Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 12–18)

1.	Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 01–11). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad.
2.	Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 12–18). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad.
3.	Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 19–25). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad.
4.	Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 26–31). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad.
5.	Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 32–39). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad.
6.	Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 40–45). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad.
7.	Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 46–56). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad.
8.	Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 57–58). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad.
9.	Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 59–64). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Babad.

Citra

Terakhir diubah: 07-03-2026

Pencarian Teks

Lingkup pencarian: teks dan catatan-kakinya. Teks pencarian: 2-24 karakter. Filter pencarian: huruf besar/kecil, diakritik serta pungtuasi diabaikan; karakter [?] dapat digunakan sebagai pengganti zero atau satu huruf sembarang; simbol wildcard [*] dapat digunakan sebagai pengganti zero atau sejumlah karakter termasuk spasi; mengakomodasi variasi ejaan, antara lain [dj : j, tj : c, j : y, oe : u, d : dh, t : th].

--- [f. 28r lanjutan] ---

12. Asmaradana[1]

1. kasmaran ing putra mami | lan Si Patih Puspacêngkar | wus mêdal ngirid rahadèn | wus prapta ing dalêm pura | anglekar anèng ngarsa | Prabu Jaka ngandika rum | kulup priye lakonira ||

2. umatur saha wotsari | ulun dewaji kaduta | mangke angsal barkat katong | satru jaya dalêm sirna | kêlayan nêgês mara | purwa wêsana wus katur | tata titi kadya cêrma ||

3. ya wis tarima ta kaki | anulya putra ginanjar | makutha bêk sêsotya byor | muncar-muncar ujyalanya | surêm yyang dewangkara | kasor dening rêtna mancur | nênggih makutha punika ||

4. dawêg ingagêm ping kalih | wus warise Linglung sira | barkatan makutha kiye | aja pacot-pacot[2] poma | nulya ingangge inggal | buntutira dipun wuku | pinatik ing nawa rêtna ||

5. sêsotya kang adi-adi | pêthite sinung kumala | sak êndhasing gajah aboh | sisike sampun rineka | rinangkêpan mas jingga | sinêla sêlaka mênur | saêsap suwasa êmas ||

6. pinatik ing sotya warni | yèn kocap pating samburat | balêrêngi ujyalane |

--- [f. 28v] ---

jinamang mas kinatipa | niyaka intên mirah | akêkalung abra murub | kêbêk dening nawa rêtna ||

7. kêkalungipun winarni | êmas suwasa sêlaka | sêsotya sêla-sêlane | untu siyung winuku mas | mas luru rêrujitan | yèn dinulu mubyar murum[3] | lir gunung gêni lumampah ||

8. anulya dipun paringi | jimat musthikaning naga | ratu lami lan kang duwe | lawan lênga babrêkatan | panguripaning ula | astagina wêstanipun | iku goning babrêkatan ||

9. musthika pujăngga alit | kasiyate kang musthika | sabarang kang obah mangke | samya ajrih angawula | kêlayan ingkang lênga | pangurip pujăngga agung | basah lungkraha awaknya ||

10. yèn katiban wêsi urip | dene ika kang musthika | simpênên dhêcak ênggone | dening cupu astagina | dakokna[4] pêthistira[5] | mugi èstua dèn kukuh | sakèhe pênganggonira ||

11. angsala sêbda rama ji | wus tinarima ing dewa | wus prayoga putraningong | enjang miyos siniwaka | pêpak para dipatya | Dipati Tênggêr ing ngayun | kang putra sinandhing nata ||

12. samya kucêm aningali | tan kuwat anon ujyala | eram ningali pêngangge | angandika Prabu Jaka | hèh ya kawulaningwang | padha sêksia sêdarum | yèn putra ngong olèh karya ||

13. sun ganjar sun junjung linggih | sun raja-raja mênggala | jumênêng dipati anom | Linglung Tunggulwulung rannya | pangane saosana | lah rêsanên[6] siyang dalu | Ki Tunggulwulung dalêmnya ||

14. sampun kondur sri boti |[7] Bok Puspasari kang mêdal | ki patih timbalan rajèng | jêngandika andhèrèka | lan sakèh bopatya |[8] ri sêksana mantri agung | ki patih turnya sandika ||

15. wau Sang Linglung Dipati | sakèh titihan tan kêlar | dumadya adharat bae | jêjarane amêlatar | sinrang lawan pradăngga | dadya tontonan saênu | Linglung Tugulwulung[9] prapta ||

16. patrape pan kadya aji | mawi tunggul kêmit ika | gandhang carita lamine | Ki Tunggulwulung sawarsa | nêlasakên kambangan | sampun katur mring sang prabu | lan katêbihên kêdhatyan ||

17. nulya putra dèn timbali | pinêthuk wong sanêgara | sampun prapta ing kêdhaton [kêdhato...]

--- [f. 29r] ---

[...n] | nuli dinamêlkên pura | tan winarna dadya |[10] kêdhaton Kasonga wurung | kang wetan kêdhaton lawas ||

18. wus dadya putra ingêlih | dhatêng kêdhaton kang anyar | wus kanggenan luwih dene | têksaka mukti wibawa | kadya kêdhaton kêmbar | garwa ingutusan sampun | Rêtna Bêlarong ranira ||

19. garwa Bêlarong kêkalih | garwane nèng Garobogan | kêdhaton Ngêbag pêrnahe | ing Mêdhang Kasonga gêmah | iku ta caritanira |[11] bopati samya angêpung | miwah magêrsari tata ||

20. mila katêlah ing mangkin | Kêsonga aran kêdhatyan | ana aran Kadipatèn | ana ran ing Têmênggungan | karia Pêngabeyan | Kêranggan têrtantunipun | prabu anom wus winulang ||

21. mring kang rama ngèlmu singkir | miwah ngèlmu dadya nata | ngèlmu panitisan mangko | kadigdayan kanuragan | nihan maring kamuksan | pati panjing surupipun | kalbune kang rama têlas ||

22. prabu nom emut kang wêling | Sang Raja Ngin-angin ika | nulya tapa guwa mangke | tapa mangap wus sawarsa | awak thukulan wêrksa[12] | mêndira kêlangkung agung | randhu alas kêrambatan ||

23. miwah kayu alit-alit | arambatan yod-oyodan | pan athukul ing awake | wus sirna rupaning ula | lir Mahmèru gêng wona | kadi wau cangkêmipun | atapa mangap cinêngkal ||

24. wus karsaning dewa luwih | udan adêr[13] pacawura | nênggih wontên lare angon | songsonge samya kodanan | margi wiwarong[14] guwa | kang siji tan awèh ngaub | jinongkongakên wus munggah ||

25. ing ardi anuju gigir | lare punika mêmêrang | kaliwat dhatêng gigire | rah mêdal wus ingingkêman | lare angaub pêjah | katur dhumatêng sang prabu | duka sira Prabu Jaka ||

26. Ajisaka wruh ing gaib | jênênge kantun sawarsa | putra barênga muksane | nulya kinèn mêjahana | wau ta ingkang putra | wus pinantèk cangkêmipun | ing wêsi têksaka pêjah ||

27. satuhune nora mati | maksih ana kêdhatonnya | nanging anyiluman bae | ing Tunggulwulung Kasonga | sigêgên [sigê...]

--- [f. 29v] ---

[...gên] kang kocapa | sapêjahnya ula Linglung | gênti ingkang winurcita ||

28. ing Panungkulan wus lami | Radyan Putra Danisyara | wus akathah punggawane | miwah sêntana sumêkta | wus samya nusul lama | mèh dhatêng sêmayanipun | nanging akantun sawarsa ||

29. ri sêdhêng radyan siniwi | agunêm lan Jugulmudha | miwah pra sêntona kabèh | Bêgja Daulat Mênawa | Mênawi anèng ngarsa | samya tinari sêdarum | dènirarsa dhandhang yuda ||

13. Dhandhanggula[15]

1. ya ta sira agupita aris | kae putra Radèn Danisyara | ri sêdhêng mangke rêmbage | wadyabala tinantun | radèn putra sigra dènnya ngling | hèh sira Jugulmudha | kaya pa sun tantun | rèh ingsun ngêrbut nêgara | ingya[16] mêngko wus sakèhing wadya mami | Jugulmudha turira ||

2. ulun iki angaturi uning | kadospundi radèn mêmungsuhan | sintên ulun andêlake | wong Pênungkulan atakut |[17] yèn ngabêna lawan sang aji | Brabu[18] Jaka digdaya | sêkti digbya anung | ramanta sumbagèng ing prang | suprandene tan mênang dêlasan mangkin | ingkang nagri kancikan ||

3. Prabu Jaka guna srana sênti[19] | mancala putri mancala putra | wignya manjing ajur-ajèr | arosa tur atêguh | sagêd gêsangakên wong mati | wignya adamêl jalma | lan tan kinging lampus | kang putra pujăngga digbya | lawan putra kewala datan tumandhing | wêwah niyaka dhomas ||

4. dede timbang kathah lawan kêdhik | yêkti kawon wadya Panungkulan | amêngsah dede timbange | dyan wagugên ing kalbu | amiyarsa dènira angling | sira Ki Jugulmudha | wutah jroning kalbu | angraos yèn kalêrêsan | dyan sumilih wau sira sang apêkik | alon wijiling sêbda ||

5. Jugulmudha sira ingsun tari | kara[20] priye rèh ta pêkênira | kang êndi manira angge | kunêng wong dadi ratu | de lumuh mundur ing isin |[21] yèn nagri tan karêbat | ing karsaning ulun | têtêpa kêraton Jawa | tênkèng[22] lina têtêpa aja na kang nyêlani |[23] ngamungna turun ingwang ||

6. tinurunan kang eyang [e...]

--- [f. 30r] ---

[...yang] sang aji | Prabu Sindhula lan pêpatihira |[24] wayah rinangkul janggane | wlas têmên putuningsun | mêngko nyawa ingsun tuturi | dyan manêmbah suku sang | mangusapi lêbu | wus ngabêkti Jugulmudha | dêlamakan wau ingkang dèn sungkêmi | miwah Bêgja Daulat ||

7. Wikujati agya mojar aris | Jugulmudha iku ramanira | nulya sumukêm[25] pangkone | ingkang rama amêngkul | Jugulmudha nangis lir èstri | kang rama têlêthokan | luh tiba ing bau | dhuh putra sun sokur bêgja | sira ngêmong marang gustinira kaki | dèn bisa angawula ||

8. biyangira thole ana ngêndi | wontan[26] dalêm ni radha gya mêdal | nangis sumungkêm pangkone | anglir puyuh atarung | wong têtêlu padha anangis | wus kèndêl mênggah-mênggah | tan ngipi ngêrmpêlu | kêpanggih aparipurna | emut gusti jalma tri kèndêl samya jrih | pandhita raja ngucap ||

9. kaki putu iki wus mangsaning | ratu gumingsir saking nêgara | kari saêmèh mangsane | Jisaka madêg ratu | anyêlani kêraton Jawi | saiki datan kêna | lamun pinarunggul | têdhanên Yyang Sukmataya | dipun asru têtela aja kêkêlir | gusti lawan kawula ||

10. kaki putu dèn awas pêtitis | dèn wruh tunggil laku kang sinêmbah | Sukma tuhu sanyatane | kang nêmbah Sukma tuhu | sanyatane puniku tunggil | lir satu lan rimbagan | amor sampun wibuh | yèn wis awas tingalira | marang Sukma têdhanên kêraton Jawi | kabèh ngidhêp ing kita ||

11. sakèh para ratu tanah Jawi | mapan kita dadia narendra | sumèlèha kêratone | Jawa gampangna iku | ya têdhanên marang dewa di | satataning rat Jawa | dèn kapi sarwa gung | sacara-caraning praja | têmên-têmên tinêdha rasaning tunggil | têdhanên Sang Yyangtaya ||

--- [f. 30v] ---

brăngta ||

13. radèn manjing guru eyangnèki | pan winuruk têkèng ing wêkasan | têlas kalbune eyange | owahing raosipun | nulya radèn winuruk malih | karosan kadigdayan | aprang digbya punjul | kalih angambah sêgara | datan têlês tanapi pinêndhêm siti | ingabong[30] tan gêsênga ||

14. lawan malih kalih dadya aji | sampun têlas kalbune kang eyang | sampun winurukkên kabèh | wus kawrat jroning kalbu | wurukira sang maha yêkti | purwane radèn digbya | sêkti ambêk sandu | Ki Jugulmudha sêmana | milya guru Mênawa lawan Mênawi | nahan Bêgja Daulat ||

15. ya mas putu sira sun tuturi | Prabu Jaka sêmayane marang | Ni Bok Ratu Kidul mangke | dèn pêsthi têkanipun | wruhanira ingsun tuturi | wus pêsthi karsaning sang | ingkang dadi ratu | tanah Jawa kuna-kuna | tan atulus dadya narpati ta kaki | panjênêngan gya sirna ||

16. yèn tan dèn mong Ratu Angin-angin | kang kayangan anèng ing sêmodra | ratu kang tulus jênênge | ingkang wênèh Bok Kidul | run-tumurun mring jaman akir | nora kasêlan-sêlan | kang wênèh bok ratu | utawa kaki kang garwa | nanging besun turunira jaman akir | tuhu garwa satata ||

17. ingkang garwa tata kadya jalmi | kang manungsa têmên ta kagarwa | samêngko garwa mong bae | ya lir garwa satuhu | rasa jati tan dèn têmêni | ingkang anunggal rasa | besuk wayah ulun | tataning wong gama Islam | padha sadat nêmbah gusti ingkang luwih | kongsi tutug Mêtaram ||

18. Kajêng[31] Sultan Mêtaram Sang Aji | mêksih lore siniwakèng ing rat | samubarang ngabdi kabèh | kumantun manahipun | iya iku mêksih lornèki | wis kaki dhinginana | sêmayane iku | saiki Buda Cêmêngan | taun Alip sasi Sura sirah tunggil | lan purnama Galungan ||

--- [f. 31r] ---

angèstokkên wêling yyang ||

20. Jugulmudha kyat jumurung kapti | ya ta wau dalu wancinira | rahadya[33] lumêksana ge | marang ugyan[34] kang samun | pigir[35] wona tirta mawêning | rahadyan mêsu cipta | tanna lyan kadulu | namung ananing wisesa | têmên-têmên pan moring kawula Gusti | sêkala badan Sukma ||

23. miwah sagung para narendra jim | tanah Jawa aglar munggèng ngarsa | umatur dyan ruming sinom | paran karsa dyan sunu | animbali marang nata jim | angantos karya ngrisak | sawarnèng tumuwuh | bumi gêni angin sagra | arga wona kagungan tuwan pribadi | miwah saniskaranya ||

24. pan paduka racut sampun brangti | karya risak sakathah dumadya | jagad sumaput panone | yèn ngarsakkên dyan sunu | karyaning kang pra narendra jim | ingabên nagri liyan | narpa kang digbya nung | sêmangke mapan sêndika | ngrusak satru nanging ta panuwun mami | tita sampun abrăngta ||

25. ya ta wêdhar sang mangun sêmèdi | rajaputra trustha myarsèng turnya | wêkasan ngandika alo[39] | anjarwakkên kang kayun | purwa madya pan wus mêkasi | sagah sang prabu lara | lan sagung pra ratu | ing jim samya prajanjean | paguting prang ya ta wus mundur prasami | saking ngarsa dyan putra ||

--- [f. 31v] ---

[...ran] karêpira ||

27. Jugulmudha rèh ngêrbut nêgari | Jugulmudha umatur pra nata | gusta[40] angadêga rajèng | angadêgna wadya gung | mapan mangke akathah jalmi | kang rayi sampun prapta | wus lama anusul | Radèn Nitik Dikusuma | warna bagus kêmbar lawan kang raka ji | tinantun inggih rêmbag ||

28. Bêgja Dulat samya angêrbagi[41] | atanapi Mênawi Mênawa | sêntana pan rêmbag kabèh | ingundhangan sêdarum | jalma ingkang sami kêtawis | wêwasi lan jêjagan[42] | menak para buyut | para umbul sampun pêpak | enjingipun rahadèn miyos tinangkil | pêpak wong Panukulan[43] ||

29. upacara ing ratu mêpaki | kasiyate sangking ingkang eyang | cahyaning ratu wus ngalèh | Prabu Jaka pan suwung | Jugulmudha sigra dènnya ngling | hèh ya wong Panungkulan | ngèstokna gustimu | mêngko sun adêgkên nata | Panungkulan kita rata pan sakiki | durungên[44] ngêbat[45] praja ||

30. ngèstokakên samya saur pêksi | benjing punapa ingabên aprang | lan mêngsah gusti lamine | sri narpa ngandika rum | iya wong kawulèngsun sami | jumênêng karsèng sang |[46] dadi ratu ingsun | tanah Jawa nama Raja | Danisyara juluk sri kaskaya mami | Sri Mapugung[47] Narendra ||

31. senapati pêrnata ajurit | Jugulmudha sun junjung lênggahnya | dadia sêsilih ingong | sun ganjar namanipun | Adipati Jugulmudhèki | duwèni dhêdhak mêrang | amis bacinipun | tan wruha Si Jugulmudha | lareningsun Si Nitik Dikusumèki | mêngko sun junjung lênggah ||

32. ingsun gawe sosoran pêpatih | angliwoni wong rat tanah Jawa | sun alih ika arane | rane lawas sun pundhut | sun têdhani nama Dipati | Sri Raja Suryangalam | damaring kêprabun | sun paringi ing Madura | lan Si Bêgja sun junjung marang ing nginggil | dadi ban angrèhêna ||

33. wong isun jro lan ingsun paringi | Adipati Raja Kapa-kapa | lan Si Daulat ing mangke | iya sun junjung lungguh | angrèh mantri tindhih prajurit | iya Tumênggung Saloka- |[48] tara aranipun | Mênawa sun junjung lênggah | angrèhêna sakèhe wong isun buri | majêgan juru sawah ||

34. atanapi sakèhing pratinggi | ingsun ganjar ran Tumênggung Raja [Ra...]

--- [f. 32r] ---

[...ja] | Nitinêgara arane | kêlawan arèningsun | takabaling sun junjung linggih | dadi kêliwon kiwa | dene aranipun | Dèn Arya Rajasthapraja | Si Mênawi sun karsa kèhing jawi |[49] sarta sun ganjar nama ||

35. ran Tumênggung Dhang-undhang puniki | nata praja jalma Panungkulan | kang patut jinunjung linggèh | patut dadya tumênggung | dêmang arya lawan ngabèi | răngga lan pandêlêgan | pêcattăndha iku | prameya mantri pratiwa | lan prajurit kèh wong Panungkulan mukti | Sri Mapunggung ngandika ||

36. Jugulmudha pa dayanirèki | Jugulmudha matur yèn arêmbag | pasisir măncanagrine | ingutusan sêdarum | kang bang êlèr kilèn kawuri | yèkti tan dados karya | rayi gusti wangsul | dadosa wêdana wetan | jro samodra sumăngga karsa sang aji | wona gunung kawula ||

37. Jugulmudha ya pikirmu dadi | ingsun darma ya jumênêng nata | sapa kang lumaku mangke | yèn sarju pun Tumênggung | Undhang-undang kawula tuding | ngradina nagri wetan | kanthia tumênggung | lan mantri sawêtawisnya | buron wona bêktaa kang kathah iki | dinamêl gora godha ||

38. ingkang êlèr ikang ulun tuding | gih Tumênggung Salokataranya | kanthi bopati mantrine | rayi ta kinèn mantuk | Raja Suryangalam nidhihi | pasisir kang wus rata | ngilèn kang lumaku | Rajani[50] sakancanya |[51] anggawaa saisine ing wanadri | kêdhik katingal kathah ||

39. kutu-kutu walang taga iki | gêgilaa damêl gora godha | mantri kita aja kangèl | yèn sampun amba campuh | parêmbagan angantêp jurit | kang kayangan samodra | tinagih ing besuk | ing wona gunung kawula | dhatêngakên kang ulun damêl antawis | yèn wus radin bang wetan ||

40. pun Tumênggung Dhang-undhang anuli | amingêra ngalèr panggih lan rinta |[52] rêmbaga sarêng praptane | yèn wus ta gya laju |[53] ngulon kadi rêmbagnya dhingin | ngidul wangsul angetan | sarênga angêpung | yèn tuk pangèstu bêthara | dene ngulun têkiyar wontên ing wingking | ngêlar jajahan rowang ||

41. yèn wus rêmbag wêwahna marnèki | Adipati Ra[54] Jugulmudha |[55] katarima ing ature | wus kondur [ko...]

