Babad Purubaya, British Library (Add MS 12308 a), 1813, #1050 (Pupuh 57–58)

--- [f. 184r lanjutan] ---

57. Sinom[1]

1. dangu datan angêndika | sultan kèmêngan ing galih | arsa nora ngaturêna | tan suda rasaning galih | nanging ta nora batin | sayêkti ajrih ing guru | dadya matur anêmbah | ing guru sang maha yêkti | kamipurun aba umatur ing tuwan ||

2. amba midhangêt wirayat | saking susunan ing Giri | wontên sultan kadi ămba | inggih kagri[2] ing Mêtawis | ya ta sang maha yêkti | ingkang pangandika arum | hèh Ki Jêbèng Pajang |[3] yèn mêngkono iku gampil | kakangira iku dimune prasêtya ||

3. lah Ki Jêbèng Pêmanahan | prasêtyaa sun èstrèni | Kyai Pêmanahan ngucap | ing guru sang maha yêkti | amba tuwan èstrèni | yèn darbea aba kayun | sêja jumênêng sultan | wontên nêgari Mêtawi[4] | aprasêtya awak kawula priyăngga ||

4. yèn damêla apiala | awak kawula puniki | utawi nêdya ngandhiha[5] | kêdhaton Paos puniki | yèn kawula puniki | sampun pênêd kang tinêmu | sapa sintên wikana | ing benjing sawuri-wuri | langkung gaib saking karsaning Pangeran ||

5. panêmbahan angandika | alah ki jêbèng ta uwis | pan abênêr ujarira | datan ana ingkang sisip | ya ta lêga kang galih | sultan amiyarsa wuwus | tan wikan ujar keras | panêmbahan ngandika ris | alah uwis Ki Jêbèng Pajang prasêtya ||

6. sungêna ing kakangira | padêdesan ing Mêtawi[6] | Sultan Pamang[7] atur sêmbah | sumăngga ing asta kalih | kakang dika tampani | kakang ing Mêtaram dhusun | nanging ta maksih wana |

--- [f. 184v] ---

panêmbahan anampani | ing Mêtaram wau kang dadi ganjaran ||

7. panêmbahan angêndika | alah kaki jêbèng uwis | muliha maring Mêtaram | bayongana renanèki | ingsun ta angampingi | tulusa padha adulur | alah padha karia | manira akarsa mulih | sampun sami atur sêmbah kalih pisan ||

8. saungkure panêmbahan | Pêmanahan pamit mijil | mantuk dhatêng wismanira | kêpanggih lawan kang rayi | miwah kang putra sami | pêpak sanak rayatipun | sêdalu pagunêman | lan Ki Juru Amêrtani | wus arêmbag abayong maring Mêtaram ||

9. putrane Ki Pêmanahan | pêpitu ika winarni | pan sampun sami akrama | kang jalu lawan kang èstri | kêkalih ingkang èstri | kang gangsal pan sami kakung | akrama wus pêputra | kang jalu lawan kang èstri | kang pêmbayun Ngabèi Saloringpasar ||

10. dene kang wuragil pisan | antuk Arya Dhadhaptulis | mantrinipun Sultan Pajang | sami anutakên laki | putra èstri kêkalih | karsanipun datan purun | tumut dhatêng Mêtaram | ya ta kawarnaa enjing | apan sampun dènira sami adandan ||

11. tanbuh kang anèm kang tuwa | kêkasihipun kang alit | Radèn Jambu kang satunggal | kang satunggil Radèn Santri | Radèn Tompe sasiking | gangsale Radèn Kêdhawung | kêkalih kang wanodya | pan sami sampun akrami | kang satunggil antuk Ki Tumênggung Mayang ||

12. ing wau Ki Pêmanahan | karsanira atur pamit | dhumatêng sultan ing Pajang | kang putra sami angiring | miwah Radèn Abèi[8] | Loringpasar putra sêpuh | rawuh ing pênangkilan | Kyi Pêmanahan panggih |[9] kanjêng sultan pinarak anèng dhêdhampar ||

13. putrane Ki Pêmanahan | pan agênti angujungi | dhumatêng sultan ing Pajang | miwah Radèn Angabèi | arêrangkulan sami | lan rayi mêdal kang êluh | pangeran ing Bênawa | Radèn Ngabèi lingnya ris | lah pun kakang arsa mantuk mring Mêtaram ||

14. yayi mas dika kantuna | pun kakang ngaturi pamit | umatur Pangran Bênawa | ature amêlasasih | kakang sampun alami | anuli andika wangsul | atêtinjo ing kula | tan bêtah pisah alami | lan panduka paraning polah kawula ||

15. umatur Ki Pêmanahan | kawula ngaturi pami[10] | Sultan Pajang angêndika | inggih kakang sami-sami | sêlamêta kang kari | sêlamêta kang lumaku | anulya uluk salam | Ki Juru umatur pamit | dhatêng sultan pan sami anjawat tang |[11]|

16. wus lèngsèr Ki Pêmanahan | kang putra sami angiring | sultan jêngkar angêdhatyan | warnanên kang sampun mijil | saking pasohan prapti | ing wismanira alungguh | wau Ki Pêmanahan | putra èstri kalih prapti | anungkêmi ing padanira kang rama ||

17. kêkalih sami karuna | ingkang wuragil pawèstri | kang angsal Tumênggung Mayang | kang pamêkas mapan olih | Ki Arya Dhadhaptulis | kalih punika kang mantu | pan sami mantri Pajang | Kyai Pêmanahan angling | anak ingsun lah babo aja karuna ||

18. rara sira dèn abisa | dènira anutkên laki | wining[12] ingsun datan bêtah |

--- [f. 185r] ---

pisah lawan sira nini | anging ta kadipundi | awrate wong darbe kakung | tan etang yayah rena | jamak wong aduwe laki | donganingsun tulusa apalakrama ||

19. lah iya sira kantuna | putraningsun karo nini | ingsun dabo[13] mring Mêtaram | kang putra kalih anangis | samya atur ubêkti | ing rama kêlawan ibu | dadya amêga[14] têrsna | kang lunga lawan kang kari | ingkang kantun kêkalih samya tur sêmbah ||

20. sira Ki Tumênggung Mayang | lawan Arya Dhadhaptulis | sami bopati ing Pajang | Kyai Pêmanahan angling | alah payo ta uwis | lah mangkata mumpung esuk | sêksana para putra | umangkat sak anak rabi | pan asêlur rêmbatan lawan gotongan ||

21. sadandananing awisma | binêkta tan ana kari | gumêr balanira mangkat | sakawulawăngsa kêrig | bayong dhatêng Mêtawis | tanapi Kiyai Juru | kêrig sarayatira | binêkta dhatêng Mêtawis | pan arêmbên adhêdhêg dènnya lumampah ||

22. wantu ngiringakên garwa | para putra agêng alit | sawênèh winot ing kuda | bêbanthèng lawan jêjawi | garwa kêlawan sêlir | anitih jali lan tandhu | samarga areyongan | arêmbên lampahing èstri | arantaban rare alit ingêmbanan ||

23. sakathahe kang bêbêktan | rêmbatanipun anggili | atanapi kang gotongan | kang dhingin lawan kang kari | adene kang warni |[15] kasur bantal karangulu | mapan samya binêkta | abayong dhatêng Mêtawis | duk araryyan wau Kyai Pêmanahan ||

24. saanak putu sêdaya | andhèr sor waringin taji | wau ta ingkang kocapa | Ki Gêdhe Karanglo nênggih | apan sampun acawis | arsa ngaturi sêsuguh | marang Ki Pêmanahan | jangan mênir pêcêl pitik | pirang-pirang gotongan wau kang prapta ||

25. Ki Gêdhe Karanglo gêpah | dènnya nyêgah sarimbit |[16] prapta wau uluk salam | sampun prapta nulya linggih | langkung dene mrih kang sih | Ki Gêdhe Karanglo matur | kawula atur sêgah | sêkul sanajung puniki | tanpa ulam sampun kirang pangapura ||

26. sumaur Ki Pêmanahan | inggih anêdha kiyai | sêksana samya adhahar | adunipun jangan mênir | kêlawan pêcêl pitik | dènnya adhahar sêkantuk | saanak rayatira | tuwuk sêdaya wêradin | ri sampunnya wau dènnya adhahar |[17]|

27. Kyai Pêmanahan ngucap | inggih ta ki jêbèng benjing | manira kapiutangan | inggih manira mênawi | têmbe sagêd mangsuli | sih para dhawuh maring sun | ya sira mangêrpa |[18] Ki Gêdhe Karanglo angling | datan kenging amba kawula matura ||

28. umangkat Ki Pêmanahan | Kyai Karanglo tut wuri | sumêdya angatêrêna | dhumatêng nagri Mêtawis | kêlangkung dènnya mèt sih | Ki Gêdhe Karanglo wau | marang Ki Pêmanahan | wontên kêraosing galih | benjing têmbe pan kêni dèn arsa-arsa ||

29. kocapa kang lagi siram | Kali Umpak kang winarni | Jêng Susunan Kalijaga | Ki Pêmanahan ningali | ing guru maha yêkti | sigra pinalayon gupuh | prapta saha tur sêmbah | mring guru sang maha yêkti | suku têngên wau ingkang winisuhan ||

30. Ki Gêdhe Karanglo ika | amisuhi padha[19] kering | ing suku sang apandhita | sasampunira ing nguni | ya ta sang maha yêkti | ing Kalijaga nglingnya rum | marang Ki Pêmanahan | myang Gêdhe Karanglo nênggih | dipun atut Ki Bayi dènnya kêkadang ||

31. nanging sira nora wênang | Ki Bayi Karanglo nênggih | benjang ing saturunira | nungganga jêmpana jali [ja...]

--- [f. 185v] ---

[...li] | lan sinêbuta benjing | êmas la radèn puniku | sira pan nora wênang | wau sang amaha yêkti | kinon lajêng lampahe Ki Pêmanahan ||

32. maring nêgara Mêtaram | kang para putra angiring | tênapi kulawangsanya | ya ta kawarna ing margi | sampun rawuh Mêtawis | waut[20] ingkang jinujug |[21] sakilèning wiyara | ing wau dipun dhukuhi | ri sêksana sampun atata pondhokan ||

33. arupa mantri wisaya | jalma ing sêngkalanèki |[22] duk ki agêng ing Mêtaram | têtaruka ing Mêtawis | murah kang bêras pari | tênapi pala gumantung | tan ana kang tinumbas | ukur tumiba ing bumi | sarwa ana barang kang tinakokêna ||

34. palêmahaning Mêtaram | kêlangkung êloh jinawi | pasitèn rata awiyar | tan ana winaon malih | pan apasir awukir | tuwin pacêngkramanipun | ing toya myang dharatan | arêmbug sitinya wêdhi | sawêrnine toyanya wêning sumbêran ||

35. têtiyang saya kèh prapta | awisma anèng Mêtawis | miwah anak putunira | tan pêgat têtiyang prapti | sêmana atur bêkti | miwah ingkang atur-atur | dhêdharan lan wowohan | ulam lele datan kari | ngaturakên mring ki agêng ing Mêtaram ||

36. sampun mukti awibawa | sakulawargane sami | anutug dènnya wibawa | egar ingkang manah sami | mukti gêmah nêgari | nahan ta ingkang winuwus | wontên ingkang kocapa | Sultan Pajang anduwèni | sêsêngkêran nênggih saking Kalinyamat ||

37. nênggih ingkang sêsêngkêran | duk kala maksi[23] anjali | kang raka kya agêng ika | ing Mêtaram dèn gadhuhi | sampun măngsa birai | wau katon warnanipun | dhasar punjul ngakathah | birai saya dumêling | sasolahe wong ayu agawe rimang ||

38. putrane ki agêng ika | kang wasta Ki Angabèi | Loringpasar tan uninga | yèn kang rama dèn gadhuhi | iya pawèstri luwih | Kalinyamat angsalipun | radèn kala sêmana | sakêdhap awas ningali | ing wanodya kasêngkêr sultan ing Pajang ||

39. Radèn Ngabèi sêmana | manahira andarbèni | anyilibakên kang rama | sangêt kasmaran dyah luwih | ciptane ingkang galih | wanodya kang luwih ayu | cinara calong[24] ika | mênêng saciptaning galih | pan wantuning satriya amrih wanodya ||

40. datan kawarna sêmana | ing dalu wau winarni | rahadèn sampun sanega | age lumêbêt ing puri | panggenane dyah dèwi | sêmana radèn andulu | manahe tan dêrana | gapyuk rinangkul madya ris | têka nyemot dhuh lae ta iki sapa ||

41. têka wani-wani baya | maring wong sinêngkêr iki | durung karuan padunya | cumemot mondhong pawèstri | sun badhe wong puniki | kadêngangana sang prabu | pêsthi manggih dêduka | têka ladak wong puniki | sun badhea măngsa tanggona dêduka ||

42. rahadèn mêksa angaras | sapa ingkang duwe gusti | wasis sêsmitaning priya | tur trahing kang para wali | sun têtêdha mas gusti | wêlasa marang wak ingsun | dadya panglipur manah | pênyatune manah brangti | nora kondur sêdyaningsun marang sira ||

43. sang ayu ika kapêksa | tangkis asta datan polih | sumyar tyas sarira lupa | kentir dening sêbda gati | radèn angarih-arih | sang murtiningrum amuwus | radèn karsa punapa | kawula dèrèng nglampahi | mênèk mati

--- [f. 186r] ---

sapa ngemana kawula ||

44. pan sampun anunggal rasa | rahadèn lawan sang dèwi | kyagêng ingkang kawarnaa | pan sampun midhangêt warti | lamun kang putra nênggih | wanuh lawan sa dyah ayu | nênggih kang sêsêngkêran | wanuh lan Radèn Ngabèi | cinaragoh dening Radèn Loringpasar ||

45. ki agêng kala sêmana | ingkang putra dèn timbali | Ki Agêng sampun tumingal | ingkang putra sampun kering | pan sarya dèn takèni | lah bagea anak ingsun | dening wani ta sira | mimikan kagungan aji | kaya priye sira kêni pêrjanjeyan ||

46. nadyan nyawa ngowahana | aja cidra saking mami | yèn mêngkono anak ingwang | payo seba mring sang aji | Jêng Sultan Pajang gusti | piyandêle marang ingsun | têka sira anyidra | wêkasan ngrusak kang kari | lan katêmu pira sira wani nyidra ||

47. Radèn Bèi Loringpasar | matur sarya angabêkti | milane mangke kawula | wani-wani anyidrani | gingsir jênênging aji | pandugi kawula nuwu[25] | ki agêng angêndika | katêmu pirang pêrkawis | ing kasabe anak ingsun durung măngsa ||

48. Radèn Bèi Loringpasar | matur ing rama ngabêkti | duk kala sultan pinarak | wontên bêlarak nibani | wingkingipun sang aji | asangêt panjolanipun | kala adhahar dêgan | sultan ing Pajang anênggih | kacorotan asangêt panjolanira ||

49. ki agêng micarèng driya | payo seba anak mami | pasêtya[26] gènira cidra | ing dalu datan winarni | enjingipun winarni | ki agêng amintar sampun | dhatêng nagri ing Pajang | nuju Sênèn amarêngi | sowan agung pan ki agêng lajêng seba ||

50. warnanên sultan ing Pajang | miyos saking ing jro puri | ginarêbêg ing bêdhaya | sêlir rare rajapèni | bule cebol lan dhampit | wandhan dhêngkak lan wong bucu | wungkuk lan rare bajang | saupacaranya asri | sawunggaling kacu mas ardawalika ||

51. pinarak anèng witona | jêjêl ingkang tadhamantri[27] | dêmang lawan pêcattadha | tumênggung lawan ngabèi | ki agêng sampun nangkil | kêlawan kang putra wau | sigra sultan ing Pajang | napa Ki Agêng Mêtawis | lah bagea wakane wontên punapa ||

52. wakane pa kêsarasan | miwah ni ipe ing wingking | miwah putrane sêdaya | inggih kawlujêngan sami | lampah kawula inggih | sultan katur pêjahipun | nênggih anak kawula | punika Kyai Ngabèi | Loringpasar katura dhatêng ing tuwan ||

53. wakane kaya punapa | dêngarèn anyalawadi | pun kulup dosane apa | kagatosên lampah cili | bocah dika umbangi | ki agêng sigra umatur | sultan purun wong tuwa | wani-wani kita uni | rare wadon Si Kalinyamat cinidra ||

54. Sultan Pajang angêndika | wakane pun kulup mangkin | pintên pêrkawis ki raka | bocah sampun angêntèni | dèrèng mangku pawèstri | kêlawan sabar pun kulup | kadi yèn mêngkanaa | manira mangke ngamini | nging pun kulup sêdya dèn gawea garwa ||

55. nanging ta wêwêkas ingwang | pun kulup wakane benjing | aja ta dèn siya-siya | dene bèbète wong bêci[28] | boya mêmêkas malih | têka tulusa kak[29] ingsun | ki agêng ing Mêtaram | mundur ngarsane sang aji | banjur pisan umantuk dhatêng Mêtaram ||

56. datan kawarna sêmana | aglis dhatêng ing Mêtawis | dalu samya gêgunêman | lawan Ki Juru Mêrtani | ki agêng ing Mêtawis | hèh anak para Ki Juru | pêsthi [pê...]

