Babad PB V, VI, saha Kramanipun Dipanagaran, Suradikrama, 1930, #1119 (Pupuh 01-14)

Judul
Sambungan
1. Babad PB V, VI, saha Kramanipun Dipanagaran, Suradikrama, 1930, #1119 (Pupuh 01-14). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad
2. Babad PB V, VI, saha Kramanipun Dipanagaran, Suradikrama, 1930, #1119 (Pupuh 15-27). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad
Citra

Punika Sêrat Babad Ingkang Sinuhun Kaping Gangsal Kaping Nêm Saha Kramanipun Dipanagaran, 1861

[...]

R. M. H. Suryaningrat

--- 1 ---

1. Kinanthi

1. kanthi pangriptaning kidung | turutan pêthikan sangking | Rajawedha kang wus dadya | sudarsananing paraji | ingkang bawani bawana | saidêring nungswa Jawi ||

2. misuhur kasusra kasub | kotamane sri bupati | pibaladiSurakarta | bisikanira narpati | kang Sinuhun Jêng Suhunan | Pakubuwana Senapati[1] ||

3. Ngalaga Ngabdurahmanu | Sayidin Panatagami | kaping gangsal Surakarta | nalikane amèngêti | Rêjêp tanggal kaping tiga | Jimakir dèn sêngkalani ||

4. slira putra ngèsthi ratu[2] | warnanên sri narapati | kang sinuhun jêng suhunan | dènira gêrah wus lami | ing warsa Je tinêngêran | malik gati swarèng bumi[3] ||

5. ri Sukra ping wolu likur | nuju ing wulan Dulkaji | wanci jam sadasa siyang | surud dalêm sri bupati | gègèr otêr jroning pura | para putra manjing puri ||

6. lawan risang nindya nung[4] | Risdhèn Andrik Magêlapri | Pangeran Mangkunagara | ya ta layon sampun suci | kapanjingkên pan kesawa | inguparêngga tulyasri ||

7 tuwan risidhèn wus mêtu | lan Pangeran Adipati | Ariya Mangkunagara | Pangeran Buminatèki | kalawan putra santana | tugur samana byar enjing ||

8. para punggawa supênuh | para wira nung miranti | Pangeran Mangkunagara | saputra santana sami | lumêbêt marang jro pura | gya budhal layon narpati ||

9 urmat drèl monggang gumuntur | binarung panjriting tangis | mariyêm munya gunturan | lampahira lumastari | kunêng kang wontên jro pura | Pangeran Buminatèki ||

10. risdhèn lawan manindya nung | kangjêng pangeran ngabèi | Kangjêng Pangran Purubaya | lan kang raka myang parari | tugur wontên jroning pura | myang sagung para bupati ||

11. ngantosi wangsulanipun | sêrat kang dhatêng Batawi | kunêng gantya winursita | sêrat wus praptèng Batawi | katur ing gupêrnur jendral | sarêmbag lan rat pan Indhi[5] ||

12. nglastarèkkên wêlingipun | sang nata

--- 2 ---

kang wus sawargi | ingurmatan winangsulan | duta mêsat sampun prapti | nagari ing Surakarta | wulan Mukharam tanggal ping ||

13. wolu ing Dal warsanipun | candrama dèn sêngkalani | janma gati swaraningrat[6] | Jêng Tuwan Drik Magêlapri | tandya umanjing ing pura | dhawuh samapta miranti ||

14. pêpak punggawa wira nung | Kangjêng Pangran Adipati | Mangkunagara saputra | santana umanjing puri | tuwan risdhèn ondhang-ondhang | kalamun sang narpa siwi ||

15. jinunjung mangkya jêjuluk | Jêng Gusti Pangran Dipati | Anom Amangkunagara | sudibya rajaputradi | narendra ing Ngaksigônda | muphakat urmat awrêdi ||

16. drèl mariyêm tri gumuruh | tamtama miji pinilih | carangan drèl ing jro pura | wadya jawi animbangi | jêng tuwan risidhèn mêdal | bibar sagung kang anangkil ||

17. bupati mantri atugur | nèng bale watangan sami | jêng gusti pangran dipatya | tandya kondur marang puri | pradikan sami tuguran | mas pangulu kêtib modin ||

18. ing dalu datan winuwus | nuju dintên Soma enjing | ping sônga wulan Mukharam | maksih Dal sangkalèng warsi | janma tinata swarèngrat[7] | punggawa pêpak miranti ||

19. wontên lêbêting kadhatun | risidhèn pangran dipati | Mangkunagara kalawan | putra santana sumiwi | langhir militèr amtênar | tuwin radèn adipati ||

20. kaliwon mantri tumênggung | pêpêkan wontên pandhapi | tuwin kang putra santana | samana pangran dipati | miyos sangking dhatulaya | risdhèn mêthuk tandya nganthi ||

21. sapraptaning pandhapi gung | jêng gusti pangran dipati | lênggah madyaning pandhapa | pinarak amparan rukmi | putra santana kang warna | sadaya lênggah ing kursi ||

22. risthèn[8] nandukakên dhawuh | guprênur jendral Batawi | lan rad pan Indhi sadaya | ing mangke pangran dipati | kaangkat jumênêng nata | gumanti kang rama swargi ||

23. angrênggani ing kadhatun |

--- 3 ---

jêjulukirèng narpati | Suhunan Pakubuwana | Senapati Ngalaganing | Sayidin Panatagama | Kaping Nêm Surakarta di ||

24. tandya urmat drèl gumuntur | upacaraning narpati | wus kasrah sri naranata | tandya miyos ing sitinggil | lênggah ing bangsal witana | santana sêpuh nèng kursi ||

25. wau risang manindya nung | lan sagung para bupati | sampun tinimbalan minggah | sitinggil samya ngabêkti | myang sagung putra santana | salaman kang nèm ngabêkti ||

26. tandya têdhak sang aprabu | kirab ngidêri cêpuri | ginarbêg wadu wandawa | samêkta busana asri | atab tembak pinggir marga | janma kang sami ningali ||

27. jawining cêpuri têpung | sang nata kondur mring puri | minggah pandhapi satata | sawusnya ngunjuk kaping tri | tuwan ridhèn pamitan[9] | lawan kang wa Kangjêng Gusti ||

28. Mangkunagara wus mundur | kunêng wus aganti ari | sang nata lênggah pandhapa | anampèni surat sangking | Ngayugya atur panglayat | surudira sri bupati ||

29. ingurmatan tri gumuruh | sawusnya sampurna pamit | tuwan risidhèn wus mêdal | sang nata kondur mring puri | kunêng bibar makajangan | wusing nêm côndra sang aji ||

30. dhawuhi sang manindya nung | samaptaning upakardi | sang natarsa palakrama | ngluluskên wêlingnya swargi | ingkang rama sri narendra | pinacangkên lan kang rayi ||

31. Dyan Ajêng Kusiyah sunu | kangjêng pangeran ngabèi | laminya tumut kang eyang | Pangeran Purbanagari | duk swargi kang wa sang nata | pinundhut wontên jro puri ||

32. dene ta ingkang anggadhuh | garwa paminggir narpati | Radèn Arya Dewabrata | kadunungkên gêdhong mungging | sakilèning prabayasa | wau ta ingkang winarni ||

33 sri bupati sampun dhawuh | dhatêng kang wa kangjêng gusti | Pangeran Mangkunagara | kang wayah dèn tarimani | Rahadèn Ajêng Kabibah | dhawuh ingkang rama swargi ||

34. dene badhe ijabipun [ija...]

--- 4 ---

[...bipun] | sarêng lawan sri bupati | dintên Akat ping patbêlas | ing wulan Jumadilakir | maksih sajroning warsa Dal | makajêngan pra bupati ||

35. rarênggane tan cinatur | samana pan sampun prapti | dintên Akat ping patbêlas | ubêkan sajroning puri | putra santana punggawa | sadaya sami sumiwi ||

36. tuwan risidhèn malêbu | kunêng wau kang winarni | Pangeran Mangkunagara | sampun samapta saabdi | tandya bidhal saha wadya | pangran arya nitik[10] wajik ||

37. dèn ayab ing punggawa gung | jinajaran pacarasri | munggang drèl munya gumêrah | praptèng loji dèn urmati | maryêm munya anggurnita | sampun prapta jroning puri ||

38. Pangran Mangkunagara wus | lajêng tumamèng pandhapi | kalawan pangeran arya | mas pangulu wus sumiwi | kêtip modin myang ngulama | sri bupati dadya wali ||

39. wus paragad ijabipun | ingurmat lan drèl mawanti | pangeran arya umangsah | angabêkti sri bupati | myang sagung para pangeran | kang sêpuh dèn ngabêktèni ||

40. sampun pinaringan dunung | Pangran Suryaprangwadani | wontên dalêm pamêthèlan | kunêng kangjêng sri bupati | samana pan sampun ijab | wali jêng pangran ngabèi ||

41. sampurnane sang aprabu | gya ijab garwa paminggir | putri putrane kang eyang | Kangjêng Gusti Mangkubumi | Radèn Ajêng Maknawiyah | kalih Radèn Ajêng Blênyik ||

42. Pangran Dinagara sunu | pinundhut garwa paminggir | sosoran sri padmiswara | kalih sami songsong kuning | Pangran Arya Buminata | kang dadya wakiling wali ||

43. Dyan Ajêng Blênyik puniku | kang rama ingkang malèni | Pangran Arya Dinagara | sampurna saliring kardi | urmat drèlira gumêrah | jawi lêbêt amawrêdi ||

44. tandya ngunjuk wantu-wantu | tuwan risidhèn wus mijil | putra [pu...]

--- 5 ---

[...tra] santana bibaran | tuwin rahadèn dipati | mundur dhatêng pakajangan | mantri punggawa wus mijil ||

2. Mijil

1. sri bupati kondur manjing puri | ingayap pra sinom | ing jro pura gumêrah swaranê | ingkang sami anata piranti | uparênggèng kardi | sadaya wus rampung ||

2. kunêng Makunagaran[11] winarni | sampun amirantos | pra punggawa yun mêthuk pangantèn | marang pura myang para prajurit | pangran adipati | Mangkunagara nung

3. sampun dhawuh budhalakên baris | tan antara bodhol | de kawarna asri busanane | gôngsa rontèk tarab pinggir margi | dutèstri wus prapti | kerit mring kadhatun ||

4. pra punggawa tanapi prajurit | anèng sri pangantos | tuwin ngalun-alun panggenane | dan-edanan ing jagad Walandi | sampun amiranti | kang wadya sawêgung ||

5. pukul gangsal sontên amiranti | sri bupati miyos | agêm dalêm kadya miyos Sênèn | kanigaran urmat gumuruh tri | wus lênggah pandhapi | tuwan-tuwan pênuh ||

6. para putra santana sumiwi | pêpêk ing kadhaton | dyan dipati lawan sakancane | manindyanung kang dinuking liring | tanggap awotsari | lumèngsèr gya mêthuk ||

7. ing pangantèn kakung sampun kerit | praptèng ngarsa katong | sri bupati sampun dhawuhake | ingkang bakyu kinèn ngupakardi | sampun amiranti | pinaringkên gupuh ||

8. para punggawa sadaya sami | samaptèng kaprabon | para wira ingkang badhe dhèrèk | pangantyan wus mijil sangking puri | sang putri wus nitih | jêmpana kinurung ||

9. ingkang kakung nèng Mandhungan nitih | turôngga binarong | sinasotya abra busanane | lumaksana urmatnya mawrêdi | sapraptaning loji | maryêm gumaludhug ||

10. gègèr otêr tiyang kang kumèksi | ajorog-jinorog | yêl-uyêlan rare ting

--- 6 ---

jarêlèh | nèng ngêmbangan kasêsêk kapipit | tan atolèh dhiri | kadêrêng arsa wruh ||

11. kang manganggo brastha dèn ambili | marang bangsat nyêbrot | tèk-êntekan tan ana tinolèh | sangking dèn ta kayungyun myat gusti | sukanira ngênting | kang karêp calimut ||

12. tan kawarna kang sami ningali | pangantèn wus rawoh | ingurmatan gumuruh êdrèle | asêsugun pangran adipati | Mangkunagaradi | gupuh dènya mêthuk ||

13. ing pringgitan têdhaknya sang putri | dyan pinondhong gupoh | linênggahkên ngajênging patanèn | kadi Kumajaya lawan Ratih | sukanira ngênting | miya[12] mantu putu ||

14. nênggak waspa kemutan kang swargi | tan adangu miyos | ngancarani jêng tuwan risidhèn | manjing dalêm têtabean nuli | sawusnya gya mijil | kasukan anutug ||

15. tan adangu tuwan risdhèn pamit | laju mring kadhaton | praptèng pura pan lajèng sumiwèng | sri narendra kasukan saratri | dhangsah tandya ganti | pradôngga anganyut ||

16. pakajangane para bupati | nayuban gumuroh | lêlangêne mawarna karamèn | kunêng Mangkunagaran winarni | kasukan angênting | nayub tri gumuruh ||

17. andrawina lêladèn sumalin | sêdalu tan pêdhot | nganyut-anyut pradôngga swarane | sinindhènan swararum jalirit | mêrit garit ati | lêmpêng muluh rêmuk ||

18. pukul gangsal bibarira sami | mundur tandya bodhol | kunêng ingkang lagya mong pangantèn | kawarnaa kangjêng sri bupati | sapêkên nuju ri | siniwi ing wadu ||

19. wus alênggah nèng madyèng pandhapi | santana mabukoh | sri bupati tandya dhawuhake | ingkang garwa pinaring wêwangi | Jêng Ratu Mas mangkin | dene ingkang ibu ||

20. Kangjêng Ratu Mas sinung wêwangi | ing putra sang katong | Kangjêng Ratu Agêng jêjuluke | Dyan Ayu Nèm Radèn Ajêng Blênyik | ingkang bakyu nami | Radèn [Ra...]

--- 7 ---

[...dèn] Ayu Sêpuh ||

21. Dyan Ayu Arya Aprangwadani | nama Ratu Dhaton | pan sadaya wus kadhawuhake | amuphakat timbalan narpati | kangjêng sri bupati | kundur angadhatun ||

22. kawarnaa wontên duta prapti | sangking risang katong | ing Ngayogyakarta ngaturake | pasumbang kang sêrat dèn tampèni | kang kawrat ing tulis | reyal pitung atus ||

23. maesane sèkêt nênêm iji | kalih èwu tompo | langkung wolung atus ing bêrase | sarêm ampêr lan lisah kalêntik | cacahira sami | nyèkêt nênêm pikul ||

24. surat nata sampun dèn urmati | drèl maryêm gumuroh | ngunjuk kaping tiga tuwan risdhèn | nyuwun pamit tur tabe gya mijil | sagung pra bupati | sadaya wus mundur ||

25. sri bupati jêngkar manjing puri | dèn ayap pra sinom | suka sugun tumingal gustine | para manis lam-lamên umèksi | tuwun[13] tanpa bukti | srinata nom bagus ||

3 Sinom

1. samana sri naranata | miyos lênggah ing pandhapi | ingayap para biyada | kang nômpa upacaraji | sami anom lêluwih | binusanan abra murup | para putra santana | cakêt dènira sumiwi | parawira jirab anèng palataran ||

2. misudha kadang narendra | bandara Dyan Mas Buyamin | nama Pangran Suryabrata | Bandara Dyan Mas Sangadi | Pangran Natabratari | Radyan Mas Monada jêjuluk | Pangran Natadiningrat | radèn mas wêwangi[14] | Kangjêng Pangran Ariya Sôntakusuma ||

3. Bandara Dyan Mas Subarja | Pangran Kusumabratèki | Bandara Dyan Mas Yahuda | Pangran Pringgakusumèki | Radyan Mas Mangun nami | Pangran Suryaningrat wau | Radyan Mas Samadiman | Pangeran Sindusenèki | Dyan Mas Karman Pangran Panji Suryapura ||

4. Radèn Mas Salamêt nama | Pangran Suryakusumèki | muphakat para punggawa | dhawuh timbalan narpati [narpa...]

--- 8 ---

[...ti] | tandya kerit mring loji | tundhuk têtabean sampun | lan risdhèn wus pamitan | sapraptane ing jro puri | angabêkti marang ing raka sang nata ||

5. sadaya tampi ganjaran | sagunging kang para ari | kang wus pinacak satriya | busanarta sasotya di | kunêng gantya winarni | wus lami antaranipun | sang nata dènya krama | wontên santananing ari | Radèn Rara Sujinah putra mênangan ||

6. pinundhut raka sang nata | kinarya garwa paminggir | katur tandya winisudha | mring kangjêng sri narapati | kapatêdhan wêwangi | Radèn Ayu Tejaningrum | dahat dènya sinihan | ing mangke nata Garini | Jêng Ratu Mas lan paminggir tan pisah[15] ||

7. lamun umarêk sang nata | Kangjêng Ratu Mas rumiyin | Dyan Ayu Sêpuh ing wuntat | Dyan Ayu Nèm numêr katri | ingkang mungkasi wuri | Radèn Ayu Tejaningrum | sabên rina tan kêndhat | tinimbalan sri bupati | lênggah wontên ing kamar agêng adhahar ||

8. ri ratri sri naranata | rêmên olah ing ajurit | yasa palu rante tosan | tan kêndhat kaagêm main | kangjêng sri narapati | sura rosa wirèng kewuh | wasis main sabarang | yèn nuju dintên marêngi | Akat miyos larman lun-alun pêngkêran ||

9. para putra santonendra | kang karakêt sabên ari | Jêng Pangran Kusumayuda | Pangeran Natapurèki | Pangran Natakusumèki | yèn larman lun-alun kidul | main pêdhang ambandhang | myang sagung para prajurit | sri narendra rêmên pratingkah ngayuda ||

10. karêm laki tarak brata | datan kêndhat ari ratri | cêgah dhahar lawan nendra | yèn dalu ngidêri nagri | lawan para prajurit | wahana kuda sadarum | patrolan myang pajagan | ingkang kalangkungan sami | lamun datan tilêm sadaya ginanjar ||

