Darma Sarana, Sastra Utama, 1912, #1631 (Pupuh 24-44)

JudulCitra

24. Pangkur

1. wangsul malbèng dhatulaya | Arya Dwara myang Danurwedha Patih | amatah pra punggawa gung | kang badhe umiringa | dhatêng wukir Maendra kang iring kidul | pinilihan kang prakoswa | widagda kridhaning jurit

--- 1 : 71 ---

2. sarta matah wadyabala | ingkang kantun têngga praja ing wuri | wus waradin prentahipun | kadwi nayaka waktra | lajêng bibar sowang-sowangan umantuk | samaptanya tan kacrita | duk antuk samadya sasi ||

3. Prabu Yudayana bidhal | sawadyanya gumuruh swaranya tri | tan winursita ing ênu | wus ngancik sukunira | graning wukir Maendra kang iring kidul | lah ing ngriku wananira | andhêndhêng pêtêng nglangkungi ||

4. mandira gung-agung kathah | tambining wit pulêtan ting pênthalit | sri bupati sigra dhawuh | ambêsmia kang wana | pra punggawa sigra tumandang gumrêgut | duk wana wus kabasmaran | sarpa katon tanpa wilis ||

5. sigra bala ing Ngastina | ngêbyuk purun marwasèng sarpa mandi | puwara sami lumayu | sar-saran ngungsi papan | ngalèr ngetan mangilèn miwah mangidul | sapuruging kang taksaka | tan pêgat tansah ingusir ||

6. kinêpung kinalang-kalang | duk samana Sri Yudayana Aji | tumandang pribadi tumut | marwasa kang taksaka | têmah pisah lawan wadyabalanipun | miwah kang para punggawa | dènira bêbujung sami ||

7. pisah-pisah sêsowangan | datan kumpul siji lan sijinèki | ya ta mangkana winuwus | wontên cobaning dewa | Prabu Yudayana samana andulu | kanang taksaka kancana | kalangkung endah kang warni ||

8. tan patyagêng mung samadya | sri narendra kacaryan duk ningali | ciptaning galih sang prabu | de kang naga [na...]

--- 1 : 72 ---

[...ga] kancana | yèn kacêpêng gêsang sêdyarsa ingingu | kenging kinarya klangênan | wontên ing Ngastina puri ||

9. mila sapuruging sarpa | tinut wingking lampahnya ngantos têbih | kanang sarpa solahipun | lir pakartining dewa | lamun parêk arikat palajêngipun | de manawi kinèndêlan | ngêntosi sarwi murugi ||

10. sasolahe ragan-ragan | lah ing ngriku Yudayana Sang Aji | sansaya dènnya ngêlangut | tut wingking sarpa rukma | ya ta wau sami sakala sang prabu | byar santun cipta anulya | umiyak kadhaton adi ||

11. sadaya sarwa kancana | langkung asri araras dèn tingali | wau Yudayana Prabu | langkung kagyating driya | umiyat ing pura kancana di luhung | sri narendra wus anyipta | tampi cobaning dewa di ||

12. dangu-dangu sri pamasa | aningali sarpa kang tinut wingking | awarni wanudya ayu | duk samana sang nata | sanalika dahat kasmaraning kalbu | têmah supe kalimputan | rêncana kang andhatêngi ||

13. tan taha tumamèng pura | atut wingking wanudya wau sarwi | priyêmbada angêngidung | mrih lunturing sihira | dhuh dhuh adhuh jênang sela warna pingul | apuranên dasihira | kang nandhang wiyoga sêdhih ||

14. kêbo bang kagok singatnya | ancur kaca we saking angga mijil | pindha gêbyaring sitèngsu | rasaning tyas kèngêtan | carpa[1] wrêksa nalikaningsun andulu | bajing bang kang buntut rêkta | marang sira maskuari ||

15. gêgêlang munggèng [mung...]

--- 1 : 73 ---

[...gèng] sutagnya | paribasan yayi bangsaning wêngi | linali saya kadulu | wadung jambe bêndara | ricikaning pradôngga kang saron pêncu | kang kacipta amung sira | dhuh mas mirah sêkar langking ||

16. raning siluman wanodya | têlênging tyas mung sira maskuari | kêmangi gagangnya wulu | sapanên dasihira | ingkang taksih tut wuri sira wong ayu | kang dadya woding tyas ingwang | mangkana sang rajaputri ||

17. duk myarsa sabdaning nata | sanalika rêmêk bêbalungnèki | lir linolosan kang bayu | nanging wau sang rêtna | taksih kênya dèrèng winisik ing kakung | milanya sangsaya rikat | lumajêng tumamèng puri ||

18. sang nata tansah tut wuntat | tan darana sapraptanya ing puri | Sang Sri Yudayana Prabu | kèndêl anèng wiwara | rangu-rangu tansah kasmaraning kalbu | arsa tumamèng pungkuran | ewuh-aya bokmanawi ||

19. akarya salah panyipta- | nira ingkang jumênêng narapati | yèn dadya runtiking kalbu | marma Sri Yudayana | lajêng kèndêl nèng wiwara lênguk-lênguk | sarwi ngidung manuhara | ngrêrêpi swaranya manis ||

25. Dhandhanggula

1. burbuwahing driya angrêrêpi | mawi sêkar taksaka kusuma | kang kinarya ukarane | môngka rêngganing kidung | duk Sang Prabu Salya ing nguni | mangimur garwanira | kusumaning ayu | Sêtyawati Sang kusuma | duk praptanya utusan Pandhawa nguni | Dyan Nangkula Sadewa ||

2. pan mangkana sabdanya sang aji | punapa ta babo mirah ingwang | prihatin [prih...]

--- 1 : 74 ---

[...atin] mijil waspane | tanpa karya satuhu | sêngkangira rinêmêk gusti | gêlung rusak sêkarnya | mêlathi sumawur | upama tyase kasmaran | mulat marang sira kumaraning puri | yêkti milu mangarang ||

3. satêlasing riris kang gumanti | ima piyak taranggana sumyar | rêmêk dening salah dalèh | marma mangrurah gêlung | taranggana merang ningali | mring langêning keswanta | arina lumayu | merang myarsa swaranira | sumawana kombang-kombang asêsingit | miyarsa swaranira ||

4. merangira myat liring ta yayi | pan mangkana susahe si kombang | malah tyasira sumèlèh | pupusing purang wurung | wurung dènnya arsa mêmingkis | mulat mring wêntisira | kumilat sumunu | saingga thathit liwêran | pradapaning soka alum anglêlêntrih | mulat lambung ta nimas ||

5. kang lung gadhung mungkrê têmah muntir | dene mulat gonira siduwa | kang cêngkir dênta sumèlèh | dhêrakalan lumayu | sêsingidan ing jurang trêbis | karana merang mulat | srêntêging prêmbayun | mendah mulata sadaya | amung mula[2] têpine ingkang kapidih | kèngsrê dening kasmêkan ||

6. pan dinalih ingkang minta rêsmi | sininjangan marang sira nimas | dene kumênyar liringe | pindha gêbyaring santun | ewuh nimas apa kang kardi | drêsananirèng duka | sotyaning rat tuhu | babo wêlasa maringwang | sruning ewa miyat ing dasih kaswasih | agung anikêl imba ||