--- [f. 186v] ---

[...sthi] duwe nak lanang | luwih sapadhaning jalmi | nanging ora dawa umure ing benjang ||

57. yèn dawa umure benjang | duraka dhatêng sudarmi | wus pinasthi karsaning Yyang | dene rabi dhêdhingini | ya ta sira Ngabèi | ngistokkên sajroning kalbu | ki agêng cinarita | anudug[30] dènnya amukti | lan pinundhi-pundhi dening wong Mêtaram ||

58. apan sampun awibawa | kang dhêdhêkah ing Mêtawis | lan sakulawarganira | kang sami amukti sari | tan ana malang kapti | lan sakarsanira tutug | Kyai Agêng Mêtaram | anutug dènnya amukti | langkung gêmah nêgaranira Mêtaram ||

59. kocapa Dipati Pajang | aseba dhatêng ing Giri | arsa jumênênga sultan | kaestrenana wong luwih | para mantri angiring | sagêlar gêgamanipun | Kyai Agêng Mêtaram | sêmana angiring-iring | mring dipati ing Pajang prapta ngandaka ||

60. Susunan Pêrapèn ika | wau sineba ing aji | wontên ing Girikêdhatyan | para niya anangkil |[31] Japan Wirasabèki | pan sêdaya anèng ngayun | Dipati Surapringga | Pasêdhahan lan Kadhiri | wong agunge bang wetan pêpak sêdaya ||

61. miwah Wong Agung Madura | kabèh prasamya anangkil | ing Sidayu Nglasêm Tuban | miwah wong agung ing Pathi | Dipati Pajang prapti | wus ingandikan mring ngayun | minăngka palinggihan | ing kasur aprangmêdani | pra dipati prasamya linggih sêdaya ||

62. kang para mantri atata | alinggih anèng ing wuri | ing gustine sowang-sowang | lante lan lêlurah nênggih | Kyai Agêng Mêtawis | alinggih wontên ing pungkur | wingkinge Dipti Pajang | ri sampunnya mangkenèki | ki dipati ing Pajang sampun ngestrenan ||

63. jumênêng sultan ing Pajang | punika babadèng singgih | rêsa mantri winisaya | punika sêngkalanèki |[32] pêpundhutan wus mijil | saking kêdhaton lumintu | prapta samya ngajangan | sakathahe pra dipati | wus sumêdya prasamya adhêdhaharan ||

64. Susunan Prapèn ngandika | sakèhe para dipati | kabèh anak putuningwang | padha apatuta nênggih | aja na amiwiti | dèn padha manah rahayu | dèn padha sokur ing Yyang | ing jênêngira puniki | kang sun têdha sêlamêta donya ngakerat |[33]|

65. sêdaya para dipatya | apan samya saur pêksi | kawula nuwun paduka | pasihan dalêm puniki | dene para dipati | sêdaya pan wisan sampun | carikane sêmana | sinung panakawan sami | sakathahe panakawan cinarikan ||

66. sêkathahe panakawan | wau sami dèn timbali | dene susunan ing Arga | ya ta Ki Gêdhe Mêtawis | ing wau dèn timbali | dene Sunan Giri wau | pandhita maharaja | ana panas sêmu gaib | nora samar mring ki agêng ing Mêtaram ||

67. raja pandhita ngandika | alah anak Pajang nênggih | sapa rane panakawan | ingkang mangan angèrèni | dyan Sultan Pajang aling[34] | punika inggih pukulun | inggih abdi paduka | pun pêrtinggih ing Mêtawis | inggih ngarèh[35] wong kawan atus punika ||

68. raja pandhita ngandika | lah konên mring ngarsa aglis | konên alinggih ajajar | kêlayan para dipati | dènnya ngandikan aglis | Ki Gêdhe Mêtaram iku | wus alinggih jajar |[36] ika Ki Agêng Mêtawis | sang pandhita aris dènnya angêndika [angêndi...]

--- [f. 187r] ---

[...ka] ||

69. wruhanira ku sêdaya | sakèhe para dipati | yên ki agêng ing Mêtaram | ing têmbe-têmbe ing benjing | sanak putune nênggih | angrata jaman ing besu[37] | sakèh manungsa Jawa | kabèh ngidhêp ing Mêtawis | pan Ki Gêdhe Mêtaram mangkya miyarsa ||

70. pangêndikane pêndhita | dyan ki agêng ing Mêtawis | asujud anèng ngayunan | angaras siti ing Giri | langkung panuwuning sih | dhumatêng sang maha wiku | dadya raja pandhita | mangkya angêndika ari | pêsthining Yyang mapan datan kêna owah ||

71. dadya Ki Agêng Mêtaram | angaturi dhuwung siji | dhatêng susunan ing Arga | ing wau nuli tinampik | sakèh para dipati | wau kacaryan andulu | mring Ki Agêng Mêtaram | cinêtha yèn mutêr bumi | sasampune sêmana raja pandhita ||

72. nuntên akarya têlaga | sakèhe para dipati | samya dhudhuk-dhudhuk sira | glising carita wus dadi | sêmana ta winarni | winastan Têlaga Patut | gènnya sami pêpatutan |[38] sakèhe măncanêgari | pan pinagut wau anèng ing têlaga ||

73. sasampunira mêngkana | sakèhe para dipati | sêdaya mantuk ta sira | muwah Sultan Pajang nênggih | nulya wau ngujungi | tinundhung wau glis mantuk | Kyai Agêng Mêtaram | andhèrèk mring sultan nênggih | datan têbah anèng wurine sang nata ||

74. datan kawarna ing marga | nêgari Pajang glis prapti | ya ta Ki Agêng Mêtaram | pan sampun mantuk Mêtawis | Sultan Pajang winarni | sineba punggawa agung | muwah kang para putra | sêdaya samya anangkil | Sultan Pajang atutur ingkang wirayat ||

75. wruhanira wong ing Paja[39] | nênggih mangke ing Mêtawis | ing têmbe amutêr jaman | ing nungsa Jawa ing benjing | dadya sakèhing mantri | miwah para putra wau | kagyat angrungu warta | kang wirayat Sunan Giri | ingkang putra Sultan Pajang Ki Bênawa ||

76. Radèn Bênawa tur sêmbah | umatur dhatêng rama ji | yèn puwawi[40] lan paduka | sinirama mumpung alit | mênawi benjing dadi | bêngkalahi benjingipun | yèn agênga punika | datan wande bêbayani | mumpung alit linurugan ing Mêtaram ||

77. kawula kang tumanduka | atugur anèng ing taji | mumpung si dèrèng angêrbda | wênangna mêpêr kariyin | dadya sakèhing mantri | ing Pajang asaur manuk | samya matur sêdaya | umiring atur puniki | dadya Sultan Pajang alon angêndika ||

78. anak ingsun Ki Bênawa | yèn kaya ujarirèki | ing kocape kaya iya | pira kèhe wong Mêtawis | nanging ta mangke gaib | ing Alah sira tan wêruh | iya si kêlamun nyata |[41] sapêrkara wong awêdi | kang wêwalêr Susunan Girikêdhatyan ||

79. dadya mênggah Mas Bênawa | cinêgah ing rama aji | kadya sênggala[42] cinancang | sakathahe para mantri | karsa gêcêk Mêtawis | kalangan ratu tanpangsung | dadya anglampus ing tyas | anut satitahing Widi | nahan ingkang wau Kanjêng Sultan Pajang ||

80. wuwusên Kyagêng Mêtaram | têtkalanira tinangkil | pêpak kang tadha[43] sêntana | para putra samya nangkil | ki gêdhe mangkya angling | ing Mêtaram iku besuk | yèn panêmbahan ing Arga |[44] amirayat anak mami | apan ingsun cinêtha amutêr jaman ||

81. nanging anak putuningwang | benjang ing sapungkur mami | kang amurba [a...]

--- [f. 187v] ---

[...murba] nungsa Jawa | dadya paran anak mami | sokuran[45] ing Yyang Widi | èstua wirayatipun | dadya ki agêng mojar | lah ta kaki anak mami | pan mênawi èstu ujaring wirayat ||

82. ing têmbe lamun ta sira | anglurug mangetan iki | maring nêgara bang wetan | bênêri Jumungah Manis | angiring sultan uni | ing Pajang mring Giri wau | dadya Ki Agêng lingnya | lan maninge yèn nglurugi | mring mangetan yya liya sasi Mukaram ||

83. yèn têka ing têmbe sira | lamun sira dèn lurugi | dene pêryayi bang wetan | anglurug marang Mêtawis | lamun sira mêtoni | ayya angliwati Gunung | Kêndhêng kalane yuda | lah iku wêwalêr mami | sing aliwat ing Gunung Kêndhêng kasoran ||

84. dadi kendhang ing ayuda | lan malih wêwêkas mami | kêlamun têmên-têmêna | ujar wirayat puniki | ya ta Mêtaram benjing | dadi pêpaku nak ingsu[46] | dene wong nungsa Jawa | poma anak putu mami | lamun sira jênêngakên pra punggawa ||

85. yèn sira nora ngapura | sadosane têkèng pati | nanging gêtihe wong ika | aja tumètès Mêtawis | lan sapêrkara malih | dene ta wêwêkas ingsun | benjang sapungkur ingwang | pangèstokêna nênggih |[47] Ki Ngêbèi gêndhingên wong ing Mêtaram ||

86. sêmana sampun agêmah | padhukuhan ing Mêtawis | akathah têtiyang prapta | sêmana sampun amukti | Kyai Agêng Mêtawis | akathah kang anak putu | ya ta sang adipatya | tan pêgat têtiyang prapti | atur-atur dhêdharan lawan wowohan ||

87. pan sampun mukti wibawa | kyai agêng ing Mêtawis | lan kawulawangsanira | kang para putra amukti | tan ana malang kapti | ing sakarsanira tutug | ki agêng ing Mêtaram | anutug dènira mukti | pan pinundhi-pundhi dening wong mêrapat ||

88. datan kêlara ing karsa | lamun arsa acêngkrami | angrakad ulam akathah | sabarang karsane singgih | miwah lamun cêngkrami | dhatêng wona anênumpu | kidang banthèng mênjangan | miwah dhatêng ing pasisir | sarwa ana tan cuwa ing karsanira ||

89. dawêg cacah tiyang dhomas | padêdesan ing Mêtawis | ya ta ing alama-lama | kyai agêng ing Mêtawis | asangêt grahirèki | sampun karsaning Yyang Agung | puput panjênêngannya | putra anungkuli sami | ingkang layon wau sampun siniraman ||

90. ri sampunira ngulêsan | kyai agêng ing Mêtawis | ing astana binacingah | nahan ta kang sampun lalis | ingkang kari prihatin | sakathahe anak putu | miwah kang kulawarga | sêdaya sami anangis | sakêlangkung wau rudatining nala ||

91. lêlima mantri wisaya | ing jalma sêngkalannèki |[48] kabèh pêpak ingkang putra | pinriha rêmbagan sami | pêpak kang putra sami | ya ta ngandika Ki Juru | sakèhe putraningwang | lah payo sun gara[49] sami | angaturi uninga mring Sultan Pajang ||

92. yèn ramanira pralina | lah paran karsane nênggih | sapa kang dèn karsakêna | putrane ingkang gêntèni | patinggi ing Mêtawis | milane sêdayanipun | sami manira bêkta | yeba[50] mring Pajang nêgari | paran karsanira Kanjêng Sultan Pajang ||

93. sampun arêmbag sêdaya | ingkang putra-putra sami | anulya mangkat sêksana | tan ana suwalèng kapti | apan sami umiring | ing kasane[51] Kyai Juru | wau patilarira | kyai agêng ing Mêtawis | sakathahe para putra ing Mêtaram ||

94. sumungkêm sami ambapa | mring Ki Juru Amêrtani | pan kinarya panêmbahan [pa...]

--- [f. 188r] ---

[...nêmbahan] | dene para putra sami | kang kinarya gêgênti | ing rama kang sampun lampus | langkung subêktinira | para putranira sami | datan purun malangi ing karsanira ||

95. ri sampunira[52] mêngkana | datan kawarna ing margi | aglis wau lampahira | dene kang dados pangiri[53] | Ki Juru Amêrtani | lan sakulawarganipun | para putra sêdaya | binêkta sami umiri[54] | lampahira wus prapta nagri ing Pajang ||

96. wus prapta nagri ing Pajang | a[55] ta kawarnaa enjing | Sultan Pajang siniwaka | pêpak sakèh para mantri | Ki Juru Amêrtani | apepe sor waringin kurung |[56] para putra sêdaya | binêkta apepe sami | natingalan[57] wau dene Sultan Pajang ||

97. sapa ta kang pepe ika | dene akèh sun tingali | wong gandhèk lah udhunana | lawan takonana sami | ingkang kinèn tur bêkti | wong gandhèk sigra tumurun | saking ing padmasana | kang apepe dèn tingali | yèn Ki Juru mpèkakên[58] ingkang putra |[59]|

98. pan Ki Juru ing Mêtaram | anuli dèn têtakèni | paran atur pêkênira | apepe ngisor waringi[60] | Ki Juru nulya angling | inggih jêngandika matur | dhumatêng Sultan Pajang | yèn pun Juru Amêrtani | dhapuripun kawula atur uninga ||

99. ing mangke ta sampun pêjah | pun patinggi ing Mêtawis | anakipun jalu gangsal | pun patinggi ing Mêtawi[61] | punika ingkang warni | sêdayanipun pan tumut | katura kanjêng sultan | wong gandhèk mundur agipih | praptèng ngarsa wong gandhèk pan atur sêmbah ||

100. sampun kawula pariksa | kang pepe ngisor waringin | pun jêbèng Juru Mêtaram | dhapur ngaturi upêksi | dhatêng paduka aji | aturipun jêbèng Juru | ing mangke sampun pêjah | pun patinggi ing Mêtawis | anakipun kang sami jalu pan gangsal ||

101. angungun sultan ing Pajang | dhuh wong sanak ingsun ugi | lah iya sira dhingina | sultan angêndika aris | timbalana dèn aglis | pawong sanak sun Ki Juru | sigra nulya ngandikan | wau Ki Juru Mêrtani | sampun prapta Ki Juru ngarsanya sultan ||

102. myang para putra sêdaya | prapta ngayunan alinggih | sêksana sami angêrpa | gênti samya atur bêkti | angaras pada sami | bungkuk mangusapi lêbu | Sultan Pajang ngandika | mring Ki Juru Amêrtani | lah Ki Bayi Jêbèng Juru ing Mêtaram ||

103. ingkang yogya gêntènana | putraningsun Ki Ngabèi | Loringpasar iku iya | kang manira junjung linggih | jumênênga adipati |[62] iya kasukana besuk | lulusa awibawa | anèng nagri ing Mêtawis | jumênênga Senapati Ingalaga ||

104. anadene pêkênira | Jêbèng Juru Amêrtani | ingkang yegya[63] amomonga | ing putra ngong Senapati | ayya seba mariki | yèn jangkêp sêtaum[64] |[65] gêmahêna Mêtaram | yèn wis sêtaun ing nguni | asebaa sira maring nagri Pajang ||

105. lah uwis sira muliha | marang nêgara Mêtawis | Senapati Ingalaga | sumungkêm sira ngabêkti | sarta ngaturi pamit | dhatêng sultan wis tinundhung | jêngkar kang sinewaka | sultan lumêbêt ing puri | kawarnaa Senapati Ingalaga ||

106. lajêng saking pasewakan | para sêntana ingiring | mantuk dhatêng ing Mêtaram | datan kawarna ing margi | sampun rawuh Mêtawis | mapan ta sampun misuwur | Ngabèi Loringpasar | yèn sampun jinujung linggih | pan jumênêng Senapati Ingalaga ||

107. sêmana sampun agêmah | padhusunan ing Mêtawis | murah kang sarya tinumbas | eca manahe wong cili | nêdhêng kang pala dadi | tulus kang sarya tinandur [tina...]

--- [f. 188v] ---

[...ndur] | muwah toya tumumpang | arata sitinya wêdhi | sakathahe pan jêjêl ingkang pomahan ||

108. tan ana siti kang bêra | ginarap kawula alit | kang badhe dadi nêgara | kêlangkung dadi pêpengin | kathah wong bêcik prapti | kêrasan tan ana mantuk | dadya awisma pisan | kêrasan anèng Mêtawis | datan pêgat têtiyang dandan pomahan ||

109. apan tanah ing Mêtaram | pasir wukir loh jinawi | tan ana kang winaonan | toyane asri awêning | gêsik sitinya wêdhi | pangling kang samya andulu | dene kariyin wona | ing mangke dadi nêgari | nora pilih kang wisma dadi kêrasan ||

110. apan wus jangkêp sawarsa | jênêngira Senapati | Ingalaga nèng Mêtaram | kacaryan ing wong amukti | ingkang tansah pawarti | apemut Kiyai Juru | ingkang ngatag aseba | apan wis sêtaun iki | pêkênira sebaa mring Sultan Pajang ||

111. Ki Senapati Ngalaga | wuwusira nyêmayani | ing benjang manira seba | yèn wontên utusan prapti | dhumatêng ing Mêtawis | ya ta ngandika Ki Juru | pundi wontên kawula | nganti utusaning gusti | pêkênira sampun sinungan sêmaya ||

112. ya ta wau kinèn seba | dene rama sang narpati | manira iki wong tuwa | katon boya mituturi | mila tansah sung peling | iya wong sungkan kêsambut | wong tuwa tan sung warah | sampun in[66] pun mas gusti |[67] langkung ewuh wong kinarya pamong ika ||

113. kaya ta parentah para | maring wongira Mêtawis | sami para kona nyithak | lan akarya bata putih | tan wande iku benjing | pawarta puniku katur | dhatêng sultan ing Pajang | dene ta akathah prapti | wong ing Pajang adagang layar Mêtaram ||

114. ya ta wau kawarnaa | putrane Ki Senapati | abagus wau winarna | pan dèrèng ingucap malih | dene ta mêksih alit | kang putra pêmbajêngipun | jalu ingkang anama | Rade Răngga mêksih alit | umuripun dawêg wayah walung warsa ||

115. akêkasih Radèn Răngga | wayahira winêtawis | pan lagi rumaja putra | arosa pilih tumandhing | awantêr ingkang galih | kêlawan prawira têguh | tan angungkak purunnya | nahan ta sirèng Mêtawis | Sultan Pajang winarna lir guladrawa ||

58. Dhandhanggula[68]

1. datatita lingira ing nguni | kang kocapa Kajêng Sultan Pajang | siniwi wadyabalandhèr | adipati tumênggung | pêcattadha lan adhamoi | arya răngga lan dêmang | pandêlêgan wau | kandhuruan wilatikta | wadukaji tumungkul muka nèng siti | samya mangrêpa nêmbah ||

2. Sultan Pajang lagya nèng sitigil | pan pinarak anèng singasana | kêncana ana manike | apan lêlèmèk babut | pan maliyo isinya sari | cahyanira sang nata | lir wulan awêlu | sêdhênge purnamasada | wadya anon akucêm merang ningali | dene ta sang lir wulan ||

3. Sultan Pajang alon dènira ngling | maring sira kang anèng ing ngarsa | sira ngarêngya wartane | Senapati puniku | sultèng[69] ulun anèng Mêtawis | dene lami tan seba | apa wis sêtaun | sêmayanya wis kaliwat | iku nênggih malik kapti anèng langit | wulan wêlu purnama ||

4. asêmaya sêmayanya prapti | sang yyang surya mèh surupe ika | tunjung kuncup mêkar [mê...]

