Babad Kartasura, Anonim, c. 1900, #1847 (Pupuh 01-03)

Judul
Sambungan
1. Babad Kartasura, Anonim, c. 1900, #1847 (Pupuh 01-03). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad
2. Babad Kartasura, Anonim, c. 1900, #1847 (Pupuh 04-06). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad
Citra

[Babad Kartasura][1]

--- 1 ---

1. Asmaradana

1. ya ta kawarnaa malih | Ki Tumênggung Jayaningrat | ingkang baris Ngungarane | sampun amiyarsa warta | yèn wadya Kartasura | kang baris Dêmak kaburu | wiwah kang barisan Têgal ||

2. myang kang baris Lèpèntangi | kawarti sampun lumajar | marmane alit manahe | Ki Tumênggung Jayaningrat | sigra wau utusan | dhatêng ing Sêmarang gupuh | arine ingkang dinuta ||

3. pun Parudita namèki | sampun binêktanan surat | lumaksana ing lampahe | wus praptèng nagri Sêmarang | sowan ing Panêmbahan | Mandura tur surat gupuh | nuwala glis tinupiksa ||

4. kadhadha ungêling tulis | panêmbahan sigra sowan | dhatêng pasanggrahan age | tumundhuk ngarsèng narendra | matur ing naradipa | adhuh gusti sang sinuhun | kawula atur uninga ||

5. yèn abdi dalêm narpati | pun Tumêgung[2] Jayaningrat | kang baris nèng Ngungarane | kintun sêrat mring kawula | dene ingkang dinuta [dinu ...]

--- 2 ---

[... ta] | pan kapêrnah arinipun | awasta Pusparudita ||

6. inggih ungêle kang tulis | apan ta pun Jayaningrat | ngaturkên pêjah gêsange | katura dhatêng panduka | pan sêdya sumawita | nanging ta kang dipun suwun | padhusunan ing Bahrawa ||

7. prakawis padhanging margi | sampun kuwatos sang nata | pun Jayaningrat warnine | apan ta têtiyang sabrang | akathah kang binêkta | angandika sang aprabu | sokur lamun mêngkonoa ||

8. kalangkung trustha kang galih | arum wijiling wacana | sun tarima panungkule | Si Tumênggung Jayaningrat | nanging desa Bahrawa | iku ewuh atiningsun | uwis sun karya ganjaran ||

9. marang ki besan Samawis | ya ta wau Ki Dipatya | Suradimênggala ture | lêhêng gusti pinaringna | inggih dhusun Bahrawa | rinojong saaturipun | pun Tumênggung Jayaningrat ||

10. pamrih kawula narpati | tulusa dadosa rowang | sang nata lêga galihe | malih ngandika sang nata | yayi mas ing Mandura | caraka tundhungên [tundhungê ...]

--- 3 ---

[... n] mantuk | sadina mêngko mangkata ||

11. mring kadange konên warti | ya marang Si Jayaningrat | ingsun rojongi karêpe | panêmbahan matur nêmbah | duta tinundhung mêsat | tan winarna lampahipun | agantya kang winursita ||

12. warnanên sri narapati | jêng sunan ing Kartasura | lagya sineba wadyandhèr | sakarine kang punggawa | pêpak samya sewaka | wong gêdhong kaparak pênuh | myang Apatih Sumabrata ||

13. angandika sri bupati | hèh Apatih Sumabrata | ing mêngko paran wartane | kang padha lunga apêrang | apa asor unggula | Patih Sumabrata matur | pukulun atur kawula ||

14. abdi paduka nêrpati | kang samya andon ayuda | dèrèng campuh kala mangke | taksih samya jêng-ajêngan | kalih mêngsah Mandura | lawan mêngsah Surèngkewuh | sang nata alon ngandika ||

15. alawas têmên sun anti | patih kirimana layang | konên banjur ngrurah kabèh | marang nagara Sêmarang | man Pugêr dicêkêla |

--- 4 ---

ki apatih awotsantun | sang nata eca ngandika ||

16. kasaru duta kang prapti | sangking Ki Mandurarêja | kasarêngan utusane | Pangeran Arya Balitar | kêlawan kang utusan | Pangeran Surabayèku | duta katri sarêng prapta ||

17. katingalan duta prapti | tinimbalan marang ngarsa | narendra têtanya age | hèh sira kinongkon apa | marang lêlurahira | caraka sarêng umatur | pukulun amba dinuta ||

18. anuwun bantu narpati | ing mangke kasoran yuda | abdi panduka wiyose | pun Arya Mandurarêja | ing Dêmak sampun bêdhah | langkung ramene kang pupuh | para mantri kathah pêjah ||

19. duta kang sangking Tatêgil | ature datan prabeda | miwah ta wau dutane | Ki Tumênggung Mangkuyuda | samya matur ing nata | abdi dalêm nuwun bantu | wagugên ing tyas sang nata ||

20. kabubuh wong gandhèk prapti | ingkang saking ing Bungaran |[3] nguni dadya jêjênênge | Ki Tumênggung Jayaningrat | aran Mas Pangalasan [Panga ...]

--- 5 ---

[... lasan] | abdinira sang aprabu | panakawan alit mila ||

21. tanpa larapan duk prapti | makidhupuh ngarsa nata | Mas Pangalasan ature | kawula atur uninga | dhatêng panduka nata | yèn mangke abdi sang prabu | Jayaningrat malik tingal ||

22. tundhuk dhumatêng Sêmawis | miwah wadya urut marga | pan sami binaktan kabèh | nungkul dhatêng ing Sêmarang | ing mangke Jêng Pangeran | Pugêr sampun madêg ratu | wontên nagari Sêmarang ||

23. jêjulukira narpati | Susunan Pakubuwana | Senapati Ngalagane | Ngapdulrahman Sayidina | Panata ing Agama | dene mangke wartinipun | arsa budhal saha bala ||

24. sangking nagari Samawis | dhatêng nagri Kartasura | sampun rêmbag punggawane | Kumpêni Bugis Makasar | anjog ing Salahtiga | dene kang wadya panganjur | Mandura lan Surabaya ||

25. ya ta anglês sri bupati | miyarsa aturing wadya | sinamur asru wuwuse | hèh

--- 6 ---

Apatih Sumabrata | age sira dandana | sira lungaa anglurug | barisan ing Salahtiga ||

26. pêpêtana ingkang margi | miwah sakèhing bupatya | kang padha kalah pêrange | padha sira kongkonana | ngumpula Salahtiga | ki apatih awotsantun | sigra jêngkar sri narendra ||

27. Patih Sumabrata aglis | sigra anêmbang têngara | gong bèri umyang syarane | orêg wadya Kartasura | bupati saha bala | jawi datan wontên kantun | andhèrèk rêkyana patya ||

28. dene kang têngga ing wuri | rumêksa sri naranata | wadya gêdhong kêparake | Ki Sumabrata glis budhal | marang ing Salahtiga | syaraning wadya gumuruh | kadya umbaking samodra ||

29. datan kawarna ing margi | wus prapta ing Salahtiga | apatih utusan age | nimbali Mandurarêja | lan Pangeran Balitar | Pangeran Surabayèku | sampun sami tinimbalan ||

30. têtiga pan sarêng prapti | ngumpul dhatêng Salahtiga [Sa ...]

--- 7 ---

[... lahtiga] | sangsaya agêng barise | punggawa ing Kartasura | Pangran Arya Mantaram | baris anèng Bayawangsul | anindhihi pra sêntana ||

31. nêngêna kang nata baris | wadyabala Kartasura | ya ta gênti winiraos | Jêng Sunan Pakubuwana | kang jumênêng Samarang | enjang sineba sang prabu | pêpak ingkang wadyabala ||

32. sagung bupati pasisir | andhèr anèng ing ngayunan | Panêmbahan Mandurane | lan Jangrana Surabaya | lan Dipati Sêmarang | katri punggawa nèng ngayun | acaos karsaning nata ||

33. Pênêmbahan Mandurèki | matur ing sri narapatya | atur uninga wiyose | pun Tumênggung Tirtanata | inggih mangke pralena | pun Tukup dhatêng pun Wabru | bêkta bala Kartasura ||

34. dene pun Wabru Dipati | putrane Rônggalêlana | taksih sumiwèng ing mangke | dhatêng Nata Kartasura | nguni pun Tirtanata | pan kawula utus mantuk | jagani nagri Santênan ||

35. pun Rônggalêlana nguni | ingkang caos mring Samarang | sang nata runtik muwuse | hèh adhimas [a ...]

--- 8 ---

[... dhimas] ing Mandura | pan Si Rônggalêlana | pan ing mêngko kêna ngukum | age sira sudukana ||

36. panêmbahan atur bêkti | wus angatag wong Mandura | Ki Rôngga cinêkêl age | apan sampun sinudukan | Ki Rôngga wus palastra | murdane pinanjêr sampun | nèng alun-alun Samarang ||

37. sang nata maksih tinangkil | sigra Tuwan Amral prapta | ingkang saking Batawine | katur dhatêng sri narendra | amral wus tinimbalan | sapraptanira ing ngayun | sampun sami têtabean ||

38. Tuwan Amral matur aris | sang nata amba dinuta | Tuwan Jendral Batawine | kinèn bantu mring panduka | lamun têmpuh ing yuda | wong Kumpêni gangsal atus | inggih kang kawula bêta ||

39. lan aturipun pun kaki | jèndral kang dhatêng panduka | pun Kênol inginggahake | dadya komasaris bêsar | lan nagari Samarang | dipun tanêmi kumêndur | yèn wontên lilah panduka ||

40. dene Japara kang laji |[4] inggih Petor kang ajaga | nanging têksiha lojine | lan [la ...]

--- 9 ---

[... n] pun dipati Samarang | kenginga sampun sowan | yèn tan sarêng lan kumêndur | dhumatêng ing Kartasura ||

41. lawan aturipun malih | tulusa gèn saudara | lawan sang nata ing têmbe | sintên ingkang ngawonana | sampun manggih raharja | ya ta samana sang prabu | angrojongi aturira ||

42. sapêncorong ingkang sasi | sagêbyare kang raditya | sapa ngalanana têmbe | aja na nêmu raharja | wong Jawa lan Walônda | saudara sabiyantu | lulusa tan kêna owah ||

43. anuju ing dina Kêmis | nata dènnya prajanjeyan | ping songanglikur[5] tanggale | Jumadilakir kang wulan | taunira Jemawal | Tuwan Amral nurat sampun | akarya buk prajanjiyan ||

44. sigra kang têngara muni | sanjata lir gunung rêbah | nata alon timbalane | adhi êmas ing Mandura | sakèhing pra bupatya | padha undhangana gupuh | pradandanan ing ayuda ||

45. sakèh bupati pasisir | padha sira timbalana | panêmbahan tur sêmbahe | pukulun abdi panduka | sampun pêpak sadaya

--- 10 ---

| miwah sadêdamêlipun | sampun sumaos ngayuda ||

46. kang ngandika sri bupati | yèn wis samêkta ngayuda | padha undhangana kabèh | ing dina Soma saosa | iya dipun samêkta | pan ingsun arsa anglurug | mring nagara Kartasura ||

47. panêmbahan matur aris | lan Dipati Surabaya | anuhun dukane katong | lamun marêngi ing karsa | lawan panduka nata | sampun tumindak anglurug | panduka eca kasukan ||

48. wontên nagari Samawis | dene kang nanggulang yuda | angrurah Kartasurane | sampun wontên ing kawula | lan pun kakang Jangrana | sampun sumêlang ing kalbu | bêdhahe ing Kartasura ||

49. tan lêga raosing galih | yèn dèrènga tamèng jaja | lan natèng Kartasurane | arsa lantarana asta | atakêra ludira | dahat purun gênti lawung | saking sakite kang manah ||

50. yèn kawula lanang jurit | angsal barkating narendra | yèn sampun bêdhah sang katong | nagari ing Kartasura | nun wangsul patikbra |[6]

--- 11 ---

dhatêng Samawis pukulun | amondhongi mring panduka ||

51. sa[7] nata ngandika aris | yayi êmas sun tarima | sakathahe pasihane | miwah yayi Surabaya | anging mati uripa | apan ingsun arsa wêruh | iya alang ujurira ||

52. punggawa kalih wotsari | kalangkung dènnya mangrêpa | konjêm pratala mukane | ciptanira ing wardaya | tan kenging wangsulana | saking sihe sang aprabu | kalihe angêmu waspa ||

54. sigra jêngkar sri bupati | kundur dhatêng pasanggrahan | kang aseba bubar kabèh | ti[8] winarna solahira | ya ta ing dina Soma | pêpakan wadya supênuh | kadya umbaking samodra ||

55. miwah sagunging dipati | pasisir môncanagara | warna-warna gêgamane | wong Sampang lan Surabaya | busananira abra | pating prangangah dinulu | kadya macan binasahan ||

56. miwah kang bala Kumpêni | gêgaman sampun samêkta | Walônda tata barise | Bugis Bali lan Makasar | kang nambungi ing wuntat | Tuwan Amral munggèng ngayun |

--- 12 ---

tan amor galang-galangan ||

57. sigra budhal sri bupati | saking nagari Samarang | sinêngkalan duk budhale | gapura kalih winayang | janma sangkala ngetang |[9] gêgaman asri dinulu | lir pindah sêkar sêtaman ||

58. sumrêg kang bala lumaris | budhale saking Samarang | asri tinon gêgamane | akèh warnaningkang bala | wong sabrang lan wong Jawa | kang bala umrang gumuruh | sajuru-juru atata ||

59. tuhu yèn ratu linuwih | têdhak anyakra kusuma | putra Nayagônda mangke | jumênêng satitahing hyang | ingkang tilar nagara | alêlana andon pupuh | nglurugi ing Kartasura ||

60. bisikanira narpati | Susunan Pakubuwana | prawignya pêkik warnine | kèdhêp sakèhe kang bala | mangkana tan winarna | titih kuda ulês gêpung | binusanan abra muncar ||

61. atata lampahing baris | kang dadya pangawat kanan | Dipati Surabayane | panêmbahan ing Mandura | dadya pangawat kiwa | kang minôngka dhadhanipun | sagung Kumpêni sadaya|| [sa ...]

