Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 40–45)

--- [f. 135v lanjutan] ---

40. Dhandhanggula[1]

1. yèn suwawi lan karsa sang aji | abdi dalêm inggih anak kula | ingkang sawêg dhatêng mangke | saking nagri pukulun | Bêlambangan punika singgih | agadhah dhuwung ika | yèn kêparêng ulun | lan karsa dalêm patikbra | warnanipu[2] katura sampeyan gusti | abdi dalêm sang nata ||

2. dipun asta wau mring narpati | angandika alon sri nalendra | iya iki ta rupane | iya ta ing impèn ingsun |[3] sakêlangkung suka ing galih | iki ta iya apa | dhapure puniku | wêstane inggih punika | dhapuripun cêcandhong sampur kêkili | inggih urubing damar ||

3. yèn mêngkono iya iku pati | luwarana iya ujar ingwang | sira mukakatna[4] age | sakèhe wadyaningsun | balaningsun ing Majapait | lan ingsun ganjar ika | iya desaningsun | ing Sêndhang arane ika | iya iku kang sun ganjarakên singgih |

--- [f. 136r] ---

lan ingsun paring aran ||

4. iya pangran ing Sêndhang anênggih | wus mukakat kang para dipatya | punggawa nung-anung kabèh | sang nata nulya kondur | wus ngêdhaton sri narapati | kang nèng pênangkilan |[5] sampun bubar wau | Kyai Supa mantuk agya | pamondhokan[6] Kyai Supa rêmbag sami | lan rayi Supagatya ||

5. iya rêmbag manira puniki | anakira Ki Sura punika | sira gawaa ta mangke | marang Sidayu iku | sun srahakên ing sira yayi | anak para punika | sira monga iku | anadene ta manira | iya lungguh ana ing Sêndhang puniki | iya ta anakira ||

6. ya Si Sura puniku ta yayi | têmokêna lawan anakira | anadene ingsun mangke | manira bayong iku | maring Sêndhang iku ta mangkin | sêksana sigra mangkat | Kyai Supa gupuh | wus prapta sira ing Sêndhang | anadene Kyai Supagati singgih | sampun bayong sêdaya ||

7. sampun bubar sarayate singgih | dhatêng nagri ing Sidayu ika | wus prapta Sidayu age | Supagati putrèku | dèn ningkahkên lan Sura singgih | panggih lan anakira | Supagati sampun | nuntên lami-lami ika | Kyai Sura anèng ing Sidayu singgih | nêgarane raharja ||

8. lami-lami apêputra singgih | Kya Sura apêputra ika |[7] Ki Suprana kêkasihe | Kyai Suprana wau | lami-lami pêputra singgih | Ki Bêkêl Jati ika | sampun lama wau | Kyai Bêkêl Jati ika | apêputra lêlima puniku singgih | nahan ingkang kocapa ||

9. Jêng Susunan Ngatasangin singgih | atêtilar wêwêtêngan ika | wontên ing nêgari mangke | ing Bêlambangan puniku |[8] sang aputri kêlangkung singgih | dènnya prihati dahat | sangêt bangtinipun[9] | ingkang raka Jêng Susunan | Ngatasangin ingkang kacipta ing galih | lami-lami sêmana ||

10. sampun lair ingkang jabang bayi | miyos jalu pêkik warnanira | sampun alami ta mangke | kadya ngububan iku | kadya dinus ing banyu gigi | agêngira wêlagang | Ki Jaka puniku | umur kalih wêlas warsa | ingkang putra sêmana takèn sudarmi | ibu pundi pun bapa ||

11. ingkang ibu angandika [ang...]

--- [f. 136v] ---

[...andika] aris | adhuh nyawa anggèr putraningwang | nora duwe bapa anggèr | ramanira karuhun | duk kesahe anglangut ugi | kalane ingsun ika | lagi ngidham iku | angidham-idham kaworan | ramanira lungane dêlasan mangkin | tanbuh pêjah gêsanga ||

12. malah tinggal wêwêkas mring mami | ramanira iya maring ingwang | iya iku wêwêkase | yèn sêlamêta iku | wêwêtênganira ing benjing | benjang yèn lair lanang | aranana iku | iya Si Giri punika | lamun miyos putranira iku èstri | măngsa bodhoa sira ||

13. wêwêkase wong tuwanirèki | anadene nêgarane ika | ingya ing Tuban wêstane | kang dèn dalêmi iku | padhukuhan arane sing |[10] iya ing Ngampèldênta | Radèn Giri wau | sakêlangkung tusthanira | yèn mêngkatên ibu kawula apamit | nuwun lilah sampeyan ||

14. kula sohan dhatêng nagri Tubin | inggih kula dhatêng Ngampèldênta | kang ibu alon saure | dhuh nyawa putraningsun | aja lunga mas gusti benjing | sira lungaa nyawa | iya putraningsun | yèn nêgaranira ika | Bêlambangan ingkang sasigar puniki | iya pan duwèkira ||

15. ya wong tuwanira iku dhingin | Maulana iya têka Mêkah | ing Ngatasangin mulane | iya Islam puniku | lamun durung tuwajuh gusti | yèn durung têtêp sira | anêtêpna iku | agama Islam punika | kabèh-kabèh pêtakène iku singgih | iya wong tuwanira ||

16. yèn wus têtêp gama Islam singgih | iya iku kulup wadyanira | padha têtêpêna kabèh | nêgaranira iku | Bêlambangan têtêpna dhingin | iya nêgaranira | kang sasigar iku | iya kulup anak ingwang | yèn wis têtêp iya sira sun lilani | lunga ngulari bapa ||

17. sampun têtêp gama Islam sami | nagrinira iya Bêlambangan | ingkang sasigar ta mangke | nulya pamitan sampun | ingkang ibu sampun nglilani | nulya kesah sêksana | karsa nusul wau | dhumatêng kang rama ika | lampahira datan kawarna ing margi | siyang dalu lumampah ||

18. apan nusup ngayam alas nênggih | laminira iya anèng

--- [f. 137r] ---

marga | kalih dasa dintên mangke | datan adhahar wau | datan nginum toya puniki | siyang dalu lumampah | tan kawarna ngênu | prapta têpis wiring Tuban | sampun dhatêng wau Ngampèldênta singgih | sigra nulya apanggya ||

19. kalih kanjêng susunan anênggih | Ngatasangin wontên Ngampèldênta | nulya tinakenan age | lah ta sira puniku | bocah ngêndi sira puniki | Radèn Giri turira | inggih gusti ulun | tiyang saking Bêlambangan | milanipun kawula sohan ing gusti | arsa amanakawan ||

20. jêng susunan angandika aris | iya kulup paran sêdyanira | sira ngawula ngong mangke | Radèn Giri umatur | milanipun kawula gusti | kesah saking nêgara | Bêlambangan wau | kawula takèn sudarma | dhatêng ibu kawula kinèn ngabêkti | inggih dhatêng sampeyan ||

21. jêng susunan angandika aris | sapa rane babo ramanira | Radèn Giri tur sêmbahe | wartènipun puniku | inggih kanjêng susunan nênggih | Ngatasangin punika | warsi[11] pun ibu |[12] mila kawula punika | pêjah gêsang kawula katur sang yogi | inggih sumăngga karsa ||

22. wêlingipun pun ibu rumiyin | Kajêng Sunan Ngatasangin punika |[13] kang dhêdhepok iku mangke | dipun wêstani iku | inggih Ngampèldênta puniki | Susunan Ngampèldênta | kêraos ing kalbu | emut ing kala sêmana | waunipun mêmêling dhatêng kang rayi | wêwêkase mêngkana ||

23. jêng susunan ing Ngampèl anênggih | emut wau gènira wêwêkas | duk ingsun tirakat kae | marang nêgara wau | Bêlambangan puniku nênggih | ingsun dipun rêsaya | marang sang aprabu | sang raja ing Bêlambangan | anambani sang putri ingsun kariyin | sang putri sampun waras ||

24. sampun waras sang putri ing nguni | nulya wau tinrimakkên agya | marang ingsun iku age | sarta nêgaranipun | Bêlambangan sasigar uni | pinaringakên mriwang[14] | sasigare iku | iya misih têtêp ika | anèng Nata Bêlambangan iku nênggih | sasigar gama Islam ||

25. sampun têtêp puniku anênggih | agamane sang putri punika | angidham kaworan [kawor...]

--- [f. 137v] ---

[...an] mangke | nuli sun tinggal iku | apan ingsun mêmêkas dhingi | marang sang putri iya | dening wêkas ingsun | yèn wêtênganira iya | lamun lair lanang ta puniku nênggih | Si Giri aranana ||

26. yèn alair wadon iku nênggih | karêpira angarani ika | sarêng emut wêwêkase | kajêng susunan wau | angandika arum amani[15] | hèh iya sapa ika | aranira iku | Radèn Giri aturira | inggih kula pukulun aran pun Giri | susunan angandika ||

27. gya rinangkul kang putra sira glis | adhuh nyawa Giri putraningwang | sira nyawa wus agêdhe | Susunan Ngampèl gupuh | angandikan kang putra aglis | hèh Benang marenea | nyawa anak ingsun | yèn iki sadulurira | Bagus Benang wuwuse arum amanis | yèn mangkono ta sira ||

28. sira iku pan sadulur mami | angandika jêng susunan sigra | warahana ngaji mangke | iya Si Giri iku | yèn mêngkono nakingsun kaki | padha sira ngajia | nyawa putraningsun | Ki Benang ngaji sêmana | kalih pisan Ki Benang kalih Ki Giri | nahan ingkang kawarna ||

29. kang kocapa Ki Said puniki | pambêlunthahira |[16] totohan iku karwane | kece[17] gimêr lan dhadhu | lamun mênang kinarya ugi | awèwèh wong mêlarat | kang tan kongang iku | yèn ejang[18] wade kambêngan | lamun payu satak wus rêgane nênggih | tinumbas wong Jêpara ||

30. wus linêbokakên artanèki | jroning alang-alang inguyunan | nulya winade ta mangke | sabên-sabên puniku | lamun wade kambêngan nênggih | inggih kadya punika | artanipun wau | linêbokakên kambêngan | sampun jajah sakathahe pasar nênggih | miwah pasar ma Sêmarang |[19]|

31. malah wade kajêng iku nênggih | sêsanakan lan wong adol bikang | sabên enjing ing têkane | dados lênggananipun | wus kinongkon basane nênggih | mêngkana enjingira | adol bikang mêtu | adangu nganti tan têka | dangu-dangu sêmana [sê...]

--- [f. 138r] ---

[...mana] anulya prapti | lênggananira ngucap ||

32. alah êndi ta kayune ugi | dene nora gawa kayu ika | Ki Said alon saure | nora anggawa ingsun | nora duwe kayu puniki | nibok bakul angucap | jêladrène agung | iya nêm pêngaron ika | iya apa ingsun gawe kayu iki | apa ta tanganira ||

33. Radèn Said alon anauri | alah nêdha ta sira anggoa | dèn lêbokakên kêrêne | gêni dadi sumunuh | mulad-ulad[20] ing kêrên dadi | jêladrène wus têlas | sêmana wus mantuk | kalintang dènnya bêlasar | datan kêna sinayutan karya nênggih | dene rama bunira ||

34. Radèn Said sira anglangkungi | ambêlasar sira saba pasar | anggêndhot ingku karyane | anyuling ngêdhok wau | pan angêrbab karyane nênggih | sagung pasar punika | winiyosan wau | anggêndhot mênyanyi ika | lamun dalu têtêrbangan sabên wêngi | pêrapatên tăngga desa |[21]|

35. kesah saking nêgarane nênggih | pakaryane anglêlaya desa | wontên ing Jêpara gène | akrama putranipun | nyai gêdhe kasmaran nênggih | saya bêlasarira | yèn dalu mêmandung | raina angabên sata | myang atombok agimêr têlaga tari | yèn kawon maling ika ||

36. nulya sira ngabên sata malih | dupi kawon mangke sawungira | tumulya cinandhak age | sinêmpal-sêmpal sampun | cinêkêlan astane nênggih | denera wong akathah | rinampas sêdarum | pinetan sadarbèkira | nulya radèn anggêrgut wau sira glis | binuwangan sêdaya ||

37. kang sawênèh dhinupak binithi | padha tiba pan kêrangkang-rangkang | sawênèh putung sikile | sawênèh ana bênjut | ana muncar ludira abrit | wênèh tiba kantaka | kathah warnanipun | padha bubar alorodan | salang tunjang lumayu arêbut dhingin | samya ajrih sêdaya ||

38. sampun [sa...]

--- [f. 138v] ---

[...mpun] kesah radyan tan asari | datan arsa mantuk wismanira | dadya ngadhang dalan mangke | ing wona jati sampun | pêrnahira angadhang margi | si wong liwat binegal | pêjah kang marga gung | malah angalih dêdalan | ing wong satus rongatus ingka[22] tan wani | nahan ingkang kocapa ||

39. ing Polembang sang putri anênggih | putra kalih sami jalu ika | Radèn Patah pêmbayune | nênggih bêbêktanipun | sang aprabu ing Majapait | kala ngidham kaworan | pinasrahkên wau | sira sang putri ing Cina | patutane lan Arya Damar satunggil | Radèn Usèn kang nama ||

40. putra lanang kalih iku nênggih | warnanira mangke kadya kêmbar | samya sira ing baguse | mapan diwasa sampun | Arya Damar lingira aris | marang sang pramèsyara | adhuh garwaningsun | putranira wus diwasa | yèn kang tuwa sêmbada lawan ta yayi | sun jênêngakên nata ||

41. gumantia jênêng ingsun iki | sutanira kang pêmbayun nyawa | Radèn Patah pêryogane | dadia patihipun | Radèn Usèn arinirèki | ulun asrah nêgara | ambêgawan ingsun | mumpung ingsun maksih gêsang | amomonga Radèn Patah dadi aji | anèng nagri Palembang ||

42. pramèsyari Cina angling aris | nulya ngucap kakang gih prayoga | iya iku sêmangsane | sêdyane ing tyas ingsun | marang putra dika kêkalih | maksih timur punika | dèrèng ungsumipun | lamun jumênênga nata | putranira karo pisan kang dèn sandhing | sami kèndêl lingira ||

43. Arya Damar sigra dènira ngling | hèh sang pramèsyari putri Cina | anênggih puniku têmbe | sami jumênêng ratu | Radèn Patah anèng ing Jawi | puwara Raja Sêlam[23] | sirna Maoslangu | raja kapir pan ginêtyan[24] | mangku Jawa sineba ing para aji | Jawa tanpa sisihan ||

44. lêhêng mangke jumênênga aji | mumpung ingsun mênangi agêsang | măngsa wandea ing têmbe | sutèng ulun puniku | dadi aji anyakrawati | têrsna mring sutaningwang | têrsnaku sumunu | sun

--- [f. 139r] ---

pêrdi dadia nata | gumantia ing jênêng ingsun nêrpati | amêngkua nêgara ||

45. pramèsyari putri Cina angling | anak ingsun Radèn Patah sira | idhêpên mangke ujare | sira dadia ratu | mumpung ingsun mênangi urip | pangregol marang sira | yèn dadia ratu | lan eca gèn ingsun nendra | lan abukti yèn sira wus dadi aji | gumanti ramanira ||

46. Radèn Patah sira matur ririh | ulun iki lênggana ing karsa | ginantèkakên ing mangke | yèn gumantia ratu | dene un[25] mudha ing mukti |[26] dèrèng wruh ing sêsmita | wadyanira agung | wadya angsung ing paguyyan | lamun kula gumantia ing narpati | dèrèng jumênêng nata ||

47. wong jumênêng nata digbya luwih | mapan ingwang ciptanirèng wadya- | bala tan wruh sêsmitane | dèrèng jumênêng ratu | iya iku ratu linuwih | yèn ratu tan mêngkana | nistha jênêng ingsun | sayêkti wadya sêdaya | ngayun-ayun panjênêngan ratu adil | yêkti nêgara karta ||

48. un iki dèrèng wruh ing sakit |[27] ing nêgara yêkti dadi nistha | dadi paguyyaning ngakèh | dene wong mudha punggung | yêkti awèh surêm nêgari | adil pan dèrèng wikan | dadi ara-uru | dadya sakèhing kang bala | pan wus wikan yèn mudhane sri bopati | nganggo sakarsanira ||

49. Arya Damar èmêng tan maoni | ing wêcananira Radèn Patah | abênêr ika ature | myang pramèsyarinipun | putri Cina tan kêna angling | mirsa ingkang wêcana- | nira ingkang sunu | Radèn Patah pan pêryoga | lir wong tuwa sêmune pan wus gumanti | ingkang awèh titipan ||

50. nahan ingkang rahadèn sumiling | Radyan Patah sumungkêm ing manah | tan sênès pasingkabane | sang yyang arka sumurup | mangsanira kang têngah wêngi | Radèn Patah kagêntyan | dahatirèng sêmu | nir tyas wutining[28] ngakathah | ngangkên-angkên sarira pan wus udani | yèn dadi raja mudha ||

51. Radèn Patah amayani êning | manahira anor yèn aprana | dèn rug agati

--- [f. 139v] ---

têmahe | anglir arya amuluk | lamun tinon salêb[29] ing yêkti | ing wêngi ciptanira | iya satus taun | agring umulat ing wadya | Radèn Patah wus uninga mangke iki | asma jalma utama ||

52. Radèn Patah lalos saking puri | kang tinurut urung-urung toya | sampun miyos byantarane | andarung lampahipun | cipta suci dipun lampahi | amyarsi waryyantunan | ika kang mituhu | upama ing wonatara | ngiring-iring jurang jo[30] kang dèn lampahi | kabyat nêmpuh ing parang ||

53. mèh raina sêmu bang angrawit | rikana sang ing wona apadhang | sata wona anjrit kabèh | mêrak padha anguwuh | yèn jalmaa padha wèh margi | kadya tinundha-tundha | asrang pêksi ênu | mung manuk sata wêcana | yèn jalmaa unine kadya ngaruhi | rahadèn alèrèna ||

54. saliranira radèn puniki | yêkti lêsah yogya arèrèna | jahning mani[31] têlagane | kadya langit puniku | kang tambang mas wulan upami | wulan sêdhêng purnama | kusuma sumawur | lintang sari pandhan lumrah | sari ika lir jala gănda awangi | kongas marang rahadyan ||

55. tunjung kucup pan kumumbung[32] mangkin | padha gayah arêbutan panjang | upama ika tangane | marêm mangênjali ku | yèn jalmaa mangkya sira ngling | rahadyan sira mulat | kabèh mangkya ulun | lung-lunngan[33] gadhong[34] ing marga | pan rumambat yèn jalmaa ngudanèni | padha ngawe ing asta ||

56. kyèh têlaga gêng ana têpining | ing têlaga anêdhêng wohira | kyèh nalutuh lir balange | liman alas pan agung | ing taruni manini jahning | punika kang dèn balang | yèn jalmaa muwus | rahadyan mênawi raryyan | ing têlaga masduning jahni mêmani | talmagêng yèn ngucapa ||

57. Radèn Patah rêmên aningali | ing têlaga nulya sira raryyan | alinggih anèng têpine | kabèh anêdhêng sampun | wontên lastri tinon padha sri | wite sangwiji[35] [sang...]

--- [f. 140r] ---

[...wiji] kêmbang | matêng sawohipun | samya nyadham kamropokan | wohing bulu runtuh gêlar kêmbang dhangi | kadya anèng buntala ||

58. wohnya dadi catur dasa warni | kadya alyas radyan pan kasmaran | ya raspanènya manise |[36] anênggih patang puluh | yèn jalmaa padha sira ngling | rahadyan adhahara | manise woh ulun | pangucape kêmbang uga | padha madhêp sêdaya ingkang ningali | manglung ing Radèn Patah ||

59. ingkang madya rara dèn tingali | kêmbangira sampun dènnya mawas | mapan mêsat ing wangane | kadya sira manêmpuh | panging adoh soka myang inggil | mandana ulah panduga |[37] mamêsah manungsuh | măndraning nim[38] bramaranya | pan angangkên wanodya puniku angling | marêp marang rahadyan ||

60. kayu alas kabèh padha wangi | lir kalêmbah mrik wrarksa[39] cêndhana | miyosing[40] adas lan cêngkèh | kasturi kayu garu | nagasari lawan kumuning | widasari cêmpaka | lawan pacar banyu | andong bang lan kanigara | argulonya gambir lawan mêlathi |[41] anjrah sêkar sridênta ||

61. pêrtalanya lir sêlaka putih | karikil lir manik pathi ika | căndrakanta lalan[42] mangke | suryakanta bra murub | mirah intên jêmantên adi | nawa rêtna pêkaja | ujyalanya murub | ing wêngi nulya raina | sang yyang surya kasoran ujyala manik | merang marang ujyana ||

62. Radèn Patah lir sakit sayêkti | ciptanira lir wraksa cêndhana | dèn ina dinadar dumèh | pêmangsulnya mring arum | dene budi wahya wiyadi | kèsisan roning ima | nirmala sumunuh | sang netya sêtya suseta | silarsakèh gêlah-gêlah tata suci | byat pêsthika maya |[43]|

63. sakathahe buron wona sami | pan kapindho kênèsnya lumalya | amirsa dhatêng rahadyèn | ing wonatara rawuh | yèn jalmaa padha sira ngli[44] | padha seba ing alas | katingal ing ulun | ambaurêksa rahadyan | pama rawuh wonga magêrsari sami | ngubêngkên Radyan Patah ||

64. liman [lima...]