--- [f. 189r] ---

[...kar] kabèh | dene wus janjinipun | mapan nora kêna gumingsir | apa karane ika | sutèng ngong tan rawuh | Senapati Ingalaga | sêjatine kêlawan ingsun ing nguni | dadya mêdayèng ujar ||

5. Sultan Pajang digbya luwih sêti | manahira lir ăngsa anglayang | mulun[70] salab kaanane | jalma angkên puniku | kalyan kagyat sajroning ati | dene amiyarsa ujar- |[71] ira ing sang ulun | kang wadya matur sêdaya | hèh sang nata kawula miyarsa warti | Risang Sutawijaya ||

6. kunêng ingkang tan seba sang aji | arsa balik mapan sampun nyithak | akarya kitha arahe | binacingah puniku | Sultan Pajang sigra dènnya ngling | Ngabèi Wilomarta | lan Wuragil iku | sira maringa Mêtaram | Dèn waspada sapratingkahirèng nguni | Risang Sutawijaya ||

7. dutanira karo angastuti | angusapi lêbu ing suku sang | duta mêsat sigra age | anitih kapal mamprung | mring Mêtaram Ki Senapati | sonya anèng Nglipura | duta karo nusul | ing Nglipura sigra prapta | Senapati dènnya kêpanggih anitih | ing kuda asêncala[72] ||

8. Kyai Gêdhe Wuragil sigra ngling | Angabèi Wilomarta nêdha | mudhun saking kuda age | nimbalakên pamuwus | Sultan Pajang mring Senapati | Ngabèi Wilomarta | sigra dènnya muwus | Ki Gêdhe Wuragil ika | jêngandika karsa mudhun saking wajik | Senapati Ngalaga ||

9. maksih manggung anunggang ing wajik | jêngandika dutanirèng sultan | nistha ing mantri tandange | dene mudhun karuwun | saking wajik kang dèn timbali | maksih anunggang jaran | jêngandika iku | nora beda lawan sultan | kang akongkon sarupane duta nênggih | dipu[73] ngrasa satunggal ||

10. Kyai Senapati Ngalaga ngling | hèh Wuragil lawan Wilomarta | ragane sira kinèngkèn | duta karo amuwus | dahat ulun duta rama ji | angêmban pangandikan- | ira sang aulun | mangan nginum marènana | asebaa marang Pajang dipun aglis | myang kita akurèsa ||

11. duta naro[74] sinauran angling | Senapati maksih nunggang kuda | matura mring sultan age | aseba ulun besuk | lamun sultan amêmarèni | angalap sutanira | lawan garwanipun | mangan nginum ulun benjang | kinon mari apan kinon un maksih |[75] doyan nginum amangan ||

12. ulun kinon akurèsa nênggih | dene sultan ingsun karya apa | rema tuwuh lah karêpe | pagene ya cinukur | salah sêdya ulun puniki | têka para mantuka | matura sang ulun | yèn mêngkono ujar ingwang | duta karo Wilamarta lan Wuragil | amit mulih mring Pajang ||

13. sigra lampahira nulya prapti | pan tumamèng sira ngabyantara | cundhuk marang sultan age | nêmbah ngusapi lêbu | ing suku sang anulya linggih | tumungkul ngabyantara | angling duta prabu | hèh Sutawijaya kita | pan umbanggi[76] ing ulun kinon rumiyin | lumampah anèng wuntat ||

14. datatita lingira ing nguni | kang kocapa wau Senapatya | ri sêdhêng anèng purane | linggih lawan Ki Juru | Amartani amituturi | Senapati Ngalaga | kadipundi iku | jêbèng karsa pêkênira | boya mangkat ngandikan ramanira ji | tan wande manggih duka ||

15. ingsun iki babarna sêjati | kadiparan gène mêmungsuhan | sapa sira andêlake | mantri Mêtaram takut | yèn adunên lan sri bopati | Sultan Pajang kuwasa | digbya sêkti punjul | têlik akèh tan tumama | ing byantaranira sang sri narapati | sang nata lagya nendra ||

16. sinudukan [sinu...]

--- [f. 189v] ---

[...dukan] dening punang têlik | kanjêng sultan akarsa anendra | lir lalêr mencok tibane | kampuhipun tan butul | para garwa prasamya anjrit | sultan pinarêbutan | kagyat nulya wungu | ningali kang para garwa | padha nangis gumrumung kanèng[77] sikil |[78] anarka yèn kapranan ||

17. kathahipun wongira Mêtawis | nanging dhomas iku yèn kêrigan | pêsthi yèn dudu timbange | yèn mungguha sang prabu | pêsthi rêmpu wadya Mêtawis | pan sapa dèn adêlna[79] | dede timbangipun | timbangên lan radèn putra | pan asisih putra wadya pan akêdhin[80] | pan sèwu balanira ||

18. witing putrane sri narapati | kang jêjulun[81] Pangeran Bênawa | wong tigang èwu balane | wusdene para mantu | adipati ing Dêmak nênggih | sangang èwu balanya | ana ingkang mantu | iya Ki Dipati Tuban | balanipun wong walung èwu sinêkti | mantu putu kang aran ||

19. adipati ing Santênan mangkin | wadyanipun tigang èwu dhawak | wong Mêtaram dhomas kèhe | wêsi karyanên balung | kang têmbaga karyanên kulit | nadya[82] otota kawat | gêgala kang sungsum | tan wande rêmak kang dhomas | ginarumung dene sikêp Pajang nênggih | upama wadya dhomas ||

20. lir antiga sèwu upamaning | pan wongira ing Mêram[83] ika |[84] wong Pajang Sela pamine | pan rêmêk kang antêlu | ingsun karya upama malih | duryyan wadya ing Pajang | wong Mêtaram timun | yêktine măngsa warasa | timun pêntil durène iku nindhihi | pêsthi dadi galêpang ||

21. anglir sasi wadya ing Mêtawis | pama surya wadyabala Pajang | yèn barêng ika têmpuhe | wulan kucêm dinulu | pêsthi merang ingkang ningali | kasênênan kang cahya | surêm sasinipun | lir api wadya Mêtaram | wadya Pajang lir udan lagya nibani | pêsthi apês suh sirna ||

22. kadipundi ta Ki Senapati | ênggènira mungsuh Sultan Pajang | tan wande awake dhewe | ngandêlakên yèn têguh | kêndêlira digdaya sêkti | atêpung pupu jăngga | akantaran bau | yèn mungsuha Sultan Pajang | ingsun iki apan kucêm aningali | mukane Sultan Pajang ||

23. mandahane kapirsaa maring | nagri liyan miwah tu sabrang |[85] kang sêngit dadi guyune | dene mungsuh sakuthu | panarkane kang lyan narpati | Senapati Ngalaga | ènthèng babotipun | katuju wania aprang | mungsuh yayah kêrasan[86] angladèni |[87] bapa mungsuh lan suta ||

24. pêngrasane atiningsun iki | pêkênira mungsuha wong liyan | sapuluh Pajang gêdhene | apan pêrcaya ingsun | nadyan jagad kêbêka iki | kêlara năngga |[88] wus jamak wong jalu | kinrubut ing bandayuda | tumbak kêris busur masbun lawan bêdhil | lêmbing bedhor lan panah ||

25. apan sira wus pinaci-panci[89] | wirayate susunan ing Arga | yèn angrata Jawa kabèh | tumurun putranipun | têkèng putu buyutirèki | cinêtha dadi nata | ing mangke sirèku | tan angangge tumaninah | mêngko sira kêdah sira angyêktèni | amungsuh Sultan Pajang ||

26. pêkênira ta Ki

--- [f. 190r] ---

Senapati | amungsuha ramanira sultan | tri pêrkara kainane | kariyin mungsuh guru | kaping kalih amungsuh gusti | kaping tri mungsuh rama | ina nora patut | iya dudu kang ayoga | sasat bapa kinêmpit duk mêksih alit | malah tumêkèng tuwa ||

27. kadya guru ramanira aji | mapan sira winuruk agama | duk lagi sira alite | tatas sarengatipun | nulya sira winuruk maning | karosan kadigdayan | purwa digbya purun | lamun angambah sêgara | datan têlês lir angambah siti kaki | binasmi datan pasah ||

28. masalahe ngèlmu dadi mantri | myang dipatya miwah dadi raja | pan winurukakên kabèh | mutah sajroning kalbu | ramanira marang sirèki | milane pêkênira | digbya sêkti punjul | punapi pêmalêsira | maring sultan mêngko pêkênira nênggih | mangku rat bala dhomas ||

29. Senapati kêrasa ing ati | amiyarsa tuture kang paman | Kyai Juru wêwuruke | Senapati tumungkul | anglêrêsi piturnèki[90] |[91] winuruk ingkang paman | sadrah datan luput | Senapati Ingalaga | dyan sumilih angling pan Ki Senapati | matur dhatêng kang paman ||

30. kyai paman Juru Amartani | kadipundi paman karsa dika | kawula nêdha ing mangke | maring Yyang dipun asru | dipun nyata sampun kêkêlir | gusti lawan kawula | pundi tunggilipun | kang sinêmbah inggih Alah | kang anêmbah ya ta yèn puniku ati | satu munggèng rimbagan ||

31. mapan nyata tingalira sidin[92] | tuwan nêdha nêgara ing Pajang | ngidhêpa ing kita kabèh | sakèhe para ratu | mapan ingsun dadia aji | anggêntènana Pajang | gampangna puniku | pintanên maring Yyang Sukma | têmên-têmên angidhêpa mring jasmani | tunggal jamal lan sukma ||

32. Kyai Juru Amartani angling | sun têtêdha sira ing Pangeran | dadia ratu ing têmbe | anggêntènana prabu | ramanira ing Pajang benjing | dadia panêmbahan | sakèh para ratu | ngidhêpa marang ing sira | nanging sira ki jêbèng dipun ariri[93] | ngantia karsaning Yyang ||

33. kaping kalih amintaa aji | ramanira walêsên kewala | ati-atinên tatane | ta[94] anawèng kawêngku | silanira mapan aèksi[95] | maring sri naranata | lir adi pukulun | sampuna ing panalika | laku linggih solah mona lawan muni | pracina dadi nata ||

34. lamun sira asebaa isin | maring Pajang mintaa nêgara | tinêdha saking ing kene | dene doh parêkipun | lamun nyata dadia gusti | adoh tanpa wangênan | yèn aparêk iku | tan kêna gêpok sarira | kênyataan srêngkara rupa lan manis | tan kêna pisahêna ||

35. pêkênira lah Ki Senapati | sampun nunggal rasa lawan sultan | ora dadi satunggile | mapan panêrkaningsun | lamun sultan tumêkèng lalis | ing panjênênganing nata |[96] dèn amêngku-mêngku | kêprabon yêkti kang putra | kang atuwa gêntosi jumênêng aji | tanna lyan saking sira ||

36. nadyan kathah putrane sang aji | datan ana liya pêkênira | kinêmpit alit milane | kang dadi manahipun | nanging sira putra sang aji | kang dadi pangauban | sakèhing kang sunu | lan cahyanipun nurbuwat | wus angalih maring sira wus amêsthi | anggêntèni mring sultan ||

37. pêkênira ta Ki Senapati | yèn wus olèh ujar tri pêrkara | kang dhingin ing wong tuwane | pindho sêbdaning guru | kaping tiga sêbdaning gusti | mapan dandi[97] satunggal | yêkti nora wurung | pêkênira madêg nata | nganti [nga...]

--- [f. 190v] ---

[...nti] sangat pintanên maring Yyang Widi | sêlakên ing abrăngta ||

38. sasampunira winêling-wêling | Senapati dhatêng ingkang paman | Kyai Juru angling malèh | paran karsanirèku | Senapati ngandika aris | paman lamun sêmbada | ing karsanirèku | wirayate Jêng Susunan | Girigajah manira arsa yêktosi | Kae Juru ngandika ||

39. alah nêdhaa tirakat mami | gya lumampah kalih ingkang paman | Kyai Juru Mêrtanine | dhatêng ing Ardikidul | apan lajêng nurut pasisir | rintên dalu lumakya | nèng pasisir kidul | sinambi dera mêmikat | yèn wus antuk kang pêksi gêdhe kang uni | pêksi sinung panganggya ||

40. ali-ali kêncana anuli | ingkang pêksi inguculkên egal | pêksi mibêr ngalas malèh | mencok kayyan angungkung | pan mêngkana ungêling pêksi | gustiku ing Mêtaram | asih maring ingsun | sun têdha maring Yyang Sukma | jumênênga nalendra anèng Mêtawis | tulus mêngku rat Jawa ||

41. tapanisun[98] salamine gusti | anèng donya aba para tiga | kang kalih duman nah anggèr | gusti katur pukulun | Senapati Prabu Mêtawis | tulusa madêg nata | ing saturunipun | amêngku rat tanah Jawa | kang saduman dhatênga aba pribadi | tulusa anèng donya ||

42. sabên-sabên nênggih angsal pêksi | pan sinungan li-ali kêncana | ingalèn-alèn sikile | nulya nguculkên mabur | anèng kayyan dera amuni | nêngguh sami kewala | panêdhanerèku[99] | tulusa madêg narendra | nèng Mêtaram amêngku rat tanah Jawi | saputra buyut wayah ||

43. amêngkua ing rat tanah Jawi | tanah sabrang gustiku Mêtaram | satêdhak turun-turune | ya umadêga prabu | madêg nata ja liya saking | turune Senapatya | kang umadêg ratu | sêmana kalunta-lunta | lan kang paman Kae Juru Amêrtani | run têpi wanèng jala ||

44. nihan ingkang kawarnaa malih | wontên playon saking Majalêngka | tan wikan nama timure | kalane bêdhahipun | Majalêngka merad sang aji | pra putra samya bubar | tan kwawa angêrbut | angungsi dhatêng ing wana | Rêdikidul pasisir dhukuh ing Giring | sirèng lajêng pêrtapa ||

45. lan kang ibu pêrtapa nèng Giring | duk sêmana wus turun ping sêpta | Ki Agêng Giring namane | Ki Giring ingkang kantun | apêputra jalu lan èstri | ingkang èstri taruna | kakunge kang sêpuh | sampuning alama-lama | Ki Gêng Giring wus puput jênêngirèki | mantuk ing rahmatollah ||

46. putra kakung ingkang anggêntèni | anèng dhepok nêngguh ing pêrtapan | Ki Agêng Giring namane | wus kasub tapanipun | ing sakiwa têngêning Giring | misuwur pandhitanya | tanah Gunungkidul | pinundhi-pundhi ngakathah | Kyagêng Giring kaloking pandhita luwih | wus gêntur ingkang tapa ||

47. sakêlangkung tinarimèng

--- [f. 191r] ---

Widi | Kyai Giring nêngguh tapanira | nuntên mêdal kêramate | barang sasêdyanipun | tinurutan ing Sukmajati | barang ingkang cinipta | Yyang Sukma jumurung | nulya gawe siyumbara | sêpêt aking ingsun karya paranggiri[100] | yèn ingsun kalilana ||

48. angêpêla jagad tanah Jawi | sinauran gêtêr patêr sigra | abarung kilat thathite | sarêng ing rawuhipun | Jêng Susunan Kalijagèki | Kyagêng Giring sêmana | lajêng agêguru | dhatêng Sunan Kalijaga | wus umangsub angguru mring maha yêkti | ngidhêp kang pangêndika ||

49. angêndika jêng susunan adi | iya jêbèng gènira nandura | sêpêt iku mêtu wohe | ing mêngko karsaningsun | iya dadi ing pasanggiri | sapa ingkang ngumbea | dêgan banyunipun | pinêsthi dening Yyang Sukma | yèn amêngku ing rat tanah Jawa benjing | dene kang mangan dêgan ||

50. pêsthi dadi êmbanan nêrpati | nulya kondur sang maha pandhita | wus lawas awoh cikale | mung satunggil wohipun | kumaringêt isinirèki | kyagêng mènèk sigra |[101] ngambil dêganipun | sampunira pinarisan[102] | kang dawêgan binêkta mantuk sira glis | prapta ing wismanira ||

51. wus dinakok munggèng ing pêlari | nulya wau amêmêkas sira | ki agêng maring arine | aja na wani nginum | dêgan iki anèng pêlari | nadyan isun umbia | yèn wis suci ingsun | kang bandan[103] lawan roh ingwang | yun asiram Ki Giring lumampah aglis | prapta ing Sêndhang Sêpta ||

52. nahan ingkang kawarnaa malih | Senapati kang lagya mêmikat | kalunta-lunta lampahe | wus angsal pitung dalu | amêmikat anèng wanadri | rut pasisir ngetan |[104] sêmana winuwus | mangsane katiga dawa | panas bangêt kasatan kang mikat pêksi | arsèng nginuma toya ||[105]

53. arsa nginum nênggih tanna warih | atêtanya dhatêng ingkang paman | Kyai Juru Mêrtanine | paman kasatan ingsun | ngêlak arsa nginuma warih | Ki Juru sigra mojar | ngêndi ana banyu | adoh lor kidul lan wetan | Senapati ngandika angudi warih | pêkênira ambila ||

54. Kyai Juru angandika aris | sutèng ulun ngêndi ana toya | ngalas gung kaya mêngkene | èngêt ing tyas Ki Juru | lamun darbe sumitra dhingin | pandhita amêrtapa | Giring dhukuhipun | Ki Juru alon ngandika | anak ingong Senapati ingsun eling | yèn darbe pêrsanakan ||

55. wetan iki bênêre rumiyin | raning Giring jêbèng dhukuhira | nêdha pinaranan age | ing Giring sampun rawuh | Kae Juru lan Senapati | jumênêng nantaranya | mring kang têngga wau | ki raka wontên ing griya | winangsulan marang kang atêngga agli | rakanta sawêg kesah ||

56. dhatêng sêndhang asiram kiyai | Kyai Juru nênggih lawan putra |

--- [f. 191v] ---

lajêng pinara[106] karone | nèng bale sigra dulu | Kae Juru dhatêng pêlari | lamun ana dawêgan | siji wus pinatut | Kae Juru lon ngandika | hèh bok ayu dawêgan anèng pêlari | puniki kula têdha ||

57. putra dika jêbèng Senapati | luwih dening kasatan angêlak | dawêgan ingambil age | arining Giring muwus | sampun-sampun dipun dukani | dhatêng ing raka dika | Ki Juru sumaur | manira angilènana | gya binalong dawêgan ingunjuk aglis | marang ing Senapatya ||

58. toya têlas ginêpuk tumuli | kang dawêgan isinya dhinahar | maring Ki Juru wus êtèk[107] | anulya pamit sampun | Senapati umêsat aglis | sapraptaning ing dhadhah | Ki Juru amuwus | sutèng ulun Senapatya | pêkênira apa nurut marang mami | nalendra putra mojar ||

59. karsa dika paman ngong turuti | Kae Juru nulya malih mojar | lah nêdha abali age | ki gêdhe darbe dulur | èstri juga awon warnaning | pêkênira alapa | Senapati muwus | paman manira tan arsa | botên rahab warnane ingkang pawèstri | Kae Juru ngandika ||

60. wruhanira jêbèng iku benjing | angregoni jêbèng marang kita | lah nêdha bali dèn age | rajaputra anurut | sapraptane wisma anuli | Senapati ngandika | paran karsanipun | dene pênêd dika paman | pêrsanakan lan rupane ala busik | Ki Juru angandika ||

61. luhung êndi angewuh-ewuhi | kalih boya lah kita piliha | salah siji dipun age | yèn ta kita anurut | pêsthi boya ngewu-ewuhi[108] | marang kang madêg nata | salaminirèku | ing satêdhak kita nata | dyan ngandika gèh paman ulun nuruti | sakarsa pêkênira ||

62. lah sok sampun dados riwuk benjing | ing sawuri-wuriningsun paman | lumêbêt marang griya ge | Senapati anantun | mring sadulurira Ki Giring | wus sêga[109] dyan kaningkah | sinarenan sampun | nalendra putra gya mêdal | wus kêpanggu[110] lan Ki Juru Amêrtani | arsa sira mangkata ||

63. pan kêsaru dhatênge Ki Giring | sami lênggah Ki Giring atanya | mring Ki Juru Martanine | bage jêbèng sirèku | baya suwe kita nèng ngriki | Ki Juru saurira | uwakane dangu | Ki Giring sira tumingal | ing pêlari dêgane tanna kaèksi | takèn dhatêng arinya ||

64. ana ngêndi dêgan ingsun yayi | nèng pêlari yayi nora nana | kang rayi alon ature | kapêndhêt Kae Juru | ingsun pênging mêksa ingambil | dêgan lajêng kapêcah | banyune inginum | dhatêng rayi pêkênira | Kyai Giring wêcananira amanis [ama...]