--- 13 ---

[... daya||] 62. dene kang munggèng ing wuri | bala pasisir malatar | anggarêbêg ing sang katong | punggawa ing Kartasura | myang Patih Cakrajaya | sami lumampah ing pungkur | rumêk ing para garwa ||[10]

63. datan kawarna ing margi | samprapta ing Ngungaran |[11] amasanggrah sang katong |[12] sagung kang para punggawa | akarya pamondhokan | dene kang dadya panganjur | ing Lopait sampun prapta ||

64. kawarnaa komasaris | mojar dhatêng Tuwan Amral | dawêg sowan ing sang katong | yèn sêpi para punggawa | pukul satêngah lima | dawêg sami anênuwun | marang gusti sri narendra ||

65. yèn wontên Ki Adipati | Sêmarang môngsa antuka | Tuwan Amral lon wuwuse | iya bênêr ujarira | lah payo padha seba | saksana sarêng lumêbu | komasaris lawan amral ||

66. punggawa pinanggih sêpi | miwah Dipati Samarang | nèng pondhoke dhewe-dhewe | sang nata kapanggih lênggah | anulya Tuwan Amral |

--- 14 ---

tumamèng ngarsa sang prabu | mêndhak sarwi têtabean ||

67. Tuwan Amral matur aris | pukulun sri naranata | inggih kawula ing mangke | anglampahi karsa nata | parentahipu[13] jendral | nadyan dhatênga ing lampus | nglampahi karya panduka ||

68. lêbura saingga siti | wadya Kumpêni sadaya | tan atilar sang akatong | nanging panuwun kawula | wontêna sih panduka | dhatêng Kumpêni pukulun | sintên kang dèn arsa-arsa ||

69. wontên nagri tanah Jawi | anjawi kucah panduka | panuwun kula ing mangke | yèn lêga galih narendra | nuwun uwos kewala | sèwu koyan cacahipun | inggih sabên-sabên warsa ||

70. dadosa têdha Kumpêni | kang jagi paduka nata | sangêt pangajêng-ajênge | wadya kumpêni sadaya | ing sih panduka nata | ya ta samana sang prabu | tan mojar manthuk kewala ||

71. amral sigra anênulis | ngaturi sêrat pratôndha | yèn sampun saguh sang katong | ature [atur ...]

--- 15 ---

[... e] wus katarima | nulya urmat sanjata | syaranya lir gunung rubuh | ping pitu ambal-ambalan ||

72. kagyat kang para bupati | mirsa syaraning sanjata | anarka yèn ana gawe | sigra-sigra nulya sowan | marang ing pasanggrahan | amral sampun pamit mantuk | marang ing pondhokanira ||

73. sagung kang para bupati | wus prapta ngarsa sang nata | narendra lon timbalane | dhatêng Dipati Samarang | hèh Ki Besan Si Amral | mau aseba maringsun | lan Si Kênol hak laladan ||

74. tinutur ature ugi | gagêtun sang adipatya | Suradimênggala ture | mila wau jêng panduka | animbali kawula | wontêna amba pukulun | supados lamun dhatênga ||

75. anuhun duka narpati | gusti kumpêni punika | sakêlangkung nêracake | dèn rinojong aturira | apan sangsaya-saya | angêlanjak aturipun | sri narendra angandika ||

76. sarya angungun narpati | sapuluh-puluh kisan |[14] apa kang cinatur manèh | dene ujar wus kalakyan |

--- 16 ---

besuk maning Ki Besan | dèn ati-ati ing kalbu | sang nata wus masanggrahan ||

77. agantya ingkang winarni | Ki Apatih Sumabrata | pan sampun kandêl ing akèh | wus jêro lêlarenira | gêgaman amalatar | ing Kalicacing gènipun | kang baris mêpêti marga ||

78. sanjata sampun rinakit | Ki Apatih Sumabrata | sampun miyarsa wartine | yèn sang nata sampun budhal | saking nagri Samarang | balanira kadya têdhuh | masanggrahan ing Ngungaran ||

79. pra punggawa dèn undhangi | prasamya kinèn saningga | sampun tinata barise | Ki Arya Mandurarêja | matur mring Sumabrata | dhawêg miyosi prang pupuh | mêdal saking pabitingan ||

80. ki apatih anauri | pan kawula botên rêmbag | mêdal sangking bitingane | nêdya amêmpên kewala | sajroning pabitingan | nanging kang dadya panganjur | ing yuda kang miyosana ||

81. lamun katèmpêr ing jurit | ngungsia ing pabitingan | lan sanak manira kabèh | dèn sami angantêg yuda | utamane [utama ...]

--- 17 ---

[... ne] wong priya | pêjah madyaning prang pupuh | munggah ing syarga kang mulya ||

82. myang sagung para dipati | aja na tinggal galanggang | miwah para mantri kabeh | sampun wontên kang ngucira | anèng madyaning rana | pra punggawa saur manuk | tan sêdya mungkur ing yuda ||

2. Pangkur

1. Kyana Patih Sumabrata | wus mupakat yèn ngantêp ing ngajurit | sanjata tinata gupuh | nèng balowartinira | Arya Banyakwidhe wau kang tinuduh | kang dadya panganjur yuda | lan Pangran Balitar nênggih ||

2. lan Pangeran Surabaya | punggawa tri kinèn mêdali jurit | dyan budhal sawadyanipun | nêngna wong Kartasura | Jêng Sinuhun Pakubuwana winuwus | ingkang lagya masanggrahan | anèng ing Ngungaran nênggih ||

3. injing anêmbang têngara | wadya gumrah yèn tinon angajrihi | kriciking watang atarung | pinirsa kadya bêlah | ing pratala wong pakubuwanan gêrgut | myang sagung para punggawa | sawadya siyagèng kardi ||

4. naradipati ngandika | ari êmas Mandura mringa ngarsi | sapa ingkang dadi cucuk | ing yuda kang prayoga | panêmbahan ing Mandura nêmbah matur |

--- 18 ---

lamun marêngi ing karsa | anak kawula dewa ji ||

5. inggih pun Suradiningrat | aprayogi dados cucuking jurit | angirit gêgaman sèwu | kang samya pêpilihan | akanthia Arya Jayapuspitèku | lan pun Panji Surèngrana | katri sura ing ajurit ||

6. sang nata mèsêm ngandika | sutèng ulun Suradiningrat aglis | Arya Jayapuspitèku | lawan Sa[15] Surèngrana | lah katiga sira ingsun karya cucuk | nanging ta wawêkas ingwang | kalamun katèmpêr jurit ||

7. angungsia anèng wuntat | ayya ngamuk eman mênawa mati | nadyan tumêka ing lampus | iya barêng lan ingwang | lêbur luluh ingsun datan arsa kantun | kawan sanak-sanakira | kang samya asih ing mami ||

8. ya ta pra yayi katiga | amyarsa pangandikining gusti |[16] sigra anungkêmi suku | matur sarwi karuna | lêhêng abdi paduka pêjah rumuhun | wontên madyaning ranangga | paduka lulus dadya ji ||

9. amangku rat tanah Jawa | sri narendra wêlas dènnya ningali | katiga samya rinangkul | uwis sira mênênga | liwat-liwat katiga tarimaningsun | lah payo [pa ...]

--- 19 ---

[... yo] sira mangkata | kang kinèn tiga wotsari ||

10. katiga wus sami budhal | saha bala samya gambirèng jurit | ing wingking sigra sumambung | amral kang dadya dhadha | panêmbahan kang dadya pangawatipun | asisih sang adipatya | ing Surapringga prajurit ||

11. sigra budhal sri narendra | ginarêbêg sagung wadya pasisir | nitih kuda ulês gêpung | pinanganggèn tulya bra | wadya pakubuwanan prayitnèng kewuh | tan têbih lan gustinira | prasêtya barêng ngêmasi ||

12. wadya Sampang Surabaya | pan sanambang kang ngapit kanan kering | rumêksa marang sang prabu | tan milya ing gustinya | wadyabala pasisir ingkang sumambung | gumêrah syaraning bala | amor pangriking turanggi ||

13. asrang unining gamêlan | tanpa rungyan pinirsa amêlingi | amor krêbêting lêlayu | kasilir samirana | ambèr ngara-ara marga bêg supênuh | ya ta wau kawarnaa | kang dadya cucuking jurit ||

14. Rahadèn Suradiningrat | lawan Arya Jayapuspita nênggih | wus panggih samya pangayun | wus campuh ing ayuda | Pangran Surabaya nêngguh mungsuhipun | lawan Pangeran [Pang ...]

--- 20 ---

[... eran] Balitar | arame dènira jurit ||

15. sigra satriya katiga | sarêng mangsah kang katrajang angisis | wong Kartasura kèh lampus | datan môngga puliha | sigra Pangran Balitar sigra lumayu | angungsi mring pabitingan | umatur dhatêng ki patih ||

16. lamun mêngsahira prapta | Radèn Sumabrata têngara aglis | bêndhe tinêmbang angungkung | têtêg kadya butula | wadyèng Kartasura prayitna ing kewuh | myang sagung para punggawa | samya ngantêp ing ajurit ||

17. kang wadya sragêni sigra | kinèn minggah dhatêng ing balowarti | mariyêm pinasang gupuh | malela kalantaka | sigra Radèn Suradiningrat manêmpuh | lawan Panji Surèngrana | myang Arya Japuspitèki ||

18. satriya tiga tumingal | lamun mungsuhira mêmpên nèng biting | tanpa wilangan kèhipun | mojar Jayapuspita | hèh wong Surabaya mênênga karuhun | apan dudu bobotira | angrangsanga balowarti ||

19. padha ngantenana wuntat | Tuwan Amral ingkang wadya Kumpêni | Panji Surèngrana muwus | sampun kakèhan akal | nadyan kathah | wong Kartasura ngong purun |

--- 21 ---

kakang panduka nèng wuntat | kawula cacake dhingin ||

20. ciptaning manah kawula | yèn ngong bobot mêngsah punika maksih | sihing nata kirang mungsuh | mèsêm Jayapuspita | Radèn Suradiningrat asru amuwus | abênêr ujar punika | sigra angatak prajurit ||

21. sumahak[17] wong Surabaya | lawan wadya Mandura golong pipit | wong Kartasura agupuh | kang mariyêm pinasang | syaranira pinirsa lir gunung rubuh | lela miwah kalantaka | kang sunapan barêng muni ||

22. pêtêng madyaning ranangga | apan dhêdhêt dening kukusing bêdhil | wadya Sampang Surèngkewuh | binendrongan sanjata | nora kundur sangsaya sura lumaju | wus ngrampit biting-bitingan | wus angrangsang balowarti ||

23. kawarnaa sri narendra | amiyarsa syaraning bêdhil muni | sanjata lir gunung rubuh | surak ambal-ambalan | jêng sinuhun anarka yèn sampun campuh | kang dadya pangarsa samya | langkung marmèngirèng galih ||

24. ginêlak lampahing bala |

--- 22 ---

sigra prapta nênggih ing Kalicacing | Kumpêni lumampah ngayun- | nira sri naranata | wadyèng Sampang miwah wadyèng Surèngkewuh | katingal marang sang nata | yèn sampun angrangsang biting ||

25. balowartine rinangsang | wadyèng Kartasura sarêng bêdhili | akathah kang nandhang tatu | wong Sampang Surabaya | Panji Surèngrana apan dènnya dulu | lamun balanira rusak | bramantyanira tan sipi ||

26. tumurun sangking turôngga | Radèn Suradiningrat anauri | Arya Jayapuspitèku | mangsah sarêng angucap | hèh wong Surabaya aja na kang mundur | lah mara sira idaka | bubrahên kang balowarti ||

27. sumahab wong Surabaya | baluwartinira kang dèn unggahi | apan sama anjat lawung | munggah ing pabitingan | yèn sinawang kadya sumpil ngrubung watu | tan sêdya mundur ing rana | sanjata tan na tinolih ||

28. atarung lawung kewala | ting barêkuh sami arêbut biting | ya ta wau sang aprabu | arsa ngawaki yuda | awlas miyat marang [ma ...]