--- [f. 140v] ---

[...n] alas limang puluh kèhning | pan gumantya mangke rêbat karya | ya ta adawa gadhinge | dene prasamya lucut | mapan cêdhak sinasah mangkin | ing wau rinang ika | yèn jalmaa muwus | dèn yêtna[45] gènnya lumampah | ewuhêna mênawa kêna ing gadhing | sami las sale lalya ||

65. prapta liman mêndhak kadya jalmi | yèn jalmaa matur ing rahadyan | mênawi tumanduk age | nungganga gigir ingsun | lawan singa jajar alinggih | ing nguni pan nirbaya | lawan gajah satus | lan warak kêlawan agra | padha muni yèn jalmaa padha angling | madhêp karsane radyan ||

66. Radèn Patah amadhêp ing ati | aningali wona gung akênas | miwah wraksanira kabèh | ciptanira matêrnyuh | gunung kadya subrăngta ngati | panging kayu kawuryan | alurus dinulu | mapan tinampan ing manah | praptanira lir pendah upama taji | amanah jajaningwang ||

67. Radèn Patah suwung nèng wanadri | yèn alawas risaksananira | sampurnane sarirane | subrangtanira nglangut | nulya matur maring Yyang Widi | hèh bêthara kang mulya | tingalana ingsun | baya lali duwe wadya | ing jangjine jênênging kawula gusti | tan kêna pinisahna ||

68. datatita lingira ing nguni | kang kocapa raja ing Palembang | Sang Arya Damar ta mangke | tas raina wau |[46] punang cèthi anjrit kêpati | kang tunggu pêsarean | Radèn Patah wau | murca saking pagulingan | Radèn Usèn mirsa panjrite pawèstri | tarkanira wus wikan ||

69. Radèn Usèn wus lumayu aglis | andhingini wadya ing Palembang | dènnya ngulati kakange | nulya manjing wana gung | Arya Damar wus ngati-ati | mirsa wong pêsarean | tangise gumuruh | sarêng opyak wong jro pura | samya matur dhatêng Arya Damar nênggih | putra paduka ical ||

70. Arya Damar lan pramèsyari |[47] nulya gupuh ngulari kang putra | dèn gêmêti kêratone | nyata yèn sampun suwung | putra kalih tan ana puri |

--- [f. 141r] ---

Radèn Usèn punika | kang rama tan wêruh | yèn anusul ingkang raka | tarkanira kang putra kêkalih nênggih | sarêng musna byantara ||

71. Arya Damar mijil saking puri | nulya gupuh ngulari kang putra | ing jawi kitha ubênge | Arya lan garwanipun | sami sira anitih èsthi | têlas jawining kitha | ngulari kang sunu | tan ana mangke kapêdhak | malah têka lampahan sadalu margi | putêk Ki Arya Damar ||

72. Arya Damar wuwuse amanis | hèh sang putri Cina ariningwang | datan anyana rahadèn | karo datan kêpangguh | datan owah janjining Widi | tan kêni ngrekadaya | pan wusing Yyang Agung | piniyak yayah lan rena | pirabara sira sinungan pêpanggih | benjang lan anakira ||

73. pramèsyari mênêng pan lumiring | wus pinupus lan karsaning Sukma | Sang Arya mantuk sira ge | wus rawuh ing kêdhatun | myang sakathah kang bala mantri | samya mantuk sewangan | dhatêng griyanipun | sawadyabala Palembang | jalu èstri samya sira sêdhih kingkin | ratu kecalan putra ||

74. ri sampunnya lingira ing nguni | kang kocapa Radèn Usèn ika | prapta ing wonatarane | kandhêg ing lampahipun | radèn nulya wau ningali | mangulon ngalor ngetan | kang kidul kadulu | tan ana jalma katingal | Radèn Usèn mêmènèk wrêksa waringi[48] | inggil tanna mêmadha ||

75. Radèn Usèn nulya aningali | ngetan bênêr sayogyane ika | ya emut maring kadange | pinggir têlaga lungguh | Radèn Usèn angling ing ati | nyata ika si kakang | ing panduganingsun | yèn ingsun amaranana | ing manahe mênawa ulun pinanggih | ingutus dening rama ||

76. yêkti kagèt si kakang puniki | manahira ing pênyananingwang | kinon mulih mring sang rajèng | yêkti duka maring sun | Radèn Usèn mugun[49] tumuli | nulya lumampah sigra | pinaliwat sampun [sam...]

--- [f. 141v] ---

[...pun] | kira-kira sapaningal | têbih nora wêtara kèksi ningali | yèn ingkang rayi liwat ||

77. pan kawuri Radèn Patah angling | Radèn Usèn ari marenea | pan ingsun ana ing kene | Radèn Usèn awangsul | kapiyarsa kang raka angling | anulya sarêng mulat | arine cumundhuk | manêmbah mring kakangira | Radèn Patah anulya dipun sungkêmi | anangis arinira ||

78. Radèn Patah sigra dènira ngling | ari Usèn maring ngêndi sira | atur sêmbah Radèn Usèn | kakang dinukan ulun | dening rama dika sang aji | dene kula lênggana | kinarya sang prabu | kinara[50] patih tan miyang | kula nênggih tinundhung dene rama ji | lunga saking paseban ||

79. mangke iki nusul mring wanadri | nyananingwang kakang sampun prapta | lah dawêg mring Jawa age | ngawula Majalangu | Brawijaya digbya ing Jawi | kawarti tanah sabrang | praptaning kang mungsuh | ambêk sandu[51] palamarta | sarya boga suta palamarta adil | Jawa tanpa sisihan ||

80. Radèn Patah sigra dènira ngling | ari Usèn mêngkono karsanya | ingsun iki mangke rade[52] | karsanira sun anut | aja pisah sira lan mami | pêjah gêsang arênga[53] | sira lawan[54] ingsun | anulya sira lumampah | ana uwong bêbegal kêkalih nênggih | angadhang anèng dalan ||

81. purwanipun bêbatoh kariyin | donyanira mangke malah têlas | malah ing suta lamine | tinohakên puniku | anggurangsang manah tan bêcik | dadya wong bêbegal |[55] ing ingêtal myang dulur |[56] pun Supala kang atuwa | pun Supali arinira kang taruni | manahira lir buta ||

82. pun Supala lawan pun Supali | ngêmbat lawung apan numbak lêmah | kurang mungsuh sanetyase | anandêrakên mamprung | alok-alok acêrik-cêrik | pun Supali gya ngucap | maring kakangipun | kakang Supala ngong mulat | wong lumampah ing ngayu[57] kèhe kêkalih | pan ika pangan ingwang ||

--- [f. 142r] ---

83. Radèn Usèn sigra dènira ngling | kakang Patah ana wong bêbegal | kêkalih ngadhang dalane | angadhang ing dêlanggung | lah ta kakang dèn yitna ugi | iya yayi mirea | ingsun mapag purun | karo pisan ngêmbarana | wong bêbegal tan antara nulya prapti | Supali lan Supala ||

84. angadhangi mring radèn kêkalih | iya uwong roro kang aliwat | ana ing wonatarane | sapa sira jênêngmu | Radèn Usèn mangkya sira ngling | lah sapa jênêngira | angadhang dêlanggung | aja sira salah karya | lah mirea ingsun lumampah ing margi | aja ngandhêng[58] wong liwat ||

85. jênêng isun Supala Sêpali | kang duwèni dalan wonatara | sun gawe sandhang pangane | amêgati dêlanggung | singa liwat ingsun dhèdhèli | ing pênganggone ika | tumbak lawan dhuwung | iku pêsthi duwèk ingwang | ho[59] wong roro aja si kakewan[60] pikir | atilara busana ||

86. Radèn Usèn sigra dènira ngling | hèh Supala Supali tan suka | ingsun sira jaluk bae | sae pênganggenipun | sun rewangi têka ing pati | mêngko sira ambila | saking badan ingsun | yèn ingsun uwis palastra | karsanira Supala lawan Supali | sigra nulya nêrajang ||

87. Radèn Usèn cinandhak tan kêni | kinêmbulan wong roro aniba | kasaliring ing tindake | jongor untunya runtuh | tan angrasa Supala Pali | tangi nulya nêrajang | anuduk pan luput | mangke kadi wêwayangan | Radèn Use[61] pangadêgira tan gingsir | tinêngên lan kiniwa ||

88. panuduke tuna niba tangi | krangkang-rangkang kêna ing kêparat | lumpuh dumuh cintrakane | sêsambatnya mlasayun | sapuranên ingsun puniki | yèn kula waluyaa | kadia rumuhun | punaginingsun ngawula | dhatêng dika saênggèn dika tut wuri | tulus dadi abdinya ||

89. Radèn Usèn sigra dènira ngling | kakang Patah punapa rèh dika | kang begal iki ature | Radèn Patah amuwus | yayi Usèn lamun pêryogi | Supali lan Supala | warasna puniku | muliha ing wismanira [wisma...]

--- [f. 142v] ---

[...nira] | ingkang dhingin mrisa Supala Supali | cintrakane wus sirna ||

90. Radèn Patah ciptanirèng galih | pan kêparêng karsaning Yyang Sukma | dhatêng ingkang arat gêdhe | lisus anginnya agung | anut wrêksa kayu bajraning | sêmpal kapêrapal |[62] rug tal kayu kêpuh | sakèh wrêksa wonatara | pun Supala Supali mangkya ngastuti | kabub[63] dening maruta ||

91. mring gêgana Supala Supali | sampun prapta madyaning antara | saalap-alap gêdhene | lamun sira dinulu | nulya sira amblês wiyati | tan atara Supala | Supali wus mudhun | tumiba ing wismanira | sarasane lir ana kasur gêguling | ăngga lir kinêpêtan ||

92. Radèn Usèn sigra dènira ngling | kakang Patah yèn pêryoganira | lah nêdha lunga ing kene | ing pasisir jinujug | nêdha ngadhang juragan sami | mênawa ana liwat | nêdha padha nunut | Radèn Patah amêryoga | ing ature Radèn Usèn ingkang rayi | sigra nulya lumampah ||

93. radèn kalih amurang ing margi | wonatara tan boga anendra | angungak gunung ujunge | pasisir pan kadulu | gunung luhur manglung jêladri | gunung pan kaunggahan | dening robing banyu | papan asri tiningalan | ing pantêse dadya yogyaning sang brangti | Radyan kalih kapêgat ||

94. Rasamuka pêrtapan kariyin | yogyanira pandhita utama | radèn sarju ing galihe | kang yugya dènnya nêngkung | tigang wulan rahadyan kalih | wrêksa kae kang patra | angaubi sampun | ana juragan alayar | ing samodra kirang toya ngambil warih | ki juragan kapinta ||

95. ki juragan nulya aningali | pinggir Gunung Rasamuka ana | wong tapa kêkalih mangke | ki juragan amuwus | yèn kênaa lumampah aglis | palyanipun alayar | sun marêk sang wiku | kang tapa ing Rasamuka | sun ngabêkti ngaturakên pati uri[64] | nulya obah [o...]

--- [f. 143r] ---

[...bah] kang palya[65] ||

96. dyan lumampah palwanira aglis | yèn jalmaa ciptanirèng driya | angajak mangke rahadèn | ki juragan amuwus | baya iki karsaning Widi | hèh sakèhe pandhega | nêdha abêbilun | dinunung ing Rasamuka | karsaning Yyang payo marêk ing sang yogi | kang tapa Ngrasamuka ||

97. ingkang palwa lumampah lir angi[66] | sigra dhatêng pinggir Rasamuka | nulya kandhêg ing pinggire | juragan nulya mudhun | dyan tumêdhak sira ing ardi | minggah dhatêng pêrtapan | pan sêdyane iku | sasêdanira mring radyan | nulya marêk juragan mring radèn kalih | kagyat nulya tur sêmbah ||

98. tan adangu ampuhan gêng prapti | pacawura rug ingkang pêrtala | gagrog[67] sêmpal kayu kabèh | pokah kayon kèh rubuh | kang sawênèh larod[68] kang siti | pêrtadha jalma prapta | ampuhan angêlun | pêtêng dhêdhêt alimêngan | tan kadulu sakêdhap radèn kêkalih | juragan agya ngucap ||

99. lah sang bagus radèn digbya sêti[69] | kula marêk sajatining wênang | agya sira drigamane | Rasamuka ing gunung | pan punika langkung awêri[70] | jalma mara pêjah |[71] kêlangkung asingup | aning ingkang pêngalapan | dene ika sun tingali jalma luwih | ana ing Rasamuka ||

100. sukêtane ing Gunung Mêrapi | ingkang ala aniba kantaka | malah si têka patine | liya saking pukulun | datan ana ingkang nginggahi | Rasamuka punika | ing purwane ulu[72] | marêk amunggah pêrtapan | pun juragan matur marang radèn kalih | kawula darbe niyat ||

101. sapraptane ing samodra nênggih | Rasamuka kandhêg kang baita | digbya mangke ing singite | dadya marêk sang ulun | dhatêng ing sang ulun bêktèni | ngaturkên pêjah gêsang | sakarsanira nut | dene dukane sang măndra | ulun ingkang adarbe ujar ngabêkti | katura mring rahadyan ||

102. sang pandhita pundi ing purwèki | sangkan kita munggah ing pêrwata | ing Rasamuka ta mangke | sigra ngucap sang wiku | kya juragan pan jênêng mami | Arya Damar Palembang | sarya boga agung | salir putra awisesa | palamarta ambêk sandu lawan adil | pan akèh sananira ||

103. akèh sutanira digbya sêkti | pan ariku amung ingsun dhawak | suta kang mandi dongane | purwanipun tinundhung |

--- [f. 143v] ---

dene yayah ulun puniki | dene ingsun lênggana | ing parentahipun | kinon gumantia nata | ing Palembang nulya ngong tilar nêgari | marmane anèng paran ||

104. ki juragan lamun sira mulih | maring Jawa sun nunuti sira | manira nunggang palwane | ki juragan umatur | sokor[73] bêgja sang maha yêkti | kita dhatêng ing Jawa | dadyaa panunut | wadya Jawa ingkang mudha | damarana pêtênge nêgari Jawi | kita dadia pandam ||

105. apan kita ulun ta puniki | yèn suwawi panduka ngajawa | radèn dadia pandame | pan kawula ing besuk | angabdia ing dika gusti | ya ta Rahadèn Patah | alon dèn amuwus | Radèn Usèn angêndika | padha-padha sira kêlayyan Yyang Widi | aja kumambang driya ||

41. Maskumambang[74]

1. ki juragan kalihan rahadèn kalih | wus mudhun sêksana | nitih palwa radèn kalih | katiga kyai juragan ||

2. babar layar baita lumampah aglis | kadi kuda ngêrap | nulya dungkap ing pasisir | wus prapta ing Surabaya ||

3. Radèn Patah kacaryan sira ningali | dhatêng Ngampèldênta | Radèn Patah lan kang rayi | kandhêg anèng bale panjang ||

4. cêrabakan wong akèh alon puniki | aran Wasi Raga | mring bale panjang anênggih | Ki Jaga Wasi tumingal ||

5. pan ki wasi tumingal mring radèn kalih | anglir Kamajaya | Ki Jaga malêbèng puri | atur uninga pandhita ||

6. lah ta pangran gusti wontên tamu druwi[75] | wontên bale panjang | Sunan Ngampèl ngandika ris | apa ta tumênggung dêmang ||

7. nulya lèngsèr susunan saking ing kathil | wus munggèng buntala | lir kilat lilatul kadri | nênggih ulun kêdhatêngan ||

8. gêlarana lêlante kinarya linggih | babut lèmèkana | sampun dènira miranti | dènnya masang palinggihan ||

9. ingadhêpan dupa ingkang luwih amrik | kang kinarya wrêksa | kungkuma lawan kasturi | gandanya amrik angambar ||

10. Jaga Wasi tumulya sira umijil | mêndhak anèng ngarsa | ngaturi rahadèn kalih | dhumatêng ing ngabyantara ||

11. Kanjêng Sunan Ngampèldênta

--- [f. 144r] ---

sigra angling | manjinga ing pura | lumampah rahadèn kalih | dhumatêng ing ngabyantara ||

12. nulya cundhuk mring kanjêng susunan aglis | kang dhatêng linggiha | susunan ngandika ari | kaki pundi kang pinăngka ||

13. pan kacaryan manira mring sira kaki | ki putu wêcaa | umatur rahadèn kalih | kawula sang apêndhita ||

14. Jêng Susunan Ngampèldênta sigra angling | kae putu uga | tan samar sira ta gusti | dupi sira padha têrah ||

15. wus kêrasa ing solah kêlawan uni | iya sun wêtara | wong agêng kang duwe titis | radèn kalih nulya ngucap ||

16. lah sang wiku kadipundi ta kang wangsit | kêtaraning jalma | dyan kita wikan ing wangsit | Susunan Ngampèl ngandika ||

17. kae putu netya têngêraning ati | kêbayaning ujar | ulat andik sêmu liring | panêngêran bêcik ala ||

18. tindak-tanduk solah mona lawan muni | nyata panêngêran | bedane yèn wong wiyadi | ing lair gèn kênyataan ||

19. Radèn Patah Radèn Usèn angabêkti | dhatêng sang pandhita | manêmbah kajêm[76] ing siti | mangusapi ing suku sang ||

20. sang pandhita ngandika rahadèn kalih | iya putuningwang | ulun dira sêmbah uni | lamun ta sira tan wikan ||

21. ulun iki lumampah dika jarwani | sang pandhita ngucap | sira rêp wêruh titi |[77] kang ingaran sêmbahira ||

22. iya iku kang wêruhakên ing ngêlmi | sêmbah kaping tiga | sêmbang[78] marang ing Gusti |[79] dene kang murba wisesa ||

23. kaping pate maratuwa dèn bêktèni | dening dana rasa | wong atuwa lawan kaki | iya kang sinêmbah ika ||

24. mêruhakên ing ala kêlawan bêcing[80] | Radèn Patah ngucap | iya nyawa pada[81] yêkti | sang pandhita lingnya ngucap ||

25. tan pêrbeda ulun lawan sira kaki | kalane duk kina | anglêlana sun kariyin | atilar ing yayah rena ||

26. ulun iki sayêkti dede wong Jawi | kang aduwe anak | putri Cêmpa kang sayêkti | putu iya bapak ingwang ||

27. saking tulèn iya têrah saking nabi | ya ta angêjawa | kang Pangeran Makdum iki | kang nêgari ing asmara ||

28. iya

--- [f. 144v] ---

iku kang pêputra marang mami | putra ingkang tuwa | kang dulur biyangmu putri | sadina owah ping sêpta ||

29. iku uwa pêrnahipun kaki kalih | kakang Prabu Jawa | iku akèh tinjo mami | lumaku ing tanah Jawa ||

30. ulun iki ana ing masigit mangkin | wong ing Surabaya | kang Sêlam-sêlam anênggih | marang ulun atut wuntat ||

31. sawêrnine kang sêdya Sêlam puniki | nora winangênan | kang sêdya Sêlam puniki | nanging Jawa maksih kopar ||

32. ulun iki sayêkti dede trah Jawi | pae kaya sira | parentah ing nungsa Jawi | wus pinasthi babo sira ||

33. sakathahe manungsa Jawa puniki | sira kang marentah | lan sapa putu kang nami | radèn kalih atur sêmbah ||

34. Radèn Patah lan pandhita asih sami | Usèn ariningwang | sang pandhita ngandika ris | agamaa Islam sira ||

35. sampun gama Islam sira radèn kalih | apan pêsthining Yyang | ing ala kêlawan bêcik | apan ing nwasesaning[82] Sukma |[83]|

36. Radèn Patah alami datan winarni | anèng Ngampèldênta | Radèn Usèn ngandika ris | dhumatêng ing kakangira ||

37. kakang Patah kadya punapa puniki | apan arsa ngwula | kawula anêdha idi | Rahadyan Patah angucap ||

38. ari Use[84] lah iya têka utami | sira angawula | asawita Majapai[85] | nanging ingsun arèningwang ||

39. apan sami gama Islam sampun manjing | miwah gamanira | ari Usèn ayya lali | sira ana raja kopar ||

40. ayya lena gama Islam sira kaki | iya lah miyanga | maringa ing Majapait | sun pêrcaya prajanira ||

41. Radèn Usèn dhumatêng ing Majapai | tan kocap ing marga | nêgari ing Maospait | siniwi kang wadyabala ||

42. Radèn Usèn wus dhatêng ngisor waringi[86] | kurung Majalêngka | ambungkuk dènnya alinggih | tumungkul sirèng pêrtala ||

43. Brawijaya angandika mring Ki Patih | Gajahmada sapa | kang linggih ngisor waringin | lah egal sira priksaa ||

44. nulya mudhun Patih Gajahmoda aglis | anulya lumampah | wus dhatêng ngisor waringin | Radèn Usèn nulya tămpa ||

--- [f. 145r] ---

45. hèh ta sapa kang ana ngisor waringin | ngêndi wismanira | lan sapa ingkang wêwangi | kêlawan anake sapa ||

46. Radèn Usèn aran kula kiyai |[87] asêdya ngawula | suwita ing Majapait | ki patih dyan aturêna ||

47. nulya kondur Patih Gajahmada aglis | marêk marang ngarsa | kawula matur sang aji | ulun kita karya duta ||

48. amariksa kang wontên ngisor waringin | jalma tanpa sangkan | anging kajêngipun gusti | arsa suwita sang nata ||

49. Kae Usèn kasihipun sang dewaji | ya ta angandika | Brawijaya Majapait | sira dadèkna wong magang ||

50. nulya awor wong magang Usèn ing mangkin | ri sampun alama | suwita ing Majapait | Radèn Usèn kinasihan ||

51. pan kinulawisuda jinunjung linggih | apan pinaringan | wong salêksa kang lêlinggih | sarta dèn paringi aran ||

52. Ki Dipati Têrung namane nênggih |[88] kêlangkung wibawa | Ki Dipati Têrung nguni | ciptane madu kusuma ||

42. Dhandhanggula[89]

1. datatita lingira ing nguni | kang kocapa sira Radèn Patah | kang nyantri Susunan Ngampèl | widigbyanira punjul | lawan sakèhing para mantri | Susunan Ngampèldênta | sigra dènnya muwus | putuningwang Radèn Patah | sira iki alama dènnya angaji | sira dadi pandhita ||

2. lakonana tataning nêgari | Radèn Patah lah sira rabia | putuningsun yu rupane | Radèn Patah anuwun | tan lênggana ulun puniki | karsaning pandhita |[90] inggih kawula nut | taha lamun lêngganaa | sêbda tuwan murangêna durakaning | tumama cinêngkara ||

3. tan atara Radèn Patah kawin | lan wayahe sang nata pandhita | Nyai Gêdhe Mêlakane | ingkang adarbe sunu | kang pêmbayun ingkang pêpanggih | kêlawan Radèn Patah | dadi jadhonipu[91] | lama-lama tan winarna | Radèn Patah umatur dhatêng sang yagi | ulun andikakêna ||

4. tuduhêna kawula puniki | yogyanipun kula dhukuhana | ing pundi wona arane | Susunan Ngampèl muwus | lah ngulona bênêr sira glis | yèn ana wonatara | gêlagahe arum [aru...]