--- [f. 192r] ---

[...nis] | sèh jêbèng Juru kita ||

65. kang anginum dêgan ingsun yayi | yèn mangkono yayi pêrjanjean | janjiningsun ingku[111] mangke | kita umadêg ratu | turun pisan dhatênga mami | Ki Juru saurira | tan kuwasa ulun | amêsthi kang dèrèng ana | Kyai Giring turun kalih gênti waris | Senapati ngandika ||

66. boya sagêd nganakkên sun iki | Kyai Giring sira malih ngucap | inggih turun tiga mangke | rajaputra amuwus | tan kuwasa manira iki | Ki Giring sira ngucap | turun ping pat ingsun | panêmbahan ngling tan suka | luwih karsaning Yyang Senapati pamit | Kae Juru nèng wuntan[112] ||

67. Kyai Agêng Giring angling malih | inggih yayi turun kaping lima | agênti warise mangke | panêmbahan amuwus | tan kuwasa manira iki | langkung Sukma kang murba | ing jad[113] Yyang Agu[114] |[115] Kyai Gêng Giring angucap | cêluk-cêluk turun ping nêm ingsun ugi | turun ping pitu kula ||

68. narpaputra datan amangsuli | wau lajêng nêngguh lampahira | datan kawarna lampahe | wus prapta ing Mêtarum | Kae Juru lan narpasiwi | sarêng lan praptanira | pêmajêgan agung | samya dhatêng ing Mêtaram | Kae Bacor sêmana araryyan sami | nèng wande sarowangnya ||

69. narpasunu samya rèrèn singgih | lan kang paman Ki Juru sêmana | asèndhèn waringin gêdhe | rasukan gêdhog madu | rada lungsêt lancingannèki | gêdhog bang sampun luwas | pinarak pitêkur | kaasta kang upêt mêrang | jagaraga lan sata sompok sinandhing | munggèng ngandhaping gurda ||

70. samya nunggil sauwit alinggih | dènnya raryyan lawan Senapatya | Kyai Bacor pangucape | kaya pa rupanipun | Senapati Ngalaga iki | lan apa digdayanya | kasantikanipun | apa luwih wong sajagad | karosane têguh alot wulêd kulit | tan pasah dening braja ||

71. dene têka sugih kêndêl wani | angandhêgi sêkèh Pêmajêgan | parênga sun ayonane | karosan ngadu balung | cênging otot wulêding kulit | miwah ing kangdigdayan[116] | iku nora wurung | kêrisku iki barkatan | lawan tumbak ingsun têtilaring kaki | yèn ta nora pasaha ||

72. yèn ta ingsun durung angayoni | marang Senapati ing Ingalaga |[117] nora gêlêm ingsun mangke | aseba mring Mêtarum | wong Bagêlèn Majêgan sami | kabèh tanpa manah |[118] tan wani prang pupuh | baya ta sami wanodya | amung Bacor Bagêlèn lanang pribadi | digdayèng ing paprangan ||

73. Senapati Ngalaga ngling manis | lah kisanak kathahên pasumbar | anganggo Senapatine | kiyai raganingsun | kawulane Ki Senapati | kiyai karyaningwang | adodolan udud | ing sabên pasar kewala | sampun susah anyumbari Senapati | manira wani sira ||

74. Kae Bacor sugal [suga...]

--- [f. 192v] ---

[...l] dènira ngling | hèh kisanak apa ujarira | narpasuta gya saure | iya ngong baturipun | iya wani mungsuh sirèki | Kae Bacor bêkira | ambambang pring kaku | Kae Bacor gya lumumpat | anarik kris Ki Bacor aryèng[119] nglarihi | maring sang narpasuta ||

75. Kae Bacor goco wanti-wanti | mring sang atma nalendra tan obah | wanti-wanti pagocone[120] | Ki Bacor rosanipun | angêmu rah astanerèki[121] | rêmuk punang ukiran | bayune wus larut | dhuwunge Bacor binuwang | rajaputra tan obah dera alinggih | Senapati ngandika ||

76. lah ta Bacor tutugêna aglis | ênggènira anggoco maring wang | Ki Bacor alon saure | inggih sêdhêng katèngsun | agêguyon lan sanak ugi | anging ta karêp ingwang | durung lêga tèngsun | yèn durung amanggiha |[122] Senapati Ngalaga ingsun ayoni | pêrêde kulitira ||

77. lawan dudu kita ngong ngayoni | Senapati Ngalaga Mêtaram | ya kang sun karêpake |[123] ingong arsa anuduk | lan sun tumbak yèn tan nêdhasi | iya sun angawula | Senapati besuk | Kae Bacor ngên tyasira | wong Mêtaram têguhe kêpati-pati | mendahe Senapatya ||

78. nulya mangkat Ki Bacor sira glis | gya lumampah pikir manahira | wong Mêtaram yèn mangkene | abot sêsangganipun | iki bae têguh kêpati | sun goco nora obah | pêgêl tangan ingsun | kanti rêmuk kang ukiran | kêris ingsun kanti pêpêr pucunèki | atos lir waja lidhah ||

79. dene nora kênaa ya rêmpid | iya ingsun gêlêm ingandhêga | marang Senapati mangke | yèn nyandhang panyudukku | pêsthi ingsun ngawula maring | Senapati Ngalaga | yèn tan nyata têguh | Si Kêbodhêngên tan pasah | sun guroni ngawula mring Senapati | sun asrah jiwa raga ||

80. nèng Pagêlèn ingsun anglanangi | wong Mêtaram arsa anêlukna | yèn durung katêmu dhewe | Senapati Mêtarum | sun ayoni ing kêris mami | lan iki tumbak ingwang | padha ampuh-ampuh | gêlêm ingsun angawula | yèn tan pasah dening kêris tumbak mami | nyata lananging jagad ||

81. sampun mondhok Bocor nèng Mêtawis | wong Pagêlèn Majêgan sêdaya | ingkang kawuwusa malèh | narpasuta wus rawuh | anèng dalêm Ki Juru ngiring | a ta kang kawarnaa | karsane sang bagus | nutugakên akasukan | mangan nginum adrawina[124] siyang latri | kinarya angandhêga ||

82. Pêmajêgan Pagêlèn prasami | ingkang langkung yun seba rèng Pajang | sami ingandhêgan kabèh | kinèn mangan anginum | sabên dina ingsun puniki | anyêkêli mênjangan |

--- [f. 193r] ---

sun gawe anginum | sakèhe kang buron alas | iwak banyu iwak sêgara sun ambil | ya ingsun karya sêgah ||

83. ginulawênthah kang para mantri | ingkang patut binasanan paman | pinaman-paman basane | ingkang patut sinunu | iya anak basanirèki | ingkang pantês kinakang | kakang basanipun | kang layan[125] binasan uwa | basa uwa datan anyuda ing krami | kang pantês basa ria ||

84. iya ari basanira ari | ingkang pantês binasanan eyang | ingeyang-eyang basane | samya mangan anginum | samya suka gumuyu atri | larih sami asênggak | kêkawin angidung | akêplok sarya parikan | ing bêdhaya Senapati suka ngênting | lan mantri Pêmajêgan ||

85. kawarnaa Kae Bacor iki | ingkang arsa anutug karêpnya | tan suda ing kuwanène | anyandhak waosipun | kang pêrmati agya lumaris | tan ambêkta parêpat | sang narpa tumurun | datan wontên kang uninga | Senapati lan Ki Bacor wus kêpanggih | Baco[126] atine ilang ||

86. sang narendra putra anêbda ris | hèh Ki Besan sirèku pan arsa | angayoni ingsun mangke | aja rika kadulu | ing jalma kèh ko bêngi bêcin[127] | tan ana kang uninga | tutug sakarêpmu | Senapati wangsul sigra | pêpak kabèh Pêmajêgan sukèng ati | Bacor pondhoke prapta ||

87. Kae Bacor gargut manahnèki | nora suda rasangnirèng[128] driya | kêrise ingasah age | ri sêdhêng ramya ngidung | garwanira Sang Senapati | samya kinèn bêdhaya | sinamudanèku | ajamang kalung agêlang | kilatbau kêncana êmêr angrawit | panunggul intên abra ||

88. ujalanya makucêm yyang rawi | kasênênan ujalèng bêdhaya | muncar-mancur rêtna abyor | napa ing jêbad arum | kang bêdhaya tanapi sêlir | linadosakên ngarsa- | nira ing têtamu | pra sêlir angling manira | ingong kinèn anglisahana sirèki | sakèh mantri Majêgan ||

89. amborèhi sarta anyumpingi | surèngpati marang pêkênira | pra mantri tumungkul kabèh | ajri anon dyah ayu | pan angêrpa kajêm ing siti | muka anèng pêrtala | ambêk manah sandu[129] | pan sampun ambapa biyang | tarkanira mring narpasuta Mêtawis | kêlamun darbe karsa ||

90. Senapati Ngalaga atartib | aningali mantri Pêmajêgan | apan sampun parêk kabèh | pan wus pêpak supênuh | narpasuta micarèng galih | mêngko ngong olèh rowang | saking sih Yyang Agung | prapta ing sariraningwang | sinung bagja dinulur marang Yyang Widi | sinung rowang dening Yyang ||

91. lamun ingsun angêndhihèng jurit | amusuh prang lan ramengndra[130] Pajang | upama ngong prih sirnane | kayèng kêna lun adu | sakathahe kang para mantri | ingsun pan wus pêrcaya | pra mantri asuyud | wong Pagêlèn pasrah jiwa |

--- [f. 193v] ---

samya bêkti mung Bacor durung sayêkti | manahe kaya-kaya ||

92. sun wêtara atining wong iki | nora suka dening bojakrama | yèn durung kalah budine | angayoni maringsun | iya ningan ingsun ecani | bênêr ta sira besan | sisip têka ngingsun | upamane awak ingwang | kaya cebol nèng jurang anggayuh langit | pêsthine dipun ina ||

93. iya bênêr kang angina iki | lamun ingsun durung munjulana | digdayaningsun ingsun ing akèh |[131] măngsa dadyaa ratu | pan mêngkana ciptaning galih | nanging datan kawêntar | ngandika ring kalbu | pamijile ngeca-eca | anuruti karsane kang para mantri | Pêmajêgan sêdaya ||

94. mantri bêksa pan kagiri-giri | ngagungakên pêksa gora godha | ngêtogkên kadigdayane | sela gêng gya jinujung | punang wawrat nêmatus dhaci | anglir kapuk sêlamba | gya binuwang muluk | ela[132] gêng agya sinăngga | wawrating kang kapuk salêmbar anuli | ngibêrakên ngawiyat ||

95. kalaganjur binêksanan kêris | myang landheyan miwah bêksa kantar | kang abêksa pêdhang tamèng | ingumbulakên mamprung | punang lêmbing tinampan gigir | myang tinadhahan jaja | kang sawênèh pupu | wênèh tinadhahan sirah | kang sawênèh matanya cinukil kêris | pupu têguh tinatah ||

96. tri Mêtaram lir banthèng kanin |[133] kadya macan binasah-basahan | landheyan ingugêr age | waosira tinêmpuh | duk dinêdêl tan kêna lungid | sasat wayang-wayangan | pan ilapat tuhu | cinane kayun lan baka | tumbak kêris tan ana ingkang nêdhasi | marang jatining jalma ||

97. samya matur sakathahing mantri | pan kawula adunên apêrang | pasihan dalêm wus akèh | mapan kawula purun | nadya[134] tangkêb salêksa sisih | sayuta munggèng ngarsa | tan anêdya mundur | amêngsah ramanta sultan | yèn paduka ajani sami sêmangkin | angrurah nagri Pajang ||

98. apan wutahe ludira mami | lan tigase ing murda manira | kasaurakên ing sihe | mugi dadia ratu | tan kuwawa aba nuhun sih | kawula tur prasêtya | anjalma ping pitu | kawula tuwan abdèkna | ing satêdhak têrah kawula ing benjing | ngabdia têdhak tuwan ||

99. sêdya kawula sing wisma dhingi | ajêng sohan ramanta ing Pajang | ngasrahkên bulupêktine | tuwan mêgati ngênu | kinon mandhêg kang para mantri | kinarsakkên kasukan | ing mangke pukulun | kawula iki tan nêdya | yèn sebaa mring Pajang tur bulubêkti | pan paduka narendra ||

100. sakathahe bulubêkti mami | kaatura ing padukendra |[135] datan wontên sandeyane | Mêtaram ratu agung | pan nêgara ing têpis wiring | samya ngidhêp sêdaya | dhatêng sang aprabu | adipati kang tumitah | saliring wong desa Pêmajêgan ngabdi | tuwan ingkang nataa ||

101. lamun tuwan lumampah ing

--- [f. 194r] ---

jurit | pan kawula damêla pêjahan | pan kawula walêsake | ing sih paduka agung | dhatêng aba walês sun pati | pêjaha wantên ngarsa- | nira sang aprabu | kawula datan kumêdhap | botên liyan ingkang kawula tingali | nanging natèng Ngalaga ||

102. nalendra atma angandika aris |[136] hèh sakèhe mantri Pêmajêgan | sun tarima prasêtyane | pan dudu ing kayèku | karsanisun marang rama ji | besuk sira sebaa | barênga lan ingsun | yèn ana dukane sultan | mapan ingsun besuk ingkang anangguhi | andêlêna ing rana ||

103. iya ingsun wani anangguhi | ing dukane ramendra ing Pajang | ngong lakoni sapakone | karsane ramèng prabu | sêdayane wus ana mami | yèn ingsun anjênêngna | răngga lan tumêngung | ngabèi arya lan dêmang | pêcattadha kandhuruan ăndhamoi | ingsun sinung kuwasa ||

104. sakathahe ingkang para mantri | ingkang arsa jumênênga arya | iya ingsun jênêngake | miwah kang durung lungguh | ingkang pantês walulang benjing | sun kang awèh walulang | kang pantês alungguh | lêlurah patigi[137] iya | ingkang arsa alungguh lampit sun lampit | apan ingsun winênang ||

105. aluwaran mangkya narpasiwi | kang baskara têkap dhatulaya | kang aseba bubar kabèh | Kae Bacor winuwus | ingkang tansah tinanting-tanting | karsane narpasuta | ingkang dèrèng rujuk | kudu mêksa ngayonana | ing bobote nalendra atma Mêntawis | tansah ingarah-arah ||

106. Kae Bacor amicarèng ati | kaya ngapa sakèh sanak ingwang | kaya mangkene polahe | têka padha piluyu | kaya rare kaca ngong sami | nora matara nglampah | denera rêp junjung | Senapati Ingalaga | den timbanga wong Mêtaram iki kêdhik | amungsuh wadyèng Pajang ||

107. yèn ta durung ingsun angayoni | ing bobote wong agung Mêtaram | apanggah wani sun dhèrèk | dene apêksa luhung | datan wêruh sarirakèki[138] | baya kulit têmbaga | abalung parunggu | mênawa sira tan pasah | ingsun suduk ing kêris ingsun pêrmati | gêlêm sun angawula ||

108. wus sumurup yyang pêrtănggapati | Kae Bacor nêngguh karsanira | anutugêna budine | pan karsaa lumêbu | anyidraa mring narpasiwi | dhuwungira tinatab | wus amblês kinapuk | pun Kêbodhêngên wêstanya | nulya mangkat sampun lumêbêt ing puri | sapraptanirèng pura ||

109. sakathahe kang atêngga kori | wus winangsit marang sang narpatya | apia tan wruh lêbune | sirèng Bacor ngalêbu[139] | sang sutendra sampun kêpanggih | ri sêdhêngnya adhahar | ngungkurakên pintu | kèn Bacor sigra nêrajang | dipun goco narpasuta datan olih | kèn Bacor kêsayahan ||

--- [f. 194v] ---

110. rêmak rêmpu pucuke kang kêris | sitineka pan pating dhalungkar | Bacor sidêkung tibane | anglês sarira lêsu | Kae Bacor sigra ngabêkti | mangrêpa ing suku sang | kawula ta nuhun | gusti nêdha pangapura | sang narendra atma api kagyat angling | kya besan ana paran ||

111. Kyai Bacor sumungkêm ing siti | munira[140] kajêm ing pêrtala |[141] angasih-asih ature | kawula nuwun bêndu | kamipurun kawula gusti | ngayoni padukendra | ing mangke pukulun | punapa karsa paduka | pan kawula ngaturakên pati urip | sakarsa tan lênggana ||

112. atma nata angandika aris | kae besan apa kang ingucap | pitayaningsun agêdhe | Kae Bacor gya mêtu | narpasuta endra tumuli | ingiring jalma lima | Nglipura jinujug | watên[142] watu kumêlasa | warnanira selanya tuhu rêspati | Senapati nèng sela ||

113. narpasiwi lir anunggang èsthi | warnanira sela kadya liman | pandhan rangkang ngiringane | lir pêlana dinulu | punang sulur kang warna putih | katumastarèng tirta | Senapati sampun | tumamèng sare gêgilang | pan ing nginggil gêgilang kêlangkung mragil | tan an[143] prakanthaya[144] |[145]|

114. kawarnaa Ki Juru Mêrtani | datan eca dènira anendra | wus têngah dalu wayahe | ingkang putra kagugu | nulya kesah malêbèng puri | sapraptanirèng pura | Ki Juru amuwus | hèh sikêp kang tunggu lawang | sutaningsun apa pinarak ing puri | matura ingsun seba ||

115. punang regol aturira uni | suta tuwan manira tan wikan | ing wau gusti puruge | sampune dhahar nginum | lawan sakèh kang para mantri | Pagêlèn Pêmajêgan | ing sabubaripun | kajêng gusti nuntê[146] kesah | sarêng surup pratăngga gumantya wêngi | wulan sêdhêng purnama ||

116. Kae Juru widagdya ing wadi | wus uninga ciptane kang putra | anulya sinusul age | wayahe lingsir dalu | lampahira lir kilat thathit | sakêdhal[147] panggya prapta | Nglipura jinujug | wus panggih lawan kang putra | Senapati sakeca dènira guling | tumaèng[148] sela gilang ||

117. Kae Juru Amartani angling | awungua jêbèng Senapatya | ujare arêp agêdhe | têka eca aturu | tan atara wintang kang prapti | warnanya kadi dilah | ing baskarèng satus | upama gênge kang wintang | sakêrambil têkan tabonirèki |[149] gumawang nginggil nendra ||

118. Kae Juru sigra dènira ngling | sarya mungu dhatêng ingkang putra | awungua dipun age | punapi anèng luhur- | ira turu mancur lir sasi | Senapati Ngalaga | kagyat nulya wungu | tumingal sarya ngandika | apa rane mancorong nèng luhur mami | tuwuk ngong durung mulat ||

119. punang wintang sigra anauri | wruhanira ingsun [ing...]