--- 23 ---

[... rang] wadyèng Surèngkewuh | lawan wadya ing Mandura | kangelan arêbut biting ||

29. apan kêkathahên lawan | sri narendra amêpak ingkang abdi | wong pakubuwanan gêrgut | atap munggèng ing ngarsa | Ki Apatih Cakrajaya munggèng ngayun | acaos ing ngarsa nata | Ki Wiracana tan kari ||

30. miwah Ki Wirasantika | Kyai Citrasoma linggih kapering | angandika sang aprabu | hèh sobah sun atanya | kakangira Si Malim datan kadulu | kang tinanya atur sêmbah | abdi dalêm nandhang sakit ||

31. badêdhilên sukunira | langkung sangêt datan bisa lumaris | Sang Nata langkung gagêtun | ngandika mring apatya | wus pinasthi karsaning Hyang Maha Luhur | Si Malim adoh kang bêgja | yêkti tan dadi bupati ||

32. sri narendra majêng sigra | karsanira angantêp ing ajurit | yèn katèmpêr ingkang mungsuh | sêdya seda ing raga | Ki Palèrèt ingasta dhatêng sang prabu | myang dhuwung Ki Mesa Nular | sinothe munggèng ing kering ||

33. bala Sampang Surabaya | kang rumêksa kanan kering narpati [nar ...]

--- 24 ---

[... pati] | mulat marang sang aprabu | arsa ngawaki yuda | sigra mangsah anglancangi marang ngayun | tandange lir singa lodra | sarêng mangsah ngrangsang biting ||

34. tanapi Amral Sapilman | sigra ngatag marang bala Kumpêni | parêng dènira manêmpuh | panggah wong Kartasura | Ki Apatih Sumabrata anèng purkur |[18] lawan Ki Mandurarêja | eca lênggah dèn payungi ||

35. Ki Arya Jayapuspita | wus malêbêt marang sajroning biting | myang Panji Surèngranèku | Radèn Suradiningrat | bala Sampang Surabaya sarêng mudhun | marang jroning pabitingan | ki patih awas ningali ||

36. yèn wong Sampang Surabaya | wus malêbêt marang sajroning biting | langkung ing ngadukanipun | sigra nrêggakên bala | wadya Kartasura sarêng dènnya nêmpuh | myang para mantri sadaya | parêng mangsah ing ajurit ||

37. wadya Sampang Surabaya | tana gingsir kalih sura ing jurit | arame agênti lawung | wênoh pêdhang-pinêdhang | putung | watang arame suduk-sinuduk |

--- 25 ---

arukêt dènira yuda | arame kêris-kinêris ||

38. bala Sampang Surabaya | tandangira lir buta olih daging | anigas sarwi anuduk | rusak wong Kartasura | sira arya pangamuhira[19] angiwut | myang Apanji Surèngrana | pangamuke ngebrak-abrik ||[20]

39. gumêr madyaning ranangga | lir kiyamat panguwuhe wong kanin | ki arya pangamukipun | muka kutah ludira | pirang-pirang wong Kartasura kang lampus | kang bangke sungsun atumpang | tinon lir babadan pacing ||

40. wong Sampang lan Surabaya | kacarita akèh ingkang ngêmasi | nanging datan pinilaur | pan ingidak kewala | mring kancane prasamya arêbut mungsuh | giris bala Kartasura | ningali wong Surèngwèsthi ||

41. miwah kang wadya pangawat | panêmbahan apan ngobongi biting | myang Dipati Surèngkewuh [Surèngke ...]

--- 26 ---

[... wuh] | angawêt balanira | Ki Apatih Sumabrata awas dulu | yèn liningkung barisira | sigra angingêr turanggi ||

42. miwah sagung pra punggawa | wus lumayu sami arêbut dhingin | ki apatih datan kantun | wadyalit asar-saran | bala Sampang sarêng asurak gumuruh | kadya karêngèng awiyad | tanapi wong Surèngwèsthi ||

43. sinusulan ing sanjata | mring Kumpêni gumrudhug ambêdhili | sadaya gugup lumayu | punggawa Kartasura | kawarnaa kang abaris Bayawangsul | sagung kang para sêntana | abanjêng dènira baris ||

44. Pangeran Arya Mantaram | kang minôngka senapatining jurit | pan inguni jangjènipun | lawan putra sang nata | jêng pangeran sanggup ananggulang pupuh | lan raka kang madêg nata | kang jumênêng ing Samawis ||

45. pangêbang-êbanging nata | ing ingkang paman kalamun mênang jurit |[21] sinung bambang alum-alum [alum-alu ...]

--- 27 ---

[... m] | lawan sabin salêgsa | dhêdhak mêrang nagra tanah Jawa besuk | mring Pangran Arya Mantaram | marmane agêng kang galih ||

46. gêgamanira malatar | pra santana kang Bayalali |[22] lagya sami gunêm catur | Prangran Arya Mantaram | Ki Apatih Sumabrata sigra rawuh | lawan sagunging punggawa | kang mêntas kasoran jurit ||

47. gègèr wadya kang barisan | pan katunjang palayune ki patih | dipun nyana mungsuh rawuh | mila gègèr puyêngan | Ki Apatih Sumabrata sampun tundhuk | lan Pangran Arya Mantaram | têtanya dhatêng ki patih ||

48. kadospundi ingkang warta | dene sigra-sigra praptèng mariki | kang tinanya alon matur | anggèr tiwas ing yuda | pan kawula amêngsah wong Surèngkewuh | miwah bala ing Mandura | lawan bala ing Kumpêni ||

49. pun Amral amawi bala | tiyang Ambon Makasar Bugis Bali | lir rewônda tandangipun | balowarti rinangsang | miwah wadya Mandura lan Surèngkewuh | pangamuke

--- 28 ---

kadi yêksa | botên mundur dèn bêdhili ||

50. kadange pun adipatya | Surapringga ingkang dadya têtindhih | kalawan atmajanipun | pun adhi Cakraningrat | pan tatiga pangamukipun angiwut | datan pasah dening braja | kawula giris ningali ||

51. datan kêna pinanggahan | sasolahe kadi wong potang gêthing | myang wong pasisir supênuh | nênggih tanpa wilangan | jêng pangeran amiyarsa aturipun | Kyana Patih Sumabrata | kalangkung ngênês kang galih ||

52. pangeran alon atanya | pintên kèhe mêngsah kang pêjah jurit | Patih Sumabrata matur | anggèr inggih atusan | agêng alit kang pêjah madyaning pupuh | myang mêngsah kathah kang pêjah | atusan yèn minitawis ||

53. lagya eca pagunêman | pan kasaru ponang têlik kang prapti | pun Wiragati ranipun | tumamèng ngabyantara | Jêng Pangeran Arya Mantaram andangu | kaya paran lakunira | Wiragati ingsun tuding ||

54. kang tinanya aturira [a ...]

--- 29 ---

[... turira] | inggih sam kawula kesah nêlik |[23] andombani lampahipun | raka kang madêg nata | pan ing mangke nèng Salahtiga sang prabu | amakuwon saha wadya | miwah punggawa pasisir ||

55. pêpak wontên Salahtiga | ingkang dadya pamugarining jurit | Panêmbahan Mandurèku | lawan pun Adipatya | Surabaya kalih dadya agul-agul | dhinahar saaturira | dhatêng rakanta sang aji ||

56. pun Adipati Jangrana | abêbala tigang èwu prajurit | sami tiyang gêdhug timbul | miwah pun Cakraningrat | pan abêkta wong Mandura tigang èwu | aran wadya dulangmangab | tanapi bala Kumpêni ||

57. pênuh wontên Salahtiga | tiyang Ambon Bali Makasar Bugis | wonten dene rêmbagipun | gusti sri naranata | mring punggawa lamun katèmpêr ing pupuh | akundur dhatêng Samarang | karsane malêbu gêni ||

58. yèn tan bêdhah Kartasura | datan sêdya apradangdana malih | sampun gilig rêmbugipun | sagung para punggawa | tuwin [tu ...]

--- 30 ---

[... win] wadya lan Dipati Surèngkewuh | lawan Panêmbahan Sampang | kalih sêdya pêjah jurit ||

59. lan raka panduka nata | karsanipun sarêmpon lan kang rayi | suka seda kang para rum | Pangran Arya Mantaram | amiyarsa ponang duta aturipun | langkung ngênês manahira | Ki Sumabrata wus pamit ||

60. mantuk marang Kartasura | sakathahe wadya punggawa nênggih | kang kawon mêntas prang pupuh | tumut dhatêng apatya | Kangjêng Pangran Arya Mantaram minuwus | sumana lali ngubaya | saking ngrêse ingkang galih ||

61. dadyaa pikiring driya | angur ingsun karyaa bêcik dhingin | marang kakang sang aprabu | ya ta nuli utusan | marang apdi[24] kêrakêt kang dipun utus | aran Ki Wôngsamênggala | pan sampun winêling-wêling ||

62. caraka wus lumaksana | tan kawarna ing marga sampun prapti | Salahtiga kang jinujug | Panêmbahan Mandura | sira Wôngsamênggala sigra cumundhuk | lawan Panêmbahan Sampang | wus katur ingkang wawêling ||

63. ing raka Pangran Mantaram | panêmbahan [panêmbaha ...]

--- 31 ---

[... n] langkung trustha ing galih | caraka binêkta gupuh | sowan mring panêmbahan | kawarnaa wau Kangjêng Sang Sinuhun | Susunan Pakubuwana | kang lagya siniwèng dasih ||

64. Ki Apatih Cakrajaya | wus asaos anèng ngarsa narpati | lawan Sujanapurèku | jajar lan Wiracana | Ki Ngabèi Wirasantika tan kantun | myang Tumênggung Citrasoma | wus munggèng ngarsèng narpati ||

65. Ki Adipati Jangrana | anèng ngarsa lan Dipati Sêmawis | angandika sang aprabu | hèh ki besan Samarang | bala Sampang miwah bala Surèngkewuh | panyananingsun kasoran | duk aprang arêbut biting ||

66. yèn kasorana upama | karsaningsun arsa ngawaki jurit | Ki Jayapuspita matur | abdi dalêm sadaya | sampun miris dene kêkathahên mungsuh | nuntên amba mangsah dharat | kalawan pun adhi panji ||

67. tuwin pun Suradiningrat | wong têtiga sarêng lumêbêt biting | nuntên abdi dalêm purun | sami ngamuk sadaya | mêngsah dalêm wong Kartasura apêngkuh | acaruk dhuwung kewala | abdi dalêm kathah kanin ||

--- 32 ---

68. miwah bala Kartasura | kathah pêjah wangke sungsun atindhih | langkung suka sang aprabu | miyarsa aturira | Arya Jayapuspita ginanjar dhuwung | tuwin Dyan Suradiningrat | myang Surèngrana Apanji ||

69. katri ginanjar busana | Panêmbahan Mandura sigra prapti | tumamèng byantara prabu | manêmbah ing suku sang | lunggyèng ngarsa panembahan sigra matur | patikbra atur uninga | rayi paduka dewa ji ||

70. Pangeran Arya Mantaram | aputusan mring kawula narpati | lan punika dutanipun | angandika sang nata | hèh kongkonan sira prapta pa ingutus | marang yayi Mas Mantaram | punang duta matur aris ||

71. gusti kawula dinuta | ing arinta Pangran Arya Mantawis | ngaturakên sêmbahipun | lawan kang pêjah gêsang | ri paduka gusti pan arsa anungkul | sêdya aprang gêgorohan | dene padhange kang mêrgi ||

72. sampun kuwatir paduka | rayi dalem ingkang mêngani margi | langkung suka sang aprabu | miyarsa turing duta | jeng susunan pangandikanira arun |[25] yèn mangkono yiyi êmas | wurung ngayoni mring mami ||

73. hèh duta sira matura | umatura sira marang si adhi | yèn èstu panungkulipun [panungkuli ...]