--- [f. 145v] ---

[...m] | iku sira yogyanana | wonatara ing buri puniku benjing | dadi nêgara gêmah ||

5. Radèn Patah manêmbah nulya mit | anglampahi tuduhing pandhita | lumampah radèn mangile[92] | anêratas wana gung | madyanira nulya kêpanggih | gêlagahnya winiyak | gandanipun arum | rahadyan nulya araryyan | wonatara anênggih wona puniki | ngaran wona Bintara ||

6. Radèn Patah atêtruka mangkin | babad alas nulya dhinukuhan | anjênêngakên masjide | dadya Jumungahipun | têpis wiring ingkang dhatêng |[93] dadya wisma Bintara | mapan manjing guru | sumuyud mring Radèn Patah | dadya gêmah ing wona Bintara singgih | kasusra nagri liyan ||

7. kawarnaa lamine ing mangkin | kang kocapa Prabu Brawijaya | Majapait nêgarane | siniwi lêmahdhuwur | pan pinarak dhêdhampar rukmi | pinatik nawarêtna | alêlèmèk babut | pêpak putra lan sêntana | adipati tumênggung lawan ngabèi | răngga dêmang lan Nata ||

8. Brawijaya angandika aris | lah ta juru tênung tabid ika | lan juru nujum ta mangke | benjang sapungkur ingsun | apa ana ingkang gêntèni | satêdhak-têdhak ingwang | ana Majalangu | jumênênga Brawijaya | kadya ingsun lah jawabên dipun aglis | pun juru tênung ngucap ||

9. gih sang nata kantun tigang siking[94] | titis têdhak iya dadi nata | anggêntosi ing sang rajèng | pan dadi ratu agung | lah ing têmbe ngalih nêgari | inggih têdhaking nata | ing Mêtaram nêngguh | kèdhêp sakèh Ratu Jawa | padha seba anênggih jatêng[95] Mêtawis | ratu tanpa tandhinga ||

10. sri nalendra aluwaran aglis | wus lumêbêt dhatêng dhatulaya | widigbya ing kêprabone | sigra sira macundhuk | lan sang putri ing Darawati | tan kawarna sêmana | wau sang aprabu | nimbali rêkyana patya | Sêpêtmadu umijil prapta ing Jawi | ki patih angandikan ||

11. kyana patya sêksa lumaris |[96] gya lumêbêt dhatêng dhatulaya | tumamèng ngarsa sang rajèng | Sang Prabu Maoslangu | angandika dhatêng ki patih | sira dèn marang ngarsa | ki patih wotsantun | sigra majêng awotsêkar [awotsê...]

--- [f. 146r] ---

[...kar] | dhêdhoyokan rêkyana patih wotsari | sang nata angêndika ||

12. kayaparan wartane apatih | anak ingsun iya Arya Damar | ki patih atur sêmbahe | inggih gusti pukulun | putra dalêm kinèdhêp singgih | sagung nêgari sabrang | sêdaya cumundhuk | atur putri angawula | Siyak Siyêm ing Kaos lan Sokadani | ing Lampung Acèh seba ||

13. kyana patih patih matur awotsari |[97] yèn suwawi lawan karsa nata | Ki Arya Damar ing mangke | pinriha pêjahipun | datan wande ing benjing gusti | angrabasèng tuwan |[98] yèn sampun akumpul | lan wadyabala ing sabrang | milanipun suwawi lan karsa aji | lêhêng andhinginana ||

14. linêbêtan gusti ingkang sandi | mapan kathah gusti ingkang wadya | kajinêman sêdayane | sang nata ngandika rum | animbali wong kang sinêlir | iya wong kajinêman | aran Kyai Gambuh | wus prapta sirèng ngajêngan | awotsêkar sri nata ngandika aris | iya dèn maring ngarsa ||

15. sigra majêng sira awotsari | angandika alon sri narendra | hèh Gambuh sira ta age | ingsun pundhut sirèku | iya pati uripmu iki | Ki Gambuh atur sêmbah | sumăngga pukulun | siyang dalu pan sêndika | pan sumăngga paduka ing karsa aji | dhatêng sumăngga karsa ||

16. sri narendra angandika aris | iya Gambuh sira sun tarima | prasêtyanira ing mangke | lah iya sira Gambuh | sun gadhuhi puti[99] puniki | saking ing Sandipura | warnanipun ayu | Ni Rarasati wastanya | Kai Gambuh anuwun sumungkêm siti | ngaturkên pêjah gêsang ||

17. sri narendra angandika aris | lah ta Gambuh sira ingsun duta | maringa Palembang age | sira cidraa iku | poma Gambuh dèn ngati-ati | aja ta mulih sira | yèn durunga iku | ingkang aran Arya Damar | Kyai Gambuh atur bêkti wus apamit | wus mintar karsa nata ||

18. nahan ingkang wau sri bopati | kawarnaa Ki Gambuh punika | kêlawa[100] Rarasatine | prapta Garêsik sampun | wus anunut wong dagang singgih | angsal angin kang palwa | kêbat lampahipun [la...]

--- [f. 146v] ---

[...mpahipun] | datan kawarna ing marga | sampun prapta muara Pulembang singgih | sigra mêntas Pabeyan ||

19. sampun prapta ing Palembang singgih | nulya mintar dhatêng ing nêgara | wus prapta kitha lampahe | tumamèng ing kêdhatun | wus acundhun[101] lawan sang aji | sang nata kagyat mulat | kang manah kumêngpyur[102] | sang nata emut wêrdaya | lamun ika wau Ki Gambuh kang prapti | sang nata angêndika ||

20. hèh Ki Gambuh abagea singgih | dene sira anusul maringwang | Ki Gambuh atur sêmbahe | inggih gusti pukulun | milanipun kawula gusti | anusul ing panduka | kawula pukulun | inggih arsa pinêjahan | dhatêng rama jêngandika Maospait | mila nusul panduka ||

21. inggih gusti kula bêkta èstri | inggih putri saking Sanipura[103] | Ni Rarasati wêstane | punika warnanipun | kaatura dhatêng ing gusti | sang nata angandika | tarima ta Gambuh | sira ngawula maringwang | sira Gambuh sun kawênangakên singgih | asaba jroning pura ||

22. sakêlangkung asihe nêrpati | dhatêng ingkang garwanira ika | Ni Rarasati wêstane | anggung apulang lulut | datan pêgat kasukan singgih | sampun lama sêmana | lali garwanipun | nênggih sang putri ing Cina | wus pêputra kalih jalu lawan èstri | aran Radèn Sumitra ||

23. kawarnaa kang andon aguling | siyang dalu amanggung kasukan | Ki Gambuh ngampil dhuwunge | arsa siram sang prabu | arsa dhatêng ing taman sari | Ki Gambuh anèng wuntat | sarwi ngampil dhuwung | sang prabu kêkanthèn asta | kang kasukan sang nata samargi-margi | prapta sira jro taman ||

24. sampun sira[104] anèng taman sari | sri nalendra lawan ingkang garwa | gablog-ginablog suwene | Ki Gambuh anèng pungkur | ya ta emut ingutus gusti | dhatêng sri naranata | nênggih Maoslangu | nulya anarik curiga | sri narendra samya sêsiratan sami | Ki Gambuh goco sigra ||

25. pan watgata sri nata ngêmasi | Kyai Gambuh wus umêsat sigra | kêlawan rabine mangke | kawarnaa

--- [f. 147r] ---

kang kantun | kadya gêrah kang pramèsyari | samya nangis sêdaya | wus sinetya wau | kang putra gumantya nata | ingkang ibu amomong putra narpati | putra jumênêng nata ||

26. dyan jênênge kang rama ing nguni | sri bopati sirèng ing Palembang | suyud sawadyabalane | kawarnaa ing ênu | Kyai Gambuh ingkang lumaris | kêlawan ingkang garwa | kawarnaa ngênu | sampun prapta ing muara | sampun numpak ing palya sira tumuli | agya sira umancal ||

27. datatita lingira ing nguni | kang kocapa wau kang atapa | ing Ardi Dêrkila mangke | angsalipun karuhun | saking Rêdi Sêrandil nênggih | turuning Nabi Adam | wus têdhak ping pitu | adarbe putra satunggal | nênggih èstri ni rara ayu linuwih | sajagad tanpa sama ||

28. nênggih dipun pêparabi nênggih | wêstanipun Dewa[105] Rasawulan | dèn ugung ing sapolahe | langkung ing brangtènipun | Sang Pandhita Adam anênggih | kasub ing têtăngga desa |[106] kiwa têngên suyud | dhatêng sira sang pandhita | ing Adama sêdaya pan sami taklim | wau dhatêng sang pandhita |[107]|

29. nahan ingkang kocapa ing nguni | ingkang tapa ing Banglampir ika | maksih taruna ta mangke | sawêg limalas tau[108] | ingkang sunu susunan adi | patutanira iya | putranira iku | Ki Gêdhe Jêpara ika | pan punika kapêrnah kang wayah nênggih | mring Nyai Gêng Jêpara ||

30. ingkang wayah Nyai Gêdhe nênggih | ing Jêpara langkung brangtinira | yèn dalu ngalong lampahe | yèn siyang lampahipun | pan angidang têlangkas singgih | yèn ana jalma ika | lumayu puniku | minggah sumêngka ing jurang | duk sêmana amanggih têlaga uni | toyane wêning wuryan ||

31. arsa siram pan aso kariyin | asêsèndhèn kajêng gurda ika | jajar kêkalih kathahe | ing têngah ênggonipu[109] | pan amipit wau sang brangti | anèng têngahing gurda | duk sêmana wau | wontên ta wanodya ligar | arsa siram Sang Rara Angrasasasi | prapta sirèng têlaga ||

32. sang rêtna yu sêdhênge birai | duk sêmana [sêma...]

--- [f. 147v] ---

[...na] ningali punika | wêwayanganira mangke | kêlangkung bagusipun | nimbok rara tan kêna angli[110] | sang rara wus kagiwang | wêwayanganipun | nalanya tanpa jamuga | nimbok rara manahe kandhohan kingkin | arsa mring ngandhap gurda ||

33. risang brangti sira aningali | dhatêng wau kang arsa asiram | tanbuh raose driyane | angling sajroning kalbu | baya iki èntri[111] linuwih | iya ing suwarnanira |[112] ayune anulu[113] | sang brangti cêngêng umiyat | ing warnane Ni Rara Angrosasasi | prapta ngandhaping gurda ||

34. sampun panggih wau lan sang brangti | ulat liring lawan nimbok rara | lir kilat thathit barunge | sarêng pyur manah rêmpu | wau sira ni rara ugi | kadya pêjah sêkala | suh rêmpu sutèngsu | sumiling ing manahira | rêmu-rêmu pêrmanane jaja nênggih | kêkêtêg sumyar-sumyar ||

35. risang brangti emut ing driyaning | sigra sira lumêbèng ing wona | anutugkên ing lampahe | warnanên ingkang kantun | Rasawulan mantuk mring panti | lama-lama sêmana | sanès warnanipu | dinangu dhatêng ing rama | jangkêp pisan ping kalih tan dèn ranggoni | kang rama angêndika ||

36. yèn mêngkono polahira nini | kaya kidang kêlawan mênjangan | anulya dadi kidange | sungu kêncana luru[114] | pan têracak waja mantêsi | nulya lumêbèng wona | saparane tutug | wus jangkêp sêmaya dina | sampun babar kang jabang bayi apêkik | anèng ngandhaping gurda ||

37. iya wona kêbaratan nênggih | gènnya babar kêpanasan ika | kocapa dutaning rajèng | nênggih ing Maoslangu | ambêbujung ing wona gêrit | kidang lawan mênjangan | tan ana kadulu | sêmana kalunta-lunta | Brajadipa kêsayahên pan alinggih | ngaub ngisoring gurda ||

38. Brajadipa sigra aningali | wau sira marang jabang bayya | agilang-gilang cahyane | agya sinambut wau | sira wau sang jabang bayi | dening Ki Brajadipa | alon dènnya muwus | alah ingkang ta mênjangan | dene iki iya manggih jabang bayi |

--- [f. 148r] ---

cahyane gilar-gilar ||

39. sigra mangkat wau sira aglis | jabang bayya wau kang binêkta | kidang kêncana sira ge | sigra nututi gupuh | wau dhatêng kang putra nênggih | kidang kêncana ngucap | lah aja sirèku | dudu[115] sira kang duwea | iya iku ingkang anduweni nêgih[116] | iya jalma utama ||

40. Brajadipa nulya aningali | wau sira kang kidang kêncana | Ki Brajadipa sira ge | nulya wau binujung | ingkang kidang kêncana nênggih | sêmana sampun ical | tan ana kadulu | tinut wuri lacakira | saparane sêmana tinurut sami | wau saparanira ||

41. kaku tyase wau ta anênggih | Brajadipa arsa mantuk sira | kidang kêncana sira ge | nulya ngatinga[117] wau | ingkang kêncana nênggih |[118] sigra binuru ika | saparane tinut | Ki Brajadipa angucap | baya rare iki ingkang anyênyêbêli |[119] rare nulya binucal ||

42. sinèlèhkên sangisor giyanti | wau sira ingkang jabang bayya | Ki Brajadipa sira ge | nulya wau binuru | sampun surup pratănggapati | kidang kêncana mulat | ka sunu yèn suwung | kidang kêncana wus musna | pan sêmana kêsaput ing wêngi nênggih | lajêng mantuk sêksana ||

43. datatita lingira ing nguni | kang kocapa Ki Buyut Sêsela | duk kala ing anomane | mapan sinuwun-suwun | dhatêng tiyang ing Tarub nênggih | miwah wong ing Sêsela | sêdaya pan suyud | iya Ki Buyut Sêsela | dhasar pêkik sêca lêgawa ing pati | sabar lila ing donya ||

44. dhasar kaugung ing yayah nanging | sasampuning alama punika | ki buyut dhatêng janjine | mantuk ing ajalipun | kyai buyut sampun ngêmasi | ya ta wus binêcikan | wong ing Tarub agung | sêmana sampun pinêtak | kawarnaa kang kari agêng prihatin | anglêluri kang raka ||

45. lampahira asih ing wong mêskin | atanapi tiyang kang kawudan | angsung

--- [f. 148v] ---

sêkul wong kaluwèn | Nyai Gêdhe ing Tarub | amêmuri lampahing laki | iya ika sudarman | tan pêgat ing laku | ing siyang agung puwasa | lamun dalu asare têtămba arip | têrus ing panarima ||

46. marminipun ta ingaji-aji | ing macapat lawan măncalima | ing Tarub pan suyud kabèh | tinêdha sawabipun | sasêbdane pinundhi-pundhi | kinarya panêmbahan | dening anak putu | nadyan nurut Garobogan | ing Balora Katong samya atur bêkti | tanapi wong Sesela ||

47. salamine seda ingkang laki | nyai răndha ing Tarub punika | kêlangkung pêngaji-ajine |[120] maksih kinarya tunggul | atanapi tiyang sêsabin | barang kang tinanêma | uninga ing Tarub | angrasa kapiutangan | sasêbdane têkan mangke anyawabi | pan labête ing atapa |[121]|

48. ing mangke kantun kawêlasasih | nyai răndha ing Tarub punika | tinilar dening kakunge | tanbuh dados panglipur | sasedane wau kang laki | sêmana manahira | langkung marmanipun | pan rudatin manahira | mangke sira katilar ing anak laki | kang pengin darbe putra ||

49. mala[122] wau atêmah prihatin | tan wruh rasane adarbe putra | kasêlak tilar kakunge | marmitane anglangmpus[123] | dene tanbuh dipun tingali | kaya milua pêjah | dhatêng lakinipun | dene dèrèng darbe putra | ayu anom dadi răndha kawlasasih | milya atêmah papa ||

50. datatita lingira ing nguni | nuju wau ing malêm Jumungah | ing têngah dalu wayahe | nyai răndha ing Tarub | têtkalane miyos ing jawi | ngadêg madyaning latar | kang sinêdya wau | ing dhepoke ingkang raka | pakêbonan tilase pêrtapa nglaki | ana katon apadhang ||

51. padhang dudu padhang ingkang gêni | dudu padhang mangke pêpêndhêman | saya nêlahi padhange | mancur pan kadi daru | anglir wulan purnama sidi | lir sundhul ing awiyat | cahyane sumunu | jagade kadi raina | pêtêng sirna kadi cahya anêlahi | kadi wulan purnama ||

--- [f. 149r] ---

52. nyai răndha anata ing ati | ika apa kang padhang nrêrawang | dene têka kadingarèn | ing dhepok prênahipun | apan kadi sundhul ing langit | pan katingal sêdaya | sawêngkoning Tarub | datan arsa anendraa | nyai răndha ingkang kaèsthi ing galih | ingkang padhang nrêrawang ||

53. datatita lingira ing nguni | nyai răndha lampahe akêbat | dhatêng ing dhepok prênahe | ya ta sira glis rawuh | aningali ngisor giyanti | tiningalan apadhang | cahyane umancur | lir kêncana sinêpuhan | dupi parêk tiningalan jabang bayi | nuli sinambut sigra ||

54. tiningalan ingkang jabang bayi | jalu warnane bagus utama | ni răndha bungah manahe | nulya binêkta mantuk | datan ana ingkang udani | prapta ing wismanira | ni răndha saluku | sampun ginêdhong kang putra | pan adhêmit duk kêpanggih jabang bayi | pan tiningalan nyata ||

55. nyai răndha tan darbe bêbayi | anak putu kang dèrèng uninga | asangêt pamaidone | dene amiyarsa tutur |[124] nyai răndha darbe bêbayi | jalu bagus kang warna | kang sinungan tutur | maido sarwi angucap | kapanane nyai răndha darbe bayi | pan ujar anglêngkara ||

56. yèn ta ababot rupane |[125] duk maksih lakinipun |[126] têka mokal darbe bêbayi |[127] wong wingi sore ingsun apêpanggih |[128] mapan nyai iya nora owah |[129] babot tanpa sangkan |[130] pan dèrèng angrungu | kang pinaido angucap | lah ta payo tinilakan[131] kae nyai | lah payo tiningalan ||

57. puluh sira akêpati-pati | dèn paido prêtandhane ana | ing wong mêntas abêbêlèh | tingalipun abalut | mangkar-mangkar pêmbayun kalih | kang jabang bayi ana | ingkang sinung tutur | ya ta sinandhing alênggah | yèn maido tingalana ja na angling | dene nora kayaa ||

58. wus misuwur padha mirsa warti | nyai răndha pan adarbe putra | sami têtinjo sakèhe | anak putu pan rawuh | jalu èstri pan samya prapti | samya sira gêgawa | ing sadarbèkipun | bêras lisah lan kêlapa | êmpon-êmpon têmu lêmpuyang lan kunir | kunci lawan bêrambang ||

59. bêlêk kang wong sami prapta singgih | ing măncapat lawan mancalima [ma...]