--- 9 ---

11. ingkang sampun sami nendra | kapidana dèn tatrapi | dhèrèk lumampah saparan | lumajêng nututi wajik | kalamun sampun prapti | kamandhungan kinèn wangsul | sarta tampi ganjaran | arta lawan busanadi | mila kasbut Jêng Suhunan Banguntapa ||

12. tuwin lamun apêpara | têdhak dhatêng Wanagiri | datan amawi punggawa | mung abdi dalêm prajurit | nadyan banawi banjir | datan arsa nitih prau | laju nabrang kewala | titihan sri narapati | ingkang têlês amung andhaping kêkapa ||

13. kadi lumampah dharatan | kalêrês bangawan banjir | tan wontên sangsayanira | sampun rawuh kidul kali | suka dènya ningali | abdi dalêm ingkang jêgur | sabrangan dhusun Ngrantan | kathah kenthir dening warih | ngantos dugi pinggir kasanga Nusupan ||

14. nanging pra sami raharja | pangèstu dalêm sang aji | ingkang numpak lawan kuda | sadaya sami basuki | mung panganggene sami | kathah murca dening ranu | sinjang tuwin salebrak | sang nata maksih ngantosi | kalêmpake wadya prajurit sadaya ||

15 dahat suka wardayèndra | ningali para prajurit | kang sami kecalan sinjang | dadya paguywan samargi | lampahira lêstari | panambangan Ngutêr rawuh | lajêng gêbyur kewala | samantara sampun prapti | imbang kidul wus sami mêntas raharja ||

16. tandya bidhal sêsandêran | sarawuhing Wanagiri | kèndêl ngasokakên wadya | kondur dalêm sampun ratri | rawuh ing dalêm puri | nampèni ganjaran agung | arta tuwin busana | mila sagunging prajurit | lulut asih marang kangjêng sri narendra ||

17. kunêng samana wus lama | dènira jumênêng aji | apan wus antuk sawarsa | tuwan risidhèn aganti | Pansiwên Ogên wangi | Parlop tan kongsi sataun | warsa

--- 10 ---

Be wulan Sapar | caksa wisa swara tunggil[16] | Risdhèn Magêlapri malih kang gumantya ||

18. samana sri naranata | padudon lan pramèswari | wus pasthi karsèng Hyang Suksma | bilih jodho amrandangi | sri padmiswara pamit | arsa tuwi rama ibu | rawuh ing pangabean | tan arsa kondur mring puri | sawatawis dintên sri narendra têdhak ||

19. sampun kapanggih lan garwa | rinarêpa dèn paripih | supados kondur mring pura | ingungkih mêksa tan kongkih | wasana tan kadugi | angladosi sang aprabu | rinapu paksa wangkal | gya mutung kondur sang aji | enjingira wadana èstri dinuta ||

20. mundhut namane kang garwa | mangkya pinaring wêwangi | kasbut jêng ratu bêndara | dene talak lan mas kawin | sampun dipun paringi | kang nêdhakkên mas pangulu | nunggil Bê wulan Sapar | samana sri narapati | amisudha garwa paminggir tetiga ||

21. Dyan Ayu Sêpuh anama | Kangjeng Ratu Mas kang rayi | Radèn Ayu Nom anama | Ratu Kancana utawi | Dyan Ayu Teja nami | Kangjêng Ratu Nèm puniku | apan sampun muphakat | santana punggawa mantri | paring priksa mring Batawi myang Ngayugya ||

22. kunêng wus lami sang nata | dhawuhi para prajurit | badhe têdhak apêpara | tandya sawega miranti | ampilan sampun mijil | laju têdhak sang aprabu | ing pukul pitu enjang | samya awahana wajik | lêlanjaran sampun rawuh dhusun Ngrantan ||

23. miyos sakilèning desa | ragi kapering manginggil | lêrês dhusun Ngarak-arak | kedhung panas dèn sabrangi | prajurit kang sapalih | umiring sapalih kantun | sang nata tandya nilap | singidan kêdhung tan kèksi | karsa dalêm nyoba prawiraning wadya ||

24. kunêng para wira prapta | bang kidul datan kaèksi | gupita wangsul têtanya | kang dèrèng nabrang mangsuli [mang...]

--- 11 ---

[...suli] | katingal sangking ngriki | sang nata wus rawuh kidul | bilih têdhak dhukuhan | gya laju sagung prajurit | praptèng dhusun Ngarak-arak tan kapanggya ||

25. dèn ubrês kiwa têngênnya | tiyang dhusun dèn takèni | datan wontên kang uninga | têdhakira sri bupati | samya èmêng ing galih | ngantos ngajêngakên bêdhug | kang wontên lèr bangawan | samantarantuk pambudi | gya ngaturi uning mring buminatan[17] ||

26. tan adangu sampun prapta | tundhuk nêmbah matur aris | pukulun atur uninga | wayah dalêm sri bupati | duk pukul pitu enjing | pêpara têdhak mangidul | lêrês ing kêdhung panas | panabrangnya sri bupati | abdi dalêm prajurit sapalih nabrang ||

27. praptèng dhusun Ngarak-arak | wayah dalêm tan kaèksi | ingulatan dèrèng panggya | inggih kantos sapuniki | jêng pangran duk miyarsi | agupita tandya dhawuh | angambili turôngga | rampung kangjêng gusti nitih | praptèng Ngrantan dalu prênah kang kamargan ||

28. ingkang wayah sri narendra | apan sampun dèn aturi | gya têdhak saking turôngga | katgadèng manjing banawi | datan dangu kapanggih | kalawan wayah sang prabu | maksih manggung nèng kuda | datan têlês dening warih | tandya matur Jêng Pangeran Buminata ||

19. punika karsa punapa | têka kulina ing warih | sang nata mangsuli sabda | datan wontên kang sun purih | nyoba wadya prajurit | bokbilih wontên kang punjul | uninga dhatêng kula | tuwin sagêd manjing warih | mèsêm matur laju mêntas sakalihan ||

20. sampun rawuh ing dharatan | gawok kang sami ningali | de tan wontên labêtira | lamun mêntas sangking warih | jêng pangran sampun nitih | turôngga sang nata kondur | wanci pukul satunggal | rawuhira dalêm puri | pamit mundur Jêng Pangeran Buminata ||

21. kunêng gantya winursita | Mangkunagara ginupit | Pangeran [Pa...]

--- 12 ---

[...ngeran] Natakusuma | mantu dalêm kangjêng gusti | lagya pêputra kalih | putri kang satunggal kakung | Pangeran Prangwadana | ipe dalêm sri bupati | ingkang putri dhaup Dipati Trêbaya ||

22. Dipati Natadiningrat | lêrêsipun laki kaki | nak-sanakipun kang eyang | samana pinuju ari | Pangran Natakusumèki | arsa linggar ambêburu | marang ing wanalapan | mung bêkta dasih sakêdhik | tuwaburu tan pisah arêruntungan ||

4. Pocung

1. sawega wus wahana turôngga laju | anjog wanawata | laju mangalèr maripit | dasihira sami anggosok manjangan ||

2. amung kantun tuwaburu kang tumuntur | blêmbêm ngalèr ngetan | anjog ing dhusun Ngrumbulpring | tanah Watuburik mangilèn lampahnya ||

3. tandya anjog jurang singgrong siluk singup | ingkang tinarajang | tuwaburu matur aris | adhuh gusti sampun narajang punika

4. wingit langkung têlêng kabuyutanipun | Dyan Bathari Durga | nama Setragôndamayi | gih punika têlêngipun wanalapan ||

5. nanging lalu pangeran arsa andulu | gèning kabuyutan | grêma tandya dèn apusi | mangidula nitika goning manjangan ||

6. tuwaburu wus pisah pangeran laju | manjing wanalapan | samantara ana kèksi | kang manjangan wulung agêng sakêmbaran ||

7. Jaramaya Rinumaya kang ambidhung | pangran duk tumingal | kayungyun rêna ing galih | sinanjata manjangan langking aniba ||

8. pangran limut sakêdhap salin pandulu | katon kurantara | udyana kawuryan asring | sampun manjing pangeran tandya tumingal ||

9. wanodyayu endah kêkalih amêthuk | satata trêpsila | makidhupuh têmbung manis | dhuh pukulun lampah kawula dinuta ||

10. eyang dalêm Nata Setrigôndamayi | Hyang Bathari Durga | jêng paduka dèn timbali | sampun kérut pangeran tandya tut wuntat ||

11. lumastantun [lu...]

--- 13 ---

[...mastantun] saksana kairit malbu | wontên katingalan | mane ujwala nêlahi | Hyang Prêmuni lênggah patmasana rêtna ||

12. cahyanipun kadya baskara umancur | nabda marunasta | banjura parêk lan mami | ywa rêringa yèngsun eyangmu priyôngga

13. pangran laju marêk lênggah awotsantun | Hyang Prêmuni nabda | marmèng sira sun timbali | sawadine sira jumênênga nata ||

14. mêngku sagung lalêmbut warananingsun | jim pêri prayangan | anèng jagad sunyaruri | tan prabeda lawan jagad paramean ||

15. sira kulup wus pasthi karsèng Hyang Agung | muni dhagêl ingwang | lamun sira angratoni | pra lalêmbut anèng ing jagad siluman ||

16. pangeran wus tan sawala nut pituduh | sumarah sakarsa | lumèngsèr Sang Hyang Pramuni | karatone wus kasrah marang pangeran ||

17. kunêng wau gantia ingkang winuwus | tuwaburu ingkang | kapisah lan pangran uni | sampun antuk panikad manjangan kathah ||

18. tandya wangsul marang panggenaning dangu | pangran tan katingal | kantun turôngga kang maksih | kinarung nèng ngandhaping kajêng karoya ||

19. katarka wus kangjêng pangeran akerut | kenging paekanya | dening Sang Hyang Durga Dèwi | gya ngondhangi têtiyang desa-ngadesa ||

20. bêkêlipun Blêmbêm watu burik wau | bêkta sikepira | tundhuk sampun dèn jarwani | samya ngungun janma sinêbar ngupaya ||

21. jurang singgrung guwa pêpèrèng garumbul | sadaya jinajah | wus tita tan antuk titik | pikumpulan rêmbag ngaturi uninga ||

22. tuwaburu sakancanya sami mantuk | tan adangu prapta | sampun matur marang gusti | katur purwa madya wasananing putra ||

23. dahat ngungun kangjêng gusti dangu jêtung | ingkang garwa pangran | kadya pêjah tanpa kanin | ing wasana samya pinupus ing driya ||

24. ing pêpasthèn kodrat karsaning Hyang Agung |

--- 14 ---

datan kênèng selak | manungsa darma nglakoni | korbanira kyai dhalang kang amayang ||

25. kang winuwus gantya kang pinurwèng kidung | gancarkên carita | Pangran Natakusumari | ingkang nama Pangran Arya Diwijaya ||

26. ing puniku jêng pangeran lagya angluh | miyarsa pawarta | Pangran Natakusumèki | ambêbêdhag musna anèng wanalapan ||

27. dahat liwung rêntênging tyas nandhang wuyung | datan arsa dhahar | tan arsa dèn usadani | sawatawis dintên jêng pangeran seda ||

28. wayang-wuyung duk samana kalihipun | Jêng Gusti Pangeran | Dipati Mangkunagari | dènya putra kalih pisan sami rondha ||

29. layonipun rinênggasri budhal sampun | tilar putra astha | sampun katur sri bupati | Dyan Mas Bêkti putra sêpuh winisudha ||

30. gumantya wus lênggahing rama kang surut | nama Pangran Arya | Diwijaya kaping kalih | ari tiga winisudha ingkang eyang ||

31. Arya Sumadiningrat ingkang panggulu | Arya Gôndasuma | kang pamadya ingkang rayi | sinung nama Ariya Gôndawardaya ||

32. kunêng wau ing prakara ge winuwus | Tumênggung Jèngrana | sakit kalajêng ngêmasi | sampun katur ing kangjeng sri naranata ||

33. atma jalu kang kêkalih nguni katur | wus suwitèng nata | kala sawargi sang aji | Jêng Suhunan Pakubuwana ping gangsal ||

33. [18] kang asêpuh pinundhut marang sang prabu | dadya Ordênas Kan | winisudha sinung nami | Radèn Atmarana dene kang taruna ||

34. pan pinundhut magang risang narpasunu | gusti jêng pangeran | angabèi wus kinardi | Rôngga Usar nama Dyan Surawirana ||

35. duk ing dangu nalika timur sang prabu | yèn têdhak gêdhong Kan | winawasa dèn grênêngi | sabdanira môngsa jumênênga nata ||

36. dahat digung tan ngupama putrèng ratu [ra...]

--- 15 ---

[...tu] | ngucap siya-siya | mila duk jumênêng aji | Atmarana winêdalkên sangking pura ||

37. pinapatuh tan kênèng ngambah jronipun | kori brajanala | pinidana ing narpati | satilare Dyan Tumênggung Jayèngrana ||

38. karsèng prabu ingkang gumanti tumênggung | kang nèm Surarana | winisudha dèn paringi | nama Radèn Tumênggung Martanagara ||

39. kunêng wau karsa dalêm sang aprabu | anyoba prasapa | wontên atmajanirèki | Kyai Jimat Nglawiyan bagus taruna ||

40. pan jinunjung winisudha ing sang prabu | nglurahi urdênas | sampun winungan[19] wêwangi | Undêr Mayor Dyan Panji Krêtawinata ||

41. dahat agung sihira kangjêng sang prabu | langkung pinarcaya | sarêng wus antara lami | sri bupati nyêngkêr wanudyayu endah ||

42. pan kagadhuh lurah Tembong lamènipun | Dyan Atmasupaya | yèn ratri sumiwèng puri | datan pêgat sang nata têdhak Tembongan ||

43. wêktu iku sêngkêran dalêm sinlimur | Dyan Krêtawinata | yèn prapta mindha sang aji | datan siwah panganggène lan sang nata ||

44. kunêng dalu punika ingkang winuwus | Dyan Atmasupaya | nèng jro tyase kêtir-kêtir | kasambadan wus dangu miyarsa warta ||

45. lamun dalu sring wontên mindha sang prabu | lumèngsèr gya mêdal | praptèng wisma ngintip kori | Radèn Krêtawinata sampun karasa ||

46. tandya mêtu pêdhangira wus dèn unus | jumangkah ing lawang | nyabêt pêdhang gya lumaris | Dyan Sêpaya kapicondhang bau kanan ||

47. pêdhang tiba Krêtawinata binujung | wus têbih singidan | anyalimpêt langkung tartip | sira Radèn Sêpaya maksih ngupaya ||

48. sampun dangu dèn upaya tan kapangguh | gya katur sang nata | sasolahtingkahing ratri | nênggih Radèn Apanji Krêtawinata ||

49. sang aprabu dhawuh [dha...]

--- 16 ---

[...wuh] pados nyinanipun | wus antara lama | gya mindha sang nata malih | pakumpulan anèng ing waringin kêmbar ||

50. rencangipun pinindha abdi sang prabu | nyangkêlit pêdhang mas | lumaksana animbali | mas pangulu kadhawuhan bêkta wedang ||

51. kèrit sampun sapraptaning alun-alun | patehan tan pisah | nèng tala mas teko bingsing | cangkir tutup piranti sarwa kancana ||

52. praptanipun sakidul waringin kurung | maksih ragi têbah | patêhan tinêdha maring | tiyang ingkang mindhani dalêm urdênas ||

53. sampun tundhuk Krêtawinata lumayu | patehan binakta | mas pangulu maksih linggih | marikêlu muka lir konjêm bantala ||

54. wus adangu dènya sumiwi pangulu | nilingakên swara | tan wontên bawaning janmi | tan sakeca mas pangu[20] manahira ||

55. gya manêmpuh tan rêringa arsa wêruh | majêng kêkesodan | lampah dhodhok ngirih-irih | praptèng ngisor waringin tan ana janma ||

56. gya manguwuh-uwuh marang rowangipun | wus prapta sadaya | bilah kasayaban mami | kagawokan angungun duk amiyarsa ||

57. laju katur marang risang manindya nung | rahadyan dipatya | nundaka ngupaya titik | lami-lami wus antuk pawarta têrang ||

58. Radèn Krêtawinata ingkang nyalimur | mung kacihnanira | rampadan myang teko bingsing | darbèkira pangulu sêmêmi ika ||

59. manindya nung atur uninga sang prabu | saliring prakara | purwa madya wasananing | wus kalilan cinêpêng Krêtawinata ||

60. pidana ing adil mijil ing kukum[21] | binucal ing sabrang | karsa dalêm sri bupati | ondêr mayor Dyan Panji Admadipura ||

61. kunêng wau wontên malih kang winuwus | Radèn Tumênggung Karta[22] | nagara apan ngêmasi | salowonge bupati ing kadipatyan ||

62. Angabèi Yasadipura jinunjung [ji...]

--- 17 ---

[...nunjung] | pinaringan nama | Tumênggung Sastranagari | bupati ing kadipatèn ngrangkêb lawan ||

63. nênggih dadya pujanggèng praja puniku | kliwon carik nama | Tumênggung Sastrapurèki | kliwon gamêl winisudha sinung nama ||

64. Dyan Tumênggung Kudajagadipurèku | nèwu gandhèk kanan | nama kaliwon wêwangi | nênggih Radèn Ngabèi Cakramênggala ||

65. ingkang kering winisudha namanipun | Dyan Ngabèi Praya | manggala jajar pinaring | nama duta winangun jajar kang kanan ||

66. pan winalik Mangunduta namanipun | panèwu nayaka | jêro tirja ingkang wingking | tuladhane Angabèi Tirtapraja ||

67. jabanipun êpa êla wingkingipun | ing tuladhanira | praja manggala ngabèi | kliwon kraton Ngabèi Cakradipura ||

68. nama Jayakaparak kanan puniku | kering awit pura | gêng pun ta Mangun Panumping | sèwu wôngsa mantri bumi awit rêksa ||

69. mantri gladhag anama braja sadarum | among ing Kratonan | wadana nama bupati | nênggih Radèn Tumênggung Prawirapura ||

70. Dyan Mas Arya Sumadiningrat wus sinung | nama Jadiningrat | Wirarêja dèn santuni | nênggih Radyan Tumênggung Kartadipura ||

71. Dyan Tumênggung Wiraguna sampun lampus | arine gumantya | Dyan Mangunjaya Ngabèi | nama Radyan Mênggung Prawiranagara ||

72. arènipun gumantya kaliwon sinung | anama Rahadyan | Ngabèi Mangunnagari | kunêng gantya kotamane Surakarta ||

73. kang winuwus Ngayugyakarta prajagung | ingkang winursita | Pangeran Dipanagari | yêkti sarêng nanging ganti cinarita ||

74. wus sataun dènira anahên wuyung | amanggung tirakat | guwa siluk dèn lêbêti | anrus brata dènirarsa natas nyawa ||

5. Mêgatruh

1. gya gothaka kang têbih wisma puniku | panggenan kang siluk wingit | kinarya sêtanungku[23] | mung ambêgta rêpat tri[24] | sarwa [sar...]