--- [f. 195r] ---

[...sun] iki wintang | awêwarah ing dhèwèke | ênggènira manêngkung | amaladi samadya êning | anêgês karsaning Sang | Amurwèng Pandulu | ing mêngko wus tinarima | marènana kang dera pêlêng ing ati | tinarima ing Sukma ||

120. sira tamtu jumênêng Mêtawis | madêg nata amêngku rat Jawa | sineba ing ratu kabèh | digbya ratu pinujul | ing Mêtaram dera alinggih | tanah Jawa lan sabrang | ratune anungkul | têka ing suta lan wayah | buyut canggah umadêg natèng Mêtawis | Jawa tanpa sisihan ||

121. ing saturunira madêg aji | nèng Mêtaram suka myang wibawa | sugih rêtna kêncana kèh | langkung kèringanipun | amêkasi dadya narpati | nulya nêgara rêngka | myang lintang kumukus | grahana surya lan wulan | gunung gugur udan awu myang karikil | cina nêgara rêngka ||

122. wintang angling ngong mulihèng langit | rajaputra amicarèng nala | pa ya ta prapta ing mangke | pêsthi sun madêg ratu | suta têka ing putu mami | buyun[150] sun canggah pan dadya |[151] Nata Jawèng nungkul | ingsun pandam tanah Jawa | pan pumilih[152] ing jênêngirèng rama ji | Sultan Pajang pan sirna ||

123. Kae Juru Amartani angling | sutèng ulun Senapati kita | aja ujubriya têmbe | tan wênang ujar luput | amêsthèkkên kang durung jati | benjang têka ing têmah | kita manggih mungsuh | yèn ana têngah payudan | pêsthinipun lintang tan kêna tinagih | paran gène masthèkna ||

124. kadipundi gène ngandêl iki | ujar wintang pan dudu manungsa | ewuh cinêkêl ilate | ora pêsthi pinangguh | pae jalma pinanggih pêsthi | ujar dudu lan iya | pêsthi yèn katêmu | pae iku jiring[153] jalma | rèhning syara arane puniku jail | wênang dudu lan iya ||

125. têka besuk têmahing ajurit | datan wande ulun lawan kita | tan wurung awake dhewe | kalah mênanga besuk | pêsthi kita kêlawan mami | nglakoni ing ayuda | yèn jaya sirèku | pêsthi jumênêng nalendra | nèng Mêtaram yèn kita kalah ajurit | pêsthine dadi tawan ||

126. Senapati garjita ing galih | amiyarsa tuture kang paman | Kae Juru Martanine | Senapati amuwus | kadipundi rèh dika mangkin | kula darmi lumampah | sarèh paman anut | inggih saparigêl paman | pêkênira manira paman lumiring | saêrèh pêkênira ||

127. Kae Juru Martani ngling malih | yèn mêkatên nêdha parêmbagan | ujare wontên dalile | tinêdha ing Yyang Agung | gampangêna sêdya puniki | sakèhe kang tinêdha | gampanga karsèku | ingkang angèl dadya gampang | lah anêdha pêpatah arêbut kardi | lah jêbèng kang pêryoga ||

128. ulun munggah mring Gunung Mêrapi | pêkênira dhatênga samodra | lah têdhanên dipun age | nyata kêna dèn tuhu | ing pasthine karsaning Widi | lah nêdha sami mintar | sarênga tumanduk | narpasuta kapêthukan | dyan [dya...]

--- [f. 195v] ---

[...n] umangkat mangetan bênêr gya prapti | ambyurèng Kali Umpak ||

129. nglangi bathang apan nurut kali | ana alor agêng tanpa sama | pun Tunggulwulung wastane | yèn jalmaa ya muwus | baya mêngko isun pêpanggih | kêlawan gustiningwang | dhuh nyawa pukulun | anitiha gigir ingwang | narpasuta tumamèng gigirirèki | alor dadya baita ||

130. alor ika purwane kariyin | têtkalane Senapati suka | cêngkrama ing sawangane | Kali Samas kinêbur | kinêrakad jala lan sundhit | anco kêlawan pêcak | ayab sèsèr susug | saliring ulam pan kêna | ana alor kêpanggih ngarsaning warih | gênge kagila-gila ||

131. pan kasatan mêsat datan kêni | wong Mêtaram samya rêrêbutan | anyêkêl alor agêdhe | ginatong[154] mêntas sampun | ngaturakên mring narpasiwi | rêna dera amulat | alor degbya anung | alor agya binusanan | ajamang mas kêkalung jimat awêning | kêncana kang kinarya ||

132. ingkang alor inguculkên aglis | maring toya alor winastanan | pun Tunggulwulung namane | matanirèng mawêlu | anglir kêmbar baskarèng kaksi | lamun tinon nèng toya | ujyala bra murub | kadya pêrada kêncana | saparane kang tumingal samya ajrih | alor ika nalendra ||

133. Senapati kalanira ngèli | apan kadhêg[155] anèng ing Sawangan | lembak-lembak nèng pinggire | ombak Sêgara Kidul | tri gumuruh kagiri-giri | gurnita lir ginugah | gambira gumuruh | tan edah[156] ing warnanira | sandening tyas ana pati masukêti | tan mana[157] pasingkaban ||

134. Senapati tarkanira wani | malêbuwèng baskara samodra | nyata ewuh ing nyanane | narpasuta manêngkung | amaladi sêmadi êning | anêgês karsaning Sang | Amurwèng Pandulu | sigra kang prahara prapta | lesus mêsês bayu bajra agêng prapti | arga rug kayyan sêmpal ||

135. sêgara gêng gumêdêr awêdi | hèrnya wêning lir kadya raditya | sagunung-gunung alune | padha aking kumutug | padha ngosèn[158] padha akingking | tasik bandêng bêlanak | ing parang kabêntus | malêtuk uthêk sumirat | saking tutuk ludyaya[159] têmpuh ing curi | parang kadya rinêngga ||

136. kadya ginorèng kang urang aking | munggèng parang mina awinika | padha têrnyuh ing kabèhe | mina julung lan pêcuk | kêpanasên padha kèh mati | sawênèh ana mina | lumbaya-lumbuyu | umêsat sêkèng samodra | tibèng têpi malya arane sire[160] glis | mijil apya palastra ||

137. mina pisut myang ngambara kingkin | gajah mina upama pêrwata | bandêng kêlawan kêlèlèn | padha malya ya mêtu | sing samodra toya lir api | gajah aminandaya | ing sowangirèku | saryyan[161] sakèh

--- [f. 196r] ---

yuyutan |[162] samya kagyat naga ngusu ing pratiwi | sudira tandêrana ||

138. gurnita gêng pan kagiri-giri | hèrnya mugah anggraning pêrwata | gumuruh awor megane | kagèt kanggêk Ni Kidul | alinggihèng ing kathil manik | lungguhira marênggang | dèn ta mulat asru | kang nagendra kèh lumalya | narpèng Kidul garjita bêskarèng kalih | èmêng wêrdayaning dyah ||

139. nalendrastri sigra dènira ngling | salawase ingong durung mulat | samodra kaya mêngkene | dening baskara runtuh | punang toya sêgara iki | anglir guna nêraka | mina padha lampus | baya iki yun kiyamat | nêrpatendyah tumêdhak dera malinggih | jumênêng pêlataran ||

140. Narpa Kidul mulat gad[163] êning |[164] kang kasăngga denera pêrtala | tan ana jalma wêwanèh | anging jalma kang luhung | ana ngadêg têpining tasik | narpati ing Mêtaram | kang ngadêg kadulu | Nyai Kidul sigra mojar | baya iki kang gawe laraning tasik | antya dera arusak ||

141. sang dyah ratu mudhun nulya prapti | pinggir tasik sigra mangarêpa[165] | akidhupuh[166] ing tasike | sigra mangsah macundhuk | byantaranta natèng Mêtawis | manêmbah ing suku sang | mangusapi lêbu | kusumendra mangarêpa | palungguhe sambungkuh[167] konjêm ing siti | muka merang umiyat ||

142. nêrpatindyah lingira awingit | hèh sang nata ilangêna dèn ta | ing aru-ara manahe | wani Sêgara Kidul | sakathahe ing onya[168] mati | kita adipatènnya | salira tumuwuh | pan darbenira sêdaya | apan anut sakarsanira angrèhi | jim miwah pêrayangan ||

143. tanpa gawenira jalma luwih | têka ngrusak ing gaweanira | sakarsa paduka angrèh | yèn kita darbe kayun | pêrayangan kang para êjim | adunên yèn apêrang | ngalahakên mungsuh | para ratu nungsa Jawa | yèn sira yun sineba ing para êjim | tanah Jawa sêdaya ||

144. pêrayangan balanira êjim | ngalahakên mungsuhirèng aprang | tuwan dadya ratu gêdhe | bapa baboning ratu | para raja ing tanah Jawi | Senapati Ngalaga | têntêrm manahipun | mirsakakên aturira | Sang Dyah Kidul anarka yèn madêg aji | mêngku rat tanpa sama ||

145. sakathahe mina ing jêladri | pan lumalya ya urip sêdaya | padha lêbda jiwa kabèh | nalendrastri umantuk | narpasiwi sigra tut wuri | tumamèng ing sêgara | tan têlês ing banyu | nulya prapta ing kêdhatyan | parêng linggih sang dyah lawan Senapati | karsanira angêrpa ||

146. Sri Nalendra Ngalaga ningali | pêrtamanan balene kêncana | ing nguni ika purwane | bale ingkang rinêbut | dening Gathutkaca ing jurit | ana ing awang-awang | bale iku runtuh | tiba satêngah samodra | gih puniku kang tinunggu dening nyai | coba ujyalèng pura ||

147. natareka wawal kang kinardi | sinêbaran manin[169] mutyaara | căndraka toma rêjane | nila widurirèku | ramya ingkang rêngganing puri | têpis wiring pêrnahnya | lirn[170] kêncana murub | munggèng ing langit pêrtama | yèn winulat dening ujyalaning [ujya...]

--- [f. 196v] ---

[...laning] manik | asor ujyalèng êmas ||

148. gapura gêng tunggul cinawiri | kapurancak cinawi sêsotya | intên abra ujyalane | sor baskara kumusut | nayakanya makucêm maring | mulya langgêng raina | de sêsotya murub | kinubêngan pêpêthetan | warnanya sri banjarsari ampêki[171] |[172] ajrah[173] pusmita[174] mêkar ||

149. wining[175] kayu kêncana winarni | gadhong sutra pangirèng sêlaka | sarêng kêmbang lawan wohe | warnanên wiji iku | patang puluh warnanya asri | soring kayu kêncana | anijèni kayu | palinggihan pêrayangan | warnanira upama kang widadari | lir pendahing kasyargan ||

150. ingkang kayu witing kayu siji | ana nyadham ana kamropokan | wênèh awoh ing uwite | tan warnanên kang runtuh | upamanya lir lintang ngalih | sarinya lir jaladra | upamine mêndhung | kinubêngan ing bêngawan | catur kèhe kang dhingin bêngawan warih | nulya bêngawan puhan ||

151. kawarnaa kang sami alinggih | akalihan anèng maderêtna | lir Ratih Kamajayane | upama Ratu Kidul | warna kadi Ratih ing syargi | asor Dèwi Supraba | suwarnanirèku | upama Dèwi Supraba | parêkane Kusuma Kidul upami | ayu parêkaning dyah ||

152. pan cinatur nênggih kaping kalih | Ratu Kidul ayu tan upama | salin ping pitu warnane | yèn têrkadhang asêpuh | yèn sêdhawuh amindha dèwi | kadhang yèn lingsir wetan | warnane dinulu | kadi Kusuma Ngurawan | lamun bêdhug amindha Kusuma Ratih | ratu ayu ing syarga ||

153. lawan malih ratu digbya sêkti | panjênêngan ratu jim wanodya | Sêgara Kidul kuthane | ngêndi kang ora têluk | kang lêlêmbut ing nungsa Jawi | ratunipun aseba | mring Sêgara Kidul | prasamya nungkul sêdaya | sabên warsa angasrahakên bulupêkti |[176] katur kusuma rara ||

154. ing Lodhaya Lawu lan Mêrapi | Ratu Kuwu Balêdhug aseba | ing Kayu Landheyan malèh | ratu ing Gunung Agung | Kêbareyan miwah ing Pêning | Waringin Wok kêlawan | Panaruban wau | ing Ayah Nusa Bêrambang | sagolonge sauruting nungsa Jawi | samya karèh aseba ||

155. Senapati cêngêng aningali | ing warnane sang kusuma rara | tansah kaangên ing tyase | tuhu ayu pinujul | sun wêtara rêtnaning puri | kaya nora pêsaja | tindak-tandukipun | tanapi yèn angêndika | angsung brăngta agawe sumêlang ati | kaduk raga kêrana ||

156. kusuma yu tansah dipun liring | narpasuta èsmu kamanungsan | mulat ing sang dyah warnane | amanis kaduk sêmu | têka rahab dera ningali | tansah sabil ing manah | dènira andulu | narendra putra Mêtaram | wus kagiwang anging tinêtêl ing galih | karanta tan kêtara ||

157. anglir kilat barung lawan thathit | têmpuhing liring jalu lan wanodya |[177] mênggah yèn dede jinise | nanging Kusuma Kidul | ana uga rasaning galih | narpati ing Mêtaram | dinukèng pandulu | liring lir guladrawa |[178] sêsêmone kusuma anggarit ati | kaya yèn kagiwanga ||

158. Ratu Kidul amicarèng galih | sun bekane prabu ing Mêtaram | dimin lali kêdhatone | ingsun êprih wong bagus [bagu...]

--- [f. 197r] ---

[...s] | dipun tulus asih ing kami | mèsêm kusuma rara | tur sarwi tumungkul | Risang Narpati Ngalaga | duk liniring ing tingal sang dyah amanis | sirèng nata ngandika ||

159. ingsun iki ratu ayu witni[179] | arsa wikan pêsareyanira | apa ta baya rupane | rêtna ayu umatur | bok inggiha kula aturi | darma têngga kewala | ing sawarnènipun | sêdaya kagêngan tuwan | sri nalendra astanya kiwa kinanthi | manjing jinêm papêrman ||

160. praptanira pan sarêng alinggih | ratuning dyah lawan narpasuta | ingkang kacipta manahe | citrane sang dyah ayu | têka awèh agring ing galih | Nalendra Ingalaga | manahe suh rêmpu | arum wijiling wêcana | mring dyah ing rum sêmune angasih-asih | amrih wêdharing kesya ||

161. paran polah manira mas yayi | yèn upama pisah lawan sira | kayaparan têtambane | dene ing karêp ingsun | arsa mulih marang Mêtawis | karanta ya tulusa | ayya brăngta wuyung | mas ratu marang ing sira | kang sun pinta sihira Kusuma Ratih | karane lêstaria ||

162. ingsun mulih yayi mring Mêtawis | yya katingal gusti marang sira | kayaparan têtulake | jênthikirèng Dyah Kidul | duk cinêkêl marang narpati | sang rêtna yu mangrêpa | sampun gusti sampun | kadar ta arsa punapa | têka gampang kadêrêng nyêkêl dariji | dene daya gêlêma ||

163. uculêna gusti asta mami | asta kelor pangeran punika | watêke gêlis putunge | paran karya têtêmpuh | yèn putunga ing asta mami | yêktènipun alara | pinalindêr sêru | putunga kaya ngalêma | tênagane kaya dudu trah bopati | lir ta wuru wêragang ||

164. sang narpati angêndika aris | nimas ratu yya kaduka tămpa | tiningalan sêsupene | angling kusumaningrum | yèn têmêna anêningali | saking ing katêbihan | yêktine kadulu | dêlahane iku uga | sun wêtara ana kang dèn pêngarahi | èsême kang tinarka ||

165. Ratu Kidul ature awingit | dèrèng ungsumipun ing kawula | andhinginakên kamoktèn | pan tuwan badhe ratu | amêngku rat ing nusa Jawi | gusti yèn darbe karsa | dèn aris karuhu[180] | sarira sapa darbea | lah punika paduka unjuk kariyin | panêmbrama kawula ||

166. pan sêkawan wêrnane kang kupi | gêdhah ijo lawan gêdhah rêta | gêdhah seta lawan jêne | umèsing êbêrm tampu | arak anggur wêragang manis | lir madu pinasthika | kocak yèn dinulu | sêkawan ami[181] sawab |[182] sêgahipun warna pat amawi kupi | kaatur sang narpatya ||

167. rasanira lir puwan donyèki | luwih pêthak bêngawan ping tiga | sajêng kang luwih manise | sajêng luwih donyèku | kang kaping pat bêwan[183] nênggih |[184] kang luwih msira[185] |[186] saking donya madu | nalendra putra Mêtaram | kacarita tigang dina tigang latri | anèng jroning samodra ||

168. among sawrat nênggih lan sang dèwi | tunggal sare awor ing asmara | mapan winêjang ing ngèlmune |[187] masalah dadi ratu | ingkang kèdhêp manungsa êji | miwah sakèh pêrayangan |[188] jatine pan tutut | narpasuta gya umêsat | saking tasik mêntas ing Parangtaritis | sang pandhata[189] kapêdhak ||

169. apitêkur Jêng Susunan Kali | soring Parangtaritis ing toya | Senapati mangsah age | cundhuk lawan sang wiku | sigra nêmbah [nê...]

