8. Asmaradana

1. lah ta sira pilih êndi | ana luwih saking ora | kang suwung luwih suwunge | lawan aturu sapisan | lan mêlèk salawasnya | miwah turu sabên dalu | lan amangan sabên dina ||

2. amangan sapisan iki | warêg sajêge tumitah | lawan mangan sabên sore | pangêlihe sabên dina | payo sira piliha | timbalinglane sang aprabu |[1] yèn sira milih kang ana ||

3. lan amangan sabên ari | alapên nagara Dêmak | mupung maksih sang akatong | Ki Agêng Pênggingira |[2] punapa ta sang nata | salah karya ing pamuwus | ing ngriki wontên pu ||[3]

--- 49 ---

4. kagyat kawula tan sipi | timbalane sri narendra | ngangge karsa walangatos | kyai panyana kawula | ratu kaliphahing Hyang | yêkti budi luwih luhur | wêkas-wêkasing utama ||

5. kawula datan amilih | sadayane apan arsa | yèn miliha suwung bae | pan suwung amêngku gêlar | punapa siya-siya | mring anak putu ing pungkur | yèn miliha ingkang ana ||

6. pintên lamine wong urip | pira rasaning wibawa | pan dèrèng wontên adate | wong kang umur sèwu warsa | liyane Nabi Adam | ingkang umur sèwu taun | liyane iku tan ana ||

7. kamuktèn sajroning pati | pan sirik ingaran pêjah | asalin panggonan bae | taune yutan awêndran | datan ngangge etungan | pan botên kenging dèn etung | puniku atur kawula ||

8. apan jênênge wong urip | kinèn manjangêna titah | siya-siya mring turune | punapa botên duraka | marma sampun kainan | dene karsaning Hyang Agung | ing wuri sintên uninga ||

9. Kyagêng Wanapala angling | kalangkung èmêng tyasira | dene kewuhan saure | abênêr kang salah cipta | wong iki wus katara | noma rarêm[4] adhêdhukuh | sandi bae nandur kênthang ||

10. yèn mêngkono sira kaki | wiku-wikuning atigan | tan putih jaba jêrone | maksih angandhut pahuman | ciptane kawoworan | sira wong apa tumuwuh | kabèh dènira karsakna ||

11. Ki Agêng Kênonga angling | sampun kang mênggah kawula | yèn kêna suminggah dene | nadyan Gusti Rasulullah | tanpa

--- 50 ---

watês ing karsa | nênggih wontên têdhakipun | Sultan Sèh Nagri Bagêdat ||

12. Ngabdul Kadir Jaelani | pan botên tilar luamah | puniku langkung parêke | pan saking Hyang Mahamulya | tur trahing Rasulullah | ngèlmune wali linuhur | lawan nalika atapa ||

13. pinakanan kadya kucing | yèn sampun nulya dèn untal | sampun mênggah awak ingong | sagêda pisah luamah | lamun maksih nèng dunya | kuwata bêdhah puniku | atapa saking luamah ||

14. Kyagêng Wanapala angling | lamun mêngkono ta sira | iya nora ngimanake | marang karatoning Dêmak | saking pitung madahab | botên niyat angrêmpêlu | amba mring karaton Dêmak ||

15. sintên kang uninga benjing | langkung gaibing Pangeran | Ki Gêdhe Pala srujare | lah payo sira sebaa | marang nagara Dêmak | Kyai Agêng Pêngging matur | inggih ta samôngsa-môngsa ||

16. yèn Allah sampun marêngi | pintên dangune lumampah | samangke nuwun dukane | gampil masalahe benjang | Ki Wanapala mojar | sun alimi sira iku | ing têlung taun kewala ||

17. pan ingsun ingkang nanggoni | iya dukane sang nata | sun maklumi sira mêngko | bok durung katêmu iya | ing pikir pakênira | Ki Wanapala wus kondur | wus praptèng nagri Bintara ||

18. lajêng tumamèng jro puri | tinimbalan mring narendra | sigra marêk ngarsèng katong | gupuh-gupuh atur salam | wus katur solahira | buka wêkasan ingutus | dhawuhkên timbalan nata ||

19. jawabe Ki Jêbèng Pêngging | sual kêkalih prakara | dipun pilih [pi...]

--- 51 ---

[...lih] sadayane | alêrês panyipta tuwan | ing watawis sêmbada | Ki Jêbèng Pêngging puniku | saèstu ngrangkêpa karya ||

20. yèn pinêngkok anyidrani | dene lamun ingomberan | mèlèt tur tega patine | nanging ta atur kawula | paduka dèn sêgara | wêwatês amba pukulun | anênggih ing tigang warsa ||

21. apan darbèking narpati | samodranira awiyar | ing makluk kalawan momot | yèn tan prapta tigang warsa | puniku langkung karsa | ya ta wau sang aprabu | nuruti Ki Gêdhe Pala ||

22. cinarita lami-lami | tigang warsa nora prapta | andhatêngkên ing runtike | Susunan Kudus ngandikan | prapta byantara nata | angandika sang aprabu | ki jèbêng paran karsanya ||

23. prakara Ki Jêbèng Pêngging | mardyèng ing karaton ingwang | sira lumakua dhewe | luwih ing prayoganira | pan sira wus wiweka | amrih lêganing tyas ingsun | Sunan Kudus tur sandika ||

24. wus lumampah cara santri | papat sabat kang binêkta | kang satunggil gendhong bêndhe | Kiyai Macan punika | waris saking Bintara | kunêng ta ingkang winuwus | Kyai Gêdhe Tingkir seda ||

25. nulya siniraman nuli | layone nganti punika | Ki Gêdhe Pêngging praptane | duk sêmana ingutusan | Ki Gêdhe Pêngging prapta | angrungkêbi layonipun | karuna kadya wanodya ||

26. kakang antènana mami | alayar sagara rahmat | aywa kari raganing ngong | tan bisa ingsun nèng wuntat | pisah paduka kakang | tangi angrungkêbi suku | Ki Gêdhe maca istigpar ||

27. amaca subkanalahi [subkana...]

--- 52 ---

[...lahi] | nulya wau siniraman | sinèlèh sinarèkake | nênggih wontên Ngardi Purwa | Ki Agêng Pêngging ika | cinarita tigang dalu | sêmana nèng Ardi Purwa ||

28. pamit mring kang raka èstri | Nyai Gêng Tingkir ngandika | yayi ing pitung dinane | kakangira antènana | kang rayi aturira | kawula nuwun mit mantuk | manah kula mêlang-mêlang ||

29. Nyagêng Tingkir lingira ris | tilarane raka para | yayi pariksanên age | manawa na karsanira | yayi para gawaa | kang rayi alon umatur | kakang sampun pindho karya ||

30. wus mulih Ki Agêng Pêngging | wus prapta ing wismanira | wuwusên wau lampahe | Jêng Sunan Kudus wus prapta | salor kali Cêmara | nuju Hyang Arka tumurun | kèndêl satêngahing wana ||

31. tarataban pinggir kali | kanan keringira desa | Susunan Kudus karsane | tan arsa sipêng ing desa | pinggir kali Cêmara | marmane kèndêl pêpundhung | mrih kiwa aywana wikan ||

32. ing dalu arsa yêktosi | karsane bêndhe punika | lan arsa mirsa swarane | yèm[5] bêngkak bêndhe punika | tiwasing lampahira | mangkana ciptaning dalu | bêndhe tinabuh sêmana ||

33. tinabuh anulya muni | pan kadya macan angonbang |[6] lir sima satus swarane | kagyat sagunging wong desa | sakanan keringira | macan angombang sadalu | enjing samya pinariksa ||

34. tan ana macan kaèksi | amung wong pitu kang ana | wong desa samya têtakon | pundi swarane kang sima | sadalu dènnya ngombang | nauri Susunan Kudus | ing kene tan ana macan ||

--- 53 ---

35. sangsaya kathah kang prapti | ing wong kanan keringira | kabèh samya atêtakon | mokal lamun tan anaa | sadaya samya myarsa | gumujêng Susunan Kudus | yèn mêngkono desanira ||

36. aranana Sima iki | dene nora nana macan | têka ana suwarane | nulya ngèstokkên sadaya | desa araning Sima | wus lajêng Susunan Kudus | kang arsa anatas nyawa ||

9. Mêgatruh

1. wus mangidul lampahe Susunan Kudus | sabat pêpitu tan kari | lêpasing nginggil sadhawuh | anglangkungi lèpèn alit | sabat siji matur alon ||

2. luwung kèndêl sakêdhap kularsa nginum | sang wiku mudha nglingnya ris | hèh ta sabarna sirèku | tan antara nulya prapti | ana kali buthak katon ||

3. ya ta kèndêl ngandika Susunan Kudus | nyêmpal Pepe sarwi linggih | samya ngombe sabat pitu | ngandika sang mahayêkti | iku kali Pepe ayom ||

4. nulya kèndêl wontên sangandhaping pucung | katingal dhukuhing Pêngging | bêbancaran sri kadulu | anggênggêng kêkayon asri | tuhu tilasing kadhaton ||

5. arsa takèn mila kèndêl ngandhap pucung | linuding maruta ngidit | samyayêm dènira lungguh | sabat munggèng kanan kering | rinubung ing rare angon ||

6. arsa takèn rare samya rubung-rubung | angadêg samya nakèni | apa sira gendhong iku | agumriwis rare alit | dadya tan antuk têtakon ||

7. pijêr dening rare atêtakon iku | apa ika apa iki |

--- 54 ---

badhe binadhe puniku | samya rewange pribadi | sun badhene iku gembol ||

8. kang sawênèh sumatur[7] ambadhe dudu | ana badhe layah iki | kang sawênèh badhe kêmpul | nulyana ingkang nauri | yagene kêmpul ginendhong ||

9. kaya kêkêp kêtara kucune mêncu | ting calêmong bocah cilik | satunggil ana sumaur | sun badhene iku tai | anyêntak sabat kang gendhong ||

10. bocah iki ting calêbung padha bêsur | bok dêlêng uwong sathithik | ingaruhan nora mundur | malah samya garayangi | kang agendhong mengkot-mengkot ||

11. ya ta mèsêm ngandika Susunan Kudus | sakarêpe bocah cilik | aja na angaruh-aruh | sabat siji anauri | jêr rarene samya bancol ||

12. tinakonan têka tan pijêr sumaur | têka pijêr anakoni | naracak saya dalurung | karang kabancolan iki | nulya na wong tuwa takon ||

13. sarwi mikul pasangan nyangkêlit pêtcut | cawêtanira mathithing | jêbobog ikête sabuk | upête mêrang cinangking | rinangkêp lawan sarotong ||

14. saking kilèn ningali rare arubung | samya ngrubung wong alinggih | jêlèh-jêlèh cêluk-cêluk | bocahe padha pênyakit | jamak padhaa andhodhok ||

15. ana uwong alinggih padha ting jlanggrung | apa sira dêlêng iki | kaya sêranduning mungsuh | wong linggih tan dèn keringi | tak gêbug sabilan mêngko ||

16. padha mire kathah samya lare guyu | susunan [su...]