--- 18 ---

[...wa] langking sang wiranom ||

2. pilih janma kang udani sampun kondur | jujug Selaraja nêpi | mung yèn malêm Kêmis kondur | marang dalême majibi | mring garwa myang para sinom ||

3. pramilane para sêlir sami ngragum | awis atampi pêparing | ganjaran kênyêring kalbu | ingkang sawênèh sêlir ngling | ya ta lah gusti sang anom ||

4. pijêr anèng ing Selaraja kêkuwu | puniku asil punapi | akaku têmên tyas ingsun | ngong arang tampi pêparing | biyang lêmbing dahat ngorong ||

5. sun ombèni sawiyah-wiyah ing banyu | ingong uyupi pribadi | minggu datan arsa minum | yèn dudu gusti sang pêkik | kang ngombèni maksih ngorong ||

6. anèh têmên pangombene biyang lêstru | kancane gumuyu bêlik | kang antêng mèsêm tumungkul | kabanjur gonjakan sami | sêlir siji rada bancol ||

7. dhasar lucu kaduk sêmbrana acut[25] | yèn sêmbranan dhasar luwih | ingsun iki darma muwus | batine tan beda sami | bêngi padha ting paregol ||

8. lamun uwis dèn ombèni jintên turu | saratri datan ngalisik | arame sami gumuyu | kunêng sagung para sêlir | gênti ingkang winiraos ||

9. jêng pangeran tan arsa malbèng kadhatun | yèn sumiwi dhatêng ngloji | kalamun sampun pêpangguh | lan Mistêr Sêmisar nuli | sumiwi dhatêng kadhaton ||

10. panggih lawan ingkang ibu kangjêng ratu | tanapi putra sang aji | dangu anèng ing kadhatun | tumingal putra sang aji | lawan rare-rare awor ||

11. apan lagya mêng-amêngan prabu timur | lawan abdi alit-alit | anèng natar tri gumuruh | duk puniku sri bupati | yuswa kawan warsa klakon ||

12. ingkang uwa samana nimbali gupuh | êmban nyaoskên mangarsi | mring uwa tandya linangkung | dèn lus-lus mastakanèki | pangran waspanya drês miyos ||

13. èngêt ari

--- 19 ---

sang nata ingkang wus surut | putralit madêg narpati | wus dangu gya pamit mundur | kalayu sri narapati | sadaya êmban kang momong ||

14. tuwin ibu pramèswari inggih muruk | kinèn basa krama maring | Pangran Dipanagarèku | sang prabu timur umiring | basa rama sang akatong ||

15. ingkang putra sang nata binakta kondur | dhatêng Têgalrêja prapti | asar kondur mring kadhatun | liya dintên têdhak malih | lawan kang ibu sang katong ||

16. pan trakadhang têdhak lan eyang jêng ratu | trakadhang têdhak pribadi | mangkana salaminipun | samana sri narapati | lawan kang uwa agolong ||

17. ya ta wau gêntia ingkang winuwus | Danurêja nindya mantri | kalangkung sungkawèng kalbu | Risidhèn Sêmisar mangkin | lan pangeran dahat golong ||

18. nimbali[26] Wiranagara wus rawuh | ngandika radèn dipati | adhi paran rêmbugipun | yèn awèt makatên niki | pangran lan risidhèn golong ||

19. datan eca kula lan adhi puniku | amêngku praja Mantawis | wontên ingkang nungkak nyandhung | yêkti-yêkti tan sagêd sakapti[27] | Wiranagara turnyalon ||

20. yèn kaparêng atur kawula puniku | Pangeran Dipanagari | inggih pinuriha nêpsu | supados sakit kang galih | lan risidhèn supados doh ||

21. dyan dipati kasbadan tyas manthuk-manthuk | inggih adhi benjing-enjing | risidhèn sami dèn ipuk | supados luntur ing galih | lah dawêg prayogi saos ||

22. lan pun adhi prayogine inggih tumut | sowan dhumatêng ing loji | tuwan risidhèn binujuk | ing dalu rêmbag wus dadi | enjing dyan dipati saos ||

23. lawan Mayor Wiranagara tumuntur | asarêngan manjing loji | lawan risidhèn wus pangguh | lênggah satata nèng kursi | dyan dipati matur alon ||

24. kula atur uning arsa damêl [da...]

--- 20 ---

[...mêl] lurung | nambahi arjaning nagri | tuwin putranta sang prabu | bilih wus diwasa benjing | sayêktine kêrêp miyos ||

25. jroning praja nitih kareta puniku | putêr angidêri nagri | dene kaping kalihipun | tiyang lit lêbêting nagri | kang sami kulinèng dodol ||

26. palakirna wêdalipun sangking dhusun | kang badhe kula adani | ing pêkên Kuncèn puniku | lêrês sakilèn nagari | mangidul trus ngardi anjog ||

27. ing patogan pandhawa têrus mangidul | Silarong pijènan nuli | ngidêr Paraga jogipun | têpang ratan ing sênèpi | lèring pasar Kuncèn anjog ||

28. nrajang dhusun ing Tompean laju têrus | mangalèripun dumugi | dhatêng ing Ngluwês jogipun | inggih dhatêng ing Têrining | nuntên margi agêng anjog ||

29. sayêktine nagri dados saenipun | sapanginggile prayogi | mupangati tyang lumaku | risidhèn mangsuli aris | iya yèn kaya mêngkono ||

30. ngo[28] jumurung kabèh rêmbug kita iku | nanging ta parêntah mami | anyuwuna lilahipun | Pangeran Dipanagari | manawa pangeran condhong ||

31. tindakêna kabèh rêmbug kita iku | yèn pangeran tan marêngi | wurungêna dèn ta atur | amijèni tan prayogi | sabab wus prajangji ingong ||

32. lan Pangeran Dipanagara satuhu | sapa kang awit ngalani | sayêkti tan nêmu ayu | Danurêja lêkas mami | poma dèn èngêt ing batos ||

33. kèh santana Ngayogya mung siji iku | pangêmongmu dèn abêcik | ywa nganti kataman rêngu | ya ta radèn adipati | kêju jêtung jrih ing batos ||

34. ya ta Mayor Wiranagara lon matur | jêng tuwan yèn wus marêngi | pakaryane margi agung | mugi paringa kintèki | pratôndha sampun rumojong ||

35. dados kenging dipun damêl saos atur | mring Pangran Dipanagari |

--- 21 ---

Mistêr Sêmisar agupuh | anundaka karya tulis | tan adangu sampun dados ||

36. sinungakên rahadèn dipati gupuh | saksana anulya pamit | tyasira acilik gunung | angrasa antuk piranti | praptaning dalêm agupoh ||

37. aparentah pasang anjir pan anêrus | sangking lèr mangidul nênggih | dyan dipati karsanipun | karya marga amarapit | nrajang kalangênan kêbon ||

38. patamaninira jêng pangeran wau | ingkang katarajang anjir | kang supaya dukanipun | kang supaya dadya margi | lan risidhèn aywa golong ||

39. sangking kêdhik dènira damêl rêridhu | dènya mrih rênggang puniki | lan risidhèn sampun kumpul | Pangeran Dipanagari | dènira akarya kêbon ||

40. anèng dhusun Tompean pan sampun pênuh | têtanêman amarnani | durèn manggis pakèl dhuku | pijêtan nôngka kuwèni | gênitri jirak trêmbalo ||

41. myang liyane tanêman pêpak sadarum | ngandhap tinanêman asri | puspita kang arum-arum | myang kapulaga têgari | ing pungkuran puspitabyor ||

6. Pangkur

1. ya ta wau kawarnaa | dutanira radèn rêkyana patih | kang dadya manggalanipun | Radèn Bratakusuma | pasang anjir sangking pasar Kuncèn ngidul | tan mawi atur uninga | mring Pangran Dipanagari ||

2 ngalèr bênêr ana ngajang | ing Tompean tan paringa tandya apasang anjir[29] | juru kêbon wusnyandulu | arsa atur uninga | gurawalan sapraptanira ing ngayun | mêgap-mêgap daleweran | karingête matur aglis ||

3. gusti ulun tur uninga | yèn kagungan dalêm dhusun ing mangkin | Tompean sinipat anrus | badhe kinarya ratan | kalangênan dalêm katarajang anrus | samadyane ing udyana | gusti kang dipun anjiri ||

4. jêng pangeran duk miyarsa | turing dasih duka yayah sinipi | jaja bang asumung-sumung | kang

--- 22 ---

sarira dadya rah | nging sinamun pangandika manis arum | hèh sapa têtindhihira | wong kang padha pasang anjir ||

5. nêmbah juru kêbon turnya | abdi dalêm Bratakusuma gusti | mèsêm pangandikanipun | ladak Si Bratakusuma[30] | dhêdhêr angkuh mring manira tanpa têmbung | dumèh dutane Danurja | angladaki jênêng mami ||

6. bok iya têmbung maringwang | tandya dhawuh mring dasih wolu pinrih | ngrucat anjir kang dumunung | udyana lamun malang | ya Si Bratakusuma cêkêlên gupuh | tabokana ing wong kathah | tanggap ingkang sinungan ling ||

7. wotsari lumèngsèr mentar | praptaning gon anjir wus dèn rucati | Dyan Bratakusuma dulu | anjire rinucatan | dahat kurdha mrêpêki kang ngrucat wau | praptane suwara arda | dèn ta sura ngrucat anjir ||

8. Radyan Dipati Danurja | kang parentah pasang anjir puniki | Drêmajaya duk angrungu | bramantya amangrêpak | Bratakusuma sinêndhal sing kuda laju[31] | tibèng kisma tinabokan | kancanira anjêjêgi ||

9. busanane sinêbitan | kongsi dangu ingungsêbakên siti | mukane galuprut lêbu | sirahe reyab-reyab | kongsi limut tandya dèn culakên gupuh | tangi mlayu nunjang palang | kudane tinilar gêndring ||

10. reyab-reyab julalatan | lir wong baring kadanurêjan prapti | tundhuk lawan manindya nung | kaatur purwanira | dyan dipati miyarsa ngungun anjêtung | dene dutane kinarya | pangewan-ewani janmi ||

11. dyan dipati ciptanira | lah ta iki sun olèh marga bêcik | laju mring loji wus cundhuk | lan Risidhèn Sêmisar | ngaturakên purwane ingkang tinuduh | pasang anjir kasangsaya | balindhis dipun taboki ||

12. ical sipating bupatya | yèn makatên Pangran Dipanagari | dhatêng ing paduka purun | Mèstêr Misar manabda | dyan dipati dhingin mula wêkas ingsun | sira atura uninga | lan Pangran Dipanagari ||

13. salahe Bratakusuma | tanpa cara dènira masang anjir | bênêr kang naboki iku | bupati kurang ajar | datan pantês sumiwi marang wong agung | atindak [a...]

--- 23 ---

[...tindak] sawênang-wênang | dyan dipati duk miyarsi ||

14. sabdane Mistêr Sêmisar | kanggêp ing tyas ajrih anulya pamit | kalilan samana mundur | praptane kapatihan | sungkawèng[32] sakiting priya kalangkung | kagagas saya karasa | ing batin inginggit-inggit ||

15. kunêng samana wus lama | manjing pura ri kala anujoni | pangran layat ratu ibu | gêrah kalajêng seda | Jêng Pangeran Dipanagara anuju | anèng kursi dènya lênggah | munggèng palataran masjid ||

16. Radèn Dipati Danurja | tinimbalan tan dangu praptèng ngarsi | kangjêng pangran ngandika rum | Danurêja kayapa | aprakara sawah Si Rêjawinangun | dijaluk marang Walônda | sira rampungi pribadi ||

17. datan wèh wruh marang ingwang | sabênêre radyan sira nuruti | karêpe Walônda iku | naria jênêng ingwang | bêcik têmên iya karêpira iku | akarya saramèng praja | tan kelangan antuk bêcik ||

18. Adipati Danurêja | lir ginubah tyasira têmah runtik | umatur alon asêndhu | kados pundi bêndara | yèn kawula ngêkahi Rêjawinangun | sintên ulun andêlêna | tan dhèrèk dhatêng Walandi ||

19. mila kula tan tur priksa | inggih awit dhawuh paduka nguni | botên karsa tumut-tumut | mênggah lampahing praja | ya ta pangran lir sinêbit karnanipun | jaja bang mawinga-winga | tingal dik mangondar-andir ||

20. kang idêp mangada-ada | kang sarira kumutug kadya agni | anyandhak canelanipun | madêg sing palênggahan | manabdarda Danurêja sira iku | dahat limut ing pawitan | marga sira dadya patih ||

21. lamun yyana[33] jênêng ingwang | apa sira bisa dadi pêpatih | Dipati Danurja matur | gusti badan kawula | dados patih Walandi ingkang anjunjung | kangjêng pangran duk miyarsa | kurdanira andhatêngi ||

22. sêngab sru dènya ngandika | jêr cocotmu Danurja datan bêcik | sarwi uwange sinampluk | dene agêm canela | kagyat nênga tutuke kêni tinapuk | tinula-tula ping tiga | kathah jalma kang udani ||

23. dahat merang ing wardaya | sanalika cipta [ci...]

--- 24 ---

[...pta] lali mring gusti | wus lami ing sêdyanipun | ing mangke jinêmalan | osiking tyas sapa wani mocot ingsun | lamun bêcik lan Walônda | sapa kang wani ing mami ||

24. Pangeran Dipanagara | môngsa dadak akên têki[34] | mumbul awor langit biru | môngsa ingsun erama | nadyan bisa arupaa buta sèwu | wus kagêgêm ngastaningwang | sumlap sêlaning dariji ||

25. samana lajêng bibaran | Jêng Pangeran Dipanagara prapti | ing Têgalrêja wus mangsuk | panêpèn Selaraja | Dyan Dipati Danurêja kang winuwus | sapraptaning dalêmira | dahat dènira rudatin ||

26. wus kasbut wakiling nata | luhur tênggak tutuk wang dèn kasuti | dahat merange tyas gidhuh | osiking kang wardaya | nêmah lina yèn Pangran Dipanagriku | misih nèng nagri Nyayugya | ya ta wau dyan dipati ||

27. kathah dènira rêruba | mring risidhèn sarta ngaturkên wadi | Pangran Dipanagri wau | tan sae sêdyanira | mring Walandi lamun dèn uja sakayun | datan sae wasananya | risidhèn datan anggalih ||

28. ature Dyan Danurêja | angèngêti dènira wus prajanji | dyan dipati saya sêngkut | dènya bangus Sêmisar | sabên ênjing dhatêng loji manindya nung | ta[35] lyan mung kawatiring tyas | mring Pangran Dipanagari ||

29. Sêmisar rinaja-raja | duk samana apatih tuk pambudi | binujuk pinurih wanuh | dhatêng nata dayita | kalaksanan pambangusê manindya nung | ywa kongsi bayantu rêmbag | lan Pangran Dipanagari ||

30. lan Mayor Wiranagara | kangjêng ratu mring Sêmisar bantoni | rinojong saaturipun | Dipati Danurêja | dènya bangus saya sêngkut manindya nung | tan suda raosing driya | risidhèn dipun pèpèti ||

31. tansah waon-winaonan | Dyan Dipati Danurêja puniki | lawan jêng pangeran wau | mangkya radèn dipatya | lan Sêmisar sakalangkung kanggêpipun | Pangeran Dipanagara | lawan Sêmisar bênggangi ||

32. tan patyarsa [pa...]