--- [f. 32v] ---

[...ndur] sang aprabu | ingkang jawi adandan sami | kumpul wadya mêlatar | ngèbêki lun-alun | ingkang nglurug samya bubar | ingkang ngetan lun-alun kang dèn idêri | Tumênggung Undhang-undhang ||

42. kinanthenan wau ta bopati | Ki Tumênggung Jagasêstra rannya | lawan mantri sêkancane | kêlawan carik luhung | aran arya ing Dhadhaptulis | lan Răngga Kamadhaka | mantri prameya gung | gêgaman awarna-warna | wus wisata saisi na tut wuri |[56] mêngalèr atêngara ||

43. kadya wukir padma gaman asri | Ki Tumênggung Saloka gya prapta | măngka gêdhig mênggalane | akanthi Ki Tumênggung | Asthapraja katiganèki | Arya Panitisastra | kapat carik punjul | Ngabèi Sêstrawidigdya | tulis rannya miwah kang prawira mantri | isining wona kathah ||

44. kang lumaku ngilèn ki dipati | Rajaniti tumênggung kanthinya | Rêsapraja bisikane | mantri wuri sêdarum | Radèn Arya Upayasandi | lawan Ki Răngga Nukma | Dêmang Jabungalus | akanthi Răngga Gundhala | atênapi Ki Ngabèi Jagatulis | myang Răngga Paliwara ||

45. Răngga Suluhlintang Damarsasi | Dêmang Kira[57] Ngabèi Ubaya | Răngga Mujaki jajare | Ngabèi Jabungalus | Arya Nukma lawan Ngabèi | Ubaya tigang dina | Dêmang Pirsadhusun | miwah Ki Tumênggung Dhêndha | Ki Ngabèi Tigangpratikêl pratuwin | Tumênggung Pancasrêmbag ||

46. kathah mantri kang para pratinggi | juru sawah pan tumut sêdaya | kang sarwa kumêlip kabèh | wus dening kang angrayud | wêwêngkone Mêdhang kèh kêni | kang etan wus arata | kang băngga pinukul | pan sampun nungkul sêdaya | kang lumaku ngidul sêntana sang aji | Dyan Arya Suryangalam ||

47. kănca ingkang tumut Kya Dipati | Nitipraja Aryasurti miwah | Dipati Tuhupelinge | Surataka Tumênggung | atanapi prameya mantri | prajurit mya[58] prawira | buronona agung | uwit prang lumajang băngga | ing Madhêndha Magada ing Singasari | baurna Singasêkar ||

--- [f. 33r] ---

[...e] nungkul sêdaya | laju ngetan Bêlambangan kang ginitik | samya wigya[59] dènnya prang ||

49. long-linongan apan gênti-gênti | kawon têluk wong ing Bêlambangan | prang wong Bali rame malèh | alah prang kang rumuwun | samya têluk Sang Raja Bali | giris isining wona | wus rata sêdarum | wus pitaya dyan tinilar | kèndêl kunêng mêrkawis lumajang uni | wus rata gya inilar[60] ||

50. wus apanggih lawan kang masisir | nèng Madura gènnya parêmbagan | awis ginitik prang rame | Sampang Balega nungkul | ing Sumênêp Cangcangan nangkil | Tandhês lawan Baweyan | ing Tuban Sidayu | Nglasêm Ngêrmbang Pêjangkungan | Surapringga Nglamongan nukul[61] pribadi | sampun nungkul sêdaya ||

51. pun Tumênggung Dhang-undhang wus ngancik | Surapringga kèndêl pirêmbagan | Sang Lokatara rowange | sakancane sêdarum | rêp-arêpan lan mêngsahnèki | kaparêk kutha Mêdhang | sigêgên winuwus | Prabu Jaka siniwaka | dyan niyaka dhomas ki patih tur uni | mêngsah dalêm gêng prapta ||

52. didalêm lèr wetan têluk sami | dhatêng duta Raja Panungkulan | kang parêk kitha kantune | kang kilèn wus rinayud | badhenipun kinêpang kikis | Prabu Jaka wus ngrasa | jangkêp tigang taun | sigra ngling Sang Prabu Jaka | yèn mêngkono papagna wong sun kang kari | mring mungsuh pêksakêna ||

53. bunge maning yèn lêgia dening | ingkang tuwa iya nora pira | akapês-kapês rasane | iki tanduran ngênu | amêrêpak ngubêng nêgari | tunggonana bupatya | pêrapatên iku | patih nayakèngsun dhomas | tindhihing prang yèn abot sêbarên aglis | sira nora kangelan ||

54. ja na susah ja na watir mati | iya ingsun wani katêmpuhan | ja na wêdi ing tatune | yèn nora ngandêl mring sun | mijilakên istijradnèki | angêntèkkên tênaga | wus ngandêl sêdarum | kibir sumăngsa matia | apitaya sok maksiha gusti mami | Prabu Jaka luwaran ||

--- [f. 33v] ---

[...t] | prapta ngarsa prabu | wus kèdhêp saaturira | sigra prabu kinèn anêmbang têngari | wus pêpak gaman aglar ||

56. gila-gila pan kagiri-giri | kadi wukir padmargama mêkar | sinang wor lawan pêngangge | lir giwangkara mêndhung | surêm ingkang punang rêrawi | merang maring ujyala | gêni gêgaman gung | angandika sri nalendra | duta uwis balia warahan[62] sami | sun rêmbug arsa tindak ||

57. duta mêsat nêmbah ing ngarsa ji | wus têngara bubar saking ngarsa | wadya têlukan pan akèh | mantri jaba sêdarum | têtindhihe kyai dipati | ngawaki pra dipatya | kubêng magêrsantun | gêdhong kêparak ing ngarsa | pra pratiwa prajurit kang digbya sêkti | tur padha pêpilihan ||

58. sura sumbaga digbya nung jurit | kang kamargan wus têluk sêdaya | tan bakal gusti lamine | mêsanggahan[63] sang prabu | kantun lampah sadina margi | ngangsêg măncanêgara | pasisir wus maju | kantun ingkang parêk kitha | cucuking prang acampuh ingkang pangarsi | agantya long-linongan ||

59. ing Juwana Pathi Kudus nagri | ing Jêpara Dêmak Garobogan | cêngkasèwu[64] Balorane | sêdaya samya têluk | samya giris samya kumêlip | miwah para dipatya | lan para tumênggung | dipati măncanêgara | lan pasisir parêk kang samya abaris | lor kulon lawan wetan ||

60. ingkang kilèn têtindhih dipati | Rajanati[65] mantri Pêmajêgan | kidul gêdhig mênggalane | Dipati Arya Prabu | Suryangalam kang wignya sêkti | măngka senapati prang | myang kănca sêdarum | Adipati Nitipraja | arya dêmang pandêlêgan lan ngabèi | têtindhihe pangarsa ||

61. măngka pangirid ingkang wêwangi | Ki Tumênggung Salokataranya | kang tinurut sakancane | gandhon wetan Tumênggung | Undhang-undhang sakăncanèki | jêksa lan paliwara | carik wignya agung | miwah kancane kêbayan | padha mantri dêmang răngga lan ngabèi | sosoranipun arya ||

62. ingkang êlèr têtindhihing jurit | gêdhig mênggala surănggakara | Raja Kapa-kapa ranne | mangku kănca sêdarum | lan bopatya iya

--- [f. 34r] ---

pasisir | kawêngku Jugulmudha | sang narpa akukuh | cucuking prang sawarnanya | kang kumêlip mundur baris Mêdhang nuli | atata pamondhokan ||

63. kantun lakon satugêl dinèki | ngangsêg prapta têpis wiring Mêdhang | wus têmpung[66] lawan mungsuhe | sabên dina acampuh | têtumpêsan wong Mêdhang nanging | tan suda malah wêwah | miris ingkang ngamuk | mênang prang pêrsasat kalah | dipun gêng ing wong Mêdhang awêwah malih | angamuk têtumpêsan ||

64. wadya Mêdhang ya awêwah malih | saya giris wadya Panungkulan | wong pasisir takut kabèh | măncanêgara takut | dening mungsuh tan kêna mati | katur mring Jugulmudha | langkung suka kalbu | katur mring sang naradipa | angandika priye dayanira patih | angur padha mundura ||

65. hèh apatih mêmirang ing jalmi | yèn anglurug wêsana prang kalah | Jugulmudha tur sêmbahe | pan dèrèng ulap ulun | ngaturakên ta kunêng gusti | wirayat kina-kina | pangawasanipun | sulape Sang Prabu Jaka | mapan kita tan mirisa priye patih | ing mêngko dayanira ||

66. atur sêmbah Jugulmudha Patih | mêngsah sampun linawanan yuda | lamun linawanan prange | tan suda malah wuwuh | yèn suwawi rinupak gusti | baris agung tinata | ecaa lumaku | pêngajêng isining wona | iya patih karêpira sun ngêrbugi[67] | wus kondur sri narendra ||

67. Jing[68] Tumênggung Dhang-undhang ing wêngi | aparentah gêlar prit anêba | sarêng angangsêg barise | nging ecaa lumaku | aja ana lawan ajurit | wus rêmbag gya têngara | anglir langit rubuh | kagiri-giri syaranya | saking kilèn wadya Panungkulan sami | lèr pasisir sêdaya ||

68. saking wetan wong măncanêgari | saking kilèn wong pasisir kiwa | anggêrgut sarêng ajune | wadyabala padha nut | wingsanggêni[69] pangrik kudèsthi | lir grah syaraning bala | pradoganya[70] barung | sakutu-kutu ing wona | anèng ngarsa abayak anggêgirisi | apanthan sakancanya ||

69. singa mangrik munya

--- [f. 34v] ---

amêlingi | apan campuh bèrinya sauran | kang wadya supênuh angrob | wor kricik wastra agung | angsrang[71] umyang kang surak ganti | lir tarung prabawanya | wong Mêdhang atangguh | sakèhe mungsuh kêpapan | malah carub campuhe wau kang jurit | wong Mêdhang bêdhil numbak ||

70. anuduki Mêdhang gada lêmbing | apan bindi namsir tan linawan | buron eca mangan bae | wong Mêdhang ana nglambung | rug acampuh ya padha jalmi | nanging nora dèn lawan | eca alêlaku | dangu-dangu sirna dhawak | angsal mulih suwung malih kang nêgari | nulya baris kawuntat ||

71. jalma têmên kang para bopati | myang kang cilik padha ngeca-eca | dhêdhêp datan rame-rame | kagyat katêmpuh mungsuh | dening egal[72] dènira prapti | hèh kaca kamanungsan | adandan sêdarum | têtindhih bopati dhomas | ngalih atus mêrapat sarêng nadhahi | pyuk campuh prabawanya ||

72. gurnita rug ingkang langit muni | rêngat sungune sapi gumarang | kang jêladri langkung gênge | tanbuh rowang lan mungsuh | prakantha[73] wor lir lintang ngalih | jêngkar gurnitanya |[74] prakêmpa gora myung | lindhu rat agra gumiwang | mombak toya jêladri apulang riris | lir andaru kèh tiba ||

73. păncalita kapit ingkang bumi | rêngat sungune sapi gumarang | megung rat lir yunan mangke | kang aprang samya luhung | wadya alit agênti mati | kaliput wadya Mêdhang | kabyat ing mungsuh |[75] kaburu madya ing Mêdhang | sampun dalu sampun sapih kang ajurit | kinêpung kitha Mêdhang ||

74. kunêng datatita kang winarni | Prabu Jaka sêdhênge sineba | Patih Tênggêr ing ngarsane | umatur awotsantun | abdi dalêm uni kajadhi[76] | kasêktèn kamanungsan | prabu wus têkabur | măngsa ta nuli bêdhaha | kutha mami kumingsun ajabêl bumi | bunge maning lêgia ||

--- [f. 35r] ---

karsa nata ||

76. Prabu Jaka gumujêng sarya ngling | padha mundura ngungsia kutha | kurang pracaya atine | duta mêsat wus pangguh | pan pinajar dikanira ji | sampun mundur sêdaya | kutha wus kinêpung | wong cilik gègèr puyêngan | buh dèn ungsi Prabu Jaka ngandika ris | padha mangan nginuma ||

77. mungsuh iki kèh arahan sami | pêpatine mong na adhomas |[78] satus iku dêstu[79] kèhe | kunêng ingkang winuwus | kang angêpung wus têpung kikis | sabên dina apêrang | wong Mêdhang kaburu | ngungsi kutha inêb lawang | enjingipun kang wetan ginalong[80] jurit | katur măncanêgara ||

78. nulya tinulungan pra dipati | kang nindhihi Tumênggung Dhang-undhang | acampuh prange arame | wong Mêdhang wus kaburu | manjing kitha ainêb kari | sarêng priksa wadyanya | Mêdhang nêmpuh nukup | wong pasisir karepotan | nulya gancang tinulungan pra bopati | tandhing Salokatara ||

79. aprang rame agênti ngêmasi | apan buru-binuru long-longan | amor ramya prakanthane | ana prajurit mêtu | wong têtiga amarêpêki | saha kuda sru mara | syarane ngrik nguwuh | eling-eling jaga-jaga | anjagani sudigbya tan olèh tandhing | katigane prawira ||

80. sigra pinapag de Rajaniti | Slokatara lawan Udhang-undang[81] | sami asura tandange | prajurit Mêdhang nguwuh | Lokatara amarêpêki | papagna tandang iwang[82] | yèn sirap[83] lampus |[84] sigra prang ijen-ijenan | padha sêkti gênti wastra angêmasi | prajurite wong Mêdhang ||

81. sigra ambyuk sakèhing prajuri[85] | wadyabala Mêdhang ngantêp yuda | surak awor lawan bêndhe | wong Panungkulan ambyuk | Sarayuda rame kang jurit | saha rêmpak-rinêmpak | rug lir wraksa daut | surake lir gunung rêbah | padha wani wênèh amêdhang anamsir | bindi gada palastra ||

--- [f. 35v] ---

[...k-tinumbak] | anuli amambyuk | sêrg-sinêrêg silih dugang | silih dêkung anupak-dhinupak[86] amrih | kang tatu ting paluncar ||

83. samya cuwa kêsaput ing wêngi | enjing mêdal sing kutha wong Mêdhang | langkung kèh prajurit bae | kapêrantèn kinêpung | Jugulmudha ingkang ngakali | Rajaniti sing kanan | sakancane nêmpuh | sing têngah Ki Jugulmudha | Ki Tumênggung Salokatara sing kering | sakancane bupatya ||

84. Raja Kapa-kapa saking wingking | saha bala wong măncanêgara | pasisir akumpul kabèh | Jugulmudha kang tinut | Raja Suryangalam sing wingking | tan kewran wadya Mêdhang | ngandêl gustinipun | wong dhomas tan kêna pêjah | ya wadya kèh ajaga-jaga agilir | jatha amosa naga ||

85. sigra aprang angrok padha wani | bala Mêdhang lawan Panungkulan | lir sêgara rob padhane | bêndhe tinêmbang ngungkung | sarta surak kêndhang gong bèri | awor pangriking kuda | surake gumuruh | lir rêbah mangekaning rat | asênggani pangrike syandana èsthi | kadya bêlah pratala ||

86. yèn kacêrma angrok pasaluring | mawantahan duk parêng ing manah | manumbak Mêdhang mangrojèng | rêrêg kandhêm kapêluk | katalindhês sela gêlindhing | rame dugang-dinugang | kang binênthak nuthuk | cakot-cinakot pan ramya | kapacèlu rame angrok silih ukih | ususnya kulaweran ||

87. tandang sigra de Ki Rajaniti | lan Dipati Raja Jugulmudha | lan Raja Kapa-kapa ge | Ki Undhang-undhang anut | Lokatara sigra nusuli | Suryangalam mangrupak | mring satru parêng pyuh | ingkang katêpak mucithat | irung pisêk matanya do[87] amêcicil | solahnya ngayang-ayang ||

88. wadya dhomas punggawa kèh mati | tadhah-tadhah karoban kêlawan | sampun kalimput yudane | suh sirna rujit daut | kadya wukir kudèsthi mati | rante kesah ing gajah | wadya dhomas iku | yèn kênaa mati têlas | manjing kutha sampun sami inêb kori | kang mati samya gêsang ||

89. ingkang mênang prang wus mundur sami | ing panggenanira sowang-sowang | langkung tusthane [tu...]

--- [f. 36r] ---

[...sthane] sang rajèng | samya ngandikan kumpul | parêmbagan angantêp jurit | rinasa tanpa wêkas | karsaning sang prabu | ambêdhah kutha rinasa | tanpa wêkas payo padha dèn têmêni | mundure Prabu Jaka ||

14. Durma[88]

1. Paningsyara[89] ing sang raja ing Kaskaya | Sri Mapunggung tinangki[90] | pêpak pra dipatya | Jugulmudha nèng ngarsa | măncanêgara pasisir | prasamya sowan | ngandika sri bopati ||

2. Jugulmudha kaya ngapa dayanira | angrangsang kutha iki | yèn suwawi karsa | angumpulkên dandanan | kêrtêg ăndha myang ginangsir | sarêng amara | tatasa ing salatri ||

3. pacul totol gêjug tugar lawan suwan | wus rêmbag dèn lampahi | mapan barêng mara | pinayungan gêgaman | wus prapta pinggiring biting | pan wus sumahab | na nguwot ana gangsir ||

4. sampun minggah tatol[91] gêjug lawan tugar | kampak kêlawan linggis | samya sarêng mara | wadya ing Panungkulan | kang nèng jaba ambêdhili | munggah dèn tumbak | amêksa dèn unggahi ||

5. apan bingung wong Mêdhang mèh kalêbêtan | Jisaka miling-miling | anèng madya gantang | wadya kang samya pêjah | dèn kêpyuri toya urip | gêsang sêdaya | amêksa dipun kèhi ||

6. Prabu Jaka musthi brama sigra mêdal | kitha wus dados gêni | kang angrangsang bubar | kaburu ing dahana | kang kêcandhak angêmasi | buron ing wona | kèh mati dening gêni ||

7. ngămbra-ămbra dahana amăngsa wona | pan dados gunung api | Jugulmudha kewran | sidhakêp suku tunggal | Raja Kaskaya anuli | muja sêmadya | tumênga marang langit ||

8. wus binuwang păncadriya kang kacipta | garwane widadari | kang kantun ing guwa | lan kang anèng samodra | wau Ratu Angin-angin | wus katarima | Sêgara Kidul muni ||

9. anauri samodra lèr kilèn wetan | dharat samya nauri | wukir Mrapi obah | Rêbabu lawan sêkar | karungrungan rêdi Sumbing | mangilèn pisan | wukir Prau nauri ||

10. Wukir Kidul Ardi Kêndhêng Wukir Bancak | Gunung Agung nauri | lan Ardi Pragota | myang Wukir Pêjajaran | Ala-ulu arannèki [ara...]

--- [f. 36v] ---

[...nnèki] | Arga Tompomas | sêdaya samya muni ||

11. Ardi Lawu Wukir Pandhang Ardi Mêngdhang | Jamurdipa nauri | Artawu amunya | Ardi Tumpêng sauran | Ardi Kêlud mêdal api | mumbul ngawiyat | jawah sela karikil ||

12. praja Ngare ing Kuwu lawan Kasonga | Blagêdhu Ngroban muni | Waringin Wok lawan | Dalêpih Ngrawa Nglobang | Guwa Upas lawan Pêning | myang Kabuyutan | sêdaya samya muni ||

13. Karangcêlèng[92] pêtêng riwut madya gantang | sangega[93] têngah wêngi | gurnita sauran | pracadha[94] alimunan | sumaput anglêliwati | wor păncalita | saha gêlap anitir ||

14. angin adêrs pêtêng dhêdhêt alimunan | awor kang obar-abir | ngin agêng trigora | kang garwa samya prapta | sri nata pinangan gêni | nora katingal | lan garwane jro gêni ||

15. nora panas kadya siram akuramas | dhêmit sabrang lan Jawi | ramya samya aprang | gumêrah ngawang-awang | dhêmit sabrang wus kajadhi | binuru sirna | karane wong ajurit ||

16. lamun kawon dhêmite manusa gampang | kunêng garwa winarni | widadari gangsal | kanêm ratu samodra | anama Raja Ngin-angin | wadya jim wêndran | kêban[95] dharat wiyati ||

17. para garwa mèsêm sarwi angandika | kasusu gêgitani | Sang Raja Kaskaya | ngaras garwa ginantya | yayi padha sun aturi | tulungên ingwang | sirêpên gêni iki ||

18. lawan iki balane Sang Ajisaka | nora akêni mati | yayi pa mulanya | Sangkaningrat tur sêmbah | istijrade Sang Idajil | pangwasa sulap | ping kalih toya urip ||

19. saking malaekat Ijajil punika | dèn cêkêl asta kering | yayi sun tan wikan | matur garwa sêdaya | jêr punika dèn alingi | ing gurunira | pun malaek Ijajil ||

20. nulya sami angliga garwa sêdaya | têrang lir padhang sasi | lah ta dawêg kangêmas |[96] lêpasana warastra | kawula samur panêpi | sigra mênthang |[97] gandhewa saha nglungid ||

21. dawêg kamas[98] [kama...]

