30. Dhandhanggula

1. Bratasena angandika malih | dene ingkang karêm maring tapa | nanging sêpên pangawruhe | iya tan darbe luput | jêr pikantuk [pi...]

--- 1 : 321 ---

[...kantuk] jamaning urip | mila dipun anêdya | tunggale puniku | kawruh lawan tarak brata | luwih saking prayoga jisim puniki | arja têkèng wêkasan ||

2. kang têtèki ugêring aurip | busanani kamuksan punika | mrih kasamaptan jisime | aywa tiba ing saru | lamun datan mangkono ugi | kasêbut tan utama | kamuksanirèku | jisime yêkti kapiran | dene muhung pinilih ingkang sawiji | kalêbu tanpa ngrasa ||

3. ngandêlakên têtèkinirèki | nora amrih kawêkasanira | benjang prapta kamuksane | pama gêni kang murub | nora obah lawan tan mosik | sanadyan arsa molah | wong

--- 1 : 322 ---

durung sumurup | paran ginawe molaha | gêni tanpa sêsorot yêkti tan dadi | dipaning pramudita ||

4. ngamungakên kamuksan ya sisip | tanpa olèh marang kang tinilar | dadi mèh datanpa gawe | lire kang tanpa laku | ngamungakên badan pribadi | mastyakkên ing kaanan | de ta nuli sampun | wong wus wruh sajatinira | kamulyaning ana jaman jroning pati | prandene maksih awrat ||

5. tur saijab kamulyaning pati | maèwu-èwu lawan ing dunya | têka maksih sungkan bae | yèn durung jangjinipun | mila sami dèn ngati-ati | kawruh kalawan lampah | dipun mrih akumpul | tan kewran sakarsa-karsa | wasistha mrih bisa mati jroning urip | uripe salaminya ||

6. dene ingkang janma sangêt pingging | nora kawruh lakune [la...]

--- 1 : 323 ---

[...kune] tinilar | ya mandhêg samono bae | upama we tinutup | nalikane jamaning urip | praptaning kawêkasan | wutah ingkang ranu | balabar maring bantala | sakawruhe ilang asate kang warih | sirna wus tan winarna ||

7. ya ta wau Prabu Harimurti | tuwin kang rayi Sri Yudhisthira | suka kabèh sakadange | dènnya miyarsa wuwus | wasisthane Sang Jodhipati | wèh dêdunung tan ninang | nahên lampahipun | praptèng dhusun Sarahita | sami mulat wontên tiyang nini-nini | nèng têngah patêgilan ||

8. sarwi ngadhêp sumur amèt warih | nanging toyane datan ingalap | lamun wus antuk ingkang we | sinok malih mring sumur | tiyang wau lajêng anangis | sakêdhap [sakê...]

--- 1 : 324 ---

[...dhap] lajêng nimba | malih maring sumur | yèn wus antuk ingkang toya | sru gumuyu alatah kang tirta nuli | sinuntak lajêng mular ||

9. salamine mangkana si nini | ya ta wau sang sri naranata | kagèt kabèh pandulune | samya ngungun kalangkung | kampitèng tyas kang para putri | mulat ingkang mangkana | saksana sang prabu | mrêpêki sawadyabala | atêtanya sang nata maring pun nini | lah nini wus mênênga ||

10. kagyat ingkang dinangu wotsari | asumujut konjêm ing pratala | wruh lamun iku ratune | sang nata lingira rum | sun têtanya mring sira nini | paran ta tingkahira | lan sapa aranmu | dene sira gung mangkana | kayaparan darunane tyasirèki | kang dinangu tur sêmbah ||

11. dhuh pukulun lêpata ing sisip | patikbra purun [puru...]

--- 1 : 325 ---

[...n] imbal wacana | rèhning ngong kinarsakake | wasta amba pukulun | pun Ruminta mila anangis | tingkah kadi wong edan | wontên purwanipun | ing nguni badan kawula | sadèrènge ing prang Bratayuda gusti | kathah dunya kawula ||

12. langkung sangking wawrating wong cilik | kala misih arjaning nagara | sarêng wontên aprang gêdhe | kawula jrih kalangkung | dadya dunya kawula sami | ingungsèkkên sadaya | linêbêtkên sumur | kongsi kêbak dening dunya | ulun tilar kesah ngilang saking ngriki | dupi arjaning jaman ||

13. kawula gusti lajêng nuwèni | dunya kang wontên sumur punika | sampun têlas korang-karèng | samêndhang botên kantun | langkung ngungun kawula gusti | gêgêtun lir matia | mila amba wau |

--- 1 : 326 ---

kagingsir solah mangkana | dhuh pukulun paduka kang mugi-mugi | pêparinga papriksa ||

14. sintên ingkang wajib anjampèni | susahe atining wong sajagat | yêkti sang nata kang darbe | sayogi wèh pitulung | raharjaning kang bumi-bumi | jêr tan ana sinambat | amung sang pukulun | wau ta kang para nata | duk miyarsa sami ngungun jroning galih | dene ta kaelokan ||

15. angandika sang sri narapati | hèh Ruminta sira aywa susah | ingsun ingkang ngulihake | kabèh dunyanirèku | iya ingsun ingkang nglironi | pira kèhe brananta | Ni Ruminta matur | langkung panuwun kawula | pinaringan ganjaran sihing dewaji | nanging kirang pariksa ||

16. pan sadaya inggih sihing gusti | botên [botê...]

--- 1 : 327 ---

[...n] mêdal adiling nagara | badhe atilar titine | wisesane siningkur | dhuh pukulun kangjêng dewaji | mênggah panyuwun amba | dèn samia mantuk | mêdala saking wisesa | sampun kongsi kêkirangan saking adil | karya rêtuning jagat ||

17. sapintên ta kakucahing gusti | wus wajibe ing sadina-dina | ratu dana wus agême | wau ta sang aprabu | duk miyarsa langkung prihatin | lênglêng kewraning driya | ya ta malih matur | Ni Ruminta sarwi nêmbah | dhuh pukulun mugi dèn pariksa sami | isining praja tuwan ||

18. lamun datan tinitik tiniti | têmah risak kang amrih raharja | kalindhih dening panggawe | ing wong nêdya laku dur | lêbda jiwa kang ulah juti | karya pêtênging jagat | pijêr awèh rusuh |

--- 1 : 328 ---

mèsêm padmi Madukara | wus kabuka graitane amrih niti | mingsêr lajêng anyêlak ||

19. sigra matur Sumbadra wotsari | dhuh pukulun kakang sri narendra | lêrês pun nini ature | pun Ruminta pukulun | pan samêndhang tan wontên sisip | yèn paduka kewrana | ugêring kaprabun | atilar titi pariksa | botên wande pijêr dahuru ing bumi | ngajapakên drigama ||

20. ingkang kadi ature pun nini | pan samêndhang tan ana kang gothang | yèn ratu ngapura bae | tilar wisesanipun | tangèh lamun pariksa dhingin | mendah wonge dursila | angêbêgi lurung | sona lêstari solahnya | jêr amawas ratune apindha rêsi | atilar wêsiasat ||

21. nuntên tinular-tular wadya ji | wontêna kang

--- 1 : 329 ---

darbe ambêk darma | yêkti sumambranèng gawe | jêr ratu pindha wiku | graitane tan antuk runtik | tutug sapolah-polah | nanging ta pukulun | wontên utamane uga | yèn sang ratu angugêmi ambêk rêsi | amrih sukaning wadya ||

22. ratu iku wus mumpuni bumi | atambuha mring dabèking wadya | kang bêcik aywarsa pinèt | sapa kang kaya ratu | nora kewran amrih linuwih | tan sarasaning wadya | lêluwihing ratu | sayêkti narakanira | wiragane karya busanèng nagari | kasub kaonang-onang ||

23. tinut umèng saliyan nagari | wontên malih rêsi prayoganya | sanityasa sadinane | gêng lalawora wuruk | amrih sampun salaya budi |

--- 1 : 330 ---

sagotra sudarsana | ing sabda pukulun | ing wêkasan abipraya | sabiyantu ing karsa nutug pakolih | punika yèn sêmbada ||

24. mênggah pun Nini Ruminta mangkin | jêng paduka lajêng parentaha | nimbali kiwa têngêne | tiyang cêlaking ngriku | jalu èstri aja na kèri | yèn sampun sami prapta | paduka dhêdhawuh | amundhut sumur punika | lawan kinèn anglêbêti brana sami | dipun kongsia kêbak ||

25. nanging tuwan paringa gêgiri | lamun ana wong tan mituhua | rinayah bale omahe | yêkti ngriku pukulun | kawistara kang laku juti | lan malih nimbalana | wong Sarahitèku | satunggig[1] minôngka tôndha | dinangua tuhu dorane si nini | yêkti ana kang wikan [wika...]

--- 1 : 331 ---

[...n] ||

26. duk samana sang sri narapati | Prabu Krêsna dènira miyarsa | Wara Sumbadra ature | kalangkung suka ngungun | sukanira dene kang rayi | bangkit bengkas wicara | ing pangungunipun | bêkta si nora kayaa | dene iku wanodya budine luwih | eman tan dadi priya ||

27. Sang Arjuna amèsêm nèng wuri | langkung suka dènira miyarsa | bijagsanane garwane | sang nata amituhu | wus parentah kinèn nimbali | tiyang ing Sarahita | praptèng ngarsa prabu | dinangu ing wastanira | lawan malih dinangu lamun udani | donyane Ni Ruminta ||

28. kang dinangu umatur wotsari | kawula gusti nami pun Gêna | inggih tiyang panunggile | pun Ruminta pukulun | inggih nguni tuhu

--- 1 : 332 ---

yèn sugih | langkung sangking akathah | sasamining dhusun | duk dèrèng prang Bratayuda | dupi sampun têntrêm dahuruning jurit | kawula tan miyarsa ||

29. sukèng driya Bathara Krêsna Ji | dènnya kaya sira Ni Ruminta | têtela kasugihane | sigra nata dhêdhawuh | animbali tiyang kapering | kang cêlak Sarahita | kiwa têngênipun | kang dinuta sigra mentar | tan antara sigra praptèng byantara ji | saksana dhinawuhan ||

30. nora gethang ature kang rayi | sampun pinarentahkên sadaya | kabèh sandika ature | ajrih antuk babêndu | dadya sami ngusung-usungi | asêlur angrêrêmbat | kathah warnanipun | gana lawan kakêthokan | myang busana sampun cinêmplungkên sami | ing jro sumur sadaya ||

--- 1 : 333 ---

31. tan antara sumur kêbak malih | dunya pulih sarêng sanalika | Ni Ruminta suka tyase | dadya alon umatur | dhuh pukulun sri narapati | punika darbèk amba | kang ical rumuhun | tan ewah warnine lama | maksih wêtah botên wontên ingkang cicir | tuhu lamun punika ||

32. langkung ngungun kang sami miyarsi | marang sakathahe rajabrana | tuwin tan ewah warnine | Bathara Krêsna muwus | wruhanira kabèh sirèki | kang padha angsung brana | ing sajroning sumur | ya bangêt tarimaningwang | nanging iku kabèh darbèke si nini | kang padha sira alap ||

33. bêcik padha marènana benjing | aja sira laku kadurjanan | mungsuhe umurmu dhewe | amriha [amrih...]

--- 1 : 334 ---

[...a] kang rahayu | nora kurang ngupaya bukti | isining ngarcapada | bukti kabèh iku | sadaya matur sandika | Sri Bathara Krêsna angandika aris | marang Nyai Ruminta ||

34. hèh Ruminta elinga ing wuri | sira iku ginadhuhan brana | marang dewanira dhewe | luwih samining dhusun | bêcik nganggo lumrahing budi | yèn kang budi angeman | maring brananipun | lah iku ta wruhanira | nora wurung sirna pinèt dening bêlis | tan praptèng anak wayah ||

35. Ni Ruminta sandika wotsari | sarwi matur dhuh sri naranata | mugi sagêda ing têmbe | nyudarsanèng sabda yu | inggih dhatêng kawula gusti | lan malih jêng paduka | aparing pukulun | ingkang karya kaelokan | sri bupati aparing pitulung dasih [da...]