--- [f. 149v] ---

[...ncalima] | samya atêtinjo kabèh | marang nyai ing Tarub | dening mêntas darbe bêbayi | mila rawuh sêdaya | ingkang anak putu | sakathahe padhukuhan | kiwa têngên sadaya samya akêmit | ing putrane ni răndha ||

60. wong ing Sela lawan wong ing Pakis | wong Patanèn mangke samya prapta | miwah wong Garabogane | têtiyang Katong rawuh | atanapi wong Kêmbangsri |[132] lawan wong Lurung Têngah | ya ta samya rawuh | miwah mangke wong Sêsela | sami kêmit kêrig lampit dhudha santri | kêmit mring nyai răndha ||

61. inggih pitung dina pitung bêngi | cinarita padhang anêrawang | dalu tan ana pêtênge | sawêwêngkoning Tarub | sakathahe wong nêningali | sami gawok sadaya | sawênèh amuwus | dene ta manggung raina | baya iki pêrbawaning jabang bayi | cahya gumilang-gilang ||

62. sampun pitung dina pitung bêngi | ya ta mulih kadi saban-saban | pasthi pêtêng ing dalune | padhang rainanipun | sêkathahe kang wong ningali | mring putrane ni răndha | samya asih lulut | mring jabang bayi punika | nora pilih kang wong sami lulut asih | anggêpe kumawula ||

63. cinarita ingkang jabang bayi | yèn dinulang tan arsa adhahar | malah dumadi tangise | datan arsa anusu | sakalire kang jabang bayi | beda lan lare kathah | nanging kang dèn susu | jêjêmpolane kang asta | kang dèn sêsêp ing siyang kalawan lastri | pan tan arsa adhahar ||

64. kawarnaa pan sampun alami | nora pêgat kang wong anggêgawa | kadya krêramat têkane | akathah bêgjanipun | samargane tan pilih ugi | wus sugih duk sêmana | ni răndha ing Tarub | amênggah sangking kang putra | salamine adarbe putra puniki | sugih rajabrêrana ||

65. umur sêtaun kang jabang bayi | yèn cinatur wus agêng wêlagang | kadya dinus banyu gege | angmanglingi[133] dinulu | apan kaya dèrèng sawarsi | bungah-bungah [bungah-bu...]

--- [f. 150r] ---

[...ngah] ni randha | manahe sêsugun | apan tan kêna apisah | siyang dalu wantu atmaja satunggal |[134] langkung dinama-doma ||

66. pan ni răndha pan wus alami-lami |[135] kapingin wruh rasaning pêputra | mangke tinêkan sêdyane | adarbe putra jalu | warnanira langkung apêkik | dhasar ingêla-êla | darbe putra jalu | marmitanipun ni răndha | suka rêna sina[136] surasaning[137] galih | langkung mawarta[138] suta ||

67. atmajane pan ginusti-gusti | pan ingugung wau sapolahnya | dinama-doma putrane | suwarnanira bagus | cahyanipun langkung nêlahi | mapan gêlis wêlagang | ki jaka winuwus | kaya ta ana sawarsa | duk kalawon-lawon saya gêng kawarni | wêlagang doh ing lara ||

68. daulate kadya toya mili | barang pangagone kyai jaka | sangking ing pasungsung bae | wus umur pitung taungn[139] | kae jaka wau winarni | lagi wayah domolan | pan rare ing Tarub | sami angiring sêdaya | pangidhêpe mapan sami lulut asih | anggêpe kumawula ||

69. sadina-dina lali abukti | mapan lagi rêmên andêdolan[140] | wantu maksih sami rare | tan ana ngangguripun | lamun mulih wayahing wêngi | wus enjang adêdolan | sami ngambil wuluh | asaba ngalas-alasan | kae jaka sakèh rare ngiring-iring | samya atêtulupan ||

70. anging wuluh wau kang kinardi | nulup gandrung kupu lan kêndhêla | bayak-bayak sami rare | wênèh kêkinjêng wau | kang dipun prèh dipun tutupi[141] | sabên dina mêng-amêngan |[142] mantuk wayah surup | kawarnaa loma-loma | kae jaka umur kawan wêlas warsi | sampun birai sêkar ||

71. kathah rare kênya sami brangti | têtêmbangan kalawan wêlanjar | kasmaran dening baguse | kae ja ing Tarub |[143] pan akathah ingkang ngunggahi | samya kênya sêdaya | sakyèhing kang rawuh | ki ja tan arsa akrama | aningali pawèstri langkung atêbih | kadi ningali priya ||

72. ingkang ibu tansah [tan...]

--- [f. 150v] ---

[...sah] amaripih | ingkang putra pan kinèn akrama | ni răndha alon wuwuse | lah nyawa anak isun | akramaa ta sira gusti | ana sun arsa-arsa | apa milanipun | sira tan arsa akrama | rara kênya warnane ayu linulih[144] | sira tampik sêdaya ||

73. apa sira rabi widadari | nora arsa sira mring manungsya | wong ayu tinampik kabèh | kae jaka amuwus | pan manira anon pawèstri | kadi aningalana | sami-sami kakung | lah pintên banggi ing benjang | yèn manira birai arsa arabi | kala mangke tan arsa ||

74. nyai răndha tuturira malih | lawan aja sira lunga-lunga | bulèh duk maksih arare | atêtulupan wuluh | lawan rare kang alit-alit | amrih kinjêng kandhêla | rêmên ing kêkupu | lah ta nyawa marenea | bulèh sira duk maksiha sira alit | pan mangke wus diwasa ||

75. mapan sira ngajêngkên birai | dèn ajinêm aja saba wona | agêng beka rêncanane | kêlawan malihipun | kiwa têngên alas asingit | witning ingsun miyarsa | wana kidul iku | asingit tan ana ngambah | pidhangête jalma mara jalma mati | sato kang mara pêjah ||

76. datan pêgat dènnya mituturi | nyai răndha marang putranira | maria kaya duk rare | mulih-mulih yèn dalu | yèn raina saba wanadri | lagi rêmên ki jaka | amisaya manuk | mila asaba ing wana | lali bukti pan lagi rêmên ing pêksi | datan kêna ingampah ||

77. datatita lingira ing nguni | kang kocapa Prabu Majalêngka | widagdya ing kêprabone | sigra nulya cumundhuk | lawan putri ngan[145] Darawati | tan kawarna sira |[146] tansah karon lulut | warnanên mangkya sang nata | gêrah sangêt rajasinganên sang aji | alama tan sineba ||

78. kèh usada tan ana nêdhasi | gêrahira sampun tigang căndra | tan ana iku sênggange | ing wayah bêdhug têlu | amiyarsa syara tan yêkti | wau sri naradipa | kang syara sêdarum | arsa ta sira waluya | hèh sang nata sakitira iku sigih[147] |

--- [f. 151r] ---

angagoa wong Wandhan ||

79. ngulatana wong Wandhan kang kuning | măngsa olèh nuli sira goa | pinêsthi waras sakite | kagyat tumulya wungu | sri narendra ing Maospait | nulya sigra ngupaya | wong Wandhan nulyantuk | bêbêktan sanging[148] Cêmpa |[149] parêkane mas ratu ing Darawati | boyangan[150] sangking Wandhan ||

80. cinarita putri Wandhan Kuning | ya mulane anèng nagri Cêmpa | du[151] kalah ika yudane | kabayong sang aprabu | ponang Wandhan dipun sarèni | sapisan nulya wawrat | waras sang aprabu | salaminira sang nata | anyarèni ing kênya tan kadi mangkin | nikmate kang sarira ||

81. ya ta sira putri Wandhan Kuning | sampun lama jangkêping sêmaya | sêmana babar putrane | jalu warnane bagus | cahyanira amindha sasi | sêdhênge sasadara | wus katur sang prabu | yèn Ni Wandhan Kuning babar | miyos jalu warnanira anêlahi | cahya kadi sêsăngka ||

82. sigra pinundhut kang jabang bayi | de sang nata anulya binêkta | nak isun bagus rupane | angandika sang prabu | marang bala ing Majapait | lah sira timbalana | ing samitranisun | sira Ki Buyut Mêsahar | juru sawahira wau sang nêrpati | sigra prapta ngayunan ||

83. Brawijaya angandika aris | marang sira wau mitranira | sira sun undang marene | lah gawanên nak isun | sirabila[152] anak sayêkti | anging ta wêkas ingwang | yèn jangkêp sawindu | rare iki patènana | aja sira anglirakên wêkas mami | sun patani ta sira ||

84. krana wêkas isun iki gati | marang sira ta sang rare jabang | si juru tênung tabide | winêca dadi ratu | lan angrusak ing jênêng mami | ki buyut i Mêsahar | anuhun glis mantuk | kang jabang bayi binêkta | prapta wisma ni buyut bungah ningali | amanggih anak lanang ||

85. warnanira dilu[153] apêkik |[154] mapan êtus[155] subrăngta kusuma | ki buyut langkung asihe | dene adarbe sunu | pan dinadah dinulang nênggih | esuk sore dèn rêsa | myang pangrêsanipun | ni buyut pinăncawura | solahira ni răndha saya nêlahi | ing dalu kinêmitan ||

--- [f. 151v] ---

86. anak putu ingkang sami prapti | sarupane tiyang pêsawahan | kang jalu kêmit dalune | èstrine mara esuk | miwah sore sami nyênyangking | êmpon-êmpon anggawa | lawan lisahipun | miwah kang ponang dhaharan | pan akathah umarêk anglêladèni | ing dalu lawan siyang ||

87. gêdêring wong anglir darbe kardi | kyai buyut ênting sukanira | ningali kang putra mangke | ya ta pan sampun puput | jabang bayi dipun wêstani | Radèn Bandhan[156] Kêjawan | dènira ki buyut | kang jabang bayi sêmana | lir ginege aglis agêng kathah asih | umure tigang warsa ||

88. yusyanira jangkêp pitung warsi | Radèn Bondhan Kêjawan punika | ingkang kêcarèng rabine | anakira ki buyut | pan andungkap sawindu iki | wus têka ing sêmaya | yèn jakêp[157] sawindu | umuripun sutanira | ingsun kinèn amatèni putranèki | ulun jrih sinupatan ||

89. nyai buyut sigra dènira ngling | kya buyut puta[158] pêkênira |[159] Ki Bondhan Kêjawan rane | pan dadi manahipun | lamun sira alap ing pati | ya ingsun patènana | ing mangke karuhun | ki buyut narik curiga | karsanipun mring Radèn Bandhan puniki | nyai buyut aniba ||

90. pan kantaka nyai buyut aglis | kyai buyut wurung karsanira | anon kalêngêr rabine | angucap kalbunipun | yèn sidaa isun patèni | anak isun Ki Bondhan | rabinisun lampus | pidho[160] papa awak iwang | suta mati rabinisun uga mati | supe raja tumama ||

91. kyai buyut nulya amarani | rabinira wau nulya ngêmban | ki buyut aris wuwuse | rabinisun ni buyut | anglilira sira dèn aglis | sun sidhêp sêdyanira | anakira wurung | gèn isun sêdya piala | nyai buyut nulya sira wus anglilir | putranira kinusya ||

92. kyai buyut ing Mêsahar angling | yèn mêngkona yayi karsanira | lah karia sira mangke | ingsun mring kutha iku | arsa matur marang sang aji | ayya katingal iwang | ing ubayanipun | sarèh ingsun ingubayan | bok iyaa sun karya ujar mêmanis |

--- [f. 152r] ---

panulake nak iwang ||

93. sun aturne yèn sampun ngêmasi | anakira Ki Bondhan Kêjawan | dèn abêcik rumêksane | anulya lumêstantun | Kyai Buyut Mêsahar singgih | malêbêt ing jro pura | nênggih Majalangu | agya dènira lumampah | sigra prapta nêgara ing Majapait | sang nata siniwaka ||

94. wadya papak[161] sakèh para mantri | myang pugawa[162] miwah para putra | atap andhèr ing ngarsane | asri lamun dinulu | wadyanira ing Majapait | ki buyut i Mêsahar | prapta ngalun-alun | inggih anèng panangkilan | nulya matur dhumatêng sri narapati | kawula tur uninga ||

95. rare alit pan sampun ngêmasi | sun têtugêl sêbdaning narendra | sampun pralaya umure | sampun jakêp sawindu | ngling sang nata ing Majapait | sigra sira ngandika | tarima ngong Buyut | Masahar pracayanira | maring mami atmajanira wus mati | tumêmên tan kumêdhap ||

96. wus sakeca atinisun iki | jabang bayi ing mangke pralena | hèh wong mantrinisun kabèh | sira padha angrungu | ing wartane ing wana iki | ing Binta[163] punika |[164] ana wong dhêdhukuh | malah kasub ing nêgara | dèn arani sadu digbya kusuma di | subrăngta mati raga ||

97. adipati ing Têrung turnya ris | gih sang nata sadhèrèk kawula | ing Bintara dhêdhukuhe[165] |[166] madya aran wana gung | risang nata ngandika aris | Dipati Têrung sira | timbalana iku | marene ta kakangira | dipun age ingsun arsa apêpanggih | lah mênyanga dèn inggal ||

98. adipati ing Têrung nulya mit | nulya mintar agya lampahira | salêksa ingkang wadyane | syara wadya lumaku | apan umyung lir lesus angin | dhatêng ing wanatara | wau lampahipun | kêpanggih lawan kang raka | Radèn Patah alinggih anèng surambi | ingayap dening sabat ||

99. adipati ing Têrung ngabêkti | nulya gupuh tumungkul mangêrpa | abukuh ing paluguhe[167] | nulya sira umatur | kakang Patah dika puniki | tinimbalan sang nata | maring Maoslangu | lah kakang dika [di...]

--- [f. 152v] ---

[...ka] kang dika lumampah |[168] karsanipun sang nata ing Maospai[169] | ing mangke sampun wikan ||

100. nulya sira ingandikan aris | Radèn Patah angatag ing sabat | gumrudug pan têka kabèh | nulya makat[170] asêlur | Radèn Patah lumampah aris | tan kawarna ing marga | prapta Maoslangu | nulya dhatêng ing pasohan | Radèn Patah sira kandhêg srimênganti | sang nata kêpangguhan ||

101. sigra nguca[171] Prabu Maospait | maring cèthi mundhuta paesan | pawongan amundhut age | nulya prapta ing ngayun | tinampanan maring sang aji | nulya sira kinaca | warnane abagus | sarupa lan Radèn Patah | dadya mangke jambe nom mangke pinilih | suka tyase sang nata ||

102. Radèn Patah dinugèng pêryogi | laku linggih solah lawan muna | sampun padha lan ratune | tindak-tanduking sêmu | lir sang nata ing Maospait | sang nata mangkya ngucap | Patah sira iku | hèh sira ngabdia mringwang | Radèn Patah manêmbah marang sang aji | ngusap lêbu suku sang ||

103. Radèn Patah sampun antuk kardi | angawula kinulawisuda | sampun jinunjung linggahe[172] | jinênêngakên sampun | Ki Dipati Bintara nênggih | sinungan wang[173] salêksa | jinajar alungguh | lan Dipati Têrung padha | arènira anèng pagêlaran sami | liyangan kêndhaga mas ||

104. tan kawarna laminira mangkin | adipati ing Bintara ika | ing sang nata prapta age | anèng ing sitiluhur | sri narendra i Maospai | ngandika mring kang putra | adipati aku[174] | ing Bintara lah muliha | wismanira ing alas puniku nênggih | gawene wong salêksa ||

105. gêmahêna wismaning wanadri | wirayate ing sapungkur ingwang | pan dadi nêgara gêdhe | cinêtha ing wong iku | purwanira Sêlam nêgari | iya iku ing Dêmak | aranana iku | lamun sira anèng wisma | sabên warsa sebaa mring Majapait | yèn pêndhake katiga ||

106. Adipati Bintara ngastuti | angusapi ing lêbu suku sang | rinangkul suta janggane | ingaras sang aprabu | Adipati Bintara amit |

--- [f. 153r] ---

sigra ngatag ing bala | sakèh bala agung | marang ing bala salêksa | gajah jaran panggriting gabong[175] lan èsthi | andrêng dènnya lumampah ||

107. tan kawarna laminya nèng margi | sigra prapta wana ing Bintara | wus prapta wismane age | sasampunnya punaku[176] | apan sampun dadya nêgari | dhingin sêbda pêndhita | kaping kalih ratu | punika kang linakonan | dyan dipati ing Bintara wus alami | jumênêng ingestrenan ||

108. nahan ingkang kocapa ing nguni | Jaka Tarub ing wêngi tan arsa | asare wisma prênahe | ing dhepok gènnya nêkung | lamun dalu tan arsa guling | kang dados raosing tyas | adarbea tulup | bulèh ana si wadea | mila dados pangrudatinira singgih | ya ta kang kawarnaa ||

109. têngah wêngi wayahe anênggih | pan katiban daru tanpa sangkan | sumêladhang ing ulone | kawuryan yèn dinulu | winawuku kêncana adi | asangkuh ujung ika | rinêngga mas tatur | acêcêp kêncana mulya | dêmon ika yèn dinulu langkung adi | nèng ulone anendra ||

110. ana mêncarong lir pedah[177] sasi | kae jaka awas tumingal |[178] kang sumladhang ing ulone | dinulu lamun tulup | kae jaka bu tan sipi |[179] ya ta kang kawarnaa | kang dêmon sinambut | wau tan pêgat winawang | ponang dêmon ki jaka rêmên ningali | nulya binêtèng wana ||

111. nulya kang dêmon sigra pinandhi | ponang lêmpung ing asta kang kiwa | kesah tan ana rewange | purugipun mangidul | angnrêrajang[180] wana kang singit | sinasan pona[181] wana | angulati manuk | nanging tan ana katingal | sêpi mamring kêkayon tan ana pêksi | kadi wong sinupatan ||

112. kae jaka amicarèng ati | kadingarèn asêpi kang kayyan | ing sabên akèh manuke | ya ta sakèhing kayu | tiningalan tan ana pêksi | saya kalunta-lunta | ki jaka mangidul | sêksana wau tumingal | kae jaka ing kayyan yèn ana pêksi | asri amăncawarna ||

113. kae ja kasmaran ningali |[182] anon manuk anèng kêkayyan |[183] lir wayang bèbèr warnane | ya ta arsa tinulup | lagya wau dipun angkati | pêksi mibêr ngalih pang | saparane tinut | ibêre nora

--- [f. 153v] ---

akêbat | manuk ika sabên arsa dèn ayati | mibêr ngalih ing kayyan ||

114. saparane wau dèn tut wuri | kyai jaka pan kêlunta-lunta | pan sampun prapta lampahe | satêngahing wana gung | cinarita wana asingit | manuk pan tinututan | tan ana kadulu | ki jaka kari anggona | marang ngêndi manuk ingkang sun tut wutri[184] | ngêndi ta êgonira[185] ||

115. kae jaka kewran jroning ati | sampun prapta ing ardi pêrwata | amirsa gumrah syarane | kadi jalma sirèku | ing têlaga prênahe singgih | ya ta sira ampungan | ing gurda puniku | ya ta bagus ing Sêsela | duk anginjên kang siram pan widadari | raras atinya mulat ||

43. Mijil

1. risang bagus kacaryan ing ati | wau dènira non | marang widadari kang sirame | pan wus wikan prênahing kulambi | tyas liwung ing ati | karsa polah dudu ||

2. ri saksana ki bagus marani | pêngangge sang sinom | ngula dumung ika ing lampahe | wus sinêlêr sinjang lan kulambi | dènira sang pêkik | binêkta gya mantuk ||

3. sinimpênan dhasar ingkang pari | jroning lumbung kaot | sigra wangsul bêkta lêlirone | sinjang rasukan lawan canmênthing[186] | lampahe glis prapti | prênahira wau ||

4. kang asiram pêpak anèng warih | samya acêciblon | gêntèn samya kosakan[187] gigire | tan uninga yèn ana kang ngintip | wau sang apêkik | sigra watuk-watuk ||

5. samya kagèt sakèh widadari | tumingal sang anom | aglis samya bubar ing wiyate | mantuk dhatêng kayangane malih | ya ta ana kari | satunggal sang ayu ||

6. pêngarêpe sake[188] widadari | taksih nèng toya ngom | ingkang ical wau pênganggene | Dèwi Nawangwulan kang wêwangi | warnane lir sasi | cahyane sumunu ||

7. Bagu[189] Sela amarani ririh | sarya muwus alon | api tan wruh wau ing sandine | lah bok ayu pundi kang kawingking | lawan kang wêwangi | lan paran sêdyèku ||

8. pan ing dika pan wontên ing ngriki | angum ing to wong |[190] lah pajara mirah sayêktine | sang dyah muwus asêmu isin |[191] taha ingsun inggih | manungsa satuhu [satu...]