--- [f. 37r] ---

[...s] sampun amindhoni karya | anulya dèn lêpasi | sêksana lumarap | astra guwawijaya | sarêng pinarag ing gêni | Ki Jisaka |[99] sêsumbare angênting ||

22. nora pira ingkang ngarsa dadi nata | lêbur ajur kabêsmi | hèh lêlêmbut sabrang | payo puliha lawan | pyuk campuha pêrang malih | atêtumpêsan | lêmbut sabrang kajadhi ||

23. bumi obah gumiwang lindhu prakêmpa | mombak lumembak ardi | kadya mijah-mijah | udan awu dêrs tiba | atiba sela karikil | awor dêrs toya | bêsmi buta wus mati ||

24. Prabu Jaka wruh Sri Mapunggung katingal | marêka padha bêcik | payo Danisyara | aja angadu bala | Sri Mapunggung lir sinêbit | lah Ajisaka | aja sira ngoncati ||

25. toya urip wus ilang dening warastra | sarêng sirna kang gêni | toya urip tiba | Sagara Kidul nulya | rinêksa Ratu Ngin-angin | sasirnanira | gêni padhang wiyati ||

26. lêlêmbute wus kalah sagêndhingira | Ajisaka kajadhi | ngabên pangawasa | pangabaran kaciwa | ngadu kaprawiran sami | wus katadhahan | Ajisaka sigra ngling ||

27. payo ngadu siyunge Bêthara Kala | anulya gênti kêris | sayah gênti panah | gantya sipat-sinipat | Sang Ajisaka katitih | nulya nêrajang | ngabên karosan sami ||

28. apan gênti banting-binanting aramya | gênti anèng ing nginggil | sami drêg-udrêgan | Ajisaka cinandhak | tininggil arsa binanting | nglawong kang asta | Ajisaka tan kèksi ||

29. sirna muksa ilang gêmpang narahita | layan kêdhatonnèki | lan bopati dhomas | pan binêkta sêdaya | sumur dhomas nora kari | samya binakta | têrtamtu dalah mangkin ||

30. nagri Mêdhang dalah mangke larang toya | ilange Sakaaji | rinêbat malekat | Ijajil lanatollah | datan seda puranèki | hèh putuningwang | narimaa ing pasthi ||

31. ya wus gênêp iya putu tigang warsa | mantuk kang darbe malih | turun Ratu [Ra...]

--- [f. 37v] ---

[...tu] Jawa | tan kêna sinawawa | kono na sihing Yyang Widi | sira kinarya | ratu siluman kaki ||

32. dadya băngsa lan ingsun tunggal panggonan | wêwêngkonira kaki | sakèhing jim sabrang | kang nèng Jawa rèhêna | yèn tan ngawula sirèki | mring Ratu Jawa | amêsthi nora kêni ||

33. iku poma aja lena kaki sira | Ajisaka anangis | jro nala nalăngsa | datatita winarna | wadya ing Mêdhang winarni | pan nora susah | ingumpulkên ki patih ||

34. Adipati Tênggêr tan milu amuksa | têluk gustine lami | tanapi ni răndha | sakèh tumut aseba | katarima bêktinèki | wus ingapura | pan nora dèn owahi ||

35. sasirnane Ajisaka anyiluman | tulus jumênêng aji | kèringan rat Jawa | tanah sabrang aseba | kèdhêp sakalir kumêli[100] | lêlêmbut tanah | Jawa samya angabdi ||

36. ratu digbya kèringan ing parangmuka | kang wadya ajrih asih | duk pinuja-puja | sumuyud wa tăntra |[101] kêkah palamarta adil | lumrah bêlaba | dananira nglangkungi ||

37. kêdhatone ngalih kidul wetan Dêmak | sakilèn Warung uni | sinung nama Mêdhang- | pêramêsan Diningrat | dasanamanira aji | pan tri pêrkara | sajuga awêwangi ||

38. Raja Danisyara lan Raja Kaskaya | tri Sri Mapunggung nguni | garwa ingkang tuwa | Ratu Ngin-angin ika | Sagara Kidul purèki | garwa panênggak | Sangkaningrat puniki ||

39. nênggih wau anama Ratu Pamênang | Sêkaringrat pinaring | nama Ratu Wetan | Dèwi Rêtna Diwatya | Ratu Êlèr ingkang nami | Ni Gandasmara | Ratu Kilèn kang nami ||

40. Dayasmara jumênêng Ratu Panêngah | samya nurunkên aji | pan têdhak-tumêdhak | dhatêng Pajang Mêtaram | ratu têdhak widadari | pan ratu dhomas | garwa ingkang pawingking ||

15. Asmaradana[102]

1. kasmaran nama sang aji | katiga amawi sawab | mraceka ingkang amiyos | kang dhingin Raja

--- [f. 38r] ---

Kaskaya | lan Raja Danisyara | kaping tiga Sri Mapunggung | patut[103] Patih Jugulmudha ||

2. patigane[104] Rajaniti | êmban Raja Kapa-kapa | Salokatara jêksane | kêbayane Undhang-undhang | Sang Raja Suryangalam | jêksa nêgara pikukuh | aputus bênêranira ||

3. anyêpêng adil nêgari | nganggit Sêrat Suryangalam | katêlah pan kangge mangke | dadi ugêring nêgara | padhang wong sapraja |[105] tan sisihên bênêripun | wau Raja Suryangalam ||

4. sri bopati nganggit-anggit | Jugulmudha pra niyaka | anggite ginadhuhake | ran nagri Mêdhangramêsan | kithane winastanan | Sêtramênawa ranipun | kêdhatone ingaranan ||

5. Dupara ingarannèki | arane taman kapêrman | mênawa ta kêkayone | kalilan kajêng lêngkara | taman asri kawuryan | tuwin pêsanggrahanipun | Ratu Ngin-angin yun sowan ||

6. panjênêngan wus alami | karta-karti kang nêgara | agêmah ajêg adile | sêmana boja wiwaha | Bok Radha Panungkulan | Răndha Sakèh[106] besanipun | ingkang aturun wanodya ||

7. iya Dèwi Rarasati | angsal Jaka Jugulmudha | ingkang amangku sang rajèng | kang mangku Ki Jugulmudha | ing Tênggêr Ki Dipatya | tinêtêpakên tinandur | anèng nagri Mêdha[107] lama ||

8. mukti alah rumiyin |[108] adarbe cêcangkok dhawak | kunêng kocapa ing mangke | gonira boja wiwaha | langkung gêng sukan-sukan | pêpak bopati sêdarum | pasisir măncanêgara ||

9. nayuban ramya pratuwin | sakathahe kang tontonan | buron wona dhatêng kabèh | apa ingkang ora ana | Ratu Ngin-angin prapta | angadêgi karya iku | pêngantèn gya pinaesan ||

10. de Ratu Pamênang nguni | dhasar ayu nimas rara | karêngga busana kaot | gêlungira canthèl pisan | wasta pare kêrantan | rema kêbêk puspaningrum | jinamangan susun tiga ||

11. kêbêk dening sêsotya di | mirah

--- [f. 38v] ---

intên lawan nila | murub mubyar ujyalane | sêrbêng[109] wilis pinarada | patut pirit paèsnya | dhangir alis turut patut | sri natane têtembokan ||

12. sipat tiga rarasati | sêngkangipun nata brăngta | intên mancur panunggule | kalih sisih singsimara[110] | badhonge susun tiga | niyakane murub mancur | sênên lan soroting netra ||

13. wênês tirtaning asisig | gănda wida jêjêbadan | sutra wilis pamêkake | pinarada las-alasan | abinggêl gêlang kana | kilat bau susun têlu | tinêrètès intên mirah ||

14. kampuh jingga pinarêsmi | sinjange pathola rêta | kirang căndra langkung yune | lênglêng wong pura tumingal | kang ngaèsi ki patya | Raja Ngin-angin apatut | dhasar wong bagus pêsaja ||

15. remane mêmak sumungging | ajamang mas kinatipa | gadhung pêradan kampuhe | paningsêt pathola rêta | kris landheyan rineka | cula sinêmi apatut | akêkalung susun tiga ||

16. tinatah rinaja wêrdi | niyakane intên nila | mirah jumantên sakèhe | kilat[111] bau gêlang kana | aburatwangi jênar | baguse kadya sang prabu | cêlana cindhe rinenda ||

17. wus saos sowan sang aji | pra bopati ngiring pêpak | Dipati Tênggêr wurine | kang minăngka mangku karya | ingkang ngirid ing lampah | Ratu Ngangin-angin mungguh | nitih jali[112] tan katingal ||

18. agumêr pênuh bala jim | iya apan tan katingal | amêrapit jajarane | pênuh jalma anêningal | sawênèh règ-êregan | lampahe kèn egal laju | wus prapta ing pagêlaran ||

19. malêbêt Ratu Ngin-angin | para ratu wus kêpanggya | Ratu Pamênang dêlinge | bok besan sampun pêragat | adangu ingantosan | inggih ta bès jung sampun |[113] pêngantèn wontên ing jaba ||

20. bok ratu saos ing kapti | inggih ni besan tapaa[114] | gya paès kang para sinom | badhe andhèrèk pêngantyan | pra ratu samya tindak | aniti[115] jali carupung | panggritan gêrbong jêmpona ||

21. pêngantèn nitihi jali | kêlawan ratu sêdaya | abar angin [angi...]

--- [f. 39r] ---

[...n] sigahane[116] | kang jajari anèng ngarsa | miyos ing kêdhatyan |[117] pêngantèn laju amêthuk | anjajari anèng ngarsa ||

22. bopati adharat sami | ambelani lurahira | bêk pênuh wong nonton bae | kalih dina lakon prapta | wus dhatêng kêpatihan | nèng latar prasamya mudhun | anggarêbêg ing pêngantyan ||

23. kang mêthuk Ratu Ngin-angin | lan Ni Răndha Panungkulan | myang garwa bopati kabèh | Jugulmudha èsmu mênggah | ajrih ing gustinira | Ratu Ngin-angin amuwus | pondhongê[118] ja taha-taha ||

24. pêngantène èstri isin | mogok tan ayun lumampah | pra ratu ngandika kabèh | Jugulmudha lah majua | pondhongên garwanira | tirunên gusti sang prabu | ayya ajrih ing wanodya ||

25. majêng pinondhong sang dèwi | karuna angayang-ayang | Ratu Pamênang dêlinge | angêndika api duka | ja wangkal babo sira | sang rêtna ajrih atutut | binêkta mring dalêm pura ||

26. wus prapta dalêm alinggih | sang rêtna mukur[119] kewala | kang tumingal jamblong[120] kabèh | kang èstri ayu angraras | jalu bagus utama | pawèstri pating kêranthuk | tanbuh polah areg-regan ||

27. samya kasmaran ningali | tanbuh polahe parêkan | Ratu Pamênang dêlinge | Jugulmudha gustinira | arsa miyos kasukan | arsa samya mangan nginum | lawan sakèhing bopatya ||

28. bêdhayanira kang bêcik | pênganggone dèn prayoga | nuwun sandika ature | Jugulmudha wus parentah | sagung para bopatya | ambêktaa rabènipun | sarta ambêkta bêdhaya ||

29. wus gumiwang sang yyang rawi | pêpa[121] bopati maglaran | wus manjing pura somahe | dyan miyosi narendra |[122] kampuh bèrêm mas jingga | renda byor paningsêtipun | lancingan cidhe[123] gubêgan ||

--- [f. 39v] ---

[...patu] | jêbat jayèngkatong ngambar ||

31. kesya sumungging awilis | pinatut wulan tumanggal | kalih sisih kalpikane | intên jumêrut lan mirah | miwah sênêning netra | niyakane muncar-mancur | akêkalung susun tiga ||

32. tinubing sotya rêtna di | kilatbau gêlang kana | tinrètès rêtna binggêle | ujyalanya murum[125] mubyar | surêm yyang giwangkara | nulya miyos sang aprabu | ginarêbêg ing bêdhaya ||

33. miwah garwa pra dipati | pan samya bêkta bêdhaya | kèndêl sitigil[126] sang rajèng | wêdana samya ngêndikan | pêpak munggèng byantara | angandika sang aprabu | hèh wong ingsun pan wus pêpak ||

34. Suryangalam atur bêkti | dewaji sampun sumêkta | ya adhi bubarna kabèh | wong pangarsa dèn atata | miwah mantri prameya | Raja Suryangalam nuwun | nêmbah bubarkên pangarsa ||

35. jajarane amêrapit | prajurit samya prawira | kasêmbuh lawan pêngangge | limrah kang para dipatya | sinang lir wukir padma | nulya bubar sang aprabu | anitih munggèng syandana ||

36. Ki Wijayastra anyirig | amêwahi bagusira | kadya Yyang Asmara tino[127] | kontap dalêm kêpatihan | Jugulmudha amapag | sampun manjing puranipun | pra garwa samya amapag ||

37. pinarêk ing dalêm puri | ingayap ing para garwa | tarap bopati semahe | sampun surup sang yyang arka | gumantya ingkang cadra | egar ingkang para arum | sang narpa miyos mêndhapa ||

38. Jugulmudha dèn timbali | lawan bopati sêdaya | sampun kinèn minggah kabèh | sang nata minggah ing dhampar | bêdhaya dalêm mêdal | bopati pan samya mungkur | lêkas mungêl kang pradoga ||

39. langkung dene ngasih-asih | têmbanging bêdhaya nêmbang | dangu suwuk pradanggane | dyan bêdhaya kêpatihan | wau kang kinèn minggah | kulanthe kinarya pupuh | wus dangu suwuk gumantya ||

40. bêdhaya arayyan nuli | tinimbalan kinèn migah[128] | Raja Suryangalam mangke | lêkas pangkur pupuhira | wus dangu suk[129] sigra |[130] wau ta bêdhayanipun | Raja Kapa kinèn minggah ||

41. nulya pradanggane [pra...]

--- [f. 40r] ---

[...danggane] muni | pupuh mêgatruh kinarya | wus dangu suwuk gêndhinge | anulya ingkang gumantya | bêdhaya Astraprajan | anulya bêdhayanipun | Nitipraja kinèn minggah ||

42. wus dangu asuwun[131] nuli | bêdhaya Salokataran | wus minggah mungêl gêndhinge | jurudemung pupuhira | wus suwuk kang gumantya | wau ta bêdhayanipun | Ki Tumênggung Undhang-undhang ||

43. wus migah gamêlan muni | puh gêlathik mungup ika | pra bopati bêdhayane | wus têlas nulya gumantya | wadya măncanêgara | miwah pasisir sêdarum | têlas nulya sewagara ||

44. pradăngga dalêm kang muni | alokipun banon rêbah | kêploke ngêdhasih rame | nulya jumênêng sang nata | ingkang ngadosi[132] bêksa | Raja Suryangalam patut | baguse mèmpêr sang nata ||

45. sênggakipun angêdhasih | kêplokipun atimbangan | tan asor samya wigyane | èmu[133] sor Sri Suryangalam | gêntya năngga dhêdhasar | larih-rinarihan[134] sampun | sri nata mengo angiwa ||

46. sarwi angêmêk sêsumping | mèsêm sakèh para garwa | tan marèni panthelange | kondur pinarak dhampar mas | Jugulmudha ngandikan | kine[135] bêksa mêngsahipun | wau Raja Kapa-kapa ||

47. agênti larih-linari[136] | wus mudur[137] samya anêmbah | Rajaniti sampun saos | tandhing lan nêgara krama | nora nana kuciwa | gêti[138] larih nêmbah mundur | nulya Tumênggung Dhang-undhang ||

48. kinèn maju wus atandhing | lan Tumênggung Lokatara | dènnya bêksa gèsèh bae | sikil kiwa tangan kiwa | kang têngên lawan kanan | miwah pacak gulonipun | êndhas mènglèng dhadha mungal ||

49. sisihira kang winarni | bêksane gèsèh sêdaya | pacak gulu lan sikile | ngathuwêl tangane kiwa | kang têngên wêng-uwêngan | dhadha dhèthèng gulu manglung | bakong[139] mundur janggut nyênthang ||

50. jêksa wau kang winarni | amêngsah lawan bêdhayan | kêmbong-kinêmbong arame | ana ingkang lunjak-lunjak | rêbutan pêpanganan | mèsêm sang prabu andulu | pra bopati suka-suka ||

51. wus nêmbah amundur sami | alêlucon kanthèn asta | gya kancane majêng [ma...]

--- [f. 40v] ---

[...jêng] kabèh | jêksa amêngsah gêbayan | aramya rêrusuhan | sukaning tyas sakêlangkung | pawèstri asumyak-sumyak ||

52. wus mundur anêmbah sami | anulya kang tinimbalan | Dèn Arya Asthabrangta ge | lawan Arya Asthapraja | kalihira sêntona | samya wigya bêksanipun | wêwulangane sang nata ||

54. wus têlas agênti-gênti | anulya măncanêgara | lawan pasisir sisihe | wus têlas nulya gumantya | mantri-mantri sêdaya | wus têlas kondur sang prabu | pra garwa kantun sêdaya ||

55. tanipun[142] kadya wingi |[143] wus prapta ing dalêm pura | kêpatihan winiraos | kantuna Ki Jugulmudha | kari mukti asmara | besan pamit ingsun mantuk | Raja Ngin-angin dêlingnya ||

56. botên ngantos sinangkrami | inggih pêndhak winangsulan | wus kondor[144] kang rawi mangke | Ratu Ngin-angin wus kentar | kang rayi Jugulmudha | wus kondur ingkang winuwus | ki pêngantèn Jugulmudha ||

57. angêrêpa mring kang rayi | ingêmban mring pêsarean | angêrêmih sêrnggarane | lir bêrmara ngingsêp sêkar | tutug karon asmara | tan winarna polahipun | samya asih sih-sinihan ||

58. sêdalu norana guling | adangu lamun winarna | gancang sarita[145] kandhane | ing mangke sampun alama | nêgara langkung karta | tanah Jawa wus ratèku | nagri sabrang samya seba ||

59. mêngsah norana nêkani | kalungguhan jangkanira | kitab musarar ungêle | mêngkana sri narata[146] |[147] wit adil bêbênêran | dêlasan mangke tumurun | wontên Layang Jugulmudha ||

60. lan Raja Kapa-kapeki | lan wontên Layang Saloka | lan Layang Undhang-undhange | Sri Mapunggung Kamadaka | kang nganggit Asthapraja | Layang Nitiastra iku | gitnya Patih Jugulmudha ||

61. lan Layang Asthabrangtèki | sêdaya samya arêmbag | murwa bênêr dhewe-dhewe | Rajaniti Kapa-kapa | Dhang-undhang Lokatara | nganggit dhewe-dhewe iku | miwah Raja Suryangalam ||

62. sêmana sampun alami | garwa pêputra sêdaya [sêda...]