--- 33 ---

[... pun] | iya lêwih prayoga | sun tarima dene cumundhuk ing kayun | Wôngsamênggala tur sêmbah | sigra mentar tan na kari ||

74. nêngêna ingkang caraka | pêndhak enjing budhal sri narapati | syaraning bala gumuruh | lir obah kang pratala | kadya saban bala Mandura agêrgut | Kumpêni kang dadya dhadha | panembahan mungge[26] kering ||

75. Ki Adipati Jangrana | munggèng kanan sawadya Surawesthi | dene ingkang dadya cucuk | para putra Mandura | atanapi para kadang Surèngkewuh | ya ta ingkang kawarnaa | Pangeran Arya Mantawis ||

76. gêgaman sampun tinata | amalatar prapta kênthèng kang baris | tanpa wilangan dinulu | bala ing Kartasura | sigra prapta wong Surabaya anêmpuh | miwah wadya ing Mandura | lir danawa olih daging ||

77. dhadhal bala Kartasura | senapatinira lumaku dhingin | wadya lit sarêng lumayu | samya asalang tunjang | kadya bêlah kang pratala syaranipun | garubyuge wong lumajar | watang samya dèn putungi ||

78. bala Sampang Surabaya | samya ngungsir rêbut bandhangan sami | ya ta wau kang winuwus | Tumênggung Wiraguna | abêbiting [abê ...]

--- 34 ---

[... biting] nèng Ngasêm sabalanipun | gêgaman abra asinang | jagange sampun rinakit ||

79. Susunan Mangkurat Êmas | sêdyanira karsa ngawaki jurit | ing Ngasêm dènira mêthuk | yudanira kang paman | arêrêmpon karsanira sang aprabu | anèng salêbêting kitha | sampun gêganjar kang abdi ||

80. myang wong kadipatèn lama | wus ginanjar sabuk wastra kulambi | pira-pira ingkang mêtu | donya saking jro pura | myang busana ingkang sami adi luhung | gambira wong Kartasura | abaris nèng pôncaniti ||

81. kêlangkung sami prayitna | abra sinang panganggone kang abdi | dene kang dèn ayun-ayun | Pangran Arya Mantaram | ingkang dadya senapatining prang pupuh | manggalaning ing ayuda | amapak mêngsah Kumpêni ||

82. sanggupe mring putra nata | saguh purun ing prang arêbut jodhi | nanggulang mungsuh kang rawuh | mila ingambil besan | mring sang nata sumungkêm ing galihipun | marmane Dèn Ajêng Wulan | pinanggihakên ing nguni ||

83. lan putra ing Mantaraman | Radèn Suryataruna kang wêwangi | krama paman Sang Dyah Ayu | antuk sih

--- 35 ---

asinihan | milanipun sang nata ngandêl kalangkung | môngsa ta nora trêsnaa | marang putrane sayêkti ||

84. kadang kalawan atmaja | ingkang masthi awrat putra sayêkti | lawan sihira kêlangkung | sang nata mring kang paman | sakathahe wadya tan nyana tyasipun | yèn Pangran Arya Mantaram | mangke maring ingkang galih ||

85. lagya eca nata bala | pan kasaru praptane para mantri | ingkang mêntas kapalayu | myang sagung pra santana | gumarudug lumayu arêbut lurung | anunjang ing pabarisan | pati-pati babêntusi ||

86. Pangeran Arya Mantaram | praptèng Ngasêm asru dènira angling | hèh wadya Kartasurèku | kabèh padha bubara | lumayua padha rêbuta gustimu | lah sapa bature kendhang | ingsun tan kawawa jurit ||

87. mungsuh Kumpêni lan Sampang | sigra Kyai Wiraguna anênggih | dyan angingêr kudanipun | anandêr mring kadatyan | sakathahe bala pan sami kalunglun | mring Pangran Arya Mantaram | sigra tumamèng mring puri ||

88. wus panggya lan Sunan Êmas | jêng pangeran têbah jaja sarya ngling | aso

--- 36 ---

dènira muwus |[27] anak prabu pun bapa | katiwasan kawon gèn kawula pupuh | amêngsah dede sêsanggan | myang wadya kathah ngêmasi ||

89. saking kathahe kang mêngsah | rencang kêdhik mila datan kuwawi | yèn suwawawi anak prabu |[28] sampun angeca-eca | dawêg linggar sadintên mangke dèn gupuh | bilih kasêsa ing lampah | mêngsah dika sun watawis ||

90. ing sadintên mangke prapta | ponang mêngsah datan kêni winilis | awêndran ing kathahipun | dene paman andika | sampun lali tan emut amêngsah sunu | kalimput ing kawibawan | lêgine wong ngêmut gêndhis ||

91. miwah mêngsah dede bôngsa | Bali Bugis miwah bala Kumpêni | kagila-gila prangipun | wong Sampang Surabaya | datan anggop Kumpêni pambêdhilipun | sampun na emut kawula | atilar ing sri bupati ||

92. upami kula pogoka | kalampahan pun bapa angêmasi | wong ing Sampang Surêngkewuh | malah sêsumbarira | Cakraningrat miwah pun Jangrana wau | hèh batur yèn olèh

--- 37 ---

sira | santana Kartasurèki ||

93. aja na sira prajaya | wudanana tanapi sang nêrpati | lamun kasambut ing pupuh | dèn age wudanana | si tunggangêna kêbo sarwi mungkur | sang nata sarêng miyarsa | tuture kang paman uning ||

94. langkung gugup manahira | ingkang paman asru dènira angling | alah dawêg anak prabu | sami rêbut Koripan | pintên banggi anggèr benjing sagêt wangsul | dhatêng prajèng Kartasura | sok anggèr maksih ya urip ||

95. môngsa ta kiranga akal | milanipun Pangran Arya Mantawis | kadya makatên turipun | dêdimène kang putra | glisa kendhang suwawi anggèr dèn gupuh | kawula kang anèng wuntat | ingkang ngawali ing jurit ||

96. lawan pun Paman Panular | myang pun Paman Natakusuma inggih | bilih kasompok ing laku | kawula kang nanggulang | dadya kawal nèng wingking nanggulang pupuh | sri narendra kagegeran | myarsèng kang paman turnèki ||

97. ya ta sakèh para garwa | sarêng ningis[29] gumêr sajroning puri | pawongan adandan sampun | otêr gumêr puyêngan | gêlung lukar sasampur wudhar tan ketung | gugup prasamya [pra ...]

--- 38 ---

[... samya] karuna | kasusu sri narapati ||

98. pasthi karsaning Hyang Suksma | Susunan Mas pocot kaprabonèki | sigra bubar sang aprabu | gumêr tangising garwa | sri narendra samana sêmu wêtu luh | pan tansah tinênggak-tênggak | sampun miyos saking puri ||

99. jêngkar saking ing nagara | pra punggawa miwah mantri angiring | ing dina Kêmis anuju | ping pitu ingkang tanggal | pan Jumadilakir nênggih sasinipun | amarêngi ing Jimawal | apan ta ing môngsa katri ||

100. ngetan mêdal ing Nglawiyan | ngidul ngetan Giyanti kang dèn jogi | myang Kaduwan larugipun | nêngêna ingkang kèntar | kang Sinuhun Pakubuwana winuwus | pan sampun amasanggrahan | ing Balêdug kang dèn ciki ||

101. rêrêm sadalu sang nata | injang budhal saha bala lumaris | lan wong Sampang Surèngkewuh | prasamya angrêrayah | ambêboyong tiyang Mandura arusuh | wênèh minta babrêkatan | yèn ora wèh angudani ||

102. lêstari ing lampahira | masanggrahan nata nèng Majalêgi | ing dina Jumungahipun | ping wolu tanggalira | tugil[30] wulan kang putra kendhangipun [kendhangi ...]

--- 39 ---

[... pun] | ganti sadalu kewala | gènnya rêrêb sri bupati ||

103. sipêng sadalu sang nata | enjing budhal saking ing Majalêgi | ya ta wau kang winuwus | Pangran Arya Mantaram | lan Pangeran Natakusuma datan kantun |[31] myang Pangran Arya Panular | kang kantun anèng nagari ||

104. sira Pangeran têtiga | arsa mêthuk marang sri narapati | prasamya asaos suguh | anèng warung Kalitan | Tuwan Amral Sapilman anulya rawuh | panggih lan Pangran Mantaram | myang Dipati Surèngwèsthi ||

105. tuwin Panêmbahan Sampang | cundhuk lawan Pangran Arya Mantawis | Amral Sapilman amuwus | wontên pundi sang nata | Jêng Pangeran Arya Mantaram sumaur | wus tinutur solahira | miwiti malah mêkasi ||

106. amral trustha amiyarsa | ing wartane Jêng Pangen Mantawis |[32] ya ta sinêgahan sampun | apan sami adhahar | pra punggawa miwah amral dhahar nutug | anulya para prawira | pan kinèn anêdha sami ||

107. waradin dhatêng rarêmbat | kang sasêgah nênggih pangeran katri | amral samana wus laju | lan Panêmbahan Sampang | Adipati Surabaya datan [data ...]

--- 40 ---

[... n] kantun | ing alun-alun wus prapta | amral gagêtun ningali ||

108. ningali Sapujagad |[33] atanapi Kiyai Gunturgêni | dene gêng-agêng pinunjul | datan kinarya yuda | sira Amral munggah dhatêng sitiluhur | lajêng mring kori pamêngkang | kêpanggih dipun kancingi ||

109. katri tan purun amêgsa | ajrih marang kangjêng sri narapati | Amral Sapilman amuwus | hèh sira panêmbahan | akantuna lan Dipati Surèngkewuh | manira bali amapag | marang kangjêng sri bupati ||

110. dyan wangsul Amral Sapilman | panêmbahan kang tinanggênah wuri | lan Dipati Surèngkewuh | sami angrakit bala | panêmbahan karya baris sinasiyung | myang Adipati Jangrana | tinata wong Surèngwèsthi ||

111. Panêmbahan Cakraningrat | gêgamane apan awarni-warni | kang dadya lêlurahipun | nênggih para sêntana | sawanine sami rasukan baludru | rêta pan sami rinenda | angangge kampuh kumitir ||

112. miwah bala Surabaya | tan prabeda busananira asri | dènnya akarya sêsiyung | wiwiting pagêlaran | prapta ing Kêmlayan nênggih barisipun |

--- 41 ---

têngêran tinon asinang | abra katiyup ing angin ||

113. wadya Sampang Surabaya | barisira tinon lir gunung gêni | kawarnaa ingkang wangsul | sira Amral Sapilman | praptèng Ngasêm tundhuk lawan sang aprabu | umatur dhatêng sang nata | yèn pura pinanggih sêpi ||

114. yèn suwawi lawan karsa | sri narêndra ngadhatona tumuli | angandika sang aprabu | lah iya payo mangkat | sigra budhal saking ing Ngasêm gumuruh | kadya umbaking samodra | samya gambira ing galih ||

115. sang nata nitih dipôngga | cinarita angsalira Samawis | Raja Siyêm kang tur-atur | marang Susunan Êmas | Ki Dipati Sêmarang tan awèh langkung | dadya anjrih kang utusan | liman katur ing nêrpati ||

116. pinêlanan abrô muncar | pra punggawa angapit kanan kering | gêgaman pasisir sampun | dhingini lampahira | anêpungi wong Mandura barisipun | tinata ponang gamêlan | sunapan wus dèn isèni ||

117. lampahira sri narendra | sampun prapta ing ngalun-alun nênggih | wadya Sampang Surèngkewuh | samya nabuh gamêlan |

--- 42 ---

kang sanjata sunapan pinasang gupuh | wus muni lir gunung rêbah | gong bèri bêndhe tinitir ||

118. lajêng samya ambêbêksan | wadya Sampang miwah wong Surèngwèsthi | gamêlan umung gumuruh | awor kriciking kuda | sri narendra ing pagêlaran wus rawuh | têdhak saking ing dipôngga | para punggawa sumiwi ||

119. Panêmbahan Cakraningrat | Adipati Surabaya tan têbih | Amral Sapilman tan kantun | miwah kang para putra | sri narendra minggah dhatêng sitiluhur | lajêng mring kori pamêngkang | kang pintu maksih kinunci ||

120. kandhêg lampahe sang nata | sigra amral kunci tinigas aglis | ya ta mênga punang pintu | lajêng sri naradipa | angadhaton para garwa wus lumêbu | anuju dina Jumungah | dènnya ngadhaton sang aji ||

121. panêmbahan ing Mandura | sigra matur maring sri narapati | yèn Pangran Mantaram nungkul | lawan Pangran Panular | tuwin Pangran Natakusuma pun nungkul | tanapi wong Kartasura | akathah kang samya balik ||

122. ênêngêna sri narendra | kawuwusa

--- 43 ---

Pangeran Angabèi | ing nguni apan tinantun | marang Susunan Êmas | sagah milya ing raka sabaya lampus | sarênge kendhang kang raka | pangeran nyimpang ing margi ||

123. lan saputra garwanira | lajêng ngili marang ing desa Wêdhi | sarêng ngadhaton sang prabu | pangeran wus miyarsa | wus adandan saha garwa arsa tundhuk | mring rama sri naranata | sigra budhal tan na kari ||