--- [f. 154r] ---

[...hu] ||

9. ingsun iki apan widadari | Nawangwulan ingong | apan siram nèng têlaga kene | pan tininggar[192] mulih rewang mami | kagyat ana prapti | sira wong kêpaung ||

10. Jaka Tarub alon muwus aris | adhuh mirah ingong | sampun dika mirah ingsun anggèr | inggih kula gusti tadhah runtik | sampun duka gusti | adhuh mirah ingsun ||

11. sinjang klambi kêlawan cêmênthing | ilang datan katon | pan kêrangkud ing rewang layake | saking gupuh praptanira iki | pantês ika ugi | tiba ing dêlanggung ||

12. sira uga kang ingsun arani | ing wong tanpa ngraos | têka marani wong siram kene | marmanisun tinilar amulih | marang rewang mami | ana jalma wuru ||

13. Bagus Tarub mangkya anauri | wuwusira alon | sampun runtik mas ayu manahe | alah dawêg kula ban pribadi | inggih saupami | wontêna kang angsung ||

14. inggih sinjang rasukan camênthing | paran opahnyang[193] wong | sang juwita alon ing wuwuse | lamun anon[194] sudara sayêkti | lamun sêpuh nênggih | bapa ingsun aku ||

15. Jaka Tarub wau nulya angling | datan rêna ingong | sinjang rasukan lawan camênthinge |[195] lah anggonên puniki ing mangkin | nanging sun prêjanji | anêdha wong ayu ||

16. sarya miyosakên sinjang aglis | ing kandhutan katon | sang juwita micarèng nalane | si jênat iki baya nêmêni | nanging sun tingali | wong iki abagus ||

17. dhasar wayahe anom apêkik | sêmunipun kaot | kapindhone abagus rupane | dyan mangnungsa[196] krama widadari | tan ana kang mulih | mring kasyarganipun ||

18. sinungakên sinjang lan kulambi | dhumatêng sang sinom | sarya mèsêm ngewani pêngangge | pan wus mêntas sira sangking bèji | sang rêtna ningali | manahe suh rêmpu ||

19. wus ingêmban wau kusuma di | dènira sang anom | sarya sawang-sinawang warnane | ingaras-aras awanti-wanti | sang dyah pongah-pangih | nalanira trênyuh ||

20. sang dyah rinungrum ingarih-arih | kusumaning sinom | nadyan akèh jawata ayune | amung sira mirah dadi ati | ingkang aran putri |

--- [f. 154v] ---

tan padha wong ayu ||

21. baya sira turuning panitis | eman tibèng ing sor | ingsun arsa gusti ing têdhake | anèng Jawa mangku rat nêgari | tan ana kang mirib | ing citra dyah ingrum ||

22. dyah kinusya rinêmih-rêmih |[197] dènira sang anom | pan pinanggung ing êmbanan bae | kadya prati kasongan sasi |[198] sêdhêng prama kyèhing | sumunirèng wau ||

23. gya lumampah umantuk sang pêkik | kang rayi pinodhong[199] | tan kawarna ing marga polahe | sigra prapta ing wisma tumuli | kagyat yayah bibi | mulat sang abagus ||

24. risang bagus dening tuk pawèstri | warnanya yu kaot | angluwihi wong sabumi kabèh | nyai agêng sêsugun tan sipi | angalêm ing ati | bisa krama nakku ||

25. ya ta ningkah wau sang apêkik | ing Bintara kaot | ingkang ibu langkung sêsugune | pinapajang-pajang pêsarean adi |[200] sarya gănda amrik | lir kasyargan arum ||

26. wus alami dènira pêpanggih | kalawan sang anom | siyang dalu pan anggung karêsmèn | kadya mimi gènira akrami | sukaning kang galih | langkung dènnya pêthuk ||

27. ya ta wawrat wau sang aputri | ngidham-idham awor | kakungira kêlangkung asihe | ya ta jangkêp ing sêmaya sasi | nulya babar nênggih | èstri putranipun ||

28. tuhu ayu kang putra linuwih | cahyane sumarot | nora iwang kalawan ibune | kadya kêncana luru ingukir | syaraning kang tangis | lir kang madu juruh ||

44. Dhandhanggula

1. sang dyah matur dhumatêng ing laki | kula dhatêng mring lèpèn sakêdhap | angumbah papoking[201] rare | pan boya dangu-dangu | mung dangdangan manira titip | pêkênira tunggua | nanging wêkas ingsun | ki omah mring pêkênira | alah poma sampun ta para ungkabi | ing sapungkur manira ||

2. alah boya mêkas malih-malih | ingkang raka anauri iya | ing mangke ingsun tunggune | nulya mangkat sang ayu | nyangking popaking[202] jabang bayi | wau ta kawarnaa | ki gêdhe ing Tarub | ingkang atunggu dang-dangan | sambi momong kang putra pan maksih alit | sambi tunggu dang-dangan ||

3. nora kandhêg sinugonan gêni | Ki Gêng Tarub pan sampun dilahlah[203] [dilah...]

--- [f. 155r] ---

[...lah] | manahira salah gawe | ènthèng astane ganggu | kang dang-dangan dipun ungkabi | sarêng kêkêb dèn angkat | mring Ki Agêng Tarub | ing kukusan datan ana | amung isi pari sawuli kaèksi | wau kang dipun êdang ||

4. ya ta nuli kinêkêban malih | nahan ingkang atunggu dang-dangan | kocapa kang dhatêng lèpèn | sêmana nulya rawuh | meme popaking jabang bayi | banjur dhatêng dang-dangan | anggêntosi kakung | kang raka mêntas ing wisma | sang dyah ayu ing wau atunggu gêni | sinandêr dènnya adang ||

5. ya ta sinantêr urubing gêni | wus adangu langkung ing antara | nora sumub dang-dangane | sang dyah micarèng kalbu | lawat[204] sangking adate dhingin | dang-dangan ingsun iya | dangu datan sumub | alah ta nora kayaa | salah gawe wong lanang atunggu gêni | wêtaranisun tan iya |[205]|

6. dang-dangan ingsun dipun ungkabi | dene anglirakên ing wêkas ingwang |[206] mangke ta sun tilikane | kêkêb nulya jinunjung | apan maksih pari sawuli | sang dyah atêbah jaja | bênêr nora luput | ujar ingsun silih apa | alah iya baya ta sampun pinasthi | sira pisah lan ingwang ||

7. dene têka anglirakên wêling | mandah sira aja dèn wêkasa | têka sira salah gawe | sang dyah ayu amuwus | kakungira dipun takèni | ki omah pêkênira | boya ganggu-ganggu | wau sapukur[207] manira | pêkênira baya angungkab-ungkabi | ing dang-dangan manira ||

8. wêkasane wau apêpanggih | lawan sira ing mangke kewala | para siya-siya bae | mapan manira iku | angsal saking ing widadari | mapan wus kamanungsan | ing kawulanipun | amarga têka ing sira | lah ki omah manira apamit mulih | maring kayangan ingwang ||

9. ingsun iki kêmênungsan malih | iya mangke saking pêkênira | baya ta sampun takdire | kakung tan kêna muwus | sakêlangkung pangungunnèki | kaya dèn wangsulêna | polahe kang dudu | anglês saliranya lupa | ingkang garwa atêmah run[208] tan sipi |[209] kang raka angrêrêpa ||

10. apan sangêt gêlane sang dèwi | mapan beda kadi saban-saban | owah kalir barange |[210] wus

--- [f. 155v] ---

adoh manahipun | kawarnaa ing lami-lami | ical kasêktènira | tan kadi rumuhun | ang sangêt dening kamnungsan | sabarange owah kadi duk ariyin | Dèwi Anawangwulan ||

11. kêlampahan wau sabên kenjing[211] | angratêngi ola[212] sêga jangan | jamak-jamak lan wong akèh | malah tumêkèng nutu | nora rèrèn ing sabên kenjing | ya ta wêkasan têlas | kang pari salumbung | sang rêtna nulya tumingal | kang rasukan antakusuma kêpanggih | apan nèng ngandhap pisan ||

12. sang dyah jêngêr karasa ing ati | ciptanira duk anèng têlaga | kaya ginugah bêndune | nora sangsaya lipur | saya katon dosane yêkti | mila sangsaya rêbda | bêndune sang ayu | angucap ing driyanira | lah ki omah manira apamit mulih | pêkênira kantuna ||

13. lamun putranira iku nangis | para gawèkêna pêpanggungan | mapan mênêng pênangise | rare maksih anusu | milanipun lamun anangis | unggahna mring panggungan | mêrang kêtan wulung | sarate sira obonga | soring panggung manira nulya nuruni | iku wêkas manira ||

14. gungira wuwuse amanis |[213] gustiningsun gon isun ngawula | lamun si ana sisipe | lah apuranên ingsun | benjing malih amêmarèni | yèn nora ngapuraa | tan wêlas maring sun | sapa ingkang asih kula | lamun sira mas ayu si[214] amulih |[215] sun gusti patènana ||

15. lamun yayi ingsun wus ngêmasi | lah tilarên sakarsa andika | tan uninga sapungkure | tan sagêd ingsun kantun | lamun sira tilara yayi | yêktine ingsun pêjah | brăngta ing sang ayu | baya sira nora wêlas | anakira pêsthi yèn tinilar nangis | pan takèn marang sira ||

16. boya sagêd manira mas yayi | amomonga marang anakira | punapa ênêng-ênênge | punika maksih nusu | kayaparan polahirèki | angling rêtna juwita | ye arsa anusu | unggahêna pêpanggungan | mapan manêng[216] rare dènira anangis | kang raka angsungkawa[217] ||

17. datan wikan wêspanira mijil | kyai agêng ing Tarub punika | angêrêpa pamuwuse | sinandhing putranipun | sang rêtna yu alon dènnya ngling | ki omah akaria | iku wêkas [wê...]

--- [f. 156r] ---

[...kas] ingsun | lamun putranira mular | angobonga mêrang kêtan wulung aglis | isun anuli prapta ||

18. sang rêtna yu angrasuk kulambi | arsa mulih mring kayanganira | wus nyandhak mêrang sagèdhèng | mêranging kêtan wulung | kakungira mangkya ningali | sang dyah wus pinarêpêkan |[218] sêdyane sinambut | sang dyah pan sampun prayitna | dupi parêk sang dyah ayu angigati[219] | mêrang sampun ingobar ||

19. ya ta nurut kukusing kang gêni | kyai agêng ing Tarub kacaryan | anututi ing garwane | cinandhak-candhak luput | sang kusuma datan anolih | wus muluk angêmbara | lêpas tan kadulu | sang kakung kari anggona | tanpa jiwa mung garwane kang kaèksi | kang morod ing kayangan ||

20. ingkang putra wau dèn tangisi | waspa mijil wau ingusapan | kang putra ingaras bae | dhuh nyawa anak isun | anglampahi kawêlasasih | lah paran palah[220] ingwang | yèn arsa anusu | ana ngêndi ibunira | ya ta emut ing wêkase ingkang rayi | yèn nangis ingkang putra ||

21. wêwêkase nuli dèn lakoni | ana ika aran kayu êtal | lêlima ika kathahe | ingkang kinarya panggung | tan antara anulya dadi | ing ngisor pêpanggungan | mêrang kêtan wulung | sinaosakên ing ngandhap | arsa nusu kang jabang bayi anangis | sinambut ingkang rama ||

22. pan binakta minggah jabang bayi | sinèlèhkên anèng pêpanggungan | nulya tinilar putrane | mudhun Ki Agêng Tarub | jabang bayi sangêt anangis | ya ta nuli ingobar | mêrang kêtan wulung | ing wau antara prapta | cinarita kang ibu sigra nêsêpi | wau dhatêng kang putra ||

23. mênêng wau dènira anangis | Ki Gêng Tarub eca manahira | kang putra mênêng tangise | jabang bayi atutut | wus adangu dènnya nêsêpi | wus tinilar kang putra | ngumbara sang ayu | mantuk ing kayanganira | pan sapisan kapindho ping tiga nênggih | sabên dina mêngkana ||

24. datan arsa anêsêpa malih | iya nangis sapisan kewala | sabên ing wayah têngange | lare alit atutut | kawarnaa sampun alami | jabang bayi punika | tan arsa anusu | aglis agêng awêlagang | wus sinapih anênggih Rara Nawangsih | wayahe sêsapihan ||

25. wus kêtara yèn ayu linuwih | suwarnane sang ayu

--- [f. 156v] ---

punika | nora loro lan ibune | sêmana wayahipun | apan lagya ajêbêng tapih | lagya pangrusak taman | nahan kang winuwus | wau ingkang kawarnaa | putranira Brawijaya Majapait | kang anèng pêsawahan ||

26. patutane lawan Wandhan Kuning | winastan Ki Bon[221] Kêjawan |[222] agantya bagus rupane | cahyanira sumunu | anglir sasi purnama sidi | cinarita ing wayah | sapangon gêngipun | satingkahira sêmbada | Radèn Bondhan Kêjawan lan rare nênggih | eling trahing kusuma ||

27. Kyai Buyut Mêsahar winarni | arsa pasrah pantun ing sang nata | ing Majapait wêdale | akathah ponang pantun | pan rinêmbat dening wong cilik | sèkêt ponang rêmbatan | ya ta mangkat sampun | Rahadèn Bon Kêjawan |[223] lan kang rama datan kawarna ing margi | wus prapta ing nêgara ||

28. Brawijaya pan lagya siniwi | dening[224] bala anèng ing paglaran | pêpa[225] kang wadyabalane | para putra pan kumpul | duk pinarak ing kathil gadhing | mancur yèn tiningalan | alêlèmèk babut | sira Ki Buyut Mêsahar | mangsah cundhuk mukanya konjêm ing siti | baturkên[226] wêdalira ||

29. Brawijaya angandika aris | hèh wong gandhèk sira tampanana | Buyut Mêsahar wêdale | ya ta tinampan sampun | Radèn Bondhan ingkang winarni | malêbêt sitibêntar | miyagan[227] jinujug | anambuh[228] wau Ki Sêkar | pan tinitir kagyat mangke kang tinangkil | găngsa Ki Sêkar munya ||

30. Brawijaya atampi kang wêling | amiyarsa yèn Ki Sêkar munya | kapêdhak pan kinon age | sigra pan gumarudug | pinareksa pa[229] rare alit | ingkang anabuh găngsa | cinêkêlan wau | tinanyakkên kang putra |[230] kyai buyut sira Ki Mêsahar singgih | katur ngarsa sang nata ||

31. Brawijaya angandika aris | hèh ki buyut ing Mêsahar iya | iki anakira dhewe | kyai buyut umatur | apan inggih ing suta mami | mèsêm Sang Brawijaya | anduga ing sêmu | yèn dhingin kanggenan putra | ing sang nata anging katur sampun mati | mangke adarbe putra ||

32. sinawang-sawang wau ing warni | de sang nata sira Radèn Jaka | alus ika ing sêmune | trahing kusuma tuhu | Brawijaya ngandika aris | sun pundhut anakira | sumăngga ki buyut | alah sira parakêna | ing samitra Ki Buyut Sêse[231] singgih |[232] kyai buyut sandika ||

--- [f. 157r] ---

33. pinatêdhan sira dhuwung kalih | Radèn Jaka dening Brawijaya | saksana bubar sang rajèng | angêdhaton sang prabu | Kyai Buyut Mêsahar mulih | kêlawan Radèn Bondhan | kalih rewangipun | ya ta wontên wong bêbegal | wong kêkalih sami angadhang ing margi | amatèni kang raga ||

34. Kae Jaka lingira amanis | lah ta bapa ana wong babegal | mirea bapa dèn age | ya ta sira ki buyut | asênêtan datan atêbih | ampungan ing kambêngan | mêmanuki sunu | tinêdha karosanira | kang bêbegal Kae Jaka amarpêki | radyan wus kinalihan ||

35. sinudukan kinarubut kalih | nora obah wulune salămba | wong roro sarêng têmbunge | lah amalêsa gupuh | ya ta radèn malês sira glis | tinangan kang begal |[233] pêcah mukanipun | anuli narik curiga | kang bêbegal sinuduk anuli mati | dhuwung punggêl sabêras ||

36. pan lêstari dènira lumaris | Radèn Bondhan lan Ki Pêsawahan | angalèr ngetan lampahe | datan kawarna ngênu | nahan ingkang wau lumaris | wau kang kawarnaa | ki agêng ing Tarub | ingkang tinilar ing garwa | pan atilar putra satunggil pawèstri | wididya[234] wêdi ngrama ||

37. apan lagya arumaja putri | midêr ing rat mangsa si antuka | kaya sira suwarnane | lir kang ibu rumuhun | warnanira Rara Nawangsih | pantês kang nurunêna | ingkang para ratu | kang rama alon ngandika | anak isun nimas Rara Anawangsih | lah sira têtêbaha ||

38. gêlarana kêlasa lan lampit | lah ta rara dèn kêbata sira | sira asaosa jambe | mangke wontên têtamu | tur kusuma ingkang sawiji | yogya nurunkên nata | ni rara agupuh | nulya anggêlar kêlasa | tan adangu kang têtamu nulya prapti | wau ing pêlataran ||

39. Ki Gêng Tarub sigra ngacarani | lah ing kene para alungguha | sampun aluguh[235] kang kinèn | Ki Jaka linggih pungkur | kang ing ngarsa kang rama nênggih | wus sinung pamucangan | aligih[236] tumungkul | umatur Ki Pêksawahan | mring ki agêng prapta kawula ing ngriki | ingutu[237] Brawijaya ||

40. ngaturakên ingkang putra nêgih | Brawijaya dhumatêng ing tuwan | sakarsa kita dera ngrèh | ya ta Ki Agêng Tarub | wus anduga sêmuning aji | nulya sira ngandika | dhumatêng ki buyut | lah ta inggih pintên bara | mulang muru[238] kawula darma ngèstrani[239] | karsane Radèn [Ra...]

--- [f. 157v] ---

[...dèn] Jaka ||

41. sinêmbrama ki buyut anênggih | Ki Mêsahar nulya pamit nêmbah | lèngsèr saking ngayunane | ya Ki Agêng Tarub |[240] sapungkure ki buyut nênggih | Jaka Bondhan tinilar | alinggih tumungkul | Ki Agêng Tarub ngandika | lah ta ki mas kêrasan wontên ing ngriki | ana ing padhukuhan ||

42. iya iku sadulur pawèstri | kawlasarsa tinilar ing biyang | siji tan ana tunggale | iya karyanên dulur | apêparab Rêtna Nawangsih | sira sanake lanang | sang rara inguwuh | nyawa sira marenea | kakangira iki iya lagi prapti | têka ing saba paran ||

43. amituhu Ni Rara Nawangsih | ing wuwuse wau ramanira | wantunira maksih rare | sêmana wayahipun | apan lagi ajêbên tapih | dèrèng ta kasêmêkan | kusumaning ayu | pan dèrèng wruh subasita | marmanira bangun turut ing wêwêling | apan ujaring rama ||

44. saya lulut Ni Rara Nawangsih | dhatêng wau Radèn Bon Jawan |[241] mapan ta kakang balane | tunggal rama lan ibu | pêngrasane Rara Nawangsih | mila kusuma[242] rara | rumakêt sadulur | tan ana rasa-rumăngsa | dhasar asih rare sinungan wêwêling | yèn iki sanakira ||

45. Ki Gêng Tarub angandika aris | sira kaki sun alihkên aran | saking karsanisun dhewe | aranira rumuhun | Jaka Bondhan Kajawan uni | ingsun kang asung aran | mring sira yèn sarju | Ki Lêmbu Pêtêng punika | aranira rahadèn nuwun ingkang sih | tan lênggana ing karsa ||

46. datatita lingira ing nguni | kang kocapa sira Brawijaya | Majapait nêgarane | siniwi sitiluhur | pan pinarak ing kathil gadhing | ingayap ing punggawa | alêlèmèk babut | pan sinêkar nagapuspa | risang nata sigra dènnya ngandika ris | marang ing sutanira ||

47. adipati ing Têrung sun iki | ngarsa-arsa maring kakangira | pan wis sêtaun lamine | sêmayane maringsun | sabên arsa mring Majapait | tan anganti dinutan | umarêk asanggup | adipati ing Bintara | têka mangkin katungkul boga kaèksi | têga[243] mêdayèng ujar ||

48. pan wus mukti kakangira mangkin | lawan wadya myang suka wibawa | kêlawan suta lamine | datan ta mêsi kêtun | mapan durung dènira mukti | kêrana lali ingwang | darbe yayah ingsun | yèn mêngkono kakangira | paranana Dipati Bintara aglis | ucapêna dening sira |[244]|

49. adipati ing Têrung sigra mit | pan widadya wisikaning [wisi...]

--- [f. 158r] ---

[...kaning] cepta | Sang Nata Majapaite | sigra sira tumanduk | agya wadya salêksa ngiring | datan kawarna marga | nulya sira rawuh | tumamèng sira Bintara | sigra cundhuk mring raka dika ngabêkti | sigra sira mangrêpa ||

50. adipati ing Têrung sigra ngling | kakang adipati ing Bintara | kita ingandikan age | de rama sang aprabu | dene lami tan ana panggih | kêlawan jêngandika | tansah dipun dangu | kaping kalih botên seba | mring rama ji sawarsa kita dèn anti | malah têkèng tri warsa ||

51. nadyan kathah putrane sang aji | miwah ulun datan saos seba | pan kadulu sadinane | tan sami mring pukulun | pasihane sri narapati | tan pagat[245] rinaosan | jêngandika iku | sakêlangkung mulènira | rama dika malah anglindur angimpi | mung kita rinaosan ||

52. adipati ing Bintara angling | ari Adipati Têrung iya | abênêr ing sasmitane | dene ing Majalangu | măngsa salab maring ing kami | karêntêge tyas ingwang | mapan wus kawêngku | ing wêcana gènnya mêdhar | ing sang nata pan wruh sasmita kang wadi | widigdya cipta maya ||

53. ulun iki pakone rama ji | anèng wonatara ing Bintara | wong salêksa panggawene | kinon dene ramèku | gêmahêna i wana giri | mangke dadi nêgara | pangèstu sa prabu | pan ulun darma lumampah | laku linggih solah muna lawan muni | dipati wuwuh cina ||

54. ing surasa mangke sampun dadi | pangèstune rama ji punika | awisma Bintara kene | eklase ta linuwung | ratu kapir ing Majapait | pan ambêk sadu digbya | palamarta agung | adil ngapurèng dêdosan | ing wong Eslam[246] tan polah kari wong kapir | dene kêkasihing Yyang ||

55. ing wong Eslam seba mring wong kapir | tan winênang dènira Yyang Sukma | Islam manjing ing kapire | dawakakên pamuwus | waskitha sang winuri-wuri | anggêmpur ing wong kopar | pedahipun agung | janjine kadis lan Kuran | Islam ingkang mati ya apêrang sabil | manjing syarga kang mulya ||

56. ingsun iki ajrih ing Yyang Widi | yèn sebaa marang raja kopar | eman Sêlam sêlawase | pan dadi ratu agung | ing wong Eslam seba wong kapir | duraka ing jahanam | cêcawang yèn lampus | malecaa anèng donya | sirna ilang tinampik dera Yyang Widi | bêktinira nèng donya ||[247]

--- [f. 158v] ---

[...]

