gung | Burisrawa kesah ing wêngi | merang lamun mantuka | marang prajanipun | Mandraka miwah Ngastina | ing tyas nglampus suka matiyèng wanadri | Rajaputra Mandraka ||

33. mêksih tan wus raose kang galih | marang Kusuma Wara Sumbadra | dènira nahên wirage | Kurawa enjingipun | samya kagyat dènnya ningali | Burisrawa tan [ta...]

--- 204 ---

[...n] ana | sadaya gyan ngluruh | analasah wana-wana | wusnya tita Burisrawa tan kapanggih | lajêng mantuk sadaya ||

34. marang nagri Ngastina wus prapti | lajêng ngandikan manjing jro pura | Arya Sêngkuni ature | sadaya sampun katur | amiwiti malah mêkasi | tiwase lampahira | mring Mandura laju | mring Dwarawati dadya prang | kawanguran ing tingkah dènira kardi | dora tur kamandaka ||

35. têmah dalunipun ngumpul nunggil | Prabu Baladewa nunggil lan PandhawaLebih dua suku kata: Sri Baladewa nunggil Pandhawa | nèng nagri Dwarawatine | marma Kurawa gugup | bolos budhal sami sawêngi | pothar-pathir nèng marga | sipêng ing wana gung | sadaya prasamya nendra | tan wuninga pun Burisrawa ing ratri | kesah datanpa rongwangrowang ||

36. enjingipun kawula sak-asik | madyèng wana mêksa tan kapanggya | marma mantuk sadayane | Sri Duryudana Prabu | duk miyarsa aturing patih | myang pramèswarinira | sungkawa kalangkung | orêm sapraja Ngastina | de sang prabu lan garwa dahat prihatin | brôngta mring Burisrawa ||