7. tan anêdya mêmêtyakkên manis | sotya

--- 1 : 75] ||

gora ingkang linuronan | dhinêndha paran wadine | pijêr akarya gandrung | lah ing pundi gènira manggih | kang dadya sira nimas | nadyan ing swarga gung | garwane Bathara Brama | kang wus kondhang aran Dèwi Rarasati | maksih kasor lan sira ||

8. paran dosèngong sinawêr ing ling | sotaning tyas babo kadya curna | tuwasana sumiwine | atur kula sang ayu | siyang ratri rumêksèng pati | mêmêrdi wèting raras | tumamèng satuduh | nadyan tinuduh upama | amilanga trênggana kang anèng langit | karyanên pasrènira ||

9. panyangganing gêlungira gusti | nanging lamun pinarcayèng karya | parêkna anggèngong bae | pinaringana ingsun | marang rarasirèng kamuktin | lan tibanana ingwang | rêsmining manis du | kang supaya dasihira | kuwawaa angungrum mring sira yayi | dhuh gusti lêganana ||

10. lungsuring sinjang ing nguni-uni | mèh sagati ing pangêrèhira | tan gumingsir sakarsane | katon sukaning kayun | dene rêsêp ngêtohkên pati | lêbura ing paprêman | tumpês ing malat kung | yèn owah rêngganing raras | wiwal dening kurang kakawinirèki | yêkti tan mirib ingwang ||

11. lawan Natèng Maèspati nguni | Sang Minulya Sri Arjunasasra | marang pangungrum widagdèng | lah iku cacad ingsun | Yudayana Ngastina Aji | kurang ingkang kawyanan | nis pralambangipun | babo yayi apuranta | paranbaya yayi pamrêdining dasih | pamurunging [pamu...]

--- 1 : 76 ---

[...runging] pantaka ||

12. mubêng-mubênga ing pasir wukir | sumawana manginte kalangyan | sang carik gawa karase | kasangsaya tan antuk | wingwrin tan na kang manggih kardi | dhuh mirah jiwaningwang | nir pustakanipun | karasing carik binuwang | datan antuk kalangyanira maskwari | yèn mangkone dèn enggal ||

13. linarunga madyaning jêladri | sangonana rêsminira mirah | lan lurubana puspane | sadpada ngungsir gupuh | kang minôngka tangising lalis | kombang mibêr ngumbara | ngêdohi kang layu | ngungsir mrih rêsmining sêkar | mêmuliha marang pamrihira gusti | nadyan praptaning laya ||

14. anjanmaa ping sapta ywa gingsir | mêmadune pathining wanodya | kunêng sri nata têmbunge | kandhêg dènirandulu | wontên janma priya umijil | saking sajroning pura | ingayap pra wadu | busanane neka warna | amurugi dhatêng sang anahên brangti | ing ngriku sri narendra ||

15. sakalangkung kagyat lan andugi | bilih punika kang darbe pura | mila andêkung lênggahe | dheprok amarikêlu | sang mancala duk aningali | yèn tamunira lênggah | enggal dènnya nyambut | nulya cinandhak kang asta | sarwyamojar dhuh-dhuh anggèr sri bupati | môngga tuwan lênggaha ||

16. laju tumamèng kadhaton rukmi | sri bupati kêkanthenan asta | praptèng pura lênggah age | anèng dhampar mas murub | kang pinatik ing sêsotya di | wau Sri Yudayana | eca tyasirantuk [tyasi...]

--- 1 : 77 ---

[...rantuk] | dènnya agung kinurmatan | sasampunnya sinambrama ing pambagi | nata seluman tanya ||

17. nama miwah pinôngka myang kapti | kang kalêbwèng rêncana balaka | walèh Ngastina pamase | Sri Yudayana Prabu | nyariyoskên karsanirèki | purwa madya wasana | sang tanya gumuyu | suka sarwi wuwusira | dhuh-dhuh anggèr kalinganeya puniki | kang dadya brangtanira ||

26. Asmaradana

1. neka-neka dènirangling | Sang Prabu Naga Sarana | nambrama marang sang katong | dhuh anggèr nataning jagad | mugi ywa salah tômpa | sajatosipun pukulun | pawèstri ingkang paduka ||

2. bujung ngantos praptèng ngriki | punika atmaja amba | bilih paduka sang rajèng | sarju angagêm sangsangan | kanang sêkar kandhurak | kang tanpa gônda satuhu | tur kiwa panggenanira ||

3. miwah kuciwa ing warni | pun bapa anyaosêna | sumanggèng asta kalihe | sanadyan sêkar punika | kiwa kuciwèng warna | nanging sari taksih wutuh | ing ngriku Sri Yudayana ||

4. saking dahat sruning brangti | kataman asmara tôntra | dadya tan gêntos têtakèn | asma myang namaning praja | myang kang madêg narendra | dadya dènira sumaur | namung sumôngga ing karsa ||

5. tan lêngganèng karsanèki | enggaling kanang carita | pan sampun kadhaupake | lan sang rajaputri naga | nutug dènnya sinihan | andina tansah salulut | ya ta datan kawursita ||

--- 1 : 78 ---

6. antawis salaminèki | pangraosipun sang nata | dènnya wontên ing kadhaton | seluman wus tigang côndra | nanging sajatosira | sawêg tri jam dangunipun | margi manggèn sanès alam ||

7. alaming seluman nênggih | lah punika kadibyannya | bôngsa lêlêmbat sagêde | malik pangraosing janma | sami ing sanalika | ya ta wau sang aprabu | rèh rumaos sanpun[3] lama ||

8. dadya ngraos onêng maring | wadyabala kang tinilar | kang sami bujung sarpane | mila Prabu Dipayana | pamit mring martuwendra | wangsul mring unggyaning wadu | sandeya rèh tan uninga ||

9. têdhakira sri bupati | yèn ngantosa lama-lama | sayêkti yèn datan wande | dènnya ngupaya sar-saran | de yèn wus praptèng praja | sang prabu sagah awangsul | sabdanya marsêpuh nata ||

10. dhuh-dhuh anggèr sri bupati | bilih makatên karsendra | pun bapa jumurung anggèr | kalihan malih paduka | tan susah malih prapta | saking pundi marginipun | sayêkti yèn datan wignya ||

11. wangsul praptèng ngriki malih | dene bab garwa paduka | anggèr ywa sandeya bae | ing benjang bilih rayinta | onêng dhatêng paduka | saèstu kalamun ulun | angaturi jêng paduka ||

12. anjawi ingkang kadyèki | paduka yêkti tan wikan | kawontênan tuwan anggèr | mila samangkya pun bapa | nêdya pojar balaka | sajatosira nak prabu | angambah [a...]