--- [f. 159r] ---

57. adipati ing Têrung sigra angling |[248] kakang adipati ing Bintara | mêndhak-mêndhak ing tawange | ya ta angling andulu | wigih-wigih urang puniki | cincing têlês kang wastra | mapan nora wurung | adipati wus tinarka | de sang wasis yèn kita arsa ambalik | angrabasèng sang nata ||

58. ulun iki matur mring rama ji | lamun kita mangke tan kèringa | dadi sing salah tampine | ulun iki tan wurung | pinêjahan dening rama ji | ingilokên[249] ing kita | ing sadosanipun | nadyan kawula pêjaha | akuthila eman jênênging bupati | mati tanpa sêrana ||

59. yèn sêmbada karsa dika mangkin | kakang adipati ing Bintara | anêdha binêdhah age | nêgari Maoslangu | mapan sakèhing para mantri | kang darbe wong salêksa | mung kita myang ulun | ingkang bala wong salêksa | samăngsaa kita amangkata jurit | mantri takut sêdaya ||

60. adipati ing Bitara[250] angling | ari Adipati Têrung sira | yèn pintêr ing sêsmitane | eling yèn tunggal iku | sira iku kêlawan mami | lir satu lan rimbagan | tunggal warnanipun | têmên-têmên kênèng kêdhap | sarasane sêngkara rupa lan manis | tan kêna pisahêna ||

61. kawarnaa laminira mangkin | Adipati Bintara samêkta | wadya Islam pêpa[251] kabèh | mapan prasamya kumpul | ing Bintara dandan ajurit | Arya Teja wus prapta | ing sadyanipun |[252] nêgara ing Surabaya | Sêlamane kang Majapait sayêkti | Susunan Ngampèldênta ||

62. ing Madura pan Arya Baribin | ingkang Sêlam pan sawadyanira | nahan ing Madura kabèh | Dipati Tuban rawuh | radèn sampun Sêlam kariyin | anggawa saha bala | ing Giri kêdhatun | tumut dhatêng Garsik ika | sang pandhita namane puniku nênggih | sadhèrèk Ngampèldênta ||

63. sampun dhatêng ing Bintara nênggih | sami gunêm ing ajurit ika | wali mukmin sarju kabèh | gêgamanira agung | apan kêbak Bintara nênggih | gajah jaran samêkta | ajêjêl supênuh | kricike sênjatanira | kadya kilat lidhah barung lawan thathit | ngajrihi tiningalan ||

64. enjang mangkat marang Majapait | tan kawarna lampahirèng marga | prapta ing Majapaite | kutha sampun kinêpung | Adipati [Adipa...]

--- [f. 159v] ---

[...ti] Bintara nênggih | lawang lor linêbêtan | prapta ngalun-alun | susunan ing Ngampèldênta | lan kang rayi raja pandhita ing Garsik | tugur kilèning kitha ||

65. Kajêng Sunan Prawata kaèsthi | ambuntoni lawang ingkang wetan | dipati ing Têrung age | mêpêti lawang kidul | rewangira Dipati Tubin | kalawan Arya Teja | ing sawadyanipun | Arya Baribin Madura | saha bala angiring tan ana kari | mring Dipati Bintara ||

66. nahan wau ta ingkang rumiyin | kang kocapa Patih Gajahmada | mring jo[253] tanpa larapane | cundhuk lawan sang prabu | Patih Gajahmada sigra ngling | hèh sang sri naradipa | musuh kita rawuh | kutha pan sampun kinêpang | sutanira Dipati Bintara nênggih | wus anèng pagêlaran ||

67. sakathahe mantri Majapait | sampun bali miyya[254] ing Bintara | sampun sami se[255] kabèh |[256] mring sutanira iku | Adipati Bintara nênggih | wontên ing pagêlaran | kathil dènnya lungguh | sabusananing narendra | pênganggene mawah[257] tataning kang mantri | kadya panduka nata ||

68. Brawijaya sigra dènnya angling | Patih Gajahmada payo minggah | maring pêlatar dèn age | dene kang anèng ulun | sun dulune suta ngong nênggih | dipati ing Bintara | tan antara munjuk | Brawijaya nèng pêlatar | sapandulu Dipati Bintara nênggih | narendra nulya mintar ||

69. wadyanira kang bêkti narpati | melya mintar pura sampun sonya | sirna barang kêkasihe | gurnitanya gumuruh | lir andaru tiba jêladri | syaranya jalma mengkrad | cahyane kumukus | pura kadi binêranang | cinarata[258] kang kesah sangking jro puri | adunung ing Bintara ||

70. wadyanira ing Bintara wringwrin[259] | tarkanira kadya gunung rêbah | kadya gêdhah ing langite | puyêngan wadya agung | padha narka yèn têka pati | baya iki kiyamat | mung mangke sun wêruh | andulu laminya gêsang | anèng donya pangucape wadya sami | mudhati mudha dama ||

71. Adipati Bintara mangsupi | ing byantara sang nata wus mekrad | sonya maksih kêratune | pan kinon minggah mangu | nulya nangis sajroning ati | pan kêrasa kang yogya | Prabu Maoslangu | elinge sang adipatya | ing Bintara yèn nora Sêlam kang lalis | patine wong karipat ||

72. nulya mijil risang adipati | ing Bintara mujar ingkang wadya | lah nêdha bubar dèn age | sang dipati tumanduk | tan kawarna sira [si...]

--- [f. 160r] ---

[...ra] ing margi | wus prapta ing Bintara | kandhêga ngalun-alun |[260] sineba sagunging wadya | pagunêman sagunging pandhita wali | sakèh wong mukmin êkas ||

73. Jêng Susunan Ngampèldênta angling | sutèng ulun Dipati Bintara | katarima ing karsane | jumênêngira ratu | mapan Jawa tan ana malih | kang duwe wêwarisan | mung sira mas putu | pêsthi purwa Raja Islam | nungsa Jawa kêratonira anênggih | puniki iya Dêmak ||

74. purwanira ing Palembang dhingin | ing kocake iya ludiranya | ulun angsung prayogane | ngaliha jênêng iku | Adipati Palembang dhingin | jênêngira wong kopar | sirnakêna iku | nulya lulus dadi nata | tan winarna dènira jumênêng aji | anulya sira mapad ||

75. ginêntosan jênêngira aji | mring kang putra nênggih Sultan Dêmak | Ki Bandar dadi patahe[261] | Sultan Dêmak sêsunu | Panêmbahan Pêrwata nênggih | Panêmbahan Pêrwata | gumanti kang sunu | namanira panêmbahan | ing Kadhiri panêmbahan ing Kadhiri | Ratu Kadhiri putra ||

76. namanira pan sang Ratu Pêkik | Ratu Pêkik putranira kênya | Ratu Pambayun namane | kaalap dening sang prabu |[262] ing Mêtaram patutan siji | jalu ing warnanira | dinuga abagus | jumênêng Sunan Mangkurat | wisma Pajang ing wonatara angalih | jumênêng Kartasura ||

77. sapunika winêca kariyin | wijiling nata sangking ing Dêmak | nahan ta kocapa mangke | pan putra Maoslangu | pan lumajêng arêbut urip | ngidul ngetan parannya | minggah ngardi sampun | lajêng sira mangun tapa | Kae Jaka anèng Giri mangun brangti | anèng têngahing wona ||

78. juru tênung juru nujum nênggih | juru tabid lan jêjanggan ika | ki juru tênung mangkene | andhêdhepok puniku | ingkang nambang[263] amangun tapi | nahan kang mangun tapa | kang kocapa wau | ki tabid jêjagan ika | andhêdhepok ing wana rêgi puniki | iya amangun tapa ||

79. winastan wanatara nênggih |[264] nahan ingkang wau mangun tapa | kocapa ki juru mangke | ki juru nujum iku | ananurut pêpusung nênggih | Ngardi Kêndhêng punika | wau kang tinurut | anulya amangun tapa | andhêdhepok winastanan ingkang ardi | Ardi Duk gènnya tapa ||

80. datatita lingira ing nguni | kang kocapa Ki Agêng Sêsela | Lêmbu

--- [f. 160v] ---

Pêtêng ta namane | pasihane kalangkung | kyai agêng ing Tarub dadi | putra gène ayoga | ki agêng ing Tarub | gènira angangkên putra | Radèn Lêmbu Pêtêng langkung dènira sih | dènira mrah[265] asiyosa |[266]|

81. dhasar tapa tingale asidik | pan sampun wruh saingêring jagad | apan ta samar tingale | milanipun lêstantun | sasolahe wus olèh wisik | wong sampun kautaman | ki agêng ing Tarub | anadene rajaputra | Radèn Lêmbu Pêtêng tansah winisik |[267] satingkah solahira ||

82. Radèn Lêmbu Pêtêng nuwun kang sih | tan lênggana ing sakarsanira | anglampah sakarsane |[268] sampun mangsub ing guru | Radèn Lambu[269] Pêtêng anênggih | gènira puruhita | mring Ki Agêng Tarub | kang akèn amangun tapa | asabipun[270] agaga lawan sêsabin | kêrana ing atapa ||

83. Radèn Lêmbu Pêtêng kang winarni | dina-dina asaba pêgagan | anandur karêpanane | akathah kang tinandur | ing pêgagan dinulu asri | apan mawi kiriman | mantuk-mantuk surup | lagya karêm saba têgal | pangandikaning guru kang dèn lampahi | sabên dina mêkana[271] ||

84. kawarnaa Sang Rêtna Nawangsih | ngajêngakên abirai sandhang | apantês salêlewane | sangsaya luwih ayu | lan kang ibu datan kêkalih | lir satu lan rimbagan | warnane dinulu | apan lagi turun pisan | Anawangsih lan kang ibu widadari | lan kang rama manungsa ||

85. saya ngajêngakên kang birai | dene kadi gambar wêwangunan | sapa tumandhinga yune | yèn kinaryaa tutur | luwih warna pan kirang kawin[272] | tan ana tumandhinga | turuning wong ayu | sarira asor pêrada | sasolahe liringe têka sung brangti | tansah awor wigêna ||

86. Ki Gêng Tarub angandika aris | lah kirimên babo kakangira | ing mêngko pan wus wayahe | sang rêtna yu mituhu | wus adandan Rara Sawangsih[273] | lawan sagêgawannya | wus agendhong sumbul | sarta lan ulame pisan | anadene asta kiwa nyangking kêndhi | kang têngên pan pawohan ||

87. kawarnaa kang wontên ing têgil | Radèn Lêmbu Pêtêng pan uninga | kêlamun dhatêng arine | nuli umêntas gupuh | gêgawane kang dèn tampani | pawohan tinanggapan | de kang raka sampun | kacêkêl astane kiwa | ingkang rayi rêngu manah liniring |[274] wong iki tan pêsaja ||

88. panyêkêle têka mambu ati | owah adat têka saban-saban | si kakang kadingarène | anyêkêli astanisun |[275] nora dipun uculkên nuli | tingale ana rasa | tan kaduga ingsun | layak [la...]

--- [f. 161r] ---

[...yak] wong adarbe karsa | ngêndi ana wong duwe sadulur èstri | bulèh si wong liyanya ||

89. panyêkêle nanging lir gulamit | mapan de panyêkêlira |[276] kaya wong ana karsane | sang dyah alise putung | jroning manah asêmu runtik | pan kêtara i netya | tingale arêngu | arum wijiling wêcana | ya pagene kakang kêpati nyêkêli | inggih wontên punapa ||

90. dene têka angowah-owahi | manahira kakang boya duga | apa ta awuru gênje | manira durung ngrungu | wong adarbe sadulur èstri | tingkahe kaya para | nora angon sêmu | kaya wong mêndêm wêragang | sasar-susur têka gampang gêgèpèni[277] | pêgene kaya sira ||

91. Radèn Lêmbu Pêtêng anauri | sêbdanya rum anglir guladrawa | gusti arènisun anggèr | ayya runtik wong ayu | wus wiyahe wong urip yayi | apan ayun prênesan | wong duwe sadulur | ana sêsikune apa | wong kêkadang kadar sinêdya punapi | wong duwe saudara ||

92. ingkang raka dipun paleroki | mendah silih dadia wanodya | dene kathah gêgandêse | apan tingale têrus | iya tingal têrus ing ati | apan duk nyêkêli asta |[278] susun wawrat ing kalbu |[279] dudu panyêkêle sanak | lan maninge ingkang saya ngêtarani | tingale tan pêsaja ||

93. wicarane bisa amèt sandi | ana apa si wong ngangkên kadang | prênesan uwis wayahe | nora patut dinulu | bulèh sira duk maksih cili | mangke sampun diwasa | marmane tan patut | sanggup sira aprênesan | sun wêtara sanggupira wus udani | dêduga lan pêryoga ||

94. Radèn Lêmbu Pêtêng anauri | sarêng wau duk panyêkêlira | apan ta ingsun kêlalèn | saking gupuh kaliru | tun adungkap ingsun nampani | ananggapi pawohan | tun adungkap wau | kaliru anyêkêl tangan | apuranên sangking gupuh marang yayi | pan nora sun têmaha ||

95. sang dyah angling ya kakehan kêlir | sêjatine dhasar dèn têmaha | akathah sandi-sandine | asayadan kaliru | mapan padhang bulèh ing wêngi | lan malih asayadan | saking gupuhipun | age punapa andika | para iki kêlamun nora sayêkti | kinarya saudara ||

96. iya uga manira kang sisip | baya sampun jamaking manungsa | angling lali bêbukane | lamun ingsun andulu [a...]

--- [f. 161v] ---

[...ndulu] | marang sira sakêdhap lali | pangrasaning wong liyan | ayunira wau | iya yayi kang katingal | warnanira yayi anglir pendah thathit | datan emut yèn kadang ||

97. ingsun mirah ingsun pan wus lali | lamun sira ya sadulur ingwang | sang rêtna yu pamuwuse | nora kêna ginugu | wicarane mêmanas ati | jatine sira uga | wong amurang laku | wêruha yèn sira ala | supayane ingsun gêlêma angirim | ing wong kabali sora ||

98. pasthi ingsun umatur kiyai | yèn mêngkona kaya ujarira | radèn mèsêm ing nalane | karsanira wong ayu | arsa warta dhatêng kiyai | ya ta kusuma rara | aglis nulya mantuk | sapraptanira ing wisma | nulya matur kusuma Rara Nawangsih | dhumatêng ingkang rama ||

99. kula rama wau mêntas ngirim | mring pun kakang Lêmbu Pêtêng ika | rama awon piyangkahe | sanggupipun sadulur | pan punika kinarya lamis | inggih wau kawula | ngirim sarêng rawuh | anyêkêl asta kawula | ingkang rama gumuyu sarya nauri | apa têmên mêngkana ||

100. panyêkêle balik kadipundi | pandugane wau kakangira | sang rêtna alon ature | panyêkêle ing wau | mambu ati ing manah mami | upami ladosana | awon tingkahipun | kang rama alon ngandika | lah ta iya yèn mêngkona sira nini | Ki Lêmbu Pêtêng iya ||

101. wruhanira lawan sira nini | pan Ki Jaka jatine ta iya | sanah[280] pêpanggihan bae | wus aja sira tutur | lah sigêgên aja baribin | saujare kang rama | sang rêtna anurut | ya ta ingkang kawarnaa | Radèn Lêmbu Pêtêng kang dhatêng ing têgil | sarê[281] surup dyan prapta ||

102. nèng pêrtapan du kala ing wêngi | Radèn Lêmbu Pêtêng datan pisah | anunggil wau gurune | kyai agêng ing Tarub | anèng dhepok kala ing wêngi | samerade kang garwa | ki agêng kêkuwu | anèng dhepok ing partapan | mung kang putra kusuma Rara Nawangsih | ingkang sare ing wisma ||

103. kawarnaa mangke sarêng latri | sampun manggihakên ingkang putra | pan wus pinasthi jodhone | nimas rara ing Tarub | lawan putra ing Maospait | Lêmbu Pêtêng kang nama | pan sampun katêmu | sêdaya-daya panggiha | sang dyah ayu sampunira apêpanggih | taka[282] mijil kang waspa ||

45. Mijil

1. pan sang ayu asêmu wingit [wingi...]

--- [f. 162r] ---

[...t] |[283] pan maksih kêraos | kala dèrèng kêpanggih rakane | dening sampun manjing sanak yêkti | mangke dadi laki | tan nyana sang ayu ||

2. èsmu merang sajroning galih |[284] dèrèng apatêmon | dene sampun manjing sadulure | nora dipe Sang Rara Nawangsih | lamun dadi krami | kêlawan sadulur ||

3. dèrèng carêm sang amindha Ratih | maksih gêng wirangrong | kakung ngantos pêgêl ing nalane | ya ta sampun kalawan pêrjanji | gêrah sangêt nênggih | ki agêng ing Tarub ||

4. cinarita sampun angêmasi | kyai agêng mangko | ing sêmaya sampun ing dinane | sarê[285] seda kang rama anênggih | kêrasa sang dèwi | lamun kawlasayun ||

5. pan tinilar rama ibu sami | tan ana kang momong | nging dèn anti lunture kang sihe | ngrasa asih marang ingkang laki | wus mantun awingit | adhêpira kakung ||

6. ngadi-adi rupa sang adèwi | bonyo ing waspêmon[286] | agung rêsmi sarirane radèn | dhasar ayu citra mindha tulis | sinawang amanis | warnane sang ayu ||

7. sinjang cindhe têka amantêsi | wungu pilisnyang[287] wong | jingga mruta ing kasêmêkane | tur rinêngga pêrada nut têpi | ngunang-unang asri | rinêngga mas murub ||

8. akalpika jumantên mas asri | ingapit tên ijo | sêngkang bapang intên panunggule | kadi ingkang kilat barung thathit | manise kang sisim[288] | sêngganing panunggul ||

9. waja mindha maniking warih |[289] măndra-măndra kaot | tuntung manggis karêngat lathine | roning imba manise nêlahi | tingale ajait | manise dinulu ||

10. asêsêkar cêpaka rêspati | cêcarang mas kaot | wida jênar arum ing gandane | rema abyor sinêkar mêlathi | warnane dyah dèwi | lir murca dinulu ||

11. suruping arka gumanti wêngi | myang căndra umiyos | tanggalira ping kalih kênyare | lir raina purnamaning sasi | pamêwahing sasi | tranggana awêlu ||

12. sakêlangkung baude ing rêsmi | jiwa raga anor | mulat garwa suh rêmpu ing tyase | lir cintaka[290] aminta riris |[291] ing tawang tyas sangking | mangsane katêlu ||

13. sang dyah ayu tan pêgat liniring | ingkang awirangrong | angrêrêpa sang kakung nêbdane | adhuh mirah ingsun mindha Ratih | baya nimas gusti | gèn isun anyatu ||

14. gih pun kakang gusti anuwun sih | suka kang punang wong | suka pêjah ing pada [pa...]