124. datan kawarna ing marga | praptèng praja wus katur ing nêrpati | saksana wau sang prabu | putra wus tinimbalan | tumamèng jro ing ngabyantara abukuh | kalih samya onêngira | tuwin ingkang para ari ||

125. sami anungkêmi pada | Jêng Pangeran Ngabèi sêmu tangis | dènira pisah tri taun | mangkya lagya kapêdhak | myang sang nata kêlangkung suka ing kalbu | nahên ingkang sih-sinihan | mangkana ingkang winarni ||

126. nênggih mangsuli carita | duk sang nata budhal saking Samawis | ingkang putra kinèn kantun | anjagani Samarang | pan Kumpêni datan eca manahipun | yèn nata tan tilar putra | mila kantun nèng Samawis ||

--- 44 ---

127. lan malihira pangeran | anacahna mêngsah kang saking wuri | marmanipun kinèn kantun | putra andêl ing yuda | Jêng Pangeran Prangwadana têguh timbul | tan nana braja tumama | mila tinanggênah wuri ||

128. tinilar lan ibunira | pan ing mangke sampun miyarsa warti | yèn kang rama mênang pupuh | sampun manjing ing pura | jêng pangeran arêmbagan lan kang ibu | arsa nusul ingkang rama | wus tan na pakewuh ri ||

129. kang ibu nurut kewala | wus adandan lawan sawadyanèki | Lopèrès nulya umatur | kang jaga ing Samarang | nah ing anggèr sampun paduka ge mantuk | yèn ta dèrèng aputusan | rama dika sri bupati ||

130. yêgti matêdhani surat | mring kawula yèn dika dèn timbali | sabên-sabên arsa mantuk | Lopèrèse Samarang | angaturi pisan ping kalih ping têlu | pangeran kaku tyasira | panuju kaparêng runtik ||

131. sampun karsaning Hyang Sukma | ingkang rama lami tan na nimbali | pangeran maksa yun mantuk | Lopèrès datan suka | kajuwêtên Lopèrès sangêt turipun |

--- 45 ---

nuju pinarênging duka | dhasar prayayi bambang pring ||

132. pangeran supe sakala | subasita datan ana kaèksi | Lopèrès nulya sinuduk | jajanya kapisanan | jêng pangeran sigra budhal tan asantun | kang ibu langkung sungkawa | samarga asangu tangis ||

133. dene solahe kang putra | mendahane dukane sri bupati | pangeran pan datan ayun | mantuk mring Kartasura | dadya nglalu tyasira laju mring Kêdhu | ngancik desa Kabakalan | ajrih mring rama narpati ||

134. nênggih dhusun Kabakalan | dhusunipun ingkang rama ing nguni | kala kapugêranipun | ya ta kangjêng pangeran | mring wadana sampun madêg marisipun | wong Kêdhu suyut sêdaya | datan ana ingkang wani ||

135. tan ana nglawani yuda | jêng pangeran saya agêng kang baris | watawis wong sangang èwu | sampun katur ing nata | tuwin Amral Sapilman sarêng umatur | yèn Pangeran Prangwadana | anuduk Lopèrès mati ||

136. sang nata kalangkung duka | dyan parentah wadya sri narapati | Panêmbahan Mandurèku | myang Dipati Jangrana | kinèn bujêng mring Sunan [Suna ...]

--- 46 ---

[... n] Mas lampahipun | Dipati Sujanapura | tinuduh mring Kêdhu aglis ||

137. angipuk marang kang putra | marang dhusun ing Kabakalan nênggih | dyan budhal sawadyanipun | myang Panêmbahan Sampang | sarêng budhal lan Dipati Surèngkewuh | bala pasisir binêkta | kabangkèkan dènnya baris ||

138. kawarnaa Sunan Kendhang | anèng Nglaroh asipêng tigang latri | Patih Sumabrata matur | lamun wadya Mandura | prapta ngungsir miwah wadya Surèngkewuh | Sunan Kendhang kagegeran | wus budhal bala lumaris ||

139. mangetan dhatêng Kaduwang | para mantri miwah para dipati | kathah ingkang sami wangsul | tundhuk mring panêmbahan | katarima punggawa dènira nungkul | katur dhumatêng sang nata | langkung suka sri bupati ||

140. kunêng gantya kawuwusa | kang dinuta mring Kêdhu aglis prapti | dhusun Kabakalan wau | Pangeran Prangwadana | dèn aipuk dening Sujanapurèku | tan winarna solahira | pangeran tyasira gampil ||

141. nurut mring Sujanapura | wus binênta[34] marang Kartasurèki | sawadyanira tan kantun [kantu ...]

--- 47 ---

[... n] | watawis tigang nambang | kang gêgaman anjawi têtiyang pikul | wus prapta ing Kartasura | katur ing sri narapati ||

142. sa[35] nata merang ing nala | ingkang putra kinèn ngukum tumuli | linawe ing masjid agung | kang ibu tumut bela | mring atmaja langkung dènnya kawlas ayun | kang mulat sami karuna | ya ta kawarnaa malih ||

143. sira Panêmbahan Sampang | kang angungsir mring Sunan Kendhang nênggih | mangkya tinimbalan mantuk | marang ing Kartasura | tuwin sira Adipati Surèngkewuh | dene kang putra wus têbah | milane dipun timbili ||[36]

144. bubar mantuk panêmbahan | atanapi punggawa para mantri | lan Dipati Surèngkewuh | dene mantri punggawa | Kartasura apan ingkang sami nungkul | binakta mantuk sadaya | miwah ingkang anak rabi ||

145. wus prapta ing Kartasura | kawarnaa kangjêng sri narapati | enjing miyos sang aprabu | kang seba amêlatar | Ki Apatih Cakrajaya munggèng ngayun | lawan Panêmbahan Sampang | myang Jangrana Surèngwèsthi ||

146. Dipati Sujanapura | sampun nangkil munggèng ngarsèng narpati |

--- 48 ---

Citrasoma jajaripun | Tumênggung Wirasana | lan Tumênggung Jayaningrat jajaripun | tanapi Kartanagara | pêpak wadya ing pasisir ||

147. Pangeran Arya Mantaram | nunggil lênggah Pangran Balitar nênggih | Pangran Natakusumèku | abukuh lungguhira | para putra sadaya pêpak ing ngayun | miwah Pangeran Dipatya | Mangkunagara anangkil ||

148. myang Pangeran Purubaya | jajar inggih lan Pangeran Ngabèi | Pangran Panular tan kantun | Pangeran Upasônta | miwah sira Pangran Dipanagarèku | sri naranata ngandika | marang ing Sampang Dipati ||

149. kaya paran lakunira | anak prabu samêngko ana ngêndi | panêmbahan nêmbah matur | gusti putra paduka | inggih wontên ing Kaduwang larugipun | dene sagung kang punggawa | bupati taksih tut wuri ||

150. dhatêng ing putra panduka | nanging mantri kathah wangsul ing margi | suwita paduka prabu | ngaturakên têtêkan | namung kantun Mandurarêja kang tumut | kalawan pun Wiraguna | lan Sumabrata Apatih ||

151. kalawan Mangunagara | Arya Tiron miwah santana aji | angandika sang aprabu | hèh Patih [Pa ...]

--- 49 ---

[... tih] Cakrajaya | sakahe punggawa kang samya nungkul |[37] iku padha lungsurana | nanging Si Mangkuyudèki ||

152. sisiha Si Surataka | pan Si Suranata dadiyèng wuri | myang Si Natakusumèku | têtêpa lungguhira | lan Sindurja maksiha dadi tumênggung | lan yayi Arya Mantaram | lan yayi Panular sigih ||

153. maksiha kaya ing kuna | duk jênênge kangkang[38] prabu ing syargi | dene Si Citrasomèku | ingsun karya wadana | gêdhong kiwa kang têngên Wiracanèku | miwah ta ki adipatya | ingsun paringi lêligih ||[39]

154. limang èwu alinggiha | tuwin Ki Purbaya sun paringi |[40] gawene wong têlung èwu | Si Dipati Balitar | têlung èwu dadia lêlungguhipun | Ki Ngabèi Loring Pasar | ingsun paringi lêlinggih ||

155. cacah desa kalih nambang | anak ingsun Ki Dipanagarèki | ingsun paringi wong sèwu | dene Ki Upasônta | pan sanambang kang dadya lêlungguhipun | ki patih matur sandika | ngandika sri narapati ||

156. kacatur ing Kartasura | sampun têntrêm manahe wadya alit | atanapi sang sinuhun |

--- 50 ---

agêlar palamarta | ambêg santa budya para amarsadu | tan pêgat adana darma | eca manahe wong tani ||

157. ya ta wau Tuwan Amral | wus tinundhung mantuh[41] sakèh Kumpêni | komisaris ingkang kantun | Kunpêni kang tinilar | kalih atus kang ajaga sang aprabu | kapitanira satunggal | sira Dipati Samawis ||

158. tinundhung mantuk Samarang | kinèn jagi Kumpêni anèng margi | nêngêna kang samya mantuk | kocapa Sunan Kendhang | wus utusan sang nata amundhut bantu | marang nagri Pasuruan | tan alami sampun prapti ||

159. utusane Surapatya | pêpatihe nênggih ingkang tinuding | Ngabèi Lor Bèi Kidul | sira Susunan Kendhang | sampun budhal saking Kaduwan sang prabu | kapêthuk anèng Dêrmalang | lan dutane Surapati ||

160. wus panggih lawan sa[42] nata | Ngabèi Lor Kidul samya apamit | arsa lumaksanèng pupuh | bêdhahing Kartasura | wus linilan sigra lajêng lampahipun | datan kawarna ing marga | desa Kamanggaran prapti [pra ...]

--- 51 ---

[... pti] ||

161. anadene Sunan Kendhang | lajêng marang nagari Pranaragi | Ngabèi Lor Bèi Kidul | kang baris Kamanggaran | angrêrayah wong desa samya lumayu | angungsi marang jro kitha | katur marang ki dipati ||

162. ing Sampang lan Surabaya | lamun bala Pasuruan dhatêngi | Panêmbahan Mandurèku | nimbali para putra | atanapi para kadang Surèngkewuh | kinèn sami pradandanan | sakapraboning ngajurit ||

163. gambira kang para putra | atanapi punggawa ing pasisir | sadaya pan kinèn mantuk | marang ing ngadilaga | kacarita dèrèng wonten ingkang campuh | maksih anèng Kartasura | sagung bopati pasisir ||

164. Ki Arya Jayapuspita | miwah Radèn Suradiningrat nênggih | myang Radèn Surèngranèku | katri dadya manggala | sigra budhal wadya Surabaya gargut | tanapi bala Mandura | datan kawarna ing margi ||

165. prapta ing warung Wêloda | wong Mandura pasisir samya baris | cucuking mêngsah wus rawuh | nanging datan linawan | apan pinrih dêladag ing manahipun | wus samya ajêng-ajêngan |

--- 52 ---

nêngêna ingkang abaris ||

166. kawarnaa Sunan Kendhang | sapraptane nagari Pranaragi | agung cangkrama sang prabu | ing wana myang ing toya | para sêlir nênggih kawan dasa wolu | binakta kendhang sang nata | manggung kêtanggung kang rayi ||

167. miwah ingkang pêpingitan | pan akathah tut wingking sri bupati | samarga tansah gung lulut | tan môntra lamun kendhang | wong katèmpêr ya ta wau sang aprabu | wus amundhut garogolan | mring Dipati Pranaragi ||

168. sira Radèn Martawôngsa | wus asaos kidang mênjangan kancil | pirang-pirang kathahipun | manjangan ingkang kêna | ing bêthekan sampun miyos sang aprabu | garwa binêkta sadaya | tanapi kang para sêlir ||

169. sakathahe wadyabala | jêjêl pipit nèng jawi bêthèk sami | saksana wau sang prabu | dènira mênthang langkap | punang sangsam ingarah manah tumanduk | sangsam kêna kapisanan | Radèn Martawôngsa aglis ||

170. malêbu jro babêthekan | punang sangsam kang kêna ing jêmparing | winêdalakên agupuh | pagsane Ki Dipatya | Pranaraga sinambêlèha [sinambê ...]

--- 53 ---

[... lèha] ing kaum | sangsam kang kenging sanjata | katingal marang sang aji ||

171. lamun Radèn Martawôngsa | manjing grogol langkung duka sang aji | nulya kinèn nyêkêl gupuh | Dipati Pranaraga | dèn kabari sigra aniba tan emut | rinampa kang para putra | ya ta kasaput ing wêngi ||

172. sagunging para sêntana | Pranaraga datan sagêt ningali | langkung sakit manahipun | dene kêdhik kang dosa | sigra dandan karsanira soroh amuk | wus rêmbug para sêntana | sawênèh ana kang angling ||

173. saprandene[43] Kartasura | pan wus ana ingkang jumênêng aji | tur ambêg manah rahayu | ngapura wong dêdosa | angasihi ing dasih kang sêtya tuhu | tur sabar lila ing donya | wêlas marang pêkir miskin ||

174. iki ratu jajah lanat | payo sanak padha ingamuk wani | sigra sami kesah gupuh | akambu marang wana | bala Pranaraga sigra soroh amuk | Ki Apatih Sumabrata | sampun uninga ing wadi ||

175. yèn santana Pranaraga | arsa ngamuk sigra matur sang aji | kapitèng tyas sang aprabu | langkung guguping [gugu ...]