--- 1 : 335 ---

[...sih] | pamalêsing kawula ||

36. gusti amba renanipun nguni | têtawur jêng paduka pun Rawan | kawula gusti biyunge | ya ta wau sang prabu | duk miyarsa ngungun ing galih | dadya Nyai Ruminta | pinaringan wuwuh | dunya agung pira-pira | Ni Ruminta suka nuhun awotsari | sang nata wus parentah ||

37. marang sagung wong desa Kapering | nênggih sami kinèn angusunga | barana maring wismane | Nyai Ruminta iku | tur sandika lajêng ngusungi | sawusnya tan winarna | samana sang prabu | bidhal malih saha wadya | ing samarga-marga anggung dènnya gusti | wêkasing kasunyatan ||

38. mila rêmbên sakarsa lumaris | anut lampahe para wanodya | mangkana wau lampahe | sagung kang para ratu | lon-alonan [lo...]

--- 1 : 336 ---

[...n-alonan] samargi-margi | tan tungkul ing rêrasan | mrih rahayunipun | lêstari dènnya sampurna | kasunyatan maring basukining pati | manjing suruping pêjah ||

39. tan winarna lampahirèng margi | nulya prapta dhusun Mantimanta | Sri Pandhawa sawadyane | sang nata sigra nuduh | Arya Sena kinèn nimbali | tiyang ing Manimanta | Sang Sena lumaku | praptaning jro padhusunan | tiningalan sêpên datan ana jalmi | wismane mung satunggal ||

40. alit tinon korine kumunci | pinarpêkan marang Arya Sena | èstu kinunci lawange | ing jro ana wong watuk | Wrêkudara ngandika aris | hèh ingsun wênganana | lawan dipun gupuh | kang anèng jro alon turnya | lah andika sintên kang

--- 1 : 337 ---

aminta kori | Bratasena ngandika ||

41. wruhanira Wrêkudara mami | kang anèng jro alon aturira | dipun agung aksamane | dasih tuwan pukulun | botên sagêd mêngani kori | kawula nandhang papa | cintraka kalangkung | Arya Sena èsmu duka | ponang kori dinêdêl bujat gya manjing | wau ta katingalan ||

42. ana wonge sawiji alinggih | lênguk-lênguk sarwi kakêmulan | anèng ngarsaning patanèn | Sang Sena nyêlak gupuh | lon ngandika asêmu runtik | dènnya tan kinurmatan | hèh sirèku busuk | pagene datanpa krama | ingsun prapta dene ngenak-enak linggih | warnamu kuwarasan ||

43. nalikane ingsun minta

--- 1 : 338 ---

kori | sira warah anandhang cintraka | kang liningan lon ature | adhuh gusti wong agung | sampun tuwan kalintu tampi | pun dasih yêkti papa | milane kêkêmul | nasabi cintraka amba | sadangune matur sarwi angungkabi | kêmule katingalan ||

44. sukunira kêkalih kaèksi | ngandhaping walakang sami pêgat | têngahing pupu prênahe | dadya sinambung kayu | pinêtha lir sadêkung linggih | kayu ginatra sila | mangkana turipun | dhuh gusti inggih punika | sakit amba milamba matur ing gusti | sangêt nandhang cintraka ||

45. duk tumingal Sang Sena tan angling | pan gagêtun dènira dêduka | dadya anyêlak lungguhe | sang kasmala rinangkul | dhuh sirèku kêkasih mami | kaki apuranira [apu...]

--- 1 : 339 ---

[...ranira] | tan nyana katèngsun | lamun anandhang kasmala | tuhu sira kêkasihing jawata di | lah kaki wus kariya ||

46. sun undange kabèh kadang mami | ingkang padha kari anèng jaba | sigra Sang Sena lampahe | tundhuk kang raka matur | saliring rèh wus katur sami | wiwitan lan wêkasan | kang raka angungun | têmah sami kagawokan | sri narendra sadaya sami nêdhaki | wus praptèng wismanira ||

47. Sri Bathara Krêsna anêdhaki | marang ingkang anandhang kasmala | sigra winiyak kêmule | katingal warnanipun | Sri Bathara awas ningali | tuwin kang samya mulat | sagung para ratu | ngandika Bathara Krêsna | hèh sirèku kêkasih ingsun sayêkti | sapa ta aranira ||

--- 1 : 340 ---

48. lah waraha purwanira nguni | iya kaki ing lêlaranira | kang dinangu lon ature | dhuh pukulun sang prabu | pun Anggira wastamba gusti | tiyang saking Malawa | inggih gamêlipun | ratu ing Malawapatya | nalikane gusti amêdali jurit | wontên ing Kurusetra ||

49. ratu kawula nuntên ngêmasi | sarêng pêjah lan dipangganira | pun aswatama gajahe | nalika sedanipun | pan kawula taksih nyêpêngi | titihane turôngga | sruning rame pupuh | pun dasih kenging warastra | nginggil dhêngkul ngandhaping walakang kêdhik | pupu kalih arantas ||

50. pan kawula lajêng ambruk gusti | nuntên wontên marmaning jawata | asih dhatêng kawulane | kuda wau pukulun | inggih ingkang amba cêpêngi | têka sagêt angucap [a...]

--- 1 : 341 ---

[...ngucap] | kadya janma tuhu | makatên pamuwusira | hèh sirèku payo gendhola ing mami | lah mêngko ingsun gawa ||

51. yêkti dadya kamulyanirèki | ana ingkang nuduh kasampurnan | marang sira besuk têmbe | nuntên kawula anut | gumandhul ing kêkapa nênggih | pun kuda lajêng mentar | lumêbêt ing dhusun | kawastan ing Mantimanta | ingkang ulun dunungi punika gusti | nanging suwung kewala ||

52. sampun lami labête asêpi | inggih nuntên kawula tinilar | kantun wontên ngriki ijèn | kapal lajêng lumêbu | dhatêng dhusun kidul puniki | ingkang cêlak katingal | ing Soda pukulun | ing samangke pun turôngga | wontên ing ngriku kawarti sagunging janmi[2] | angakên panêmbahan ||

--- 1 : 342 ---

53. margi agung idining turanggi | anuruti panêdhaning janma | inggih kongsi praptèng mangke | kathah wong anênuhun | malah tiyang dhusun kapering | sami tumut manêmbah | mring kuda pukulun | yèn sampun sami aniwa | mring pun kapal sadaya lajêng mariki | ngopèni mring kawula ||

54. anukani têdha amba gusti | lawan ingkang anyambêti wrêksa | ing suku amba kalihe | inggih tiyang Sodèku | sabên ari makatên gusti | saking pakèning kuda | wau ta sang prabu | ngungun sadaya miyarsa | dene ana kaelokaning dewadi | kabèh samya kasmaran ||

31. Asmaradana

1. Bathara Krêsna lingnya ris | ing samêngko kang turôngga | apa ta maksih mangkono [mangko...]

--- 1 : 343 ---

[...no] | dènnya têtulung mring janma | kang dinangu tur sêmbah | pan inggih maksih pukulun | pan agung angsung kamulyan ||

2. kang dhatêng saya anggili | malah sinêbut Pangeran | margi kathah nugrahane | saking pun pandhita kuda | Sri Krêsna angandika | wruhanta kêkasih ingsun | iku kaliru paningal ||

3. nora wujud kuda yêkti | ingkang sinêbut Pangeran | dene kang aran tuhune | ya dewa iya bathara | kang nitah marang sira | iku yêktine sêbutmu | ingkang pantês sira sêmbah ||

4. nanging ta iku tan sisip | pira dayane wong desa | sayêkti cupêt kawruhe | ilang ing pangandêlira | kang padha tanpa ngrasa | idhêpe mung ingkang

--- 1 : 342[3] ---

angsung | kanugrahaning sakala ||

5. pun Anggira matur aris | dhuh pukulun batharèngwang | mugi-mugi maha katong | pun dasih anuhun têdah | dununging kasampuran | rèhning kawula pukulun | lalu kataman kasmala ||

6. paduka sri narapati | paringa marganing pêjah | dhatêng kawula samangke | sampun kadawèng lêlara | suka nuntên antaka | tan kawawa sakit ulun | Bathara Krêsna ngandika ||

7. wruhanta Anggira mangkin | iya ing samêngko sira | durung prapta antakane | mêksih lami anèng donya | nanging aywa sandeya | iya sun paringi surup | marang ing sampurnanira ||

8. Anggira matur wotsari | aturnya sarwi udrasa | dhuh pukulun dewaningong [dewa...]

--- 1 : 343 ---

[...ningong] | paran lamun makatêna | pun dasih tan kuwawa | nandhang sêsakit kalangkung | sri bathara angandika ||

9. narimaa ing dewadi | sira mung kinèn ngantia | mangsanira ing kapatèn | jêr samêngko durung môngsa | lawan sira sun ganjar | sawarga kang luwih agung | pun Anggira amanêmbah ||

10. sarya aturira aris | langkung panuhun kawula | inggih mugi maha katong | jêng paduka paring swarga | kang tanpa kira-kira | Sri Yudhisthira lingnya rum | hèh Anggira ingsun ganjar ||

11. tilam sajroning swarga di | kang luwih saking utama | lawan saisi-isine | pun Anggira nuhun nêmbah | Sang Parta angandika | hèh Anggira ingsun angsung | pêpadhanging swarganira [swar...]

--- 1 : 344 ---

[...ganira] ||

12. kang sinungan awotsari | Prabu Nangkula Sadewa | alon ing pangandikane | hèh Anggira ingsun ganjar | lêlanggêng anèng swarga | pun Anggira dhêku nuhun | sigra Arya Bratasena ||

13. majêng dènira alinggih | mrêpêki Kyai Anggira | Wrêkudara andikane | hèh kaki ingsun ya ganjar | marang sampurnanira | dene ta pawèwèh ingsun | dudu brana dudu swarga ||

14. amung basaningsun kêdhik | poma dèn bisaa tômpa | lah wus mènglènga dèn age | karnanira ingkang kiwa | sigra lajêng sang arya | pun Anggira mènglèng gupuh | karna nulya tinungkulan ||

15. winisik jatining urip | urip tan kêna ing pêjah | Bratasena pamêjange | ngêntèk praptèng sangkan paran [para...]