--- 1 : 79 ---

[...ngambah] jaman walikan ||

13. milanya prapta ing ngriki | satuhu lamun pun bapa | kang ngatura padukanggèr | sartanya kapasang yogya | dadya mantu kawula | sayêkti tan wigih tuhu | gyan kula sung parimarma ||

14. dadia pangeling-eling | rèhne paduka punika | ratu binathara kaot | nyakrawati mêngku jagad | têka nglanturkên karsa | kang datan prayogi tuhu | mila kula dahat mirma ||

15. liripun kanang pêpeling | makatên atur kawula | punapa wontên pamase | binathara darbe karsa | ngrisak jajahanira | pribadi môngka ing tutur | para nata duk ing kina ||

16. bêbasane anguripi | mring tiyang kang dosa pêjah | lawan malih bingahake | mring kang nandhang kasisahan | aparing têkên marang | tiyang kalunyon lumaku | sung boga janma kalawan ||

17. miwah amaringi warih | dhatêng tiyang kang kasatan | makatên kang wus kalakon | ing nguni praptèng samangkya | dhuh anggèr sri narendra | punapa tan myarsa tutur | ruwiyanira ing kina ||

18. Ngastina Sri Kurupati | misuwur gêlahing jagad | mandar kabèh sakadange | prasamya ambêk angkara | murka tur puwa-puwa | parandene maksih emut | mring pakêming mêngku praja ||

19. myang wajibing narapati | mèngêdana dasa dhêndha | wus kasêbut bêbasane | narendra netra bathara | kang makatên punika | saèstunipun kang sampun | tan samar sakèhe tingkah ||

--- 1 : 80 ---

20. kang awon lan kang prayogi | môngka paduka punika | kawula waspaosake | tan pisan anglabêtana | pambêkan kang kadyèka | kados ta paduka sarju | numpês sakèhing taksaka ||

21. yèn saking pangraos mami | dahat dènnya tan prayoga | sabab sining jagad kabèh | amêsthi durta sadaya | saèstune kawarna | wontên ingkang ambêknya dur | wontên kang ambêk sri nata ||

27. Sinom

1. yowana sae ing cipta | mêminta arjaning bumi | makatên ugi manungsa | sayêkti yèn warni-warni | kados ta bôngsa kami | taksaka ingkang lampah dur | myang darbe kalêpatan | mring paduka mung satunggil | gih punika sang prabu taksaka raja ||

2. ing praja taksaka Sila | kang dadya jalaran nguni | muksane rama paduka | punapaa sri bupati | ngawag ngawur numpêsi | sakèhing sarpa sadarum | kang botên darbe dosa | dhuh-dhuh ingkang saupami | wontên bôngsa manungsa kang nandhang dosa ||

3. pêjah pan amung satunggal | ingukum sadayanèki | manawi botên mangkana | dadya aran pilih kasih | lêrêsipun sang aji | sanadyan tumut ingukum | mungna taksaka Sila | sêdhêng makatêna inggih | traping adil satuhu datan prayoga ||

4. awit tan wontên pidana | arêrambatan lirnèki | yèn tan kang dosa priyôngga | utawi kang anglampahi | dados sarananèki | kang supami [su...]

--- 1 : 81 ---

[...pami] wontên ratu- | ning sarpa môndraguna | sarjana kalangkung sêkti | sumawana botên andarbèni dosa ||

5. punapa sagêd paduka | numpês wadyabalanèki | jatose kula punika | inggih taksaka narpati | kasaktèn kula inggih | saengga jawata tuhu | milanira kawasa | ngadhaton ing sunyaruri | gih punika kang aran jaman walikan ||

6. de putri garwa paduka | gih sarpa sayêktinèki | Naga Sarani ranira | saking karsaning dewa di | arupa naga rukmi | suwawi anggèr sang prabu | pun bapa cinobaa | mangkana sang naga aji | wusnya nabda gya mêdal mring palataran ||

7. tan dangu gya tiwikrama | jlêg dadya sarpa sajati | tanpa pindha agêngira | tutuk mangap angajrihi | siyung ngisis kaèksi | wisa sing tutuk kumêlun | kang karsa nama ngakak | triloka saisinèki | sampun wontên ing sariranya sadaya ||

8. mastaka ing suralaya | angsaran dhasar pratiwi | swaranya ngèbêki jagad | nguwuh-uwuh mring sang aji | hèh Ngastina Narpati | kêmbarana kadibyanku | sira numpêsi sarpa | kang tanpa dosa sayêkti | lah ta payo iki pramodaning sarpa ||

9. sun Naga Raja Sarana | kang sira sêdya ing nguni | saka prajanta Ngastina | dupi Sri Yudayana wrin | kadibyannya sang aji | sakalangkung dènnya ngungun | ajrih dhrodhog wel-welan | pangungunira sang aji | dene têka cumbana kalawan sarpa ||

--- 1 : 82 ---

10. ajrihira mbokmanawa | marsêpuh supe sayêkti | tan wande nêmahi sirna | milanira sri bupati | lon nabda ngasih-asih | dhuh-dhuh pramodaning kewuh | amba minta aksama | botên nêdya malih-malih | karya dudu dhatêng sakèhing taksaka ||

11. racutên tiwikramanta | samana sang taksaka ji | Sang Prabu Naga Sarana | duk myarsa sabdanira ji | langkung wêlas tan sipi | saksana nulya rinacut | mantuk warni manusa | gya satata lan sang aji | ya ta wau Sang Aprabu Yudayana ||

12. saking sruning ajrihira | milanya sigra nungkêmi | padaning marsêpuh nata | sarwya karuna mlasasih | sêsambat minta urip | Sang Naga Sarana Prabu | saya wêlas kalintang | saksana cinandhak aglis | ingaturan lênggah kadya waunira ||

13. wus lênggah Sri Yudayana | sang marsêpuh muwus aris | dhuh anggèr sampun sumêlang | pun bapa datan angèsthi | nêdya ngayah pakarti | sadhengah ingkang tumuwuh | tan pantês pinidana | yèn dèrèng trang lêpatnèki | marmanira dèn eca galih paduka ||

14. dene tiwikrama kula | wau kang tuwan tingali | mung dadosa kauningan | mila mantunana mugi | gyan paduka numpêsi | mring sarpa sadayanipun | sampun kalajêngêna | tan prayogi kang pinanggih | atur mugi kula anggèr wuningana ||

15. sadaya kridhaning praja | ujaring wasita nguni | bilih narendra jatmika | prajanya gêmah sayêkti | jênjêm tyasing

--- 1 : 83 ---

wadya ji | yèn narendranya ambêk dur | murka angkara cipta | sayêkti antuk bilai | karisakan wêwêngkon myang prajanira ||

16. kadwi anggèr kuningana | manawi narendranèki | darbe ambêk samaita | ngudi wêwahirèng asil | nanging kêdah sang aji | tabêri gêganjar wadu | watak tan karya cêla | tyasirèng wadya gung alit | de narendra manawi kêkêd ing arta ||

17. mahambêka darmaita | lire nata kêdah bangkit | akarya sabda wiluta | pakantukira wadya ji | tan kacuwan ing lyali | kalihan malih sang prabu | pun bapa tur pusaka | musthika kumara adi | gih punika kasêktène bôngsa sarpa ||

18. kagêma supe prayoga | wataknya mring wisa kalis | ujêr tan kalimpèkêna | ewadene bokmanawi | wontên wisandhatêngi | anglimpe dhatêng sang prabu | kang musthika kumara | ical kasêktènirèki | gya tinampèn mring Sang Prabu Yudayana ||

19. kinandhut ing paningsêtnya | gya sang nata nyuwun pamit | samana sampun linilan | duk mêdal wiwara jawi | sirna tingaling puri | mung wana gung kang kadulu | milanira sang nata | enggal dènira lumaris | daya-daya anganthia pra wadyendra ||

28. Kinanthi

1. tinon puri tan kadulu | dupi sawatawis têbih | katingal para punggawa | ingkang sami angulati | duk murcanira sang nata | marma nulya dèn tingali ||

2. para wadya duk andulu | mring nata suka tan sipi [si...]