--- 25 ---

[...tyarsa] karakêta | karsanira jêng pangeran ing mangkin | sangsaya karêming ngèlmu | parentahing agama | yèn wong iku lair batinira têrus | yèn bêcik wêdi mring kopar | batal imanê tan dadi ||

33. tinampik marang ing Allah | jinabakkên umate kangjêng nabi | rajaputra karsanipun | donya kerat antuka | wus mangkana saya lami-lami wau | pangulu rahmani dina | sèlèh lelakonirèki ||

34. kang gumanti kêtibira | Mas Kamalodiningrat awêwangi | ingkang nêtêpkên pangulu | jêng ratu lan Danurja | tuwan risdhèn pangeran datan tinantun | muphakat para wadana | rajasiwi tan kinanthi ||

7. Kinanthi

1. kawarnaa narpa sunu | Pangeran Dipanagari | nangsaya alama-lama | karaos-raosing galih | pangulu lami sèlèhnya | wasana ingkang gumanti ||

2. pakaryane kangjêng ratu | kalawan rêkyana patih | ingkang ngidini Walônda | dahat sungkawaning galih | mungguh pangulu adêgnya | tan kêna ginawe patih ||

3. wajibe karya pangulu | ingkang esah angidèni | ingkang wus têtêp narendra | kang kocap ujaring dalil | saiki Si Danurêja | lan bok ratu ingkang kardi ||

4. lamun putrèngsun sang prabu | durung absah angidini | nêtêpkên gawe wilayah | maksih rare madêg aji | pan amung dadya warana | durung saadêge aji ||

5. bisane amloya-mlayu | nuruti sukaning galih | mung aywa ilang lurinya | kajaba jêng rama nguni | wus sah dènya madêg nata | agawea barang dadi ||

6. wus absah wilayahipun | iya pangulu kang dhingin | yèn iku aywa sèlèha | tan sumêlang ati mami | binalèkkên datan arsa | têmah pamit arsa khaji ||

7. rinapu ngakèh tan keguh | marmèng sak ingkang panggalih | awit kêrêp winasesa | kukume marang apatih | lami-lami datan bisa | ki pangulu anglakoni ||

8. ajrih benjing kênèng kukum | yèn prapta

--- 26 ---

ing jaman akir | sangsaya dahat kagagas | ing driya sang narpasiwi | èngêt dalil jroning towah | wilayahe kang ginalih ||

9. kalamun ta ana ratu | durung akil madêg aji | durung sah gawe wilayah | katêmuning pikir mami | pangulu iki durung sah | ningkahake wali kakim ||

10. anindakna marang kukum | durung sah prakara nagri | durung wilayahing nata | Danurêja iku patih | bok ratu dudu narendra | lamun mangkono saiki ||

11. bubrah anggêre kang kukum | nalimpang ujaring dalil | jêng pangran amungsawarat | lawan sagunging pra mukmin | mupakat para ngulama | sangsaya rêntang kang galih ||

12. tandya tur surat jêng ratu | mentar caraka wus prapti | surat tinampan binuka | sinuksma sajroning galih | kadriya têmbunging surat | nulya winangsulan aglis ||

13. nanging salah têmbungipun | pinaringkên duta aglis | nêmbah lèngsèr sampun prapta | Têgalrêja wus apanggih | surat tinampèn pangeran | binuka sinuksmèng galih ||

14. pangulu lami tan ayun | wus sèlèh aywa pinikir | sun isin ucaping jana | apan sampun dèn adêgi | tan uning rasaning kitab | dalil kadis tan udani ||

15. pan wus kaidèn puniku | mring risidhèn ing Mantawis | sampun tan wontên rinêmbag | prakawis sampun adadi | datan kenging ingowahan | sintên kang purun Walandi ||

16. sanadyan wania iku | mangsi sagêda mungkasi | ujêr kang darbe wawênang | wontên praja ing Mantawis | inggih samangke Walônda | têbih dhatêng dalil kadis ||

17. kanggêg tyase narpa sunu | myarsa wêkasaning tulis | surasane kang nawala | sêngak dahat anyayêngit | angandika narpa putra | bok ratu iki tan kêni ||

18. prajane pinrih ayu[36] | apa baya wus pinasthi | rusake prajèng Ngayugya | cêp kèndêl sang raja siwi | tan arsa amunasika | tan ana walang asisik[37] ||

19. wus lami ingkang winuwus | wong pinggir ingkang winarni | sagunging [sa...]

--- 27 ---

[...gunging] kang darbè anak | pra sami kèndêl lan laki | sadaya kakim walinya | ki pangulu datan wani ||

20. ningkahakên sadayèku | marang ing têtiyang pinggir | sawab punika boyongan | kawulane narapati | datan kêna aningkahna | wong ing pinggir wali kakim ||

21. ingkang ningkahakên ratu | mangke ratu dèrèng akil | dèrèng sah gadhah wilayah | sayêkti ewuh kang ngèlmi | dadya pangulu rêmbagan | lawan sagunging wong alim ||

22. sadaya rêmpêg kang rêmbag | Pangeran Dipanagari | sampun sah paring wilayah | paningkahe wali kakim | wong pinggir dalile kitab | rêmbag ngaturi udani ||

23. dhatêng jêng gusti jêng ratu | mijil sangking kyana patih | manjing pura sampun prapta | katur jêng ratu jurungi | ngungun kaduwung ing driya | dènira mangsuli tulis ||

24. tanpa rêringa satuhu | marma kagagas ing galih | wasana mangsuli sabda | iya dhawuhana nuli | si pangulu konnên seba | tumuli nyuwuna idi ||

25. têtêpe dadya pangulu | nyuwuna palilah dening | prakara paningkahira | wong pinggir kang wali kakim | Adipati Danurêja | lèngsèr praptèng wisma nuli ||

26. utusan marang pangulu | Kamalodiningrat nênggih | pêpak kêtib modinira | myang ngulama ingkang alim | limit munyêt mêmêt lamat | lir sela munggèng jro warih ||

27. yèn katiga mangsanipun | ramyang-ramyang sangking warih | tan katingal selanira | kalimput luputirèki[38] | nênggih kalamun inidak | lunyune anglêliwati ||

28. kaum tyase kadi wolu | muluk anèng ngawiyati | milang-miling amangandhap | maspadakkên pitik cilik | manawi pisah biyungnya | sinambêr sangking wiyati ||

29. mangkana budining kaum | kalamun micara ngèlmi | lir wolung muluk ngawiyat | silêming rat lir wus gaib | mubêng putêr wicaranya | calêkit angarah melik ||

30. parecetan kang winangun | lunyune kapati-pati | datan kêna [kê...]

--- 28 ---

[...na] dèn idaka | wicarane aniwasi | satuhune datan liyan | mamrih melik anggalêdhis ||

31. ya ta wau dutanipun | rahadèn rêkyana patih | rawuh ing surambi gêpah | pangulu dènya ngurmati | tandya dhawuhkên timbalan | kang sangking rêkyana patih ||

32. têrang sangking kangjêng ratu | pangulu andika tampi | dhawuhe rêkyana patya | andika seba dèn aglis | lan kabèh para ngulama | tuwin kêtib miwah modin ||

33. mring Têgalrêja puniku | kangjêng ratu angidini | ature para ngulama | kang sami murih basuki | Tuwan Risidhèn Sêmisar | wus kaparêng lan ngidini ||

34. dyan dipati wus jumurung | rêmbage sagung wong alim | rèhning sampun amupakat | dalilipun kitab pêkik | Pangeran Dipanagara | ingkang wajib angidini ||

35. punika putra kang sêpuh | mring Kangjêng Sultan Matawis | kang darbe waris nagara | ki pangulu Kamalodin | dhêku umatur sandika | lumawat karsaning gusti ||

36. tandya bidhal mas pangulu | ing Têgalrêja wus prapti | warnanên sang narpa putra | pinarak ngisor kumuning | pinarak sela gêgilang | waspadèng sang raja siwi ||

37. praptanira mas pangulu | sakancane pra ngulami | kinèn ngirid punakawan | wus kerit tumamèng ngarsi | gantya pangeran mangrêmpak | jawab[39] asta ganti-ganti ||

38. jêng pangeran ngandikarum | kadingarèn sira prapti | baya lamun ana karya | pangulu umatur aris | marikêlu dahat jrihnya | muka lir konjêm ing siti ||

39. gèn amba dados pangulu | wontên nagari Mantawis | sasulih nyêpêng agama | paningkahê tiyang pinggir | myang yatin kang tanpa bapa | wali kakim kang abranti ||

8. Asmaradana

1. ujêr jêng paduka gusti | kang wajib darbe Mantaram | sampun sah dalêm dalile | Pangéran Dipanagara | mèsêm duk amiyarsa | dhingin tungkul apa iku | datan ina sangking ingwang ||

2. ingsun wus ngaturi peling | layang ingsun [ingsu...]

--- 29 ---

[...n] winangsulan | dahat kasaru têmbunge | tan pantês dèn rungokêna | larane galih ingwang | praptèng dina iki ingsun | maksih jarêm katingalan ||

3. ewa mangkana saiki | pangulu ingkang supama | datan angidèni ingong | jênêng manira druhaka | dinukan ing suksmana | gadhangan sariraningsun | kalêbu wong nganiaya ||

4. ingkang kaya jênêng mami | jêng pangeran angandika | iya sun idini kowe | aran Kamalodaningrat[40] | dadya pangulu sira | anèng praja ing Mantarum | Ngayugyakartadiningrat ||

5. sun pasrah kukum agami | pangulu duk tampi dhawah | sujud sukur ing Hyang Manon | kêtib modin pra ngulama | anêksèni sadaya | sampun sah dadya pangulu | miturut printahe sarak ||

6. badal adêgira nguni | kang sangking radèn dipatya | ya ta jêngpangerangalihe[41] | padhang sumilak atêrang | nyipta nugrahèng Suksma | ing samangkin kang dhumawuh | tatane agama sarak ||

7. sasmita dhumatêng abdi | mijilakên dhêdhaharan | nulya sarêng dhahar kabèh | warata sagung ngulama | kêtib modin sadaya | sawuse bujana nutug | tan adangu lajêng bibar ||

8. sadaya suka kang galih | ki pangulu praptèng wisma | saksana lajêng lampahe | umarêk rêkyana patya | tan adangu wus prapta | Kapatihan sampun tundhuk | lan Dipati Danurêja ||

9. umatur rèhnya tinuding | ing purwa madya wasana | Dyan Dipati Danurjane | manggut mèsêm sêmu ewa | katarèng solah nitya | tata tita lamènipun | Pangeran Dipanagara ||

10. tan kèndêl dènya nênêpi | kadi ngadat saban-saban | utawi dènira maos | kitab Kuran miwah layang | gonta-ganti winaca | tan ewah sangsaya wuwuh | karsanira jêng pangeran ||

11. dènira brôngta ing ngèlmi | tuwin dadya sêsanakan | lawan pra ngulama kabèh |

--- 30 ---

kang sampun alim ngèlmunya | dèn tindaki pribadya | dhumatêng ing wismanipun | laju dhatêng masjid salat ||

12. narpaputra bêkta dhuwit | ringgit uwang miwah dinar | sinèlèh nèng masjid gène | tandya salat rajaputra | sakadar karsanira | trakadhang binuwang iku | anèng marga parapatan ||

13. lamun lumampah kapanggih | sujalma ingkang musakat | pêkir mêskin myang liyane | sami pinaringan arta | ya ta raja pinutra | tyasira saya kagugu | mring Dipati Danurêja ||

14. miwah mring Wiranagari | ginugu tansah kagagas | saya ngranuhi gêrahe | wardayanira pangeran | têmah osiking driya | yèn ta upama puniku | tan dèn ajani Sêmisar ||

15. mokal kalamun awani | akarya sawênang-wênang | nutuh sarirane dhewe | dhat èngêt wardayanira | puluh-puluh ta iya | ni bok ratu karsanipun | angubungi ing pratingkah ||

16. samubarang ing prakawis | Danurja Wiranagara | lan Sêmisar kang tinaros | puniki tan pisan-pisan | lamun kinarsakêna | Pangran Dipanagarèku | karantan wiranging driya ||

17. Si Sêmisar rina wêngi | manjing pura tanpa môngsa | katon têmên ing camahe | karaos praja Ngayugya | wus datanpa kajia | dadine nagara kumprung | rusuh tataning agama ||

18. awit Si Wiranagari | kalawan Si Danurêja | ngorak-arik gawe rusoh | tan pisan ngambah agama | Sêmisar wêruh apa | wong roro iku kang nuntun | bêbujuk marang Sêmisar ||

19. marmèng gêlêm sabèng puri | iya Si Mistêr Sêmisar | môngsa liyaa si bêthoh | iya ingkang gawe akal | sêsintrèn jêjaruman | iya marang ratu ibu | amung amurih kandêla ||

20. mila dahat ing rudatin | Pangeran Dipanagara | Danurêja panggawene | lanwan[42] sang sri padmiswara | asring

--- 31 ---

mlimpingi basa | pangeran supaya bêndu | wania dhatêng Walônda ||

21. ingkang kacathêt ing wingit | dayita lan Danurêja | Wiranagara katrine | dahat pamurihe mringwang | cêlaa lan Walônda | têmahan maro mratêlu | galihira jêng pangeran ||

22. rumôngsa bilih kawawi | ngêjur praja ing Ngayugya | sapa kang dèn andêlake | Danurja Wiranagara | bisaa dadi buta | anganggoa êndhas sèwu | môngsa ingsun gumingsira ||

23. ginêntur dènya martapi | Pangeran Dipanagara | kêkuwu anèng Salarong | awit angait wong desa | katingal gèsèhira | Mistêr Sêmisar wus wêruh | yèn Pangran Dipanagara ||

24. karsane gèsèh lan nguni | ya ta wau kang winarna | sawiji dina sang sinom | jêng ratu lênggah nèng pura | nimbali Danurêja | kèrit umanjing kadhatun | tinimbalan amangarsa ||

25. rahadèn rêkyana patih | marêk ing nata dayita | jêng ratu lon andikane | hèh Danurêja kaya pa | samêngko kang pawarta | Pangran Dipanagarèku | mungguh pamiyarsanira ||

26. ri ratri arang nèng panti | subrata amati raga | kulinèng guwa Silarong | baya ta karêpe ika | karsa madêg narendra | ngêndhih prajèng ing Mêntarum | yèn iku dadi karaman ||

27. abot sêngsangganèng[43] pasthi | katara ingkang pratingkah | manindya nung pamyarsane | sumêblak padhang tyasira | upamane trênggana | lami kalimput ing mêndhung | mangkya kasilir maruta ||

28. ima sirna langit barsih | trênggana katon anglela | têmah umancur sunare | kapinujon dhawuhira | lawan raosing driya | timbalane kangjêng ratu | wasana alon [alo...]

--- 32 ---

[...n] turira ||

29. akathah dènya mêwahi | ingatur datan sêmbada | sabab èngêt nalikane | tinapukan ing canela | lawan asring dèn ucap | dènya dadya patih iku | wit Pangran Dipanagara ||

30. ature radèn adipati[44] | dhatêng ing nata dayita | kados kasinggihan mangke | kawula miyarsa warta | gumrah ing tiyang kathah | putra dalêm sang binagus | Pangeran Dipanagara ||

31. badhe lêlanandon jurit | adalêm nginggil turôngga | tan arsa kungkulan mangke | inggih dhumatêng Walônda | nadyan sun dadya nata | tan arsa lamun kêwêngku | nênggih dhumatêng Walônda ||

32. punika sinêdyèng galih | pan botên arsa kaprintah | dhatêng ing kangjêng guprêmèn | dhawuhipun sring kawêdal | dhumatêng abdi kathah | duk miyarsa kangjêng ratu | andikane awor duka ||

33. matur malih kyana patih | timbalane kang wus mêdal | kadhawuhakên abdine | Lônda iki lawas-lawas | sayêkti saya ngrêbda | pasthi tèk bumi Mantarum | kabèh kêna mring Walônda ||

34. kula miyarsa pawarti | ature rencang kawula | mirsa piyambak rêmbuge | têngga regol damêlira | bapakipun punika | ngabdi pangeran pukulun | inggih wontên Têgalrêja ||

35. punika kang angsung warti | kalamun putra paduka | inggih asring dhawuhake | badhe mêdal karya kutha | wontên Silarong arga | ya ta wau kangjêng ratu | samana duk amiyarsa ||

36. pangandikanira aris | kalamun kaya mangkanaa[45] | gêdhe bangêt pangarahe | arsa angrata rat Jawa | tur môngsa nguwisana | mundhak gubrasipun iku | Danurêja yèn mangkana ||

37. sira mênyanga ing loji | tutura Mistêr Misar[46] | aywa kabanjur karêpe | yèn iku ngangsi kasèpa | datan wurung Ngayugya | gègèr têmahan ra-uru | pasthi abot sangganira [sanggani...]

--- 33 ---

[...ra] ||

38. Pangeran Dipanagari | linulutan marang janma | tan wurung glis kèh balane | kangjêng ratu èngêt ing tyas | cêp kèndêl dènya nabda | ajrih manawa kalajuk | dhawuhe marang Danurja ||

39. wasana ngandika aris | hèh Danurêja mêtua | padha pikirên bêcike | ya lawan Mistêr Sêmisar | yya[47] nganti tundha bema | dene bêcik pangrêmbugmu | kya patih nêmbah wus mêdal ||

40. sagunung kut sukèng galih | laju mring loji kewala | tan amampir mring dalême | lampahira sigra-sigra | panggih Mistêr Sêmisar | wusing tabe-tabe lungguh | anèng kursi jroning kamar ||

41. kyana patih matur aris | dinuta sri padmiswara | ngaturakên ingkang tabe | katur dhumatêng paduka | ing kaping kalihira | tuwan kawula dèn putus | kangjêng ratu paring pirsa ||

42. yèn Pangran Dipanagari | ing samangke arsa mêdal | karya pura nèng Silarong | sumêdya purun Walônda | badhe umadêg nata | rat Jawa arsa winêngku | wus amucung wadyakuswa ||

9. Pocung

1. siji dhawuh mindhak manak pitung puluh | Risidhèn Sêmisar | duk miyarsa tanpa angling | jroning driya atur puniku uninga ||

2. tan alimut dyan dipati aturipun | mila tan nênabda | sangking sih dhatêng apatih | kawratan sih mring Pangran Dipanagara ||

3. bibar sampun kunêng gantya kang winuwus | antara wus lama | Pangeran Dipanagari | sangsayarda tyasira sang rajaputra ||

4. wontên wadu kadhaton myang liyanipun | ngaturi uninga | ing samangke narpasiwi | wus katarka tan arsa sob Walônda[48] ||

5. narpasunu dahat sungkawaning kalbu | supe dhahar nendra | tandya nuduh marang dasih | Jamustapa kinèn nêpi mring Jimatan ||

6. makamipun Jêng Sinuhun Sultan Agung | apan andêdagan | mung bêkta rowang sawiji | sampun prapta ing dalêm malêm Jumungah ||

7. gya malêbu juru kunci atut [a...]