--- 1 : 345 ---

[...n] | marang panunggalira | ing dêdunung kang dumunung | sawusnya lajêng alênggah ||

16. pun Anggira awotsari | matur sarwi latah-latah | lah dhuh-adhuh gustiningong | langkung lêga ingkang manah | inggih sakèh ganjaran | mung puniku amba suwun | kang mimba tirta samodra ||

17. alanggêng toyane wêning | wiyar datanpa wangênan | salami tan kêna kalong | dhuh tuwan inggih punika | kajênge tyas kawula | mung gusti kang luwih tuhu | tuhu utamèng tumitah ||

18. Arya Sena ngandika ris | hèh sira dipun waspada | ing tômpa aja tumpangso | yèn sisip ing karêpira | têmah dadya bancana | mula dèn santosèng kalbu | ing driya tan kêna kewran ||

--- 1 : 346 ---

19. lawan kawruhana malih | sêsikuning kasampurnan | ing paningal ywa salah ton | miwah aywa tilar tarak | brata narimèng titah | nirnakna suraning kalbu | gorèng tyas amriha sirna ||

20. kathah warnanên ing tulis | wêwulange Bratasena | pun Anggira awotsinom | dhuh gusti inggih sandika | sakathahe rèh tuwan | Bathara Krêsna lingnya rum | hèh yayi mas ing Mamênang ||

21. paran wisikira yayi | iya marang Si Anggira | pun kakang pan arsa wêroh | Arya Sena aturira | kakang iku tan kêna | nora pae lan kawruhmu | sayêkti anunggal misah ||

22. upamane wong ajurit | mawarna busanèng yuda | sakarsa ingkang dèn anggo | amung ta ing êmpanira | beda-beda tan padha |

--- 1 : 347 ---

wusing aprang padha kuwur | praptaning don amrih papan ||

23. papane pan ora sami | ana kang kesisan wadya | tuwin maksih ajar kaot | kabèh iku kawruhira | padha warana driya | durung sasana ing kalbu | tan wruh kang aran triloka ||

24. kalawan kang sapta bumi | sirèku ngancas ing têngah | tan dumunung sayêktine | tanpa amrih kawêkasan | maksih kêna ing kewran | bisa dulu tan kadulu | sarirane padha lupa ||

25. yèn badane mung sawiji | têka nora bisa wijang | kudu pinisahkên bae | eman dene padha tuwa | tuwane tuwas-tuwas | Bathara Krêsna angungun | ngênglêng kalimput ing driya ||

26. upamane wong lumaris | kalayu ingkang mangkana |

--- 1 : 348 ---

nêdya atut wuri kabèh | nanging wus tan môntra-môntra | nyandhak kang lumaksana | ya ta tan winarnèng wuwus | wasisthaning Bratasena ||

27. Bathara Krêsna lingnya ris | hèh Anggira wus kariya | ingsun iki arsa wêroh | iya marang goning kuda | kang padha pinangeran | pun Anggira nêmbah dhêku | Krêsna Pandhawa gya budhal ||

28. sarta punggawa lumaris | gumuruh samarga-marga | ngeca-eca saparane | wau ta ing lampahira | wus praptèng dhusun Soda | samana kèndêl sang prabu | wontên jawi pakarangan ||

29. Sang Parta sigra nimbali | têtiyang ing dhusun Soda | satunggal dangu saure | Bathara Krêsna ngandika | paran yayi wong ika | ingsun uwuh tan sumaur | têgêse [têgê...]

--- 1 : 349 ---

[...se] tan wruh narendra ||

30. mung pangidhêpane sami | dènnya mangeran ing kuda | iku kabèh sagunging wong | payo yayi padha nyêlak | lumêbèng padhusunan | nulya lumêbêt sadarum | para nata para kadang ||

31. praptaning dhusun sang aji | angungun samya tumingal | tanpetungan sakèhing wong | Bathara Krêsna ngandika | hèh sira wonge Soda | marenea dipun gupuh | kang liningan mara mêndhak ||

32. wus samya uningèng aji | sagung têtiyang ing desa | alon ngandika sang katong | hèh sun iki atêtanya | mring sira kang sanyata | payo waraha satuhu | iya paran marmanira ||

--- 1 : 350 ---

33. mau sira sun timbali | tan ana kang nanggapana | ya pijêr gawemu dhewe | umatur kang sinung sabda | gusti wasta kawula | inggih pun Tanpuru ulun | milamba tan gurawalan ||

34. dhatêng ing paduka aji | sawêk sami atur sêmbah | ing jawata sadayane | bathara awarni kuda | agung kamurahannya | mulane tuwan kapungkur | ngawratakên amêmuja ||

35. mring kuda asaji-saji | jêr kathah kang kanugrahan | karya kamulyaning uwong | dhuh pukulun sri bathara | mugi kauningana | ing gusti dêdunungipun | parentah lawan panêmbah ||

36. yêkti awrat pangabêkti | amrih rahayu ing badan | yèn sampun luwar pujane | nuntên anglampahi karya | ing rèh sri naranata | wau sira sang aprabu | mèsêm ngungkurkên [ngungkur...]

--- 1 : 351 ---

[...kên] kang sabda ||

32. Pangkur

1. ngandika Bathara Krêsna | hèh Tanpuru ingsun atanya malih | apa kanugrahanipun | pawèwèhe si kuda | alon matur kang dinangu awotsantun | gusti botên warni brana | dènnya sung sang kuda rêsi ||

2. amung sawabe akathah | pun pataka kang kinèn ngêngidèni | tan ngêmungkên wong sadhusun | sampun praptènga tanah | ngandika lon samana wau sang prabu | apa iku bisa mojar | pun Tanpuru matur aris ||

3. inggih botên sagêt nabda | inggih namung tinêngêran ing janmi | yèn gêgrami nuli payu | tikêl lan pangajinya | yêkti langkung saking sabên-sabênipun | Bathara Krêsna ngandika |

--- 1 : 352 ---

lah ingsun arsa udani ||

4. marang panêmbahanira | pun Tanpuru matur sumôngga gusti | sigra têdhak sang aprabu | ingiring para kadang | miwah sagung para apsari tut pungkur | punggawa kabèh tinilar | ing jawi dhusun atêbih ||

5. sang nata lumêbèng wisma | lawan para ari lumêbêt sami | ênggèning kuda puniku | samana wus katingal | nèng jro gubah kuda ulês janjan biru | sakalangkung kinurmatan | linangse sinari-sari ||

6. ngungun sang nata tumingal | dènnya sagung kang janma samya gusti | ingakên jawata tuhu | liningga-lingga dewa | duk samana Bathara Krêsna andulu | awas wus tan kasamaran | marang kang karyèng dumadi ||

7. yèn iku Sang Rêsi Durna | kang anuksma nitis marang turanggi | Sri Krêsna ngandika [ngandi...]

--- 1 : 353 ---

[...ka] arum | marang kang rayi Parta | hèh yayi mas paran ta iku gurumu | têka salah kasampurnan | Parta tumungkul wotsari ||

8. Sri Bathara malih nabda | marang sagunging wong Soda prasami | hèh ta kabèh wruhanamu | kang padha sira sêmbah | kuda iku apan arsa ingsun pundhut | karana iku kang dadya | iya Dhanghyang Druna nguni ||

9. samêngko arsa sun ruwat | yèn kongsia lawas akarya sisip | marang kabèh sira iku | jêr nguni Dhanghyang Druna | karêm karya ala sasamèng tumuwuh | kulina panggawe ala | mulane iku nêmahi ||

10. panitise luwih nistha | warna kuda sato asoring janmi | dene ta kabèh sirèku | sagung kanugrahanta | saking kuda idine mawantu-wantu | lah

--- 1 : 354 ---

ing mêngko ingsun bisa | angungkuli si turanggi ||

11. kalamun padha sandeya | driyanira lah dulunên dèn aglis | sagung wêwadhahirèku | ingsun kang ngisènana | nadyan ingkang wisma têbih datan kantun | yêkti milu kailenan | ing sabdaku padha mangkin ||

12. mangkana duk amiyarsa | Ki Tanpuru sakadang karuhnèki | marang pangandika prabu | pan arsa ngyêktèkêna | ana siji kang lumêbèng wismanipun | mulat sagunging wêwadhah | kagyat samya nêningali ||

13. dene padha isi brana | kèh warnanya tanpetungan kang rukmi | gawok dènira andulu | ngungun saksana mêdal | praptanira pêpoyan mring kancanipun | ngungun sadaya miyarsa | têmahan konjêm ing siti ||

--- 1 : 355 ---

14. karuna matur anêmbah | dhuh pukulun sumôngga jêng dewaji | pun turôngga ruwatipun | sumôngga jêng paduka | salamine dhuh gusti ta dasihipun | saking lalu guna dahat | sapintên kawruhing dasih ||

15. yêkti tiwasing pamawas | kang saèstu amung ajrih pakolih | utami tiyang brêgundung | lampah sadaya-daya | ing wêkasan tan tolih tularing saru | dhuh pukulun batharèngwang | dèn anggung aksamèng dasih ||

16. Bathara Krêsna ngandika | hèh sirèku kabèh aja prihatin | tan kurang apuraningsun | miwah jawatanira | yêkti padha nugrahani mring sirèku | andhêku ingkang liningan | sigra sang nata anuding ||

17. marang kang rayi Sang Parta |

--- 1 : 356 ---

hèh yayi mas payo ta dipun aglis | nuli lêpasana gupuh | aja katrinèn sira | dèn abisa rumêksa saruning guru | lamun iku dèn kèndêlna | akarya sêmanging ati ||

18. ing nyana awèh ruara | ing paningal satêmah nglêlingsêmi | jêr mangkono tingkahipun | kaliru ing wêkasan | Dhanghyang Druna baya pangèsthine kuwur | sira yayi kuwajiban | nampurna tuhuning urip ||

19. sigra Arya Dananjaya | wruh ing karsa saksana angayati | cundhamani pinusthi wus | tan dangu linêpasan | punang kuda kawatgata ôngga mawut | sirnanya sami sakala | ana swara ngawiyati ||

20. lir swaraning Dhanghyang Druna | hèh sutèngsun kabèh padha basuki | tulus [tulu...]

--- 1 : 357 ---

[...s] saturun-turunmu | dènira mêngku praja | tan sangsara sira kang karya tumuwuh | ya kabèh saisining rat | tan liya saking sirèki ||

21. lah uwis padha kariya | ingsun mulih marang kaanan mami | adhuh kabèh sutèng ulun | tutugna karyanira | anèng ngarcapada awèha pitulung | ing wong padha kawlasarsa | sayêkti manggih basuki ||

22. agung kanugrahanira | ya bathara malês maring sirèki | sawusnya muwus kadyèku | kang swara tan kapyarsa | kampitèng tyas sadaya kang sami ngrungu | ngungun sagung para nata | mangkana Sri Harimurti ||

23. parentah kinèn ngruktia | pakartining kamuksan wus miranti | tinutur sampurnèng lampus | dupa angalad-alad |

--- 1 : 358 ---

sawusira sirêp ingkang ponang latu | Bathara Krêsna alênggah | lawan sagung para ari ||

24. sang nata alon ngandika | maring tiyang Soda kang munggèng ngarsi | hèh Tanpuru dhawuh ingsun | ya kabèh marang sira | sun idèni barang pakaryanirèku | ingkang marang karaharjan | gonira ngupaya bukti ||

25. yêkti tulus karyanira | ing saturun-turunira basuki | lan maning parentah ingsun | padha ambêcikana | Si Anggira kang wisma Mantimantèku | ika kêkasihing dewa | wong tuwa nandhang kaswasih ||

26. kabèh umatur sandika | wus mangkana lamine tan winarni | sang nata pan arsa kundur | lawan sakadangira | sampun lami jêngkarira sang aprabu | saking nagari Ngastina | saksana budhal sang

--- 1 : 359 ---

aji ||

27. gumuruh kang wadyabala | ngeca-eca sawadya gunêm sami | ing lampah nora kasusu | sinambi alon-lonan | kang rinasan samarga sampurnèng lampus | sampun têbih lampahira | saking Soda Sri Bupati ||

28. samana malih winarna | lampahira wau ta sri bupati | anèng ing marga kapêthuk | tiyang pangawak kuda | sirah janma watês sangandhaping bau | lambung mangisor turôngga | bisa anandêr kapati ||

29. nalikanira tumingal | lamun wontên baris agêng lumaris | tan ataha nandêr gupuh | marêk ing ngarsa nêmbah | samya kagyat wau ta sira sang prabu | dadya kèndêl lampahira | gawok kang sami ningali ||

--- 1 : 360 ---

30. kang kasmala aturira | dhuh pukulun mugi paringa gusti | usada mring dasihipun | kawula nuwun ruwat | sampun lami nandhang kasmala kalangkung | yèn pukulun tan wêlasa | niaya isining bumi ||

31. sadaya isining jagad | yêkti amung sang nata kang darbèni | rusak miwah arjanipun | yogya kinawruhana | kalajênga rusak sagung kang tumuwuh | sintên ingkang kalonglongan | sayêkti amung sang aji ||

32. sigra Arya Dananjaya | angayati warastra cundhamani | linêpasakên kacundhuk | sirna angganing kuda | wus amalih dadya manungsa satuhu | saksana umarêk nêmbah | ing ngarsa sri narapati ||

33. dinangu ing purwanira | nalikane kataman ing kaswasih [ka...]