--- [f. 41r] ---

[...ya] | Ratu Pamênang putrane | pêmbajêng èstri angraras | wêdana lir ibunya | wadya widadari iku | kang rayi jalu sajuga ||

63. langkung abagus kang warni | angungkuli ingkang rama | ginadhang gêntèni katong | wus jumênêng kasatriyan | Ratu Wetan pêputra | jalu sampun madêg ratu | tinanêm Bali putranya ||

64. Ratu Lor wus madêg aji | laju tinandur Polembang[148] | Sang Ratu Kilèn putrane | jalu anèng Bêlambangan | Ratu Kidul kocapa | jalu madêg Madurèku | Ratu Panêngah putranya ||

65. jalu sampun madêg aji | tinandur Nungsakambangan | ingkang mêdal ampehane | jalu èstri pan sinungan | nêgari dhawak-dhawak | raja patih garwanipun | sampun apêputra lanang ||

66. sakêlangkung dene pêkik | awêsta Raja Kunthara | gancangakên caritane | sang nata sêpuh wus muksa | ingkang gumantya nata | pan sampun jumênêng ratu | jêjuluk Sri Kêndhiawan ||

67. Kunthara kinarya patih | sunune Ki Jugulmudha | ya tulus panjênêngane | sang prabu sêpuh wus muksa | ingkang putra gumantya | datan wontên mungsuh rawuh | dasanamaning nalendra ||

68. Sang Prabu Kêlapagadhing | wus muksa kagêntèn putra | awêsta Sang Prabu Anom | sampun sawindu laminya |[149] angsal kawan turunan | wau saking Sri Mapunggung | nulya nêgarine rêngka ||

69. sêkala norana aji | nuli wontên panjênêngan | Sri Ngandongwilis wêstane | seda kagêntèn putranya | Sri Bonakêling rannya | kagêntèn Sri Mraja Galuh | wus muksa kagêntèn putra ||

70. juluk Sang Sri Ngawulangit | panjênêngan jangkêp papat | sapuluh windu lamine | nuli rêngka kang nêgara | Ratu Tunggul gumantya | wus muksa kagêntèn sunu | jumênêng Mêdhangpramêsan ||

71. Mêdhangpramêsan ping kalih | dudu Mêdhang wetan Dêmak | muksa kagênte[150] putrane | aran Nata Selaraja | muksa kagêntèn putra | Ratu Mêdhangwangi iku | turun pat kang panjênêngan ||

72. sêdasa windu anuli | pan nêgaranipun rêngka | ri Mundhingwangi gumantos | wus muksa kagêntèn putra | Raja Jalasêngara | muksa kagêntos kang sunu | Sang Sri Gilingwêsi rannya ||

73. muksa putrane gumanti | Prawatasari ranira [rani...]

--- [f. 41v] ---

[...ra] | nulya rêngka nêgarane | sapuluh windu kratonnya | nulya kagêntèn raka | sang prabu ing Wonasantun | muksa kang putra gumantya ||

74. Ratu Kalihan rannèki | muksa kagêntèn putranya | Sri Sanasèwu arane | wus muksa kagêntèn putra | wêsta Raja Tanduran | jangkêp ratu papat iku | nuli nêgarane rêngka ||

75. muksa kang putra gumanti | wêsta Raja Majatara | muksa kagêntèn putrane | awêsta Raja Kêtăngga | muksa kagêntèn putra | wêsta Raja Umbulsantun | muksa putrane gumantya ||

77. Panuwun pêmbayunnèki | among tani pakaryannya | Sandhanggarba panggulune | pan adagang karyanira | Karungkala panêngah | sêba[153] wona karyanipun | sumêndhi Pêtungmêlarat ||

78. pan adèrès[154] karyanèki | Rêsi Gêthayu wragilnya | asowan pakarêmane | wau kang putra lêlima | pan jinênêngakên nata |[155] Sri Gêthayu dadi ratu | tani pantun bêktinira ||

79. angaturi sabên warsi | Sandhanggarba dipun karya | ratu wong adagang kabèh | pan awisma ing Jêpara | Karungkala kinarya | angrèh kalang jagal iku | sabên warsa bêktènira ||

80. angaturi pagêgênti | lan pagêbêr sabên warsa | wus lama panjênêngane | nêgara gêmah raharja | mungsuhnya datan ana | sasedane ramanipun | Rêsi Gêthayu gumantya ||

81. kakange samya ngaturi | bulupêkti sabên warsa | Rêsi Gêthayu nagrine | Ngandongijo ping kalihnya | Karungkala Prambanan | ya Mêdhangpramêsan iku | Sri Gêthayu nêm putranya ||

82. pêmbayunipun pawèstri | Rara Suci Wanubaya | Bu Miluhur panggulune | Lêmbu Madardu pranaja | nulya Lêmbu Pangarang | Lêmbu Pajar arènipun | wêragile Pêrgiwăngsa ||

83. èstri warnanya yu luwih | Lêmbu Miluhur wus dadya | Ratu Ngandongwilis mangke | nênggih ingkang kaping tiga | iku dudu ing Mêdhang | Mêdhangpêramêsan iku | iya nagri ing Jênggala ||

84. Pringgadani Banakêling | sakiduling Surapringga | Lêmbu Madardu nagrine | ing Kadhiri aranira | kang raka

--- [f. 42r] ---

Lêmbu Pêngarang |[156] ing Gêgêlang nagrinipun | wondene Lêmbu Mijaya ||

85. nagrine ing Singasari | Ni Pêrgiwăngsa wus krama | Pudhak Satêgal nagrine | anggancangakên carita | sang prabu ing Jênggala | besanan lan arènipun | nalendra sêkawan pisan ||

86. Prabu Jênggala wus lami | sumèlèh ing putranira | Kapiremba pangaptine | aya[157] Panji wus ginantyan | ya Raja Laleyan |[158] wus jangkêp sêdasa windu | nuli nêgarine rêngka ||

87. wus muksa ingkang gumanti | putra sêpuh ingkang nama | Dyan Banjaransari mangke | dadi ratu tanpa karya | nêgarinipun risak | kathah sêngara kadulu | larang sandhang larang pangan ||

88. langkung prihatin Sang Aji | Banjaransari awirang | dhumatêng ing dewatane | dadi ratu tanpa karya | nêgarènipun risak | wong Jawa jugar sêdarum | samya ngadêg dhawak-dhawak ||

89. gêring esuk sore mati | têtumpêsan wong Jênggala | kang gêsang samya angalèh | sêpi samun kang nêgara | ilang sêmuning praja | sakèh desa samya wung[159] |[160] ingkang praja dadya wona ||

90. têtugone[161] tanah Jawi | ingkang têngga tanah Jawa | lêlêmbut wus awor uwong | gunung gugur alorodan | tanêm tuwuh tan mêdal | tiga dawa lêmbu mlêtuk | aciri wênara galak ||

91. kêkere kathah nglangkungi | praja sêpi ingkang munya | pêksi dokan lawan darès | pêksi kêdhasih sauran | lan pêksi las-alasan | dalu bêluk blêkêtupuk | ason-ason lawan cabak ||

92. Sri Nata Banjaransari | dadya ratu maksih laba | pinanjangakên critane | yusyanira sri nalendra | dawêg patbêlas warsa | bagus cahyane umancur | anuruni ingkang eyang ||

93. kêlangkung ngrudatin galih | tan adhahar tan anendra | dalu naritis asare | bantale banon sarimbag | gya tinurunan dewa | suwara ingkang karungu | tinggalên nêgaranira ||

--- [f. 42v] ---

[...t] Jawa sabrang ||

95. miwah kang sarwa kumêlip | lêlêmbut jim pêrayangan | padha angawula kabèh | lawan sira pinaringan | dening Yyang Girinata | kasêntèn[162] tingal kang têrus | wêruh sadurung winarah ||

96. lan akrama widadari | ing Galuh nêgaranira | mêngko ta durung mangsane | mêksih kinêlêm ing toya | mêngko bangun atapa | Guwa Têrusan ranipun | ing jro guwa lir nêgara ||

97. ku besuk margamu mukti | gonira jumênêng nata | ênya iki kasêktène | sipate Bêthara Gama | awas tan kêna kilap | wruh jim setan lêlêmbut |[163] wis karia wisataa ||

98. yyang kaki sintên nuruni | ya ingsun Sang Yyang Kaneka | kang momong luwurmu kabèh | wus kaki sira kentara | Yyang Nêrada wus musna | Sang Raja Banjaransantun | arsa tilar kawibawan ||

99. dyan panakawan kêkalih | punika kulawarganya | ginugah mugèng[164] dagane | Sangulara Sangubrăngta | kakang padha tangia | kagyat gustine kadulu | nyana pinaring lorodan ||

100. rêrêbutan anèng ngarsi | Banjaransêkar ngandika | nora marèni wong kiye | mulane padha sun gugah | nora sun wèhi pangan | sira padha ingsun tantun | ingsun arsa tilar praja ||

101. karan ta wirang aisin | sun ratu nora kèringan | pracina gêgêring gêdhe | apa sira milu mringwang | yèn nora aja sira | awêwêrta arèningsun | yèn warta kêna supata ||

102. nêmbah panakawan kalih | karsa mring pundi paduka | norana sun sêdya mangke | ngupaya marganing pêjah | yèn mêkatên kawula | botên sêdya niyat tumut | sampeyan kentar piyambak ||

103. eca anèng ing nêgari | sêpi-sêpi mangan enak | Sangubrăngta lon ature | kakehan carèwèd sira | nora pinêksa-pêksa | ngandika Banjaransantun | sira apa milu mringwang ||

104. gih gusti sampun kuwatir | nuwun puntên sapunika | dawêg sakit gêring gêdhe | dhatênge kantun sawulan | anuli dipun tilar | padha langar sira iku | wisata mijil sing pura ||

105. gusti sampeyan antosi | kula mantuk dhatêng wisma [wi...]

--- [f. 43r] ---

[...sma] | anulya dinadar dumèh | lampahe sri naranata | lir dinulur Yyang Taya | ponakawan atut pungkur | kang rayi kalih tinilar ||

106. mêksih sare sang apêkik | kunêng kang rayi kocapa | Banjaransari lampahe | wus têbih katiwang-tiwang | têngah dalu wayahnya | murang marga lampahipun | wus angambah padêdesan ||

107. mangsaning wong anigasi | lêbak-lêbak sêsawahan | wong atêtunggu rame |[165] nata kacaryan miyarsa | thuthukan asauran | punang tulutak atarung | sundari munya kanginan ||

108. abarung kitiran muni | sundari lir tangisan dyah | rinêbasèng ing kakunge | wong atunggu sawah ramya | sonya monya gumêrah | loke rame sina[166] wijung | aramya asuka-suka ||

109. kunêng winarna sang aji | lampahe amurang marga | kapungkur pêsawahane | angambah wona gêrotan | atêrjung marga pringga | tan kêna ngambah asingub | saking nêgara wus têbah ||

110. bra raina sri bopati | siluman kalêsyan raryyan | sela sumayana mangke | kendran warih kang katingal | asare pinijêtan | dening panakawanipun | kawarnaa ing nêgara ||

111. srang-srangan samya ngulati | dene nora bêkta pêrpat | gumêrah tangis kêdhaton | gulungan banjur aniba | sotya gêlung bêk lêmah | sinabar ngulati wau | kocapa rahadèn putra ||

112. sumusul ngraka ngulati | amrih cidra karsanira | siluman tan wruh wadyane | kentar dalu mêgat têrsna | sing pura wus wisata | norana jalma kang wêruh | murang marga nusup wona ||

113. kang tinaha angulati | araryyan anganti căndra | wus têngah dalu wayahe | wilaba mêlok padhangnya | purnama nuju kapat | rahadyan kapat tumurun | saking ing wêrksa lumampah ||

114. kang raka ciptaning ati | wau rahadyan sêkawan | sakêlangkung mrih panggihe | mring raka kang tilar pura | Dyan Kuda Jèngasmara | lawan Kuda Jayèngsantun | Jayèngrêsmi arènira ||

115. Jayèngtilam kang wuragil | pan èsmu tangis sêdaya | merang wangsula lampahe | langkung panunggalan marga | Banjaransari wikan | Banjaransari lumaku | awas dulu tan katingal ||

116. pinrih

--- [f. 43v] ---

wangsula kang rayi | karan wisata siluman | asimpar têbih arine | winarna Banjaransêkar | katiwang saya têbah | manjing jurang wona agung | tan kèndêl munggah ing arga ||

117. nora dhahar nora guling | lumampah dalu lan siyang | ponakawan nangis kabèh | gusti lah andawêg raryyan | anggèr pundi sinêdya | angandika sang aprabu | biyèn mula ingsun warah ||

118. padha balia mring nagri | mumpung durung têbah sira | hèh bosên sok nundhung bae | karan ta padha mênênga | sun golèk marga pêjah | nibèng curi glundhung gunung | dèn pêpati sariranya ||

119. buron wona buron kali | samya jrih padha rumêksa | rowang kănca rowang kabèh | gusti aja kongsi tiwas | dadi apa ta sira | kêna papa cintraka gung | wus pituduh Sang Yyang Taya ||

120. Sri Nata Banjaransari | mêsu tingal manggih guwa | rêsik wiwara jawine | lir alun-alun arata | pinggirnya kathah wêrksa | pasar Diyèng ngajêngipun | wong kang tan atuk kawiryan ||

121. Sri Nata Banjaransari | tingalira sinung padhang | karuan rina wêngine | datan kadya anèng guwa | guwèku kêdhatonnya | Raja Sindhula ing Galuh | samuksane ngalih guwa ||

122. sawadyabalane sami | lan guwa iku duk kuna | Sri Mapunggung pêrtapane | dhasar wus dadya kêdhatyan | pamêrit guwa papat | jro pamêrit taman santun | banjaran sri bêbanjêngan ||

123. padusane widadari | luwih asrining kawuryan | nagasari banjarane | satêngah tamanan kambang | aran gêdhong kuwaca | ngrawit cinitrèng mas murub | langsene asri pinajang ||

124. ingukir patik rêtna di | kumala sakèh sêsotya | mancar-mancur ujyalane | dening sêjawining lawang | mangumur sri matyabang | sakêmbaran ngapit pintu | nung gapura tundha songa ||

125. sêdaya samya ingukir | pinatik ing nawarêtna | miwah intên widurine | tiningalan murub padhang | sri langên narpa mulat | guwa pasang rakitipun | anglir kêdhaton kasyargan ||

126. sang nata manjing ing kari | kidul prapta bêbanjaran | sarwa-sarwi lênglêng anon | botrawi ngidêri sanggar | pagêr cinandhi raras | pinarigi banon patut | ingidêran kang jamirah ||

--- [f. 44r] ---

[...nda] rum | panjing pingul-piningulan ||

128. amrik ingkang sarwa sari | asri patut gapuranya | pinidha[167] supit urange | sanggar sêsêg sêsêkaran | toya muncar nirmala | toya anjog taman santun | yèn tinon kadya garudha ||

129. wontên umbul hèr mutani | anglir pêpêcuting naga | muncar-mancur buh sangkane | anglir sarpa tambang toya | lir pujăngga katingal | tirta mijil saking tutuk | kadi liman dus katingal ||

130. sakèh tirta taman jogi | tiningalan lir seluman | jro pintu rêsik papane | sakêlangkung rêsmènira | sajroning taman ika | sajuga mring pura iku | kang sawiji marang taman ||

131. sawiji mring taman sari | apatut pasang rakitnya | taman wetan sanggar kulon | kang kidul kori mring pura | anging kinunci kewala |[168] kapirsa syaraning banyu | gumrènjèng kang anjog taman ||

132. rêsmining kang sarwa sari | sang natarsa dhatêng taman | tindak lan panakawane | prapta sanggar pamêlêngan | anjêngêr dulu taman | luwih wuryan taman santun | kèndêl dènira tumingal ||

133. satuwuk dèrèng udani | rêsmining kang sarwa sêkar | kèndêl andulu larase | tirta wangunan sarwendah | sari sarêng ambabar | gandanira amrik arum | katub kabêkta maruta ||

134. têpas wite alit-alit | cinitrèng mas rêrujitan | pinatik nawarêtnane | kadya sêsăngka kumênyar | tinatrap intên mulya | pinajang lase[169] kumêndhung | puspita sêdhêng gandanya ||

135. amrik gandanya sumilir | jamirahe mancur-muncar | sêdaya gêdhah ginawe | kang sêbaris gêdhah seta | sêbaris gêdhah rêta | sêbarise gêdhah wungu | gêdhah wilis sabarasnya[170] ||

136. lir kasyargan taman sari | sri nata midêr kacaryan | anglangên dening syarane | gya migah gêdhong kuwaca | pintu rêsminya mênga | awingit gêdhong puniku | karine amung sajuga ||

137. tan mênga salaminèki | nging punika mênga dhawak | gêdhong punika kang darbe | widadari kamanungsan | Ratu Galuh nagrinya | wadyèstri putri yu-ayu | sumbaga prawirèng yuda ||

138. nging maksih dipun alingi | nagrine dèrèng katingal | taksih kato[171] wona bae | Ratu Galuh lamun sira | tudhak[172] [tu...]

--- [f. 44v] ---

[...dhak] mring gêdhongnya |[173] nulya sore gêdhong iku | wontên kathile kêncana ||

139. kunêng winuwus sang aji | wus manjing gêdhong kuwaca | tumingal kathil mêncarong | kathil mas pinatik rêtna | rintên dalu apadhang | mangun tapa sang aprabu | sare kathil amêmuja ||

140. nêdha sih dewa kang luwih | mêsu tingal wus sampurna | nêngkung sêmèdi êninge | pan anêgês karsaning sang | kang pinurwa paningal | angraga suksa[174] wus jumbuh | raga sukma wor dewata ||

141. ya iku nging dudu iki | nging pinăngka pasênêtan | karane manungsa kiye | awasêna duk ing donya | iku pêsthi tan kilap | yèn tan wêruh i donyèku | benjang ika pêsthi gagap ||

142. bêcik donya bêcik ngakir | sigêgên sri naradipa | kang rayi pan winiraos | ingkang nusul mring kang raka | manjing wona gêrotan | manjing jurang minggah gunung | tan adhahar tan anendra ||

143. arayyan sarira anglih | anèng sela ing gêgilang | kendran warih nirmalane | măngsa nglih ngulir cakathah | mangsane sangu rambang | nèng tirta mrih mangsanipun | wau sang sri naranata ||

144. pêksi kadya nungsung warti- | nira wau sang abrăngta | kang ngandhap-andhap parêke | lir kadya pitutur ika | ture kyèhing kukila | lumiyat kang lagya rawuh | rawuhe sang pêksi johan ||

145. jarwani kang lagya prapti | ing dina pêksi kêdhawa | kang gawani ing mangsane | măngsa pêlatuk tuk warta | kêdhasih asisihan | kapodhang angadhang wuwus | wus prapta kang pêksi larwa ||

146. jarwani kang lagi prapti | sang prapta kèn lumarisa | lumaris alon lampahe | araryyan anon babadan | anyar anurut marga | ing èrèng-èrènging gunung | gunung ngigil[175] binabadan ||

16. Dhandhanggula[178]

--- [f. 45r] ---

[...tèk] jagung jali | kacang kara kêrandhang ||

2. kang rumambanat[179] kra boncis kacipir |[180] jajar-jajar lawan jarak kêpyar | ana katon pinangkane | bêbanjaran bêbatur | nurut marga kang sarwa sari | mêkar danguning lirang | anglangên dinulu | langêning kang munggèng padhang | sêkar gadhung ing marga gandanya amrik | ngrungrum aglar kanginan ||

3. gadhong gêdhang sêdhênge gumadhing | gudhe gadhung gêdhang sarêng wohnya | anggênggêng-gênggêng gagane | iring-iring ngurung-urung |[181] pigir jurang-jurang atêrbi[182] | rêmbês rêdi kèh toya | toya tuk tusipun | pratapan katon kawuryan | tirta ngapit marga muncar-muncar limit | tinalangan pring dênta ||

4. wontên talang ingkang êpring gadhing | andêrs ajog[183] ing sela gêgilang | kasongan kajêng teja ngrèh | pandhan surat atêpung | pinggir margi andêrs kang warih | pakis andong banjêngan | warta sari sêkar rum |[184] klapa gadhing pucang dênta | andhap-andhap woh dadi ambêbêd ing wit | langkung asri kawuryan ||

5. rêsêp dulu ingkang wau prapti | sarêsmining kang wukir rahadyan | kapat sayah samya sare | lami nora aturu | nora dhahar kang sarira nglih | wus wungu samya siram | puthut kalih mêtu | wêsta Sang Jagawasita | lan Saraka arsa bêsik ing pêtani | kagyat mulat dhatêngan ||

6. Jagawasita Saraka angling | mring rahadyan pênapa ne[185] andhap | pukulun punda[186] sangkane | tuwin sinêdya kayun | anauri rahadyan sami | wong Mêdhangpêramêsan | ingsun tanpa kuwu | kawlasarsa alit mila | kita kampir kentar ngulati sudarmi | nut salembaking manah ||