--- 34 ---

[...tut] pungkur | nama Kyai Balad | dènya dêdagan saratri | langkung asrêp dalu kathah kang rubeda ||

8. akumutug dupa andonga sadalu | ingkang muga-muga | kang sumare paring wangsit | awon sae pinaringana ngalamat ||

9. wêktu subuh samana Ki Balad wau | nyorog kuncènira | kang langse binuka aglis | duta kalih malêbêt linggih ing dagan ||

10. arêrêsik sarean Jêng Sultan Agung | kanan keringira | sadaya sampun barêsih | tandya lungguh adonga Jayamustapa ||

11. sarwi matur yèn dinuta narpasunu | sampurna turira | têngah langse dèn tingali | pan katingal ambrêbak awarni rah[49] ||

12. abang dhapur bundêr sapiring gêngipun | prênahe ingkang rah | têngah ing langse puniki | astananya Jêng Sultan Agung Mantaram ||

13. awas dulu wus waspada tandya mêtu | praptèng jawi tanya | dhumatêng ing juru kunci | kados pundi ing têngah langse wontên rah ||

14. punapa wus abang ing salaminipun | ngadat nguni mila | Ki Balad alon nauri | inggih kula gêtun ngungun duk uninga ||

15. ingkang abang ing wingking datan kadulu | wus karsaning Allah | bakale ing tanah Jawi | akathah kang badhe tumibèng nglêmah[50] ||

16. rusak ayu wus pinasthi takdiripun | tan kenging tinambak | kalamun praptaning takdir | tandya pamit mantuk Ki Jayamustapa ||

17. tan cinatur ing marga pan sampun rawuh | ngarsane pangeran | katur saliring tinuding | dahat ngungun duk myarsa ingkang carita ||

18. ngandika rum baya wus ing pasthènipun | bakal ana pêrang | talatah ing nungsa Jawi | akèh gêtih wutah tumiba ing kisma ||

19. nadyan wiku pandhita kang agung-agung | kinèn nulakana | lamun wus prapta ing janji | tanpa gawe panulake para tapa ||

20. ujêr makluk muhung sadarma lumaku |

--- 35 ---

lamun sira bisa | iya ngambila sirèki | kêmbang Jayakusuma lamun tan bisa ||

21. banjur anrus mangalor lakunirèku | nèng pasir dagana | yèn uwis dagan tumuli | amampira mring gumêlêm andagana ||

22. lamun uwus lajua munggah mring gunung | Tasikwindu kana | ing cahya nêpia nuli | pakiringan myang ing Nglawèt nênêpia ||

23. pan ing ngriku yêkti ana tandhanipun | praja ing Mantaram | ala atanapi bêcik | dina sesuk tumuli sira mangkata ||

24. dimèn milu janoni ing saparanmu | lan atmajanira | Abukasan aywa kari | Kyai Mupit ing Guyangan ampirana ||

25. bèn tumuntur kang wus wêruh prênahipun | kalawan wong desa | ngajaka salah sawiji | ngandhuta wang dimèn yya susah nèng paran ||

26. tan winuwus dalu enjinge malêbu | marang Selaraja | nyuwun pamit marang gusti | pinaringan dhêsthar kang wêkas sapisan ||

27. tuwin sangu tôndha wakil sang binagus | wus pinaring donga | lumèngsèr laju lumaris | nèng Guyangan Ki Mupit pinuju lunga ||

28. kinèn nusul praptanira datan dangu | tandya dhinawuhan | timbalane kangjêng gusti | Kyai Mupit datan sawala ing karsa ||

29. pan sadalu nèng Guyangan enjingipun | budhal lampahira | praptèng Ngayah dhusunèki | kawan dalu sipêng dhusun Ngadirêja ||

30. nèng masjid gung pan amung sipêng sadalu | enjinge umangkat | angambah têngah wanadri | sru kalunta nèng Srayu kalangan toya ||

31. bangawan gung santêre kalangkung-langkung | anjog ing samodra | dangu nganti pinggir kali | nuju suwung janma kang tunggu baita ||

32. sami salat munggèng sawetaning ranu | wusing bakda salat | sadaya awas ningali | wontên bajul angambang têngah bêngawan ||

33. agêngipun

--- 36 ---

buaya kalangkung-langkung | gigirê saklasa | sami tab-taban kang ati | aningali buaya ingkang angambang ||

34. tan na dangu dhatêng kang têngga parahu | dèn uwuh gya mara | tandya sinabrangkên nuli | bajul ngêlêm bajul katrajang ing palya[51] ||

35. wilahan sabrang wetan sampun rawuh[52] | nulya sami numpak | tyasira sami kawatir | nèng baita samya munajat ing Suksma ||

36. tan adangu kang palwa pan sampun rawuh | sabrang kulon inggal | sami mêntas dharat nuli | lumaksana anurut pinggir samodra ||

37. samyandulu ing satêngah samodra gung | pan wontên mancingan | katut ing ombak ngalingi | kambang-kambang sangking ing pulo Barambangan[53] ||

38. praptèng ujung manjangan pitu lumayu | malêbêt ing wana | mèh sumuruh[54] Sang Hyang Rawi | lampahira prapta anèng ing Têlacap ||

39. desa samun wus kadi alas kang agung | ngupaya sipêngan | kaume tilas patinggi | sami sipêng wismane modin Tilacap ||

40. dalu nêmbung ki modin kalamun rêmbug | kularsa tirakat | dhatêng pulo Nini-nini | lajêng dhatêng ing pulo Majêthi pisan ||

41. sing kapencut kula dahat ayun wêruh | lah kadya punapa | sêkar jayakusumèki | sangêt têmên gèn kula ayun uninga ||

42. lon sumaur Kyai Rêsayuda wau | yèn sampeyan arsa | tindak mring pulo Majêthi | pan akathah puniku waragadira ||

43. satus ringgit mangke kula têrkên bagus | alampah baita | marginê pulo Majêthi | inggih lajêng dhatêng pulo Nini pisan ||

44. Kyai Jayamustapa alon sumaur | lan Ki Mupit nabda | tambanganê tan kawawi | satus ringgit nyukani dhatêng andika ||

45. nadyan kirang kawula pan botên sanggup | gih sande kewala | Ki Mupit wacana aris | kula dika têrkên dhatêng masjid Sela ||

46. nedha pintên inggih têtambanganipun |

--- 37 ---

Kyai Rêsayuda | alon dènira mangsuli | kalih reyal yèn dhumatêng masjid Sela ||

47. rêmbag sampun gya kinêncèng opahipun | enjangira budhal | anumpak baita alit | kambang-kambang kumbang têngah samudra[55] ||

10. Maskumambang

1. Kyai Jayamustapa lan Kyai Mupit | lan sakancanira | nèng palwa lampah jaladri | baitane kambang-kambang ||

2. lautira anakane kang jaladri | ngilèn lampahira | ambênêr tan nolinolih | masjid Sela wus katingal ||

3. langkung enggar sadaya raosing galih | ngrasa têkèng paran | prasami inggar kang galih | palwa minggir sampun mêntas ||

4. wêdhi tasik tandya binuwangan aglis | rumput binubutan | lawanging masjid wus rêsik | anulya karya dahana ||

5. damar murup sadaya sampun umanjing | jroning masjid Sela | ulêngan kukus nglimputi | labêt agênge kang dupa ||

6. dahat mulêk kang kukus amrik amingin[56] | kabèh sami donga | panjanga yuswaning gusti | sami dhikir wirid sigra ||

7. pan sadalu tan wontên ingkang aguling | nênuwun mring Alah[57] | byar rina samya umijil | sangking jroning masjid Sela ||

8. manjing mêdal raina datan winarni | wayah wêgtu[58] ngasar | prasami manjing ing masjid | yèn dalu asalat kajat ||

9. anênêdha mring Allah kang Maha Suci | arjaning Mantaram | sampun wontên kawis-kawis | jêng pangêran salamêta ||

10. Ki Janodin sakêdhap dènira guling | sinungan sasmita | jêng pangran katingal nitih | anênggih sapi gumarang ||

11. agêngipun andaka lir pêndah wukir | nging lêmbu punika | katinggal sikilirèki | kacancang oyot balaran ||

12. pan pinaksa kang oyot pêdhot tumuli | pangran eca numpak | lêmbu mamprung tan kaèksi | iku sasmita kang prapta ||

13. Ki Janodin [Jano...]

--- 38 ---

[...din] kagèt tangi dènya guling | ngungun impènira | sampun kacathêt ing galih | kaya ngapa jêng pangeran ||

14. kalih dalu nèng masjid Sela nênêpi | enjingira mêdal | samya numpak palwa malih | wangsul wus praptèng Têlacap ||

15. tandya mangkat kang sinêdya mring pasisir | Ki Jayamustapa | sakancane sami bali | mangetan nabrang bangawan ||

16. sampun prapta Ngadirêja kilènèki | ngalèr lampahira | ngambah Wanapringga wêrit | wirandhangun anèng marga ||

17. kalih dintên lampahnya wus praptèng pasir | lamine winarna | pitung ari pitung ratri | tirakat nèng pasarean ||

18. wusing kono alajêng lampahirèki | tan kawarnèng marga | Pringapus kèndêl salatri | ing Gumêlêm sampun prapta ||

19. wontên ngriku sami akèndêl saratri | nêpi pasarean | sing pra wali kang utami | nênuwun ingkang barêkah ||

20. kang pininta arjaning nagri Mantawis | aywa kongsi rusak | rinaksaa ing miliki[59] | lajêng minggah mring aldaka ||

21. wukir luhur sungil margane arumpil | duk kala samana | nèng wana sapucak wukir | udan adrês wor maruta ||

22. sakalangkung asrêpe kapati-pati | mawor pôncawora | gumlêdhêg swaraning wukir | dhadhêmit umyang nèng tawang ||

23. ar-ur ar-ur swaraning lêlêmbut muni | ta sangprênahira[60] | tan têbih swara mrêpêki | tan kèndêl tumêkèng enjang ||

24. byar raina samya mudhun sangking wukir | Gumêlêm wus prapta | lajêng ngalèr lampanèki[61] | Pakiringan kang ngankang sinêdya[62] ||

25. kawarnaa samana lampahnya prapti | nêpi nèng ngastana | saratri makamnya wali | kang aran wali Prakoswa ||

26. duk ing ratri wontên sasmita kaèksi | ingkang langse musna | kombul binakta ing angin | kayu agêng kathah obah ||

27. tandya lajêng mring Cahyana sampun prapti | ya ta nèng Cahyana | sadalu dènira Mupit | kang langse datan katingal ||

--- 39 ---

28. duk samana Jayamustapa lan Mupit | dahat susah ing tyas | sasmitane tan ngenaki | dalajad nagri Mantaram ||

29. apa baya nagara Ngayugya iki | arêp karusakan | jalaranê apa benjing | rusake prajèng Ngayugya ||

30. enjing lajêng mring gunung Lawèt sawêngi | sipêng wontên marga | enjinge mancat mring wukir | pasarean sampun prapta ||

31. wus andonga munajate wanti-wanti | nêdha maring Allah | kang barkah sinare ngriki | tan dangu wontên sasmita ||

32. tan antara langse ical tan kaèksi | jurang ardi bêngkah | laju jugrug ponang siti | longsor ngalor mring jêjurang ||

33. duk samana Ki Mupit osi king ati | sasmitaning Allah | pra wali rasane nunggil | sêmune agudhandhangan

11. Dhandhanggula

1. tan antara mudhun sangking wukir | Kyai Mupit lan Jayamustapa | wirandhungan sakancanê | pikir sajroning kalbu | kang pinikir sasmita sami | rasan sambi lumampah | Ki Mupit amuwus | môngsaborong ingkang murba | amisesa kang amêngku bumi langit | gêmah rusake jagad ||

2. linebura kongsi rontang-ranting | mangsi wontêna kang saged malang | pasthi dadi sakarsane | Ki Janodin sumaur | amangsuli ujare Mupit | lêrês dhawuh sampeyan | têrus ngèlminipun | Allah kang murba misesa | wahdaniyat anane jagad puniki | wit ora maring Allah ||

3. alon-lonan mangetan lumaris | ing Cibarang lampahira prapta | laju mring pasareane | ngastana sampun rawuh | laju sami andon nênêpi | sadalu nèng astana | enjing munggah gunung | Mrêbabu prapta ing pucak | ngarga dalêm dènira sami alinggih | ngasokakên ambêkan ||

4. sawêtara napase wus aring | mancat minggah arsa wikan kawah | côndragumuka[63] swarane | kayapa warnanipun | pan gumuruh swaranirèki | gya mudhun miyat kawah | dulu kaduk purun | Kiyai Jayamustapa | angungkuli wau dènira ningali | katampêk kukus kawah ||

5. laju sumaput panonirèki | napasira mapêt datan mêdal | larut [la...]

--- 40 ---

[...rut] abiyas cahyane | kurang sathithik lampus | gya ginèndèng mundur tumuli | dangu dènya kantaka | samana wus emut | bibar wangsul prênahira | mudhun jurang dahat jro kalangkung sungil | sarwi dipun rêrômpa ||

6. mring rowange kang sami jagani | ngarga dalêm lampahira prapta | pêtêng limêngan gununge | tandya ampuan[64] rawuh | barat agung jawah barêngi | lesus sru pôncawora | swara ting galudhug | pêtêng dhêdhêt sabuwana | kadi wêngi ampuan gung ingkang prapti | atis kaliwat-liwat ||

7. dhasar tuwa lawan kurang bukti | pan pinarêk ampuanèng arga | Jayamustapa sambête | tan wurung ingsun lampus | uwang titir kang waja gathik | praptane kang ampuan | nuju wanci bêdhug | wanci asar sirna ilang | kang ampuan padhang brêsih surya mijil | maruta sirêp sirna ||

8. enjing samya tumurun sir[65] wukir | tan kawarna lampahirèng marang[66] | desa Pênthongan praptane | pan lajêng minggah gunung | Mrapi têpi kawah nanêpi | kalih dalu nèng kawah | ya ta sami mudhun | langkung èwête kang marga | duk unggahe kang marga langkung asungil | jurange lamat-lamat ||

9. kurang thithak[67] mèh wangsul ing margi | awit sangking angèle kang marga | yèn aywa dahat wirange | prapta ing ngandhap sampun | lajêng mantuk lampahiraris | sèkêt dina nèng paran | kadalon nèng Jênu | lampahira sampun prapta | ing Kuwalon sipêng sadalu nèng masjid | Ki Mupit asupêna ||

10. tiyang sêpuh satunggal marani | namanira Ki Gêdhe ing Sela | alon wau panabdane | Dipanagara besuk | pêksa karêp amurwèng jurit | ngrata agama sarak | jinurung Hyang Agung | sinung rahmat ing Hyang Suksma | nanging ana bekarêncane benjing[68] | sisip sêmbir ngalênthar ||

11. yèn sumimpang ing patang prakawis | ujub riya têkabur sumêngah | pasthi lulus sakarêpe | yèn adoh têka iku | yèn narajang [nara...]

--- 41 ---

[...jang] patang prakawis | lamat idayat bênggang | kongsul wahyunipun | lamaning ana begalan | yèn tan awas murungkên bakal narpati | rowangnya laku ala ||

12. kawarnaa enjing gya lumaris | wêktu mahrib praptèng Têgalrêja | sampun katur sadayane | tandya ngandikan gupuh | praptèng ngarsa sadaya sami | andhèr munggèng ngayunan | pangran ngandikarum | kabèh padha kaslamêtan | kang dinuta sadaya umatur aris | angsal bêrkah paduka ||

13. jêng pangeran andika malih[69] | kaya paran mungguh lakonira | awit angkatira biyèn | tansah dadya tyas ingsun | apa baya kang sira panggih | wangsit miwah wasita | Ki Mupit umatur | tuwin Ki Jayamustapa | dhawah tuwan sadaya ulun lampahi | pan sampun kalaksanan ||

14. mung satunggal ingkang tan dumugi | inggih dhatêng panggenaning sêkar | jayakusuma sababe | kathah prabeyanipun | abdi dalêm datan kadugi | anyukani prabeya | dhatêng tiyang dhusun | sadaya sampun kalampahan[70] | kabèh katur miwiti praptèng mêkasi | lamat wangsit sasmita ||

15. ing sasolahbawane nèng margi | datan wontên ingkang kaliwatan | pangeran alon sabdane | dahat tarimaningsun | kèndêl mosik sajroning galih | lamun kaya mangkana | pralambang kang dhawuh | iya praja ing Ngayugya | ara-uru jalaran sêka ing mami | têrus karsèng Hyang Suksma ||

16. bibar mantuk sadaya prasami | jêng pangeran pan kantun priyôngga | nèng Selagilang prênahe | putêk tyas amargiyuh | ngraosakên sagunging wangsit | kang wus sami dhumawah | driyanya kagugu | kagagas karasèng driya | kaya paran yèn ingsun jumênêng aji | anèng prajèng Ngayugya ||

17. yèn Walônda milu amêngkoni | dahat gèsèh lan daliling kitab | dadi gawe tanpa gawe | ingsun mikir kadhatun | ing ngayunan ingsun tinagih | ewa mangkono uga | yèn wus têgdiripun | yèn ingsun dadi jalaran | panêdhaku ing Allah kang

--- 42 ---

Maha Sukci | sun duga jinurunga ||

18. jumênênga narendra agami | ngadêg anèng ing rat nuswa Jawi[71] | ambaboni nglakokake | sarake kangjêng rasul | aywa campur agama kapir | Allah anyantosakna | paringa pitulung | marang ing kajat ingwang[72] | lan sagunging kang manut agama nabi | niyakèng nabibullah ||

19. santosaa kang sarta basuki | anèng dunya tumêkèng akerat | tinarimaa ing imane[73] | tandya salat ing dalu | kajat kaprês raosing galih | ya ta ana suwara | munggèng karnanipun | dumêling atela-tela | kagyat wungu tandya utusan nimbali | Kyai Jayamustapa ||

20. praptèng ngarsa pangran ngandikaris | marma sira sun timbali enggal | sapungkurmu datan suwe | ngong salat kajat iku | ana swara luwih dumêling | munggèng ing karmaningwang | mangkana kang tutur | wus rinilan dèning Allah | dadya ratu aywa têkabur sirèki | yèn nrajang datan dadya ||

21. apa swara iya têka eblis | apa têka wisiking molekatingwang[74] | Jayamustapa ature | sumanggèng sang aulun | mênggah sangking pamanggih mami | inggih sangking malekat | sawab jêng pukulun | lêbar sangking salat kajat | sanès eblis pangeran ngandika aris | apa karsaning Allah ||

22. kawulane darma anglakoni | ingong pasrah karsaning Hyang Suksma | jêr kawula datan darbe | bênêr kalawan luput | atas Allah ingkang akardi | Mustap ya wus muliha | nêmbah tandya mundur | jêng pangeran sêsarean | anèng Selagêgilang lajêng aguling | munggèng ing somayana ||

23. tata tita samana wus lami | Danurêja lan Mistêr Sêmisar | sami dahat kawatire | têlike wantu-wantu | nyatakakên mawanti-wanti | Dyan Dipati Danurja | angaturi rêmbug | risidhèn dèrèng pracaya | ing samangke wus nyatakake pribadi | datan sumêlang ing tyas ||

24. ya ta Pangeran Dipanagari | den aturi pista tan kalilan | ambêkta abdi kèh-akèh | pangran graitèng kalbu | Lônda têmên arsa ngalani | pan ingsun ingaturan | bujana loji gung | tan awèh anggawa rowang | tôndha tuhu Sêmisar arsa ngapusi | ingsun srahkên Hyang Suksma ||

25. lamun Allah durung amarêngi | sakarêpe [sa...]