--- [f. 162v] ---

[...da] nah anggèr | pama ingsun saliring Ratih |[292] lir tidharsa amrik | mangsaning katêlu ||

15. lir cintaka angêmbarèng langit | amindha kêlamon | apan turuning warsa ajape | lir brêmara ing tawang angrêmih | sajroning dènnya prih | dhêdha[293] ingkang santun ||

16. sang rêtna yu anulya angliring | pagut ing pasêmon | adoh tingale kari manise | apan nora nana madu gêndhis | kakung aningali | manahnya suh rêmpu ||

17. dyan ingêmban sang dyah angladèni | binêkta palugon | mapan sampun tumangkêb samire | sapraptane ing paprêman nênggih | kalihan sang dèwi | madyaning kang babut ||

18. dyah ingaras awanti-wanti |[294] anyêngkah jaja lon | anglir pendah madu ing wuwuse | amrih luntur wau ingkang sari | tansah angrêrêmih | juwitaning ayu ||

19. sinarèkên[295] ing tilam awangi | srênggana kalangon | ing jro tilam nêkakên[296] kaptine | wêkasing sinjang apan sampun kokih |[297] acampuh kang jurit | kepyan kang pulang yun ||

20. sang dyah ayu murcita ing rêsmi | sarira kalêson | marsu lupa ing jiwa ragane | ya sang kakung awlas aningali | ingaras sang dèwi | sinangèn pangrungrum ||

21. anglilira kusumaning sari | sarining palugon | sampun taha-taha murcitane | sarê lawan manira mas gusti | dipun tulus asih | mirah jiwaningsun ||

22. sampun wêdhar ingkang pulang rêsmi | pinarêk wong roro | kakungira kêlangkung asihe | dhatêng garwa tansah dipun liring | miwah sang lir Ratih | mring kakang sih lulut ||

23. upamane wau anglir mimi | dènira karongron | datan kêna pisaha kalihe | siyang dalu tansah karon rêsmi | ya ta lami-lami | gènira katêmu ||

24. sasedane kang rama ing nguni | atut akêrongron | ingkang gêntosi linggihe |[298] Radèn Lêmbu Pêtêng anuruni | gêntosi ramèki | ki agêng ing Tarub ||

25. wus alami Sang Rêtna Nawangsih | warnanên sang anom | sampun wawra[299] tigang wulan mangke | sang dyah ayu citrane amanis | lir wulan purnami | cahyane sumunu ||

26. sampun jangkêp sêmaya winarni | gènira ambabot | ya ta babar kang jabang bayine | miyos jalu warnane apêkik | cahyane dumêling | lir wulan awêlu ||

27. rama ibunira langkung asih | kang putra ingêmong | ya ta sampun dawêg pênyapihe | kang atmaja anulya sinapih | mangke ta winarni | kusumaning ayu ||

28. Ni Nawangsih [Nawang...]

--- [f. 163r] ---

[...sih] nulya wawrat malih | putra miyos wadon | pan kêkalih wau ing putrane | cinarita jalu lawan èstri | pêputra kêkalih | mêngkana winuwus ||

29. Lêmbu Pêtêng apan sampun lalis | tan tutug kêrongron | pan cinupêt tan panjang umure | Ki Gêng Tarub sampun angêmasi | mêngkana winarni | wau putranipun ||

30. kalih wau sampun sami krami | ya ta winiraos | putra jalu nênggih kêkasihe | pan Ki Agêng Gêtas Pêndhawèki | arine pawèstri | apan krama antuk ||

31. kyai agêng ing Ngêrang winarni | atut akêrongron | gènnya palakrama ing kalihe | ingkang raka lawan ingkang rayi | mêngkana winarni | wau têdhakipun ||

32. Kyai Agêng Gêtas Pêndhawèki | ingkang winiraos | apêputra pêpitu kathahe | pan cinatur nênêm sami èstri | kang sêpuh pribadi | satunggal kang jalu ||

33. pan Ki Agêng Sêsela anênggih | ari sami wadon | nyai gêdhe ika panggulune | nulya Nyai Purnama kang rayi | arènipun malih | nênggih wêstanipun ||

34. nyai gêdhe ing Karang kang rayi | wu[300] sami kêrongron | nulya nyai gêdhe ing Wangsule | nulya Nyai Gêdhe Bangbong rayi | Nyai Dibayèki | ari asmara kung ||

 