--- 1 : 84 ---

[...pi] | myang kadwi nayaka waktra | gupuh dènira murugi | prapta ngarsanya sang nata | sigra dènira nungkêmi ||

3. ing padanira sang prabu | sarwi karuna wotsari | sêsambat kadi wanodya | de tan nyana yèn kapanggih | sri nata kalangkung wêlas | miyat pamularing dasih ||

4. dupi tan antawis dangu | sang nata gya amartani | laksana ingkang pinanggya | para wadya kang miyarsi | ngungun apuwara suka | sokur mring jawata luwih ||

5. ya ta mangkana sang prabu | dhawuh samêktaa nuli | arsa kondur dhatêng praja | kadwi sang anindyamantri | tur sandika gya samêkta | enggaling carita nuli ||

6. budhal kang bala gumuruh | tan winursita ing margi | sapraptanira ing praja | nata gya tumamèng puri | sumawana punggawendra | mantuk mring wisma pribadi ||

7. tan rinuwi laminipun | duk samana tanggap warsi | salêbêting warsa Nala | suryasangkala lumaris | angkaning warsa kaetang | sapta tus lan sapta dèsi ||

8. pônca nênggih langkungipun | duk lumaksana dwi sasi | dene kang côndrasangkala | angkaning warsa winilis | pitung atus sangang dasa | sasanga langkungirèki ||

9. lagya tumindak tri tèngsu | marêngi môngsa manggasri | nênggih nalika punika | sinigêg Ngastina nagri | gantya ingkang cinarita | Natèng Mandura winarni ||

10. nênggih Sri Wiraka Prabu | ing mangkya nuju marêngi | lagya anandhang rogarda | madal sakyèhning usadi | sakathahing japa môntra | sadaya

--- 1 : 85 ---

tan migunani ||

11. puwara Wiraka Prabu | puput ing yuswanirèki | sang pramèswari Mandura | miwah putranya sang pêkik | Radèn Arya Wirajaya | sami karuna tan sipi ||

12. yayah bela turun apyu | wadyendra kang tugur jawi | samya gugup malbèng pura | kairid dening ki patih | sira Sang Arya Prabôngsa | sartanya sampun miranti ||

13. pirantining nata layu | sapraptanira ing puri | marpêki sang rajaputra | sarya angêngimur mamrih | lipuring kanang sungkawa | dupi sirêping kang tangis ||

14. sang rajaputra adhawuh | kinèn sami angrêsiki | layone Prabu Wiraka | pra wadya kang dèn dhawuhi | tur sandika gya tumandang | dupi palastha anuli ||

15. linêbêtkên panti layu | siniraman wangi-wangi | jêbad kasturi angambar | kang sawa pinarnah nuli | wontên ing sanggar langgatan | samana murup kang rawi ||

16. ing dalu prasamya tugur | duk enjingira anuli | atmajendrarya Wirastha | dhawuh mring Prabôngsa Patih | sakancanya pra nayaka | kinèn samapta miranti ||

17. kyèhning upacaranipun | miwah pakurmatannèki | dènnyarsa nglabuh kang sawa | Patih Prabôngsa wotsari | sasampunira samapta | nulya binudhalkên aglis ||

18. samarga kaurung-urung | upacara tinon asri | sadaya para wadyendra | miwah risang rajasiwi | samya umiring kang sawa | enggaling carita prapti ||

19. unggyan dènirarsa nglabuh | samya rarywan kang umiring [u...]

--- 1 : 86 ---

[...miring] | kang sawa nulya pinarnah | ing rakit kang badhe kentir | para wiku miwah ajar | tan pêgat samya sêsanti ||

29. Mêgatruh

1. yangyang surêm sumorotira hyang tèngsu | ing nalika rakit kentir | tiningalan lir wulangun | ngunguning hyang bagaspati | trêsôndha urmat mring layon ||

2. dupi sampun tan katingal kang linabuh | Sang Arya Wirastha tuwin | wadyendra prasamya kondur | mring praja sawusnya prapti | nulya tumamèng kadhaton ||

3. lah ing ngriku anulya sami rinêmbug | dènirarsa tur udani | mring Ngastina alêlayu | Patih Prabôngsa turnèki | mrayogèkkên yèn sang anom ||

4. sowan pribadi mring Ngastina lêlayu | ingkang supados sang aji | tumuntên luntur sihipun | Arya Wirastha duk myarsi | panujwèng karsa gya dhawoh ||

5. kinèn sami tata-tata kang pakantuk | tinamtokkên kang umiring | marang sang narendra sunu | Sang Prabôngsa nindyamantri | matur sandika mirantos ||

6. tan rinuwi ing antawis laminipun | dènira samya miranti | duk wus samapta sadarum | gya budhal kèh kang umiring | ing marga tan kacariyos ||

7. sapraptaning praja Ngastina anjujug | wismanya Sang Dwara Patih | amarêngi surya surup | Sang Dwara kagyat ing galih | gya sinambrama tinakon ||

8. ingkang dados wigatinya praptanipun | tanayèng Mandura angling | salwiring rèh sampun katur | miwiti malah mêkasi | Sang Dwara ngungun kapatos [kapato...]

--- 1 : 87 ---

[...s] ||

9. malah mijil kang waspa saengga turuh | kang miyarsa bela nangis | dangu-dangu gya pinupus | rèh wus pêpasthèning Widhi | Sang Arya Dwara tan pêdhot ||

10. tansah ngimur ing sungkawa mamrih lipur- | ing sungkawa narpasiwi | tan winursita ing dalu | ya ta kawuwusa enjing | Prabu Yudayana miyos ||

11. arsa sinewaka mungging sitiluhur | pêpak andhèr ingkang nangkil | ing pagêlaran supênuh | tan ewah ing sabênnèki | Patih Dwara gya wotsinom ||

12. tur uninga bab sedanira Sang Prabu | Wiraka Mandura nagri | myang sowannya rajasunu | miwiti malah mêkasi | sang nata duk myarsa gawok ||

13. langkung ngungun ing nala èsmu gêgêtun | puwara waspanya mijil | mèngêt kang tumêkèng layu | sang mantrimuka kêkalih | tumungkul waspa drês miyos ||

14. duk wus sarèh ing nala wau sang prabu | anglairkên sabda manis | angrapu mring sang wulangun | Sang Arya Wirastha pêkik | supadya lipur sang anom ||

15. pinupusa atas karsaning Hyang Agung | sedanya Sang Wiraka Ji | sang arya nêmbah tumungkul | waspanya drês dèn usapi | ya ta mangkana sang katong ||