--- 43 ---

[...karêpe] sayêkti tan bisa | gawe piala ing mangke | tindak sang raja sunu | praptèng loji sandeyèng galih | manungku maring Allah | pasrah jroning kalbu | lênggahe owah lan adat | cêlak abdi sadaya tan parêng têbih | Sêmisar marêk nabda ||

26. jêng pangeran kawula aturi | pinaraka jro loji kewala | pangran nabda enak kene | Sêmisar malih matur | sun tingali pangran ing mangkin | sungkawèng kang wardaya | paran marmanipun | hèh Sêmisar wruhanira | datan mari gêrahe panggalih mami | lamun Si Danurêja ||

27. iya lawan Si Wiranagari | isih mèlu ngrèh prajèng Ngayugya | datan amari yêktine | Sêmisar malih matur | lah suwawi manjing ngloji[75] | bab punika rinêmbag | pangeran tan ayun | satêmah Mèstêr Sêmisar | apakèwêd tanduk dènya karya sandi | wasana angrarêpa ||

28. angrakêti kang têmbung sumèh mrik | kang sumaos sampun kawistara | angasih-asih ature | arapêt lumêr arus | datan môntra yèn darbe kapti | samana karsanira | arsa nyêpêng wurung | wus dangu tandya bibaran | Mistêr Misar arapêt têmbungnya manis | tan wontên ewahira ||

29. sampun lami dinugi wus lali | jêng pangeran malih ingaturan | tindak dhatêng loji gêdhe | pangeran datan ayun | asêngadi lagya kêkêling | Sêmisar anggraita | yèn pangeran wus wruh | ingkang dadya karêpira | datan lami nulya dèn aturi malih | mring bêdho bujana[76] ||

30. pista agêng kumpul lan Kumpêni | Mistêr Sêmisar kang darbe nadar | pangeran têdhak karsane | ambêkta wadya satus | pêpilihan dasih ginangsing | pangeran nitih rata | ing bêdhaya rawuh | Walandi prajurit kathah | wus miranti nèng kantor jroning loji[77] | pangeran anèng jaba ||

31. dèn aturi mring risdhèn tan apti | wali-wali ngaturan malbêta | pangeran puguh karsane | nèng jaba bae ingsun | enak isis asilir-silir | môngsa si ngarah beda | Sêmisar anjêtung | wus anyana kawanguran | lêbar pista bubaran pra sami mulih | praptaning Têgalrêja ||

32. jêng pangeran anggrêgut ing galih | têmah ngadêg [nga...]

--- 44 ---

[...dêg] suraning wardaya | myarsa rêmbuge wong akèh | sinunduk yêktènipun | lan risidhèn pratingkahnèki | kumpul lan Danurêja | sabayantu rêmbug | Kangjêng Pangran Pakualam | badhamine ingkang wus mashur mring Jawi | apan arsa kinasap ||

33. Têgal pinurwasèng jurit[78] | wikan dalu atanapi siyang | Pangran nyipta wus pasthine | Allah kang Maha Agung | sun murwani ing aprang sabil | lah iya pati apa | manungsa linuruh | kajaba pati utama | donya ngakir tumindak sarengat nabi | atas karsaning Allah ||

34. pan kawula tan kênèng sumingkir | mati urip lara lan kapenak | api ora andikane | kabèh sarupaningsun | wong ing Têgalrêja yèn wêngi | aywana jroning omah | gêgaman ywa kantun | padha anènga ing dhadhah | lan maninge wong desa para pratinggi | kang padha trêsna ingwang ||

35. padha jagaa ingsun yèn wêngi | kalaksanan dalu sami jaga | nèng dhadhah sagêgamane | kasusrèng ing adhusun | ingkang trêsna mring kangjêng gusti | jaga mring Têgalrêja | dahat kathahipun | tigang atus winatara | lamun siyang pra sami bibaran mulih | maksih angon iriban ||

36. bawanira wadya kèh tan kêni | warta gumrah sajroning nagara | malah wuwuh pawartane | tan kêndhat sabên dalu | jalma prapta sêlur anggili | marang ing Têgalrêja | ngadeg barisipun | parentah marang wong desa | poma-poma aywa pêgat ngati-ati | Kumpêni wus katara ||

37. dènya amrih ala marang mami | gêdêr gumrah praja Ngayugya[79] | tambuh-matambuh wartane | pangeran pan wus tamtu | madêg kraman gitik nagari | sumêbaring pawarta | sapraja misuwur | karsanira jêng pangeran | wulan Sura wêdale sangking nagari | nèng Slarong madêg nata ||

38. jêng pangeran tansah tarak branti | awit sangking pawartaning kathah | tinarka umadêg rajèng | angrusak ing Mantarum | wus kapusthi mupus ing galih | iya kinapakêna | mung sadêrma ingsun | kabèh kang karya pawarta | mênêng mosik Allah ingkang kardi[80] | môngsa sun undurana ||

12. Durma

1. angandika Pangeran Dipanagara [Dipanaga...]

--- 45 ---

[...ra] | marang ing para dasih | kang sêpuh sadaya | lah paran rêmbugira | dene kawarta ing mangkin | marang ing janma | desa tuwin nagari ||

2. angaraman daga ratu ing Ngayugya | ature para abdi | tamtu Têgalrêja | linurugan Walônda | yèn parêng karsaning gusti | luhung sudhia | sampun tanggêl ing kardi ||

3. lawan ulun miyarsa warta sanyata | tyang Danurjan kang warti | dhumatêng kawula | ing mangkin Têgalrêja | tinarka wus madeg baris | dhatêng Walônda | sabab kalamun ratri ||

4. langkung kathah tiyang dhatêng Têgalrêja | kadukê kang pawarti | ewon janma prapta | Danurja kang utusan | têlikipun siyang ratri | pangran ngandika | yèn mangkono kang warti ||

5. sayêktine ingsun datan kêna oncat | sabab Si Danurjèki | lan Wiranagara | myang Eyang Pakualam | Sêmisar rêmbuge nunggil | tyase tan lêga | yèn ingsun iki maksih ||

6. ana sajroning praja Ngayugyakarta | tinarka makewuhi | ing sasolahira | ingkang datan prayoga | iya baya wus pinasthi | kinapakêna | janjine awak mami ||

7. akaryaa layang dhawuh ing wong desa | kang padha tisna mami | kang para manggala | nguyunana ngadesa | apa dene bocah mami | kang padha warna | sun pangkat ran bupati ||

8. anyêkêl layang pratisaraningwang[81] | sarta ingsun êcapi | tôndha yèn wus wênang | nguyuni wong ing desa | ngrayut desa têpis wiring | yya katanggungan | amurwa ing prang sabil ||

9. angimami agama ing tanah Jawa | yèn nutut jênêng mami | tan durung binuwang | dadi datan karuan | mungguh lakune agami | pirabara ta | yèn widada ing wuri ||

10. pasthi adil agama Jêng Rasulullah | ana ing tanah Jawi | samana wus dadya | karsanira jêng pangran | dalu kathah jalma prapti | dêsa myang praja | tuwin abdi prajurit ||

11. mantri jêro kang tanggung kêpilih nyutra | nêdya bayantu sami | ngaturkên prasêtya | tumuntur labuh pêjah | pangran nabda trima kasih | ngona iriban | poma dèn ngati-ati ||

12. nadyan putra santana kathah kang prapti[82] | iriban praptèng wêngi | mandhung wirapraja | tanapi [ta...]

--- 46 ---

[...napi] brajanala | suranata sami prapti | prajurit pancas | dhaèng kathah kang prapti ||

13. para wira sakulon kali Winônga | biyantu bayapati | pangeran parentah | warata saha bala | pinasthi dinane sami | padha pêpêka | tanggal Mukharam iki ||

14. tanggal pisan ing wêngi padha têkaa | benjang anggêpuk nagri | kulon madhêp ngetan | ingkang kidul nagara | mangalor ngadhêpkên nagri | kang lor nagara | banjur ngobong-obongi ||

15. sampun dadya sakathahe kang rinêmbak | wradin kang labuh sami | desa myang wong praja | ngantosi kang ubaya | wulan Sura wus prajangji | pan dèrèng prapta | samayanira sami ||

16. kawarnaa Risidhèn Mistêr Sêmisar | têrang dènya miyarsi | wus tamtu pangeran | andaga mring narendra | têlikira dyan dipati | momor ing kathah | gunêmira wus pasthi ||

17. ya ta wau lajêng nèng loji kumpulan | Danurja Adipati | Pangran Pakualam | Mayor Wiranagara | tuwin kang para bupati | manggalanira | sagung wadya Kumpêni ||

18. pêpak sagung pangeran putra santana | risidhèn kang panggalih | bêcik dhinginana | aywa kongsi mangrebda | akarya susah ing cilik | karêp manira | ywa akèh kang pêpati ||

19. kunêng gantya winarna ing Têgalrêja | wuyungan tiyang alit | raja darbèkira | dèn ilèkakên samya | kèh lunga anis ing ratri | pangran parentah | aywa na wong kang ngili ||

20. kangjêng ratu utusan mring Danurêjan | kadhawuhan angrampit | dhatêng Têgalrêja | mupung durung samêkta | lan wong desa durung prapti | apatih tandya | lumaksana mring loji ||

21. wus apanggih lawan Sang Mistêr Sêmisar | dhinawuhakên nuli | jêng ratu karsanya | tandya Mistêr Sêmisar | amiji bupati siji | duta umentar | ing marga tan winarni ||

22. tan adangu Kiyai Sindunagara | kèrit prapta ing loji | sampun dhinawuhan | kinèn mring Têgalrêja | Pangeran Dipanagari | sun turi têdhak | marang loji saiki ||

23. yèn tan arsa nuli sira umatura | darunanya ing mangkin |

--- 47 ---

yèn ratri kèh jalma | kumpulan Têgalrêja | Rahadèn Sindunagari | lumèngsèr mentar | ing Têgalrêja prapti ||

24. canthèl atur Kiyai Sindunagara | ngantos pasowan jawi | sampun tinimbalan | kèrit prapta ing ngarsa | pangeran ngandika aris | kinongkon apa | prapta ning ngarsa mami ||

25. inggih gusti lampah kawula dinuta | sudara dalêm gusti | Risidhèn Sêmisar | paduka ingaturan | pinaraka dhatêng loji | pangran ngandika | sun dangu bocah mami ||

26. angandika Pangeran Dipanagara | marang sagunging dasih | paran rêmbugira | risdhèn ngaturi ingwang | marang ing loji tumuli | padha matura | aywa nganggo kakêlir ||

27. yèn tan rila atawa anegakêna | matura kang sajati | Jamustapa nêmbah | dhuh gusti sampun têdhak | sayêktine marasandi | amawa wisa | wus gunaning Kumpêni ||

28. aturipun abdi paduka anunggal | datan anêmbani[83] | jêr Mistêr Sêmisar | awrat mring Danurêja | utawi Wiranagari | yèn jêng paduka | kacêpêng wontên loji ||

29. datan sagêt[84] belani wadya santana | tiyang prajèng Mantawis | pan mangsi wontêna | kang nêdya labuh pêjah | jêng pangeran ngandikaris | Sindunagara | matura kang tumuli ||

30. mring risidhèn manira dahat lênggana | sabab baturku sami | datan ana rêna | matur Sindunagara | lawan kawula tinuding | matur paduka | Têgalrêja ing mangkin ||

31. sabên dalu abdi dalêm langkung kathah | ngriki wontên punapi | pangeran ngandika | iya Sindunagara | marmèng ratri kèh sujanmi | kang padha trêsna | marang ing jênêng mami ||

32. padha prapta arumaksa pôncabaya | akèh kècu myang maling | mangancam nêdyala | matur Sindunagara | gusti sintên ingkang wani | pangran ngandika | bêcik wong ngati-ati ||

33. Kyai Sindunagara mit tandya mêdal | tan dangu praptèng loji | wus katur sadaya | purwa madya wasana | sadaya rèhning tinuding | tan wontên kirang | risidhèn duk miyarsi ||

34. suku gêdrug têpiyo binanting meja | asru dènira angling [a...]

--- 48 ---

[...ngling] | yèn kaya mêngkana | bênêr arsa ngaraman | satuhu wani Kumpêni | wadana abang | sarira dadi gêni ||

35. kunêng gantya kocapa kangjêng pangeran | dahat sungkawèng galih | dèn ta dèrèng môngsa | samayaning ubaya | sadaya kang sami jangji | sêlak kasêsa | yêkti yèn dèn dhingini ||

36. jêng pangeran ing dalu akarya surat | sinung sadaya sami | kang sabyantu rêmbag | mangrurah ing Ngayugya | kadhawuhan ngati-ati | sampun warata | ingkang katiban tulis ||

37. wus samakta kunêng ing loji sawega | lelipwah myang atlêri | ing Pakualaman | tanapi Kadanurjan | miwah prajurit jro puri | sampun samapta | samôngsa wus miranti ||

38. kawarnaa Kiyai Sindunagara | enjing dinuta mulih | inggih ngaturana | Pangran Dipanagara | dèn aturi têdhak ngloji | bilih tan arsa | pinaraka mring puri ||

39. yèn tan arsa pinarak sajroning pura | Mangkubumèn prayogi | yèn manira arsa | panggih pangran sakêdhap | gya bidhal Sindunagari | tan dangu prapta | Têgalrêja tumuli ||

40. wus atundhuk lan Pangran Dipanagara | para dasih sumiwi | pêpak asamapta | kamituwa ing ngarsa | umatur Sindunagari | amba dinuta | sudara tuwan wuri ||

13. Pangkur

1. Tuwan Risidhèn Sêmisar | jêng paduka gusti dipun aturi | yèn têdhak ngloji tan ayun | kapanggihan ing pura | yèn tan arsa kapanggih wontên kadhatun | Mangkubumèn inggih karsa | sudara tuwan manggihi ||

2. yèn paduka datan arsa | apêpanggih panggenan tri ing kapti | puna[85] karsa pinundhut | Kangjêng Tuwan Sêmisar | anjurungi ing karsa tuwan pukulun | amurih sampun kapanjang | mêsakakên tiyang alit ||

3. Pangeran Dipanagara | sru manabda hèh wus aywa kawijil | yèn Sêmisar nurut ingsun | tan akèh kang sun pinta | mung lunganê Si Danurja manindya nung | lawan Si Wiranagara | sêka praja ing Mantawis ||

4. ujêr iku ingkang karya | ing rusaking camah kraton Mantawis [Ma...]

--- 49 ---

[...ntawis] | yèn misih wong loro iku | tan nêdya ngundurana | ajur mumur sayêkti ingsun pilalu | nuli tutura dèn inggal | ing kene ingsun antèni ||

5. Tumênggung Sindunagara | nembah mêdal sarêng prapta ning jawi | Pangran Mangkubumi rawuh | dèrèng kongsi alênggah | ngandika sru thole lah paran sirèku | dèn aturi mring Sêmisar | andikane awor tangis ||

6. kulup sira ingaturan | mring Risidhèn Sêmisar arsa panggih | ingsun ingkang kinèn nanggung | bêdhahe nyampingira | lan gêmpale warangkanira ta kulup | ingsun ingkang tumanggunga | maksih sarosa ing galih ||

7. yèn mangkono raganingwang | iya datan wurung tumêkèng pati | bali mati mogok lampus | yèn datan nut ing sira | ya ta Pangran Dipanagara umatur | rama pilih pundi seda | Islam lawan seda kapir ||

8. kang rama minggu tan nabda | kèndêl jêtung kang putra matur aris | lamun makatên puniku | rama kinèn bujuka | dhatêng kula ing mangke paduka sampun | kacakup dhatêng kuwula[86] | mangsi karsa abelani ||

9. sayêkti ajrih paduka | mring Kumpêni Jêng Pangeran Mangkubumi | alon pangandikanipun | lah ta wis putraningwang | sun labuhi sanadyan tumikèng[87] lampus | ingsun bela marang sira | wus jamak bapa lan siwi ||

10. mati urip aywa pisah | jêng pangeran mring garwa ngandikaris | lah ta dèn aglis dyan ayu | dandana angaliha | mring Silarong brana gawanên sadarum | nuli budhala samôngsa | tan wurung ngadoni jurit ||

11. dhuwit anggris wêtokêna | kinèn ngêdum mring sagunging prajurit | kang tisna marang sun labuh | kang adil dèn warata | wus binage warata sawadya sagung | Dyan Ayu Mangkubumi gya | tinimbalan sampun prapti ||

12. dalu tan wontên uninga | barangira brastha binakta sami | wanci asar bidhalipun | sangking Têgalrêja[88] | mring Silarong Imanbahwi kang tumuntur | dadya manggalaning lampah | angirit para pawèstri [pa...]