--- 54 ---

[... ping] nala | nulya budhal angili dathêng Madiun | wadya alit kagegeran | pating kathèthèr kèh kari ||

176. kang kacandhak pinatenan | wadya kasunanan kathah ngêmasi | wong Pranaraga agargut | wus agêng barisira | Sunan Kendhang sam prapta ing Madiun |[44] pan sami ajêng-ajêngan | lawan bala Pranaragi ||

177. wana gêgolong dènnya prang | long-linongan wadyalit kathah mati | kunêng gantya kang winuwus | para putra Mandura | atanapi para kadang Surèngkewuh | lawan pasisir sadaya | sampun campuh ing ngajurit ||

178. lawan bala Pasuruan | Ngabèi Lor langkung sura ing jurit | miwah Ki Ngabèi Kidul | langkung dènnya sudira | anèng desa Ngaluyu dènira campuh | kalangkung ramening yuda | kang wadya kathah ngêmasi ||

179. nênggih kêkathahên lawan | Ngabèi Lor nênggih lumayu aglis | wong Surabaya andulu | palayune mangetan | anjog Pamêdhangan maksih dèn bêbujung | arsa dhatêng Pranaraga | Ngabèi Lor myarsa warti ||

180. yèn Sunan Kendhang wus budhal | mring

--- 55 ---

Madiun Ngabèi Kidul nuli | angalor sawadyanipun | anjog ing Jagaraga | bala Sampang maksih sami ambêbujung | Ngabèi Lor lajêng ngetan | ing Madiun kang dèn jogi ||

181. wadya Sampang Surabaya | maksih bujung kandhêk anèng Gulathik | Ngabèi Lor sampun têmu | lawan Susunan Kendhang | dyan binakta lajêng mangetan sang prabu | wadya ing pakubuwanan | ing Madiyun kang dèn jogi ||

182. barise wong Pranaraga | sampun ngumpul lan baris Surèngwèsthi | Sunan Kendhang sigra laju | rêrêp ning Pranaraga | bala kilèn mundur mring Kartasura wus | kari wong môncanagara | kang maksih kinèn abaris ||

183. angajêngakên ing Daha | ênêngêna kang baris ing Kadhiri | Jendral Batawi winuwus | nênggih ngaturi sêrat | mring sang nata kang nuwala sampun katur | sigra wau tinupiksa | dening panukmaning tulis ||

184. yèn suwawi Susunan Mas | lawan karsa nata sami dèn ungsir | saparane tinut pungkur | lawan Ki Surapatya | pan linêbur têkèng anak putunipun | wadya pasisir punika | lah dawêg sami kinêrig ||

--- 56 ---

185. anggitika Pasêdhahan | pan kawula inggih saos Kumpêni | apan dhomas cacahipun | ingkang nindhihi yuda | abdi dalêm pun komasaris pukulun | kapanujon sri narendra | wus rêmbag para dipati ||

186. ya ta wau sri narendra | animbali Dipati Surèngwèsthi | Panêmbahan Mandurèku | tumamèng kênyapura | munggèng ngarsa kang tansah tinantun-tantun | tanapi Kartanagara | sakawan rêkyana patih ||

187. Dipati Sujanapura | munggèng ngarsa lan Ki Wiracanèki | angandika sang aprabu | yayi mas ing Mandura | amangkata ing Pasêdhahan anglurug | mêtua êlor kewala | anjoga ing Surawèsthi ||

188. anak ingsun Si Purbaya | angluruga mêtua Pranaragi | kang ngiringêna nak ingsun | wong pasisir kang kiwa | sira kulup Purbaya dadi têtunggul | yudane wong Kartasura | sira gawaa sapalih ||

189. kang putra matur sandika | tan lênggana ing karsa panduka ji | Panêmbahan Mandurèku | sampuna prajanjeyan | lan Pangeran Purbaya sêmayanipun | datan tulung-tinulungan | pangeran wus pamit mijil ||

--- 57 ---

190. miwah sagunging prawira | wus tinundhung sadaya samya mulih | ing latri datan winuwus | enjang anulya dandan | Jêng Pangeran Purbaya budhal karuhun | sinêngkalan sirna guna | angrasani wani jurit ||[45]

191. ingiring kang wadyabala | lampahira tan kawarna ing margi | arsa anjog ing Madiun | mangetan mring Caruban | Panêmbahan Mandura budhal gumuruh | lan wadyèng pasisir kanan | myang Dipati Surèngwèsthi ||

192. ing marga datan winarna | sampun prapta nagari Surawèsthi | komasaris sampun kumpul | lan Panêmbahan Sampang | sigra budhal dhatêng Pasuruan gupuh | gumêrèh wadya Mandura | tan sêdya mundur ing jurit ||

3. Durma

1. dyan warnanên Dipati Wiranagara | sampun miyarsa warti | yèn wong Surabaya | lawan tiyang Mandura | tanapi bala Kumpêni | saking lèr prapta | langkung dènira runtik ||

2. Surapati sigra anêmbang têngara | para mantri glis prapti | miwah para putra | lawan para sêntana | wong Bali pêpak nèng ngarsi | sampun siyaga | sakapraboning [saka ...]

--- 58 ---

[... praboning] ajurit ||

3. wadyabala Pasuruan kadi yêksa | solahira ngajrihi | watawis salêksa | sami wong warêg dana | sigra budhal sang dipati | saha turôngga | ginarêbêg ing dasih ||

4. pan agargut tandange wong Pasuruan | datan kawarnèng margi | ing Bangil wus prapta | sigra anata bala | kawarnaa komasaris | lan panêmbahan | Mandura praptèng Bangil ||

5. miwah sira Adipati Surabaya | komasaris ningali | lamun Surapatya | barisira malatar | kalangkung trustha ing galih | sampun tinata | sakèh bala Kumpêni ||

6. Komasaris Kênol ingkang dadya dhadha | panêmbahan nèng kering | minôngka pangawat | Dipati Surabaya | pangawat kanan nindhihi | para punggawa | Pasisir wus pinilih ||

7. sarêng nêmpuh wadya Sampang Surabaya | miwah bala Kumpêni | sarêng ananjata | bala ing Pasuruan | tumanggah tan sêdya gingsir | campuh ing yuda | tan ana ngucap ajrih ||

8. ramening prang pêtêng madyaning paprangan | dening kukusing bêdhil | bala Pasuruan | pêngamuke manêngah | wadya Kumpêni bêdhili | wong Pasuruan [Pasurua ...]

--- 59 ---

[... n] | akèh longe kang mati ||

9. Adipati Wiranagara tumingal | yèn wadya kathah kanin | kang mati gêlasah | langkung dènnya bramantya | sigra umangsah tumuli | kang para putra | lir banthèng tawan kanin ||

10. Radèn Surapati arsa ngawakana | yuda lawan Kumpêni | wong Bali sumahab | myang wadya Pasuruan | tan ana kang ngucap ajrih | lir singa lodra | tandange mobat-mabit ||

11. sarêng tanduk Pumpêni[46] sigra nanjata | maryêm lan gutuk api | myang bêdhil sunapan | bala ing Pasuruan | pêngkuh ingurugan mimis | pating jalêmpah | wangke sungsun atindhih ||

12. Adipati Wiranagara tan kewran | binendrong dening bêdhil | sangsaya sudira | pangamuke manêngah | wadya Bali tan atêbih | la[47] gustinira | angamuk golong pipit ||

13. Adipati Wiranagara lir yaksa | kang tinarajang gusis | anumbak anigas | Kumpêni kathah pêjah | Panêmbahan Mandurèki | têtulung sigra | lawan bala pasisir ||

14. sigra nêmpuh wong dulangmangab sumahab | wong Bali datan gingsir | ramene kang yuda | gênti tumbak-tinumbak | sawênèh agênti kêris [kê ...]

--- 60 ---

[... ris] | bênggang ginêbang | rukêt banting-binanting ||

15. ramening prang tambuh mungsuh lawan rowang | wong Sampang lan wong Bali | kalihe sudira | sami wong warêg dana | datan ana ngucap ajrih | ulêng-ulêngan | gênti lêmbing-linêmbing ||

16. lir ampuhan syaraning wadya kabranan | awor watang agathik | ana sambat biyang | kaki nini sinambat | braja putung ting carêngkling | kukus sundawa | pêtêng lir têngah wêngi ||

17. syaraning kang sênjata lir gunung rêbah | pratala gonjang-ganjing | langit kêlap-kêlap | wadyabala Mandura | wong dulangmangab kèh kanin | gêmpang suh sirna | dèn amuk mring wong Bali ||

18. kawarnaa Dipati Wiranagara | pisah kalawan dasih | barising Walônda | wau kang tinêrajang | Surapati dèn bêdhili | pan ora pasah | sangsaya ngamuk ngungkih ||

19. kinarubut Dipati Wiranagara | ginitikan ing bêdhil | putung watangira | sigra narik curiga | kalangkung sura ing jurit | sang adipatya | angamuk karo kêris ||

20. pinêdhangan Dipati Wiranagara | mapan tan ora busik | sangsaya manêngah | pan anuduk anigas | tumpês kang bala Kumpêni | pating sulayah |

--- 61 ---

kadi babadan pacing ||

21. cinarita wontên kapitan satunggal | Pabèbèr kang wêwangi | Kumpêni prawira | ing sabrang tanpa sama | tate ambêdhah nagari | Pabèbèr mulat | Kumpêni akèh mati ||

22. Kaptin Bèbèr sigra mangsah ing ayuda | panggih lan Surapati | kapitan têtanya | sapa ranmu prawira | nauri sang adipati | hèh kapir ingwang | ya ingsun Surapati ||

23. kang jumênêng Dipati Wiranagara | prajurit sura sêkti | kang ngrusak Jakarta | mara sira bêdhila | Pabèbèr narajang aglis | sang adipati | sigra wau binêdhil ||

24. wanti-wanti sinanjata datan pasah | malah têlas kang mimis | Radèn Surapatya | sigra malês anumbak | kapitan pan ora busik | putung kang watang | nulya tan narik kêris ||

25. Ki Pabèbèr sigra dènnya narik pêdhang | pinêdhang wanti-wanti | Radèn Surapatya | anging ta ora pasah | saksana angunus kêris | anuduk sigra | kapitan datan busik ||

26. pêdhangira kapitan sampun binuwang | dene dadi gulali | sira sang dipatya | curiganira sapta | sawiji

--- 62 ---

tan ana kari | kang bôndayuda | dadya banting-binanting ||

27. Surapati sigra cinakot kang jôngga | ilêrira umili | nètèsi sarira | sigra sang adipatya | emut yèn patrême maksih | wontên ing êsak | sigra wau dèn ambil ||

28. dyan tinari Kapabèbèr ginoco kêna |[48] jaja bêngkah ngêmasi | ya ta kapisanan | komasaris tumingal | lamun Pabèbèr ngêmasi | miris ing driya | ya ta kasaput wêngi ||

29. rowang mungsuh apan ta kathah kang pêjah | wong dulangmangap ênting | sira panêmbahan | sampun mundur lon-lonan | ya ta wadyèng Surèngwèsthi | kang maksih aprang | rame rok silih-ungkih ||

30. winastanan dènnya aprang gêgorohan | dhatêng ing komasaris | ginariting nala | dening bala Mandura | akathah ingkang ngêmasi | tuwin Walônda | akêdhik ingkang kari ||

31. nanging balanira Dipati Jangrana | akêdhik ingkang mati | warnanên dipatya | sira Wiranagara | sampun amundhut turanggi | arsa mundura | dene

--- 63 ---

wayah wus wêngi ||

32. pun pakeling wastane ingkang turôngga | sigra dipun titihi | Kumpêni nyanjata | Tintak ingkang kinarya | mimise sajêruk lêgi | pan mimis êmas | ya ta sang adipati ||

33. duk samana kêna ing mimis kancana | walikatira kering | jola sang dipatya | tan pasah kulitnira | ing jêro karaos sakit | Sang Adipatya | Wiranagara runtik ||

34. pun pakeling sigra ingingêr mring ngarsa | arsa mangamuk malih | kang para santana | sami angrangkul pada | ana kang nyandhak kêndhali | samya karuna | ature mêlas-asih ||

35. para mantri prasamya matur sadaya | sarwi atawan tangis | gusti sang dipatya | sampun amanggut yuda | ing mangke sampun awêngi | ing benjang-enjang | dawêg umagut malih ||

36. sang dipati wêlas marang para putra | sigra mundur tumuli | dèn iring ing bala | ya ta kang kawuwusa | sira tuwan komasaris | lan panêmbahan | langkung anglês ing galih|| [ga ...]