--- [f. 197v] ---

[...mbah] ngusapi sikil | bungkuk malagyèng ngêrpa | amutya tumungkul | anrahakên jiwa raga | tiningalan denera sang maha yêkti | agya dènnya ngandika ||

170. Senapati Ngalaga Mêtawis | aja kita ngandêlakên rosa | têguh sêkti digdayane | yèn ngambah sêgara gung | kadya ngambah dharatan siti | aja ujub lan riya | akibir sirèku | tan wênang yèn lampahêna | wali mukmi[190] ngadohakên pangabêkti | pan mor gusti kawula ||

171. aja sira kaya bumi langit | myang sêgara miwah kang pêrwata | bima[191] iku wahanane | yèn manungsaa muwus | ngandêlakên jêmbaring rèki | kêlawan kandêlira | anging mung puniku | tan ana prayoganira | kaya arga ngandêlakên agêng inggil | tan darbe pamulatan ||

172. lawan sira aja kaya langit | ngandêlakên dhuhur lawan jêmbar | amung iku digdayane | yèn kaya sêgara gung | ngandêlakên jêmbaring tasik | lawan jro datan jajag | gurnita kang kasub | gêdhene sagunung anak | pan gumuruh syarane punang jêladri | amung iku karyanya ||

173. yèn sira yun tulus dadya aji | anganggea sokur lawan rêna | ênêbên lawan êninge | pan pêsthi dadi ratu | ing Mêtaram gènira linggih | myang sakèh ratu Jawa | kabèh padha nungkul | aseba marang Mêtaram | samya asrah bulupêkti mring Mêtawis | ing sabên-sabên warsa ||

174. lawan ingsun gawe pasanggiri | ing Pêmalon iya ingkang pêrnah | pan sun karya timbangane | wus pêsthining Yyang Agung | yèn bêdhola cis ingsun benjing | sarêng lawan nêgara | ing Mêtaram besuk | kang bêdhola êcis ingwang | iya benjang parnahe buyutirèki | canggah aran Ki Tambak ||

175. ing Pêmalon ing têngah waringin | jajar roro ya waringin kêmbar | ing sêla têngah ênggone | yèn bêdhola cis ingsun | sarêng rusak lawan Mêtawi | ing benjang na nalendra | alas Pajang iku | raning desa Wonakarta | pan ingêlih ing Kartasu[192] nêgari |[193] nalendra canggahira ||

176. payo mulih jêbèng mring Mêtawi | ulun arsa mampir wismanira | anulya umêsat age | datan kawarna ngênu | sampun prapta nagri Mêtawis | ya ta sang apêndhita | angêndika asru | hèh ya jêbèng Senapatya | wismanira tan angangge pagêr jawi | kêbo sapi ingumbar ||

177. jêng susunan angêndika aris | hèh ya jêbèng Senapati sira | iya sisip ing pasrahe | kêrana apan dudu | angkuhira anèng Mêtawis | ya dadi kibirira | riya lawan ujub | kêbo sapi tanpa kandhang | wahanane sapa wania ing mami | durjana ingkang dhustha ||

178. anganggoa ênêng lan êning |[194] lêlakone sokur lawan rêna | awisma lawan pagêre | kêbo sapi yèn ucul | kêluhane cinêkêl iki | yèn mantuk marang wisma | kandhangêna gupuh | sêlarake pathokana | turonana lawange lamun ing wêngi | nuli sira pasraha ||

179. anganggea andum lawan milih | dèn apatut kêlawan agama | miwah ya ing drigamane | astiyar dipun agung | anganggea sumendhe Ngwidi | sabarang polahira | anganggea sokur | karane dipun prayitna | laku linggih solah mona lawan muni | pracina dadya nata ||

180. anganggea jêbèng pagêr jawi | gya

--- [f. 198r] ---

atagên wongira Mêtaram | sabên-sabên katigane | anyithaka dipun agung |[195] sabên warsa têka sadhidhik | sapêkolèh wong dhomas | jêbèng dèn lumintu | ingarah dadi bacingah | pirangbara lumaku aja lan kibir | garapên sabên warsa ||

181. nulya nyandhak mandêlêm sira glis | isi toya sang pandhita tindak | akarya watês dalême | toya mandêlêm mancur | pan adikir sarya lumaris | ingubêngan sêdaya | denera sang wiku | turutên iki ing benjang | bêbataa arahên bacingah benjing | dadi bata lan karya ||

182. datatita lingira ing nguni | kang kocapa Kajêng Sultan Pajang | miyos saking kêdhatone | siniwi lêmahdhuwur | sora-sari kathile mani[196] | abra ujyalanira | alèmèk baludru | wadya angagêm bêdhama | pan angapit sang nata kêlawan bêdhil | jêmparing kering kanan ||

183. mantri Pajang pêpak kang anangkil | sung uninga mring nata sêdaya | ulun mirsa pawartane | sultanta ing Mêtarum | Senapati yêkti ambalik | sakarsane wong dhomas | prasamya anambut | anyithak akarya bata | karya kitha bacingah arah kinardi | anjrokkên bètèng jagang ||

184. Sultan Pajang sigra dènnya angling | sutèng ulun Dipati Bênawa | sira tumanduka age | lawan ipènirèku | sutèng ulun Dipati Tubin | lan Si Măncanêgara | iya patih ulun | padha maringa Mêtaram | ucapêna kakangira Senapati | têmêne apa ora ||

185. tri kang duta manêmbah sigra mit | palyas mêsat saking ngabyantara | anulya lumampah age | pun Pêngalasansèwu | mantri Pajang kang dadi têlik | apan iku sêmitra | nênggih tunggal guru | lan narpasuta Mêtaram | anyatakkên marang Mêtaram sira glis | agya sirèng wêwarah ||

186. mring sang narpasuta ing Mêtawis | lan dinuta têka Pêngalasan | kinèn turun ing wiyose | Sultan Pajang anêngguh | dintên benjang dutanya prapti | Adipati Bênawa | lawan ingkang mantu | nêngguh dipati ing Tuban | lawan Patih Tumênggung Măncanêgari | duta tri wilotoma ||

187. sang nalendra atma sira aglis | mapag marang nêngguh Randhulawang | lawan sêntanane kabèh | dêdamêl dhomas kumpul | têkan panakawane ngiring | wadya Mêtaram sira | padha gawa suguh | gajah jaran pan sumêkta | wong Mêtaram kêrig kabèh dhudha santri | ana ing Randhulawang ||

188. Adipati Bênawa gya prapti | Senapati mapag Randhulawang | katingalan mudhun age | malah sira macundhuk | lawan Senapati Mêtawis | anulya rêrangkulan | adhuh sanak ingsun | kawula puniki kakang | langkung kangên alami datan kêpanggih | kêlawan jêngandika ||

189. Senapati Ingalaga angling | ari adipati ing Bênawa | nungganga èsthi dèn age | ngandikaa ing luhur | ing dipăngga pêlana yayi | nulya sarêng munggah |[197] ing pêlana sampun | Astrajaya wadyèng Pajang | abêboncèng anèng sanginggiling èsthi | angucap sajroning nala |[198]|

190. bokmênawa ana karya jurit | ulun iki ya barênga pêjah | kêlawan gustiku bae | pêlana talènipun | tinatasan samargi-margi | ing pangot cêcebolan | iku purwanipun | wadya Mêtaram yèn sohan | samya ngandhut pangot cêcebolan sami | ana ing pasewakan ||

191. tarkanira Sêstrajaya uni | karane ya sun pêdhêti[199] iya | aling-aling pêlanane [pêlana...]

--- [f. 198v] ---

[...ne] | ing pungkurirèku |[200] agampanga amiyak mami | wani ulun nuduka | barênga angamuk | nana[201] sadhuhuring liman | jurunira narpasuta ing Mêtawi | sarêng nunggang gulunya ||

192. tarkanira sira Kae Mali[202] | karan ingwang barêng nunggang liman | ana ing gulu ngayune | barênga ulun ngamuk | pêjah gêsang lan gusti mami | madhêp marang pêlana | angkuse dèn singkur | mung gustinya kang katingal | narpaputra Mêtaram jajar alinggih | lan sri putra èng[203] Pajang ||

193. Adipati Bênawa sigra ngling | kakang Senapati Ingalaga | ulun puniki kinèngkèn | dening sultan ramèku | jêngandika kapirsa balik | de ramanta Pajang |[204] paduka yun mungsuh | ing rama andika sultan | gih punapa botêna punapa yêkti | lah ulun jarwanana ||

194. Sri Naradi Mêtaram lingnya ris | măngsa barong kang matur ramanta | pan ratu têrus tingale | tarkaning tyas sang ulun | datan sar[205] ramanta aji |[206] saparipolah ingwang | barkate sang prabu | kagêngan dalêm Mêtaram | datan narka ulun ingkang andarbèni | bata kagêngan sultan ||

195. ulun iki ngaturakên yayi | sêsuguhe wongira Mêtaram | yayi andika gustine | yèn suwawi ing ulun | tumanduka dhatêng Mêtawis | mapan nêgaranira | kasukana besuk | ing toya lawan dharatan | ulun saos sakarsa kita amilih | sajêng arak wêragang ||

196. adipati ing Tuban sigra ngling | paman Patih Amăncanêgara | yêktos linyok pawartane | bakite ingkang matur | marang rama sultan kariyin | yêktine iki ora | ujare amungsuh | ing sunan ngandêl si kakang | ing bêcike sêsuguhe wong Mêtawis | dadi cina samarta ||

197. Adipati Bênawa anuli | lampahira prapta ing Mêtaram | tumamèng ngabyantarane | nulya sami alungguh | pinarêk ing wadya Mêtawis | miwah wadya ing Pajang | sêdaya gumuruh | amundhut êbrêm wêragang | arak api sêksana nuli alarih | kalaganjur tinêmbang ||

198. Adipati Bênawa sigra ngling | kakang Senapati Ingalaga | ulun amirsa wartane | lamun andika nêngguh | rêmên ing wong bêbêsan[207] uni | tamèng abêksa kantar | Senapati matur | rêmêne wong mindha-pindha | wong Mêtaram dawêg sêsinau singgih | datan wikan prayoga ||

199. adipati ing Tuban sigra ngling | ulun darbe wadyèngnira[208] Tuban | awagêd abêksa tamèng | pitung nêgari punjul | anging wadyanira ing Tubin | wisaya lan prayêtna | datan ana purun | wong pitung nêgara kalah | de wong siji inggih wadyanira Tubin | ulun kakang sumăngga ||

200. Senapati Ingalaga angling | mendahane wongira Mêtaram | mulata wong bêksa tamèng | ingkang wagêd-wagêd pinujul |[209] ngalahakên pitung nêgari | mendahe dene egar | arêmên adulu | satuwuke durung mulat | wong widadya amiyarsa lagi mangkin | jênênge adhi mudha ||

201. adipati ing Tuban sigra ngling | hèh wong Tuban dêdolan abêksa | tamèng sira dipun age | mumpung lagi awuru | dèn angênting gêlarirèki | nulya sira tumandang |

--- [f. 199r] ---

abêbêksan wau | tawok tamèng wus cinandhak | gya linêpas tamènge dhatêng wiyati | wus tinadhahan dhadha ||

202. ramening kari sêdhênge lagi | abêbêksan gamêlan gurnita | awor suraking wadya kèh | lir omban[210] sêgara gung | Radèn Răngga putra nêrpati | Senapati Ngalaga | putranirèng sêpuh | anjawil dhatêng ramanta | nulya kagyat sang narpasuta Mêtawis | rikang putra sinêntak ||

203. adipati ing Tuban sira ngling | kakang Senapati Ingalaga | dene kita mangke |[211] un mirsa asêru |[212] kapirare dene nêmêni | punapa purwanira | sukanira[213] asru | nalendra putra ngandika | pêcêl alit pun răngga pêksa kumawi | kêdah arsèng abêksa ||

204. angladèni wadyanirèng Tubin | karsanika manira tan suka | gumakit pêksa angêne | rare alit balilu | pêksa guna kêdah kumaki | dadya angsung paguyyan | ing satêmahipun | tan layak andika mulat | ing tandange pêpêcêl sampeyan alit | mudhati mudha dama ||

205. adipati ing Tuban sira ngling | marang Radèn Răngga ing Mêtaram | tansah anjawil putrane | pisan pindho ping têlu | pan dinukan mring Senapati | Radèn Răngga amêksa | padha sirèng dulu | rewangira lêlinggihan | Senapati Ingalaga makucêmi | pinêksa dening putra ||

206. adipati ing Tuban ling malih | kakang Senapati Ingalaga | paduka kinèn putra ge | amlas ingsun adulu | Radèn Răngga kita dukani | iya kulup bêksaa | padha sêsinau | hèh wong Tuban sutaningwang | Radèn Răngga aja na kita têmêni | rewangên bêksa kêmbang ||

207. poma-poma wong Tuban sirèki | ladènana putra ngong abêksa | aja na têmêni kabèh | risun[214] tugêl gulumu | jangganira sun pisah mangkin | jangganira lan ăngga | pan kari gêgêmbung | sun juwing sawalang-walang | kulitira sun gawe tontonan iki | sira anèng Mêtaram ||

208. kakang Senapati i ing Mêtawis |[215] putra kita Radèn Răngga uga | wali-wali ulun akèn | tan mangkat dahat takut | maring kita putranirèki | lah nêdha pêkênira | atagên dèn gupuh | Radèn Răngga sutaningwang | yun abêksa wayahe wong anom pêkik | kêdah kinon ing jalma ||

209. narpasuta Mêtaram sigra ngling | sutèng ulun Răngga ge miyanga | sirèku kinon gutine[216] | tamèng tawok pinudhut | pan gotong pat tamèngirèki | waja ingkang kinarya | kotbuta dinulu | tawok gatong walu jalma | sarêng membak kagèt Adipati Tubi | satuwuk dèrèng mulat ||

210. tan kumêdhèp tingalnya dipati | longok-longok cangkêm kêlalêran | angartika jro nalane | nora layak sun dulu | gêgamane manusa iki | tanah Jawa tan ana | kotbuta sun dulu | anulya sirèng tumandang | narpasuta tamèng tawok dèn gêgêmi | ngumbulakên ngawiyat ||

211. punang tawok mibêr kadi pêksi | alap-alap katonnya saalap | anulya mudhun pirage[217] | pan tinadhahan pupu | myang tinudha[218] ing gigir agli | murub tumibèng jaja | sênjata pan lêbur | mantri Pajang samya cingak |

--- [f. 199v] ---

adipati ing Tuban kucêm ing ati | ngumbulakên sêksana ||

212. adipati ing Tuban sigra ngling | hèh wong Tuban dêdolana bêksa | kang têmên ngêntèk gêlare | karo pan sami têguh | ya pêrcaya ulun ningali | ingkang padha digdaya | wong Tuban anuduk | apan sampun kinêjepan | dening gustinira dipati ing Tubi | ênting têlas gêlarnya ||

213. Radèn Răngga sinuduk tan gingsir | ngiwa nêngên ing panggoconira | lir lalêr mencok rasane | panudukira pan luput |[219] duk dinêdêlakên ing lungid | sasat wayang-wayangan | pan ilapat tuhu | cinane ayun lan baka | tumbak kêris têmên-têmên tan nêdhasi | maring jatining jalma ||

214. Radèn Răngga datan amalêsi | maksih eca dènira abêksa | angêntèkakên polahe | Dipapati[220] Tuban muwu |[221] Radèn Răngga malêsa aglis | padha nyawa digdaya | karo ka pyan[222] têguh | ing ulun sampun pêrcaya | sira bêtah sutèng ulun tan malêsi | dene pirênanira ||

215. kinèn malêsa pisan ping kalih | tri tan miyang Radèn Răngga sira | eca maksih bêksa tamèng | Dipati Tuban muwus | kakang Senapati Mêtawis | Radèn Răngga punika | ulun atag sampun | amalêsa mring wong Tuban | botên arsa yèn botên kita abani | kinon amalêsana ||

216. narpasuta ing Mêtaram angling | sutèng ulun Răngga lah malêsa | pan kinon dening gustine | Radèn Răngga wosantun[223] | nulya sèlèh sênjata aglis | tumandang karo tangan | pinapag tinêmpuh | Tuban tinagtêgênanan |[224] kapisanan mukane lir dèn sèsèti | kulit katut ing tangan ||

217. mantri Pajang gègèr aningali | maring Radèn Răngga ing Mêtaram | mantri padha mantuk kabèh | prapta ing Pajang sampun | mangsah cundhuk marang sang aji | manêmbah ing suku sang | mangusapi lêbu | Pangran Bênawa mangêrpa | palungguhe mambungkuk kajêm ing siti | ngling Sang Sutawijaya ||

218. salamine anèng ing Mêtawis | ulun iki anginum amangan | yèn siyang nutug dalune | ginulawênthah ulun | lawan suta lamine uni | apan kinèn bêdhayan | sêsugun ing ulun | ulun kalane anendra | para rabi sumandhing sarta ngêpêti | atakut prakanthanya ||

219. Ki Tumênggung Amăncanêgari | sigra matur dhatêng Sultan Pajang | inggih èstu pêmbalike | sutèng pukulun nêngguh | Senapati Ngalaga uni | sumêkta karya gêlar | wong agung asêmu | Adipati Tuban turnya | inggih yêktos kakang Senapati balik | gunanya wagêd sura ||

220. upamine tyasing ulun iki | putra tuwan kakang Senapatya | yèn papagêna jurite | gêgaman Pajang sèwu | sinarênga mara upami | kados botên anăngga | widagdya atêguh | Senapati mung sajuga | widigdyane luwih saking sanêgari | satanah pulo Jawa ||

221. Sultan Pajang kapinta ing galih | amiyarsa aturing punggawa | myang wadyabala mantune | anarka lamun nêmpuh | sêksanane pêrnahèng jurit | Sultan Pajang gya mojar | maring ki tumênggung | sira mantriningsun lawas | măngsa sira agoroha [agoro...]