---

1	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 Rabingulakir tanggal kaping 10 [15 Mei 1810]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 Rabingulakir tanggal kaping 10 [15 Mei 1810].
2	warnanipun (dan di tempat lain). (kembali) warnanipun (dan di tempat lain).
3	Lebih satu suku kata: ya ta ing impèn ingsun. (kembali) Lebih satu suku kata: ya ta ing impèn ingsun.
4	mupakatna (dan di tempat lain). (kembali) mupakatna (dan di tempat lain).
5	Kurang satu suku kata: kang anèng pênangkilan. (kembali) Kurang satu suku kata: kang anèng pênangkilan.
6	Catatan: Aksara "ka" pada kata "pamondhokan" disisipkan di atas gatra. (kembali) Catatan: Aksara "ka" pada kata "pamondhokan" disisipkan di atas gatra.
7	Kurang satu suku kata: Kyai Sura apêputra ika. (kembali) Kurang satu suku kata: Kyai Sura apêputra ika.
8	Lebih satu suku kata: ing Blambangan puniku. (kembali) Lebih satu suku kata: ing Blambangan puniku.
9	brangtinipun. (kembali) brangtinipun.
10	Kurang satu suku kata: padhukuhan arane singgih. (kembali) Kurang satu suku kata: padhukuhan arane singgih.
11	Catatan: terdapat dobel sandangan: warsi atau warse. (kembali) Catatan: terdapat dobel sandangan: warsi atau warse.
12	Kurang satu suku kata: wartose pun ibu. (kembali) Kurang satu suku kata: wartose pun ibu.
13	Lebih satu suku kata: Kangjêng Sunan Ngatasangin ika. (kembali) Lebih satu suku kata: Kangjêng Sunan Ngatasangin ika.
14	mringwang. (kembali) mringwang.
15	amanis. (kembali) amanis.
16	Kurang empat suku kata: kêsangêtên pambêlunthahira. (kembali) Kurang empat suku kata: kêsangêtên pambêlunthahira.
17	kècèk. (kembali) kècèk.
18	enjang (dan di tempat lain). (kembali) enjang (dan di tempat lain).
19	Lebih satu suku kata: miwah pasar Sêmarang. (kembali) Lebih satu suku kata: miwah pasar Sêmarang.
20	mulad-mulad. (kembali) mulad-mulad.
21	Lebih satu suku kata: pêrapat tăngga desa. (kembali) Lebih satu suku kata: pêrapat tăngga desa.
22	ika. (kembali) ika.
23	Islam (dan di tempat lain). (kembali) Islam (dan di tempat lain).
24	ginêntyan (dan di tempat lain). Bandingkan: ginantyan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.68.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.68.8). (kembali) ginêntyan (dan di tempat lain). Bandingkan: ginantyan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.68.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.68.8).
25	ulun (dan di tempat lain). (kembali) ulun (dan di tempat lain).
26	Kurang satu suku kata. Bandingkan: dening ulun mudhari ngati (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.71.5); dening ulun mudha ring ati (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.71.5); dene isun taksih nom iki (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.30.5). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: dening ulun mudhari ngati (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.71.5); dening ulun mudha ring ati (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.71.5); dene isun taksih nom iki (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.30.5).
27	Kurang satu suku kata. Bandingkan: ulun iki dèrèng wruh ing wangsit (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.73.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.73.1); sira iki pan durung wruh wangsit (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.32.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: ulun iki dèrèng wruh ing wangsit (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.73.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.73.1); sira iki pan durung wruh wangsit (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.32.1).
28	Bandingkan: dutaning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.75.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.75.8). (kembali) Bandingkan: dutaning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.75.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.75.8).
29	sêlab. Bandingkan: salab (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.76.5); silab (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.76.5). (kembali) sêlab. Bandingkan: salab (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.76.5); silab (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.76.5).
30	jro (dan di tempat lain). Bandingkan: ajro (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.77.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.77.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.34.9). (kembali) jro (dan di tempat lain). Bandingkan: ajro (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.77.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.77.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.34.9).
31	mahning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.79.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.79.3). (kembali) mahning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.79.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.79.3).
32	kumambang. (kembali) kumambang.
33	lung-lungan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.80.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.80.8). (kembali) lung-lungan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.80.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.80.8).
34	godhong. Bandingkan: ngadhang (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.80.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.80.8). (kembali) godhong. Bandingkan: ngadhang (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.80.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.80.8).
35	sawiji (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.82.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.38.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 10.82.6). (kembali) sawiji (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.82.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.38.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 10.82.6).
36	Bandingkan: rasaning wohnya manise (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.39.3); rasaning tyasnya manise (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.83.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.83.3). (kembali) Bandingkan: rasaning wohnya manise (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.39.3); rasaning tyasnya manise (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.83.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.83.3).
37	Lebih satu suku kata. Bandingkan: manda nulah pan juga (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.84.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.84.6); pan dèn ulah pan juga (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.40.6). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: manda nulah pan juga (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.84.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.84.6); pan dèn ulah pan juga (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.40.6).
38	Bandingkan: ni (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.40.8); ning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.84.8; [Macapat]). (kembali) Bandingkan: ni (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.40.8); ning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.84.8; [Macapat]).
39	wraksa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.41.2; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.85.2). Bandingkan: wrêksa ([Macapat]). (kembali) wraksa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.41.2; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.85.2). Bandingkan: wrêksa ([Macapat]).
40	misoyi. Bandingkan: masoyi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.85.3; [Macapat]). (kembali) misoyi. Bandingkan: masoyi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.85.3; [Macapat]).
41	Kurang satu suku kata. Bandingkan: argulonya gambir kalawan mêlathi (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.85.9); argulonya gambir kalawan malathi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.85.9); myang argulo gambir kalawan malathi (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.41.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: argulonya gambir kalawan mêlathi (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.85.9); argulonya gambir kalawan malathi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.85.9); myang argulo gambir kalawan malathi (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.41.9).
42	lawan. (kembali) lawan.
43	Kurang satu suku kata. Bandingkan: byak tyas pasthika maya (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.88.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.88.10); brat tyas pasthika maya (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.44.10). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: byak tyas pasthika maya (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.88.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.88.10); brat tyas pasthika maya (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.44.10).
44	ngling (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.89.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.45.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 10.89.5). (kembali) ngling (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.89.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.45.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 10.89.5).
45	yitna (dan di tempat lain). (kembali) yitna (dan di tempat lain).
46	Kurang satu suku kata. Bandingkan: tatas ing siyang wau (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.94.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.94.4); tata ing siyang wau (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.50.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: tatas ing siyang wau (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.94.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.94.4); tata ing siyang wau (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.50.4).
47	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Arya Damar saha pramèswari (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.96.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.96.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Arya Damar saha pramèswari (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.96.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.96.1).
48	waringin (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.100.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.55.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.100.9). (kembali) waringin (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.100.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.55.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.100.9).
49	mudhun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.102.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.57.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.102.5). (kembali) mudhun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.102.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.57.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.102.5).
50	kinarya (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.104.8; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.59.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.104.8). (kembali) kinarya (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.104.8; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.59.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.104.8).
51	sadu. (kembali) sadu.
52	radèn (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.106.3; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.61.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.106.3). (kembali) radèn (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.106.3; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.61.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.106.3).
53	barênga (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.61.6). Bandingkan: parênga (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.106.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.106.6). (kembali) barênga (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.61.6). Bandingkan: parênga (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.106.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.106.6).
54	Catatan: Aksara "wa" pada kata "lawan" disisipkan di bawah gatra. (kembali) Catatan: Aksara "wa" pada kata "lawan" disisipkan di bawah gatra.
55	Kurang satu suku kata. Bandingkan: dadya begal angêntal (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.107.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.107.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: dadya begal angêntal (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.107.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.107.6).
56	Lebih satu suku kata: ingêtal myang dulur. Bandingkan: myang saduluripun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.107.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.107.7). (kembali) Lebih satu suku kata: ingêtal myang dulur. Bandingkan: myang saduluripun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.107.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.107.7).
57	ngayun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.108.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.108.9). (kembali) ngayun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.108.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.108.9).
58	ngandhêg (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.110.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.110.10). (kembali) ngandhêg (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.110.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.110.10).
59	hèh (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.111.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.111.9). (kembali) hèh (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.111.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.111.9).
60	kakehan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.111.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.111.9). (kembali) kakehan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.111.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.111.9).
61	Usèn (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.113.9). Bandingkan: Kusèn (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.113.9). (kembali) Usèn (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.113.9). Bandingkan: Kusèn (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.113.9).
62	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sêmpal pang kaparapal (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.116.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.116.6); sêmpal pan kaparapal (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.62.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sêmpal pang kaparapal (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.116.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.116.6); sêmpal pan kaparapal (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.62.6).
63	katub (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.116.10; Wali Sana, Tanaya, Pupuh 11.116.10). Bandingkan: katut (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.62.10). (kembali) katub (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.116.10; Wali Sana, Tanaya, Pupuh 11.116.10). Bandingkan: katut (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.62.10).
64	urip (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.121.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.66.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.121.9). (kembali) urip (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.121.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.66.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.121.9).
65	palwa (dan di tempat lain). (kembali) palwa (dan di tempat lain).
66	angin (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.123.1; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.67.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.123.1). (kembali) angin (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.123.1; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 10.67.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.123.1).
67	gogrog. (kembali) gogrog.
68	larud. (kembali) larud.
69	sêkti. (kembali) sêkti.
70	awêrit. (kembali) awêrit.
71	Kurang satu suku kata: jalma amara pêjah. (kembali) Kurang satu suku kata: jalma amara pêjah.
72	ulun (dan di tempat lain sesuai konteks) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.129.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.129.7). (kembali) ulun (dan di tempat lain sesuai konteks) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.129.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.129.7).
73	sokur. (kembali) sokur.
74	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 Rabingulakir tanggal kaping 20 [25 Mei 1810]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 Rabingulakir tanggal kaping 20 [25 Mei 1810].
75	druwis. (kembali) druwis.
76	konjêm (dan di tempat lain). (kembali) konjêm (dan di tempat lain).
77	Kurang satu suku kata: sira arêp wêruh titi. (kembali) Kurang satu suku kata: sira arêp wêruh titi.
78	sêmbah. (kembali) sêmbah.
79	Kurang satu suku kata: sêmbah marang ingkang gusti. (kembali) Kurang satu suku kata: sêmbah marang ingkang gusti.
80	bêcik. (kembali) bêcik.
81	padha. (kembali) padha.
82	wasesaning. (kembali) wasesaning.
83	Lebih satu suku kata: pan ing wasesaning Sukma. (kembali) Lebih satu suku kata: pan ing wasesaning Sukma.
84	Usèn. (kembali) Usèn.
85	Majapait (dan di tempat lain). (kembali) Majapait (dan di tempat lain).
86	waringin (dan di tempat lain). (kembali) waringin (dan di tempat lain).
87	Kurang satu suku kata: Radèn Usèn aran kawula kiyai. (kembali) Kurang satu suku kata: Radèn Usèn aran kawula kiyai.
88	Kurang satu suku kata: Ki Dipati Têrung namane anênggih. (kembali) Kurang satu suku kata: Ki Dipati Têrung namane anênggih.
89	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 Rabingulakir tanggal kaping 25 [30 Mei 1810]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 Rabingulakir tanggal kaping 25 [30 Mei 1810].
90	Kurang satu suku kata: sakarsaning pandhita. Bandingkan: ulun wacananira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.167.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.167.6). (kembali) Kurang satu suku kata: sakarsaning pandhita. Bandingkan: ulun wacananira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.167.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.167.6).
91	jodhonipun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.168.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.168.7). (kembali) jodhonipun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.168.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.168.7).
92	mangilèn. Bandingkan: angilèn (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.170.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.170.3). (kembali) mangilèn. Bandingkan: angilèn (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.170.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.170.3).
93	Kurang satu suku kata, dan biasanya guru lagu i. Bandingkan: têpis iring kang andhatêngi (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.171.5); têpis iring ingkang dhatêngi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.171.5). (kembali) Kurang satu suku kata, dan biasanya guru lagu i. Bandingkan: têpis iring kang andhatêngi (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.171.5); têpis iring ingkang dhatêngi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.171.5).
94	siki (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.174.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.174.1). Bandingkan: iji (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.35.1). (kembali) siki (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.174.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.174.1). Bandingkan: iji (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.35.1).
95	dhatêng (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.174.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.174.9; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.35.9). (kembali) dhatêng (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.174.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.174.9; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.35.9).
96	Kurang satu suku kata: kyana patya sêksana lumaris. (kembali) Kurang satu suku kata: kyana patya sêksana lumaris.
97	Lebih dua suku kata: kyana patih matur awotsari. (kembali) Lebih dua suku kata: kyana patih matur awotsari.
98	Kurang satu suku kata: angrabasèng ing tuwan. (kembali) Kurang satu suku kata: angrabasèng ing tuwan.
99	putri. (kembali) putri.
100	kêlawan (dan di tempat lain). (kembali) kêlawan (dan di tempat lain).
101	acundhuk. (kembali) acundhuk.
102	kumêpyur. (kembali) kumêpyur.
103	Sandipura. (kembali) Sandipura.
104	siram. (kembali) siram.
105	Dèwi. (kembali) Dèwi.
106	Lebih satu suku kata: kasub ing tăngga desa. (kembali) Lebih satu suku kata: kasub ing tăngga desa.
107	Lebih satu suku kata: wau dhatêng pandhita. (kembali) Lebih satu suku kata: wau dhatêng pandhita.
108	taun. (kembali) taun.
109	ênggonipun. (kembali) ênggonipun.
110	angling. (kembali) angling.
111	èstri. (kembali) èstri.
112	Lebih satu suku kata: iya ing warnanira. (kembali) Lebih satu suku kata: iya ing warnanira.
113	anulus. (kembali) anulus.
114	lurus. (kembali) lurus.
115	Catatan: mulai ganti tangan. (kembali) Catatan: mulai ganti tangan.
116	nênggih (dan di tempat lain). (kembali) nênggih (dan di tempat lain).
117	ngatingal. (kembali) ngatingal.
118	Kurang dua suku kata: ingkang kidang kêncana nênggih. (kembali) Kurang dua suku kata: ingkang kidang kêncana nênggih.
119	Lebih satu suku kata: baya rare iki ingkang anyêbêli. (kembali) Lebih satu suku kata: baya rare iki ingkang anyêbêli.
120	Lebih satu suku kata: klangkung pêngaji-ajine. (kembali) Lebih satu suku kata: klangkung pêngaji-ajine.
121	Lebih satu suku kata: pan labêting atapa. (kembali) Lebih satu suku kata: pan labêting atapa.
122	malah. (kembali) malah.
123	anglampus. (kembali) anglampus.
124	Lebih satu suku kata: dene miyarsa tutur. (kembali) Lebih satu suku kata: dene miyarsa tutur.
125	Kurang dua suku kata, dan biasanya guru lagu i: yèn ta ababot rupane iki. (kembali) Kurang dua suku kata, dan biasanya guru lagu i: yèn ta ababot rupane iki.
126	Kurang tiga suku kata, dan biasanya guru lagu a: duk maksih gêsang lakine ika. (kembali) Kurang tiga suku kata, dan biasanya guru lagu a: duk maksih gêsang lakine ika.
127	Lebih satu suku kata, dan biasanya guru lagu e/o: mokal darbe bêbayine. (kembali) Lebih satu suku kata, dan biasanya guru lagu e/o: mokal darbe bêbayine.
128	Lebih empat suku kata, dan biasanya guru lagu u: wingi sore sun pangguh. (kembali) Lebih empat suku kata, dan biasanya guru lagu u: wingi sore sun pangguh.
129	Lebih satu suku kata, dan biasanya guru lagu i: mapan nora owah ya nyai. (kembali) Lebih satu suku kata, dan biasanya guru lagu i: mapan nora owah ya nyai.
130	Kurang satu suku kata: babote tanpa sangkan. (kembali) Kurang satu suku kata: babote tanpa sangkan.
131	tinilikan. (kembali) tinilikan.
132	Kurang satu suku kata: atanapi uwong Kêmbangsri. (kembali) Kurang satu suku kata: atanapi uwong Kêmbangsri.
133	amanglingi. (kembali) amanglingi.
134	Biasanya guru lagu i: satunggil. (kembali) Biasanya guru lagu i: satunggil.
135	Kurang satu suku kata: pan ni răndha wus alami-lami. (kembali) Kurang satu suku kata: pan ni răndha wus alami-lami.
136	sirna. (kembali) sirna.
137	Catatan: Aksara "sa" kedua pada kata "surasaning" disisipkan di bawah gatra. (kembali) Catatan: Aksara "sa" kedua pada kata "surasaning" disisipkan di bawah gatra.
138	marwata. (kembali) marwata.
139	taun. (kembali) taun.
140	adêdolan. (kembali) adêdolan.
141	tulupi. (kembali) tulupi.
142	Lebih satu suku kata: bên dina mêng-amêngan. (kembali) Lebih satu suku kata: bên dina mêng-amêngan.
143	Kurang satu suku kata: kae jaka ing Tarub. (kembali) Kurang satu suku kata: kae jaka ing Tarub.
144	linuwih. (kembali) linuwih.
145	ing (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.175.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.58.5; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.36.5). (kembali) ing (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.175.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.58.5; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.36.5).
146	Kurang satu suku kata. Bandingkan: tan kawarnaa sira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.175.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.175.6); tan kawarna laminya (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.58.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: tan kawarnaa sira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.175.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.175.6); tan kawarna laminya (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.58.6).
147	singgih. (kembali) singgih.
148	sangking (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.177.8). Bandingkan: saking (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.177.8; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.38.8). (kembali) sangking (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.177.8). Bandingkan: saking (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.177.8; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.38.8).
149	Kurang satu suku kata. Bandingkan: babêktan sangking ing Cêmpa (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.177.8); bêbêktan saking ing Cêmpa(Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.177.8; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.38.8). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: babêktan sangking ing Cêmpa (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.177.8); bêbêktan saking ing Cêmpa(Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.177.8; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.38.8).
150	boyongan (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.38.10). Bandingkan: bêboyongan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.177.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.177.10). (kembali) boyongan (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.38.10). Bandingkan: bêboyongan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.177.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.177.10).
151	duk (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.178.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.178.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.61.3). Bandingkan: nalika (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.39.3). (kembali) duk (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.178.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.178.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.61.3). Bandingkan: nalika (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.39.3).
152	sirambila. (kembali) sirambila.
153	dinulu (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.183.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.183.1; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.44.1). (kembali) dinulu (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.183.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.183.1; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.44.1).
154	Kurang satu suku kata: warnanira dinulu apêkik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.183.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.183.1; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.44.1). (kembali) Kurang satu suku kata: warnanira dinulu apêkik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.183.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.183.1; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.44.1).
155	Bandingkan: tusing (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.183.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.183.2). (kembali) Bandingkan: tusing (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.183.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.183.2).
156	Bondhan (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.186.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.186.2). (kembali) Bondhan (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.186.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.186.2).
157	jangkêp (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.186.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.186.7; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.47.7). (kembali) jangkêp (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.186.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.186.7; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.47.7).
158	suta (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.187.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.187.2; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.48.2). (kembali) suta (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.187.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.187.2; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.48.2).
159	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kaki buyut suta pakanira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.187.2); kaki buyut suta pakênira (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.187.2); kaki buyut suta pêkênira (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.48.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kaki buyut suta pakanira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.187.2); kaki buyut suta pakênira (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.187.2); kaki buyut suta pêkênira (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.48.2).
160	pindho (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.188.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.188.8; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.49.8). (kembali) pindho (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.188.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.188.8; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.49.8).
161	pêpak (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.53.1). Bandingkan: pêpêk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.192.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.192.1). (kembali) pêpak (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.53.1). Bandingkan: pêpêk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.192.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.192.1).
162	punggawa (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.192.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.192.2; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.53.2). (kembali) punggawa (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.192.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.192.2; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 8.53.2).
163	Bintara (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.194.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.194.6). (kembali) Bintara (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.194.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.194.6).
164	Kurang satu suku kata. Bandingkan: ing Bintara punika (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.194.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.194.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: ing Bintara punika (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.194.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.194.6).
165	Catatan: Kata "dhêdhukuhe" ditulis di bawah baris menggantikan kata "nêgarane". (kembali) Catatan: Kata "dhêdhukuhe" ditulis di bawah baris menggantikan kata "nêgarane".
166	Bandingkan: Bintara padhêkahane (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.195.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.195.3). (kembali) Bandingkan: Bintara padhêkahane (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.195.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.195.3).
167	palungguhe (dan di tempat dan bentukan lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.197.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.197.3). (kembali) palungguhe (dan di tempat dan bentukan lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.197.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.197.3).
168	Lebih tiga suku kata: lah kakang dika lumampah. Bandingkan: kita kakang ingandikan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.197.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.197.8). (kembali) Lebih tiga suku kata: lah kakang dika lumampah. Bandingkan: kita kakang ingandikan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.197.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.197.8).
169	Maospait (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.197.9). Bandingkan: Maospati (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.197.9). (kembali) Maospait (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.197.9). Bandingkan: Maospati (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.197.9).
170	mangkat. (kembali) mangkat.
171	ngucap (dan di tempat dan bentukan lain). (kembali) ngucap (dan di tempat dan bentukan lain).
172	linggihe. Bandingkan: lungguhe (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.201.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.201.3). (kembali) linggihe. Bandingkan: lungguhe (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.201.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.201.3).
173	wong (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.201.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.201.6). (kembali) wong (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.201.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.201.6).
174	iku (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.202.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.202.7). (kembali) iku (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.202.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.202.7).
175	garbong (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.204.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.204.9). (kembali) garbong (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.204.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.204.9).
176	puniku (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.205.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.205.4). (kembali) puniku (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 11.205.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 11.205.4).
177	pendah. (kembali) pendah.
178	Kurang satu suku kata: kae jaka pan awas tumingal. (kembali) Kurang satu suku kata: kae jaka pan awas tumingal.
179	Kurang satu suku kata: kae jaka bungah tan sipi. (kembali) Kurang satu suku kata: kae jaka bungah tan sipi.
180	anrêrajang. (kembali) anrêrajang.
181	sinasak ponang. (kembali) sinasak ponang.
182	Kurang satu suku kata: kae jaka kasmaran ningali. (kembali) Kurang satu suku kata: kae jaka kasmaran ningali.
183	Kurang satu suku kata: anon manuk anèng ing kêkayyan. (kembali) Kurang satu suku kata: anon manuk anèng ing kêkayyan.
184	wuri. (kembali) wuri.
185	ênggonira. (kembali) ênggonira.
186	camênthing. (kembali) camênthing.
187	kosokan. (kembali) kosokan.
188	sakèh. (kembali) sakèh.
189	Bagus. (kembali) Bagus.
190	Kurang satu suku kata: angum ing toya wong. (kembali) Kurang satu suku kata: angum ing toya wong.
191	Kurang satu suku kata: sang dyah muwus asêmu aisin. (kembali) Kurang satu suku kata: sang dyah muwus asêmu aisin.
192	tininggal. (kembali) tininggal.
193	opahnya. (kembali) opahnya.
194	anom. (kembali) anom.
195	Lebih satu suku kata: sinjang rasukan lan camênthinge. (kembali) Lebih satu suku kata: sinjang rasukan lan camênthinge.
196	manungsa. (kembali) manungsa.
197	Kurang satu suku kata: sang dyah kinusya rinêmih-rêmih. (kembali) Kurang satu suku kata: sang dyah kinusya rinêmih-rêmih.
198	Kurang satu suku kata: kadya pratiwi kasongan sasi. (kembali) Kurang satu suku kata: kadya pratiwi kasongan sasi.
199	pinondhong. (kembali) pinondhong.
200	Lebih dua suku kata: pinapajang pêsarean adi. (kembali) Lebih dua suku kata: pinapajang pêsarean adi.
201	popoking (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.2.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.2.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.98.3; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.2.3). (kembali) popoking (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.2.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.2.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.98.3; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.2.3).
202	popoking (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.3.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.3.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.99.5). (kembali) popoking (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.3.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.3.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.99.5).
203	dilalah (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.5.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.11.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.5.2; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.101.2; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.5.2). (kembali) dilalah (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.5.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.11.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.5.2; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.101.2; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.5.2).
204	liwat (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.7.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.7.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.103.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.13.5). (kembali) liwat (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.7.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.7.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.103.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.13.5).
205	Lebih satu suku kata. Bandingkan: wataraningsun iya (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.7.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.7.10); sun wêtara kewala (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.13.10). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: wataraningsun iya (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.7.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.7.10); sun wêtara kewala (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.13.10).
206	Lebih satu suku kata. Bandingkan: dening têka anglirakên wêkas (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.14.2); ora ta ki umah nglirkên wêkas (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.8.2); ora ta Ki Omah nglirkên wêkas (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.8.2). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: dening têka anglirakên wêkas (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.14.2); ora ta ki umah nglirkên wêkas (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.8.2); ora ta Ki Omah nglirkên wêkas (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.8.2).
207	sapungkur (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.9.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.9.8; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.105.8; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.9.8). (kembali) sapungkur (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.9.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.9.8; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.105.8; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.9.8).
208	runtik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.11.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.18.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.11.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.107.9; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.12.9). (kembali) runtik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.11.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.18.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.11.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.107.9; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.12.9).
209	Kurang satu suku kata. Bandingkan: dening garwa mangke atêmahan runtik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.11.9); dening garwa ing manah asêmu runtik (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.18.9); ingkang garwa asangêt dènira runtik (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.107.9); ingkang garwa dene sangêt dènnya runtik (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.12.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: dening garwa mangke atêmahan runtik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.11.9); dening garwa ing manah asêmu runtik (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.18.9); ingkang garwa asangêt dènira runtik (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.107.9); ingkang garwa dene sangêt dènnya runtik (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.12.9).
210	Kurang satu suku kata. Bandingkan: owah sakalir barange (YDL1016, Pupuh 12.19.3); owah sakalir-kalire (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.12.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.12.3). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: owah sakalir barange (YDL1016, Pupuh 12.19.3); owah sakalir-kalire (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.12.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.12.3).
211	enjing (dan di tempat lain). (kembali) enjing (dan di tempat lain).
212	olah. (kembali) olah.
213	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kakungira angling amlasasih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.16.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.16.1); kakungira wuwuse mlasasih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.23.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kakungira angling amlasasih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.16.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.16.1); kakungira wuwuse mlasasih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.23.1).
214	sida. (kembali) sida.
215	Kurang satu suku kata. Bandingkan: lamun sira wong ayu prasida mulih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.23.9); mring ulunya yèn kita prasida mulih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.16.9); mring ulun ya yèn kita prasida mulih (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.16.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: lamun sira wong ayu prasida mulih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.23.9); mring ulunya yèn kita prasida mulih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.16.9); mring ulun ya yèn kita prasida mulih (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.16.9).
216	manêng (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.18.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.18.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.25.9). (kembali) manêng (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.18.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.18.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.25.9).
217	asungkawa. (kembali) asungkawa.
218	Lebih satu suku kata. Bandingkan: sang dyah pinarêpêkan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.27.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.114.6); graha pinarêpêkan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.20.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.20.6); kang rayi pinêrpêkan (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.21.6). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: sang dyah pinarêpêkan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.27.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 21.114.6); graha pinarêpêkan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.20.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.20.6); kang rayi pinêrpêkan (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.21.6).
219	anginggati. (kembali) anginggati.
220	polah (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.22.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.22.6; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.23.6). (kembali) polah (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.22.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.22.6; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 13.23.6).
221	Bondhan (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.28.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.28.2). (kembali) Bondhan (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.28.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.28.2).
222	Kurang dua suku kata. Bandingkan: winastan Radèn Bondhan Kajawan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.28.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.28.2). (kembali) Kurang dua suku kata. Bandingkan: winastan Radèn Bondhan Kajawan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.28.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.28.2).
223	Kurang satu suku kata: Rahadèn Bondhan Kêjawan. (kembali) Kurang satu suku kata: Rahadèn Bondhan Kêjawan.
224	Catatan: terdapat dobel sandangan: dening atau dene. (kembali) Catatan: terdapat dobel sandangan: dening atau dene.
225	pêpak. Bandingkan: pêpêk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.30.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.30.3). (kembali) pêpak. Bandingkan: pêpêk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.30.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.30.3).
226	ngaturkên (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.30.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.30.10). (kembali) ngaturkên (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.30.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.30.10).
227	niyagan. Bandingkan: paniyagan (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.31.7). (kembali) niyagan. Bandingkan: paniyagan (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.31.7).
228	anabuh. Bandingkan: nabuh (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.31.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.31.8). (kembali) anabuh. Bandingkan: nabuh (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.31.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.31.8).
229	pan. (kembali) pan.
230	Kurang satu suku kata. Bandingkan: tinakon yèn anakira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.32.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.32.8). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: tinakon yèn anakira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.32.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.32.8).
231	Sêsela. (kembali) Sêsela.
232	Kurang satu suku kata: ing samitra Ki Buyut Sêsela singgih. Bandingkan: ring samitra Ki Gêdhe ing Tarub mangkin (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.34.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.34.9). (kembali) Kurang satu suku kata: ing samitra Ki Buyut Sêsela singgih. Bandingkan: ring samitra Ki Gêdhe ing Tarub mangkin (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 15.34.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 15.34.9).
233	Kurang satu suku kata: tinanganan kang begal. (kembali) Kurang satu suku kata: tinanganan kang begal.
234	widigdya. (kembali) widigdya.
235	alungguh. (kembali) alungguh.
236	alinggih. (kembali) alinggih.
237	ingutus. (kembali) ingutus.
238	muruk. (kembali) muruk.
239	ngètrèni. (kembali) ngètrèni.
240	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kyai agêng ing Tarub (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.73.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kyai agêng ing Tarub (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.73.4).
241	Kurang satu suku kata. Bandingkan: dhumatêng Radèn Bondhankajawan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.76.2); sinadulurkên lan Radèn Bondhan (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 18.36.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: dhumatêng Radèn Bondhankajawan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.76.2); sinadulurkên lan Radèn Bondhan (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 18.36.2).
242	Catatan: Aksara "ma" pada kata "kusuma" disisipkan di bawah baris. (kembali) Catatan: Aksara "ma" pada kata "kusuma" disisipkan di bawah baris.
243	têngga. (kembali) têngga.
244	Lebih satu suku kata: ucapên dening sira. (kembali) Lebih satu suku kata: ucapên dening sira.
245	pêgat. (kembali) pêgat.
246	Islam (dan di tempat lain). (kembali) Islam (dan di tempat lain).
247	Catatan: Setelah bait ini bait baru dimulai dengan kata "adi" lalu halaman kosong. Sepertinya kata "adi" adalah bagian dari kata "adipati" dari bait baru pada f. 159r. (kembali) Catatan: Setelah bait ini bait baru dimulai dengan kata "adi" lalu halaman kosong. Sepertinya kata "adi" adalah bagian dari kata "adipati" dari bait baru pada f. 159r.
248	Lebih satu suku kata: adipati ing Têrung sigra ngling. (kembali) Lebih satu suku kata: adipati ing Têrung sigra ngling.
249	ingilokkên. (kembali) ingilokkên.
250	Bintara. (kembali) Bintara.
251	pêpak. (kembali) pêpak.
252	Kurang satu suku kata: ing sadayanipun. (kembali) Kurang satu suku kata: ing sadayanipun.
253	jro. (kembali) jro.
254	milya. (kembali) milya.
255	seba. (kembali) seba.
256	Kurang satu suku kata: sampun sami seba kabèh. (kembali) Kurang satu suku kata: sampun sami seba kabèh.
257	miwah. (kembali) miwah.
258	cinarita. (kembali) cinarita.
259	wingrin. (kembali) wingrin.
260	Lebih satu suku kata: kandhêg ngalun-alun. (kembali) Lebih satu suku kata: kandhêg ngalun-alun.
261	patihe. (kembali) patihe.
262	Lebih satu suku kata: kalap dening sang prabu. (kembali) Lebih satu suku kata: kalap dening sang prabu.
263	Catatan: Aksara "na" pada kata "nambang" disisipkan di bawah baris. (kembali) Catatan: Aksara "na" pada kata "nambang" disisipkan di bawah baris.
264	Kurang satu suku kata: winastanan wanatara nênggih. (kembali) Kurang satu suku kata: winastanan wanatara nênggih.
265	mrih. Bandingkan: amrih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.78.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.58.10). (kembali) mrih. Bandingkan: amrih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.78.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.58.10).
266	Lebih satu suku kata. Bandingkan: gènnya amrih dadosa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.78.10); dènnya amrih dadosa (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.58.10). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: gènnya amrih dadosa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.78.10); dènnya amrih dadosa (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.58.10).
267	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Radèn Lêmbupêtêng kang tansah winisik (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.2.9); Radèn Lêmbupêtêng kang tansah winisik (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.2.9); sapolahnya ika kang tansah winisik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.59.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.59.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Radèn Lêmbupêtêng kang tansah winisik (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.2.9); Radèn Lêmbupêtêng kang tansah winisik (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.2.9); sapolahnya ika kang tansah winisik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.59.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.59.9).
268	Kurang satu suku kata. Bandingkan: anglampahi sapakone (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.3.3); anglampahi ing sarèhe (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.60.3; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.60.3); anglampahi ing sapakèn (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.80.3). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: anglampahi sapakone (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.3.3); anglampahi ing sarèhe (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.60.3; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.60.3); anglampahi ing sapakèn (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.80.3).
269	Lêmbu (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.60.5). (kembali) Lêmbu (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.60.5).
270	kasabipun (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.60.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.3.9; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.60.9). (kembali) kasabipun (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.60.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.3.9; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.60.9).
271	mêngkana. Bandingkan: mangkana (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.61.10; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.81.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.61.10; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.4.10; Babad Dêmak, Dewabrata, Pupuh 3.30.10). (kembali) mêngkana. Bandingkan: mangkana (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.61.10; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.81.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.61.10; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.4.10; Babad Dêmak, Dewabrata, Pupuh 3.30.10).
272	kawi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.63.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.63.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.6.5). (kembali) kawi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.63.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.63.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.6.5).
273	Nawangsih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.64.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.64.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.7.5). (kembali) Nawangsih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.64.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.64.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.7.5).
274	Kurang satu suku kata. Bandingkan: arinira rêngu ing tyas saha ngliring (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.65.9); ingkang rayi rêngu ing manah angliring (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.8.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: arinira rêngu ing tyas saha ngliring (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.65.9); ingkang rayi rêngu ing manah angliring (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.8.9).
275	Lebih satu suku kata. Bandingkan: anyêkêl astaningsun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.66.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.66.4); anyêkêl astanipun (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.86.4); anyêkêl tanganingsun (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.9.4). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: anyêkêl astaningsun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.66.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.66.4); anyêkêl astanipun (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.86.4); anyêkêl tanganingsun (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.9.4).
276	Kurang dua suku kata. Bandinkan: dede panyêkêling wong kêkadang (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.67.2); dudu panyêkêle wong sêsanak (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.87.2); dene panyêkêling wong kêkadang (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.67.2); dene panyêkêle wong sasanak (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.10.2). (kembali) Kurang dua suku kata. Bandinkan: dede panyêkêling wong kêkadang (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.67.2); dudu panyêkêle wong sêsanak (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.87.2); dene panyêkêling wong kêkadang (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.67.2); dene panyêkêle wong sasanak (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.10.2).
277	gêgapèni (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.68.9). (kembali) gêgapèni (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.68.9).
278	Lebih satu suku kata. Bandingkan: duk anyêkêli asta (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.70.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.70.6); duk para nêkêl asta (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.90.6); duk nyêkêl astaningwang (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.13.6). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: duk anyêkêli asta (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.70.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.70.6); duk para nêkêl asta (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.90.6); duk nyêkêl astaningwang (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.13.6).
279	Lebih satu suku kata. Bandingkan: ngong wawrat ing kalbu (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.70.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.70.7); ngong wrat tingal kalbu (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.90.7); sun wêtarèng kalbu (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.13.7). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: ngong wawrat ing kalbu (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.70.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.70.7); ngong wrat tingal kalbu (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.90.7); sun wêtarèng kalbu (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.13.7).
280	sanak (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.80.3; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.100.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.80.3). (kembali) sanak (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.80.3; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.100.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.80.3).
281	sarêng (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.80.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.80.10; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.100.10; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.20.10). (kembali) sarêng (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.80.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.80.10; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 12.100.10; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 23.20.10).
282	têka (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.82.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.82.10). (kembali) têka (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 18.82.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 18.82.10).
283	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Rêtna Nawangsih asêmu wingit (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.1.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.1.1; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 24.1.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Rêtna Nawangsih asêmu wingit (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.1.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.1.1; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 24.1.1).
284	Kurang satu suku kata. Bandingkan: asmu ewa merang jroning ati (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.2.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.2.1); asmu merang ewa jroning galih (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 24.2.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: asmu ewa merang jroning ati (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.2.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.2.1); asmu merang ewa jroning galih (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 24.2.1).
285	sarêng (dan di tempat lain). (kembali) sarêng (dan di tempat lain).
286	pasêmon (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.6.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.6.2). (kembali) pasêmon (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.6.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.6.2).
287	pilisnya. (kembali) pilisnya.
288	singsim (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.8.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.8.5). (kembali) singsim (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.8.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.8.5).
289	Kurang satu suku kata. Bandingkan: waja amindha maniking warih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.10.1; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.8.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.10.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: waja amindha maniking warih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.10.1; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.8.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.10.1).
290	C anthuka (dan di tempat lain). (kembali) C anthuka (dan di tempat lain).
291	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kadi cintaka aminta riris (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.12.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.12.4); lir cintaka ikang minta riris (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.11.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kadi cintaka aminta riris (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.12.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.12.4); lir cintaka ikang minta riris (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.11.4).
292	Kurang satu suku kata. Bandingkan: upamaningsun sang liring sari (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.14.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.14.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: upamaningsun sang liring sari (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.14.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.14.4).
293	dhêngdha. (kembali) dhêngdha.
294	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sang dyah ingaras awanti-wanti (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.18.1; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.15.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.18.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sang dyah ingaras awanti-wanti (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.18.1; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.15.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.18.1).
295	sinarèkkên. (kembali) sinarèkkên.
296	nêkakkên (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.19.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.19.3; YSl1016, Pupuh 16.16.3). (kembali) nêkakkên (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.19.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.19.3; YSl1016, Pupuh 16.16.3).
297	Lebih satu suku kata. Bandingkan: wêkasing sinjang pan sampun kokih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.19.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.19.4); wêkasane sinjang sampun kongkih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.16.4). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: wêkasing sinjang pan sampun kokih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.19.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.19.4); wêkasane sinjang sampun kongkih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.16.4).
298	Kurang dua suku kata. Bandingkan: ingkang mantu gêntosi linggihe (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.24.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 24.7.3); ikang mantu gêntosi ligihe (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.22.3); kang mantu anggêntosi linggihe (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.24.3). (kembali) Kurang dua suku kata. Bandingkan: ingkang mantu gêntosi linggihe (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.24.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 24.7.3); ikang mantu gêntosi ligihe (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.22.3); kang mantu anggêntosi linggihe (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.24.3).
299	wawrat. Bandingkan: awawrat (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.25.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.25.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 24.8.3). (kembali) wawrat. Bandingkan: awawrat (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.25.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 19.25.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 24.8.3).
300	wus (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.34.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.32.2). (kembali) wus (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 19.34.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 16.32.2).