--- 64 ---

[... lih||] 37. sampun mundur barise tiyang Mandura | tuwin bala Kumpêni | Panêmbahan Sampang | pan sampun uputusan |[49] dhatêng nagri Pranaragi | Pangran Purbaya | wus ingaturan mulih ||

38. panêmbahan lawan ngaturi uninga | lamun kasoran jurit | bala Sampang rusak | Kumpêni kathah pêjah | miwah pangran dèn aturi | mantuk mring praja | manawi tiwas jurit ||

39. kawarnaa Kanjêng Pangeran Purbaya | sampun praptèng Gulathik | Jêng Susunan Kendhang | abaris anèng Daha | Katawêngan ing Kadhiri | kinèn mapaga | ing yudane kang rayi ||

40. sigra budhal Ki Tumênggung Katawêngan | praptèng desa Gulathik | wus ayun-ayunan | lawan Pangran Purbaya | punggawa ing Kartawani | langkung prayitna | dènnya rumêksèng gusti ||

41. barisira pan lagya ayun-ayunan | kasaru duta prapti | saking Kartasura | utusane kang rama | timbalane sri bupati | Ki Sumabrata | kinèn ngipuk tumuli ||

42. Jêng

--- 65 ---

Pangeran Purbaya sigra utusan | marang nagri Kadhiri | saha mawi sêrat | punang duta umêsat | prapta nagari Kadhiri | Ki Sumabrata | apan sampun apanggih ||

43. punang sêrat apan sampun tinampanan | tinupiksa tumuli | ungêling nawala | hèh uwa Sumabrata | dika ngandikan sang aji | kinèn matuka |[50] mring Kartasura nagri ||

44. kangjêng rama arsa malês sih andika | milane dadya aji | pan sangking andika | duk anèng pabêthèkan | andika matur kakang ji | nulya jêng rama | anêkung ing Hyang Widi ||

45. mangke sampun tinêkan dening Hyang Suksma | tulus jumênêng aji | anèng Kartasura | Ki Patih Sumabrata | miyarsa ungêling tulis | mijil kang waspa | katiban sih narpati ||

46. sigra dandan lan saanak-rabinira | sigra minggat ing wêngi | tan kawarnèng marga | wus prapta pabarisan | lan pangeran wus apanggih | Ki Sumabrata | kinan[51] lajêng tumuli ||

47. mantuk marang ing nagari Kartasura |

--- 66 ---

sampun binaktan mantri | pan kinèn rumaksa | dhatêng Ki Sumabrata | prapta ing Kartasurèki | katur ing nata | ngandikan marang ngarsi ||

48. Ki Apatih Cakrajaya sarêngira | sapraptane ing ngarsi | sang nata ngandika | hèh Patih Cakrajaya | ing mêngko parentah mami | Si Sumabrata | maksiha kang bupati ||

49. atêtêpa wong sèwu lêlinggihira | ki patih awotsari | tan lêngganèng karsa | sigra Ki Sumabrata | binêkta mêdal tumuli | Ki Sumabrata | maksih dadya bupati ||

50. kawarnaa Pangran Dipati Purbaya | campuh dènira jurit | lan bala ing Daha | Tumênggung Katawêngan | ingkang dadya senapati | ramening yuda | anèng desa Gulathik ||

51. sakathahe punggawa ing Kartasura | myang bupati pasisir | kalangkung sudira | para prajurit Daha | wong Kartasura angungkih | gêmpang suh sirna | wong Kadhiri kèh mati ||

52. Ki Tumênggung Katawêngan wus lumajar | prapta nagri Kadhiri | matur ing sang nata | lamun tiwas ing yuda | balanira kèh ngêmasi | Susunan Kendhang | langkung gugup ing galih ||

53. sri narendra

--- 67 ---

wus lumayu ngidul ngetan | sawadyane kang ngiring | Pangeran Purbaya | prapta kilèn bangawan | arsa ngancik ing Kadhiri | sabalanira | kasaru ingkang prapti ||

54. sangking Sampang wus tundhuk lawan pangeran | duta umatur aris | kawula dinuta | dhatêng rama panduka | Panêmbahan Mandurèki | atur uninga | mangke kasoran jurit ||

55. wadya dulangmangap pan kasor sadaya | tuwin bala Kumpêni | pan tumpês sadaya | datan môngka[52] puliha | ingamuk mring Surapati | langkung prawira | tan mundur dèn bêdhili ||

56. jêng paduka katuran mantuk mring praja | bilih tiwas ing jurit | sigra Jêng Pangeran | Purubaya wus budhal | sawadyanira umiring | wus praptèng praja | panggih lawan sang aji ||

57. ênêngêna sira Sang Pangran Purbaya | kang anèng ing nagari | gênti winursita | sira sang adipatya | ing Pasuruan nagari | lami ayuda | wus kawan dasa ratri ||

58. saundure kêna ing mimis kancana | apan ta lajêng sakit | sakite kunduran | watawis pitung dina | para putra dèn timbali | tuwin sêntana | samya pêpak nèng ngarsi ||

59. Sang Dipati Wiranagara

--- 68 ---

mamêkas | sakèh nak putu mami | mêngko wruhanira | pasthi karsaning Suksma | yèn wus puput jênêng mami | karsaning Suksma | nanging dèn bisa kari ||

60. nanging iya sangkèhe anak manira | padha sun upatani | ayya manggih arja | lamun sira bêcika | kalawan tiyang Kumpêni | saturun ingwang | lamun ingsun ngêmasi ||

61. aja manggya basuki lawan wêkas ingwang |[53] yèn ingsun wus ngêmêsi |[54] kunarpa manira | pêndhêmên dèn warata | ayya sira wèhi kijing | miwah maesan | dêdimène si kapir ||

62. nora wêruh marang ing kunarpaningwang | riwusnya amamêling | Surapati lena | sagung kang para putra | miwah ingkang para rabi | samya karuna | sêsambate mlasasih ||

63. layonira Dipati Wiranagara | sampun pinêndhêm aglis | rinata kewala | datan mawi maesan | wawêlinge mangastuti | para sêntana | sami lara anangis ||

64. sapêjahe Dipati Wiranagara | sira Ki Mas Suraim | nênggih kang gumantya | putra sêpah pribadya | sampun jumênêng Dipati | Wiranagara | anadene kang rayi ||

65. akêkasih sira Radèn Surapatya [Su ...]

--- 69 ---

[... rapatya] | namane kang wuragil | ran Suradilaga | sami gagah prakosa | nanging sira sang dipati | rusuh ambêgnya | anjamah para bibi ||

66. marmanipun tan sêkti kadya kang rama | warnanên sang dipati | ingkang kawarnaa | nagri ing Kartasura | wus mantuk kadi ing wingi | gêmah raharja | eca manah wong cilik ||

67. sri narendra langkung adil palamarta | dana lir banyu mili | ngapurèng dêdosa | asih mring wadyabala | miwah dhatêng pêkir mêskin | sri naranata | tan pêgad apêparing ||

68. milanipun wadyabala Kartasura | agêng alit samyasih | jrih bêkti ing nata | ya ta agênti warsa | pêparentah sri bupati | para satriya | miwah bala pasisir ||

69. kinèn samya nglurug marang Pasuruan | komasaris wus prapti | angirit Walônda | sagung para punggawa | Pasisir wus pêpak sami | nèng Kartasura | sami dandanan jurit ||

70. wadya Kêdhu Bagêlèn ingkang minôngka | rarêmbating Kumpêni | wadya ing Jêpara | ingkang anôngga pangan | wadya Sampang Surawèsthi | wadya papêrang | Pangeran Purbayèki ||

71. kang minôngka senapati ing ayuda | ngirid bala pasisir | myang wong Kartasura | sapalih ingkang milya | sigra umangkat [umang ...]

--- 70 ---

[... kat] tumuli | mêdal têngahan | lampahe dadya siji ||

72. sampun lajêng sira Pangeran Purbaya | datan kawarnèng margi | prapta Kartasura | Panêmbahan Mandura | lan Dipati Surèngwèsthi | ing Wirasaba | anênggih kang dèn jogi ||

73. kawarnaa sira Kangjêng Sunan Kendhang | sampun miyarsa warti | yèn wong Surabaya | prapta ing Wirasaba | lawan Pangran Purbayèki | nèng Kartasana | tuwin bala Kumpêni ||

74. Sunan Kendhang lampahira kagegeran | sigra budhal tumuli | ngili ngidul ngetan | wadyane kuthetheran | ing dhungkul ingkang dèn jogi | wong Kartasura | sampun nabrang bênawi ||

75. myang Kumpêni datan pisah lampahira | Daha kêpanggih sêpi | Pangeran Purbaya | lajêng mring Wirasaba | panêmbahan wus apanggih | têmpur barisnya | miwah wong Surawèsthi ||

76. pan sadalu sipêng anèng Wirasaba | datan kawarnèng latri | enjing nulya budhal | ingkang dadya pangarsa | bala Sampang Surawèsthi | Pangran Purbaya | ingkang lumampah wuri ||

77. tan kawarna marga prapta ngardi dharat | masanggrahan tumuli | alami nèng ngrika | Dipati Janapura | gêrah sangêt nulya pamit |

--- 71 ---

mantuk mring praja | praptèng Jêpara lalis ||

78. kawarnaa para putra Pasuruan | Rahadèn Surapati | lan Suradilaga | seba mring Sunan Êmas | marang ing Dhungkul sira glis | ambêkta bala | sanêmbang winitawis ||

79. praptèng Dhungkul tundhuk klawan Sunan Kendhang | Rahadèn Surapati | lan Suradilaga | matur saha wotsêkar | patikbra anuwun idi | arsa mangguta | mêngsah kang lagya prapti ||

80. sadayane kandhêga ing lampahira | sang nata ngandika ris | iya bênêr sira | age nuli budhala | kang putra sigra tinuding | kalih kinarya | senapati ing jurit ||

81. Pangran Mangkunagara lan Pakuningrat | miwah kang para mantri | sangking Kartasura | sami kêbut sadaya | sawiji tan ana kari | sigra umangkat | ingantang dèn margani ||

82. mêsun ngalèr ing gargut lampahing bala | gênti ingkang winarni | Pangeran Purbaya | wus budhal saking dharat | lan wong Sampang Surawèsthi | sarêng umangkat | tuwin bala Kumpêni ||

83. lagya wau dènira lumampah |[55]

wong Pasuruan prapti | tandange lir yaksa | narajang saking wuntat | wong Kartasura tan gingsir | para nayaka |

--- 72 ---

sami matur ing gusti ||

84. lamun mêngsah adhatêngi saking wuntat | Pangeran Adipati | Purbaya ngandika | saking luhuring kuda | pagutên sarwi lumaris | mungsuh kang prapta | nanging dèn ngati-ati ||

85. ayya kongsi owah iya tatanira | aja pêdhot lumaris | sagung pra nayaka | anulya mundur sigra | kang wuri sampun ajurit | wong Pasuruan | akèh longe kang mati ||

86. Pangran Purubaya eca alêlampah | Rahadèn Surapati | lan Suradilaga | anulya mundur sigra | angrasa tan angundhili | dènira yuda | wadyanira kèh mati ||

87. lajêng wangsul dhatêng nagri Pasêdhahan | kawarnaa sang aji | sira Sunan Kendhang | têdhak mring Pasuruan | anunggal lawan Dipati | Wiranagara | arsa ngawaki jurit ||

88. Sunan Kendhang sampun prapta Pasêdhahan | watawis tigang ratri | Pangeran Purbaya | anulya wau prapta | miwah kang bala Kumpêni | wadya Mandura | saking kidul dhatêngi ||

89. anut marganira Radèn Surapatya | wadya Bali tan uning | lamun tinututan | mring Kumpêni wong Sampang | dene anglangkungi biting | wong Pasuruan | samya kagyat tan sipi ||

90. lamun

--- 73 ---

tiyang Sampang Surabaya prapta | tuwin bala Kumpêni | samya kagegeran | sigra-sigra adandan | tuwin sira adipati | Wiranagara | arsa mapag ing jurit ||

91. sang dipati wus budhal sabalanira | prapta ing Sidagiri | Kumpêni tumingal | lamun mungsuhe prapta | sigra tinata kang baris | bala Mandura | lawan ing Surawèsthi ||

92. kang minôngka pangawat kering lan kanan | dene bala Kumpêni | ingkang dadya dhadha | mariyême tinata | nulya Radèn Surapati | mangsah ing rana | angamuk golong pipis ||

93. miwah sira Dipati Wiranagara | anêrêgakên dasih | myang Suradilaga | bala Kumpêni sigra | apan sami ambêdhili | mariyêm gurnat | gurnada sarêng muni ||

94. dadya bala Pasuruan kathah pêjah | binendrong dening bêdhil | ya ta ting jalêmpah | Panêmbahan Mandura | anungkêbi saking kering | wong Surabaya | saking kanan nungkêbi ||

95. dadya bala Pasuruan wus lumajar | pan kêkathahên tandhing | sagung para putra | lumayu dhatêng Malang | angumpul dadi sawiji | Susunan Kendhang | tan pisah lan dipati ||

96. wong têtiga ngrasa wani bêdhahira [bê ...]