--- 55 ---

[...sunan] mèsêm lingnya ris | paman samya ngaruh-aruh | wus jamake rare cilik | jêr kêkasihing Hyang Manon ||

17. nulya linggih asèlèh pasanganipun | upête mêrang sinandhing | ngukabi[8] kandhutanipun | têmbako anèng salêpi | pak gondhong nyogok sarotong ||

18. lah ta dawêg ki besan paduka udut | Susunan Kudus lingnya ris | tarima wong sanak ingsun | rika ududa pribadi | aywa sira walangatos ||

19. lah ta sanak manira takon satuhu | gih langgare kang kaèksi | punapa gih dalêmipun | Kiyai Agêng ing Pêngging | kang tinakèn matur alon ||

20. apan inggih padalêmane puniku | Gusti Ki Agêng ing Pêngging | pan sampun sadasa dalu | jêng gusti sangêt prihatin | ing siyang dalu nèng kobong ||

21. sadhatênge ing Tingkir dènnya angungun | kang raka Ki Agêng Tingkir | kadange tunggil saguru | punika mangke ngêmasi | duk kala Jumungah Êpon ||

22. ngantos mangke inggih dèrèng mêtu-mêtu | ki agêng maksih prihatin | kawula wau katêmu | badhe sabat pakne kadim | makatên dènnya cariyos ||

23. alon dènnya ngandika Susunan Dudus |[9] hèh bangêt tarima mami | ing patuturira iku | ngêndi rane desa iki | kang tinanya matur alon ||

24. inggih dhusun ing Kênayan wastanipun | susunan lingira aris | sira lihên Ngaru-aru | ingsun ingkang anyalini | gih pênêd saure kang wong ||

25. nulya lajêng lampahe [lampah...]

--- 56 ---

[...e] Susunan Kudus | prapta ngandhaping kuwèni | sajawining banon agung | salèring dalêm puniki | kuwèni wetan sakêbon ||

26. pinggir pagêr lèr waringin aub-aub | ênggoning wong nini-nini | susunan kèndêl ing ngriku | sabat samya nganan ngeri | samya dèn wangsit ingkang wong ||

27. lamun ana wong gumêdêr wêkas ingsun | bêndhe tabuhên dèn aglis | ya ingsun arsa lumêbu | nora gawa batur siji | nini ingsun titip kang wong ||

28. ingsun iki nini pan arsa lumêbu | panggih lan Ki Agêng Pêngging | wong nini-nini lon matur | kiyai saking ing Tingkir | dika mêdal saking kulon ||

29. lumastantun amindha wong anjêjaluk | dumrojog ing dalêm prapti | dhodhok sangandhaping batur | para nyaine udani | sawiji mara têtakon ||

30. lah ing ngêndi omah pêkênira bagus | sumaur kang dèn takoni | manira ihi[10] ing Kudus | matura marang kiyai | pan arsa panggih wak ingong ||

31. ni bok cèthi nauri ing wuwusipun | kiyai lagya prihatin | tan manggihi mring têtamu | Sunan Kudus angling aris | têka matura dèn alon ||

32. lamun ingsun carakanira Hyang Agung | ingsun wong têka ing langit | bok cèthi sigra lumêbu | umatur saha wotsari | saking jawining kêkobong ||

33. inggih gusti ing jawi wontên têtamu | ngakên dutaning Hyang Widhi | nênggih saking mega biru | Ki Gêdhe lingira aris | undangên ing ngarsaning ngong ||

34. cèthi mêdal angawe [a...]

--- 57 ---

[...ngawe] sigra tumanduk | praptane jro dalêm aglis | anguluki salamipun | Kyai Agêng nglingkap samir | ing ngriki samya nèng kobong ||

35. wus ajawab tangan prasamya alungguh | kyai gêng ngandikèng rabi | Rubiyah saosa gupuh | dèn samêkta kang prayogi | kang rayi sigra mring pawon ||

36. Sunan Kudus andhawuhakên pamuwus | hèh ta Ki Agêng ing Pêngging | timbalane sang aprabu | apa kang sira karêpi | ana ing jaba lan ing jro ||

37. ana ngisor kalawan ana ing luhur | Kyai Agêng lingira ris | jaba jêro ngisor dhuwur | kabèh iku ngong karsani | tan bisa amilih ênggon ||

10. Dhandhangmunya[11]

1. yèn miliha ing jêro pan sirik | yèn miliha jaba luwih sasar | sêmang-sêmang pangidhêpe | yèn miliha ing luhur | pan kumandhang dèn aku yêkti | yèn miliha ing ngandhap | iya iku bingung | sasare pitung bêdahab | jaba jêro ngisor dhuwur duwèk mami | orane duwèk ingwang ||

2. Sunan Kudus pamuwuse bêngis | sira iki iya kêkandhangan | apa mantêpa tekade | Kyai Gêng lon amuwus | pindho gawe sira ki bayi | yèn wus kinêcapêna | pasthi yèn dèn ulu | dèn lêpèha siya-siya | yèn was-uwas iku panggawening eblis | anyimpang idhêpira ||

3. Sunan Kudus angandika malih | apa bisa mati jroning gêsang | urip sajroning patine | pan ingsun arsa wêruh | Kyai Agêng alon nauri | Insa Allah yèn aja | ana sira iku | nora

--- 58 ---

nêdya pangimanan | sira iku andalih wong apa mami | pan ingsun tan suminggah ||

4. lamun sira andaliha santri | iya santri yêktine wak ingwang | têrkanên rêraton mangke | nyata wijiling ratu | yèn nêrkaa Allah sirèki | lah iya nyata Allah | sakarsanirèku | kawula nyata kawula | Sunan Kudus angandika sun yêktèni | arsa wruh patinira ||

5. anauri Kyai Agêng Pêngging | yèn mêngkono karsaning narendra | sira akarsa lêpate | ya ngêndi ana iku | umat bisa mati pribadi | nanging panjaluk ingwang | ing sapungkur ingsun | aywa ngèmbèti ing kathah | ngamungêna ingsun dhewe kang nglakoni | Sunan Kudus lingira ||

6. aywa sira nganggo walangati | dyan Ki Agêng alon wuwusira | payo sêkingira kuwe | bêlèkna sikut ingsun | gya binêlèk Ki Agêng Pêngging | amêpêt napasira | apan ta wus lampus | Sunan Kudus nulya gêtak | uluk salam Ki Agêng maksih nauri | ya ngaekum salam ||[12]

7. Sunan Kudus sigra mijil jawi | wus pêpanggih lan sabat sadaya | wuwusên wau garwane | nyi agêng tan angrungu | manjing dalêm wus asêsaji | tan ana tamunira | tilase wus dangu | sigra dènnya miyak gubah | tiningalan kang raka sampun ngêmasi | anjrit asru karuna ||

8. cèthinira sadaya anangis | pan kapyarsa saking kering kanan | nak putu lanang wadone | apan samya lumayu | sampun gumyak lamun ngêmasi | Ki Agêng kênèng cidra | ing jawi gumuruh | kulawôngsa

--- 59 ---

sami prapta | sawontêne gêgaman samya nututi | samya nangis sadaya ||

9. sabat jêro bapakane Kadim | nulya aglis manjing dalêm pura | Sèh Kadim gya mundhut bêndhe | Kiyai Udanarum | bêndhe iku kalane dhingin | Prabu Andayaningrat | ing nalika iku | anglurug nagari liyan | lamun bêndhe tinabuh anulya grimis | pasthi lanang kang yuda ||

10. Kyai Udanarum wus tinitir | abusêkan ing Pêngging wurahan | alok awor lan tangise | wêtara kalih atus | ingkang sampun nututi dhingin | kang kari gurawalan | liwêran asêlur | Susunan Kudus miyarsa | kèndêl anèng sangandhaping pucung nguni | ngaruh-aruh kênyanan ||

11. Kyai Macan tinabuh ngêbêki | swaranira lir sima angombang | wong Pêngging awas tingale | wadyane Sunan Kudus | pan atembak ana sakêthi | anggabag warna-warna | lir jaladri têdhuh | ngalèr ngilèn lampahira | kulawôngsa nênggêl pan maksih nututi | dèrèng wontên mirisa ||

12. hèh wong cidra rampasên sun iki | aywa tanggung tumpêsên sadaya | ilokna gustèngsun age | ilokna sanak ingsun | belakêna wong tuwa mami | tinon samya kotbuta | Jêng Susunan Kudus | nolèh ngidul angandika | hèh wong Pêngging ingsun iki tan ngèmbèti | marang kang kaya sira ||

13. kulawôngsa prasamya sru angling | hèh wong cidra sakêthi wuwuha | payo tamèng jaja kene | angadu tosing balung | angrok bônda awalapati | atêmpuh pupu jaja | akantaran [a...]

--- 60 ---

[...kantaran] bau | payo atakêr ludira | ngadu kêncênging otot wulêding kulit | dèn pasthi aywa cidra ||

14. Sunan Kudus mèsêm nolih-nolih | sarwi ngawe asru wuwusira | hèh padha muliha kabèh | aywa na salah dudu | pan wong cilik datan udani | dosane gustinira | aprana ing ratu | kang têkên kinipat ngetan | pangrasane mungsuhe wong Pêngging iki | mangetan lampahira ||

15. ambêbujung prasami nututi | gêgaman lêksan prasamya ngetan | tan kêna tinangguh lêre | kasaput dening dalu | maring mungsuh anganan ngering | pijêr ajêjelungan | tan ngalor tan ngidul | ngetan ora ngulon ora | Sunan Kudus ing kali Pepe wus prapti | lor kali tata lênggah ||

16. anyirati têgal kidul kali | angandika marang sabatira | wong ing Pêngging mêsakake | têpa-têpa wak ingsun | duwe sanak lan duwe gusti | dimène samya prapta | ing sadayanipun | lamun karingête mêdal | lan maninge yèn angancik kidul kali | pasthi nêpsune ilang ||

17. dèn nawèkkên têtêkênirèki | ngidul ngetan kang bingung wêruha | sigra anut sasolahe | samya surak gumuruh | pitungakus[13] watawisnèki | prasami rêbut ngarsa | kidul kali rawuh | mungsuhe ika katingal | pangrasane lor kali katon sakêthi | abra lir wukir kêmbar ||

18. wadya Pêngging ngancik kidul kali | manahira sakala darana | wus ilang nêpsune kabèh | marmane ana dhusun | ing darana jemblungan nguni | miwah kabèh punika | pan Susunan [Susuna...]