7. balik paman pêrtapan puniki | sapa sintên palênggah awirya | sintên ingkang panêngrane | nauri kang pilungguh | panêmbahan wus wignya sidik | panêngraning pêrtapan | Pajupatan Têrus | wukire ran Wukir Lanang | lah matura inggih kantuna ing ngriki | ulun mring panêmbahan ||

8. puthut matur yèn wontên têtami | anglêlana ambêke satriya | Sang Jatiwara dêlinge | alah konên tumanduk | puthut kalih sampun nimbali | anggèr dika ngandikan | gya kapat tumanduk | karênan Sang Jatiwara | purwa madya wêsanane sampun ngênting | uning salakonira ||

--- [f. 45v] ---

9. nging sinamun ing samar kang pinrih | ja cawêngah radèn ing karsanya | dimuk wutaha ature | linggiha putuningsun | radyan kalih samya ngênjali | manêmbah ing suku sang | mangusapi lêbu | nyata sang adikusuma | amlasakên sira sami putu mami | nganjali[187] samya nêmbah ||

10. Jatiwara aris dènira ngling | putu kapat pan tigas kawuryan | ngêndi têdah pinangkane | nihan sinêdyèng kayun | sapa sintên sinambat ing sih | umatur saha sêmbah | hong yyangyyang pukulun | sidik sumbaga tan kalap | nguningani ing tingkah polahing kingkin | gumujêng sang atapa ||

11. eling-eling kusuma di luwih | apan lantip sasmita panêngran | iya rame-rame bae | ing pajagongan putu | apa kluwihanira tapi | yèn tan wruha ing purwa | duksina mas putu | satindak-tanduk mas sira | ingsun wêruh sira ngulati sudarmi | sang prabu ing Jênggala ||

12. wis sadalu norana awarti | lah ta kaki apa kalêrêsan | nêmbah tumungkul rahadèn | atut saba sang wiku | ulun minta tuduhna wêning | saiki putuningwang | tan winênang iku | lagya ingalingan dewa | nora mati prasasat kaki ngêmasi | kakangira nalendra ||

13. dèn ajambul anyakêthi[188] warih | tumêkaa bisa mangan jangan | lumbu ucap-ucapane | saiki tan katêmu | dening besuk têka kêpanggih | balik sira tapaa | têdhanê[189] dewa gung | kaki aja lunga-lunga | abrăngtaa apa karsanira kaki | panêbda ing kamuksan ||

14. apa maring kadigdayan kaki | dening besuk arikala măngsa | ingsun têdah sira radèn | kapat nêmbah anuwun | amituhu sêbda sang tapi | nèng kono mangun tapa | sampun manjing guru | winuruk ing ajidarma | kasêntikan kanuragan kang wus sêkti | pinêtik mring kamuksan ||

15. wus alama bêntur tapanèki | datatita ya anunggil kăndha | nging ginanti panurate | nênggih wêktu niku |[190] tanah Jawa norana aji | bopati dhawak-dhawak | nyatriya sêdarum | para umbul langkung kathah | langkung rêsah nora nana ukum adil | pèk-pinèk sing arosa ||

16. patèning wong datan dèn ajèni | langkung rusuh arêbat-rinêbat | kalungguhane jangkane | para ngulama [ngu...]

--- [f. 46r] ---

[...lama] Ngêrum | ingkang muni sajroning tulis | muni Kitab Musarar | na jalma sêdya nung | sarta sugih tur kèringan | tur ginuron akèh anak putunèki | wus samya mêncar rosa ||

17. tăngga desa gêguru jrih wêdi | kon sêpasar na satêngah wulan | aseba abêkti kabèh | langkung murka kèh dhusun | wus amelik tur bulubêkti | Ambajong wismanira | anama Ki Buyut | Bajong ran Buyut Satoma | dhasar rosa anung tur bujona kulit | sumbaga sêkti sura ||

18. têguh rosa digdaya ing kulit | anglangkungi langkung jalma kathah | dados paguroning ngakèh | sumbaga prawira nung | kailangan sampun matitis | abagus dêdêgira | agung anom anung | dadya tunggul garwanira | ayu luwih Ni Satomi arannèki | langkung bêkti ing priya ||

19. anak Êmpu Jatijajarnèki | langkung wignya asêkti sudigbya | dadi yoga saciptane | yèn pandhe paron dhêngkul | pukul asta sapit dariji | ububanipun grana | gêni saking tutuk | sêsêpuhe idonira | kacarita têdhake Êmpu Rahmadi | ran Kala Jatisura ||

20. yèn akarya gaman dèn nyêt driji | brang ginawe cinipta pan ana | yèku ta marang tuwane | Buyut Satama iku | têdhakira Sang Raja Patih | Jugulmudha ing Mêdhang- | pêramêsan iku | nanging mangke lagya soka | kêrantêne dene datan darbe aji | iku kang dadya manah ||

21. iya kadya ratu muktinèki | nging tan eca jrih sarik lan tulah | dene dede têdhak rajèng | sangêt nêdha Yyang Agung | duk asare ika naritis | bantal banon sarimbag | lèmèk ron saujung | matêk aji wontên syara | hèh Satama èngêt-èngêt ayya lali | mêngko wus ana nata ||

22. yèn tan ngupaya sirèku kari | nanging mêngko wus ana nalendra | nging maksih ngalingi bae | ratu sumbaga anung | kèring ing rat digbya asêkti | byar wungu dènnya nendra | pêpungun gêgêtun | arsa tilar kawibawan | manjing wisma garwane dèn pituturi | karia sun ngupaya ||

23. ing

--- [f. 46v] ---

narendra kang jinarwan wêngi | sun matitis pirabara gêsang | yèn tan kêpanggih pèn ingong | nyai ingsun tan mantuk | suka pêjah ing wona giri | kang garwa gya karuna | kyai kula tumut | pêjah gêsang atut wuntat | marcapada dêlahan arina wêngi | kyai ayya apisah ||

24. ingkang garwa rinangkul dhuh yayi | asih têmên gènnya darbe krama | ya milua ja warta kèh | cinarita wus sunu | Ni Sêtami tiga putrèki | kêkasihe kang lanang | Kapilih ranipun | ingkang taruna wanodya | Ni Sukèli Ki Sungkawa arannèki | kang sanès biyang kathah ||

25. trisna putra nora dèn praduli | ingkang ketang bêktine mring priya | wun[191] kentar wong roro bae | sêntana tan ana wruh | kang akêmit samya aguling | wus têbih saking pura | manjing wona gunung | munggang[192] jurang mudhun parang | dènnya nangis alara samargi-margi | Sutamang[193] ngimur garwa ||

26. lah mênênga nyai ayya nangis | lumakua dèn ririh kewala | mênawa kawêntar ngakèh | dadya sutapa wurung | atêmahan nora kêpanggih | sri nata dadi apa | yèn kari wak ulun | dadi jalma cacah-cucah | jaban rangkah lah mênênga payo yayi | dèn alirih kewala ||

27. ingkang kantun prasamya ngulati | nak putune pan kadya sinêbar | ngulatan têpis wiringe | tanna wong jalêr kantun | kang ngulati datan kêpanggih | nak putu langkung susah | ical babonipun | kocapa ki buyut lawan | rabènira raryyan têngahing wanadri | angucap jroning driya ||

28. kaya priye gon ingsun ngulati | sunbalinga[194] ta măngsa panggiha | tuwas kangelan têmahe | tanpa wêkas yèn wangsul | ya bêthara tingkah puniki | anuwun katulungan | têmên-têmên ingsun | pitêkur nulya na syara | sira iku Sêtama ngulari aji | supaya yèn panggiha ||

29. lamun nora rewangi prihati[195] | cêgah turu pangan lan atapa | sira manjinga guwa ge | Têrusan ku kêpangguh | mêngko lagya sêmèdi êning | anêgês karsaning Sang | Amurwèng Pandulu | iku tunggunên laminya | iya iku kang ngêpêl nêgara Jawi | tumurun tan kasêlan ||

--- [f. 47r] ---

[...njing] wona | ngambah jurang têrjung | byar raina manjing guwa | ing Têrusan sinung padhang ing dawa[196] sih | nèng manguntur gènira ||

31. ingulatan sang nata tan panggih | nora nyana lawange kang guwa | dene ta aminêb bae | wus lama anèng ngriku | awakira dipun pêpati | anêngkung nêgês karsa | kang syara karungu | Satama wêlas mring sira | iya iku tuduhku mring sira uni | pêrnahe badhe nata ||

32. ku pratăndha Gusti lamun asih | krana murah mring kawulanira | nora siya-siya mangke | ya mring kawulanipun | papa mukti agawe pêsthi | ya awake dhawak |[197] dudu Yyang Kang Agung | kagungane Yyang Kang Mulya | kukum adil mring kawula sarta asih | salamine tan owah ||

33. sapa têmên ya dipun têmêni | Ki Sutama iku kapir Buda | têmên-têmên panêdhane | dening Yyang ku tinulung | hèh Satama karsa Yyang Widi | ratu kang momong sira | yèn kita rêp pangguh | Sutama manjinga taman | ratunira nèng jro guwa tapa guling | anèng kathil kêncana ||

34. anging sira wêdi titi-titi | taman gêdhong iku anyiluman | nora kêna sabarang wong | mring gêdhong kuwacèku | ya padusaning widadari | mung sira kang kalilan | manjing taman santun | ngadhêpa ing ratunira | ku têrsăndha kawula kêlawan gusti | ilapating Pangeran ||

36. kawulane yèn tan wontên gusti | tan jumênêng ananing kawula | iku tan kina[199] pisahe | samia ananipun | iya iku ta dudu iki | minăngka pasênêtan | wus sami yan panggung | Satama wus manjing taman | anèng jawi gêdhong nora kêna manjing | yèn dudu trah kusuma ||

--- [f. 47v] ---

awor ujyala raditya | campur lawan toya suminêb nêlahi | Sêtomi Ki Sêtama ||

38. pan tumungkul bêkti silèng jawi | nora obah kadya wong mêmuja | sang tapa katingal bae | nèng kathil rukma mujung | panakawan nèng dagan guling | milu ing gustinira | tingkahe sang prabu | tumênga ngasta kang kiwa | andhapêti[203] babahan pranajanèki | asta kanan tumumpang ||

39. anèng wêntis suka[204] kanan pangi | suku kering sidêkung kang kanan | nora obah salamine | tan mosik lamènipun | tigang cadra dènnya ngastuti | ing manah trusing tingal | jajah alam catur | wus kumpul dewaning papat | kang kayangan purwa warnanira putih | ran Sang Yyang Maèsyara ||

40. pramawane bucal bayunèki | iya ingkang maring pancadriya | Maèsyara bubuhane | lan kang kayangan kidul | Sang Yyang Brama abang warnèki | malang nêpsunya prapta | cima ikang lungguh | Sang Bêthara Mahadewa | warna kuning kuthanira kêncana di | bubuhanipun bucal ||

41. angên-angên ilang wontên dening | kang kayangan Narita[205] warnanya | irêng Ki Wisnu arane | bucal ing pakaryèku | sampun nunggil sêdaya sami | kang kawah dhawak-dhawak | jangkêp gangsalipun | ingkang akayangan madya | Dewa Siwah karyanira nunggil sami | ngicalkên arda murka ||

42. jail garoh culika wus ênti[206] | ingulapa[207] dening Sang Siwah |[208] wus pisah păncadiyane[209] | mapan ta sampun kumpul | păncadriya wus dadi siji | dyan katur Yyang Wasesa | katrima turipun | dadi tan kêna bêncana | luput godha myang rêncana nora kêni | alam papat dèn jajah ||

43. sarta kawruhe wus dadi siji | ngraga sukma sira wus ênunggal[210] | kêlawan sukma jatine | angambah alam catur | kawruhana kamuksannèki | kang putih ing kamuksan | margane linarung | kamuksan mring kasucian | ingka[211] rêpta ing langgêngira binasmi | muksa mring kailangan ||

--- [f. 48r] ---

lan kisma ||

45. mantuk ngajalipun kang kariyi[213] | sampurnane luluh amor kisma | mulya mantuk duk dadine | sing lara mulih suwung | angsal ana ulih namaning | iku kang wignya digbya | kang sumbaga tanung[214] | padha dèn pikir rerehan | marga catur êndi kang bênêr sayêkti | ingkang atapa nendra ||

46. pan gumawang norana kang uni | anging Sêtami Sêtama |[215] ingkang wika[216] pratandhane | jalma sumbaga anung | wus alama ngadhêp pêpatih | tan menge adhêpira | wus muksa sang wiku | nulya na syara kapyarsa | kang tumurun lêlurira[217] kang dhingin |[218] Sri Galuh Sang Sindhula ||

47. awungua putuningsun kaki | ingsun dhewe kang gugah narima | lir pinêtik talingane | Banjaransari wungu | wus anêmbah suku sang tapi | ingaras êmbunira | sidik putuningsun | mapan angsal bêrkat tuwan | sang dewa ji luhur un[219] sang dewa ji |[220] Galuh Raja Sindhula ||

48. suka gumujêng sang wikujati | hong yyangyang sidhêp pan siwah buja | ya tarima sokur bae | wus pinêsthi dewa gung | dadya ratu sumbaga sêkti | sugih garwa myang bala | sugih donya agung | kèringan rat pramudita | Jawa sabrang sumiwi samya tur putri | padmine waragana[221] ||

49. pan ing Galuh nêgarane ing benjing |[222] anging mêngko wus ana tan katyan | kurang saêmèh mangsane | maksih katon wana gung | ratu èstri tur widadari | balane sawanodya | prajurit nung-anung | dhomas putri waragana | pêpatihe sudigbya prawirèng jurit | tur ratu ing seluman ||

50. pan ratune langku[223] digbya sêkti | kinawasa prajurit sudigbya | sumbaga pilih tandhinge | kèringan ing lêlêmbut | jim prayangan setan ing Jawi | tur puti[224] kumawula | mring sang prabu ayu | prajurit èstri prawira | dhomas pisan tate abêdhah nêgari | jêjuluk Prabu Lara ||

--- [f. 48v] ---

[...run] wasiyat ||

52. nging saika[226] ana beka kaki | tan ngapaa nging sira tan kêlar | tadhah maring ing bène |[227] dèn prayitna mas putu | wus winuruk jijaya ngèstri | asmaragama tăntra | adhuh putuningsun | medane sèwu gènana | lan winuruk kawignyan kang sura sêkti | tênapi pêngawasan ||

53. kanuragan sêntikan kasêktin | kadigdayan krosan katêguhan | têlas kalbune eyange | kawignyan digbya punjul | kanuragan lawan kasêktin | kadigdayan wus wignya | digbya ambêk sandu | miwah kang maring kamuksan | panitisa[228] myang panjing suruping pati | anom tan kêna tuwa ||

54. miwah bisa angambah wiyati | nora têlês lamun manjing toya | bisa manjing ajur-ajèr | yèn pinêndhêm tan awuk | nora gasong[229] malêbèng gêni | myang ngèlmu dadi nata | winêjang sêdarum | kang kèringan jim manungsa | miwah sakèh miwah sakèh saisine ing wanadri |[230] tuwin kang kasutapan ||

55. sampurnaning ta Banjaransari | dadya ratu digbya wasis wignya | lah ta uwis putuningong | payo manjing kêdhatun | aja karêm ing taman sari | kaki ta kèh rêncana | lan Satama iku | Satomi kaki wus lama | wêlas têmên sira sapaa tumuli | angling Banjaransêkar ||

56. wong ing ngêndi sira ngadhêp lami | Ki Satama Satami gyat mirsa | tan katingal syara bae | julalan[231] kêlangkung |[232] jalma kalih samya tur bêkti | hong yyangyang siwah boja | masidhêm anuwun | katura pada bêthara | sapa sintên ulun ingkang andhawahi | gupita sri nalendra ||

57. iya ingsun sirajap ri wêngi | iya ingsun tarima bêktira | maraa lawang jabane | pintu rêsmi kang kidul | nuwun sêmbah bêkti lumari[233] | kêlawan rabènira | nèng bangsal andhêku | Banjaransari lan eyang | sampun prapta kêdhaton tansah winisik | wisik kang aji darma ||

58. putuningsun kalamăngsa iki | madêg ratu tanggal ping sapisan | bênêri Sura sasine | warsa Lip Watugunung | sirah tunggal besuk yèn uwis | Gara Kasih Galungan | marêka rabimu | tan kuwatir sagêndhingnya | mapan sira wus sumbaga digbya sêkti | ratu kang momong sira ||

59. lah wus putu nulya datan kèksi | Raja Banjaransari wus mêdal | kêlawan panakawane [panakawa...]

--- [f. 49r] ---

[...ne] | nanging datan kadulu | pan jumêng[234] ing ngarsanèki |[235] Ni Satomi Satama | dahat datan wêruh | nging gada[236] mêlêk angambar | angandika Sri Nata Banjaransari | ya wong sapa ranira ||

60. kagyat jumbul Satama Sêtami | samya mudhun kalih burangkangan | gumujêng panakawane | rinacut wêrnanipun | nging pangèksi Banjaransari | wus katingal gumawang | sumarot[237] umancur | Sêtama Sêtomi datan | kuwat dulu baguse anom nêlahi | lagya wuryan punika ||

61. Ki Satama Sêtomi sung bêkti | ing suku sang apatik bêthara | ing suku kanan keringe | samya jêngêr andulu | satuwuke dèrèng ningali | bagus tanna sêsama | cahyane umancur | kadya wulan ping patbêlas | Ki Satama Satomi jamblong ningali | marang ing ratonira ||

17. Sinom[238]

1. nom Satama Tomi nêmbah | angujung suku sang aji | ngusapi suku kang kanan | Ni Satomi suku kering | Ki Satama Satomi | anjêngêr dènira dulu | satuwuk dèrèng wikan | baguse tan ana tandhing | angandika Sang Narpa Banjaransêkar ||

2. apa karêpira padha | manjing Guwa Endrapati | lan ing ngêndi wismanira | matur Satama Satomi | kawula arsa ngabdi | ngèstupada mring sang ulun | kula tan darbe nata | akuwur abdi jalma lit | langkung rêsah tan wontên lêrês katingal ||

3. wondene sanaka kawula |[239] dhusun Bajonglopang gusti | kawula turi sampeyan | gusti jumênênga aji | ngandika sri bopati | iya sun tarima turmu | samêngko durung măngsa | benjang yèn wus Gara Kasih | sun jumênêng aja ta sira dhandhanga ||

4. yèn marêngi karsèng Taya | ingsun arsa mangun juri[240] | angêrbut nêgara Jawa | amungsuh ratu linuwih | yèn sira tan udani | ngalas Galuh ana ratu | kuthane tan katingal | karsèng dewa dèn alingi | ratu wadon widadari kamanungsan ||

--- [f. 49v] ---

[...n] dipun prayitna ||

6. dene ingsun nuli prapta | kêdhaton mêsthi kaèksi | nuwun pamit Ki Satama | Satomi sing guwa miji[241] | langkung tustha ing galih | dene sampun darbe ratu | kunêng ingkang winarna | kang kari sru nêrung brangti | kunêng kocap ing Galuh wona seluman ||

7. Ratu Ayu Prabu Kênya | Rêtnayu Suprabawati | jêjuluk Dewa Lêngkara | ayu manis kaduk lindri | warnane salin-salin | sadina salin ping pitu | nora bisa anyadra[242] | lir intên rineka jalmi | kang kayangan Sêgara Kidul kuciwa ||

8. patut nurunakên nata | prajurit dhomas puniki | wêdananipun sêkawan | pêpatihipun satunggil | Sri Nata Banowati | kang angrèh putri sêdarum | wêdana kang satunggal | Suradiwati kang sêkti | punggawane rongatus putri sêdaya ||

9. yèn jurit samya kapalan | sêdaya ngagêm jêmparit[243] | samya nitih kuda pancal | ulêse dêragêm adi | sisih Rêtna Dewati | punggawane kalih atus | sami rêtna sêdaya | sikêp langkung[244] yèn ajurit | lamun aprang samya nitih kuda pêthak ||

10. lurah sragêni wêstanya | Rêtna Dèwi Nakawati | kalih atus punggawanya | awêsta Rêtna Kawati | anitih kuda kuning | anênggih ta kapatipun | Kasmarawati rannya | kalih atus kang prajurit | sikêp tawok nitih kuda rêng sêdaya ||

11. samya anyothe kulewang | Rêtna Dèwi Nakawati | sakancane nyothe pêdhang | kang pêmaos sakanca ki | anyothe cundrik sami | kang pamanah nyotho[245] sudun[246] | sami norana aprang | ngantèh nênun karyanèki | anèng kari pinatut kadya gamêlan ||

12. patunggukan dhawak-dhawak | sêntèg pisan anigasi | tanggal pisan kang purnaman | kunêng winana[247] ing nguni | apaès arsa mijil | pêpak prajurit sêdarum | supênuh ing paglaran | norana jalêr sawiji | nagri Galuh kêlangkung gêmah raharja ||

--- [f. 50r] ---

Prabu Kênya siniwaka ||

14. pêpak andhèr prajuritnya | ingkang sowan munggèng ngarsi | prabu ing wona seluman | Raja Patih Banowati | prajurit tanpa tandhing | wêdana papat nèng pungkur | punggawa dhèr atarap | jajar tata kadya ringgit | Prabu Rara suka aris angandika ||

15. uni wau asupêna | lan ana syara kapyarsi | èngêt-èngêt ayya lalya | mangke sampun olèh tandhing | kang duwe nagri prapti | arsa jumênêng ing Galuh | sira wus kamanungsan | acamah kang widadari | kang jumênêng têdhake Raja Sindhula ||

16. lah sun gugu ipèn ingwang | wong kang bagus lagya prapti | tinakonan sumbêrana | nyêlunthange mêranani | ika baya wong ngêndi | sumêngguh kumaruh-karuh | sumbrana tanpa krama | anjêjêr tan arsa linggih | pan manthelang si dhongkah wadhuke bêdhah ||

17. kumandêl gapyuk sêsanak | angkuhe kaya bopati | mèmpêr Upênur Sêmarang | lênguse tumêkèng batin | tumêrcêb ngaku adhi | iya iku ngaku ratu | yayi ing tanah Jawa | anjaluk kêraton mami | kutha Galuh basane arsa ngênggonan ||

18. ingsun kaya tan supêna | sawantahe kala prapti | boh mangsane anèng ngarsa | anjêjêr tan arsa linggih | mung jaluk kraton mami | yayi tan awèh katèngsun | lungane tan pamitan | sun tantang nora abali | besuk wangsul arsa jumênêng nalendra ||

19. gumujêng matur pêrnata | Raja Dèwi Banowati | jamake nendra supêna | măngsa nuntên doradasih | sapa sintên kang wani | ing panjênêngan sang aprabu |[248] yayi aja mêngkana | kuwasane dewa luwih | yèn têmêna dene ta nora kayaa ||

20. kang dados raosing manah | gumampang angadêg aji | karo wisiking bêthara | iku ingkang nguwatiri | dene kang misik mami | apêngawak eyang prabu | ingkang ngêdhaton taman | sabên-sabên eyang aji | nora garoh yèn ngandika pêsthi ana ||

21. apa kang kèmpi deningwang | kang pinasthi dadi aji | yèn nyataa durung ulap | aja ge jumênêng aji | yèn durung sun ngêmasi | Banowati nêmbah matur | sampun sinuwun aprang | yèn dèrèng kula ngêmasi | Banowati pantêse kangge sawulan ||

22. putri [pu...]