--- 74 ---

[... dhahira] | Pasuruan nagari | bala Kartasura | sampun manjing jro kitha | lawan tuwan komasaris | amasanggrahan | lawan sagung bupati ||

97. cinarita alami nèng Pasêdhahan | wadya lit kathah prapti | komasaris sigra | kinèn angulatana | ing layone Surapati | para sêntana | nanging datan pinanggih ||

98. kaku tyase komasaris nulya undhang | marang sagung wong bumi | sapanuduhêna | kubure Surapatya | sun ganjar reyal sabiting | wong Pasuruan | dadya lali ing gusti ||

99. ponang reyal apan sampun tinampanan | marang têtiyang bumi | tinuduhkên sigra | wau ing prênahira | kubure Ki Untung nênggih | apan rinata | ya ta datan katawis ||

100. dyan dhinudhuk layone Ki Surapatya | apan sampun kapanggih | gandanya angambar | kadya sêkar sataman | pan maksih wutuh kang jisim | kadya duk gêsang | gawok sakèh Kumpêni ||

101. wus binêkta wau dhatêng pasanggrahan | lininggihakên nuli | kursi ingurmatan | mariyêm kadi gêlap | gumrudug anggêgêtêri | sagung kapitan | nut nang myang komasaris ||

102. nyandhak tangan [tang ...]

--- 75 ---

[... an] ing layon atêtabean | sadaya sami angling | hèh Sang Surapatya | tuhu prajurit mulya | pan sira lanang pribadi | pinasthi sira | dadi satru Kumpêni ||

103. dyan ingobong layoning sang adipatya | gêni nora nêdhasi | jisim maksih wêtah | komasaris bramantya | kang layon cinandhak aglis | nulya siniram | sagung ingarak api ||

104. sasampune siniram nulya ingobar | langkung agêng kang gêni | jisime dipatya | gêsêng dening dahana | wus dadi awu dèn ambil | sagung Walônda | ngambil awuning jisim ||

105. komasaris kalangkung trustha tyasira | myang sagunging Kumpêni | nulya kèn akarya | loji gêmbong wus dadya | sigra jinagan Walandi | mariyêmira | pinasang baluwarti ||

106. komasaris sigra anumpak baita | mantuk dhatêng Samawis | Pangeran Purbaya | kondur miyos ing dharat | bala Kumpêni sapalih | tumut pangeran | sapalih nèng jaladri ||

107. pra punggawa saparo ingkang binêntang | saparo maksih baris | anèng Pasêdhahan | Panêmbahan Mandura | wus budhal bala angiring [angi ...]

--- 76 ---

[... ring] | mantuk mring praja | datan kawarnèng margi ||

108. panêmbahan lampahe wus prapta Kamal | padesan Mandurèki | apan lajêng gêrah | pangeran lajêng seda | para putra anungkêmi | layoning rama | pan sampun dèn bêrsihi ||

109. wusnya sukci binêkta mantuk mring Sampang | ya ta ingkang winarni | Pangeran Purbaya | wus praptèng Kartasura | lajêng tumamèng jro puri | kalangkung trustha | galihira narpati ||

110. ingkang rayi wau kinèn gumantia | Pangran Balitar nênggih | kacatur wus budhal | angluruk dhatêng Malang | sawadyanira umiring | saha turôngga | gêgaman tinon asri ||

111. mantri gandhèk Ngabèi Wirasantika | wau kinèn umiring | mring Pangran Balitar | datan kawarnèng marga | nagri Pasêdhahan prapti | wus panggih lawan | sagung para bupati ||

112. Jêng Pangeran Balitar sigra umangsah | dhatêng Malang nagari | myang sagung punggawa | ya ta kang kawarnaa | Wiranagara Dipati | saarinira | sampun miyarsa warti ||

113. lamun mêngsahira ing mangke wus prapta | sigra dandan tumuli | lan pêpatihira | Ngabèi Lor siyaga | Ngabèi Kidul tan kari | sigra umangkat | ananggulangi jurit ||

--- 77 ---

114. sigra campuh lawan bala Kartasura | kapanggih padha wani | bala Pasuruan | tangkêbe prit-anêba | dènnya ngamuk golong pipis | wong Kartasura | panggah datan gumingsir ||

115. ramening prang kang mati sungsun atumpang | rame rog silih-ungkih | bala Pasuruan | binendrong ing sênjata | akathah ingkang ngêmasi | wênèh kabranan | lir udan sinêmèni ||

116. myang Ngabèi Kidul prasamya bramantya | umangsah marang ngarsi | lan Bun Jaladria | Êbun Jalapinatya | Bun Jalaloka tan kari | ngamuk manêngah | Dêmang Gêmpung tan têbih ||

117. Arya Jayaningrat mangsah ngadilaga | lawan Rôngga Jaladri | Lêbu Gadrug sira | Lêmbu Giyêng nèng ngarsa | miwah Lêmbu Wanasrênggi | myang arinira | Sang Lêmbu Pothapathi ||

118. mantri kalih nêlas tandange lir yaksa | kang tinarajang gusis | anumbak anigas | rusak wong Kartasura | akathah longe kang mati | kang maksih gêsang | sami arêbut urip || [uri ...]

--- 78 ---

[... p ||]

119. Jêng Pangeran Balitar asru ngandika | hèh sagung para mantri | samya ngawakana | yya ngandêlakên bala | kang ingatak atur bêkti | sarêng tumandang | tan ana ngucap ajrih ||

120. para mantri Kartasura tandangira | lir buta môngsa daging | wong ing Pasuruan | saya karoban lawan | Ngabèi Lor wus ngêmasi | Warasantika |[56] wau ingkang mêjahi ||

121. Angabèi Kidul apan wus palastra | Bun Jaladria mati | Bun Jalapinatya | murdanira tinigas | Bun Jalaloka ngêmasi | kathah kang pêjah | murda sami kacangking ||

122. Lêmbu Wana Dêmang Kalasrênggi pêjah | Lêmbu Gadrug ngêmasi | Lêmbu Giyêng pêjah | punggawa Kartasura | yèn tinon kadi rasêksi | môngka syanira | jajaknya kuthah gêtih ||

123. sirna larut wadyabala Pasuruan | sapêjahe ki patih | tanbuh dèn adua | prajurite wus sirna | nira Radèn Surapati | arsa ngamuka | sang dipati ngalangi ||

124. para putra [pu ...]

--- 79 ---

[... tra] Pasuruan wus lumajar | angungsi ing wanadri | miwah Susunan Mas | galihe kagegeran | sigra minggah marang wukir | sawadyanira | ing Dhungkul kang dèn ungsi ||

125. praptèng Dhungkul kang wadya kenging wawêlak | akathah kang ngêmasi | ya ta Sunan Kendhang | têdhak dhatêng Balitar | sakèhe mantri kang sakit | samya waluya | rêrêm manah wadya lit ||

126. sabêdhahe nagari ing Pasuruan | tanbuh ingkang dèn ungsi | Kangjêng Sunan Kendhang | tan sae pirêmbagan | kalawan kang para mantri | kang wadyabala | sinambêr dhandhang putih ||

Catatan kaki:

1. Judul tambahan dari Yayasan Sastra. (kembali)
Judul tambahan dari Yayasan Sastra.
2. Tumênggung. (kembali)
Tumênggung.
3. Ungaran. (kembali)
Ungaran.
4. loji. (kembali)
loji.
5. sanga likur. (kembali)
sanga likur.
6. Kurang satu suku kata: nuwun wangsul patikbra. (kembali)
Kurang satu suku kata: nuwun wangsul patikbra.
7. sang. (kembali)
sang.
8. tan. (kembali)
tan.
9. Sengkalan: gapura kalih winayang janma (1629 A.J., 1705/1706 A.D.). (kembali)
Sengkalan: gapura kalih winayang janma (1629 A.J., 1705/1706 A.D.).
10. Kurang satu suku kata: rumêk ingkang para garwa. (kembali)
Kurang satu suku kata: rumêk ingkang para garwa.
11. Kurang satu suku kata: sampun prapta ing Ngungaran. (kembali)
Kurang satu suku kata: sampun prapta ing Ngungaran.
12. Kurang satu suku kata: amasanggrahan sang katong. (kembali)
Kurang satu suku kata: amasanggrahan sang katong.
13. parentahipun. (kembali)
parentahipun.
14. Kurang satu suku kata: sapuluh-puluh kisanak. (kembali)
Kurang satu suku kata: sapuluh-puluh kisanak.
15. Si. (kembali)
Si.
16. Kurang satu suku kata: amiyarsa pangandikaning gusti. (kembali)
Kurang satu suku kata: amiyarsa pangandikaning gusti.
17. sumahab. (kembali)
sumahab.
18. pungkur. (kembali)
pungkur.
19. pangamukira. (kembali)
pangamukira.
20. ngobrak-abrik. (kembali)
ngobrak-abrik.
21. Lebih satu suku kata: ingkang paman kalamun mênang jurit. (kembali)
Lebih satu suku kata: ingkang paman kalamun mênang jurit.
22. Kurang dua suku kata: pra santana kang wontên Bayalali. (kembali)
Kurang dua suku kata: pra santana kang wontên Bayalali.
23. Kurang satu suku kata: inggih sampun kawula kesah nêlik. (kembali)
Kurang satu suku kata: inggih sampun kawula kesah nêlik.
24. abdi. (kembali)
abdi.
25. arum. (kembali)
arum.
26. munggèng. (kembali)
munggèng.
27. Kurang satu suku kata: aso dènira amuwus. (kembali)
Kurang satu suku kata: aso dènira amuwus.
28. Lebih satu suku kata: yèn suwawi anak prabu. (kembali)
Lebih satu suku kata: yèn suwawi anak prabu.
29. nangis. (kembali)
nangis.
30. tunggil. (kembali)
tunggil.
31. Lebih satu suku kata: lan Pangeran Natakusuma tan kantun. (kembali)
Lebih satu suku kata: lan Pangeran Natakusuma tan kantun.
32. Kurang satu suku kata: ing wartane Jêng Pangeran Mantawis. (kembali)
Kurang satu suku kata: ing wartane Jêng Pangeran Mantawis.
33. Kurang satu suku kata: ningali kang Sapujagad. (kembali)
Kurang satu suku kata: ningali kang Sapujagad.
34. binêkta. (kembali)
binêkta.
35. sang. (kembali)
sang.
36. timbali. (kembali)
timbali.
37. Kurang satu suku kata: sakathahe punggawa kang samya nungkul. (kembali)
Kurang satu suku kata: sakathahe punggawa kang samya nungkul.
38. kakang. (kembali)
kakang.
39. lêlinggih. (kembali)
lêlinggih.
40. Kurang satu suku kata: tuwin Ki Purbaya ingsun paringi. (kembali)
Kurang satu suku kata: tuwin Ki Purbaya ingsun paringi.
41. mantuk. (kembali)
mantuk.
42. sang. (kembali)
sang.
43. suprandene. (kembali)
suprandene.
44. Kurang satu suku kata: Sunan Kendhang sampun prapta ing Madiun. (kembali)
Kurang satu suku kata: Sunan Kendhang sampun prapta ing Madiun.
45. Sêngkalan: sirna guna angrasa wani (1630 A.J., 1706/1707 A.D). (kembali)
Sêngkalan: sirna guna angrasa wani (1630 A.J., 1706/1707 A.D).
46. Kumpêni. (kembali)
Kumpêni.
47. lan. (kembali)
lan.
48. Lebih satu suku kata: dyan tinari Pabèbèr ginoco kêna. (kembali)
Lebih satu suku kata: dyan tinari Pabèbèr ginoco kêna.
49. aputusan. (kembali)
aputusan.
50. mantuka. (kembali)
mantuka.
51. kinèn. (kembali)
kinèn.
52. môngga. (kembali)
môngga.
53. Lebih satu suku kata: aja manggya basuki lan wêkas ingwang. (kembali)
Lebih satu suku kata: aja manggya basuki lan wêkas ingwang.
54. ngêmasi. (kembali)
ngêmasi.
55. Kurang dua suku kata: lagya wau dènira arsa lumampah. (kembali)
Kurang dua suku kata: lagya wau dènira arsa lumampah.
56. Wirasantika. (kembali)
Wirasantika.