--- 61 ---

[...n] Kudus | ingkang pêparing wasiyat | wadya Pêngging sadaya wus samya mulih | amênêdi kunarpa ||

19. Sunan Kudus pan lajêng tumuli | kunêng kyai agêng cinarita | layone sampun sinare | lor wetan dalêmipun | ingkang garwa langkung prihatin | tilar putra satunggal | wayahe cumucut | sasampuning pitung dina | ingkang garwa ki agêng nusul ngêmasi | tinunggilkên kang raka ||

20. Mas Karèbèt pan ginanti-ganti | ingkang gadhuh sadaya santana | pinrih eca ing manahe | ya ta Susunan Kudus | kang winarna ing Dêmak prapti | katur sasolahira | pratingkah ingutus | suka Sang Natèng Bintara | tata tita sawuse alami-lami | Susunan ing Bintara ||

21. apêputra nênêm kathahnèki | èstri satunggal kang jalu gangsal | Pangeran ing Sabrang Êlèr | punika ingkang sêpuh | krama antuk ing Pranaragi | Bathara Katong ika | ingkang ngambil mantu | panênggak Dèn Mas Trênggana | ingkang rayi Pangeran Seda ing Kali | lan Pangran Kandhuruwan ||

22. Radèn Pamêkas kang rayi èstri | wus akrama lan Carêbon ika | panêmbahan bisikane | Sinuhun Bintarèku | cinarita pan sampun lalis | ingkang gumantya nata | putra ingkang sêpuh | Pangeran Sabrang Lèr ika | tan alami gumantya nulya ngêmasi | sinare tunggil rama ||

23. Radèn Trênggana jumênêng aji | ingestrenan pra wali sadaya | Sultan Dêmak bisikane | pangulu Sunan Kudus | pêpatihe pan milwa salin | Patih Mangkurat pêjah | anake jêjuluk | Kyana Patih Wanasalam | kunêng Dêmak ing

--- 62 ---

Pêngging winuwus malih | Mas Karèbèt punika ||

24. wanci umur ing sadasa warsi | langkung pêkik ing suwarnanira | wingit asêdhêng dêdêge | bagus sarira lurus | jaja wijang turut aramping | cahya lir ôndakara | mangsane katêlu | emane wagu ing solah | Mas Karèbèt karêm marang wong angringgit | asring ngèngèr dhêdhalang ||

25. sêntanane pan angrêksa sami | Mas Karèbèt pinrih ecanira | kinèndêlkên sapolahe | wayah wus bisa macul | kang winuwus Nyai Gêng Tingkir | marang Pêngging sêmana | sêdyane puniku | mring putrane arinira | dènira wus rama ibu angêmasi | Nyai ing Pêngging prapta ||

26. Mas Karèbèt anulya pinanggih | tinangisan marang ingkang uwa | sanak-sanak sadayane | samya anglut amuwun | kathah-kathah karasèng galih | Nyai Gêng Tingkir mojar | adhuh sanak ingsun | sun jaluk sukane padha | anakira iya sun gawa mring Tingkir | sadaya tur sumôngga ||

27. wus binêkta Ki Jaka mring Tingkir | praptèng Tingkir pan dinama-dama | dèn ugung paripolahe | Nyai Gêng Tingkir iku | pan keringan ing kanan kering | tilase ingkang raka | pan sinuhun-suhun | pinundhi-pundhi macapat | Mas Karèbèt angalih Ki Jaka Tingkir | wontên ing Ardi Purwa ||

28. nanging akarêm saba ing sêpi | jurang-jurang pèrèng pagunungan | yèn dalu nginêp pêpèrèng | arêmên turu gubug | têgal-têgal ingkang asêpi | pan amrih kadigdayan | wêkasing tumuwuh | kagunan myang kaprawiran | amrih dibya ing wijaya-wijayanti | anèh

--- 63 ---

lan rare kathah ||

29. ingkang ibu langkung ing prihatin | lama-lama putrane diwasa | agung sabawana bae | asipêng siyang dalu | malah kongsi ing pitung ratri | kang ibu langkung susah | sêmana duk rawuh | ingkang putra tinangisan | sira kulup apa ta sêdyanirèki | anggung sipêng ing wana ||

30. aywa sipêng anèng wana malih | iku dadya mêlanging tyas ingwang | tan ana sun dulu anggèr | balik ta sira kulup | apa ingkang sira karsani | gusti amêmundhuta | ing sapantêsipun | wong dama mêskin sarwa na | tilarane iku wakira duk swargi | aywanggung turu wana ||

31. lamun sira rêmên dhedhe gusti | nora rêmên sira saba wisma | sinau nambut karyane | iya milua macul | marang baturira ta gusti | wong roro tunggu gaga | iya anênungkul | lan ana sun arsa-arsa | ingkang putra sigra dènnya mundhut wangkil | anusul mring pagagan ||

32. pagagane sawetaning kali | nusul marang rencange bunira | kêkalih juru sawahe | sadina nora mantuk | santri kalih mantuk abukti | wanci sawuse ngasar | ririse atêdhuh | Jêng Sinuhun Kalijaga | saking kidul lêlampah ambêkta êcis | saking ing Pamancingan ||

33. nguwuh-uwuh saking jaban gagi | lah ta kulup sira marènana | Ki Jaka anolèh age | pan sira bakal ratu | kang amêngku ing tanah Jawi | ngur sira suwitaa | marang Dêmak kulup | ing kono dadya jalaran | sigra wau alajêng Sinuhun Kali | angalèr sampun lêpas ||

34. pan Ki Jaka wau

--- 64 ---

aningali | dupi sampun lêt kali gya musna | Ki Jaka anulya mulèh | matur mring ibunipun | ibu wontên wong langkung gagi | sarwi nguwuh mring kula | hèh muliha kulup | aywa karêm nèng pagagan | suwitaa marang ing Dêmak nagari | pan sira bakal nata ||

35. ingkang ibu alon têtanya ris | iya kulup dêdêgi[14] kayapa | ingkang nguwuh-uwuh kuwe | kang putra lon umatur | ragi inggil dêdêgerèki | wulung rasukanira | kulukipun wulung | kang ibu alon ngandika | yèn mêngkono iku Jêng Susunan Kali | nyawa sira turuta ||

36. olih sabdaning pandhita yêkti | sira kulup kinèn suwitaa | iya marang Dêmak age | ana pamanirèku | asuwita Prabu Ngawanti | lêlurah suranata | arane Ki Ganjur | yaiku sundhulan ingwang | jêjuluke kang putra pan dèn tuturi | sawêngi kongsi têlas ||

37. duk lagyarsa umangkat sang pêkik | pan kapalang ingkang ibu gêrah | dadya kèndêl ing karsane | nulya nyai gêng lampus | Kyai Jaka langkung prihatin | sedane ibunira | siniraman gupuh | sinare tunggil kang raka | ya ta wau Ki Jaka Tingkir gung kingkin | tansah angron ing kamal ||

11. Sinom

1. dene tan tutug sêdyanya | kasêlak kang ibu lalis | gènnya ingêmong ibunya | tinilar ing yayah bibi | Ki Jaka langkung kingkin | sasedanira kang ibu | dene dèrèng akrama | mila sangêt agring kingkin | dadya sira Ki Jaka amatiraga ||

--- 65 ---

2. tansah dènnya sabèng wana | manjing ing guwa kang sêpi | mangkana osiking driya | Ki Jaka ngartikèng galih | yèn mêngkene wak mami | tanpa wêkasing tumuwuh | yèn tan ana sinêdya | lêhêng kesah awak mami | ing saparan anut panujuning karsa ||

3. sigra lajê[15] kesahira | sumêdya minggah ing wukir | angulati jalma tapa | apan arsa taki-taki | amrih ing ngèlmu jati | sêmana pan lajêng antuk | jatining puruhita | tuwin kasêktèning jurit | pan wus kathah antuke sangking pratapan ||

4. ri sampuning dhatêng arga | wau Ki Jaka ing Tingkir | nulya mudhun saking arga | ngalèr ngetan lampahnèki | lêpas dènnya lumaris | ardi Prawata jinujug | wus manggih padhukuhan | akèndêl sipêng ing wêngi | rêm-rêm ayam ana swara kapiyarsa ||

5. lah sira anglampahana | dhalang ringgit bèbèr kaki | iku ta margane sira | wêtune sandhang lan bukti | lan sira wruh ing krami | lah iku pituduh ingsun | kagyat dènnya anendra | Ki Jaka anulya tangi | tan antara kesahe saking pratapan ||

6. lajêng angalèr lampahnya | ing Kudus sinêdyèng kapti | sapraptaning Kudus ika | nulya angupaya ringgit | bèbèr pan sampun olih | Ki Jaka nulya lêstantun | anglampahi dhêdhalang | Ki Karèbèt wastanèki | wus mangkana kesah sangking Kudus sigra ||

7. angidul ing lampahira | datan kawarna ing margi | wus prapta kiduling arga | ing Tarub jinujug nguni | apan sampun alami | dumunung anèng ing Tarub | Ki Jaka wus kaloka | Ki Karèbèt namanèki |

--- 66 ---

kathah rêmên dènnya ngringgit bèbèr ika ||

8. malah dadya pakaulan | Ki Dhalang Karèbèt nênggih | pilih wong yèn tan rêmêna | Ki Karèbèt dènnya ngringgit | dhasar anom apêkik | awasis pangringgitipun | akathah wong kasmaran | jalu èstri samya asih | pangringgite ki dhalang langkung apelag ||

9. sadaya samya sih marma | sakathahe kang ningali | marang Ki Karèbèt ika | sêmune kawêlasasih | sadaya sami asih | marang ki dhalang kalangkung | kawarnaa ing Sela | lamine tan kadi mangkin | wontên dhalang praptane karya asmara ||

12. Asmaradana

1. mangkana ingkang winarni | Kyai Agêng ing Sêsela | anênggih ta salamine | prajane kanggonan dhalang | datan kadi punika | sakalangkung asihipun | mring ki dhalang bèbèr ika ||

2. marmane kalangkung asih | Kyai Agêng ing Sêsela | dhumatêng ki dhalang bèbèr | Ki Karèbèt ingkang wasta | dening langkung noraga | sasolahe amlasayun | apêkik maksih taruna ||

3. mangkana sampun alami | Ki Karèbèt nèng Sêsela | sangêt ngasorkên badane | marmane ingakên wayah | marang Ki Agêng Sela | dene jatmika aruruh | kadya tilasing ngawirya ||

4. lawan pangringgitirèki | punika kang rinêmênan | marang Ki Agêng Selane | ki dhalang bèbèr nèng Sela | tansah sinuba-suba | ing siyang kalawan dalu | mênuhi bojakramanya ||

5. miwah sagunging wong cilik | ing Sela asih sadaya | marang Ki Dhalang Karèbèt | nanging ki dhalang sêmana | tansah

--- 67 ---

dènnya riyalat | tanpa nendra lamun dalu | yèn siyang datanpa dhahar ||

6. nuju malêm Gara Kasih | ing dalu pan arsa nendra | sêmana dhatêng wangsite | asupêna dhahar wulan | wulan satunggal têlas | krêpês-krêpês raosipun | kadya kênthosing kalapa ||