16. nulya dhawuh dhumatêng dwi mantri ngayun | bilih samangkya karsa ji | Arya Wirastha jinunjung | gêntosi sudarmanèki | amêngku Mandura kaot ||

17. pinaringan nama Sang Wirastha Prabu | myang Sang Arya Wanasari | atmajanira Sang Prabu | Sri Prawata Gilingwêsi |

--- 1 : 88 ---

pinisudha madêg katong ||

18. pinaringan ing Mamênang prajanipun | asma Prabu Wanasari | Arya Dwara mantri ngayun | andhawuhkên kang waradin | mring wadyendra ingkang caos ||

19. dupi sampun waradin nulya sang prabu | dhawuh mring kadwi narpati | sami kalilan umantuk | mring prajanira pribadi | sandika kang tampi dhawoh ||

20. kadwi nata Mamênang myang Mandurèku | kang mêntas winisudhèng sih | samya ngaras pada prabu | mangkana narpati kalih | sinung sabda kaluwak nom ||

30. Pocung

1. jaja dhêku dwi nata kang tampi dhawuh | sabda palimarma | môngka pacuwanirèki | mangku praja mangkana sabdaning nata ||

2. sira iku samangkya wus dadi ratu | amêngku nagara | mêsthi kudu angênggoni | ambêk astha prakara sira anggoa ||

3. kang rumuhun ambêking pratala iku | dwi ambêking tirta | kaping tri ambêking agni | kaping catur pambêkaning samirana ||

4. ping limèku ambêking surya dèn wêruh | de kaping nêmira | ambêking rêmbulan yêkti | kaping sapta wêruha ambêking lintang ||

5. kaping wolu wêruha ambêking mêndhung | mangkene lirira | kaya ta ambêking bumi | tansah dana karêm ambêbungah janma ||

6. dananipun de têtuwuhan kang cukul | ing luhur pratala | suka lila dèn ambili | marang janma aywa ingkang têtuwuhan ||

7. sanadyana badane dhewe dhinudhuk | miwah pinaculan | lênggana lila tan sêrik [sê...]

--- 1 : 89 ---

[...rik] | mala-malah[4] yèn bênêri kabênêran ||

8. ngatonake pêpêndhêman barana gung | salaka kancana | pêpadhane bôngsa pêlik | ingkang dadi kabungahane sujanma ||

9. kapindhène[5] ingaram[6] ambêking ranu | gêlar pangapura | paramarta sih ing dasih | bisa angenaki ati nora rêngat ||

10. cinidhukan pulih tan na labêtipun | de kaping trinira | nganggoa ambêking agni | pakaryane amisesa ing kalesa ||

11. bisa nglêbur rêgêding bumi sadarum | kang runggut binabad | madhangi pêpêtêng bakit[7] | yèn kelongan atinira datan suda ||

12. bisa sarèh bisa sêrêng tan kadulu | dene kang kaping pat | nganggoa ambêking angin | liring angin tan pêgat titi pariksa ||

13. dene agung nginjên-injên solah laku | bawaning sujanma | bisa nuksmèng agal rêmit | miwah bisa amiguna ing aguna ||

14. lakunipun datanpa wangênan tuhu | miwah pamrihira | tanpa têngêran sayêkti | sumawana nora êsak yèn katulak ||

15. yèn katarik nora sêrik atinipun | de kang kaping lima | ambêking surya lirnèki | karsa sarèh rèrèh ing pangarahira ||

16. nora daya-daya ing pakantukipun | miwah samubarang | kang pine ing bagaspati | nora age-age yèn dèn garingêna ||

17. barang laku ngarah-arah patrapipun | dene pamrihira | sabarang rèh lamun ririh [ri...]

--- 1 : 90 ---

[...rih] | tan rêkasa dènirarsa amisesa ||

18. ping nêmipun ambêking rêmbulan iku | bisa anoraga | mamèt prana mêrak-ati | netya sumèh alus ing budi kawangwang ||

19. atêtawur sari-sarining rum-arum | sumrah sumarambah | marang sasèsining bumi | dene kaping sapta ambêking kartika ||

20. kukuh bakuh santosa pan nora keguh | gagah ing ubaya | datan lèmèrên ing kapti | pitayane datan nganggo samudana ||

21. kaping wolu ambêking mêndhung puniku | angêmpakke dana | wêsiasat tansah adil | nora nganggo baukapine dananya ||

22. yèn kabênêr awèh ganjaran satuhu | nurunake udan | dèn èsi sayatirèki[8] | lamun ana ingkang luput pinidana ||

23. dening guntur datanpa sesa satuhu | dene adilira | karana gung angawruh ing | sakabèhe ala ayuning manusa ||

24. gêbyaripun kilat kang minôngka suluh | aniti pariksa | kang ala ingukum yêkti | ingkang ayu sayêkti antuk ganjaran ||

25. poma-poma èstokêna tutur ingsun | kang sinungan sabda | umatur nuwun kapundhi | pajampua widadaa angèstokna ||

26. datan dangu sewaka bibaran sampun | Prabu Yudayana | kondur tumamèng ing puri | Patih Dwara miwah Patih Danurwedha ||

27. pra wadyendra punggawa mantri sadarum | umantuk sewangan | ya ta Prabu Wanasari | miwah Prabu

--- 1 : 91 ---

Wirastha Natèng Mandura ||

28. dupi pêndhak arinya budhal gumuruh | saking ing Ngastina | mantuk mring praja pribadi | kunêng ingkang sami mantuk anyarkara ||

31. Dhandhanggula

1. winuwusa taksih jroning warsi | Nala jroning manggasri kang môngsa | wau Ngastina Pamase | Sri Yudayana Prabu | ing ri Soma miyos tinangkil | pratisthèng sitibêntar | kang sumiwèng ngayun | kadwi sang nayaka waktra | punggawendra sadaya samya sumiwi | mangkana karsa nata ||

2. dhawuh arsa cangkrama ing wukir | Manikmaya martuwi kang paman | Sang Rêsi Sidhikarane | rèh têdhaknya sang prabu | ragi lami milanirèki | kadwi nayaka waktra | dhinawuhan kantun | têngga praja mrih rumêksa | jroning pura sumawana kinèn sami | among putra narendra ||

3. Radèn Gêndrayana maksih alit | dene ingkang umiring sang nata | mungna wadyabala bae | sawatawis kèhipun | Arya Dwara miwah Sang Patih | Danurwedha ngarcana | sandika turipun | sewaka nulya bubaran | Prabu Yudayana kondur ngênyapuri | kadwi sang warangkendra ||

4. sakancanya pra punggawa mantri | sampun sami mantuk sêsowangan | ya ta winarna enjinge | sang mantrimuka gupuh | matah wadya ingkang umiring | mring wukir Manikmaya | tan winarnèng ênu | samaptaning wadyabala | antawis tri ari sang sri narapati | budhal sawadyanira ||

5. kang umiring têdhaknya sang aji | mêdal saking praja [pra...]