--- 1 : 361 ---

[...swasih] | sang anirmala umatur | gusti wasta kawula | Wilasraya mila pun dasih pukulun | anandhang pangawak kuda | gusti purwanipun nguni ||

34. nalika prang Bratayuda | apan ulun kataman ing jêmparing | pagas dalamakan ulun | mangke kuda kalênggak | pan kawula rumangsang nuntên kalêbu | saking jalakan turôngga | kawula adarbe gusti ||

35. lisah sangkal putung wutah | andhawahi bauning kang turanggi | nuntên pulih kaninipun | pun dasih kaingkêman | daging otot tungtum kadi gêsangipun | punika gusti purwanya | sang nata ngandika aris ||

36. lah ing ngêndi dunungira | Wilasraya umatur awotsari | dhuh pukulun sang aprabu |

--- 1 : 362 ---

kawula ing Karsula | Sri Bathara Krêsna angandika arum | hèh sira milua mringwang | umiringa laku mami ||

37. kang ingagnyan tur sandika | wus mangkana budhal malih sang aji | sawadyabala gumuruh | samarga alon-lonan | lamun wontên pandhita pinaran gupuh | tanpa wus rêrasanira | kinanthi kawruhirèki ||

33. Kinanthi

1. samana ing lampahipun | wau ta sri narapati | sawadyabala gumêrah | miwah sagung pramèswari | kang badhe bela kamuksan | maring kaananing urip ||

2. mila rêmbên lampahipun | tumuntur lampahing sori | tinut saenggaring driya | samarga anêningali | sining wana sri kawuryan | kathah ingkang sarwa sari ||

3. gambir gambira rum-arum | rumambakèng pinggir [ping...]

--- 1 : 363 ---

[...gir] margi | gandanya nangsayèng awan | yayah nugatèng lumaris | sumungsung raras rumira | sagunging kang sarwa sari ||

4. akarya sukaning kalbu | sagunging kang para putri | ana ingkang ngalap sêkar | gadhung kananga kumuning | prabusèt malathi dênta | cêpaka lan widasari ||

5. wau ta ing lampahipun | samana sri narapati | prapta ing dhusun Karsula | sadaya sami ningali | wontên jêjaka taruna | kêkalih nèng pinggir margi ||

6. satunggil anandhang wungkuk | sakit wuta kang satunggil | awit duk rarene mila | sang nata nulya mrêpêki | dinangu udrasanira | kalawan wastanirèki ||

7. umatur wau kang wungkuk | dhuh pukulun sri bupati | pun Cêpuk [Cê...]

--- 1 : 364 ---

[...puk] wasta kawula | pun Capu ingkang satunggil | punika sami sudara | milamba gusti anangis ||

8. karaos ing sakit ulun | pêpancèn saking dewadi | sinungan wungkuk lan ina | sampun awit kala alit | tan wontên wikan purwanya | sang nata ngandika aris ||

9. hèh sapa ta wong tuwamu | apa tan ana nuturi | pun Cêpuk umatur nêmbah | gusti kang yoga ing dasih | sadaya sampun pralaya | mila kawula prihatin ||

10. ketang tanpa tiyang sêpuh | milamba mular tan sipi | wontên pangungun kawula | gusti patikbra ing nguni | lan pun Capu sami kesah | anêdya ngirang-irangi ||

11. anuwun dhatêng dewa gung | wontên sapucaking wukir | dene kang kawula arsa | icala ing wungkuk mami | tuwin wutaning riningwang | gusti ing alami-lami ||

--- 1 : 365 ---

12. anggèn kawula nèng gunung | sadaya susahing dasih | dadya alêsu ing karsa | nêgês karsaning dewadi | wontên marmaning jawata | amba manggih sangsam lalis ||

13. labêting lapa kalangkung | samya alami tan bukti | sangsam lajêng ulun purak | andadak ngagar kang api | sangsam wau binakaran | binukti tiyang kêkalih ||

14. nanging pun Capu pukulun | sabên minta kula sungi | bêbalung kang botên eca | lajêng mêmintèng dewadi | sagêta wikan sakêdhap | jawata sami nuruti ||

15. saksana wutane mantun | kawula dipun tingali | yèn lagya nêdha kang eca | pun Capu langkung aruntik | lajêng ngambil balung iga | gigir amba dipun gitik ||

16. kenging lêrês ingkang bucu | sanalika [sanali...]

--- 1 : 366 ---

[...ka] ical gusti | mantun kadya jinampenan | pun Capu lastantun mari | sami suka sukurira | ing dewa kang ngusadani ||

17. kawula anuntên mantuk | lan pun Capu ari mami | dhatêng ing dhusun Karsula | pukulun praptaning ngriki | wontên wangan nanggêl gêngnya | tan mawi sunangan margi ||

18. kêkalèn pan isi ranu | sinabrangan botên kêni | lêbêt rumpilnya kalintang | bêladhêr toyane mili | tanggêl lamun linumpatan | pinêksa pan botên dugi ||

19. môngka tyas amba pukulun | kadarpèng onênging kapti | lami pisah kadang warga | kasêlak ayun udani | ing wôngsa-wôngsa kawula | têmahan ulun lumpati ||

20. pamilar kawula kadung | botên dumugi ing pinggir | misih dhawah ing bênteran | pun dasih karaos [karao...]

--- 1 : 367 ---

[...s] sakit | amba minggah badêdêngan | punang wungkuk dhatêng malih ||

21. enggal gènipun mangkêluk | gigir kawula puniki | patikbra ngungun kalintang | pun Capu wau ningali | dhatêng ing solah kawula | anggêgujêng tan sinipi ||

22. kapingkêl dènnya gumuyu | wêkasan dutane prapti | wangsul kadya mulanira | duk kesah dhatêng ing wukir | punika gusti purwanya | samana sri narapati ||

23. nalikanira angrungu | ature jêjaka kalih | suka gumujêng sang nata | gumêr kang samya miyarsi | ngandika Bathara Krêsna | hèh sira aja prihatin ||

24. ingsun kang paring pitulung | ambengkas susahirèki | aywa na prihatin dahat | wus maria sira kalih | luwara saking duhkita | waluya padha samangkin ||

25. wau kang

--- 1 : 368 ---

sinungan wuwus | marang Prabu Harimurti | waluya sami sakala | lajêng sumujut ing siti | kalihe samya ginanjar | paitan arta myang rukmi ||

26. sumungkêm kalangkung nuhun | kakang adhi anampèni | kêkucahnya sri narendra | samana malih winarni | sigra Sri Bathara Krêsna | lawan sagung para ari ||

27. alami ing kèndêlipun | anggunêm putusing kapti | dènnya wus lami lampahnya | anênggih sri narapati | dangu samya rêrêmbagan | yèn arsa kundur sang aji ||

28. maring Ngastina praja gung | amatah punggawa kalih | kinèn angruhuni lampah | dinuta angsung udani | maring sang prabu taruna | miwah Baladewa Aji ||

29. wus winêling sarèhipun |

--- 1 : 369 ---

budhal kang punggawa kalih | ênêngêna kang dinuta | maring Ngastina dhingini | warnanên Sri Yudhisthira | lawan sagung para ari ||

30. misih kèndêl nèng wana gung | wus dungkap parêk ing tasik | samodra kidul kawuryan | akarya enggaring galih | suka umiyat ing toya | sri nata lan para ari ||

34. Sinom

1. umatur Bathara Krêsna | maring Yudhisthira Aji | dhuh pukulun yayi nata | mugi mangèstua sami | sêdyamba ing samangkin | sêkar jayakusumèku | arsa ulun labuha | ing tasik inggih manawi | dadya tôndha paitanipun ing wuntat ||

2. nadyan wus anèng samodra | sayêkti puniku benjing | kenging pininta usada | ing wong kang duhkitèng [duhki...]

--- 1 : 370 ---

[...tèng] galih | yayi ing benjing wingking | maksih sagêt atêtulung | Sang Prabu Yudhisthira | umatur mring raka aji | sakalangkung inggih jumurung kawula ||

3. nulya sagung para nata | miwah ingkang para ari | tumindak nêdhaki sigra | anèng satêpining tasik | atap samya ningali | kacaryan rêsmining ranu | nuju gênging udaya | sarah-sarah tinon asri | sêsipatan lir tinata apêpanthan ||

4. wau ta Sang Prabu Krêsna | sigra dènira angambil | sêkar wijayakusuma | sawadhahira tan kari | linabuh ing jaladri | sarwi angandika arum | hèh wijayakusuma | muga tuhua sirèki | nèng samodra dadya paitaning wuntat ||

5. sawusira pinojaran | karsaning jawata luwih | lajêng atuwuh têtiga | wêwadhahe

--- 1 : 371 ---

kang satunggil | satunggilipun malih | punika tuwuh ing tutup | nalika sinung ujar | sinauran ing wiyati | gêtêr-patêr dhèdhèt erawati ngakak ||

5. kadya mèlu mangastawa | sabdane Sri Harimurti | pinarêngan ing samodra | gara-gara ing jro tasik | obah-obah ngèbêki | alun agolong gumulung | ulêng anêmpuh parang | lir mangayubagya sami | dènnya anon nata angèsthi kamuksan ||

6. mina-mina mrih uninga | marang ing sri narapati | dènnya yun mring kasampurnan | sagarwa kadangirèki | otêr jroning jaladri | lir samêkta kusung-kusung | langkung kang tirta tama | ombak satêpining warih | rêruhunan dènnya angkara tumingal ||

7. marang [ma...]

--- 1 : 372 ---

[...rang] tumiyunging toya | ya ta pakaryaning rêsi | mèt tirta ayun mêmuja | luhuring pandhan ngrakêti | saengga asta kalih | tumungkul anyawuk banyu | lingkabing ron kanginan | kadya jêjubahnya nglangkip | sasolahe kasusu lir mangastawa ||

8. dènnya asêlak tumingal | mring nata angèsthi pati | nyana akari ing karya | sumungsung ing tirta êning | mangkana sri bupati | wus budhal sawadyanipun | lampahe alon-lonan | manginggar-inggar ing margi | aningali srining wana sru kawuryan ||

9. sarwi tan pêgat rêrasan | amrih basukining lalis | mangkana Bathara Krêsna | ngandika marang kang rayi | lah Sena payo aglis | nutugkên arjaning kawruh | paran wêcananira | duk budhal saking ing wukir | Rewataka sira mêdharake

--- 1 : 373 ---

karsa ||

10. wêwarahira riningwang | sasat mandipaning bumi | wus kawêngku jagat raya | Bratasena matur aris | ya kakangku dewaji | ya kabèh ing atur ingsun | mungguhing pangawikan | ing rèh jamaning kapatin | sampurnaning badan saking tarakbrata ||

11. nanging dipun kawruhana | laku ingkang kalih warni | kang dhingin lakuning jaba | ing jro laku kaping kalih | lire brata ing jawi | mrih arjaning jisimipun | ya samêktaning badan | nyuda-nyuda barang bukti | pakarêman kaciptan amrih samadya ||

12. sampun kongsi anggêgawa | nisthaning badanirèki | pamancade mring kaanan | supaya amêrta sami | pikantuk atêtèki | arjane wuri binuru | nadyan jaman [jama...]