7. kagyat nulya dènnya tangi | Ki Karèbèt gènnya nendra | sawungunira ge-age | arsa wau tur uninga | marang Ki Agêng Sela | gya prapta ing ngarsanipun | ngaturkên supênanira ||

8. anêmbah konjêm ing siti | ing ngarsa Ki Agêng Sela | Ki Karèbèt matur alon | kawula atur uninga | inggih badan kawula | asupêna wau dalu | katingal anêdha wulan ||

9. pan têlas wulan satunggil | gih kula têdha piyambak | langkung eca ing raose | makatên raosing wulan | kadospundi punika | inggih ing wahananipun | kadospundi jarwanira ||

10. Ki Gêdhe Sêsela angling | iya bêcik iku uga | lah aja sira wiraos | iku impèning narendra | têmah gawe cilaka | Ki Gêdhe micarèng kalbu | wau Ki Gêdhe ing Sela ||

11. yèn sun rasa-rasèng ati | gaibe Hyang Mahamulya | ya ta tan kêna ginawe | lan malih jênênging jalma | datan kêna dèn ina | ingsun iki pan kalangkung | anênêdha ing Hyang Suksma ||

12. prandene tan sinung mami | kudu tumitah ing liyan | baya ta uwis karsane | nanging kayapriye uga | yèn tan tinututana | sapakantuk kawulèku | ina yèn tan istiyara ||

13. mangkana wau winarni | Kyai

--- 68 ---

Agêng ing Sêsela | wus asaos dhaharane | Ki Karèbèt ingancaran | sarêng sami adhahar | wus sami adhahar tuwuk | pan Ki Gêdhe ing Sêsela ||

14. sawuse samya abukti | Ki Karèbèt tan antara | saksana aluntak age | ngarsane Ki Agêng Sela | sigra utah-utahan | lajêng kinokop tan gigu | wau Ki Gêdhe ing Sela ||

15. mapan awis kang nglampahi | kadya Ki Agêng ing Sela | atêgêg ngokopi age | baya Ki Agêng ing Sela | wus takdiring Hyang Suksma | ing satêdhak-têdhakipun | anurunakên nugraha ||

16. wusing mangkana winarni | Kyai Agêng apitêdah | dhumatêng Kyai Karèbèt | mangkana pitêdahira | kaki Karèbèt sira | yèn sira arsa katêmu | iya ing supênanira ||

17. lah sira maria ngringgit | iya ngawulaa sira | mring Sultan Dêmak dèn age | iku gonmu nyatakêna | lah putu impènira | yaiku pituduh ingsun | têka sira lakonana ||

18. kalangkung padhang ing galih | kaki Rèbèt duk miyarsa | dadya emut jroning tyase | ing nguni duk nèng pagagan | winangsit ing wong liwat | panganggone sarwa wulung | kinèn ngawula mring Dêmak ||

19. ing nguni wus matur maring | kang ibu kalangkung suka | kinèn anjujug arine | dadya lurah suranata | ngawula Sultan Dêmak | anama Kiyai Ganjur | kapalang kang ibu gêrah ||

20. nulya kang ibu ngêmasi | Ki Jaka langkung sungkawa | datan emut ing wangsite | dadya ambanting sarira | ing mangke kang pitêdah | Ki Agêng Sêsela iku | kinèn ngawula mring Dêmak ||

--- 69 ---

21. mila padhange tyas mami | dadya emut ing wentehan | mring pituduhing gurune | ya ta enjang kawarnaa | Ki Karèbèt sêmana | wus pamit nuwun pangèstu | dhatêng Ki Agêng Sêsela ||

22. wus lèngsèr ngarsa wotsari | nulya lajêng lampahira | ingkang jinujug sêdyane | marang ing Tingkir wismanya | kinèn ngatêrkên benjang | mring wismane ingkang ibu | swargi kang wus guladrawa ||

13. Dhandhanggula

1. ya ta wau kang winarnèng margi | lampahira Dyan Jaka wus prapta | anèng ing Tingkir wismane | wus panggih wangsanipun | Radèn Jaka dipun tangisi | mring sagung wangsanira | tan nyana yèn mantuk | cinipta praptèng antaka | dene lami ing mangke prapta pribadi | mila aragan-ragan ||

2. sêsêg jêjêl wismane bunèki | samya prapta sagung kulawôngsa | sinungga-sungga rahadèn | antara tigang dalu | Radèn Jaka ngandika aris | mring sagung kulawôngsa | lawan santrinipun | ingsun iki apan arsa | nglêstarèkkên jêng ibu pitungkasnèki | nguni marang wak ingwang ||

3. ingsun kinèn ngawulèng narpati | marang Dêmak Jêng Sultan Bintara | jêng ibu darbe sadhèrèk | kaprênah arinipun | dadya lurah suranatèki | ngawula anèng Dêmak | anama Ki Ganjur | santri kalih emut ing tyas | tur sumôngga Radèn Jaka nulya pamit | mring sagung wangsanira ||

4. kinèn ngatêr mring santri kêkalih | Radèn Jaka lumampah kalawan | wong roro lêpas lampahe | datan kawarnèng ênu | sampun praptèng Dêmak nagari | anjujug suranatan | wismane Ki Ganjur |

--- 70 ---

lajêng samya tata lênggah | santri kalih angaturkên putranèki | swargi raka paduka ||

5. Nyai Agêng Tingkir duk ing nguni | mêling mring amba kinèn ngaturna | mring putra dika ing mangke | arsa suwitèng ratu | Kyai Ganjur lingira aris | iku putrane kakang | baya lihe mupu | kang tinanya aturira | gih punika wijile saking ing Pêngging | pan sampun manjing putra ||

6. wêktu ngasar sêmana marêngi | kangjêng sultan têdhak salat ngasar | masjid ing Suranatane | apan ing sabên wêktu | Suranatan kinambang asri | pan tigang dasa cêngkal | wiyare kang ranu | binata mawi têtirah | upacara wus manjing gapura sami | bubar wong Suranatan ||

7. samya dhodhok jêng sultan duk prapti | lamun sultan dupi sampun minggah | anulya lumêbêt kabèh | wau ta Kyai Ganjur | nyènèng maring Ki Jaka Tingkir | thole sira dhodhoka | wau sang aprabu | Ki Jaka kèndêl kewala | sarêng cêlak wau Ki Jaka ing Tingkir | malumpat mungkur sigra ||

8. sakilèning balumbang wus pranti |[16] kangjêng sultan kagyat duk tumingal | mèsêm alon timbalane | anake sapa iku | Kyai Ganjur gupuh wotsari | pukulun anak kula | rare saking dhusun | Nyai Gêng Tingkir sutanya | angandika sun pundhut sutanirèki | undangên sutanira ||

9. Jaka Tingkir ing ngarsa wus prapti | sakalangkung mabukuh rahadyan | jêng sultan lon padangune |[17] sapa aranirèku | bocah desa dene apêkik | Ki Jaka matur nêmbah | pukulun sang prabu | pun Jaka Tingkir kawula | kangjêng sultan pangandikane abêcik |

--- 71 ---

solahe tandukira ||

10. awilêtan cahyane amanis | nadyan silih wijiling wong desa | bocah iki unusane | hèh sira ingsun pundhut | mari anèng pamanirèki | sira sun aku anak | Ki Jaka wotsantun | sultan minggah salat ngasar | sabakdane kondur lan Ki Jaka Tingkir | kinanthi manjing putra ||

14. Kinanthi

1. sapraptanirèng kêdhatun | wau Ki Jaka ing Tingkir | winor lawan panakawan | miwah putra alit-alit | lamun sang nata cangkrama | tan pisah Ki Jaka Tingkir ||

2. nitih garbong bale lumur | para garwa jêbad bèdri | apêpara marang wana | sang nata misah pribadi | wuruke kalih binêkta | katiga Ki Jaka Tingkir ||

3. anitih tunggil lan wuruk | binêrêg misah wanadri | ana sima gumarosak | ngandika sri narapati | hèh apa kumrosak ika | wuruk satunggil wotsari ||

4. punika sima pukulun | ngandika sri narapati | apa wadon apa lanang | wuruk matur awotsari | dhuh gusti anuwun duka | kilap jalu lawan èstri ||

5. Ki Jaka Tingkir wotsantun | lumumpat ing garbong aglis | sigra dènnya bujung sima | cinandhak sima wus kêni | binopong maring ngayunan | praptèng ngarsane sang aji ||

6. sang nata tumingal guguk | langkung trêsnanirèng galih | wuwuh dènnya kapracaya | wau Ki Jaka ing Tingkir | yèn amêng-amêng mring toya | sêsungapaning jaladri ||

7. sang nata anitih jukung | palwa lêlumban tan kari | titihanipun sang nata | Ki Jaka munggèng ing canthik | yèn ana [a...]

--- 72 ---

[...na] gumêbyur toya | Ki Jaka kinèn gêbyuri ||

8. apa banène gumêbyur | Ki Jaka kinèn gêbyuri | salulup asbujung[18] baya | cinandhak binopong aglis | baya datan duwe karkat | wus katur sri narapati ||

9. langkung tyas marwata sunu | asih mring Ki Jaka Tingkir | katongton prawiranira | mangkana sri narapati | wadya prawira tamtama | kalih atus kang sinêlir ||

10. jinangkêpan kawan atus | kang samya prawirèng jurit | kang tate susur gudebag | parung lawan cèkèl biring | sêsogok kudhup cêpaka | cêcêg-cêcêg cacing kanil ||

11. ababus[19] prawirèng kewuh | jêtmika alus ing budi | limpad pasanging graita | sêmu wiweka nrangwèsthi | wadya prawira tamtama | sadaya samya jrih asih ||

12. wus kinarya lurahipun | wau Radèn Jaka Tingkir | sinung nama Radèn Jaka | ing Tingkir lurah kêkasih | misuwur wong sabintara | lamun Radèn Jaka Tingkir ||

13. dadi panjanging kêkidung | dadi kondhang wong sabumi | dadi ujaring walanjar | rôndha nom akèh kapengin | sanadyan samia priya | brôngta mring Ki Jaka Tingkir ||

14. sandhung jêkluk tiba kabruk | sambat Radèn Jaka Tingkir | kajêngkang karangkang-rangkang | sambat Radèn Jaka Tingkir | ing alun-alun Bintara | sêmana ing sabên enjing ||

15. lêbone tamtama iku | sutaning mantri bupati | jinajalan ingadu prang | lan banthèng samya satunggil | lamun banthènge tan pêjah | karo tangan tan ngêmasi ||

16. datan kalêbu wong iku | ingundurakên tumuli | linawan tanpa gêgaman | karo asta amatèni | tinapuk miwah dhinupak | maesa danu ngêmasi ||

--- 73 ---

17. miwah lan maesa danu | angêmbari padha siji | pinatèn tanpa gêgaman | karo asta amatèni | kang banthèng miwah maesa | ingadu padha sawiji ||

18. pagunungan urut dhusun | wong kang luwih rosa sêkti | samya malêbu tamtama | sadaya dipun ayoni | ana dadi ana ora | mangkana ingkang winarni ||

19. ana wong luwih pinunjul | ing Kêdhu wismaning Pingit | Dhadhungawuk namanira | têguhe kapati-pati | malèsèt katiban braja | pan kadya balabag wêsi ||

20. lir sinosog godhong têbu | tan ana kang miyatani | sakèh braja tan tumama | Dhadhungawuk duk miyarsi | kalamun sri naranata | amilihi wong sinêlir ||

21. Dhadhungawuk wus malêbu | wus prapta Dêmak nagari | lajêng anjujug paseban | ing sangandhaping sitinggil | ênggon prawira tamtama | Ki Dhadhungawuk wus linggih ||

22. rahadèn lurah duk wau | lagya ngandikan mring puri | Dhadhungawuk tinakonan | kawula inggih ing Pingit | arsa malêbêt tamtama | dene kawula nèng jawi ||

23. tanpa tandhing sampun wudhu | sakathahing wêsi kalis | sarêng kawula miyarsa | lamun gusti sri bupati | karya prawira tamtama | amilihi wong sinêkti ||

24. kang tangguh prawirèng kewuh | mila kawula puniki | katura maring narendra | tamtama samya nauri | mangke anggèr radèn lurah | lagya ngandikan mring puri ||

25. tan adangu nulya rawuh | wau Ki Jaka ing Tingkir | obah prawira tamtama | Radèn Jaka wus alinggih | umatur umbul tamtama | agèr[20] punika wong Pingit ||

26. kêdah katura [katur...]