--- [f. 50v] ---

[...tri] papat atur sêmbah | dhuh sampun pinanjang gusti | mindhak angêrujit manah | sênadyan yêktosa benjing | prapti ulun tan gingsir | prang tandhing kantaran bau | anèng madyaning rana | angandika Prabu Dèwi | sun tarima nanging yayi aja weya ||

23. suwaraa wadyabala | abarisa pêndhêm sami | mênawa têmên wirayat | ana jugul angênèni | kêlawan sira sami | kapat pisan ingsun utus | anêlika ing taman | mênawa têmên kang kèmpi | lamun ana ing taman sira wisêna ||

24. lan matura eyang nata | dora impèn mami |[249] lungsene padha adusa | manêmbah matur sang dèwi | botên tindak pribadi | ora mung turna bêktiku | katura eyang nata | nanging ayya suwe yayi | ingsun uga kuwatir ujar wirayat ||

25. nuwun sok sampun asiram | kawula marêk dewa ji | botên ambêkta punggawa | ulun lancaran lan yayi | ngèstokkên ingkang kèmpi | dhumatêng kanjêng sang prabu | ya yayi dèn prayitna | nanging ana watir mami | lamun dhewe prayoga anggawa bala ||

26. asamar yayi mênawa | kêpanggih jalma kang kèmpi | gumuyu Suradiwatya | măngsa jriha samya siji | ugi ulun kêpanggih | sajuga mêsthi kacakup | wus sami asiyaga | sarêng mumbul mring wiyati | kadya thathit ngungkuli guwa anglayang ||

27. aniyup manjing ing guwa | katuju nora marêngi | Ki Sêtama sampun mêdal | ing ênu datan winarni | desa Bajong wus prapti | mêpak kulawangsanipun | saha gêgamanira | sakêlangkung gêng kang baris | gaman babad pêpak wadung kudhi kampak ||

28. linggis pacul jompong klewang | pecok tugar pêthèl arit | ganthol gi[250] buyut wus bubar | ingkang garwa datan kari | syara gumuruh atri | gancang carita wus rawuh | alas Galuh kinêpang | têpung kikis langkung jalmi | langkung rame ingkang dandan pêsanggrahan ||

29. rineka kadya kêdhatyan | nak putu tan ana dugi | datatita kang kocapa | Sri Nata Banjaransari | ingkang lagya nrang wisik | apan aturu |[251] panakawan nèng dagan | wus têlasan dèring[252] miji | kang winarna kusuma kang arsa siram ||

--- [f. 51r] ---

samya ngasta pasatan | wus salin Puradewati[253] | patêlêsan cawêni kukus angraras ||

31. Rêtna Dewati anyandhak | patêlêsan gih cawêni | Nakawati salin sinjang | rangrangan inggih cawêni | Asmarawati salin | cawêni pasatanipun | wus ambyur marang toya | anggêntos kosokan sami | acêciblon pinatut kadya bradăngga ||

32. pan samya apagujêngan | suka-sukanya nglangkungi | datan ana kang tinaha | jalma măngsa naa wani | tan anyana tan angipi |[254] lamun kalêbêtan pandung | wêntis kengis katingal | pêmbayun tan dèn rawati | sandyah[255] kapat samya tandhing wonga-wonga ||

33. Sri Nata Banjaransêkar | adangu dènnya angintip | sumyar-sumyar manahira | ningali pêmbayun kuning | bundêr kadya bu[256] gadhing | kadya dèn cêkêla gapyuk | jomblong kan[257] panakawan | kumêdhèp têsmak ningali | wêntis kengis gumêbyar kadya pêrada ||

34. Sri Nata Banjaransêkar | ing driya asmara kikin[258] | dhasar dhudha alit mila | lawan winartan ing ngèlmi | dene kang eyang nguni | binuka wêrana kalbu | pènikawan[259] tan ngucap | satuwuk dèrèng udani | ing wanodya ayune endahaneya[260] ||

35. uninga ing Prabu Lara | lawan Ratu Banowati | Sri Nata Banjaransêkar | baya iki widadari | durung ingsun udani | amatèni awak ingsun | yèn ingsun maksih wirya | nora ketang lara pati | ingkang siram wus tutu[261] gènnya kosokan ||

36. adangu anèng ing toya | cawêni kêrakêt wêntis | kaya nora patêlêsan | tela-tela dèn tingali | anut lembaking warih | katon pandhukul-pandhukul | radyan tanpa jamuga | kadya pêjah tanpa kanin | ingkang siram wus mêntas asalin sinjang ||

37. Suradewati sinjangnya | pathola di masar[262] wilis | gadhung tinêpi samirnya | sêkar kangkung kampuhnèki | Rêtna Dewati sali[263] | sinjange pathola wungu | samire udaraga | kampuhe gadhung mêlathi | Nakawati sinjange pathola rêta ||

--- [f. 51v] ---

ngure rema dyah ayu samya sêsêkar ||

39. samya cundhuk jungkat rêtna | ngeca-eca mêthik sari | tan nyana wontên manungsa | rahadyan ngindhik-indhiki | Dèwi Suradewati | ginêtak saking ing pungkur | ki padha ngrusak taman | sêkar rusak dèn uruti | sang dyah kagyat lir gulamit sasotira[266] ||

40. kaya anggêtak mring bocah | si anu ngagèt-agèti | kumêpyur manah kumêsar | têrataban kêtar-kêtir | dèn têbasa sakêthi | bungkêr ingsun durung lipur | apa kumbali sora | si disambêr ing tokiyik | si diranjam ing gantal kêmbang wong papat ||

41. si disarab nganggang-anggang | si dituwêk kuku jênthik | si dikêthoka ing asta | dibungis sukan ngarani | dirampoga wong èstri | kang anom padha yu-ayu | dijirêt ing papêrman | dipêndhêma ing gêguling | dikirima layon sêkar gănda wida ||

42. anganggo malang sumirang | angkuhe kaduli-duli | ingsun dèn gawe dêdolan | kaya marang garwanèki | baya sira wong ngêndi | ambêk lir Kapitan Emur | bêsar ing Batawiyah | dene têka wani-wani | saba taman apa nora amiyarsa ||

43. taman tan kêna ingambah | padusane widadari | kang duwe prabu wanodya | Sri Galuh prabu linuwih | emane tan marêngi | prabu kênya ingkang adus | pêsthi yèn sira pêjah | kabêgjan tiba ing mami | sun dhèdhèli kalêbu larangan pura ||

44. sri nata mèsêm gupita | lir madu rinatus gêndhis | i[267] priye walik sumpah |[268] wong nglarangi dèn larangi | taman ya tunggon mami | parentahe eyang prabu | dadya baul kewala | panggih padha angawisi | panakawan sumaur lêrês ki lurah ||

45. dadya jangêt kinatigan | Suradewati abêngis | hèh bungkêr padu wong apa | sabasane wong aisin | êndi aweha isin | sadhuwit dandananamu | asruwala kewala | angur êndi sira mati | anauri gusti sumăngga ing karsa ||

46. kênaa nora kênaa | apuranira mas gusti | sumaur sun tan ngapura | katura sirèng sun yayi | tanggung sira dhèdhèli | luwung ngawulakna mring sun | kawula manakawan | gèr sintên sinambat ing sih | kapat pisan kusuma ja age duka ||

47. dèn agêng priksa ngaksama | dèn wêlas wong kawlasasih | sandyah kapat sarêng ngucap | cêrèwèd banyak [ba...]

--- [f. 52r] ---

[...nyak] pêracis | saya panas barani | angêrintih adol lucu | egal mara ulungna | bagusmu eman bok mati | saparanmu pantèn ing ngêndi mahira ||

48. dene sugih wani sira | asaba ing taman sari | rumakêt angaku sanak | dudu sun wong sundêl anjing | angêrêpa sira mrih | luputa baya si anu | bok sampun sangêt duka | sira takon wisma mami | iya taman samêngko têtunggon ingwang ||

49. sang dyah kapat agupita | basakêna ingkang jalmi | dêstun dene ardalepa | tinakonan anakoni | nora idhêp ing isin | bêlubud sumulu duru | rumakêt ngaku sanak | saèn janggol angêntèni | sapa ranmu sumaur ja lali nimas ||

50. arum pangrangtuwang tuna | sêmbaga panji ngêrangin | jêbad kêsturi kungkuma | kangmas Banjaransari |[269] dyah mengo tukup lathi | arane wong apa iku | iya dadi rong rêmbat | suthik sun ngaran-arani | dene nganggo kangêmas mila sun sungkan ||

51. samosa ingsun udanga[270] | gêgêki angaku rabi | iku akale si jênat | ponakawan anambungi | bok inggih dèn turuti | nimas mapan sami wêruh | têkan ponakawannya | si jênat amilu baring | sang dyah kapat samya ngucap jroning nala ||

52. pa iki kang kasupana[271] | denera[272] sri narapati | andoradasih si jênat | nyata bancèr ajlêkithit | prabu sêmu wong iki | wong abagus ngêgus-êgus | si dhongkah larah-larah | emane wong iki dadi | mungsuh dalêm sang dyah pat samya kasmaran ||

53. nanging sinasaban duka | akarsa dipun ayoni | wis bungkêr age lungaa | tinggalên datdot[273] lan kêri[274] | yèn kinging sang lir Ratih | apuranira dèn agung | dadot kêris satunggal | tan wontên kinarya salin | ja dodotan lungaa kathok kewala ||

54. aja kakehan wicara | mumpung ingsun durung runtik | dhedelan iku ngapura | angur êndi sun patèni | sakarsanira gusti | sun tutakên dhuwung ingsun | gadhuh banjur ngawula | katur pêjah gêsang mami | sun mring guwa tilar mukti sêdya pêjah ||

55. sandyah kapat narik pêdhang | dèn prayitna sira mati | lah ta payo tibakêna | angur aja nêrung brangti |

--- [f. 52v] ---

wutah ludira mami | mas ayu nora sun dulu | mung katon ing sihira | bramantya Rêtna Dewati | dipun pêdhang Banjaransari kajêngkang ||

56. tinundha saking ing wuntat | dening Sang Rêtna Dewati | Nakawati saking kanan | Asmarawati sing kering | mêdhang awanti-wanti | mèsêm gupita sang prabu | lah yayi eman rêngat | tuwêkên kincanging alis | rurubana ing sembongira wong papat ||

57. kunjaranên ing papêrman | bêlokên kasur gêguling | bêstanên ing kasêmêkan | nora sêdya sun uduri[275] | bêdhilên gantèn wangi | kuramasana ing gêlung | sang dyah kapat bramantya | sarêng sangêt amêdhangi | tan tumama pêdhange tiwas sêdaya ||

58. samya narik sudukira | sarêng nuduk nitir-nitir | gupita Banjaransêkar | yayi mas ayya na runtik | eman sotyane lindri | jăngga jong kuku angrayung | suduk putung sêdaya | sang dyah kapat samya angling | amalêsa lah mayo padha prawira ||

59. atêpung pragolyan pupya | ngadu têguh rêbut sêkti | sun yayi jrih Prabu Kênya | besuk malês jroning guling | iku yèn dèn lilani | mring kang mindha ruming santun | dewataning papêrman | ing kene tan sun lilani | besun praja payo atakêr ludira ||

60. samya akaku tyasira | wêsanane samya nangis | amungsuh prang lan wong edan | iya sun tutur yyang kaki | dimun[276] dipun dukani | sang dyah kapat sarêng mabur | Raja Banjaransêkar | nyarêngi nora kaèksi | ponakawan tumut marang gustinira ||

61. sang dyah papat sarêng prapta | ngarsane kang eyang sami | nêbda de padha karuna | umatur sang dyah dewaji | kula dus taman sari | wontên tiyang jalêr bagus | ulun tundhung tan kesah | pêrdata wêsana juri | lir wong mêndêm sinudukan angêngudang ||

62. gumujêng raja pandhita | aja sira wani-wani | ika ingugung dewata | ingsun nini nora wani | balik muliha aglis | nêgara Galuh kinêpung | ingkang ana ing taman | kêparêng nini kêpanggih | yèn mêkatên nuwun amit kapat kentar ||

18. Durma[277]

1. mundur kapat sang dyah samya angêmbara | kunêng ingkang winarni | Sri Banjaransêkar | wus prapta pêbarisan [pêbarisa...]

--- [f. 53r] ---

[...n] | nanging norana udani | ingkang angêpang | sêdhih dening gêgêring ||

2. wong amêngsah lêlêmbut tan ana wikan | siniram toya atis | sakit samya rumab | ting galêrêng syaranya | ingkang tinêkak gumigil | jubur dinulak[278] | dumadya larang[279] mising ||

3. lara panas atis kathah kang katingal | ingame dèn bandani | akathah kang edan | Satama langkung susah | langkung dènira nulaki | adhèng sakêdhap | anuli gagat maning ||

4. dalah mangke manungsa kathah nyalunthang | omah sakèh dhêdhêmit | dèn abong binubrah | paturon dèn cak-icak | alun-alun dèn isingi | miwah paseban | karona dèn dulêki ||

5. bocah dhêmit alit-alit samya mêdal | linggih samya ngadhêpi | wong kang mêmadatan | jubur sinagog[280] mêrang | dinudut sarêng rah mijil | sakala niba | larane ngising gêtih ||

6. kang pinangan sambang pêjah babarpisan | kathah warnanya wong mati |[281] ana gulimpangan | nahan ingkang winarna | wau kang ngambah wiyati | putri sêkawan | wus prapta jroning puri ||

7. Prabu Lara pinarak lan patihira | Sri Nata Banowati | ngayap putri dhomas | tuwin wêdana papat | angandika Prabu Dèwi | kapriye ngêrbag[282] | mungsuh ngêpung nêgari ||

8. Banowati matur lawan putri papat | gusti botin[283] kuwatir | amêngsah manungsa | măngsa ugi wikana | ingkang kawula watiri | pun yayi warta | ing taman wontên jalmi ||

9. bagus anom kathil dalêm tinilêman | kawula tan angipi | sintên kang puruna | pêsthi dadyah[284] byuh pada | mila ulun lan pun yayi | eca asiram | pasata[285] kula putih ||

10. payudara wêntis kengis pan katingal | dhuh lae wirang isin | samya sumyak-sumyak | sagunging putri dhomas | wênèh angling mandahaning | olèhe mawas | suwe dènira ngintip ||

11. matur Suradewati lun dugi awas | sapolah lun lan yayi | dupi kula mêntas | samya amêndhêt sêkar | ngeca-eca lan pun yayi | datan anyana | kula dèn dhik-indhiki ||

12. samya kagèt kawula jumbul sêdaya | kumêsar ingkang ati | gumêtêr trataban | dèn têbasa salêksa | dèrèng

--- [f. 53v] ---

mantun marasnèki | kringêt rowehan | gumêtêr anglangkungi ||

13. maras sarêng nolèh dipun kukuk ba |[286] mèsêm sri narapati | suka sang dah[287] patya | ngandika sri nalendra | iku yayi wong ing ngêndi | nuwun kawula | supêna dora dasih ||

14. botên sisip supêna dalêm ratu mas | ngangkên ing tamansari | ran Banjaransêkar | wêwahipun apanjang | ulun tan sagêd mêstani | inggih punika | prajurit langkung sêkti ||

15. ora sapa arane sira ling-linga | nêmbah Suradewati | arane wong edan | wit Sri Banjaransêkar | juluk Panji Angêrangin | kasturi pandhan | kungkuma arum wangi ||

16. bagus kenthol kakang êmas bojoningwang | sri nata tukup lathi | Banowati suka | gumyak kang putri dhomas | parêkan suka prasami | gumuyu sumyak | wênèh kaku tyasnèki ||

17. raja dèwi ana kêrasa ing nala | yèn mangkono ta sami | sira dhinginana | anêmbanga têngara | yayi Nata Banowati | anindhihana | yuda kang ngêpung iki ||

18. dèn prayitna sirnakna dèn babarpisan | nuhun nêmbah wus mijil | sawadya punggawa | putri dhomas siyaga | sadandananing ajurit | samya kapalan | gêgamannya miranti ||

19. wus anêmbang têngara pêpak kang wadya | bêndhe tambur lan bèri | wadya Galuh obah | dhasar wus ngantya-antya | bubul lir sela blêkithi | nora apêgat | awor syara gora tri ||

20. ngalun-alun kèbêkan dening gêgaman | dhayong[288] kang wancak suji | lêmbut lan siluman | jim pri lan prayangan |[289] ngêndi-êndi samya prapti | samya ngandikan | ngwiyat kèbêkan baris ||

21. ingkang angkêr-angkêr rat Jawi sêdaya | kang têngga samya prapti | munya saur gantya | Raja Ngin-angin prapta | Linglung Tunggulwulung prapti | bêkta gêgaman | jim toya dharat prapti ||

22. Ratu Banowati angrasuk busana | makutha binuka sri | mubyar bêk sêsotya | grudha marêp ing wuntat | jamang susun tiga asri | bêk sêsotya |[290] mirah intên widuri ||

23. asumping mas niyaka jumantên mubyar | gêlang kana ting-anting | kilatbau arja | akalung sun tiga |[291] abinggêl kana rinukmi | akêbo mênggah | bênting mas bêk rêtna di ||

24. arasukan lungsungane Ataboga[292] | sisik mas [ma...]