--- 1 : 374 ---

[...n] kamuksan | apênêt kang amastani | tur sinêbut kapatène luwih arja ||

13. dene kaping kalihira | lakuning jro kang winarni | ing nêpsuning hawa manah | yèku bancananing pati | benjang praptaning janji | sirêpên aja kawêtu | lamun tinurutana | karya weyaning pangèksi | ambêbawur ing nyana têmah ruara ||

14. kang dhingin wêtuning dhahga | wahyaning arga ping kalih | ping tiga wijiling loba | suba kaping patirèki | kang padha dèn singkiri | dene kang dhahga liripun | karsa angôngsa-ôngsa | kang arda puniku nênggih | kawruhana babêndu tanpa ukara ||

15. ingkang loba pêpenginan | suka sangêt lirirèki | têgêse mungguhing karsa | ingkang ala lawan bêcik | kadêrêng

--- 1 : 375 ---

tan sinipi | yaiku ingaran nêpsu | benjang praptèng sêmaya | sayogya angati-ati | yèn kadarpa papa-papaning antaka ||

16. ing nguni Nini Ruminta | sasolahe ngambil warih | yêkti pralambaning pêjah | purwa lan wêkasannèki | duk manungsa puniki | tinitahkên saking luhur | mêngkono Ni Ruminta | nalika angambil warih | wadhah cilik praptèng sumur suka-suka ||

17. tur iku pinangkanira | kang we tumus ing jêladri | parandene winadhahan | sakêdhik suka tan sipi | mungguh jalma puniki | saking gaib asalipun | ginêmpil anèng donya | wujuding manungsa iki | Ni Ruminta nguni mangsulakên toya ||

18. mring sumur nulya karuna | awit datan antuk rukmi |

--- 1 : 376 ---

branane kang padha ilang | dene wau ingkang warih | mring jaladri wus nunggil | tumus-tinumusan iku | pira ta kamulyannya | tan pisah kalawan uwit | nora adoh upamane lan manungsa ||

19. tur wus padha wruh ing benjang | yèn arsa manggih linuwih | tunggal jati solah bawa | kalawan kang murbèng gaip | prandene kèhing jalmi | tan ana kagege lampus | ingkang mêngkono iya | dupara titah puniki | sayêktine rêtna mulih mring kaanan ||

20. milane ing mêngko padha | nyandhi ras-arasing galih | ya saking napsu sadaya | pangwasane angluluhi | dene Ruminta dhingin | kang dadi nêpsuning ranu | mawane kang barana | mungguh manungsa puniki | witning datan cinancangan nêpsu hawa ||

21. yêkti ilang titahing Hyang | cilik-cilik kudu mati | jêr padha [pa...]

--- 1 : 377 ---

[...dha] amrih sampurna | yèku kawruhana sami | ana paekannèki | kinaryaa nyirêp nêpsu | bebas de sambegana | waspada narimèng galih | kang mangkono iku dèn lastarèkêna ||

22. mangkana Bathara Krêsna | lawan sagung kang miyarsi | sawadya sru pangungunnya | suka kacathêt ing galih | Sang Prabu Harimurti | mèsêm kaduga ing kalbu | myarsa sasmitanira | Sang Sena pindha jaladri | anglimputi ing sajagat pramudita ||

23. tan kandhêk ing lampahira | agunêm sarwi lumaris | guyup sakawulawarga | sinambi anêningali | langêning kang wanadri | kèh kawuryan ing sarwa rum | karya inggaring driya | sagunging kang para putri | sru kawuryan mulat manising puspita ||

24. nêngna kang agung lêlampah |

--- 1 : 378 ---

wuwusên ingkang tinuding | duta raja kalihira | prapta Ngastina nagari | ya ta nuju marêngi | miyos tinangkil sang prabu | sira Sri Baladewa | ngampingi wayahirèki | Prabu Dipayana lênggah singangsana ||

25. andhèr ingkang munggèng ngarsa | sagung kang para narpati | satriya mantri punggawa | rêkyana patih kêkalih | ing ngarsa tan atêbih | duta jumujug umatur | saliring rèh sadaya | katur miwiti mêkasi | suka sagung kang miyarsa asiyaga ||

26. Sri Baladewa parentah | ngrukti pamêthukirèki | wahana kuda turôngga | jêmpana kabèh rinakit | tuwin sri narapati | arsa mêthuk badhenipun | anulya sri narendra | jêngkar dènira tinangkil | abusêkan sagung bala ing Ngastina ||

27. wadya lit [li...]

--- 1 : 379 ---

[...t] asalang-tunjang | kadya ge uningèng gusti | tan dulur dhingini lampah | lir tanpa wêngkang samargi | gumuruh jalu èstri | ana ingkang ngêmban sunu | misih alit binêkta | tan ketang pinipit-pipit | sru kadarpan umiyat ing gustinira ||

28. karaya-raya sapraja | kayungyun solahirèki | dènnyarsa gustine prapta | samana sri narapati | antara dina malih | budhalira sang aprabu | kalawan ingkang eyang | sinuhun ing Mandurèki | miwah ingkang paman Sang Arya Subrastha ||

29. tuwin sagung wadyabala | miwah kya patih kêkalih | Arya Dwara Danurwedha | samya umiring sang aji | gumuruh tanpa wilis | dene ingkang sami kantun | tunggur[4] têngga nagara | amung wadya sawatawis [sawatawi...]

--- 1 : 380 ---

[...s] | ya ta wau [...][5] sri narendra ||

30. wus praptèng jawining kitha | kèndêl sang sri narapati | masanggrahan jawi kitha | anaracak tan atêbih | sêdhêng dènnya manganti | ingkang eyang rawuhipun | nêngna prabu taruna | gantya malih kang winarni | lampahira nênggih Sri Krêsna Pandhawa ||

31. tinut ing sakarsa-karsa | samarga angaring-aring | tan tungkul rêrasanira | amrih utamaning pati | lan sagung para ari | andina-dina anutug | ya ta wus tan winarna | lampahira sampun prapti | pasanggrahan tundhuk lawan ingkang wayah ||

32. wau ta prabu taruna | nalikanira ningali | nênggih rawuhe kang eyang | sigra lumajêng sang aji | kang eyang anututi | Sang Sri Baladewa Prabu | tuwin Arya Subrastha | mangkana sri

--- 1 : 381 ---

narapati | sampun panggih kang eyang nungkêmi pada ||

33. samana Nata Pandhawa | trênyuh tyas dènnya ningali | mring wayah prabu taruna | rinangkul lungayanèki | Bathara Harimurti | dahat murcitaning kalbu | têmah samya karuna | Wara Sumbadra mrêpêki | wayahira pinangku sarwi udrasa ||

34. dhuh ragane sira nyawa | bakal kari kawlasasih | tinilar maring wong tuwa | misih anom têmên gusti | lah muga sira kaki | tulusa umadêg ratu | wau ta ingkang wayah | dahat nityasèng panangis | sawusira rêrêm sami tata lênggah ||

35. anèng tarup wêwangunan | pasanggrahan rinêngga sri | Sang Aprabu Yudhisthira | jajar lawan raka kalih | miwah kang para ari | samya sumiwi nèng ngayun [nga...]

--- 1 : 382 ---

[...yun] | miwah para punggawa | wus kumpul andhèr nèng ngarsi | sigra majêng wau ingkang para wayah ||

36. sira Risang Patih Dwara | myang Danurwedha ngabêkti | maring sagung eyangira | sawusnya aganti-ganti | sagunging pra dipati | kabèh sami kumarubut | luwaring ngèstupada | Sri Baladewa lingnya ris | sukur bagya yayi tan ana sangsaya ||

37. umatur Bathara Krêsna | ngaturkên sarèhirèki | wiwitan praptèng wêkasan | awit bidhale ing nguni | kongsi apalakrami | Sêtyaka umadêg ratu | kang raka duk miyarsa | langkung pangungunirèki | ing wasana dahat suka sukurira ||

38. tuwin kang sami miyarsa | sadaya suka tan sipi | sawusnya anutug suka | samana lajêng miranti | Patih Dwara ngundhangi | budhal kang

--- 1 : 383 ---

wadya panganjur | gumuruh swaranira | wahana awarni-warni | sri narendra budhal lan sang prabu wayah ||

39. sagung kang para dayinta | sadaya anitih joli | kamot saparêkanira | tan ana dharat sawiji | gumuruh ing samargi | yayah kang jaladri têdhuh | wutah ngalabi dharat | balêdug nampêg wiyati | kang kaambah ing wana awarna-warna ||

40. sungsun atimbun kang mulat | rawuhe gustinirèki | atembak samarga-marga | wau ta sagunging baris | datan winarnèng margi | ing nagari sampun rawuh | lajêng manjing ing pura | dene sagung para putri | sigra manjing ing dhatulaya sadaya ||

41. wus panggih lan ibunira | anênggih Sang Dèwi Kunthi | tuwin Untari wus panggya [pang...]

--- 1 : 384 ---

[...gya] | samya sukanirèng galih | rêntênging tyas sirnanting | nyana kadya anênapu | sêsotya di minulya | dene ta wau sang aji | kantun munggèng pasewakan sabalanya ||

42. lênggah ing dhampar kancana | sira Prabu Parikêsit | anunggil lawan kang eyang | Prabu Yudhisthira Aji | tuwin Sri Harimurti | miwah Baladewa Prabu | wus munggèng ngarsa nata | lawan ingkang para ari | Arya Sena jajar lan ari Sang Parta ||

43. Prabu Nangkula Sadewa | tunggil kya patih kêkalih | Arya Dwara Danurwedha | tuwin kang para narpati | miwah punggawa mantri | andhèr sumiwi ing ngayun | nênggih risang bagawan | wus kinèn nunggil alinggih | lawan Arya Subrastha wus anèng ngarsa ||

44. pajêk kang samya sewaka | ing

--- 1 : 385 ---

ngarsa sri narapati | anênggih kang kawuwusa | marêngi asalin warsi | taun surya winilis | mangkana sangkalanipun | sarira tri nèng arga[6] | tauning candra winarni | sinêngkalan janma winayang ing swara[7] ||

45. wus dangu ing kèndêlira | nèng panangkilan sang aji | sarta wadya para nata | samana suka ningali | rêngganing candhi sari | kang rinakit ngalun-alun | wignyaning Patih Dwara | samya ebat kang ningali | mendah baya yèn wus tinatrapan kêmbang ||

46. tur maksih lugas kewala | parandene sampun luwih | wau ta Sri Yudhisthira | pangandikanira aris | hèh siwayèngsun kalih | ing mêngko wus mangsanipun | nuli sira rakita | kabèh tinrapana sari | lawan ingkang cêcaruhan dèn [dè...]

--- 1 : 386 ---

[...n] samapta ||

47. pakartining kasampurnan | padha ruktinên samangkin | dene kaki karsaningwang | mung nganti sawulan malih | sandika awotsari | kyana patih kalihipun | dangu imbal wacana | kasaru rawuhirèki | Hyang Naradha cumlorot saking awiyat ||

48. niyup dhatêng panangkilan | wau ta sri narapati | gupuh tumurun manêmbah | tuwin sadaya para ji | hyang prapta ngandika ris | dhuh sang nata yoganingsun | lan kabèh yoganingwang | ingsun iki pan tinuding | timbalane iya Hyang Suksma Kawêkas ||

49. kinèn amundhut kang cakra | lawan panah cundhamani | karone iku wus môngsa | pinulung maring swarga di | marga sirèku sami | angancas sampurnèng lampus [lampu...]

--- 1 : 387 ---

[...s] | mila roro gêgaman | iki lan saking sirèki | karsaning Hyang santosa kamuksanira ||

50. wruhanira yoganingwang | kang môngka bancanèng pati | yèn maksih anon kasuran | miwah katrisnaning kang sih | sisip-sisip ta kaki | yèku drigamaning lampus | puwara aru-ara | rêribêt angrêribêti | tan tumanêm têmahan amaro tingal ||

51. ngalih-ngalih ngalamatan | ing nyana tan mindho kardi | wêkasan dadi kapiran | karana kewraning galih | mila dipun patitis | têtika aja kaliru | lawan dèn kawruhana | santosaning jaman pati | muhung anèng pandêlênging pikirira ||

52. wisaning pikir tan awas | sêmang pangandêlirèki [pangandêli...]

--- 1 : 388 ---

[...rèki] | lamun kongsia mangkana | ing wardaya têmah gingsir | poma dèn ngati-ati | wruhanira yoganingsun | sarèhing kasampurnan | nora nganggo kaping kalih | luput pisan kêna pisan dipun awas ||

53. yèn wus sirna saking dunya | tan bali bêbakal malih | jêr wus tinutup maring Hyang | sampurna saking ginaib | wau ta Sri Bupati | Yudhisthira duk angrungu | lingnya Rêsi Naradha | tuwin sagung para aji | langkung ajrih andhêku sarwi anêmbah ||

54 sira Sri Bathara Krêsna | sampun ngaturakên aglis | cundhamani lawan cakra | maring sang hyang maha rêsi | tinampenan lajêng mit | musna wus datan kadulu | wau ta sri narendra | wangsul palênggahan malih | saungkuring [saung...]