--- 74 ---

[a...] pukulun | ing rama sri narapati | manjing prawira tamtama | mèsêm Radèn Jaka Tingkir | abot wong dadi tamtama | dinadar karsaning gusti ||

27. pan kabèh sakancanipun | warata asusur biring | sadaya akukur pêdhang | kalis sakathahing wêsi | Dhadhungawuk aturira | anggèr langkung sukèng galih ||

28. ing badan kula pukulun | lêsu yèn tan mambêt wêsi | anghèr[21] yèn towong sadina | yèn botên dipun suduki | ting gêrmêt ingkang sarira | yèn botên dipun gêbugi ||

29. ing alu kalawan watu | miyarsa karsaning gusti | amilihi wong prawira | mila kawularsa ngabdi | manjing ing wadya tamtama | ngandika wau sang pêkik ||

30. paman ngong jajal karuhun | Dhadhungawuk matur inggih | anggèr lêgane kang manah | ngandika malih sang pêkik | iya ingsun dhewe paman | kang anjajal ing sirèki ||

31. dèn parêk kalawan ingsun | Dhadhungawuk marêpêki | Radèn Jaka lagya mucang | ginigit sadak ngênjêti | saksana sinuduk sadak | bêncah jajane ngêmasi ||

32. angêjèpi kancanipun | sadaya dipun wangsiti | sigra kinarocok sadak | ajur mumur rontang-ranting | Dhadhungawuk jisimira | apan ora dadi takir ||

33. tan ana liyane iku | sadak kinarya nyuduki | sagung bupati kang seba | kagyat samya aningali | pangrasane Radèn Jaka | anglunas kancanirèki ||

34. sêmana anulya katur | dhumatêng sri narapati | yèn Radèn Jaka anglunas | wong Kêdhu wismaning Pingit | tanpa dosa mung jinajal | sinuduk sadak ngêmasi ||

35. sang

--- 75 ---

nata kalangkung bêndu | muga ta sang ratu adil | Kyana Patih Wanasalam | tinimbalan praptèng puri | ing ngabyantara narendra | ngandika hèh kyana patih ||

36. apa sira nora wêruh | tingkahe Si Jaka Tingkir | matèni wong tanpa dosa | ki patih matur wotsari | pukulun putra paduka | maksih manah rare cilik ||

37. inggih dèrèng darbe maklum | kabujêng panas kang galih | ningali wong paksa lancang | sinuduk sadak kumlinting | ngandika Jêng Sultan Dêmak | enggal tundhungên dèn aglis ||

38. alasêna dèn agupuh | iku anyukêri bumi | wêtokna jabaning rangkah | aywa wèhi batur siji | dimèn dadi wong alasan | ki patih tur sêmbah mijil ||

15. Mijil

1. kyana patih sapraptaning jawi | panggih lan sang anom | dinawuhkên[22] wau timbalane | dika tampi dukane sang aji | andikaning aji | andika tinundhung ||

2. sampun dika angancik nagari | timbalan sang katong | Radèn Jaka sandika ature | dhuwunge nulya ngaturkên aglis | kancanira sami | sadaya rawat luh ||

3. prapta malih timbalan sang aji | sarwi bêkta kanthong | hèh ki patih punika diyate | bok sanèke manawa na prapti | paringêna iki | diyat limang atus ||

4. wus tinampan diyat mring ki patih | wau ta sang anom | lajêng saking paseban lampahe | datan ana kang ngiring satunggil | kampuhira sarwi | rumimonging bau ||

5. ya ta larut bayune sang pêkik | sumaput kang panon | lir kêna sinampirna awake |

--- 76 ---

kang tumingal wêlas aningali | tan bisa ningali | samarga rawat luh ||

6. sampun lêpas prapta ing wanadri | radèn prawira nom | anèng kali alingan pêpèrèng | manjing jurang-jurangira rumpil | siluk-siluk sungil | mangap singap-singup ||

7. kidul wetan ing gubug wanadri | gèn sang prawira nom | tansah wayang-wuyungan driyane | datan mantuk mring wismaning Tingkir | manawa ngèmbèti | marang wangsanipun ||

8. trênyuhing tyas kang kèsthi ing galih | dadyanggung wirangrong | katuwone raganingsun kiye | urip nora awor lawan jalmi | rama ibu lalis | anandhang papa gung ||

9. angur baya matia wak mami | dèn banjuta ingong | sirêp jalma nalika wayahe | saya trênyuh ing tyasnya gêng kikin |[23] aniba gumuling | sangandhaping waung ||

10. banyu banjir prahara dhatêngi | pring ori gumêrot | sindhung riwut prakêmpa gorangrèh | aliwêran pôncawora tarik | angin awor riris | swarane gumuruh ||

11. mubêng lesus pan agêgêtêri | agrimis wraksa sol | sêmpal rampal kaprapal arame | lir ginonjing alas gonjang-ganjing | gênjot pinggir wukir | lèngsèr rug kaguntur ||

12. abusêkan isining wanadri | anggiwar agêro | pracalita gêtêr patêr dhèdhèt | pan kumêrut bêlêg erawati | pêpak samya nangis | wêlas mring sang bagus ||

13. mèh raina sêmu bang gêng grimis | guntur gêtêr angrok | sato wana wurahan arame | têdhuh dhêdhêt gumludhug ngêbêki | lor kidul amuni | kadya cêluk-cêluk ||

--- 77 ---

14. wus raina kèndêl ingkang riris | kang maruta alon | gêbyar ingkang baskara wêtune | Radèn Jaka wus lumampah aris | ngetan nurut wukir | jurang pèrèng parung ||

15. pan wus lami anèng ing wanadri | tan kauban wangon | kathah sarpa sima lawan banthèng | ciptaning tyas sokur angêmasi | nèng jajahannèki | wana Cêngkalsèwu ||

16. Sukalila anut kang arumpil | jurang pèrèng anjog | nyabrang Kêndhêng angidul lampahe | sabên-sabên dhukuh dèn ampiri | ya ta kang winarni | Kyai Agêng Butuh ||

17. tunggil lawan Ki Agêng ing Pêngging | dènira paguron | duk sêmana ki agêng kesahe | atirakat kang sinêdyèng galih | ajar kari siji | anèng gunung Bêlut ||

18. kapêranggul lan Ki Jaka Tingkir | Ki Buyut anguwoh | sira kulup rare apa rane | dangu-dangu Ki Gêdhe ningali | wong iki ing lathi | ana èmpêripun ||

19. sun têrkoa babo sira kaki | dèn corana bonyok | angakua ing ngêndi wijile | pasêmone mèmpêr kakang swargi | Kyai Agêng Pêngging | cahya ing pamulu ||

20. pan Ki Jaka aturira aris | ing Pêngging sayêktos | inggih Kyai Kênonga wartine | pêrnah bapa kawula kiyai | duk taksih rumiyin | gya rinangkul gupuh ||

21. tinangisan sirahe kinêmpit | adhuh sutaningong | mêlasasih têmên sasolahe | ya pagene katêmu nèng ngriki | Radèn Jaka Tingkir | matur solahipun ||

22. duk mêntase seda kakang swargi | ingsun atêtinjo [atê...]

--- 78 ---

[...tinjo] | iya sira ingsun takokake | wus digawa mring Nyai Gêng Tingkir | lêga ing tyas mami | ana ingkang mupu ||

23. mêngko sira katêmu nèng ngriki | radèn matur alon | saking Dêmak suwita sang rajèng | pan kawula kinèn anglurahi | ing wadya pinilih | wiratamtamèku ||

24. wus tinutur solahe ing nguni | purwane binêndon | apan sampun ingaturkên kabèh | Kyai Agêng ngungun duk miyarsi | wus binêkta mulih | sapraptaning Butuh ||

25. Kyai Buyut Ngêrang dèn utusi | prapta sabrang kulon | sapraptane kyai lon dêlinge | lah ta kakang punika nak mami | kang saking ing Pêngging | pan têtilaripun ||

26. Kyai Agêng Kênonga ing Pêngging | sira sok têtakon | Buyut Ngêrang amandêng liringe | adhuh nyawa milu ngêmpèk mami | anak mring sirèki | Ki Jaka anuhun ||

27. pan cinatur anèng Butuh lami | radèn prawira nom | kalih wulan nênggih ing lamine | pan winulang sakathahing ngèlmi | tingkah kang sayêkti | wêkasing tumuwuh ||

28. lan winulang wong dadya narpati | amêngku kaprabon | wutah kabèh Ki Buyut ngilmune | ingkang ngèlmu jaya wijayanti | lan Buyut Ngrang sami | nêlas wulangipun ||

29. duk sêmana katiga alinggih | Kyai Agêng Butoh | Buyut Ngêrang katiga rahadèn | datan kèndêl dènnya mituturi | sira iku kaki | bakal sakaguru ||

30. dèn prayitna bekaning dumadi | kang murungkên lakon | sira bakal pradandanan gêdhe | amêndhaka yèn ana nglancangi | bapang dèn simpangi [simpang...]