--- [f. 200r] ---

[...ha] marang mami | sakèhe aturira ||

222. adipati ing Bênawa iki | apan iku putraningsun priya | sun gadhang gêntèni katong | saature sun gugu | măngsa silih garoh ing kami | măngsa iku ngrêksaa | ing nêgaraningsun | dadi ewuh atiningwang | apa kabèh nora sun gugu sirèki | pan pun[225] pikir ujarnya ||

223. sun tuturi kakangira uni | kala bocah dadi panakawan | ingsun raina asare | Senapati atunggu | anèng dagan ingsun aguling | ana karsaning Sukma | ula gêdhe anung | arêp nêrajang maringwang | Senapati tangginas sira nyêkêli | ula pan kapisanan ||

224. wus mêngkono ingsun acêngkrami | maring wona ing Rame sêmana | anggêrit sangsam lan banthèng | Senapati ya milu | ngiring-iring ana ing wuri | mantri Pajang pan sisah | kêlawan ing ulun | anggêrit banthèng lan sangsam | apan ulun maksih anggêrit pribadi | kêlawan garwaningwang ||

225. wus mangkono ana banthèng kanin | banthèng ngamuk datan na amapag | nêrajang panggêritane | Senapati agupuh | sungu banthèng pan siji sisih | apan cinêkêl agya | pokah sungonipun | banthèng mati kapisanan | wis mangkono ingsun turu anèng puri | Senapati nèng dagan ||

226. pan atunggu lèh ingsun aguling | lan garwa ngong eca sun anendra | ing wayah têngah wêngine | kagyat ingsun aturu | Senapati anyêkêl maling | kapat wus tinalenan | maling ingsun dangu | kongkonane Arya Jipang | apan kinèn anyidra marang ing mami | kalane maksih bocah ||

227. mêngko maning saya wuwuh sêkti | pan wus tuwa wêspadèng wêweka | widagdya ing sêsmitane | amikênakkên sêmu | apan ulun wikan ing wangsit | sakarsanira mothah | apan ulun agung[226] | sakèhe pawartanira | tan sun gugu Senapati sutèng sami | nihan ingkang kocapa ||

228. datatita lingira ing nguni | Nêrpati Mêtaram |[227] mring nagri liya karsane | nagri Sêmbawa nêngguh | sapraptane Sêmbawa uni | mahraja sinewaka | myang punggawa agung | Raja Kowar pagunêman | kang ginunêm Raja Sêmbawa Mêtawis | ratu tanpa singsingan ||

229. ulun iki arsa angayoni | marang Natèng Mêtaram sun iya | ayun wruha kasêktène | kawarta digbya punjul | ulun wani tandhing ajurit | angadu kasêntikan | kantarana bau | nahan gêntya kang kocapa | Juru Taman kalihan Juru Martani | anusul ing nêrpatya ||

230. Kae Juru Amêrtani malih | Juru Taman tan kawarnèng marga | Sêmbawa cundhuk putra ge | katiga sampun kumpun[228] | Juru Taman dèn sèng-sèngi |[229] ginêcêka wong sabrang | inggih kula purun | ing Siyak Siyam Sêmbawa | ing Polembang ing Selong Lampung Surati | Minangkabu Mêkasar ||

231. narpasuta Mêtaram gya prapti | sajro kitha lan ingkang paman |[230] Juru Taman nèng wurine | Raja Kuwari pangguh | mapan lagya sinebèng dasih | nèng kursi angêdhangkrang | ingayap dyah ayu | anapa samir wijikan | gya kasukan bêdhaya rajèng Kuwari | nulya ngulukan salam ||

232. teja sulêk priyigung[231] pundi |[232] dening prapta punapa ing karsa | milane prapta ing kene | nalendra putra amuwus |[233] mring kang paman kinèn nauri | angrungu sira tantang | akantaran bau | payo padha titih aprang |

--- [f. 200v] ---

cênging atot[234] tosing balung lêding kulit | angadu kasêntikan ||

233. rajèng Sêmbawa micarèng ati | wong Mêtaram tan kêna rinasan | nyata kasub kasêktène | cinatur nulya rawuh | mendahane lamun ajurit | măngsa anaa năngga | ing samining prabu | Raja Bantên kautaman | ingkang rayi tur sêkti digbya ajurit | têpung rajèng Mêtaram ||

234. wong Sêmbawa Siyak Siyêm ari | aningali prajurit Mêtaram | kaliwat luwih gêdhene | mendah kongsia nêmpuh | pêrbawane Raja Mêtawis | datan kuwasa năngga | sêkti digbya tuhu | tandhane kayun lan baka | têmên-têmên pratuwin jalma linuwih | eram raja ing sabrang ||

235. sinêmbrama raja ing Mêtawis | karsèng ulun minta pêrdandanan | ulun karya barkatane | mahrajèng gya amuwus | ulun prapta benjang Mêtawis | asaos pêrdandanan | seba sang aprabu | gajah jaran ulun gawa | mring Mêtaram pratuwin kang bulupêkti | anut ing sêbda tuwan ||

236. yayi raja ulun minta amit | wong têtiga agya ulun[235] salam | umêsat wus katigane | datan kawarnèng ênu | sampun prapta nagri Mêtawis | sapraptanirèng wisma | samya tata lungguh | arsa bantêr kasutapan | têmên-têmên anênêdha Yyang Sukma di | anrus jatining jalma ||

237. sampun pêpak ingkang para ari | para putra nalendra Mêtaram | nutugakên ing karsane | anggung mangan anginum | ăndrawina siyang lan latri | lan mantri pêmajêgan | kang anèng Mêtarum | sadina nutug sadina | lamun dalu anutug tumêkèng enjing | samya suka asmara ||

 