--- 1 : 389 ---

[...kuring] jawata sami kasmaran ||

35. Asmaradana

1. sadaya ngungun ing galih | têmah ngênglêng ing wardaya | kang punang cakra muksane | sampun sinantosèng driya | nênggih Bathara Krêsna | tan nyana kanyanèng kalbu | amung kasampurnanira ||

2. ingkang kaèsthi panggalih | sawusira pêparentah | sang nata kundur ngadhaton | lan wayah prabu taruna | tuwin kang para raja | makuwon sajuru-juru | samana kang cinarita ||

3. Prabu Yudhisthira Aji | sabên dina sinewaka | salaminira angantos | jagkêp praptaning sawulan | sanityasa sineba | kang nangkil kadya sêsulung | ulêngan arêbut mulat ||

4. têkan wadya desa sami | gung alit manjing nagara [naga...]

--- 1 : 390 ---

[...ra] | andulur sumiwèng katong | nyana yèn tan malih mulat | gustine sêlak muksa | bawaning ratu mawiku | kumaranira kawuryan ||

5. tidhêming nagara tistis | truh truhmrah[8] ing sabên dina | nawêngi wangkawa ngayom | ing sawulan kèh kawuryan | dalajating duhkita | wilêting sudama wêlu | limêngan ing antariksa ||

6. riyêm-riyêm ingkang rawi | rinawatan ingkang warsa | saha samerana angrèp | bawana sru ing drêsana | anindyamantri sigra | wruh ing karsa samapta wus | kasampurnan paripurna ||

7. tinata-tata tulya sri | rêrêngganing cêcaruhan | mawarna gêgunungane | gunung kêmbang gunung lênga | gunung dunya myang arta | gunung lawe gunung cupu | gunung konyoh gunung wastra ||

8. gunung sotya gunung

--- 1 : 391 ---

rukmi | gunung sari myang wowohan | pala boga tumpêg kabèh | tuwin dêdana sang nata | sêsawur sabên dina | kêthokan tigasanipun | supênuh mawarna-warna ||

9. tumpêk ngalun-alun sami | wor rêngganing candhi kêmbang | Patih Dwara kawignyane | sakaning candhi rinêngga | binuntal ginundhala | rinawe-rawe amawut | sari-sari sabuwana ||

10. ginubah-gubah kinitir | asri rêngganing wiwara | sampêt sampurna rênggane | kathah lamun winuwusa | asrining cêcaruhan | ya ta sakèhing mawiku | wus kinèn praptèng Ngastina ||

11. badhe jumurung ngastuti | ing muksane sri narendra | wus mangkana ing lamine | nênggih wus dungkap sacôndra | saya gêng kang pratôndha | têngara gora gumuruh [gumu...]

--- 1 : 392 ---

[...ruh] | riwut pawana ru-ara ||

12. riris ris sru mawèh tistis | tidhêming limêngan praja | kilat caya calèrète | wor warsaya aliwêran | dhèdhèt rawati ngakak | gunung-gunung gumaludhug | riwut wase kang umiyat ||

13. gambira risang arsa nis | wuwuh santosaning driya | mangkana wau praptane | dungkap kalih dasa dina | punika ngangkat têrang | riris-riris angin surut | kari kumaraning jagat ||

14. samana datan winarni | sawusnya jangkêp sacôndra | anênggih wau sang katong | miwah Sri Bathara Krêsna | sampun sami siyaga | sakadang dayintanipun | awrasuk[9] sarwa sugônda ||

15. mêpêki sariranèki | sarta sampun pêparentah | kinèn sumiwia kabèh | otêr wong sajroning pura [pu...]

--- 1 : 393 ---

[...ra] | cèthi parêkanira | busêkan samya gumuruh | samapta arawat waspa ||

16. solahe wong dalêm puri | bingung samya bilunglungan | udrasa ing saparane | sinayut-sayut tan kêna | malah mular andadra | drawaya sanagara gung | kongasing nata mangarang ||

17. wênèh ana ingkang kari | lan rewang sami udrasa | kawlasarsa sêsambate | dhuh paran iki ta padha | gusti samyarsa muksa | adhuh lae gustiningsun | têkyarsa tilar kadhatyan ||

18. babo eman padha lalis | rasaning tyas durung môngsa | angur umadêga katong | kinawulan wong sajagat | têtêpa wiryèng donya | ana rowange amuwus | kang warnane rada pelak ||

19. dhuh bênêr [bê...]

--- 1 : 394 ---

[...nêr] wuwusirèki | witning sun iki kasmaran | mring Sang Parta mêmanise | nalikane ingsun marak | sêsaos dhêdhaharan | ginawe sawuwusipun | sinomku dèn êmak-êmak ||

20. dèn êlus kongsi marinding | padêdêngan lambung ingwang | badanku banjur ngalokro | kèthèr sasolahku nulya | Sang Parta sigra tandang | mung iku kayungyun ingsun | arêrewangan angucap ||

21. wilangan lima ping kalih | puluh-puluh raganingwang | kudu mangkene ta kiye | kaya priye gustiningwang | pêthane yèn amuksa | payo padha ngiring besuk | wruha ing gusti sadaya ||

22. lajêng samapta prasami | kadêrêng samyarsa wikan | ing kamuksane gustine | kunêng tangising jro pura | parêkan êmban inya [i...]

--- 1 : 395 ---

[...nya] | busêkan pating bilulung | wuwusên Sang Arya Sena ||

23. nimbali wayahirèki | sira Patih Danurwedha | wus prapta ngarsèng eyange | kya patih nungkêmi pada | sarwi asru karuna | Sena nênggak waspa mangu | mênggah ing driya karantan ||

24. sarwi angandika aris | babo sira dèn santosa | ing mêngko sapungkur ingong | poma sira aja rudah | iya dumèh sun tilar | kèndêl Bratasena muwus | ngandika sawêk rong kêcap ||

25. waspanira adrês mijil | kang wayah anggung sinawang | kya patih rêmpu galihe | ketang katrêsnaning eyang | radèn umatur nêmbah | adhuh jêng eyang pukulun | mugi dèn aksamanana ||

26. sampun [sampu...]

--- 1 : 396 ---

[...n] kirang martèng mami | sintên waspada mulata | ing kawula salamine | pan namung paduka eyang | yêkti tuwan tan kewran | mrih arja duhkitèng kalbu | mring amba kari anggana ||

27. kya patih lajêng anangis | Arya Bratasena mênggah | tansah amulat wayahe | tinênga sinawang-sawang | agung arawat waspa | marawayan wêtuning luh | alon dènira ngandika ||

28. kang wayah dipun paringi | alah ênya iki gada | mung kari sira kang duwe | anggonên rumêksèng praja | lan panah bargawastra | watêke kulup ing besuk | tan giris nêmpuh ing yuda ||

36. Girisa

1. kya patih sampun atômpa | pêparinge eyangira | pusaka saranèng yuda | bindi lawan bargawastra [barga...]

--- 1 : 397 ---

[...wastra] | Sang Sena malih ngandika | lah sira dipun waspada | among amêngku nagara | prihên arjane dèn kêna ||

2. aja kongsi kawistara | kabèh saisining praja | amriha rahayunira | ngèstokna parentahira | lawan padha kawruhana | solah bêcik lawan ala | pangkatên pêpancènira | dadi tan sêsiring sira ||

3. pamongira maring wadya | aywa jrih lèmèr ing karsa | dèn samapta abipraya | akunên kadang sanyata | emanên kang kadya yoga | aja pijêr adêduka | dèn santa agnyananira | supaya anyudarsana ||

4. kabèh sawawêngkonira | sira katêmpuh ing karya | ana wadya nyudarsana | lêstarining barang karya |

--- 1 : 398 ---

tan liya saka si patya | karsaning sri naranata | wus ginadhuhakên samya | marang risang mantrimuka ||

5. milane dèn mrih utama | nistha adile tan ana | mijil akale tan nyata | yèn karêm saramèng wadya | hèh poma aja mangkana | yêkti antuk dosèng nata | rèhning sira pan kinarya | warôngka mêngkoni praja ||

6. saobah-osiking praja | iku kaki awasêna | kang wayah matur sandika | babo sira wayah ingwang | yèn sira mrih kasampurnan | aja pijêr arêrasan | mardia dèn babar pisan | kang wayah umatur sigra ||

7. pukulun kang kinawasa | kawula nuwun uninga | sabda yu ingkang mangkana | paran gèn amba wikana | yèn [yè...]

--- 1 : 399 ---

[...n] eyang datan paringa | sanyataning sastra cêtha | kang eyang alon ngandika | sarwa ambêkuh karuna ||

8. hèh babo Si Ôntarêja | dene cêblunge aguna | waskitha limpat ing basa | sigra nêmbah sang apatya | marêk ngarsa eyangira | Sang Sena alon ngandika | mènglènga karna kang kiwa | lawan sira dèn abisa ||

9. nampani aywa sandeya | dèn santosa adilira | kang wayah matur sandika | nulya winisik karnanya | ing rèh kasampurnanira | sampêt sawus sadurungnya | wus kamot sira Kya Patya | Danurwedha awidagda ||

10. tan samar moring dumadya | tuhu wayah Bayusuta | tan kewran wrin ing warana | sawusnya gya mangarcana | ing eyang Sang Bratasena [Brata...]

--- 1 : 400 ---

[...sena] | sarwi alon aturira | dhuh eyang manah kawula | upami kadi kumbaya ||

11. dupi antuk sih paduka | wêwisik ingkang mangkana | kumbaya wus isi toya | wêning ngumala utama | kang eyang malih ngandika | upamane ingkang wrêksa | saking wiji tuwuhira | duk thukul anèng bantala ||

12. ingkang tuwuh dhingin lata | nulya nganakakên wrêksa | sawusnya tuwuh kang wrêksa | wrêksa kang mijilkên pala | poma kaki kawruhana | kang mangkono nora beda | manungsa saking Hyang Êsa | nitahkên rasa manungsa ||

13. ingkang môngka patrapira | de kagungan nêpsu hawa | dadya nitahkên tênaya | dene wau ingkang wrêksa | yèn cinêgah dening warsa | kang wrêksa nuli palastra | iya saking luhurira |

--- 1 : 401 ---

ron pêjah praptèng witira ||

14. abali mring oyotira | mangkono ingkang manungsa | sing luhur mangandhap sigra | praptaning jangji samana | waluya tunggal sasana | lawan wit purwaning êsa | hèh kaki aywa sandeya | dèn waspada dunungira ||

15. kang wayah matur sandika | sigra majêng mangarcana | ing padane eyangira | pinêngkul lungayanira | kang eyang malih ngandika | sarwi sru wêdaling waspa | adhuh babo ingsun nyawa | sira wus bangkit utama ||

16. kang wayah bela karuna | anggung sumungkêm ing pada | kang eyang kathah karasa | tambuh karsaning wardaya | langkung rêntêng kalihira | tikbra dahat sang apatya | dènnyarsa tinilar murca | rumôngsa kari anggana ||

--- 1 : 402 ---

17. wus mangkana ênêngêna | wêwulange Bratasena | mring wayah sang mantrimukya | sinamur rêroncènira | wuwusên wau kang prapta | utusane sri narendra | nimbali Sang Arya Sena | dinalih lamun sang arya ||

18. kandhêg dening wayahira | lir tumolih mring siwaya | miwah ing kawiryanira | sang arya gya lumaksana | kerit dutane sang nata | lawan Arya Danurwedha | maksih tut wuri kewala | lir rêtna kentir ing toya ||

37. Maskumambang

1. ya ta wau lampahe Sang Bayusiwi | ingiring kang wayah | Danurwedha atut wuri | saksana Sang Bratasena ||