--- 79 ---

[...i] | ana catur mungkur ||

31. dêdalane guna lawan sêkti | saking andhap asor | wani kalah luhur wêkasane | kaya sira dhingin amatèni | ing wong magang dhingin | iku dudu laku ||

32. pan wus kocap laku dhingin-dhingin | saking andhap asor | ingkang padha pinunjul dadine | para ratu miwah pra dipati | ingkang luwih-luwih | padha wiwitipun ||

33. kang tinutur iya para nabi | kang mêngku kaprabon | apadene nabinira dhewe | Kangjêng Rasul niyakaning bumi | kênèng papa dhingin | wêkasane luhur ||

34. amung Nabi Suleman kang awit | karsaning Hyang Manon | pan kinarya nglairkên kodrate | amarentah sakèhing dumadi | tan sinung papa wit | mung sawiji iku ||

35. datan ana ngiriba samangkin | kamuktèn mêngkono | lamun ora mupakat wiwite | wus mulane dumununga mukti | pan wahyuning eblis | muktining panglulu ||

36. lah ta kulup muliha dèn aglis | mring Dêmak ywa adoh | bok jêng sultan ana pandangune | anglintêra sira kanan kering | yèn wus tita gusti | tan ana pandangu ||

37. iya nuli muliha mring Pêngging | lan ing Tingkir kono | bok ing têmbe yèn ana lilihe | sri bupati manawa nimbali | kawijilannèki | amêsthi jinujug ||

38. amung sira nêdhaa Hyang Widhi | asihe sang katong | pulung iku angalih badhene | arang tiba mring kang dèn sêngiti | pasthi kang dèn sihi | pangalihing pulung ||

39. dadyan[24] silih pinêsthi Hyang Widhi | aywa marga rusoh | basa rusuh mangkene têgêse | yèn darbea sira ciptèng batin |

--- 80 ---

risake sang aji | age sedanipun ||

40. age pulunge ngalihèng mami | kang mêngkono rusoh | cipta iku arusuh arane | dèn arèrèh dèn narimèng pasthi | satitahing Widhi | budi dèn rahayu ||

41. dèn patitis mring Kang Mahasuci | puji kang waspaos | lah pintanên nyawa kang agawe | bumi langit surya lawan sasi | jalukên dèn kêni | budia ing kayun ||

42. yèn dohêna kang sira jaluki | sayêkti yèn adoh | yèn parêkna atunggal ênggone | aywa kandhêg dening aling-aling | dêdalan patitis | gonira jêjaluk ||

43. Radèn Jaka padhang tyasirèki | miyarsa cariyos | langkung dene kaduwung lampahe | ingkang sampun kalakon ing nguni | èstu lamun sisip | manah wiwit sêpuh ||

44. Radèn Jaka tur sêmbah nuwun sih | Ki Agêng lingnya lon | pujiningsun siyang dalu kiye | lan ramanta Buyut Ngêrang iki | sira kang darbèni | wus mangkata kulup ||

45. wau radèn anêmbah gya pamit | wus lèngsèr mangalor | tan kawarna lampahe rahadèn | sampun prapta Dêmak têpis wiring | Radèn Jaka Tingkir | kasmaran kadulu ||

16. Asmaradana

1. ya ta Radèn Jaka Tingkir | sapraptanira ing Dêmak | amêlingakên kancane | wadya prawira tamtama | kathah prapta colongan | amanggihi radyan bagus | prasamya lara karuna ||

2. tanya Radèn Jaka Tingkir | kadya paranta sang nata | durung ana pandangune | iya marang raganingwang | matur wadya tamtama | inggih dèrèng wontên dangu | lamine wus pitung wulan ||

--- 81 ---

3. Ki Jaka manahnya alit | dene sampun pitung wulan | datan ana pandangune | radèn pamit kancanira | anutugakên lampah | kancane samya umatur | gih sampun têbih kewala ||

4. sêdya mantuk dhatêng Pêngging | lampahira Radèn Jaka | manggung sungkawa driyane | nèng marga katiwang-tiwang | anjujur wana pringga | sapraptaning Pêngging sampun | dêdagan kuburing rama ||

5. kunêng kawuwusa malih | wontên trahing Brawijaya | sêmpalan Jaran Panolèh | nama Arya Jômbaleka | saking ing Majalêngka | adhêdhukuh ing Talpitu | sukune Ardi Dumilah ||

6. Ki Jômbaleka winarni | adarbe atmaja priya | Ki Mas Mônca pêparabe | kang rama alul martapa | anênggih Ki Mas Mônca | datan arsa nunggil iku | ênggoning martapèng rama ||

7. sêdya martapa pribadi | wau sira Ki Mas Mônca | pasisir kidul karsane | lampahe kalunta-lunta | nulya ingambil putra | mring Ki Buyut Banyubiru | kang dhêdhukuh kidul Balak ||

8. sakilèning Ngatasaji | dadya kèndêl anèng Balak | langkung sangêt pangandhêge | Ki Buyut angambil putra | kalangkung trêsnanira | mring Mas Mônca Kyai Buyut | kadya gènira ayoga ||

9. Ki Buyut waspadèng gaib | lamun sira Ki Mas Mônca | ngêmbani ratu badhene | cahyane sampun katingal | sêlaning alis ana | pulung êmbananing ratu | Ki Buyut pan datan samar ||

10. kêkalih kadange nênggih | Ki Banyubiru punika | Buyut Majasta namane | lawan Ki Wuragil ika | ing Majasta [Ma...]

--- 82 ---

[...jasta] sêsuta | Jaka Wila wastanipun | kinadangkên lan Mas Mônca ||

11. mangkana winuwus malih | wau ta ingkang dêdagan | anèng kubure ramane | Kyai Agêng Pêngging ika | sira Rahadèn Jaka | lagya angsal kawan dalu | ana swara kapiyarsa ||

12. ujaring swara dumêling | hèh aja sungkawa sira | angidula ngetan kene | angèngèra wong dhêdhêkah | sakidul desa Balak | Ki Buyut ing Banyubiru | pituture lakonana ||

13. duk sare arêmrêm pitik | jênggirat kagyat rahadyan | anulya kesah ge-age | sanake tan ana wikan | wanci bangun raina | lampahe rahadèn bagus | lêpas lampah ngidul ngetan ||

14. datan kawuwus ing margi | lampahe Rahadèn Jaka | wus prapta ing Balak lore | atanya wong dhangir kapas | pundi dhêkah ing Balak | Kyai Buyut Banyubiru | sumaur kidul punika ||

15. ya ta Radèn Jaka Tingkir | ing Banyubiru wus prapta | kèndêl jawining dhadhahe | sajawining pakarangan | radèn alon têtanya | tinuduhkên sampun laju | Ki Buyut kang kawuwusa ||

16. alênggah lawan kang rayi | Ki Wuragil Ki Majasta | punika samya arine | wau Ki Buyut Majasta | tan dangu nulya prapta | katiga samya alungguh | sakawan lawan Mas Mônca ||

17. Kyai Banyubiru angling | mêngko ingsun dhêdhayohan | bakal panjênêngan rajèng | kang mêngku rat tanah Jawa | tan dangu katingalan | sigra Buyut Banyubiru | mudhun sarwi latah-latah ||

18. kang rayi kêkalih angling | lah kakang wontên punapa |

--- 83 ---

tumurun langkung sukane | Ki Buyut gumuyu ngakak | têtamuningsun prapta | kang sêsotya mèh tumimbul | kari saliliring kênthang ||

19. Kya Buyut mêthuk aglis |[25] Rahadèn Jaka cinandhak | dhuh gusti nyawa nah anggèr | radèn arsa atur sêmbah | Ki Buyut kipa-kipa | adhuh lae sampun-sampun | kamangkara atur sêmbah ||

20. pan badhe gulung nagari | amêngku rat tanah Jawa | sigra atata lênggahe | Ki Buyut alon ngandika | hèh Ki Mas Mônca sira | ngabêktia wong abagus | iya iku gustinira ||

21. pan wus karsaning Hyang Widhi | sotya êmbana kancana | sigra dènnya awotsinom | wau sira Ki Mas Mônca | nulya tata alênggah | Ki Buyut ing Banyubiru | kalangkung ing trêsnanira ||

22. cinarita tigang sasi | nèng Banyubiru rahadyan | Ki Buyut nêlas wulange | ngèlmu jaya kawijayan | widagda ing kadibyan | miwah ngèlmu dadi ratu | Ki Buyut wulange nêlas ||

23. kadangipun kang wuragil | Ki Wuragil namanira | Ki Buyut Majasta mangko | anake Ki Jaka Wila | pinundhut ingkang raka | Kyai Buyut Banyubiru | tinumutkên mring rahadyan ||

24. lah anggèr sêdhênge mangkin | masang tibaning nugraha | dika kondura rahadèn | marang nagari Bintara | mupung ramanta sultan | ing rêndhêng mangsanya iku | cangkrama ngardi Prawata ||

25. andika ngatingal nuli | pun bapa bêktani tumbal | kang dadya sarat masrute | kawula bêktani lêmah | lolohên nèng maesa | yèn angsal maesa danu | dimène ngamuk kewala ||

--- 84 ---

26. mri[26] pasanggrahan narpati | môngsa wontêna kang nyôngga | liyane andika radèn | rayi dika Ki Mas Mônca | sagène sampun pisah | Ki Wila Wuragil iku | rumêksa ing gustinira ||

27. Ki Buyut sigra ngundhangi | marang anak putunira | Ki Buyut lon andikane | hèh putu padha karyaa | gèthèk ingkang prayoga | ya badhe titihanipun | Radèn Jaka mêdal toya ||

28. milir marang ing bênawi | saking toya wilis ika | iya anjog kali Dêngkèng | pan ing Banyubiru ika | kidul Dêkèng[27] prênahnya | ing êlore Wukirkidul | kidul wetan Pamasaran ||

29. Ki Buyut awanti-wanti | lêmah punika ing benjang | lolohna maesa age | maesa danu punika | inggih kang dados sarat | jalaran dika dinangu | marang Jêng Sultan Bintara ||

30. radèn tur sêmbah gya pamit | lawan sira Kismônca |[28] katiga Ki Wuragile | sêkawan Ki Jaka Wila | sarêng pamit anêmbah | Ki Buyut Majasta tumut | lajêng mantuk mring Majasta ||

31. wus mangkat sêkawan nuli | ing Banyubiru punika | ngatêrakên kali Dêkèng | wus numpak gèthèk sadaya | toya gêng santêr ika | Ki Wira Wuragil iku | kalih samya bêkta satang ||

32. Ki Mas Mônca wêlahnèki | kalawan Rahadèn Jaka | tan cinatur ing milire | wus prapta dhukuh Majapta |[29] tigang dalu nèng kana | nulya lajêng lampahipun | apungkur dhukuh Majasta ||

17. Pangkur

1. sampun anjog ing bêngawan | gèthèk milir nalika asar kang wanci |[30] Kêdhung Srêngenge duk rawuh | mêndhung riris wor barat | ing nalika ana [a...]