---

1	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1].
2	nagri. Bandingkan: nêgari (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.2.4). (kembali) nagri. Bandingkan: nêgari (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.2.4).
3	Kurang satu suku kata. Bandingkan: hèh ki jêbèng ing Pajang (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.2.7). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: hèh ki jêbèng ing Pajang (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.2.7).
4	Mêtawis (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.3.8). Bandingkan: Matawis (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.3.8; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 7.3.8). (kembali) Mêtawis (dan di tempat lain) (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.3.8). Bandingkan: Matawis (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.3.8; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 7.3.8).
5	ngêndhiha (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.4.3). (kembali) ngêndhiha (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.4.3).
6	Metawis (dan di tempat lain). (kembali) Metawis (dan di tempat lain).
7	Pajang (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.6.3; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.6.3; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.6.3; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 7.6.3). (kembali) Pajang (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.6.3; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.6.3; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.6.3; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 7.6.3).
8	Ngabèi (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.12.5; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.11.5; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.20.5). (kembali) Ngabèi (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.12.5; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.11.5; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.20.5).
9	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Ki Pamanahan wus panggih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.12.8); umarêk sampun kêpanggih (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.20.8). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Ki Pamanahan wus panggih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.12.8); umarêk sampun kêpanggih (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.20.8).
10	pamit (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.15.2; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.23.2). (kembali) pamit (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.15.2; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.23.2).
11	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kanjêng sultan pan sampun anjawab asta (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.23.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kanjêng sultan pan sampun anjawab asta (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.23.9).
12	witning. Bandingkan: witne(Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.18.3; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.265.3). (kembali) witning. Bandingkan: witne(Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.18.3; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.265.3).
13	babo. (kembali) babo.
14	amêgat (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.19.7; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.27.7). (kembali) amêgat (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.19.7; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.27.7).
15	Kurang satu suku kata: anadene kang warni. (kembali) Kurang satu suku kata: anadene kang warni.
16	Kurang satu suku kata. Bandingkan: dènnya asêgah sarimbit (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.22.2); dènnya sêsuguh sarimbit (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.33.2); gènnya asêgah sarimbit (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.26.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: dènnya asêgah sarimbit (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.22.2); dènnya sêsuguh sarimbit (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.33.2); gènnya asêgah sarimbit (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.26.2).
17	Kurang satu suku kata. Bandingkan: ri sampune bubaran dènnya dhaharan (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.34.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: ri sampune bubaran dènnya dhaharan (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.34.9).
18	Kurang satu suku kata. Bandingkan: ya ta sira mangrêpa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.28.7). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: ya ta sira mangrêpa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.28.7).
19	pada. Bandingkan: suku (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.38.2). (kembali) pada. Bandingkan: suku (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.38.2).
20	wau ta. (kembali) wau ta.
21	Kurang satu suku kata. Bandingkan: anênggih ingkang jinujug (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.40.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: anênggih ingkang jinujug (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 47.40.6).
22	Tanggal: arupa mantri wisaya jalma (S 1531). Tanggal Masehi: 1609–10. (kembali) Tanggal: arupa mantri wisaya jalma (S 1531). Tanggal Masehi: 1609–10.
23	maksih. (kembali) maksih.
24	colong. (kembali) colong.
25	nuwun. Bandingkan: nuhun (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.48.6). (kembali) nuwun. Bandingkan: nuhun (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.48.6).
26	prasêtya (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.50.3). (kembali) prasêtya (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.50.3).
27	tăndhamantri (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.52.2). (kembali) tăndhamantri (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.52.2).
28	bêcik (dan di tempat lain). (kembali) bêcik (dan di tempat lain).
29	nak. (kembali) nak.
30	anutug. (kembali) anutug.
31	Kurang satu suku kata. Bandingkan: para niyaka anangkil (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.58.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: para niyaka anangkil (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.58.4).
32	Tanggal: rêsa mantri winisaya punika (S 1536). Tanggal Masehi: 1614–5. (kembali) Tanggal: rêsa mantri winisaya punika (S 1536). Tanggal Masehi: 1614–5.
33	Lebih satu suku kata. Bandingkan: kang sun têdha sêlamêta donya kerat (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.62.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 45.6.9). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: kang sun têdha sêlamêta donya kerat (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.62.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 45.6.9).
34	angling. (kembali) angling.
35	ngêrèh. Bandingkan: angrèh (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 45.9.9). (kembali) ngêrèh. Bandingkan: angrèh (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 45.9.9).
36	Kurang satu suku kata: wus alinggih ajajar. Bandingkan: wus aligih ing ngarsa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.66.7). (kembali) Kurang satu suku kata: wus alinggih ajajar. Bandingkan: wus aligih ing ngarsa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.66.7).
37	besuk (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.67.6). (kembali) besuk (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.67.6).
38	Lebih satu suku kata. Bandingkan: ênggènnya pêpatutan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.70.7). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: ênggènnya pêpatutan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.70.7).
39	Pajang (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.73.1). (kembali) Pajang (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.73.1).
40	suwawi. (kembali) suwawi.
41	Lebih satu suku kata. Bandingkan: iya si lamun nyata (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.76.7). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: iya si lamun nyata (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.76.7).
42	srênggala. (kembali) srênggala.
43	tandha. (kembali) tandha.
44	Lebih satu suku kata. Bandingkan: panêmbahan ing Arga (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.78.7). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: panêmbahan ing Arga (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.78.7).
45	sokura (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.79.5). (kembali) sokura (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.79.5).
46	ingsun. (kembali) ingsun.
47	Kurang satu suku kata. Bandingkan: padha èstokêna iki (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.85.8). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: padha èstokêna iki (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.85.8).
48	Tanggal: lêlima mantri wisaya ing jalma (S 1535). Tahun Masehi: 1613–4. (kembali) Tanggal: lêlima mantri wisaya ing jalma (S 1535). Tahun Masehi: 1613–4.
49	gawa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.91.8). (kembali) gawa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.91.8).
50	seba (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.92.8). (kembali) seba (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.92.8).
51	karsane (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.93.6). (kembali) karsane (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.93.6).
52	Catatan: Aksara "ma" pada kata "sampunira" disisipkan di bawah gatra. (kembali) Catatan: Aksara "ma" pada kata "sampunira" disisipkan di bawah gatra.
53	pangiring. Bandingkan: pangirit (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.95.4). (kembali) pangiring. Bandingkan: pangirit (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.95.4).
54	umiring. Bandingkan: lumiring (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.95.8). (kembali) umiring. Bandingkan: lumiring (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.95.8).
55	ya (dan di tempat lain) (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.96.2). (kembali) ya (dan di tempat lain) (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.96.2).
56	Lebih satu suku kata. Bandingkan: apepe sor wringin kurung (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.96.6). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: apepe sor wringin kurung (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.96.6).
57	katingalan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.96.9). (kembali) katingalan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.96.9).
58	mèpèkakên. (kembali) mèpèkakên.
59	Kurang satu suku kata. Bandingkan: yèn Ki Juru amèpèkakên kang putra (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.97.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: yèn Ki Juru amèpèkakên kang putra (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.97.9).
60	waringin (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.98.4). (kembali) waringin (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.98.4).
61	Mêtawis (dan di tempat lain). (kembali) Mêtawis (dan di tempat lain).
62	Lebih satu suku kata. Bandingkan: jumênênga nrêpati (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.103.5). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: jumênênga nrêpati (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.103.5).
63	yogya. Bandingkan: yoga (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.60.3; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.104.3). (kembali) yogya. Bandingkan: yoga (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.60.3; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.104.3).
64	sêtaun. Bandingkan: sataun (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.60.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.104.6). (kembali) sêtaun. Bandingkan: sataun (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.60.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.104.6).
65	Kurang dua suku kata. Bandingkan: yèn durung jangkêp sataun (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.60.6); yèn ora jangkêp sataun (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.104.6). (kembali) Kurang dua suku kata. Bandingkan: yèn durung jangkêp sataun (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 27.60.6); yèn ora jangkêp sataun (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.104.6).
66	ina (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.114.8). (kembali) ina (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.114.8).
67	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sampun ina ki mas gusti (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.114.8). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sampun ina ki mas gusti (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 21.114.8).
68	Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1]. (kembali) Terdapat tulisan tanggal pada tanda pergantian pupuh (madyapada) ini: 1737 [1810–1].
69	sutèng. (kembali) sutèng.
70	muluk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.5.3; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.6.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.5.3; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.5.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.5.3). (kembali) muluk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.5.3; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.6.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.5.3; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.5.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.5.3).
71	Lebih satu suku kata. Bandingkan: dening miyarsa ujar (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.5.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.6.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.5.6); dening angrênga ujar- (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.5.6); dene sami miarsa (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.5.6). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: dening miyarsa ujar (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.5.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.6.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.5.6); dening angrênga ujar- (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.5.6); dene sami miarsa (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.5.6).
72	Bandingkan: acêcalang (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.7.10); acêcala (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.7.10). (kembali) Bandingkan: acêcalang (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.7.10); acêcala (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.7.10).
73	dipun (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.10.10). (kembali) dipun (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.10.10).
74	karo (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.12.1). Bandingkan: kalih (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.13.1; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.13.1; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.13.1; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.13.1). (kembali) karo (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.12.1). Bandingkan: kalih (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.13.1; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.13.1; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.13.1; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.13.1).
75	Kurang satu suku kata. Bandingkan: mêmarèni apan kêna ingsun maksih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.13.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.13.9; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.13.9); mêmarèni apan kêna ulun maksih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.12.9); mangan nginum apa kêna ulun maksih (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.13.9); amarèni apa kêna ulun maksih (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 50.7.9; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 12.6.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: mêmarèni apan kêna ingsun maksih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.13.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.13.9; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.13.9); mêmarèni apan kêna ulun maksih (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.12.9); mangan nginum apa kêna ulun maksih (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.13.9); amarèni apa kêna ulun maksih (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 50.7.9; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 12.6.9).
76	ubanggi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.15.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.14.9). Bandingkan: aubanggi (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.15.9). (kembali) ubanggi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.15.9; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.14.9). Bandingkan: aubanggi (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.15.9).
77	anèng (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.18.9); (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.18.9); (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.19.9). (kembali) anèng (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.18.9); (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.18.9); (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.19.9).
78	Kurang satu suku kata. Bandingkan: padha nangis gumarumung anèng sikil (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.18.9); padha nangis gumuruh watên ing sikil (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.17.9); padha nangis gumurunggung anèng sikil (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.18.9); samya nangis gumarumung anèng siti (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.19.9); pan gumuruh sadaya ana ing siti (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.3.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: padha nangis gumarumung anèng sikil (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.18.9); padha nangis gumuruh watên ing sikil (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.17.9); padha nangis gumurunggung anèng sikil (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.18.9); samya nangis gumarumung anèng siti (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.19.9); pan gumuruh sadaya ana ing siti (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.3.9).
79	andêlna. (kembali) andêlna.
80	akêdhik. Bandingkan: sadhidhik (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.18.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.20.9; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.4.9). (kembali) akêdhik. Bandingkan: sadhidhik (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.18.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.20.9; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.4.9).
81	jêjuluk. Bandingkan: ajêjuluk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.20.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.19.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.20.2; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.21.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.5.2). (kembali) jêjuluk. Bandingkan: ajêjuluk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.20.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.19.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.20.2; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.21.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.5.2).
82	nadyan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.21.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.21.6). (kembali) nadyan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.21.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.21.6).
83	Mêtaram (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.23.2). Bandingkan: Mataram (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.22.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.21.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.22.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.7.2). (kembali) Mêtaram (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.23.2). Bandingkan: Mataram (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.22.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.21.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.22.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.7.2).
84	Kurang satu suku kata. Bandingkan: wong Mataram upama antiga (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.22.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.22.2); wong Mataram upama atigan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.21.2); wong Mêtaram upama antigan (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.23.2); wong Mataram saengga antiga (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.7.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: wong Mataram upama antiga (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.22.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.22.2); wong Mataram upama atigan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.21.2); wong Mêtaram upama antigan (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.23.2); wong Mataram saengga antiga (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.7.2).
85	Kurang satu suku kata. Bandingkan: nagara lyan tuwin ratu sabrang (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.25.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.25.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.10.2); dening ratu nênggih tanah sabrang (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.24.2); lyan nagara tuwin ratu sabrang (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.26.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: nagara lyan tuwin ratu sabrang (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.25.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.25.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.10.2); dening ratu nênggih tanah sabrang (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.24.2); lyan nagara tuwin ratu sabrang (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.26.2).
86	kêrasa tan. Bandingkan: karasa tan (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.10.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.26.9). (kembali) kêrasa tan. Bandingkan: karasa tan (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.10.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.26.9).
87	Kurang satu suku kata. Bandingkan: mungsuh yayah karasa tan angladèni (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.10.9); mungsuh yayah rasa tan ana madhani (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.25.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.25.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: mungsuh yayah karasa tan angladèni (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.10.9); mungsuh yayah rasa tan ana madhani (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.25.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.25.9).
88	Kurang dua suku kata. Bandingkan: kaya kêlar anăngga (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.11.6). (kembali) Kurang dua suku kata. Bandingkan: kaya kêlar anăngga (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.11.6).
89	pinanci-panci. Bandingkan: pinasthi-pasthi (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.12.1). (kembali) pinanci-panci. Bandingkan: pinasthi-pasthi (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.12.1).
90	pituturnèki. (kembali) pituturnèki.
91	Kurang satu suku kata: anglêrêsi pituturnèki. (kembali) Kurang satu suku kata: anglêrêsi pituturnèki.
92	sidik (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.18.1). (kembali) sidik (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.18.1).
93	aririh (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.19.9). (kembali) aririh (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.19.9).
94	tan (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.20.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.35.4). (kembali) tan (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.20.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.35.4).
95	kaèksi (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.34.5; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.20.5); kaaksi (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.35.5). (kembali) kaèksi (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.34.5; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.20.5); kaaksi (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.35.5).
96	Lebih satu suku kata. Bandingkan: ing panjênênganira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.36.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.35.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.36.6); dan panjênênganira (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.34.6); dene kang panjênêngan (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.37.6). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: ing panjênênganira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.36.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.35.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.36.6); dan panjênênganira (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.34.6); dene kang panjênêngan (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.37.6).
97	dadi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.48.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.37.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.38.6; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.36.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.39.6; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.24.6; Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.26.6). (kembali) dadi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.48.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 24.37.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.38.6; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.36.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.39.6; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.24.6; Ajisaka, Salamun, Pupuh 11.26.6).
98	tapaningsun. (kembali) tapaningsun.
99	panêdhanirèku. (kembali) panêdhanirèku.
100	pasanggiri. (kembali) pasanggiri.
101	Kurang satu suku kata: kyagêng amènèk sigra. (kembali) Kurang satu suku kata: kyagêng amènèk sigra.
102	pinarasan. (kembali) pinarasan.
103	badan. (kembali) badan.
104	Kurang satu suku kata: urut pasisir ngetan. (kembali) Kurang satu suku kata: urut pasisir ngetan.
105	Lebih satu gatra: gatra ke-2 ditulis dua kali. (kembali) Lebih satu gatra: gatra ke-2 ditulis dua kali.
106	pinarak. (kembali) pinarak.
107	êntèk. (kembali) êntèk.
108	ngewuh-ewuhi. (kembali) ngewuh-ewuhi.
109	sagah. (kembali) sagah.
110	kêpangguh. (kembali) kêpangguh.
111	iku. Catatan: Aksara "ka" pada kata "ingku" disisipkan di bawah gatra. (kembali) iku. Catatan: Aksara "ka" pada kata "ingku" disisipkan di bawah gatra.
112	wuntat. (kembali) wuntat.
113	jagad. (kembali) jagad.
114	Agung (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 43.17.7). (kembali) Agung (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 43.17.7).
115	Kurang satu suku kata: ing jagad Yyang Agung. Bandingkan: karsane Yyang Agung (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 43.17.7). (kembali) Kurang satu suku kata: ing jagad Yyang Agung. Bandingkan: karsane Yyang Agung (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 43.17.7).
116	kadigdayan. (kembali) kadigdayan.
117	Lebih satu suku kata: marang Senapati Ingalaga. (kembali) Lebih satu suku kata: marang Senapati Ingalaga.
118	Kurang satu suku kata: kabèh datanpa manah. (kembali) Kurang satu suku kata: kabèh datanpa manah.
119	arsèng. (kembali) arsèng.
120	panggocone. (kembali) panggocone.
121	astanirèki. (kembali) astanirèki.
122	Kurang satu suku kata: yèn ta durung amanggiha. (kembali) Kurang satu suku kata: yèn ta durung amanggiha.
123	Kurang satu suku kata: ya ta kang sun karêpake. (kembali) Kurang satu suku kata: ya ta kang sun karêpake.
124	andrawina. (kembali) andrawina.
125	layak. Bandingkan: pantês (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.42.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.42.8; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.47.8; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.28.8). (kembali) layak. Bandingkan: pantês (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.42.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.42.8; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.47.8; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.28.8).
126	Bacor. (kembali) Bacor.
127	bêcik. (kembali) bêcik.
128	rasanirèng. (kembali) rasanirèng.
129	sadu. (kembali) sadu.
130	ramendra. (kembali) ramendra.
131	Lebih dua suku kata. Bandingkan: digdaya lawan wong akèh Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.55.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.55.3); digdayane lan wong akèh (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.50.3; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.36.3). (kembali) Lebih dua suku kata. Bandingkan: digdaya lawan wong akèh Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.55.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.55.3); digdayane lan wong akèh (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.50.3; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.36.3).
132	sela (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.56.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.56.4). (kembali) sela (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.56.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.56.4).
133	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Mantri Mataram lir banthèng kanin (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.58.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.58.1; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.40.1); tandangira alyir banthèng kanin (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.4.1); tandangipun lir banthèng akanin (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.54.1); mantri wira lir banthèng akanin (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.60.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Mantri Mataram lir banthèng kanin (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.58.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.58.1; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.40.1); tandangira alyir banthèng kanin (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.4.1); tandangipun lir banthèng akanin (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.54.1); mantri wira lir banthèng akanin (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.60.1).
134	nadyan. (kembali) nadyan.
135	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kaatura sampeyan sadaya (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.62.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.62.2); lah katura sampeyan sadaya (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.44.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kaatura sampeyan sadaya (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.62.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.62.2); lah katura sampeyan sadaya (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.44.2).
136	Lebih satu suku kata: nalendra atma ngandika aris. Bandingkan: angandika alon Senapati (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.64.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.64.1); agandika Kyai Senapati (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.46.1). (kembali) Lebih satu suku kata: nalendra atma ngandika aris. Bandingkan: angandika alon Senapati (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.64.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.64.1); agandika Kyai Senapati (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.46.1).
137	patinggi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.66.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.66.8; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.48.8). (kembali) patinggi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.66.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.66.8; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.48.8).
138	sariranèki (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.69.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.69.5; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 50.32.5; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.51.5). (kembali) sariranèki (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.69.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.69.5; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 50.32.5; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.51.5).
139	malêbu (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.71.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.71.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.53.4). (kembali) malêbu (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.71.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.71.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.53.4).
140	mukanira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.73.2; SL1024, Pupuh 34.73.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.55.2). (kembali) mukanira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.73.2; SL1024, Pupuh 34.73.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.55.2).
141	Kurang satu suku kata. Bandingkan: mukanira konjêm ing pratala (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.73.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.55.2). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: mukanira konjêm ing pratala (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.73.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.55.2).
142	wantên. Bandingkan: wontên (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.74.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.74.8; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.56.8). (kembali) wantên. Bandingkan: wontên (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.74.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.74.8; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.56.8).
143	ana (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.75.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.75.10; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.57.10). (kembali) ana (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.75.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.75.10; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.57.10).
144	prakathanya (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.75.10). (kembali) prakathanya (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.75.10).
145	Kurang satu suku kata. Bandingkan: tan ana prakathanya (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.75.10). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: tan ana prakathanya (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.75.10).
146	nuntên (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.77.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.77.8). (kembali) nuntên (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.77.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.77.8).
147	sakêdhap (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.78.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.13.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.78.6; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.71.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.84.6). (kembali) sakêdhap (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.78.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.13.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.78.6; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.71.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.84.6).
148	tumamèng. (kembali) tumamèng.
149	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sakarambil têka tabone winarni (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.79.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.79.9); sakalapa katut tabone anênggih (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.61.9). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sakarambil têka tabone winarni (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.79.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.79.9); sakalapa katut tabone anênggih (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.61.9).
150	buyut (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.84.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.18.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.84.6; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.77.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.89.6; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.66.6). (kembali) buyut (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.84.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.18.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.84.6; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.77.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.89.6; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.66.6).
151	Lebih satu suku kata. Bandingkan: buyut pan dadi nata (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.84.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.84.6; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.77.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.89.6; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.66.6); buyut jumênêng nata (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.18.6). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: buyut pan dadi nata (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.84.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.84.6; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.77.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.89.6; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.66.6); buyut jumênêng nata (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.18.6).
152	sumilih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.84.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.84.9; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.77.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.89.9). (kembali) sumilih (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.84.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.84.9; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 28.77.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.89.9).
153	jaring. (kembali) jaring.
154	ginotong (dan di tempat dan bentukan lain). (kembali) ginotong (dan di tempat dan bentukan lain).
155	kandhêg (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.95.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.29.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.95.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.77.2). Bandingkan: kandhêk (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.100.2). (kembali) kandhêg (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.95.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.29.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.95.2; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.77.2). Bandingkan: kandhêk (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.100.2).
156	endah (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.95.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.95.8). Bandingkan: owah (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.29.8; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.77.8; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.100.8). (kembali) endah (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.95.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.95.8). Bandingkan: owah (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.29.8; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.77.8; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.100.8).
157	ana (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.95.10; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.29.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.95.10; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.77.10). (kembali) ana (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.95.10; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.29.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.95.10; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.77.10).
158	ngosèk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.97.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.97.5). Bandingkan: ngêsuk (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.79.5). (kembali) ngosèk (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.97.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.97.5). Bandingkan: ngêsuk (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.79.5).
159	ludira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.97.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.97.9; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.79.9). (kembali) ludira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.97.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.97.9; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.79.9).
160	sira (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.80.9). (kembali) sira (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.80.9).
161	saryya lan. Bandingkan: sarta lan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.99.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.99.9). (kembali) saryya lan. Bandingkan: sarta lan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.99.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.99.9).
162	Kurang satu suku kata. Bandingkan: sarta lan sakèh nguyutan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.99.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.99.8); ya ta sakèhing wuyutan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.32.8); ya ta sakèhing uyutan (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.81.8). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: sarta lan sakèh nguyutan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.99.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.99.8); ya ta sakèhing wuyutan (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.32.8); ya ta sakèhing uyutan (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 2.81.8).
163	jagat (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.104.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.103.1; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.103.1). (kembali) jagat (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.104.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.103.1; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.103.1).
164	Kurang satu suku kata. Bandingkan: Nyai Kidul mulat jagat êning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.104.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.103.1); Nyai Kidul mulat jagat ênting (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.103.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: Nyai Kidul mulat jagat êning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.104.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.103.1); Nyai Kidul mulat jagat ênting (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.103.1).
165	mangrarêpa. (kembali) mangrarêpa.
166	makidhupuh. Bandingkan: abukuh (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.105.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.104.3). (kembali) makidhupuh. Bandingkan: abukuh (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.105.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.104.3).
167	abukuh (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.104.9). Bandingkan: mabukuh (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.104.9; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.105.9). (kembali) abukuh (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.104.9). Bandingkan: mabukuh (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 34.104.9; Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 34.105.9).
168	donya. (kembali) donya.
169	manik. (kembali) manik.
170	lir (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.37.7). (kembali) lir (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.37.7).
171	amêpêki. (kembali) amêpêki.
172	Kurang satu suku kata: warnanya sri banjarsari amêpêki. Bandingkan: apan asri akathah lamun winarni (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.38.9). (kembali) Kurang satu suku kata: warnanya sri banjarsari amêpêki. Bandingkan: apan asri akathah lamun winarni (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.38.9).
173	anjrah (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.112.10). (kembali) anjrah (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.112.10).
174	puspita (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.38.10; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.112.10). (kembali) puspita (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.38.10; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.112.10).
175	witing (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.39.1; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.113.1). (kembali) witing (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.39.1; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.113.1).
176	Lebih satu suku kata. Bandingkan: sabên taun asrahakên bulupêkti Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.43.9). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: sabên taun asrahakên bulupêkti Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.43.9).
177	Lebih satu suku kata. Bandingkan: têmpuhing liring jalu wanodya (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.46.2). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: têmpuhing liring jalu wanodya (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.46.2).
178	Kurang satu suku kata. Bandingkan: liringe lir guladrawa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.46.8). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: liringe lir guladrawa (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 26.46.8).
179	witning (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 50.71.1; Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.4.1; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 12.70.1). (kembali) witning (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 50.71.1; Ajisaka, Salamun, Pupuh 13.4.1; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 12.70.1).
180	karuhun. (kembali) karuhun.
181	amawi. (kembali) amawi.
182	Kurang satu suku kata: sêkawan amawi sawab. (kembali) Kurang satu suku kata: sêkawan amawi sawab.
183	bêngawan (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.115.5). (kembali) bêngawan (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.115.5).
184	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kang kaping pat bêngawan nênggih (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.115.5). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kang kaping pat bêngawan nênggih (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.115.5).
185	manisira. (kembali) manisira.
186	Kurang dua suku kata: kang luwih manisira. Bandingkan: madu kang luwih rasa (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.115.6). (kembali) Kurang dua suku kata: kang luwih manisira. Bandingkan: madu kang luwih rasa (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 49.115.6).
187	Lebih satu suku kata: mapan winêjang ngèlmune. (kembali) Lebih satu suku kata: mapan winêjang ngèlmune.
188	Lebih satu suku kata: miwah sakèh prayangan. (kembali) Lebih satu suku kata: miwah sakèh prayangan.
189	pandhita. (kembali) pandhita.
190	mukmin (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.3.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.3.9; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.10.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.2.9). (kembali) mukmin (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.3.9; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.3.9; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.10.9; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.2.9).
191	bumi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.4.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.4.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.3.3). Bandingkan: langit (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.11.3). (kembali) bumi (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.4.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.4.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.3.3). Bandingkan: langit (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.11.3).
192	Kartasura. (kembali) Kartasura.
193	Kurang dua suku kata: pan ingêlih ing Kartasura nêgari. (kembali) Kurang dua suku kata: pan ingêlih ing Kartasura nêgari.
194	Kurang satu suku kata. Bandingkan: kang angangge ênêb lawan êning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.9.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.9.1); angagea ênêb lawan êning (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.8.1). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: kang angangge ênêb lawan êning (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.9.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.9.1); angagea ênêb lawan êning (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.8.1).
195	Lebih satu suku kata. Bandingkan: anyithaka puniku (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.11.4); nyithaka bata agung (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.10.4). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: anyithaka puniku (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.11.4); nyithaka bata agung (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.10.4).
196	manik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.13.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.13.5). (kembali) manik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.13.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.13.5).
197	Kurang satu suku kata. Bandingkan: nulya sarêng umunggah (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.20.5); nulya sarêng aminggah (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.21.6); nulya sarêng umunggah (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.18.6). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: nulya sarêng umunggah (Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.20.5); nulya sarêng aminggah (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.21.6); nulya sarêng umunggah (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.18.6).
198	Lebih satu suku kata. Bandingkan: angucap jroning nala (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.20.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.20.10; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.21.10; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.18.10). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: angucap jroning nala (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.20.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.20.10; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.21.10; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.18.10).
199	pêthêti (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.22.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.22.2; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.23.2). (kembali) pêthêti (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.22.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.22.2; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.23.2).
200	Kurang satu suku kata: ing pungkurira iku. Bandingkan: arsa mêdal ing pungkur (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.22.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.22.4). (kembali) Kurang satu suku kata: ing pungkurira iku. Bandingkan: arsa mêdal ing pungkur (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.22.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.22.4).
201	ana. Bandingkan: anèng (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.22.8, Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.22.8); wontên (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.28.8); karana (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.23.8). (kembali) ana. Bandingkan: anèng (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.22.8, Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.22.8); wontên (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.28.8); karana (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.23.8).
202	Bandingkan: Malik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.23.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.23.1). (kembali) Bandingkan: Malik (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.23.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.23.1).
203	ing. (kembali) ing.
204	Kurang satu suku kata: dening ramanta Pajang. Bandingkan: de rama jêngandika (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.24.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.1.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.24.6); ing rama jêngandika (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.30.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.25.6). (kembali) Kurang satu suku kata: dening ramanta Pajang. Bandingkan: de rama jêngandika (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.24.6; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.1.6; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.24.6); ing rama jêngandika (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.30.6; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.25.6).
205	samar (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.25.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.2.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.25.5; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.31.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.26.5). (kembali) samar (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.25.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.2.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.25.5; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.31.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.26.5).
206	Kurang satu suku kata. Bandingkan: datan samar paduka aji (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.25.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.25.5); datan samar sultan mring kami (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.2.5); datan samar sang paduka ji (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.31.5); datan samar sri narapati (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.26.5). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: datan samar paduka aji (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.25.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.25.5); datan samar sultan mring kami (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.2.5); datan samar sang paduka ji (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.31.5); datan samar sri narapati (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.26.5).
207	bêbêksan. Bandingkan: abêksa (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.29.5; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.27.5); bêksa (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 52.14.5; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 14.14.5). (kembali) bêbêksan. Bandingkan: abêksa (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.29.5; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.27.5); bêksa (Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 52.14.5; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 14.14.5).
208	wadyanira Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.34.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.11.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.34.2; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.40.2; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.35.2). (kembali) wadyanira Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.34.2; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.11.2; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.34.2; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.40.2; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.35.2).
209	Lebih dua suku kata. Bandingkan: ingkang wagêd pinunjul (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.35.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.35.4; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.41.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.36.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.29.4). (kembali) Lebih dua suku kata. Bandingkan: ingkang wagêd pinunjul (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.35.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.35.4; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.41.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.36.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.29.4).
210	ombak (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.37.4; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.14.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.37.4; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.43.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.40.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.34.4). (kembali) ombak (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.37.4; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.14.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.37.4; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.43.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.40.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.34.4).
211	Kurang dua suku kata. Bandingkan: dene asangêt dukane (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.38.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.38.3); punapa dadi dukane (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.15.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.41.3); dening asangêt dukane (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.35.3); pan dadi duka putrane (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.44.3). (kembali) Kurang dua suku kata. Bandingkan: dene asangêt dukane (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.38.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.38.3); punapa dadi dukane (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.15.3; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.41.3); dening asangêt dukane (Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.35.3); pan dadi duka putrane (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.44.3).
212	Kurang satu suku kata. Bandingkan: ulun mirsa asêru (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.41.4); ulun pirsa asêru (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.15.4); ulun mirsa asêndhu (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.44.4). (kembali) Kurang satu suku kata. Bandingkan: ulun mirsa asêru (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.41.4); ulun pirsa asêru (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.15.4); ulun mirsa asêndhu (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.44.4).
213	dukanira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.38.7; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.15.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.38.7). Bandingkan: dukane (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.41.7). (kembali) dukanira (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.38.7; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.15.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.38.7). Bandingkan: dukane (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.41.7).
214	ingsun. Bandingkan: isun (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.49.4). (kembali) ingsun. Bandingkan: isun (Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.49.4).
215	Lebih satu suku kata. Bandingkan: kakang Senapati ing Matawis (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.44.1; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.21.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.44.1; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.50.1). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: kakang Senapati ing Matawis (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.44.1; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.21.1; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.44.1; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.50.1).
216	gustine (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.47.3). (kembali) gustine (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.47.3).
217	sirage (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.47.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.47.3). (kembali) sirage (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.47.3; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.47.3).
218	tinundha (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.47.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.24.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.47.5; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.53.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.59.5; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.43.5). (kembali) tinundha (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.47.5; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.24.5; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.47.5; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.53.5; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.59.5; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.43.5).
219	Lebih satu suku kata. Bandingkan: panudukira luput (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.26.4). (kembali) Lebih satu suku kata. Bandingkan: panudukira luput (Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.26.4).
220	Dipati (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.50.4; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.27.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.50.4; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.56.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.52.4; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 52.27.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.46.4; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 14.27.4). (kembali) Dipati (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.50.4; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.27.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.50.4; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.56.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.52.4; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 52.27.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.46.4; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 14.27.4).
221	Lebih satu suku kata: Dipati Tuban muwus (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.50.4; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.27.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.50.4; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.56.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.52.4; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 52.27.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.46.4; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 14.27.4). (kembali) Lebih satu suku kata: Dipati Tuban muwus (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.50.4; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.27.4; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.50.4; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.56.4; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.52.4; Babad Tanah Jawi, Van Dorp, Pupuh 52.27.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.46.4; Babad Pajang, Anonim, Pupuh 14.27.4).
222	pan. (kembali) pan.
223	wotsantun (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.54.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.48.4). (kembali) wotsantun (Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.54.4; Babad Mataram, British Library (MSS Jav 36 a), Pupuh 4.48.4).
224	Bandingkan: wong ing Tuban tinanganan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.52.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.52.8). (kembali) Bandingkan: wong ing Tuban tinanganan (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.52.8; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.52.8).
225	sun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.59.10; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.37.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.59.10; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.66.10). (kembali) sun (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.59.10; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.37.10; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.59.10; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.66.10).
226	ugung (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.63.7; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.41.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.63.7; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.70.7; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.69.7). (kembali) ugung (Babad Tanah Jawi, Pakubuwana IV, Pupuh 36.63.7; Babad Kraton, British Library (Add MS 12320), Pupuh 29.41.7; Babad Tanah Jawi, Balai Pustaka, Pupuh 36.63.7; Sajarahe Sagunging Para Ratu, British Library (MSS Jav 10), Pupuh 30.70.7; Babad Jawi, British Library (MSS Jav 29), Pupuh 51.69.7).
227	Kurang empat suku kata: arsa bidhal Nêrpati Mêtaram. (kembali) Kurang empat suku kata: arsa bidhal Nêrpati Mêtaram.
228	kumpul. (kembali) kumpul.
229	Kurang satu suku kata: Juru Taman dipun sèng-sèngi. (kembali) Kurang satu suku kata: Juru Taman dipun sèng-sèngi.
230	Kurang satu suku kata: sajro kitha lawan ingkang paman. (kembali) Kurang satu suku kata: sajro kitha lawan ingkang paman.
231	pryagung. (kembali) pryagung.
232	Kurang dua suku kata: teja sulêksana pryagung pundi. (kembali) Kurang dua suku kata: teja sulêksana pryagung pundi.
233	Lebih satu suku kata: nalendra putra muwus. (kembali) Lebih satu suku kata: nalendra putra muwus.
234	otot. (kembali) otot.
235	uluk. (kembali) uluk.