--- 50 ---

[...wèstri] ||

13. dene wadya ingkang kathah | asamapta sumiwi anèng ngarsi | sangkêp kapraboning pupuh | astranira mawarna | tumbak bêdhil pêdhang lamêng wus rinasuk | mung wadya sajroning praja | kadya gabah dèn intêri ||

14. ting salêbrang dalu siyang | tan nendra Krêtapangalasan kanthi | radèn dadya krama wau | kalawan Surajaya | Tirtarêja para lurah munggèng ngayun | Sastrawinangun kalawan | Jaya Muhkhamad akanthi ||

15. lurah lan sajajarira | Kêrtarêja Jayamustapa kanthi | mung Jayamustapa iku | datan sumiwèng ngarsa | amanggihi kang sami badhe têtulung | Kartanagara ing kuna | Amad Darsah kang wêwangi ||

16. jajare Jayapênawang | mulya sêkti ingkang wus silih nami | Jayanagara puniku | anguyuni lèr praja | sampun prapta singidan ing barisipun | sagung wong kulon winônga | sadaya wus sami balik ||

17. tumut dhatêng Têgalrêja | maksih namar nging wus samêktèng jurit | samôngsa ana kadulu | prajurit sangking praja | tinanggulang kuloning kali puniku | enjingira kang winarna | Tumênggung Sindunagari ||

18. lumampah tinuduh marang | Têgalrêja sawadya wus lumaris | saungkurira dyan mênggung | laju samêktèng yuda | wong Kumpêni lan Pakualam ngumpul[89] | Adipati Danurêja | Tumênggung Wiranagari ||

19. samapta sawadyakuswa | badhe dhatêng Têgalrêja mangrampit | yèn pangeran istu puguh | winasesa kinasab | yèn sarosa nêdya pinrih pêjahipun | Dyan Dipati Danurêja | Wiranagara turnyaris ||

20. prayogi tumuntên bidhal | yèn pangeran lumawan ing ajurit | kawula ingkang tumangguh | mangrêgêp mring pangeran | nadyan silih bangkit warna yaksa sèwu | mahawan ing dirgantara | tuwan kawula datan jrih ||

21. Dyan Mênggung Wiranagara | nambung sabda sagêda awor lan jim | pan wus kagêgêm dening sun | Pangran Dipanagara | nadyan sagêd awor lawan [la...]

--- 51 ---

[...wan] mega biru | dadia buta sayuta | suwe mijêt wohing ranti ||

22. môngsa si sagêda gagal | inggih sangking sêlaning driji mami | sêsumbare kèh kawêtu | mayor myang Danureja | Kangjêng Tuwan Sêmisar liwung kalulun | dening Mayor Danurêja | ondhang bidhalakên baris ||

23. Kumpêni têngara budhal | gumarêgut lampahira inpantri | wira kasultanan kêbut | tindhih Wiranagara | apan sutèng Dyan Wiraguna Tumênggung | kunêng lampahe prawira | Sindunagara winarni ||

24. sampun praptèng Têgalrêja | marêk ngarsa wotsari matur aris | dhuh pangeran gusti ulun | kawula pan dinuta | ing sudara dalêm Risidhèn Mantarum | sangking pamundhut paduka | Danurja Wiranagari ||

25. jumurung Tuwan Sêmisar | nging paduka têdhaka dhatêng loji | jênêngana ing pamingkut | Dipati Danurêja | tuwin dhatêng Wiranagara Tumênggung | bilih sampun pinusara | sakarsa paduka dadi ||

26. amurak kuwandanira | sinasêmpal linamus dèn jêjuwing | Tuwan Sêmisar jumurung | pangran duk amiyarsa | mèsêm amangsuli sabda yèn satuhu | Sêmisar nurut karsèngwang | ingsun tumindak mring loji ||

27. lagya eca angandika | jêng pangeran myarsa miriyêm[90] muni | wanti-wanti kadi guntur | kagyat kurdha manabda | anudingi hèh Sindunagara iku | culika dur ing wacana | karya rèh tindak tan yêkti ||

28. gupita lumèngsèr mêdal | praptèng jawi laju numpak turanggi | sinabêt turôngga mamprung | sarêngi praptanira | wong Kumpêni bendrong sanjata lir guntur | tinanggulang ing ayuda | arame bêdhil-binêdhil ||

29. surak sru kadya ampuhan | kulon kali kalawan wetan kali | campuh ing prang sami purun | Dipati Danurêja | mijil wetan Tompeyan laju angêbyuk | Dyan Mayor Wiranagara | sangking loji Bulu nuli ||

30. mangsah manapung ing yuda | katadhahan sami suraning jurit |

--- 52 ---

sêrêg-sinêrêg akukuk | nandukakên warastra | campuh rukêt sanjata atri gumuruh | sanadyan karoban lawan | wong Têgalrêja tan miris ||

31. para wira kasultanan | sami balik kang wus prajanji nguni | mariyêm lir gunung guntur | mêngsah amaju tiga | kang sapangkat mêngsah nêmpuh sangking kidul | tuwin sangking ing Tompeyan | sangking ing Bulu bêdhili ||

32. Wirapraja panggah gah[91] | Jayadirja lurah ingkang wêwangi | Anomwijaya katêlu | inggih prajurit pancas | ngamuk liwung narajang mriyêm tan keguh | Kumpêni kathah kang pêjah | ing wuri mangsah mangungkih ||

33. ingkang katarajang panggah | datan kêndhat anrês tibaning mimis | labêting kathah kaêsuk | Têgalrêja kèdêgan | akatgada têtulung kang putra mantu | Radèn Mas Jayaprawira | atmajèng rôngga ing nguni ||

34. kang kasambut prang nèng Jipang | kang andaga Sultan Ngayugya nguni | trahing prajurit linuhung | umangsah musthi watang | bagus anom sura prawira atêguh | kadya banthèng nandhang brana | singa katarajang ngisis ||

35. lan Jayadirja lêlurah | Wirabraja ambêg sura ing jurit | mangamuk golong gumulung | sakalereanira | wong Kumpêni katadhahan kèh kang lampus | lan wira Pakualaman | ing wuri ngangsêg mangungkih ||

36. Jayadirja pan angrasa | yèn kaloloh sarta karoban tandhing | alon-lonan unduripun | nyirik turangganira | kaplêri lelipwah nandêr mêdhang rampung | Jayadirja kapisan[92] | sinêrang panggah nadhahi ||

37. kapalêri kathah pêjah | maksa ngungkih wong Kadanurjan ngisis | Wiranagara Tumênggung | kèngsêr sawadyanira | ya ta Pangran Dipanagara winuwus | datan pisah lan kang rama | Pangeran Amangkubumi ||

38. amanggung wahana kuda | anjênêngi mring wadya kang ajurit | binendrong bêdhil mriyêm bum | nanging datan tumama | drêsing mimis pabaratan kadi mêndhung | pêtêng dhêdhêt alimêngan | Pangran Arya Mangkubumi ||

39. ngandika marang kang putra | kulup ayo padha lumèngsèr dhingin | wadyamu karoban [ka...]

--- 53 ---

[...roban] mungsuh | Pangran Dipanagara | saha wadya lon-lonan ing unduripun | tan pisah lawan kang rama | mangilèn lampahing baris ||

40. nyabrang lèpèn Bayêmdhata | ing sagunging para wira Kumpêni | kèndêl tan wontên kang anglut | warnanên Jamustapa | langkung repot lampahe kabladêr ing dhut | mring Kumpêni tinututan | cinêgatan sangking ngarsi ||

41. kanan kêring anyanjata | arsa oncat wus datan antuk margi | tinilar mring kancanipun | wus nêmah praptèng pêjah | gya umangsah ngulati marga angamuk | mobat-mabit lawungira | kang cêlak wadya Kumpêni ||

42. tinumbak wadgada[93] niba | kancanira anulungi tumuli | tinarik mring kudanipun | datan dangu palastra | ingkang sangking kilèn nyanjata nutul[94] | tinolih lajêng tinumbak | jaja trus gigir ngêmasi ||

43. dene Ki Jayamustapa | nandhang kanin ngandhaping susu kering | pêtêng panonnya sumaput | wus nyipta yèn palastra | jroning driya Kumpêni mung darma iku | lantaran karsaning Suksma | kang akarya lara pati ||

44. ngêsrahkên jiwa anderah | ingkang wetan ambêdhil tutul pêtis | tinolèh tinumbak lampus | Kumpêni ingkang têbah | ambêdhili tibaning mimis lir jawuh | nanging tan ana tumama | sangking pangrêksaning Widhi ||

45. Kumpêni kang tiga pêjah | sasisaning pati tandya ngunduri | swaraning tambur gumuruh | wus lêpas lampahira | ya ta kunêng Jayamustapa winuwus | nèng galêngan mêgap-mêgap | tan pêgat dènira muji ||

46. nungku cipta amêminta | maring Allah gusti rabil ngalamin | yèn èstu amba pinundhut | ulun darbe panêdha | gusti kula Pangran Dipanagarèku | tuwan jurunga kang karsa | bilih tuwan paring urip ||

47. mugi amba panggihêna | lawan Gusti Pangran Dipanagari | saya ngrabda tatunipun | ngranuhi wit prêmana | èngêt ngadêg tan kawawi laju lungguh | munajat marang Hyang Suksma | dikir pasrah ing Hyang Widhi ||

48. dangu-dangu napasira | sangsayaring madêg lajêng lumaris | kasèrèt dlamakanipun | kadalon anèng marga | arsa mring Silarong [Sila...]

--- 54 ---

[...rong] sêdyanipun[95] | laju umanjing padesan | pêtêng dhêdhêt anglimputi ||

49. maksa sarosa lumampah | dahat payah samarga angrarintih | anasak murang dalanggung | Kyai Jayamustapa | sakalangkung dènira kawêlasayun | kêmpas-kêmpis lampahira | andhandhang panggihèng gusti ||

14. Dhandhanggula

1. kawarnaa kang para Kumpêni | sajêngkarnya pangeran lan rama | Pangeran Mangkubumine | nyabrang lèpèn Bayêm wus | datan wontên ingkang nututi | Jawi tuwin Walônda | tan wontên ingkang nglut | awit rêmpu wadyanira | mung angungak wontên wetan Bayêm baris | anèng têngah balabar ||

2. Têgalrêja sampun dèn jarahi | marang Dyan Dipati Danurêja | bebas binaskupan kabèh | kunêng gantya winuwus | ingkang lolos tilar nagari | Pangran Dipanagara | lan kang rama wau | ngidul ngilèn lampahira | ing Tangkilan praptanira bakda mahrib | lêrêp ing ara-ara ||

3. eca galihnya pangeran kalih | ingkang putra kalawan ingkang rama[96] | Pangeran Mangkubumine | sawadya datan kantun | ingkang dharat sadaya sami | kang samya mêntas yuda | angêlèh sadarum | sadintên tan wontên nêdha | tandya rêmbag Cina ing Bulu myang Tangkil | inggih sami rinayah ||

4. gya kinêpung lajêng dèn bêdhili | tiyang bibar darbèkna[97] rinayah | brastha dèn obong omahe | gya ondhang laju anrus | ing Solaman kèndêl saratri | enjing ngidul angetan | Silarong jinujug | praptaning Slarong sapta[98] | ya ta wau kathah tiyang dhusun prapti | akarya pasanggrahan ||

5. myang panggenan kang para prajurit | swaraning janma atri gumêrah | wong desa angalih kabèh | kandhih prajurit agung | sawarnining wisma kang lami | Silarong wus kèbêkan | tan wontên kang suwung | agêng alit kawradinan | dalah pawon kandhang gêdhogan dèn goni | kang darbe ngungsi prapat ||

6. Kangjêng Pangran Arya Mangkubumi | pan anunggil kalawan kang putra | Pangran Dipanagarane | dyan ayu [a...]

--- 55 ---

[...yu] kalihipun | wus nèng Slarong bidhal rumiyin | wismane mantrinira | kang kinarya dunung | dèrèng karya pasanggrahan | pan wus lami sandibaya dèn dhawuhi | dèrèng wontên prakara ||

7. tata tita dèrèng ngantos lami | inggal suyud wong tanah Mantaram | kang rumojong ing karsane | kasusra amisuwur | awit muni wus aprajanji | Radèn Jayanagara | Samèn raning dhusun | wus winisik jêng pangeran | wit wus lami dèn arah mring dyan dipati | mrih binuwang mring sabrang ||

8. duk samana amiyarsa warti | yèn jêng pangran wus mijil sing praja | ya nilip lumaksanage | datan ambêkta batur | mring Silarong praptanya ratri | ya ta wau samana | laju amayun[99] | amanggihi mitranira | sampun tundhuk lawan Sadita wêwangi | pan sampun winartanan ||

9. tandya amit umantuk tumuli | lampahira tan winarnèng marga | sapraptanirèng wismane | akarya surat gupuh | gya utusan maringkên tulis | kabèh tanah Mantaram | Ngayugya kang kidul | Mancingan Grogol sadaya | ing kategan tanah sakiduling nagri | sami sinungan surat ||

10. ijohaning surat sanak mami | kônca tanah ing Gadhing Mantaram | kang trêsna praptaa age | sebaa sabayantu | mring Jêng Pangran Dipanagari | kalawan ingkang rama | samangkya wus kumpul | anèng Salarong[100] pandhawa | yèn sumiwi mring gusti dèn amiranti | kapraboning ayuda ||

11. sawarnane wong tanah Mantawis | ingkang iring kidul ing Ngayugya | kawaratan surat kabèh | sadaya sukèng kalbu | wit wus lami dènira nganti | wêdale jêng pangeran | gègèring Mantarum | ing samangke kalaksanan | kangjêng pangran wus mijil amurwèng jurit | lulusa madêg nata ||

12. milanipun para bêkêl sami | dèn ta sami angucap mangkana | wit wrating pajêg lan gawe | samana wus angumpul | dêmang umbul sadaya prapti | anèng Silarong tembak |

--- 56 ---

gêgaman wus agung | apa dene panajungan | pakikilan bêbaon tanah Mantawis | marang Silarong seba ||

13. wetan praja sampun dèn surati | manawa na ingkang padha trêsna | mring sariraningsun kabèh | sartèngsun awèh wêruh | lamun dina ing benjing mami | Gusti Allah Tangala | pêparing maringsun | dadya bêbêkêling rat Jawa[101] | datan arsa amundhut pajêg kèh mami | muliha kaya kuna ||

14. loring praja wus tampi palupi | atanapi sakulon nagara | apan sami ijoane | wus wradin suratipun | ing antara wus tigang ratri | sauruting Mantaram | kang lor tuwin kidul | kulon wetan kawaratan | takdirollah datan kêna owah gingsir | saya gung jalma prapta ||

15. siyang dalu sujalma kang prapti | gêbèl sêlur golong rêrantaban | lir laron mijil sing ronge | barise sangsayagung | ing Silarong kèbêkan janmi | balabar kilèn mesa | pèrèng lungur gunung | wetaning kali kèbêkan | sapraptaning pra bêkêl salèr nagari | kulon myang wetan praja ||

16. sapêpake para bêkêl sami | dêmang-dêmang ngabèi myang rôngga | kangjêng pangeran karsane | nata wadya kang patut | winisudha dadya bupati | kliwon ngabèi dêmang | rôngga myang wira nung | tuwin bêktan sangking praja | pinapantês jinunjung pangkatirèki | sanadyan tiyang desa ||

17. ingkang pantês kinarya bupati | atanapi lurah myang wadana | mantri jajar gêbayane | jêng pangeran umatur | mring kang rama Amangkubumi | wangsul lan ngayubagya | kalangkung jumurung | kang putra malih turira | ananggakkên pamantêse ing palinggih | sagunging wadya bala ||

18. ingkang rama mangsuli sabda ris | sayêktine kulup sun tan bisa | apa sakarsanta bae | ingkang putra angguguk | rama datan kenging tinari | mênggah karsa kawula | rama ingkang sêpuh | putusing ngèlmi pirasat | myang piyapat awon saening sujanmi | sampeyan nate garap ||

19. nadyan mangkono [mangko...]