--- 85 ---

[...na] katon lare ngangsu | tinakonan mring Mas Mônca | sira iki rare ngêndi ||

2. ponang rare nulya musna | gèthèk mubêng pan ora bisa milir | amilir-milir kawangsul | winêlah nora kêna | pan sinatang datan jajag satangipun | ngalor ngidul aputêran | datan antara kaèksi ||

3. baya gêbèl pan angrangap | pinggir Kêdhung Srêngenge pan ngêbêki | molah toya lir kinêbur | bajul ingkang bêbegal | pan kinongkon bajul marang ratunipun | ratune Ki Baurêksa | Jalumampang kang tinuding ||

4. bêkta tigang atus bala | sigra gujêg kang gèthèk dèn gendholi | Wuragil Wila andulu | jungkêl kalêngêr mulat | ya ta radèn alon dènira amuwus | hèh yayi dipun prayitna | bilai agêng dhatêngi ||

5. kang gèthèk alumba-lumba | Ki Mas Mônca sinaut anadhahi | sinaut lajêng agêlut | kuwat Jaka Amônca | bajul siji binanting binuwang mamprung | tibèng dharatan gya pêjah | kang kari ngêbyuk belani ||

6. gêbèl pinggir gèthèk ngrangap | radèn angling yayi dèn ngati-ati | sira jaba jêro ingsun | aywa yayi pêpeka | sigra radèn anggêbyur malêbèng kêdhung | katingal baris agabag | lir ratu amangun jurit ||

7. gègèr praptanira radyan | lajêng mangsah angamuk radèn mantri | andhupak jêjak anapuk | anyandhak ngadu kumba | sarêng ngamuk rahadèn kalangkung liwung | saking pangrêksaning Suksma | mungsuh ngisis kèh ngêmasi ||

8. singa mangsah sarêng pêjah | niru butah kahadèn [ka...]

--- 86 ---

[...hadèn][31] tan kumingsir |[32] kinêrêg-kêrêg sinaut | wêntala datan pasah | yèn abanting rinangkêp tiga malêduk | rangkêp sakawan binucal | malêdug tan môngga pulih ||

9. bramantya ratuning baya | mulat lamun balane akèh mati | Baurêksa mangsah kiwul | rahadyan tinarajang | gya sinaut têpung kabèh angganipun | agênge Ki Baurêksa | sabongkoting tal gêngnèki ||

10. ilate kadya daludak | anglir kapurancang utunirèki |[33] ulêse pêthak lir kapuk | netra kadya mutyara | Radèn Jaka sinaut-saut marucut | amubêng nèng sukunira | kinipat lumumpat kuping ||

11. rinogoh ilate kêna | lumba-lumba radèn kukuh tan osik | bêngawan kadya kinêbur | ya ta kang anèng dharat | Ki Mas Mônca arame pêluk-pinêluk | lawan Patih Jalumampang | adangu banting-binanting ||

12. cinandhak Sang Jalumampang | gya binanting tiba dharatan têbih | malêduk nèng kayu sêrut | pêjahe Jalumampang | bajul kathah kang mara-mara kacakup | gêlasah binuwang dharat | kang urip pating karêmpis ||

13. Mas Mônca tuhu prawira | pan wus kawon bajul kang anèng nginggil | Ki Wuragil Wila sampun | wungu samya tumingal | dene kathah bajul gêlasah kang lampus | ya ta ingkang anèng toya | Baurêksa wus kajodhi ||

14. arsa polah datan bisa | sampun nungkul balane dèn sapihi | kang samya sêdya têtulung | radèn alon ngandika | iya apa panungkulmu marang ingsun | matur sang narpati baya | punapa pinundhut [pinu...]

--- 87 ---

[...ndhut] gusti ||

15. Radèn Jaka angandika | ingsun mundhut pajêg bajul sirèki | siji-siji sabên taun | Baurêksa turira | inggih gusti sumanggèr karsa pukulun | inguculakên saksana | nulya byar katon jro puri ||

16. andhêndhêng kadhatonira | Baurêksa sineba jroning puri | rahadyan sinuhun-suhun | asri kadhatonira | cinarita Radèn Jaka tigang dalu | anèng kayanganing baya | nulya mit radèn wus mijil ||

17. Ki Baurêksa tut wuntat | angatêrkên sajabaning jro puri | lawan angaturi bajul | kawan dasa ngatêrna | anyônggaa gèthèke rahadèn bagus | prapta ing jawi rahadyan | wus minggah ing gèthèk milir ||

18. wus panggih rencang sadaya | samya ngungun radèn dipun tangisi | anyana kalamun lampus | anèng sajroning toya | radèn angling lah uwis padha rahayu | ana pangrêksaning Suksma | mring sira kalawan mami ||

19. ratuning baya wus kêna | wus kajodhi lawan ingsun ing jurit | kang dadi panungkulipun | iya Si Baurêksa | pajêg bajul siji-siji sabên taun | Ki Mas Mônca atur sêmbah | mêgatruh rasaning galih ||

18. Mêgatruh

1. sigra milir kang gèthèk sinôngga bajul | kawan dasa kang jagèni | ing ngarsa miwah ing pungkur | tanapi ing kanan kering | kang gèthèk lampahnya alon ||

2. wus binuwang wêlah lawan satangipun | Ki Wila lawan Wuragil | eca prasamya pitêkur | angadhêp mring gustinèki | bakda ngisa praptèng Bêton ||

3. lampahnya lon [lo...]

--- 88 ---

[...n] sirêp rare praptèng Butuh | rahadèn ika tan pangling | lamun laladan ing Butuh | arsa kèndêl radèn pêkik | amangsit bajul kang gendhong ||

4. ingkang gèthèk ginêdhog-gêdhog ping têlu | bajul samya mirsa wangsit | ing wangsite radèn bagus | anulya binêkta mingkir |[34] kang gèthèk cinancang alon ||

5. mring Ki Wila lawan Ki Wuragil sampun | cinancang witing kuwèni | akukuh cinancang êduk | karipan samya aguling | sadaya samya kuwayon ||

6. samya eca sadaya dènira turu | Ki Agêng Butuh winarni | ing wancine têngah dalu | tumingal padhanging wêngi | ana gumêbyar saking lor ||

7. sigra têdhak wau Kyai Agêng Butuh | apa ingkang padhang iki | padhange pan kaya wahyu | nanging nora maring mami | kaya cahyaning kaprabon ||

8. praptèng pinggir kali Kyai Agêng Butuh | wong papat guling kêpati | sanginggiling gèthèk wau | kang sawiji dèn tungkuli | cahyane mancur sang anom ||

9. sakêlapa têkan ing satabonipun | Kyai Agêng Butuh angling | dene iki anak ingsun | têka turu pinggir kali | Ki Buyut anguwoh-uwoh ||

10. hèh ta kulup sira tangia karuhun | abêtah têmên sirèki | sare ana pinggir banyu | tan wruh dutaning Hyang Widhi | cahya nurbuwat kang mencok ||

11. nulya wungu kagyat ana nguwuh-uwuh | ting gregah wus mêntas sami | katingal Ki Agêng Butuh | jumênêng nèng pinggir kali | nulya radèn awotsinom ||

12. gya rinangkul pagene ta sira kulup |

--- 89 ---

turu nèng pinggiring kali | nulya rahadèn umatur | sasolah tingkahing nguni | purwa wêkasaning wartos ||

13. duk miyarsa ki agêng amanthuk-manthuk | iya talah sira kaki | pinarêng padha rahayu | paran ta ingucap malih | wahyu pan wus ngalih ênggon ||

14. wis binêkta kang putra mring dalêmipun | wus tata prasamya linggih | Ki Agêng Ngêrang wus rawuh | nulya samya tata linggih | Ki Buyut Ngêrang têtakon ||

15. wus tinutur ing purwa wêkasanipun | Ki Buyut Ngrang duk miyarsi | ngungun sokur ing Hyang Agung | cinatur satêngah sasi | gènira kèndêl nèng Butoh ||

16. angandika Kiyai Agêng ing Butuh | lêga têmên ing tyas mami | lah payo mangkata gupuh | mupung ramanira aji | anèng Prawata lagyandon ||

17. nulya nêmbah apamit rahadèn bagus | Ki Agêng ngatêr nèng kali | lan Ki Buyut Ngrang puniku | wus numpak ing gèthèk sami | lajêng milir lampahnya lon ||

18. bajul saking Kêdhung Srêngenge puniku | ingkang ngayap gèthèk sami | asuka pating galêbyur | swarane bajul nèng warih | akathah kang samya badhog ||

19. sugatane bajul sapêngisor iku | atata pan kadya jalmi | singa kadalanan suguh | kongkonane ratunèki | anggilir bajul kang gendhong ||

20. bajul saking ing luhur prasamya nganggur | amung sami anjagani | angiring samya nèng pungkur | giliran samargi-margi | kunêng kocaping cariyos ||

21. salèr wetan Majênang bêngawan nikung | gèthèk ginêdhog ping kalih | bajul myarsa wangsitipun | anulya binêkta minggir |

--- 90 ---

radèn nulya mêntas alon ||

22. tinatasan sadaya kang gèthèk sampun | kang bajul samya udani | ing wangsite radèn bagus | kalamun karyane uwis | wangsite radèn wus anon ||

23. kang anggendhong gèthèk sadaya wus wangsul | ya ta wau radèn mantri | kèndêl sangandhaping Bulu | ana wong babad marani | pan sarwi anyangking pecok ||

24. atêtanya wong papat kang samya ngaub | anak pakênira pundi | rahadèn alon sumaur | ing Dêmak manira iki | ngêndi dalane kang anjog ||

25. ing Prawata pundi prênahe kang gunung | angalèr ngilèn puniki | rahadèn lingira arum | apan alasira iki | iya besuk dadi dhukoh ||

26. aranana desa ing Tindak puniku | kawit ingsun tindak iki | saking ing bêngawan iku | wong kang babad anauri | gih benjing yèn dadi dhukoh ||

27. nulya lajêng rahadèn ing lampahipun | anurut jurang kang rumpil | wus lêpas ing lampahipun | wong papat tan angsal margi | ambêrêg maesa gupoh ||

19. Durma

1. sampun prapta jajahan wukir Prawata | kèndêl rahadèn mantri | dening sampun cêlak | kalawan pasanggrahan | wong catur anèng wanadri | ucal maesa | andanu kang prayogi ||

2. pan wus dangu ucal maesa tan angsal | nulya ana kaèksi | kinêpung wong papat | cinêkêl mring Mas Mônca | ponang maesa tan osik | wus linolohan | lêmahing Banyuwilis ||

3. têtimbule Ki Buyut wawêlingira [wawêlingi...]