--- 1 : 92 ---

[...ja] gung Ngastina | pindha jaladhiyan robe | kathah ingkang dêdulu | jalu èstri agêng myang alit | mudha tanapi wrêda | nèng têpi marga gung | duk têdhaknya sri pamasa | hyang aruna kôntra mungup sawatawis | nèng luhuring aldaka ||

6. angalela lampahnya aririh | pangarahe derarsa amendra | kadya kêlayu isthane | yun umiring sang prabu | mangke gantya ingkang rinuwi | sakathahing pra janma | kang atembak timbun | anèng satêpining marga | dupi miyat têdhaknya sang sri bupati | ribut arêbat ngarsa ||

7. suk-êsukan apèpèt pinipit | tanpa èngêt kapipit angganya | agung anggrêgut sêdyane | bisaa praptèng ngayun | iyêg uyêg yèn piniyarsi | dene kang para kênya | kang kumênyar lurus | liringe mêksa linaras | sanadyana anggane tan bisa budi | nèng têngah tan bisobah ||

8. parandene uthi gone budi | kêthetheran busanane udhar | nganti mrucut kêkêmbêne | dupi dhingkluk kadulu | sarwi kagyat cinandhak nuli | ingêtap dimèn rata | nutupi prêmbayun | sawênèh ngêlus gêlungnya | wênèh ana bênêrke wirone jarik | warna-warna solahnya ||

9. ciptanira para kênya sami | kang supadya tiningalan marang | priya kang dadya driyane | mrih rantasa kang jantung | tan linajur rêroncènnèki | samarga-marga dadya | tontonan tyang dhusun | enggaling carita prapta | wukir Manikmaya unggyannya [unggya...]

--- 1 : 93 ---

[...nnya] sang rêsi | sang tapa gurawalan ||

10. mêthuk dhatêng jawining asrami | ingiring pra wasi myang jêjanggan | cantrik tanapi cêcèkèl | indhung myang uluguntung | abêt-abêt miwah mêmêntrik | abon-abon obatan | tanpantara dangu | tundhuk lajêng ingaturan | laju manjing pamidikan lajêng sami | tata dènira lênggah ||

11. ya ta wau risang maha yêkti | mijilakên sabda panêmbrama | basukining wisatane | Sri Yudayana Prabu | amangsuli sami basuki | wau sang nata arsa | ngabêkti sang wiku | sang tapa dupi umiyat | kipa-kipa dahat dènira tan apti | dene wau kang putra ||

12. nata binathara nyakrawati | wusnya mangkana nulya wêwarta | salwiring lêlampahane | sang rêsi myarsa ngungun | dangu-dangu pinupus dening | wus karsaning jawata | puwara asukur | Sang Sri Yudayana nulya | sinung wulang salwiring rèh kang wigati | dera jumênêng nata ||

13. binathara nyakrawatyèng bumi | tan antara lama wus widagda | ya ta mangkana putrane | Sang Sidhikara Wiku | Sang Dyah Sadu namanirèki | ngladosakên sugata | pawohan nèng sangku | mangkana Sri Yudayana | duk umiyat mring citranya Sadu Dèwi | langkung dènnya kasmaran ||

14. nulya matur sang amaha yêkti | dhuh jêng paman Rêsi Sidhikara | yèn sêmbadèng wardayane | Dyah Sadu ulun suwun | dadya garwa sang maha yogi | matur sumanggèng karsa | manawi sang prabu | sotah ngukup tiyang papa |

--- 1 : 94 ---

lare wukir kidhung sabarang pakarti | enggaling kang carita ||

15. dhinaupkên lawan sri bupati | langkung rame pamiwahanira | panggihe sang pinangantèn | nanging datan winuwus | nulya atut kang palakrami | tan pêgat mong asmara | kalih atut runtut | tan na tinaha ing karsa | kunêng ingkang anèng wukir akaron-sih | ing wuri winarnaa ||

32. Pangkur

1. ingkang kantun têngga praja | Ngastina myang rumêksa jroning puri | kala samana winuwus | kang kalilan angambah | jroning puri mung Sang Dwara mantri ngayun | wênang ngambah jroning pura | mangkana Sang Dwara Patih ||

2. nuju nganglang jroning pura | kapiandhêk myarsa swaraning tangis | ngiyêng angrêrujit kalbu | lir swaraning wanita | wancinipun ngajêngakên bangun esuk | Patih Dwara langkung kagyat | dinalih pawèstri cèthi ||

3. duk cêlak swarèng udrasa | prênahira anèng sanggar panêpi | nulya ingupaya gupuh | pinanggih kang karuna | de kang rêca pêpundhènira sang prabu | kadadosanirèng tosan | si kandi pusaka aji ||

4. sang mantri wisesa mulat | langkung gawok dènira amiyarsi | dene ta elok satuhu | anulya pinarpêkan | dupi cêlak taksih karuna satuhu | ngiyêng dènira udrasa | gya dinangu karananing ||

5. pamularing kang gupala | lah ing kana karsaning jawata di | ponang rêca sagêd muwus | mangkana sabdanira | dhuh-dhuh Sang Patih Dwara wruhanirèku | kang dadi panangis [pana...]

--- 1 : 95 ---

[...ngis] ingwang | sasuwene kang kapyarsi ||

6. dene iki bakal ana | bêbaya gung kang tuhu bêbayani | sumurupa mantri ngayun | mungsuhe sri narendra | kumarane Dhahyang Suwela ing ênu | arupa rewônda seta | samêngko si kêthèk putih ||

7. nêdya malês ukum marang | ratunira Sri Yudayana Aji | dene kang kuthila pingul | mangko pan uwis prapta | jujug anèng pasewakan marmanipun | anjujug nèng sitibêntar | dinalih yèn benjing-enjing ||

8. nata miyos sinewaka | mêngko ponang wanara manggon nèng wit | angsana ing sitiluhur | Patih Dwara duk myarsa | langkung ngungun sarta dahat nrimèng kahyun | dènnyantuk wangsiting arca | wuwuse Sang Dwara Patih ||

9. yèn mangkono benjang-enjang | apa bêcik wanara sun ayoni | sang arca wangsulanipun | lah inggih kasinggahan[9] | namung kêdah angati-ati satuhu | karana Dhahyang Suwela | wiku dibya langkung sêkti ||

10. Sang Arya Dwara wacana | lah ta iya mung pangèstunirèki | gya mêdal saking kadhatun | mundur èsmu sungkawa | langkung ngungun dera rêca wignya muwus | sung wangsit kadya jawata | pangintênira sang patih ||

11. punika pandamêlira | Sang Hyang Girinata dènira apti | sung wangsit mring sriranipun | ing ratri tan winarna | enjingipun Patih Dwara karsa mantuk | mring kapatihan duk prapta | pasewakan gya ningali ||

12. rewônda seta malumpat | cumalorot [cu...]