--- 57 ---

[...no] ingsun tan eling | datan bisa lamun matrapêna | môngsa bodhoa siranggèr | jêng pangran ngandikarum | marang abdi gêbayan nguni | anama Drêmajaya | dhinawuhan sampun | lumakua ingsun duta | timbalana sagunging kancanirèki | dêmang ngabèi rôngga ||

20. lan sagunging wong kang prapta sami | ingkang padha sih trêsna maringwang | sebaa ngarsèngsun kabèh | kang nêdya bela mring sun | ingkang padha anêdya linggih | sanadyan panajungan | kikilnya bau[102] | kalamun iku prayoga | timbalana pêpak anèng ngarsa mami | ayya na kaliwatan ||

21. Drêmajaya lumèngsèr wotsari | praptèng jawi laju lumaksana | gêgancangan ing lampahe | praptèng pakuwon sagung | wadyabala wus dèn ondhangi | sawega asumewa | manggalaning dhusun | waradin dènya dhang-ondhang | Drêmajaya wangsul umarêk ing gusti | mabukuh awotsêkar ||

22. sampun katur sarèhning tinuding | purwa madya praptaning wasana | kunêng kang wadya sagunge | wusing sawega laju | asumewa samana prapti | pasanggrahan anjirat | manggalaning dhusun | jêjêl supênuh ing ngarsa | jêng pangeran lan ramarya Mangkubumi | satata lênggah jajar ||

23. ingkang cakêt patihira lami | ingkang anama Sangadipura | pangeran lon timbalane | Sangadipura iku | ingsun junjung pangkat bupati | Radèn Tumênggung Sanga | dipura lêlungguh | bumi jêngglong saurutnya | lan Si Wiryadikrama ing karsa mami | ingsun kulawisudha ||

24. ran tumênggung apangkat bupati | madanani wadya jro sisiha | pangalasan ing keringe | si tekong ran Tumênggung | Surajaya sun junjung linggih | dene lêlungguhira | gunung buthak kidul | Tirtanagara Guyangan | trang winangun urut Tangkilan bupati | Janodin sisihira ||

25. Si Muhkamad Bahwi ran bupati | madanani prajurit Bulkiya | pangulu dhongkol ing mangke | têtêp dadi pangulu [pa...]

--- 58 ---

[...ngulu] | madanani ngulama kaji | abdi lama warata | Martayuda sinung | ran Tumênggung Sêndhangsapta | ngenta-enta tanah Gamplong ran bupati | iya Cakranagara ||

26. sêndhang pitu êlor ran bupati | iya Si Tumênggung Sumadipura[103] | ing Tambêlang saurute | loring prajèng Mantarum | Japênawang aran bupati | ambawahake iya | tanah ing bang arum | loring praja Amadngarpah | sun wisudha Tumênggung Kartanagari | sisih Mulyasêntika ||

27. aran Tumênggung Sêcanagari | bupati tri sawetaning praja | Suramanggala sisihe | Radyan Suradikewuh | Brawijaya tri madanani | tanah sawetan praja | dene iring kidul | ing Samèn wadananira | Ki Tumênggung Jayanagara asisih | Tumênggung Martapura ||

28. rata dasih kang sinungan singgih | Jayamustapa Kulon Paraga | tanah Dhondhong saurute | Lowanu lan Tumanggung | Jamustapa ingkang nglungguhi | Bagêlèn Rêsapraja | lan atmajanipun | Jasudarga Ranadirja | Pringgalaya Wirasêca Banyuurip | Pangran Suryakusuma ||

29. tandya donga Muhkamad Bahwi[104] | donganira pan asmaul kusna | gumuruh tadhah amine | lir pendah gunung guntur | Jêng Pangeran Dipanagari | lon dènira ngandika | bubara karuhun | ing saprênah-prênahira | enjang padha budhal angêpung nagari | wong dodol larangana ||

30. pra bupati tumandanga sami | sawadyane amangrurah kutha | yèn barênga panggitike | raja kêpungên wakul | akawita ing dina benjing | baris lor angangsêga | obongana iku | lawan padha larangana | samubarang kang dèn dol marang nagari | supaya wong jro praja ||

31. padha kaluwèn kurang rijêki | dimène bubar nuli mêtua | yèn ngrasa luwe wêtênge | dene kang kulon iku | angêpunga sira dèn aglis | padha angobongana | wisma jro praja gung | ingkang supaya suwunga | angirida wong laku dur kang ngobongi | wisma sajro nagara ||

32. wetan praja ing parentah mami | angrampêta manjinga nagara | wisma obongana kabèh | bêbêkana sawêgung [sa...]

--- 59 ---

[...wêgung] | wong kang dodol manjing nagari | pêpêtên ayya kêna | wong ingkang malêbu | lamun mijil jurungana | mêsakake sayêkti wong iku ngêlih | yèn jaluk glis wèhana ||

33. ingkang ngêpung kidul dhawuh mami | môncanagara nuli budhala | iya ing sadina kiye | wong adol uyah iku | myang liyane yya kongsi manjing | muwah wong adol bêras | ayya wèh malêbu | hèh poma Jayanagara | ayya wêlas daging-dinaging saiki | iya nuli budhala ||

34. matur mastuti sagung bupati | mugi antuka pangèstu tuwan | jêng pangeran wangsulane | rinaksoèng Hyang Agung | gya lumèngsèr mundur wotsari | ingkang pinatah jaga | Silarong rong èwu | kunêng warnanên jro praja | ing Ngayugya dhêdhêp tan wontên umijil | mangrurah mêngsahira ||

35. kawarnaa sagunging bupati | bidhal sangking Silarong wus prapta | laju patrap pangêpunge | ing jaban praja kêmput | janma tintrim kathah kang ngili | ngungsi jro bètèng samya | ingkang pinggir kidul | wisma dèn obong suh sirna | ambarangin tan kenging dipun sayuti | barandhal kadi setan ||

36. datan ajrih kinarutug mimis | ing sêsawate tak kalantaka | tinanggulang bandhil bae | mêngsah kèh nandhang tatu | bêdhil maryêm kasor lan bandhil | prajurit kasulayah | gantya kang winuwus | Risidhèn Sêmisar prentah | Mayor Wiranagara kinèn umijil | ngirid prajuritira ||

37. kinèn sami angantêp ing jurit | gya sawega saprajurititra | miranti sagêgamane | kang dadya tindhihipun | Dyan Tumênggung Wiranagari | lir wardu ônggasasra | sadaya wus mêtu | kêmba kang para prawira | tanggung nyutra mantri jro lawan pinilih | Jatama Brajanala ||

38. Mandhungjaya Tantaka utawi | wong Blambangan laju campuh ing prang | sêrêk-sinêrêk arame | bêdhil maryêm lir guntur | lêsu kêmba tangkêping jurit |

--- 60 ---

prajurit jroning praja | barandhal angêsuk | têtindhih Jayanagara | warastrane tumbak bêdhil lawan bandhil | sela adrês lir udan ||

39. mimis maryêm bêdhil lir gurimis | brandhal yuwana rinaksa ing Hyang | Suksma angutu tandange | mêngsahnya lêbur tumpur | kasulayah kèh nandhang kanin | bau sêmpal kaprapal | antuk suku ambruk | dhadha bêngkah sirah pêcah | kang atêguh kêna jajanya tumuli | sumaput panonira ||

40. sêsêg napase gumlinting siti | mayor wira nagri kênèng sela | prêmana bênêr sirahe | tudhung lan jungkat rêmuk | klêngêr eling makêtêr tistis | lèrèn mundur mring kutha | inêp lawangipun | nèng balowarti barisan | maryêm luhur bètèng sami dèn isèni | rusak ngadi taruna ||

Catatan kaki:

1. Lebih satu suku kata: Pakubwana Senapati (kembali)
Lebih satu suku kata: Pakubwana Senapati
2. Sêngkalan: slira putra ngèsthi ratu (3 Rêjêb 1818 A.J. / ) (kembali)
Sêngkalan: slira putra ngèsthi ratu (3 Rêjêb 1818 A.J. / )
3. Sêngkalan: malik gati swarèng bumi (Jum'at 28 Dulhijah 1755 A.J. / ) (kembali)
Sêngkalan: malik gati swarèng bumi (Jum'at 28 Dulhijah 1755 A.J. / )
4. Kurang satu suku kata: lawan risang manindya nung (kembali)
Kurang satu suku kata: lawan risang manindya nung
5. Maksudnya: Raad van Indië (kembali)
Maksudnya: Raad van Indië
6. Sêngkalan: janma gati swaraningrat (8 Mukharam / Sura 1751 A.J. / ) (kembali)
Sêngkalan: janma gati swaraningrat (8 Mukharam / Sura 1751 A.J. / )
7. Sêngkalan: janma tinata swarèngrat (Senin, 9 Mukharam 1751 A.J. / ) (kembali)
Sêngkalan: janma tinata swarèngrat (Senin, 9 Mukharam 1751 A.J. / )
8. risdhèn (kembali)
risdhèn
9. Kurang satu suku kata: tuwan risidhèn pamitan (kembali)
Kurang satu suku kata: tuwan risidhèn pamitan
10. nitih (kembali)
nitih
11. Mangkunagaran (kembali)
Mangkunagaran
12. Tidak jelas maksudnya. (kembali)
Tidak jelas maksudnya.
13. tuwuk (kembali)
tuwuk
14. Kurang dua suku kata: lawan radèn mas wêwangi (kembali)
Kurang dua suku kata: lawan radèn mas wêwangi
15. Kurang satu suku kata: Jêng Ratu Mas lan paminggir tan apisah (kembali)
Kurang satu suku kata: Jêng Ratu Mas lan paminggir tan apisah
16. caksa wisa swara tunggil (Sapar, 1752 A.J. / A.D) (kembali)
caksa wisa swara tunggil (Sapar, 1752 A.J. / A.D)
17. Kurang satu suku kata: gya ngaturi uninga mring buminatan (kembali)
Kurang satu suku kata: gya ngaturi uninga mring buminatan
18. 34 dan seterusnya (kembali)
34 dan seterusnya
19. sinungan (kembali)
sinungan
20. Kurang satu suku kata: tan sakeca mas pangulu manahira (kembali)
Kurang satu suku kata: tan sakeca mas pangulu manahira
21. Kurang satu suku kata: pinidana ing adil mijil ing kukum (kembali)
Kurang satu suku kata: pinidana ing adil mijil ing kukum
22. Lebih satu suku kata: Dèn Tumênggung Karta (kembali)
Lebih satu suku kata: Dèn Tumênggung Karta
23. Kurang satu suku kata: (kembali)
Kurang satu suku kata:
24. Kurang satu suku kata: mung ambêgta rêpat katri (kembali)
Kurang satu suku kata: mung ambêgta rêpat katri
25. Kurang satu suku kata: dhasar lucu kaduk sêmbrana acucut (kembali)
Kurang satu suku kata: dhasar lucu kaduk sêmbrana acucut
26. Kurang satu suku kata: animbali Wiranagara wus rawuh (kembali)
Kurang satu suku kata: animbali Wiranagara wus rawuh
27. Lebih dua suku kata: yêkti tan sagêd sakapti (kembali)
Lebih dua suku kata: yêkti tan sagêd sakapti
28. ngong (kembali)
ngong
29. Lebih empat suku kata: ing Tompean tandya apasang anjir (kembali)
Lebih empat suku kata: ing Tompean tandya apasang anjir
30. Lebih satu suku kata: ladak Bratakusuma (kembali)
Lebih satu suku kata: ladak Bratakusuma
31. Lebih satu suku kata: Bratakusma sinêndhal sing kuda laju (kembali)
Lebih satu suku kata: Bratakusma sinêndhal sing kuda laju
32. Kurang satu suku kata: sungkawèng tyas sakiting priya kalangkung (kembali)
Kurang satu suku kata: sungkawèng tyas sakiting priya kalangkung
33. ywana (kembali)
ywana
34. Kurang tiga suku kata: môngsa dadak angobahakên têki (kembali)
Kurang tiga suku kata: môngsa dadak angobahakên têki
35. tar / tan (kembali)
tar / tan
36. Kurang satu suku kata: prajane pinrih rahayu (kembali)
Kurang satu suku kata: prajane pinrih rahayu
37. alisik (kembali)
alisik
38. lumutirèki (kembali)
lumutirèki
39. jawat (kembali)
jawat
40. Kamalodiningrat (kembali)
Kamalodiningrat
41. Lebih satu suku kata: ya ta jêng pangran galihe (kembali)
Lebih satu suku kata: ya ta jêng pangran galihe
42. lawan (kembali)
lawan
43. sêsangganing (kembali)
sêsangganing
44. Lebih satu suku kata: ature radèn dipati (kembali)
Lebih satu suku kata: ature radèn dipati
45. Lebih satu suku kata: kalamun kaya mangkana (kembali)
Lebih satu suku kata: kalamun kaya mangkana
46. Kurang satu suku kata: tutura Mistêr Sêmisar (kembali)
Kurang satu suku kata: tutura Mistêr Sêmisar
47. ywa (dan di tempat lain) (kembali)
ywa (dan di tempat lain)
48. Kurang satu suku kata: wus katarka datan arsa sob Walônda (kembali)
Kurang satu suku kata: wus katarka datan arsa sob Walônda
49. Kurang satu suku kata: pan katingal ambarêbak awarni rah / pan katingal ambrêbak awarni êrah (kembali)
Kurang satu suku kata: pan katingal ambarêbak awarni rah / pan katingal ambrêbak awarni êrah
50. Kurang satu suku kata: akathah kang badhè tumiba ing lêmah (kembali)
Kurang satu suku kata: akathah kang badhè tumiba ing lêmah
51. palwa (kembali)
palwa
52. Kurang satu suku kata: winêlahan sabrang wetan sampun rawuh (kembali)
Kurang satu suku kata: winêlahan sabrang wetan sampun rawuh
53. Lebih satu suku kata: kambang-kambang sangking ing pulo Brambangan (kembali)
Lebih satu suku kata: kambang-kambang sangking ing pulo Brambangan
54. sumurup (kembali)
sumurup
55. Kurang satu suku kata: kambang-kambang kumambang têngah samodra (kembali)
Kurang satu suku kata: kambang-kambang kumambang têngah samodra
56. aminging (kembali)
aminging
57. Allah (kembali)
Allah
58. wêktu (kembali)
wêktu
59. maliki (kembali)
maliki
60. saprênahira (kembali)
saprênahira
61. lampahnèki (kembali)
lampahnèki
62. Lebih dua suku kata: Pakiringan kang sinêdya (kembali)
Lebih dua suku kata: Pakiringan kang sinêdya
63. côndradimuka (kembali)
côndradimuka
64. ampuhan (dan di tempat lain) (kembali)
ampuhan (dan di tempat lain)
65. sing (kembali)
sing
66. marga (kembali)
marga
67. thithik (kembali)
thithik
68. Kurang satu suku kata: nanging ana bekarêncanane benjing (kembali)
Kurang satu suku kata: nanging ana bekarêncanane benjing
69. Kurang satu suku kata: jêng pangeran angandika malih (kembali)
Kurang satu suku kata: jêng pangeran angandika malih
70. Lebih satu suku kata: sadaya sampun klampahan (kembali)
Lebih satu suku kata: sadaya sampun klampahan
71. Guru lagu jatuh vokal a: ngadêg anèng ing rat nuswa Jawa (kembali)
Guru lagu jatuh vokal a: ngadêg anèng ing rat nuswa Jawa
72. Kurang satu suku kata: marang ing sakajat ingwang (kembali)
Kurang satu suku kata: marang ing sakajat ingwang
73. Lebih satu suku kata : tinarima ing imane (kembali)
Lebih satu suku kata : tinarima ing imane
74. malekat (kembali)
malekat
75. Kurang satu suku kata: lah suwawi manjing ing loji (kembali)
Kurang satu suku kata: lah suwawi manjing ing loji
76. Kurang satu suku kata : mring bêdhoyo bujana (kembali)
Kurang satu suku kata : mring bêdhoyo bujana
77. Kurang satu suku kata: wus miranti nèng kantor sajroning loji (kembali)
Kurang satu suku kata: wus miranti nèng kantor sajroning loji
78. Kurang dua suku kata: Têgalrêja pinurwasèng jurit (kembali)
Kurang dua suku kata: Têgalrêja pinurwasèng jurit
79. Kurang satu suku kata: gêdêr gumrah ing praja Ngayugya (kembali)
Kurang satu suku kata: gêdêr gumrah ing praja Ngayugya
80. Kurang dua suku kata: mênêng mosik Gusti Allah ingkang kardi (kembali)
Kurang dua suku kata: mênêng mosik Gusti Allah ingkang kardi
81. Kurang satu suku kata: anyêkêla layang pratisaraningwang (kembali)
Kurang satu suku kata: anyêkêla layang pratisaraningwang
82. Salah guru lagu: nadyan putra santana kathah kang prapta (kembali)
Salah guru lagu: nadyan putra santana kathah kang prapta
83. Kurang satu suku kata: datan anêmbadani (kembali)
Kurang satu suku kata: datan anêmbadani
84. sagêd (kembali)
sagêd
85. Kurang satu suku kata: punapa karsa pinundhut (kembali)
Kurang satu suku kata: punapa karsa pinundhut
86. kacakup dhatêng kawula (kembali)
kacakup dhatêng kawula
87. tumêkèng (kembali)
tumêkèng
88. Kurang satu suku kata: sangking ing Têgalrêja (kembali)
Kurang satu suku kata: sangking ing Têgalrêja
89. Kurang satu suku kata: wong Kumpêni lawan Pakualam ngumpul (kembali)
Kurang satu suku kata: wong Kumpêni lawan Pakualam ngumpul
90. mariyêm (kembali)
mariyêm
91. Kurang satu suku kata: Wirapraja panggah-panggah (kembali)
Kurang satu suku kata: Wirapraja panggah-panggah
92. Kurang satu suku kata: Jayadirja kapisanan (kembali)
Kurang satu suku kata: Jayadirja kapisanan
93. katgada (kembali)
katgada
94. Kurang satu suku kata: ingkang sangking kilèn nyantaja anutul (kembali)
Kurang satu suku kata: ingkang sangking kilèn nyantaja anutul
95. Kurang dua suku kata: arsa mangkat mring Silarong sêdyanipun (kembali)
Kurang dua suku kata: arsa mangkat mring Silarong sêdyanipun
96. Lebih satu suku kata: ingkang putra kalawan kang rama (kembali)
Lebih satu suku kata: ingkang putra kalawan kang rama
97. darbèknya (kembali)
darbèknya
98. Kurang satu suku kata: praptaning Silarong sapta (kembali)
Kurang satu suku kata: praptaning Silarong sapta
99. Kurang satu suku kata : laju amangayun (kembali)
Kurang satu suku kata : laju amangayun
100. Silarong (kembali)
Silarong
101. Lebih satu suku kata: dadya bêkêling rat Jawa (kembali)
Lebih satu suku kata: dadya bêkêling rat Jawa
102. Kurang satu suku kata: kikilnya nyabau (kembali)
Kurang satu suku kata: kikilnya nyabau
103. Lebih satu suku kata: iya Tumênggung Sumadipura (kembali)
Lebih satu suku kata: iya Tumênggung Sumadipura
104. Kurang satu suku kata: tandya adonga Muhkamad Bahwi (kembali)
Kurang satu suku kata: tandya adonga Muhkamad Bahwi