--- 91 ---

[...ra] | dupi kalêbon siti | ambêkos jênggirat | mandêlik kipat-kipat | agèdhèg-gèdhèg mucicil | lir singa lodra | ambêkos kirig-kirig ||

4. wus anginthar minggah mring ardi Prawata | ing pasanggrahan prapti | angamuk pondhokan | nujah angundha-undha | gidra-gidro ngobrak-abrik | gègèr puyêngan | kêbo ambilaèni ||

5. pan rinampog binêdhilan tan tumama | têguh kapati-pati | kathah kapracondhang | para mantri ing Dêmak | kang sinundhang angêmasi | kang nora pasah | mati dèn uli-uli ||

6. pan gumuruh kapiyarsa pasanggrahan | katur marang sang aji | yèn danu maesa | tan pasah dening braja | kadrawasan pra mantrining | wadya prawira | tamtama dèn timbali ||

7. asanega wadya prawira tamtama | nêdya arsa ngêmbari | prapta umbul tiga | umangsah karo tangan | amajua gênti-gênti | kêbo cinandhak | sirahe dipun bithi ||

8. yèn sabêne wadya prawira tamtama | datan kongsi ping kalih | yèn napuk maesa | muncrat sumyur sirahnya | mung punika tan nyampuni | mênggah sadaya | saya galak nglangkungi ||

9. yèn sinundhang wadya prawira tamtama | iya nora ngênèni | sunguning maesa | kumêdul lambungira | ingundha tininggil-tinggil | pan ora pasah | sayah dèn uli-uli ||

10. tinulungan gantya kang samya umangsah | lêsah dipun bijigi | apan ora pasah | sariranira lupa | tamtama nglêmpuruk sami | pating balêsar | tan ana môngga pulih ||

11. sangsaya sru maesa pangamukira |

--- 92 ---

kêbo angobrak-abrik | miwah pra dipatya | kathah sayah dèn undha | binarondong dening bêdhil | datan tumama | pan kadya kulit wêsi ||

12. apan iku wus kalêbon têtimbulan | lêmahing Banyuwilis | marmane kalintang | têguh prakosanira | mimis datan angênèni | myang mimis waja | kabèh kadya gulali ||

13. Sultan Dêmak sigra minggah pêpagungan |[35] apan arsa udani | solahing maesa | kang sangêt karya gita | duk tumingal sri bupati | ngungun jroning tyas | têmên mesa ngajrihi ||

14. pan kinêpung wau saking katêbihan | singa katêmpuh ngisis | sultan langkung duka | ya ta wau tumingal | wong papat samya ningali | kang anèng ngarsa | nênggih Ki Jaka Tingkir ||

15. kangjêng sultan gupuh dènira tumingal | nulya utusan aglis | juru timbalana | Si Jaka Tingkir ika | tarinên ngêmbari iki | mesa kang krodha | yèn uga anguwisi ||

16. sun apura saluputing putraningwang | samana amarêngi | lilih kangjêng sultan | Ki Jêbat Juru sigra | rahadèn dipun plajêngi | Mas Mônca mulat | jawil mring radèn mantri ||

17. lah paduka punika pinalajêngan | rahadèn dhodhok aglis | Jêbat Juru sigra | dhawuhakên timbalan | anggèr timbalaning gusti | punapa dika | purun inggih ngêmbari ||

18. amrawasèng maesa danu kandhuhan | radyan umatur aris | yèn wontên timbalan | nadyan silih wêwaha | sapta maesa puniki | prapta ing pêjah | datan nêdya gumingsir ||

19. Jêbat Juru lumajêng praptèng ngayunan | matur saaturnèki [sa...]

--- 93 ---

[...aturnèki] | ing putra paduka | pêjah gêsang sumôngga | sigra ngandika sang aji | kinèn nêmbanga | galaganjur tumuli ||

20. undhangêna si apatih pra dipatya | dèn rame anyuraki | nulya dhinawuhan | patih lan pra dipatya | galaganjure wus muni | kêbo miyarsa | jênggirat ambêkosi ||

21. nulya radèn majêng mangsah lawan asta | maesa amarêngi | anumbug angundha | rame maksih dèn uja | pinrih sukane sang aji | angundha-undha | anulya dèn lumpati ||

22. tinadhahan rahadèn ingundha tiba | kaplèsèt gigirnèki | kang buntut cinandhak | sinêndhal asta kiwa | jêbol sigra ngolang-aling | anglumba-lumba | mungsêr numbug bijigi ||

23. awurahan surake lor kidul wetan | anumbug bijig bêrik | tinadhahan dhadha | wus dangu gya cinandhak | binanting anulya mijil | lêmah timbulan | kang saking Toyawilis ||

24. wus anglumpruk maesa tan darbe karkat | suka sri narapati | tuhu yèn prawira | Si Tingkir sutaningwang | sigra nulya dèn timbali | praptèng ngayunan | ulatnya sêmu manis ||

25. Radèn Jaka Tingkir ingantukkên nulya | kalurahanira lami |[36] prawira tamtama | sang nata angandika | ingsun arsa kondur kya patih |[37] angundhangêna | sagung bala dipati ||

26. kyana patih mijil angundhangi bala | jêngkar sri narapati | sing wukir Prawata | swaraning awurahan | dasih tan kawarnèng prapti | nagari Dêmak | Jêng Sultan malbèng puri ||

27. Radèn Jaka wus ngulihi gyannya lama | suka kancane [kanca...]

--- 94 ---

[...ne] lami | gantya winuwusa | Lêmbu Pêtêng Rahadyan | ing Tarub kramantuk dening | nênggih sang rêtna | putri Tarub Nawangsih ||

28. sasedane kang rama nguni rahadyan | Lêmbu Pêtêng wus nami | Kyagêng Tarub ika | satunggil putranira | Gêtaspandhawa Kiyai | Gêtaspandhawa | punika asêsiwi ||

29. nama Kyagêng ing Sela pan kawarnaa | anyêpêng gêlap kêni | jêng sultan samana | undhang arsa pêpara | mring Kalijaga mondhongi | mring sang pinalênggah |[38] Kalijaga mayêki ||

30. wus samêkta punang bala sigra budhal | sang prabu pan kairing | wadya tigang lêksa | tuwin kang pra dipatya | busana mawarni-warni | lir wukir sêkar | sang prabu nitih èsthi ||

31. sampun lêpas lampahnya wau sang nata | ing marga tan winarni | Carêbon Sang Nata | nèng dhukuh Kalijaga | lan sang wiku apêpanggih | wau jêng sultan | ngaras suku ngusapi ||

32. ing padanya sarya matur angrarêpa | mondhongi Dêmak nagri | sang pandhita arsa | nyugata para wadya | sêsaos gêdhong pribadi | kang pra dipatya | satriya para mantri ||

33. jêng sinuhun mung ngliwêt kêndhil sajuga | kêndhil Siyêm puniki | sarwi solèt bêkta | ngubêngi sang ayogya | ngêdhuk liwêt nèng ngarêping | para dipatya | pyambak lan bala sami ||

34. datan têlas isining kêndhil sajuga | binukti anuwuki | bala tigang lêksa | bikut panadhahira | wah kinêdhuk paran dening | pan dèrèng têlas | wong tri lêksa ngrahmati ||

35. sakalangkung prasamya nikmating jasad | mangkana sang ayogi | kerid praptèng Dêmak | sakarsèng [sakar...]

--- 95 ---

[...sèng] sinung papan | pundi ingkang dèn karsani | milih sumôngga | ing Ngadilangu apti ||

36. padhukuhan dahat awoning pribadya | kang pênêd datan apti | Ngadilangu mila | pinilih sarjunira | data tita sri bupati | kang cinarita | nênêm putranirèki ||

37. ingkang sêpuh wanodya adhaup angsal | Kyagêng Langgar wêwangi | putra Kyagêng Sampang | jalu malih panênggak | pangeran arya puniki | nuntên arinya | èstri krama pan olih ||

38. Pangran Kalinyamat ran Ratwalinyamat | rayi malih pawèstri | pinaringkên marang | Jaka Tingkir Dipatya | ing Pajang tinanêm nagri | malih wanodya | Ratu Kambang kang buncit ||

39. nama Radèn Timur nênêm jangkêpira | kangjêng sultan kang rayi | pangeran punika | Seda Kali samana | tilar putra mung satunggil | jalu tur pelag | Dyan Panangsang wêwangi ||

40. wus tinanêm anèng nagara ing Jipang | dadya pangran bêbisik | Ariya Panangsang | ing Pajang winursita | kilèn wetan Butuh sami | arsa binabad | wetan Pêngging kinardi ||

41. kitha agêng kathah ingkang atut wuntat | wus dadya kang nagari | dahat arjanira | samana Kangjêng Sultan | ing Dêmak nandhang grah lami | sigra palastra | ing Pajang madêg aji ||

--- [96] ---

Pratelaning Kalêpatan

[Ralat sudah dimasukkan langsung ke dalam teks.]

Catatan kaki:

1. Lebih satu suku kata: timbalane sang aprabu (kembali)
Lebih satu suku kata: timbalane sang aprabu
2. Kurang satu suku kata: Kyai Agêng Pênggingira (kembali)
Kurang satu suku kata: Kyai Agêng Pênggingira
3. Kurang dua suku kata: ing ngriki wontên punapa (kembali)
Kurang dua suku kata: ing ngriki wontên punapa
4. nora marêm (kembali)
nora marêm
5. yèn (kembali)
yèn
6. angombang (kembali)
angombang
7. sumaur (kembali)
sumaur
8. ngungkabi (kembali)
ngungkabi
9. Kudus (kembali)
Kudus
10. iki (kembali)
iki
11. Dhandhanggula (kembali)
Dhandhanggula
12. Kurang satu suku kata: ya ngalaekum salam (kembali)
Kurang satu suku kata: ya ngalaekum salam
13. pitungatus (kembali)
pitungatus
14. dêdêge (kembali)
dêdêge
15. lajêng (kembali)
lajêng
16. prapti (kembali)
prapti
17. pandangune (kembali)
pandangune
18. ambujung (kembali)
ambujung
19. abagus (kembali)
abagus
20. anggèr (kembali)
anggèr
21. anggêr (kembali)
anggêr
22. dhinawuhkên (kembali)
dhinawuhkên
23. kingkin (kembali)
kingkin
24. nadyan (kembali)
nadyan
25. Kurang satu suku kata: Kyai Buyut mêthuk aglis (kembali)
Kurang satu suku kata: Kyai Buyut mêthuk aglis
26. mring (kembali)
mring
27. Dêngkèng (dan di tempat lain) (kembali)
Dêngkèng (dan di tempat lain)
28. Kurang satu suku kata: lawan sira Ki Mas Mônca (kembali)
Kurang satu suku kata: lawan sira Ki Mas Mônca
29. Majasta (kembali)
Majasta
30. Lebih satu suku kata: gèthèk milir nalika asar wanci (kembali)
Lebih satu suku kata: gèthèk milir nalika asar wanci
31. rahadèn (kembali)
rahadèn
32. gumingsir (kembali)
gumingsir
33. untunirèki (kembali)
untunirèki
34. minggir (kembali)
minggir
35. pêpanggungan (kembali)
pêpanggungan
36. Lebih satu suku kata: klurahanira lami (kembali)
Lebih satu suku kata: klurahanira lami
37. Lebih satu suku kata: sun arsa kondur kya patih (kembali)
Lebih satu suku kata: sun arsa kondur kya patih
38. Lebih satu suku kata: mring sang alênggah (kembali)
Lebih satu suku kata: mring sang alênggah