--- 1 : 96 ---

[...malorot] saking mandera arsi | naut mring sang mantri ngayun | karana sang apatya | pangrasanya rewônda seta puniku | Maha Prabu Yudayana | kang arsa miyos tinangkil ||

13. sang arya sampun prayitna | nulya narik curiganira aglis | dupi wanara manaut | tinadhahan curiga | jajanira tumêngkèng walikat têrus | rewônda wus kapisanan | gya kinêthok jangganèki ||

14. binêkta mring kapatihan | praptèng wisma murda wanara putih | winadhahan pêthi sampun | dinekekan kintaka | titimôngsa miwah duk nganglang ing dalu | nampi sasmitaning arca | dumugi pêjahirèki ||

15. rewônda seta punika | gêmbungira tinanêm dèn kitiri | roning tal duk pêjahipun | kadya kitiring murda | ing antawis dintên ing dalu panuju | ngajêngakên bangun enjang | Sang Dwara anganglang malih ||

16. praptèng sanggar palanggatan | myarsa malih swaraning kanang tangis | nulya pinrêpêkan gupuh | kapanggih kanang rêca | ingkang mular saya sru panangisipun | sarta mawi asêsambat | makatên dènira angling ||

17. dhuh-dhuh sang mantri wasesa | tan kayaa dene têka ngliwati | sangsaya abot satuhu | kang sira lakonana | Patih Dwara ing driya dahat kumêpyur | gita dènira têtanya | karanane mêlasasih ||

18. sang arca lon saurira | hèh ta Patih Dwara wruhanirèki | iya dina besuk-esuk | ana cobaning dewa | kumarane Dhahyang [Dhah...]

--- 1 : 97 ---

[...yang] Suwela rumuhun | anyalamur lir wanita | arane Endhang Upadi ||

19. sêdyane Dhahyang Suwela | namur laku amêmindha pawèstri | kang tumurun saka gunung | sêngadi amawongan | angunggah-unggahi mring ratunirèku | Maha Prabu Yudayana | nging mung kinarya sêngadi ||

20. karana têmêning sêdya | arsa namakakên wisa kang mandi | yèn ta tinampana iku | ing pasuwitanira | sayêkti yèn ratunira têmah lêbur | luluh datanpa kukupan | kataman ing wisa mandi ||

21. kunêng linge sang gupala | Patih Dwara langkung narimèng lyali | nulya pamit mêdal sampun | minta pangèstunira | kanang rêca sang rêca wangsulanipun | lah ta iya Arya Dwara | nanging kang angati-ati ||

22. karana pakaryanira | môngka dadi panggugahirèng budi- | nira kang santosa tuhu | ing kana sang apatya | nulya mundur kanthi sungkawaning kalbu | duk byar enjing Arya Dwara | umantuk lampahirèki ||

23. mangu-mangu ngungak-ungak | nganti praptèng bacira aningali | wanita sajuga langkung | endah suwarnanira | dêdêgira pidêksa akarya gandrung | sêmbêda gênging sarira | ruruh sarèh solahnèki ||

24. sêmune tajêm jatmika | netranira aliyêp-liyêp lindri | imbane jait malêngkung | saya cêlak katingal | wimbuh listya ngalungit wingit ngênguwung | mrak-atine karya rimang | panganggenira winarni ||

25. nglêmah têlês rasukannya | sinjang lurik wana badra mantêsi | kêmbên [kêmbê...]

--- 1 : 98 ---

[...n] modang têngah pingul | udan riris slendhangnya | gêlung gondhèl nanging nora pati gandhul | sinome ngrompyoh mangarsa | kasilir maruta ngidid ||

26. wimbuh manis karya rimang | lathinira mêngês-mêngês kaèksi | waja kêsikan apatut | gumêbyar lir barleyan | saratane gigit lathi karya gandrung | asêsêngkang sêling mirah | murub mèntèr-mèntèr kadi ||

27. kang trênggana karainan | runtuh manggon gêgodhohe sang putri | laksitanya rangu-rangu | menga-mengo ngujiwat | adhuh babo sapa bae kang andulu | sayêkti yèn karungrungan | duk cêlak lawan sang patih ||

28. dupi parêk tinakenan | kok sampuna mèngêt ujaring wangsit | kadya sinambuta gupuh | rèh èngêt kang wasita | gya tinanya rèrèh sabdanira arum | katêmbèn ingsun umiyat | mring sira kang ngraras ati ||

33. Mijil

1. kang warnendah anèng ngarsa mami | matura kang yêktos | namanira kalawan wijile | rèhne ingsun katêmbèn umèksi | marang sira yayi | baya sura wadu ||

2. kang tumurun mring Ngastina nagri | sang dyah sumaur lon | sarwi mèsêm ambuwang liringe | kula wijil saking Gora wukir | sutaning maharsi | dene nama ulun ||

3. dipun wastani Endhang Upadi | praptamba wigatos | nêdya amawongan mring sang rajèng | ing Ngastina Sri Yudayana Ji | wangsiting dewa di | kang kawula rungu ||

4. Arya Dwara èngêt kanang [ka...]

--- 1 : 99 ---

[...nang] wangsit | milanira gupoh | angakêni bilih sarirane | Prabu Yudayana kang ngrênggani | ing Ngastina nagri | lon andikanipun ||

5. Endhang Upadi yèn sira yêkti | arsa marang ingong | lah ta mara ngabêktia age | risang mara sandi sukèng gapti[10] | ciptanya sang dèwi | kamayangan tuhu ||

6. antuk kaladesa dènirapti | tan taha gya lunggoh | mangarcanèng pada sang pamase | sang nalamur trangginas gya narik | curiganirèki | tinamakkên gupuh ||

7. jajanira têmbus praptèng gigir | ni endhang wus layon | gilang-gilang endhang kunarpane | pinariksa mring Sang Dwara Patih | kandhutanirèki | brênjul mèsi cupu ||

8. jroning cupu wisa isinèki | milanira gupoh | dèn rimati ni endhang sirahe | tinigas dinèkèk jroning pêthi | sarta dèn kitiri | titimangsanipun ||

9. miwah sasmita ingkang kapyarsi | ya ta kacariyos | Arya Dwara ing sajuga rine | wancinira nuju madya ratri | anganglang mring puri | lir kang wus kapungkur ||

10. dupi prapta ing sanggar panêpi | unggyan rêca kaot | nulya kèndêl amiyarsakake | swaraning janma karuna sarwi | sêsambat akardi | ruditaning kalbu ||

11. ngaru-ara nangis lantik-lantik | pinarpêkan gupoh | ingkang agung karuna datan lèn | punang arca pusakaning aji | Risang Dwara Patih | gugup têtanya rum ||

12. dhuh-dhuh sang arca kêkasihnèki | jawata kinaot [kinao...]