2. nolih marang kang wayah dhinupak aglis | samana sang patya | tampi sasmitaning kaki | gya

--- 1 : 403 ---

wangsul mring pasewakan ||

3. lampahira Bayutênaya wus prapti | ngajênganing raka | ngandika Sri Harimurti | yayi Sena paran marma ||

4. kongsi dangu yayi ênggonira prapti | akèh kadangira | wus sampêt samapta sami | iku manganti ing sira ||

5. alon matur sira Risang Bayusiwi | mulane ta ingwang | kongsi dangu nora prapti | ginubêl ing wayahira ||

6. Danurwedha iku angrubêdi ati | ambêncanèng lampah | yèn ajaa ingsun kikis | mèh gingsir kênèng bancana ||

7. alon angling Sri Bathara Harimurti | andupara sira | yayi kênèng ing gêgingsir | sapa ingkang kaya sira ||

8. kabèh iki kauban ing sira yayi | wasitanta ring rat |

--- 1 : 404 ---

wasistha prayitnèng pati | yayi kabèh amung sira ||

9. sawusira mangkana nulya miranti | mijil para garwa | kerit dening Dèwi Kunthi | ginarbêg para pawongan ||

10. sru gumuruh tangise wong dalêm puri | wau ta samana | dening Sang Rêtna Untari | kadêrêng kêdah uninga ||

11. wus linilan sigra budhal saking puri | kinanthi kang putra | Prabu Dipayana Aji | sadaya wus sami budhal ||

12. akêkanthèn lawan garwanya pribadi | amung Sri Kunthia | Bathara Krêsna kang nganthi | nulya praptèng pasewakan ||

13. orêg sagung wadyabala ingkang nangkil | tuwin kang tumingal | kumêpyur tyas lir dèn iris | duk tumingal ing sang nata ||

14. mijil waspa kabèh wong ing Ngastina di | mangkana sang nata |

--- 1 : 405 ---

lawan ingkang para putri | ya ta wus dangu wiyosnya ||

15. tan antara wau ta sri narapati | lajêng sami lênggah | mrêpêki kang candhi sari | sagarwa kadang sadaya ||

16. para wiku umarêk sampun miranti | ya ta Prabu Krêsna | sasmita mring raka aji | Baladewa ingaturan ||

17. ngondurêna kang putra Dèwi Untari | manawi punika | sruning ardayanirèki | ing satêmah dadya karya ||

18. nulya Prabu Baladewa marêpêki | Untari ingatag | sayogyane sira nini | kundura marang kadhatyan ||

19. lamun sira maksih katon anèng ngriki | kabèh wong tuwanya | sayêkti mandhêg tumolih | mring sira dene tinilar ||

20. lah wêlasa kabèh wong tuwanirèki | samana [sa...]

--- 1 : 406 ---

[...mana] sang rêtna | Untari trênyuh ing galih | wasana datan lênggana ||

21. sampun nitih jêmpana manjing ing puri | sru ardayanira | yayah tanpanon wiyati | sapraptaning dhatulaya ||

22. laju manjing ing pajungutan sang putri | dahat karêrantan | rêntênging tyas rontang-ranting | ketang kang sami amuksa ||

23. ênêngêna wau Kusuma Untari | ya ta kawuwusa | bathara ing Dwarawati | sampun umarêk ing ngarsa ||

24. alon matur mring kang ibu Dèwi Kunthi | dhuh bibi sumôngga | yèn wus sampêt ing panggalih | nuntên paduka manjinga ||

25. candhi sêkar sampun adangu puniki | sigra sang lir rêtna | manjing salêbêting candhi | wau ta ingkang tumingal ||

26. trênyuh ing tyas lir coplok ingkang panggalih | kabèh [ka...]

--- 1 : 407 ---

[...bèh] wong Ngastina | kumêlap gêtêr ing ati | wau kang umanjing sigra ||

27. rinacut ing karsa amawanti-wanti | dangu tan sampurna | tuwin ingkang para rêsi | nityasa amangastawa ||

28. mêksa datan prapta antaraning pati | kewran para putra | sigra Prabu Harimurti | amisik mring Yudhisthira ||

29. paran yayi makatên anglêlingsêmi | jêng bibi punika | margêgêg kemawon yayi | manawi sami ing karsa ||

30. atêrêna ing kalimasada aglis | sigra sri narendra | ngambil kalimausadi | sinawatan ibunira ||

31. tan antara sirna angganya sang dèwi | jumêgur ngawiyat | sarêng murcaning kintèki | jawata manadukara ||

32. ngudanakên kêmbang-kêmbang amêpêki | riris-riris gônda- | wida tumêrah ing siti | lêga

--- 1 : 408 ---

tyase para putra ||

33. sigra manjing Prabu Yudhisthira aglis | lawan ingkang garwa | amusthi êninging pati | tan antara lajêng sirna ||

34. sakuwônda kalihira ing wiyati | jawata wèh tôndha | tuhu sampurna ing pati | orêg kang pratala obah ||

35. gonjang-ganjing kumocak ing jalanidhi | nulya Prabu Krêsna | Sang Sena ingatag aglis | Wrêkudara alon mojar ||

36. lah ta kakang ingsun ingkang angèrèni | tan arsa wak ingwang | memba pakartinirèki | sigra Sri Krêsna parentah ||

37. mring Sang Parta kinèn umanjing rumiyin | mangsah Sang Arjuna | lawan garwanira kalih | praptaning jro candhi kêmbang ||

38. wus angracut karsa sampurna tumuli | lawan garwanira | sru jumêgur ing wiyati | pratandhanirèng jawata ||

--- 1 : 409 ---

39. nulya ari Nangkula Sadewa manjing | candhi paripurna | sampurna wau sang kalih | ya ta mung kari Sang Sena ||

40. lawan ingkang raka Prabu Harimurti | alon angandika | paran mêngko yayi iki | kari sira lawan ingwang ||

41. sayogyane sira kang dhingini yayi | ingsun arsa wikan | marang pakartinirèki | aywa kadangon riningwang ||

42. kadangira kabèh wus antara sami | matur Risang Sena | iya kakang dèn aririh | ing karsa dipun sarônta ||

43. nora kêna kalamun ing jênêng mami | pinarosèng karsa | kakang nganggo ngati-ati | tiwasa ing karsa tuna ||

44. tanpa gawe iya jênênging aurip | tan wruh kene kana | wusanane nêniwasi | ing dêlahan [dêlah...]

--- 1 : 410 ---

[...an] mindho karya ||

45. pae kadang-kadangira kabèh nguni | yèn Si Bratasena | mangkono pakartinèki | kawruh durung paja-paja ||

46. dungkap marang kanyataaning aurip | uripe sapisan | arsa ginawe ping kalih | ing têmahan iku nistha ||

47. lah dulunên kakang ing mêngko sun iki | praptaning wêkasan | tinata rakiting pati | kanthi utamaning sêdya ||

38. Kinanthi

1. Bathara Krêsna lingnya rum | adhuh Sena ari mami | sun iki dahat kacaryan | marang ing wuwusirèki | paran bisa anunggala | Bratasena anauri ||

2. kakang iku wus katutup | lire wus prapta ing jangji | kari gadhug kanyataan | iya sira lawan [la...]

--- 1 : 411 ---

[...wan] mami | mêngko ingaranan kadang | gaib yèn wus praptèng pati ||

3. lah payo kakang dèn gupuh | marganana ingsun iki | iya ta sampurnaningwang | kudu nganggo marga sakit | yêkti panuntuning napas | lah ta kakang dipun aglis ||

4. bubutên kang wulu puhun | yêkti ingsung ngraos sakit | ing kono marganing pêjah | nulya Prabu Harimurti | andaut wulu Sang Sena | sawiji kang anèng sikil ||

5. wus kabêdhol wulunipun | Bratasena matur aris | dhuh kakang wus dadya marga | dene sun wus ngraos sakit | sigra Arya Wrêkudara | pôncanakanira kalih ||

6. kinêthokan kalihipun | ya ta wau duk ningali | sira Sri Bathara Krêsna | kang rayi [ra...]

--- 1 : 412 ---

[...yi] pinêngkul aglis | adhuh yayi paran marma | mangkono tingkahirèki ||

7. Bratasena malih matur | lah kakang milane iki | sun tigas kang pôncanaka | manawa ngregoni pati | jêr iku dadi busana | karya kasuraning galih ||

8. ing satêmah mangu-mangu | mulata kasêktèn mami | ambawur êninging karsa | Prabu Krêsna brêbês mili | kang rayi anggung sinapa | Bratasena buwang malih ||

9. gêgodhèg wok simbaripun | sadaya wus pinrih rêsik | Sang Sena lamun sinawang | ical sipating sujalmi | sasat Suksma ngejawantah | cahyanya wênis angrungih ||

10. sru sumorot angênguwung | mangkana Sri Harimurti | sigra rinangkul rinira | sarwi karuna sang aji | adhuh Sena ariningwang | mangkono tekatirèki ||

11. Wrêkudara malih matur |

--- 1 : 413 ---

lah kakang jamaning pati | aja misih anggêgawa | rêgêding jisim puniki | pae lan kang padha pêjah | tanpa sinêdya sayêkti ||

12. yêktine puniku kuwur | riwut angraoskên sakit | mungguh iki raganingwang | patine sinêdyèng kapti | dadi ing karsa tan samar | ing rèh samapta ing pati ||

13. samana kang sami ngrungu | Prabu Dipayana Aji | lan eyang Sri Baladewa | tuwin kang samya nèng ngarsi | ngênglêng sru kampitèng driya | trênyuh tyas kadya angimpi ||

14. dènira sami andulu | sagung ingkang para aji | maring kang sami amuksa | yayah nistha sêsotya di | kang luwih pangajinira | rêntah têlênging jaladri ||

15. paran gonira anggayuh | sayêkti tan bisa ngambil | pinupus onêng kalintang | ilange sotya linuwih | kaya [ka...]

--- 1 : 414 ---

[...ya] mangkana pamanya | rêntênging wong sanêgari ||

16. Bratasena malih matur | lah kakang iki wus prapti | sasmitaning kasunyatan | ana warna Krêsna prapti | pan iku lagya sapisan | karsaning kaanan jati ||

17. Bathara Krêsna angungun | ngênglêng angandika aris | paran yayi kang mangkana | Bratasena anauri | kakang iku iya jaman | padha mijil saka mami ||

18. nanging yèn kang salang-surup | kagupuhên ing pangèksi | tibèng kono luwih sasar | jêr dudu ingkang dèn anti | Sena kèndêl wuwusira | ngêningkên karsanirèki ||

19. winingkis ing karsanipun | kinumpul ing tyas sawiji | rinacut pacuwanira | rinakit jagatirèki | nglela nora kakalingan |

--- 1 : 415 ---

Bathara Krêsna lon angling ||

20. adhuh Sena ariningsun | pagene sira tan angling | apa yayi anèng sira | Wrêkudara anauri | kakang iki malih prapta | pratôndha kang kaping kalih ||

21. rêta kadulu maring sun | iya padha saking mami | yèn ta age-age karsa | tan wun kono tibanèki | ya maksih panggawe sasar | Wrêkudara kèndêl malih ||

22. panarikira tan asru | ing napas datan katawis | kang mulat datan graita | jatine wus anêngahi | Bathara Krêsna lon mojar | kang raya[10] sinapa malih ||

23. ya pagene ariningsun | têka sira kèndêl malih | apa ingkang katingalan | Bratasena anauri | lah iki pita katingal | ana prabane [pra...]

--- 1 : 416 ---

[...bane] nêlahi ||

24. dene iku iya dudu | jatining kaanan mami | yèn kagingsirên ing tingal | yêkti dêdunung ing kuning | kabèh kadang-kadangira | kakang mung prapta ing ngriki ||

25. jêr padha kadung ing kawruh | nora sarônta ing budi | iya lamun jênêng ingwang | durung paja-paja ugi | kabèh iku angrêncana | anyampuri kang sajati ||

26. Sang Sena kèndêl tan muwus | ing karsa pinusthi malih | angayun-ayun kang nyata | Sri Krêsna graitèng galih | luwih têmên ariningwang | tyase apindha jaladri ||

27. kang rayi sinapa gupuh | paran kèndêlira yayi | ana malih katingalan | Wrêkudara anauri | ana jaman warni seta | prabane anglêluwihi ||

28. parandene [para...]