--- [f. 54r] ---

[...s] kumala di | akancing musthika | lancingan asap tiga | endhong kêbêk ing jêmparing | musthi gandhewa | wilmana dèn titihi ||

25. kêmbar lawan Sang Narpa Galuh citranya | Rêtna Suradewati | angrasuk busana | ngagêm topong kêncana | grudha marêp grudha wuri | jamang mas endah | linud niyaka warni ||

26. gêlang kana anting-anting kêbo mênggah | akalung susun katri | niyakane muncar | intên widuri mirah | abinggêl kana angrawi[293] | kêbak sêsotya | rasukan bludru wilis ||

27. rinenda mas susun kalih bêntingira | cêlana cindhe wilis | ukêl kêkêlingan | kinancing tutup naga | endhonge kêbak jêmparing | anyangking raras | sigra nitih turanggi ||

28. punggawèstri pan samya busananira | munggèng syandana putih | kêbak dening astra | Dèwi Rêtna Dewatya | angagêm tapong[294] rêspati | grudha rêp wuntat | jamang mas susun kalih ||

29. gêlang kana ting-anting bajo sarwa mas | kancinge rêtna adi | mêr anyothe pêdhang | angiwakkên gandhewa | wus munggèng syandana abrit | lan kêrkasnya |[295] kêbak dening jêmparing ||

30. punggawane sami nitih kuda rêta | asikêp watang sami | saha nyothe pêdhang | rongatus kathahnya |[296] Nakawati dandan jurit | ukêl kêlingan | asumping mas rinujit ||

31. kêbak atap gambir mêlathi cêmpaka | ajamang mas susun kalih |[297] kêbak ing sêsotya | grudha marêp ing ngarsa | kalung susun katri ngrawit | kêbak sêsotya | mêr gêlang nayaka di ||

32. binggêl rêtna bajone baludru jênar | abênting susun kalih | agendhong kêrga mas | karêbin sisihira | nitih kuda ulês kuning | sapunggawanya | samya nèng kuda kuning ||

33. Dyah Asmarawati wus angrasuk busana |[298] jamang mas susun kalih | ukêl kêkêlingan | kancing mas mêmênuran | intên murub tur hèr gêni | sumping mas tibèng |[299] jaja rinujit ngrawit ||

34. anting-anting kalung arja gêlang kana | gendhong karbin mas kati | arja nyothe pêdhang | sarta ngagêm sêrampang | nitih kuda cêmêng sami | sapunggawanya | sêdaya sikêp karbin ||

--- [f. 54v] ---

antara | kang angkêr samya muni ||

36. sru sumaput ngandhap nginggil pan gumêrah | têngara muni ganti | pênuh ngwiyat dharat | prasamya bêbêdhilan | kayu watu dèn gêbugi | myang tinumbak |[301] ramya têmpuhing jurit ||

37. mungsuh syara wonge norana katingal | kang wêruh mung ki patih | obah ing awiyat | ingkang syara trigora | obah bumi prakêmpèki | kang pracalita | padhang bumi donyèki ||

38. sindhung aliwawar dhèdhèt taun tumêdhak |[302] udan angin gya prapti | watu lan kêrakal | tanbuh musuh lan rowang | nanging mêksa dèn bêdhili | rame kang yuda | acaruk dènnya jurit ||

39. yèn katona langkung rame lêt-ulêtan | dèn tadhahi pribadi | dening Ki Satama | mung puniku kang wikan | jim prayangan myang dhêdhêmit | ajrih sêdaya | dening wikan pribadi ||

40. lawan sêkti jim dharat kaburu samya | kang dhuwur tan ngabêri | angudani sela | tan gumingsir manungsa | tate ngantêban selardi | ya wuruknya |[303] Ki Satama linuwih ||

41. anging sela kang alit krasa tibanya | wong bajong bingung sami | akaku tyasira | mungsuh nora katingal | lumalya sinêrêg sami | dening jim nulya | Ki Satama dèn usi[304] ||

42. ingamukan nêrêg wadyaning Satama | nênga jim tawang wêdi | kang parêk Satama | nora nana kodanan | pratadha[305] jalma linuwih | ingkang katiban | watu prasamya ngungsi ||

43. mring Satama abingung dènira ngêrksa[306] | kang jurit sapih wêngi | ingkang mênang aprang | para jim pêrayangan | pating carêngkung gong muni | dharat ngawiyat | manungsa dhêdhêp sami ||

44. Ki Satama pitêkur lan rabènira | ingajap-ajap gusti | mênawa tan prapta | kuwat pira sun dhawak | lan sun dudu trahing aji | mati uripa | tinindhihana gusti ||

45. mungsuh ika lagi jim kang bêndarakan | prajurète[307] drung mijil | kang padha prawira | putri dhomas sumbaga | byar raina kèh para ji | nêmbang têngara | manungsa animbangi ||

46. pan wus arêp-arêpan lawan nungsa |[308] manah jrih tan tinolih | nging nak putunira | Ki Satama kang wikan | mring jim mila padha wêdi | kêlangkung suka | Raja Banjaransari ||

--- [f. 55r] ---

[...s] | risak di dalêm alit ||

48. iya uwis sapolahira wus wikan | nulya dipun sipati | pinaringan toya | sawusira mangkana | wus priksa kèhing êjim |[310] miwah kang wadya | bala lit samya uni ||

50. prange amor silih ukih lir imawan | tarung padhanirèki | pan dhupak-dhinupak | langkung ing ramenira | lamun tan kênaa mati | lêmbut kèh pêjah | bêkasakan kèh mati ||

51. iya jalma akèh kanin sagêndhingnya | lêmbut kawèn[313] ing jalmi | anging ana ngwiyat | awor syara trigora | pracăndha gêng ingkang prapti | amor limunan | mêndhung pêtê[314] ngliwating[315] ||

52. pêtêng anglir têngah wêngi tan wruh mêngsah | patya gagap-gagapi | tanbuh mungsuh rewang | udan dêrs wor pacadha[316] | watu padhas lan kariki[317] | tiba lir undan[318] | ting sêlayah jalma lit ||

53. ratuning jim sigra angabani bala | bingung manungsa sami | ing nginggil ing ngandhap | Raja Banjaransêkar | langkung wêlas aningali | asuku tunggal | nêkung amatêk aji ||

54. aji ginêng pangidhêpan bêrkasakan | jim prayang lan dhêmit |[319] lawan sato kewan | pêsthi ajrih sêdaya | antara sêdhêng sang aji | tumêngèng tawang | wus katrima sêdyèki ||

55. sakèhing jim nginggil kêlawan ing ngandhap | mirsa kaya pinêtin[320] | pan ajrih sêdaya | uninga gustinira | jim kang wontên ing wiyati | samya aniba | akèh lumayu ngungsi ||

56. jro sagara gunung guwa jro pêrtala | kang dharat niba tangi | angrasa tinumbak | binêdhil binalangan | ginitikan dèn pêdhangi | miwah binada[321] | kèh lumpuh dhepok sami ||

57. sirna gêmpang lêmbut tranggona gumawang | katingal sang yyang rawi | ratu jim tan kilap | yèn ana panjênêngan | tanggal panjênêngan aji | mila ngulatan | sakathah ratuning jim ||

58. pan katingal cahya kang wontên ing jaja | sumuk ing ngandhap nginggil | nyamadi buwona | sêdaya nora kilap | lamun gustinira lami | nulya aseba | sakathahe kang êjim ||

--- [f. 55v] ---

[...dha] myarsa |[322] sakèh ratuning êjim ||

60. kita iki lamun panjênênganing rat | yèng[323] kang dhingin-dhingin |[324] tumamèng ing kita | sun parêng iku tăndha | samya tur saha ngabêkti | èstu tan kilap | sang narpa gusti lami ||

61. panjênêngan dalêm Sri Nata Sindhula | ing Galuh kang nêgari | kang nurunkên nata | sakèh nata siluman | myang manungsa kang ngrêgani[325] | pratăndha eyang | kita nora atêbih ||

62. yêkti ulun panjênêngan Nata Jawa | botên wontên nyamèni | pan têdhak-tumêdhak | dhatêng ing akir jaman | tumêkèng Pajang Mêtawis | têdhak-tumêdhak | lan gusti kang darbèni ||

63. ulun sami ngawula dhatêng paduka | kita nut sakarsa ji | ing wêktu punika | manungsa wru[326] sêdaya | mring jim pri setan dhêdhêmit | sampunnya têlas | atur jim kang winarni ||

64. sampun katon nêgari Galuh kuthanya | jêmbar kêlangkung radin | wongira akathah | sami pacak barisan | manungsa mati tan mati | salin panggonan | ngalih Galuh nêgari ||

65. mila gêmah wong kiwa têngên kang kalap | ginawa raganèki | kang pacak barisan | wong senapati aprang | Ratu Ayu Banowati | pêngajuring[327] prang | lawan Rêtna Dewati ||

66. lawan Rêtna Widata panumping kanan | na Dèwi Nakawati | panumping kang kiwa | Asmarawati ika | Raja Dèwi Banowati | minăngka dhadha | sampun rakit kang baris ||