--- 1 : 417 ---

[...ndene] maksih durung | jatine kang ingsun anti | nanging ta wus parêk uga | kakang mung kurang ping kalih | mangu-mangu Prabu Krêsna | ngênglêng dènira miyarsi ||

29. Sang Sena maksih andulu | lir prabaning ujwala di | sumunu gumilang-gilang | kentar wayangan sayêkti | sirna malih katingalan | sinamar jatining warni ||

30. kakang lah iki wus rawuh | jatine panunggal mami | sigra Sang Sena samapta | sidhakêp astanya kalih | ngèsthi mring wujud satunggal | sri nata umangkat aglis ||

39. Sinom

1. muksane Sang Wrêkudara | saantarane mangèksi | lir amung sakêdhap netra | wahyaning Suksma duk prapti | anglimputi sabumi |

--- 1 : 418 ---

gumilang-gilang kalangkung | amung sakbyaring kilat | sarêng lawan Bayusiwi | muksanira mring kaaning kamuksan[11] ||

2. caritane Bratasena | jatine Islam sêjati | kakekate luwih mulya | duk kawêjang Dewaruci | anèng têngah jaladri | sinung wêwisik satuhu | marang sang dewa bajang | Bratasena ing samangkin | rawineslam wus pinanci rijallolah ||

3. yèku kang aran Sèh Seban | mangkana malih winarni | nênggih Sri Bathara Krêsna | lawan Sri Baladewa Ji | miwah Sri Parikêsit | myang sawadyabalanipun | nalikanya tumingal | Sang Sena muksanirèki | netranira lir sinaput tanpa mulat ||

4. balêrêngên dening cahya |

--- 1 : 419 ---

kadya katênggêngên sami | lape tan ana kang wikan | dupi sampurnèng pangèksi | Sena wus tan kaèksi | kabèh tyasira kumêpyur | muriring sru mangarang | rêntênging driya mung tangis | kengis kosus ngênêsing wong sanagara ||

5. pratandhanirèng duhkita | dalajat saya gung prapti | sigra Sri Bathara Krêsna | samapta wus mangkat nuli | ing kamuksan pinusthi | saksana sirna sang prabu | ilang kamanungsannya | jumêgur ing awiyati | pêtêng dhêdhêt limêngan ing panangkilan ||

6. obah kang pratala molah | lindhu orêg gonjang-ganjing | jingjang Hyang Anantaboga | gêtêr-patêr ingkang wukir | lir Suksma krodhèng bumi | winangsul ing awang-uwung | sigra para pandhita | kumpul parêng [pa...]

--- 1 : 420 ---

[...rêng] mangastuti | amêminta ing dewa lêstarinira ||

7. karaharjaning kanang rat | tan antara andhatêngi | marmaning Suksma Kawêkas | wêruh limêngan sirna nis | riris-riris wus aris | samirananing kang têruh | dhêdhêt pêtêngnya ilang | mung kari ngênglênging ati | trênyuhira wardayaning para nata ||

8. wau ingkang para wayah | sru kakênan ing tyas tistis | tuwin Prabu Baladewa | prasamya kabyatan wingit | èngêt ingkang samya nis | kapêtêk ing tyas sumaput | pêpêt driya mangarang | Prabu Dipayana Aji | mèh tan emut kalimput ing palênglêngan ||

9. labête maksih taruna | sêdhepon sri narapati | luntur saking ing dhampar mas | sumaput saking ing siti | gupuh Baladewa Ji | kang wayah cinandhak gupuh | pan sarwi tinangisan [ti...]

--- 1 : 421 ---

[...nangisan] | dhuh emuta sira gusti | lamun dadya kalêngkaning pramudita ||

10. wêlasa ing wong sapraja | kabèh kadang warganèki | yèn gusti têmah antaka | sapa ta ingkang siniwi | lawan tan nêdya kari | yêkti milu bela lampus | milane sri narendra | dèn tulus asihèng bumi | duk miyarsa sira Prabu Dipayana ||

11. èngêt sanalika lênggah | ing dhêdhampar sêsotya di | pinupus pêpasthènira | lipuring tyas sanagari | wau sri narapati | pangandikanira arum | parentah amêmatah | panuturirèng kapatin | lawan kinèn ambage kang cêcaruhan ||

12. maring kang para pandhita | miwah kang badhe binêsmi | kya patih matur sandika | sampun binage

--- 1 : 422 ---

tumuli | miwah ingkang binêsmi | pinanjingkên gêni murup | candhi wus ingobaran | têlas sadaya tan kari | paripurna panuturirèng kamuksan ||

13. sang nata kundur ngadhatyan | bubar kang samya anangkil | amakuwon sowang-sowang | marêngi salining warsi | taun surya winilis | winarna sangkalanipun | jroning Pandhawa muksa | sarira gunaning ardi[12] | taunirèng candra mangkana ingetang ||

14. winuwusa sêngkalannya | janma winayanging rêsi[13] | samana datan winarna | rêrêm antaranirèki | gunge ingkang prihatin | sanagara grah angadhuh | ing mangke wus sampurna | maring kang duhkitèng galih | sri narendra anuju sawiji dina ||

15. miyos tinangkil sang nata | pêpak [pê...]

--- 1 : 423 ---

[...pak] sagung kang sumiwi | andhèr ingkang para raja | miwah satriya bupati | supênuh pôncaniti | kyana patih kalihipun | sira Sang Arya Dwara | myang Danurwedha Apatih | kang kaparêk ing ngabyantara narendra ||

16. tuwin kang eyang Mandura | lan Subrastha jajar linggih | kanan kering ingkang wayah | ngamping-ampingi tan têbih | risang prabu taruni | lênggah ing dhampar mas murub | pinatik ing sêsotya | lèmèk babut prangwêdani | sri kawuryan dhêdhampar rinajarêngga ||

17. mrabani sapanangkilan | lir raditya tibèng bumi | sêmbada kang madêg nata | ruruh taruna rêspati | tuhu kalamun pêkik | cahya amindha sitangsu | ngasorkên langêning rat | kucêm ingkang samya

--- 1 : 424 ---

nangkil | kaungkulan rêspatining sri narendra ||

18. samana Sri Dipayana | wus pinasthi ing dewadi | kalêngkaning pramudita | tinitah narendra adil | tanah Jawi miwiti | ing mangke sira sang prabu | matur marang kang eyang | Bagawan Baladewa Ji | lamun badhe angadêgakên punggawa ||

19. para santana Ngastina | têdhaking Kurawa nguni | miwah ri Natèng Mandura | miwah kadang Dwarawati | kang eyang sukang[14] galih | jumurung karsa sang prabu | sang nata pêparentah | sadaya kinèn nimbali | ingkang badhe samya kinarya punggawa ||

20. kya patih matur sandika | sampun sami dèn timbali | Mandura Radèn Sarsana | Radèn Dewana kang rayi | sutèng Wisatha sami | Radèn [Ra...]

--- 1 : 425 ---

[...dèn] Sêsa kalihipun | lan ari Dyan Satmata | sutane Durmuka katri | katigane nênggih Rahadèn Harmata ||

21. katiga trahing Kurawa | dene wayah Dwarawati | sutane Arya Sarana | Radèn Sêsara wêwangi | Dyan Sêraba kang rayi | lawan wontên malihipun | wasta Radèn Tambara | Arya Durbara kang siwi | ingkang wayah punika Radèn Durmuka ||

22. tuwin Rahadèn Surata | sutane Wiruta nguni | wayahe Sang Jayadrata | dene wayah Drupada Ji | Dhusthajumêna nguni | Radèn Dyasthara ranipun | arine Sri Dhusthaka | ing Ngamarta Sri Bupati | miwah sutanipun Sang Prabu Mandraka ||

23. nênggih Sang Prabu Kesrawa | Arya Bètu kang wêwangi | wayah Arya

--- 1 : 426 ---

Burisrawa | sadaya wus dèn timbali | praptèng ngabyantara ji | sang nata sampun dhêdhawuh | sagunging pra santana | kinarya punggawa sami | wus pinatah pêpangkating kawiryawan ||

24. sadaya nuwun sandika | sigra samya mangênjali | ing pada sri naranata | kang mêntas ngadêkkên nênggih | nulya malih nimbali | Dhanghyang Prawa wastanipun | Bagawan Erawana | punika ingkang sêsiwi | wayahira nguni Bagawan Mèndriya ||

25. nênggih kinarya brahmana | nuwun sandika wotsari | wau ta sri naranata | wus dangu dènnya tinangkil | jêngkar malêbèng puri | kang sewaka bubar sampun | mring wisma sowang-sowang | samana datan winarni | lêlakune nênggih sajroning sawarsa ||

26. wuwusên asalin warsa | taun surya kang winilis | anênggih [a...]

--- 1 : 427 ---

[...nênggih] sangkalanira | têrus wedaning sang rêsi[15] | taun candra marêngi | samana sangkalanipun | pêksa angganing warsa[16] | kocapa malih winarni | wontên ratu sara prakosèng ayuda ||

27. nama Prabu Wahèswara | ing Singala prajanèki | sutane Sri Bagadênta | ratu pratamèng ajurit | sugih bala sinêkti | miwah ta pêpatihipun | kasup kaonang-onang | kasêntikaning ajurit | ing nalika punika Sri Wahèswara ||

28. budhal marang ing Ngastina | nêdya amalês pêpati | marang têdhaking Pandhawa | badhe pinurwèng ajurit | karana duk ing nguni | ingkang rama sedanipun | Sang Prabu Bagadênta | Sang Arjuna kang

--- 1 : 428 ---

matèni | pinarwasèng nalika prang Bratayuda ||

29. mila sakalangkung duka | mangônta-ônta sang aji | praptèng talatah Ngastina | lajêng ngrayah ngrêrusuhi | sang nata sawadyèki | saha-saha ngamuk punggung | nir baya nir wikara | samya suka mêmatèni | wadyabala gung alit bêrêg maesa ||

Catatan kaki:

1. satunggil (kembali)
satunggil
2. Lebih satu suku kata: wontên ngriku kawarti sagunging janmi (kembali)
Lebih satu suku kata: wontên ngriku kawarti sagunging janmi
3. Seharusnya halaman 344 dan seterusnya (kembali)
Seharusnya halaman 344 dan seterusnya
4. tugur (kembali)
tugur
5. Naskah kotor tidak bisa dibaca. (kembali)
Naskah kotor tidak bisa dibaca.
6. Sengkalan: sarira tri nèng arga (731 A.J.). (kembali)
Sengkalan: sarira tri nèng arga (731 A.J.).
7. Sengkalan: janma winayang ing swara (761 A.D.). (kembali)
Sengkalan: janma winayang ing swara (761 A.D.).
8. tumrah (kembali)
tumrah
9. angrasuk (kembali)
angrasuk
10. rayi (kembali)
rayi
11. Kurang satu suku kata: muksanira mring kaananing kamuksan (kembali)
Kurang satu suku kata: muksanira mring kaananing kamuksan
12. Sengkalan: sarira gunaning ardi (731 A.J.). (kembali)
Sengkalan: sarira gunaning ardi (731 A.J.).
13. Sengkalan: janma winayanging rêsi (761 A.D.). (kembali)
Sengkalan: janma winayanging rêsi (761 A.D.).
14. sukèng (kembali)
sukèng
15. Sengkalan: têrus wedaning sang rêsi (739 A.J.). (kembali)
Sengkalan: têrus wedaning sang rêsi (739 A.J.).
16. Sengkalan: pêksa angganing warsa (812 A.D.). (kembali)
Sengkalan: pêksa angganing warsa (812 A.D.).