1	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1].
2	pocot-pocot (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.4.4). (kembali) pocot-pocot (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.4.4).
3	murub (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.7.6). (kembali) murub (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.7.6).
4	dokokna (dan di tempat dan bentukan lain). (kembali) dokokna (dan di tempat dan bentukan lain).
5	pêthitira. (kembali) pêthitira.
6	rêksanên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.12.6). (kembali) rêksanên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.12.6).
7	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sampun kondur sri bupati (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.13.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sampun kondur sri bupati (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.13.1).
8	Kurang satu suku kata. Bandingkan: lan sakèhing bupatya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.13.5). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: lan sakèhing bupatya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.13.5).
9	Tunggulwulung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.14.7). (kembali) Tunggulwulung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.14.7).
10	Kurang satu suku kata: tan winarna wus dadya. (kembali) Kurang satu suku kata: tan winarna wus dadya.
11	Lebih satu suku kata: iku caritanira. Bandingkan: iku têrtantunira (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.17.5). (kembali) Lebih satu suku kata: iku caritanira. Bandingkan: iku têrtantunira (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.17.5).
12	wrêksa (dan di tempat lain). (kembali) wrêksa (dan di tempat lain).
13	adêrs. Bandingkan: adrês (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.22.2). (kembali) adêrs. Bandingkan: adrês (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.22.2).
14	wiwarèng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.22.5). (kembali) wiwarèng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 10.22.5).
15	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1].
16	iya (dan di tempat lain). (kembali) iya (dan di tempat lain).
17	Lebih satu suku kata: wong Panungkulan takut. Bandingkan: wong Pathukulan takud (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.2.4). (kembali) Lebih satu suku kata: wong Panungkulan takut. Bandingkan: wong Pathukulan takud (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.2.4).
18	prabu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.2.6). (kembali) prabu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.2.6).
19	sêkti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.3.1). (kembali) sêkti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.3.1).
20	kaya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.13.2). (kembali) kaya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.13.2).
21	Kurang satu suku kata. Bandingkan: ingsun lumuh mundura isin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.13.5). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: ingsun lumuh mundura isin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.13.5).
22	têkèng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.13.9). (kembali) têkèng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.13.9).
23	Lebih dua suku kata. Bandingkan: têkèng lina aja na ingkang nyêlani (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.13.9). (kembali) Lebih dua suku kata. Bandingkan: têkèng lina aja na ingkang nyêlani (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.13.9).
24	Lebih satu suku kata. Bandingkan: Prabu Sindula lan patihira (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.14.2). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: Prabu Sindula lan patihira (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.14.2).
25	sumungkêm (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.15.3). (kembali) sumungkêm (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.15.3).
26	wontên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.16.2). (kembali) wontên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.16.2).
27	kapindho. Bandingkan: pindho (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.38.4). (kembali) kapindho. Bandingkan: pindho (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.38.4).
28	yêkti (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.38.7). (kembali) yêkti (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.38.7).
29	Lebih satu suku kata. Bandingkan: yêkti nora wurung (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.38.7; Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.26.7); yakti datan wurung (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.37.7); yakti nora wurung (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.38.7; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.39.7; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.24.7); mapan nora wurung (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.36.7). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: yêkti nora wurung (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.38.7; Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.26.7); yakti datan wurung (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.37.7); yakti nora wurung (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.38.7; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.39.7; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.24.7); mapan nora wurung (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.36.7).
30	ingobong (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.27.10). (kembali) ingobong (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.27.10).
31	Kangjêng (dan di tempat lain sesuai konteks). (kembali) Kangjêng (dan di tempat lain sesuai konteks).
32	anru (dan di tempat dan bentukan lain). (kembali) anru (dan di tempat dan bentukan lain).
33	rahadyan. (kembali) rahadyan.
34	unggyan. (kembali) unggyan.
35	pinggir (dan di tempat lain). (kembali) pinggir (dan di tempat lain).
36	Kurang satu suku kata: kyat ajrih gya sewaka. (kembali) Kurang satu suku kata: kyat ajrih gya sewaka.
37	Kurang satu suku kata: ngarsaning sang muka lir konjêm ing siti. (kembali) Kurang satu suku kata: ngarsaning sang muka lir konjêm ing siti.
38	Kurang satu suku kata: kyat ajrih myat rahadyan. (kembali) Kurang satu suku kata: kyat ajrih myat rahadyan.
39	alon (dan di tempat lain). (kembali) alon (dan di tempat lain).
40	gusti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.20.3). (kembali) gusti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.20.3).
41	angrêmbagi. Bandingkan: rêmbagi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.21.1). (kembali) angrêmbagi. Bandingkan: rêmbagi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.21.1).
42	jêjanggan (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.21.6). (kembali) jêjanggan (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.21.6).
43	Panungkulan. (kembali) Panungkulan.
44	jurungên. (kembali) jurungên.
45	ngrêbat. (kembali) ngrêbat.
46	Kurang satu suku kata: jumênênga karsèng sang. (kembali) Kurang satu suku kata: jumênênga karsèng sang.
47	Mapunggung. (kembali) Mapunggung.
48	Lebih satu suku kata: ya Tumênggung Saloka-. (kembali) Lebih satu suku kata: ya Tumênggung Saloka-.
49	Kurang satu suku kata: Si Mênawi ingsun karsa kèhing jawi. Bandingkan: Si Manawi sun junjung nama dipati (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.27.9). (kembali) Kurang satu suku kata: Si Mênawi ingsun karsa kèhing jawi. Bandingkan: Si Manawi sun junjung nama dipati (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.27.9).
50	Rajaniti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.31.8). (kembali) Rajaniti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.31.8).
51	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Rajaniti sakancanya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.31.8). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Rajaniti sakancanya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.31.8).
52	Lebih satu suku kata. Bandingkan: mingêr ngalèr panggiha arinta (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.33.2). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: mingêr ngalèr panggiha arinta (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.33.2).
53	Kurang satu suku kata. Bandingkan: yèn wus rata gya laju (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.33.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: yèn wus rata gya laju (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.33.4).
54	Raja (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.34.2). (kembali) Raja (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.34.2).
55	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Adipati Raja Jugulmudha (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.34.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Adipati Raja Jugulmudha (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.34.2).
56	Kurang satu suku kata. Bandingkan: wus wisata ngirit sato sing wanadri (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.35.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: wus wisata ngirit sato sing wanadri (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.35.9).
57	Kori (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.38.2). (kembali) Kori (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.38.2).
58	myang (dan di tempat lain). (kembali) myang (dan di tempat lain).
59	wignya (dan di tempat dan bentukan lain). (kembali) wignya (dan di tempat dan bentukan lain).
60	tinilar. (kembali) tinilar.
61	nungkul (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.43.9). (kembali) nungkul (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.43.9).
62	warahên. (kembali) warahên.
63	mêsanggrahan. Bandingkan: masanggrahan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.51.4). (kembali) mêsanggrahan. Bandingkan: masanggrahan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.51.4).
64	Cêngkalsèwu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.52.3). (kembali) Cêngkalsèwu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.52.3).
65	Rajaniti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.53.2). (kembali) Rajaniti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.53.2).
66	têpung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.56.3). (kembali) têpung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.56.3).
67	ngrêmbugi. Bandingkan: rêmbugi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.59.9). (kembali) ngrêmbugi. Bandingkan: rêmbugi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.59.9).
68	jêng. (kembali) jêng.
69	wisanggêni. (kembali) wisanggêni.
70	pradangganya (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.61.7). (kembali) pradangganya (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.61.7).
71	asrang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.62.5). (kembali) asrang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.62.5).
72	enggal (dan di tempat lain). (kembali) enggal (dan di tempat lain).
73	prakatha (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.65.5). (kembali) prakatha (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.65.5).
74	Kurang satu suku kata. Bandingkan: jêngkar gurnèng prakêmpa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.65.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: jêngkar gurnèng prakêmpa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.65.6).
75	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kabyatan ing mungsuh (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.66.7). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kabyatan ing mungsuh (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.66.7).
76	kajodhi (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.67.5). (kembali) kajodhi (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.67.5).
77	kinêpang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.68.9). (kembali) kinêpang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.68.9).
78	Kurang satu suku kata. Bandingkan: pêpatine măngsa na adhomas (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.70.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: pêpatine măngsa na adhomas (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.70.2).
79	dêstun. (kembali) dêstun.
80	ginolong (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.70.9). (kembali) ginolong (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.70.9).
81	Undhang-undhang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.73.2). (kembali) Undhang-undhang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.73.2).
82	ingwang (dan di tempat lain). (kembali) ingwang (dan di tempat lain).
83	sira rêp (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.73.7). (kembali) sira rêp (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.73.7).
84	Kurang satu suku kata. Bandingkan: yèn sira rêp kantu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.73.7). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: yèn sira rêp kantu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.73.7).
85	prajurit (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.74.1). (kembali) prajurit (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.74.1).
86	adhupak-dhinupak. (kembali) adhupak-dhinupak.
87	doh. Bandingkan: adoh (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.80.8). (kembali) doh. Bandingkan: adoh (Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.80.8).
88	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1].
89	Bandingkan: Daniswara (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.1.1). (kembali) Bandingkan: Daniswara (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.1.1).
90	tinangkil (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.1.2). (kembali) tinangkil (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.1.2).
91	totol (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.4.1). (kembali) totol (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.4.1).
92	Karangcêlong (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.13.1). (kembali) Karangcêlong (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.13.1).
93	saengga (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.13.2). (kembali) saengga (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.13.2).
94	pracăndha (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.13.4). (kembali) pracăndha (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.13.4).
95	kêbak. Bandingkan: kêbêg (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.16.7). (kembali) kêbak. Bandingkan: kêbêg (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.16.7).
96	Lebih satu suku kata. Bandingkan: lah ta dawêg kangmas (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.20.3). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: lah ta dawêg kangmas (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.20.3).
97	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sigra amênthang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.20.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sigra amênthang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.20.6).
98	kangmas (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.21.1). (kembali) kangmas (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.21.1).
99	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Ki Ajisaka (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.21.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Ki Ajisaka (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.21.6).
100	kumêlip (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.35.5). (kembali) kumêlip (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.35.5).
101	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sumuhun wadyatăntra (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.36.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sumuhun wadyatăntra (Ajisaka, Salamun, Pupuh 14.36.4).
102	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1].
103	pate. (kembali) pate.
104	patinggine (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.2.1). (kembali) patinggine (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.2.1).
105	Kurang satu suku kata: apadhang wong sapraja. (kembali) Kurang satu suku kata: apadhang wong sapraja.
106	Sangkèh (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.6.6). (kembali) Sangkèh (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.6.6).
107	Mêdhang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.7.7). (kembali) Mêdhang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.7.7).
108	Kurang satu suku kata. Bandingkan: muktine alah rumiyin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.8.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: muktine alah rumiyin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.8.1).
109	Bandingkan: srêbêng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.11.4). (kembali) Bandingkan: srêbêng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.11.4).
110	singsimira. (kembali) singsimira.
111	kêlat. (kembali) kêlat.
112	joli (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.15.7). (kembali) joli (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.15.7).
113	Kurang satu suku kata: inggih ta besan jung sampun. (kembali) Kurang satu suku kata: inggih ta besan jung sampun.
114	tampaa. (kembali) tampaa.
115	anitih. (kembali) anitih.
116	singgahane. (kembali) singgahane.
117	Kurang satu suku kata: amiyos ing kêdhatyan. (kembali) Kurang satu suku kata: amiyos ing kêdhatyan.
118	pondhongên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.19.7). (kembali) pondhongên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.19.7).
119	mungkur. (kembali) mungkur.
120	jomblong (dan di tempat lain). (kembali) jomblong (dan di tempat lain).
121	pêpak. (kembali) pêpak.
122	Kurang satu suku kata: dyan miyosi sri narendra. (kembali) Kurang satu suku kata: dyan miyosi sri narendra.
123	cindhe. (kembali) cindhe.
124	apatut. (kembali) apatut.
125	murub. (kembali) murub.
126	sitinggil (dan di tempat lain). (kembali) sitinggil (dan di tempat lain).
127	tinon (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.23.3). (kembali) tinon (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.23.3).
128	minggah (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.27.2). (kembali) minggah (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.27.2).
129	suwuk (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.27.5). (kembali) suwuk (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.27.5).
130	Kurang satu suku kata. Bandingkan: wus dangu suwuk nulya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.27.5). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: wus dangu suwuk nulya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.27.5).
131	asuwuk. Bandingkan: suwuk (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.29.1). (kembali) asuwuk. Bandingkan: suwuk (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.29.1).
132	ngladosi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.31.5). (kembali) ngladosi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.31.5).
133	èsmu. (kembali) èsmu.
134	larih-linarihan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.32.6). (kembali) larih-linarihan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.32.6).
135	kinèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.33.6). (kembali) kinèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.33.6).
136	larih-linarih (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.34.1). (kembali) larih-linarih (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.34.1).
137	mundur (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.34.2). (kembali) mundur (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.34.2).
138	gênti. Bandingkan: ganti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.34.6). (kembali) gênti. Bandingkan: ganti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.34.6).
139	bokong. (kembali) bokong.
140	bopatya. Bandingan: bupatya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.38.7). (kembali) bopatya. Bandingan: bupatya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.38.7).
141	Kurang satu suku kata. Bandingkan: gumantya para bupatya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.38.7). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: gumantya para bupatya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.38.7).
142	tatanipun (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.40.1). (kembali) tatanipun (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.40.1).
143	Kurang satu suku kata. Bandingkan: tatanipun kadya wingi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.40.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: tatanipun kadya wingi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.40.1).
144	kondur. Bandingkan: kundur (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.41.3). (kembali) kondur. Bandingkan: kundur (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.41.3).
145	carita (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.43.3). (kembali) carita (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.43.3).
146	naranata. (kembali) naranata.
147	Kurang satu suku kata. Bandingkan: mangkana sri naradipa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.44.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: mangkana sri naradipa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.44.4).
148	Palembang (dan di tempat lain). (kembali) Palembang (dan di tempat lain).
149	Bandingkan: sapuluh windu laminya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.53.4). (kembali) Bandingkan: sapuluh windu laminya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.53.4).
150	kagêntèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.56.3). (kembali) kagêntèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.56.3).
151	lima. (kembali) lima.
152	Kurang satu suku kata, dan biasanya guru lagu a. Bandingkan: sampun aputra lêlima (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.61.7). (kembali) Kurang satu suku kata, dan biasanya guru lagu a. Bandingkan: sampun aputra lêlima (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.61.7).
153	saba (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.62.6). (kembali) saba (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.62.6).
154	Catatan: Aksara "na" dan pasangan "na" pada kata "pan adèrès" disisipkan di bawah gatra. (kembali) Catatan: Aksara "na" dan pasangan "na" pada kata "pan adèrès" disisipkan di bawah gatra.
155	Lebih satu suku kata. Bandingkan: wus jinênêngkên nata (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.63.5). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: wus jinênêngkên nata (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.63.5).
156	Lebih satu suku kata. Bandingkan: aran Lêmbumangarang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.69.5). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: aran Lêmbumangarang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.69.5).
157	iya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.71.4). (kembali) iya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.71.4).
158	Kurang satu suku kata. Bandingkan: ya Sang Ratu Laleyan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.71.5). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: ya Sang Ratu Laleyan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.71.5).
159	suwung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.74.6). (kembali) suwung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.74.6).
160	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sakèh desa padhang suwung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.74.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sakèh desa padhang suwung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.74.6).
161	têtunggone. (kembali) têtunggone.
162	kasêktèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.81.6). (kembali) kasêktèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.81.6).
163	Kurang satu suku kata. Bandingkan: wruh jim setan lan lalêmbut (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.83.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: wruh jim setan lan lalêmbut (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.83.6).
164	munggèng (dan di tempat lain). (kembali) munggèng (dan di tempat lain).
165	Kurang satu suku kata. Bandingkan: wong kang têtunggu arame (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.93.3). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: wong kang têtunggu arame (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.93.3).
166	sinrang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.94.6). (kembali) sinrang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.94.6).
167	pinindha (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.115.3). (kembali) pinindha (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.115.3).
168	Lebih satu suku kata. Bandingkan: nging kinunci kewala (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.118.5). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: nging kinunci kewala (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.118.5).
169	langse (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.121.6). (kembali) langse (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.121.6).
170	sabarisnya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.122.7). (kembali) sabarisnya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.122.7).
171	katon (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.125.3). (kembali) katon (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.125.3).
172	tumêdhak. (kembali) tumêdhak.
173	Kurang satu suku kata: tumêdhak mring gêdhongnya. (kembali) Kurang satu suku kata: tumêdhak mring gêdhongnya.
174	suksma (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.127.6). (kembali) suksma (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.127.6).
175	nginggil (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.133.7). (kembali) nginggil (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.133.7).
176	kuna. (kembali) kuna.
177	Kurang satu suku kata, dan biasanya guru lagu a: dhuwure wong ngalam kuna. Bandingkan: dhuwure lir paksi nila (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.134.7). (kembali) Kurang satu suku kata, dan biasanya guru lagu a: dhuwure wong ngalam kuna. Bandingkan: dhuwure lir paksi nila (Ajisaka, Salamun, Pupuh 15.134.7).
178	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1].
179	rumambat (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.2.1). (kembali) rumambat (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.2.1).
180	Lebih satu suku kata. Bandingkan: kang rumambat kêkara kêcipir (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.2.1). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: kang rumambat kêkara kêcipir (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.2.1).
181	Lebih satu suku kata: ring-iring ngurung-urung Bandingkan: iring-iring rung-urung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.3.4). (kembali) Lebih satu suku kata: ring-iring ngurung-urung Bandingkan: iring-iring rung-urung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.3.4).
182	atêrbis. Bandingkan: tarêbis (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.3.5). (kembali) atêrbis. Bandingkan: tarêbis (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.3.5).
183	anjog (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.4.2). (kembali) anjog (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.4.2).
184	Lebih satu suku kata. Bandingkan: wraksari [wratsari] sêkar rum (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.4.7). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: wraksari [wratsari] sêkar rum (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.4.7).
185	nèng. Bandingkan: ing (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.6.2). (kembali) nèng. Bandingkan: ing (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.6.2).
186	pundi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.6.3). (kembali) pundi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.6.3).
187	ngênjali. (kembali) ngênjali.
188	anyakêti. (kembali) anyakêti.
189	têdhanên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.13.7). (kembali) têdhanên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.13.7).
190	Kurang satu suku kata. Bandingkan: nênggih wêktu puniku (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.15.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: nênggih wêktu puniku (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.15.4).
191	wus (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.25.3). (kembali) wus (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.25.3).
192	munggah. (kembali) munggah.
193	Sutama. Bandingkan: Sutoma (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.25.10). (kembali) Sutama. Bandingkan: Sutoma (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.25.10).
194	sumbalinga. Bandingkan: subalinga (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.28.2). (kembali) sumbalinga. Bandingkan: subalinga (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.28.2).
195	prihatin (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.29.1). (kembali) prihatin (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.29.1).
196	dewa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.30.9). (kembali) dewa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.30.9).
197	Kurang satu suku kata. Bandingkan: iya awake dhawak (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.32.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: iya awake dhawak (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.32.6).
198	Lebih satu suku kata. Bandingkan: yèn tan ana kawula (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.35.10). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: yèn tan ana kawula (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.35.10).
199	kêna (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.36.3). (kembali) kêna (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.36.3).
200	Nyai (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.37.4). (kembali) Nyai (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.37.4).
201	bukuh (dan di tempat dan bentukan lain). (kembali) bukuh (dan di tempat dan bentukan lain).
202	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Nyai Satami sujud (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.37.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Nyai Satami sujud (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.37.4).
203	amêpêti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.38.9). (kembali) amêpêti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.38.9).
204	suku (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.39.1). (kembali) suku (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.39.1).
205	Bandingkan: Nuriti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.41.2). (kembali) Bandingkan: Nuriti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.41.2).
206	ênting. Bandingkan: êning [ênting] (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.42.1). (kembali) ênting. Bandingkan: êning [ênting] (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.42.1).
207	ingulapan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.42.2). (kembali) ingulapan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.42.2).
208	Kurang satu suku kata. Bandingkan: ingulapan dening Sang Hyang Siwah (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.42.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: ingulapan dening Sang Hyang Siwah (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.42.2).
209	păncadriyane (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.42.3). (kembali) păncadriyane (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.42.3).
210	anunggal. (kembali) anunggal.
211	ingkang (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.43.9). (kembali) ingkang (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.43.9).
212	sing (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.44.1). (kembali) sing (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.44.1).
213	kariyin (dan di tempat lain). Bandingkan: rumiyin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.45.1). (kembali) kariyin (dan di tempat lain). Bandingkan: rumiyin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.45.1).
214	anung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.45.7). (kembali) anung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.45.7).
215	Kurang dua suku kata. Bandingkan: aming Ni Satami Ki Satama (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.46.2). (kembali) Kurang dua suku kata. Bandingkan: aming Ni Satami Ki Satama (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.46.2).
216	wikan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.46.3). (kembali) wikan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.46.3).
217	lêluhurira (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.46.9). (kembali) lêluhurira (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.46.9).
218	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kang tumurun lêluhurira kang dhingin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.46.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kang tumurun lêluhurira kang dhingin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.46.9).
219	ulun (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.48.9). (kembali) ulun (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.48.9).
220	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sang dewa ji luhur ulun sri narpa ji (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.48.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sang dewa ji luhur ulun sri narpa ji (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.48.9).
221	waranggana (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.49.10). (kembali) waranggana (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.49.10).
222	Lebih satu suku kata. Bandingkan: pan ing Galuh nagrinira benjing (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.50.1). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: pan ing Galuh nagrinira benjing (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.50.1).
223	langkung. (kembali) langkung.
224	putri (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.51.6). (kembali) putri (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.51.6).
225	yèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.52.4). (kembali) yèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.52.4).
226	saiki (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.53.1). (kembali) saiki (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.53.1).
227	Kurang satu suku kata. Bandingkan: tadhah mara ing bekane (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.53.3). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: tadhah mara ing bekane (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.53.3).
228	panitisan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.54.9). (kembali) panitisan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.54.9).
229	gosong (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.55.5). (kembali) gosong (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.55.5).
230	Lebih empat suku kata: miwah sakèh isining we lan wanadri (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.55.9). (kembali) Lebih empat suku kata: miwah sakèh isining we lan wanadri (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.55.9).
231	julalat (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.57.4). (kembali) julalat (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.57.4).
232	Kurang satu suku kata. Bandingkan: julalat ulatipun (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.57.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: julalat ulatipun (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.57.4).
233	lumaris (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.58.5). (kembali) lumaris (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.58.5).
234	jumênêng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.60.5). (kembali) jumênêng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.60.5).
235	Kurang satu suku kata. Bandingkan: pan jumênêng nèng ngarsanèki (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.60.5). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: pan jumênêng nèng ngarsanèki (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.60.5).
236	gănda (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.60.8). (kembali) gănda (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.60.8).
237	sumorot (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.61.7). (kembali) sumorot (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 16.61.7).
238	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1].
239	Lebih satu suku kata. Bandingkan: wondene sana [sanak] kawula (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.3.1). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: wondene sana [sanak] kawula (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.3.1).
240	jurit (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.4.2). (kembali) jurit (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.4.2).
241	mijil (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.6.4). (kembali) mijil (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.6.4).
242	anyăndra (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.7.7). (kembali) anyăndra (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.7.7).
243	jêmparing (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.9.2). (kembali) jêmparing (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.9.2).
244	lawung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.9.8). (kembali) lawung (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.9.8).
245	nyothe. (kembali) nyothe.
246	suduk. (kembali) suduk.
247	winarna. (kembali) winarna.
248	Lebih satu suku kata. Bandingkan: ing panjênêngan sang prabu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.18.6). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: ing panjênêngan sang prabu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.18.6).
249	Kurang dua suku kata. Bandingkan: dora têmên impèn mami (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.23.2). (kembali) Kurang dua suku kata. Bandingkan: dora têmên impèn mami (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.23.2).
250	ki (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.26.3). (kembali) ki (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.26.3).
251	Kurang tiga suku kata. Bandingkan: ingkang atapa turu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.27.6). (kembali) Kurang tiga suku kata. Bandingkan: ingkang atapa turu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.27.6).
252	dèrèng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.27.8). (kembali) dèrèng (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.27.8).
253	Suradewati. (kembali) Suradewati.
254	Lebih satu suku kata. Bandingkan: tan nyana ora ngimpi (Babad Dêmak, Dewabrata, Pupuh 1.30.5); nora nyana angimpi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.30.5). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: tan nyana ora ngimpi (Babad Dêmak, Dewabrata, Pupuh 1.30.5); nora nyana angimpi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.30.5).
255	sang dyah (dan di tempat lain). (kembali) sang dyah (dan di tempat lain).
256	nyu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.31.5). (kembali) nyu (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.31.5).
257	kang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.31.7). (kembali) kang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.31.7).
258	kingkin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.32.2). (kembali) kingkin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.32.2).
259	panakawan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.32.7). (kembali) panakawan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.32.7).
260	mendahaneya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.32.9). (kembali) mendahaneya (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.32.9).
261	tutug (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.33.9). (kembali) tutug (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.33.9).
262	dhasar (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.35.2). (kembali) dhasar (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.35.2).
263	salin Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.35.5). (kembali) salin Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.35.5).
264	abrit. (kembali) abrit.
265	dodol (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.36.6). (kembali) dodol (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.36.6).
266	sosotira (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.37.9). (kembali) sosotira (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.37.9).
267	iki (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.42.3). (kembali) iki (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.42.3).
268	Kurang satu suku kata. Bandingkan: iki priye walik sumpah (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.42.3). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: iki priye walik sumpah (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.42.3).
269	Kurang satu suku kata: kakangmas Banjaransari. (kembali) Kurang satu suku kata: kakangmas Banjaransari.
270	undanga (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.48.1). (kembali) undanga (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.48.1).
271	kasupêna (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.49.1). (kembali) kasupêna (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.49.1).
272	dènira (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.49.2). (kembali) dènira (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.49.2).
273	dodod (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.50.4). (kembali) dodod (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.50.4).
274	kêris (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.50.4). (kembali) kêris (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.50.4).
275	unduri (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.54.4). (kembali) unduri (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.54.4).
276	dimèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.57.5). (kembali) dimèn (Ajisaka, Salamun, Pupuh 17.57.5).
277	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1].
278	Bandingkan: tinulak (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.2.6). (kembali) Bandingkan: tinulak (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.2.6).
279	lara (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.2.7). (kembali) lara (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.2.7).
280	sinogok. (kembali) sinogok.
281	Lebih satu suku kata: kèh warnanya wong mati. (kembali) Lebih satu suku kata: kèh warnanya wong mati.
282	ngêrmbag. (kembali) ngêrmbag.
283	botên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.7.2). (kembali) botên (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.7.2).
284	dadya. (kembali) dadya.
285	pasatan. (kembali) pasatan.
286	Kurang satu suku kata. Bandingkan: panas ingkang manah dene dipun gêtak (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.12.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: panas ingkang manah dene dipun gêtak (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.12.1).
287	dyah. (kembali) dyah.
288	dhoyong (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.20.2). (kembali) dhoyong (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.20.2).
289	Kurang satu suku kata. Bandingkan: jim pêri pêrayangan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.20.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: jim pêri pêrayangan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.20.4).
290	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kêbak sotya bra (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.22.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kêbak sotya bra (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.22.6).
291	Kurang satu suku kata. Bandingkan: akalung sungsun sapta (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.23.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: akalung sungsun sapta (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.23.4).
292	Ăntaboga (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.24.1). (kembali) Ăntaboga (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.24.1).
293	angrawit. (kembali) angrawit.
294	topong (dan di tempat dan bentukan lain). (kembali) topong (dan di tempat dan bentukan lain).
295	Kurang satu suku kata: lawan kêrkasnya. (kembali) Kurang satu suku kata: lawan kêrkasnya.
296	Kurang satu suku kata: rongatus kathahira. (kembali) Kurang satu suku kata: rongatus kathahira.
297	Lebih satu suku kata: jamang mas susun kalih. (kembali) Lebih satu suku kata: jamang mas susun kalih.
298	Lebih satu suku kata: Dyah Asmarawati wus ngrasuk busana. (kembali) Lebih satu suku kata: Dyah Asmarawati wus ngrasuk busana.
299	Biasanya guru lagu a: tiba. (kembali) Biasanya guru lagu a: tiba.
300	orêg (dan di tempat lain). Bandingkan: orêk (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.26.4). (kembali) orêg (dan di tempat lain). Bandingkan: orêk (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.26.4).
301	Kurang satu suku kata: myang tinumbakan. (kembali) Kurang satu suku kata: myang tinumbakan.
302	Lebih satu suku kata. Bandingkan: sindhung aliwawar tarik păncawora (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.30.1). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: sindhung aliwawar tarik păncawora (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.30.1).
303	Kurang satu suku kata. Bandingkan: ya wurukira (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.32.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: ya wurukira (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.32.6).
304	ungsi (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.33.7). (kembali) ungsi (dan di tempat dan bentukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.33.7).
305	pratăndha (dan di tempat dan betukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.34.5). (kembali) pratăndha (dan di tempat dan betukan lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.34.5).
306	ngrêksa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.35.1). (kembali) ngrêksa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.35.1).
307	prajurite. Bandingkan: prajurit (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.37.2). (kembali) prajurite. Bandingkan: prajurit (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.37.2).
308	Kurang satu suku kata. Bandingkan: wus ayun-ayunan jim lawan manungsa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.38.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: wus ayun-ayunan jim lawan manungsa (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.38.1).
309	Kurang satu suku kata. Bandingkan: tanpa sangkan gya prapti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.39.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: tanpa sangkan gya prapti (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.39.2).
310	Kurang satu suku kata: wus priksa sakèhing êjim. (kembali) Kurang satu suku kata: wus priksa sakèhing êjim.
311	Kurang satu suku kata: robing samodra. Bandingkan: kadya rob ingkang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.41.6). (kembali) Kurang satu suku kata: robing samodra. Bandingkan: kadya rob ingkang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.41.6).
312	Kurang satu suku kata: wadya pêrang syaraning. Bandingkan: samodra andhatêngi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.41.7). (kembali) Kurang satu suku kata: wadya pêrang syaraning. Bandingkan: samodra andhatêngi (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.41.7).
313	kawon (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.43.2). (kembali) kawon (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.43.2).
314	pêtêng. (kembali) pêtêng.
315	ngliwati. (kembali) ngliwati.
316	pracandha. (kembali) pracandha.
317	karikil (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.44.5). (kembali) karikil (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.44.5).
318	udan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.44.6). (kembali) udan (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.44.6).
319	Kurang satu suku kata. Bandingkan: parayangan lan dhêmit (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.46.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: parayangan lan dhêmit (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.46.2).
320	pinêtik (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.47.2). (kembali) pinêtik (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.47.2).
321	binănda (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.48.6). (kembali) binănda (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.48.6).
322	Kurang satu suku kata: padha miyarsa. Bandingkan: iya tan samar (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.51.6). (kembali) Kurang satu suku kata: padha miyarsa. Bandingkan: iya tan samar (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.51.6).
323	eyang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.52.2). (kembali) eyang (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.52.2).
324	Kurang satu suku kata. Bandingkan: eyang kang dhingin-dhingin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.52.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: eyang kang dhingin-dhingin (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.52.2).
325	ngrênggani. Bandingkan: ngratoni (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.53.5). (kembali) ngrênggani. Bandingkan: ngratoni (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.53.5).
326	wruh (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.55.4). (kembali) wruh (dan di tempat lain) (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.55.4).
327	pênganjuring (dan di tempat dan bentukan lain). Bandingkan: panganjuring (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.57.6). (kembali) pênganjuring (dan di tempat dan bentukan lain). Bandingkan: panganjuring (Ajisaka, Salamun, Pupuh 18.57.6).

Penanggalan

Leksikon

Telusuri