--- 1 : 100 ---

[...t] | paran marmanira sira dene | dalu-dalu pan manggung anangis | apa ingkang dadi | sungkawanirèku ||

13. payo sajarwaa kang sayogi | wêcakna maringong | ingkang dadya wangsitira kabèh | sun pituhu sarèh ta sayêkti | sang arca mangsuli | dhuh-dhuh swamba sunu ||

14. kang satuhu êmbananing aji | binathara kaot | marma ingsun manggung udrasane | wruhanira iya ratri iki | kumarane Rêsi | Suwela ing dalu ||

15. warna naga lumêbu ing puri | samangke wus manggon | ya pan anèng jroning paprêmane | pramèswari Dèwi Gêndrawati | arsa nyidra maring | ratunira tuhu ||

16. ya mulane manggon nèng jro puri | dinuga sang katong | Prabu Yudayana maksih anèng | jroning pura iku gonku nangis | malah-malah dadi | gunge rudatinku ||

17. iya lêlakon sawêngi iki | tumrap sira mangko | sisip-têmbir[11] tuk bilai gêdhe | anggêgawa kang sira lakoni | ardaning tyas yêkti | wruhanta yaiku ||

18. dêdukaning jawata linuwih | marma wêkas ingong | wiwekaa aywa nganti supe | môngka pangikising cipta wêning | mangkana sang patih | nalikanya ngrungu ||

19. wangsiting arca langkung prihatin | karana wus wêroh | badhe kadadosane ing têmbe | cipta sasmita ingkang kapyarsi | dangu-dangu nuli | pinupus ing kalbu ||

20. dening pêpasthèning dewa luwih | tan kenging ginayoh | wahyuning dumadi kadadène | dadya muntu

--- 1 : 101 ---

pêpuntonirèki | sarira pribadi | yèn kawula namung ||

21. darma lumaku karsaning Widhi | sasampune bontos | santosèng tyas Sang Arya Dwarane | gadgada mêdal saking panêpin | gupuh dènnya manjing | pasarean prabu ||

22. korining kamar taksih kumunci | gya ingusap alon | dening Patih Dwara widagdane | ponang wiwara mênga pribadi | Dèwi Gêndrawati | dènnya sare mujung ||

23. tanpa rowang mung lan putranèki | Dyan Gêndrayana nom | lagya ngumur catur warsa luwèh | Patih Dwara laju mlêbêt gipih | sarwi mindhik-mindhik | balingah-balinguh ||

24. angulati kiwa têngênnèki | duk tumênga anon | naga langkung agêng sampun munggèng | ulon-ulonira pramèswari | Dèwi Gêndrawati | wau kang naga gung ||

25. tutuking taksaka mangap kadi | duk arsa ambadhog | katingalan kumêbul wisane | dupi arsa naut mring sang dèwi | trangginas sang patih | gya cinandhak gupuh ||

26. kanang naga sarosa tinarik | rukêt atêmah kol | luk-pinêluk ngêtog karosane | sêndhal-sinêndhal babit-binabit | Risang Dwara Patih | tuhu jayèng kewuh ||

27. dangu-dangu taksaka kalindhih | sirahipun pêdhot | pinrang ing kris gumêbrug wangkene | dhumawahnya sandhing pramèswari | Dèwi Gêndrawati | langkung kagyatipun ||

28. karana sampeyannya kang kering | karaos kasenggol | tan [ta...]

--- 1 : 102

[...n] wrin lamun kadhawahan wangke-] | ning taksaka kang pinrang sang patih | margi dilahnèki | wus pêjah duk wau ||

29. nalikanya naga pinrang ing kris | ya ta sang lir sinom | nulya mlajêng ingêmban putrane | sarwi alok babo ana maling | saking santêrnèki | dènira lumayu ||

30. wawratannya Dèwi Gêndrawati | satêmah kaluron | kacariyos sang pramèswarine | lajêng kantrak datan bobot malih | kawuwusa Patih | Danurwedha mundur ||

34. Durma

1. maring driya kagyat amiyarsa swara | panjriting pramèswari | myang lok duratmaka | sigra manjing ing pura | lan catur ari narpati | sawadyanira | para punggawa mantri ||

2. ingkang botên umiring Sri Yudayana | wah anglêrêsi kêmit | duk praptaning pura | gya manjing ing paprêman | anyêpêng dhatêng Sang Patih | Dwara tan lawan | nutut tan nyuwalani ||

3. marmanira tan kesah saking paprêman | amargi anêtêpi | kautamanira | dènnya ngandêl rumêksa | jawi myang lêbêting puri | Sang Arya Dwara | astanya dèn cêpêngi ||

4. dening Nindyamantri Arya Danurwedha | ananging tan udani | yèn ingkang ingasta | wau Sang Arya Dwara | sadaya angintên pasthi | pandung aguna | kang arsa nyidra rêsmi ||

5. dupi praptèng ngarsa pramèswari nata | waspada yèn Sang Patih | Dwara ingkang dadya | pandung malbèng paprêman | ya ta Danurwedha patih | myang ari nata | miwah punggawa sami ||

6. langkung [lang...]

--- 1 : 103 ---

[...kung] ngungun dene dahat botên nyana | ingkang tumamèng puri | Nindyamantri Dwara | dhawuhnya pramèswara | mring Sang Danurwedha Patih | yèn Arya Dwara | kinèn ngunjara nuli ||

7. sarta dhawuh utusan atur uninga | mring jêng sri narapati | kang lagya cangkrama | nèng wukir Manikmaya | bilih Dwara Nindyamantri | cidrèng laksana | ngrusak rêsmining puri ||

8. kang anampi dhawuh umatur sandika | sigra dènira mijil | dhatêng pagêlaran | Patih Dwara binêkta | catur arindra tan kari | prasamya mêdal | duk praptèng pôncaniti ||

9. Patih Danurwedha alon aturira | dhatêng Sang Dwara Patih | dhuh-adhuh kakang mas | kadiparan karsanta | dene dahat kumawani | manjing paprêman | Sang Dwara tan nauri ||

10. namung matur dhatêng Radèn Ramayana | myang arinira katri | prasami wangsula | manjing jro pasarean | punapa ingkang kaèksi | dadya pratôndha | juti myang botênnèki ||

11. Radèn Ramayana myang ari têtiga | gupuh malêbwèng puri | manjing pasarean | kagyat dènira mulat | wangkèning taksaka munggwing | jroning paprêman | sigra binêkta mijil ||

12. dhawuh dhatêng abdinya kinèn ambucal | Dyan Ramayana aglis | umarêk mring Sang Dyah | Gêndrawati Sang Rêtna | tur wikan yèn lêbêtnèki | Sang Arya Dwara | tan nêdya nyidrèng rêsmi ||

13. sêdyanira ambujêng kanang taksaka | de wontên tandhanèki | wangkèning taksaka | kang pêdhot [pêdho...]

--- 1 : 104 ---

[...t] murdanira | tilas kataman ing kêris | duk amiyarsa | Sang Rêtna Gêndrawati ||

14. langkung duka dhatêng Radèn Ramayana | pan sarwi anudingi | hèh-hèh Ramayana | tan pantês aturira | sêdyamu arsa ngiloni | martuwanira | kang wus alaku juti ||

15. malbèng pura arsa nyidra marang ingwang | sira awatkên jurit | kalawan taksaka | lah êndi ana sarpa | ingkang lumêbu ing puri | de mau ingwang | tan wikan kêdhah-kêdhih ||

16. ya ta wau Radèn Arya Ramayana | duk miyat pramèswari | dahat namung duka | dadya ajrih kalintang | anulya tur sêmbah mijil | saking jro pura | ya ta sapêngkêrnèki ||

17. Rajaputra Radèn Arya Ramayana | Sang Dwara Nindyamantri | anulya mangatag | mring Arya Danurwedha | kinèn angêthoka nuli | asta kalihnya | watês paglangannèki ||

18. Arya Danurwedha sakalangkung kagyat | lênggana datan apti | pan sarwi karuna | nungkêmi padanira | sarwi alon turirèki | adhuh kakang mas | kadang kula sayêkti ||

19. kadiparan kang dadya karsa paduka | rinta nuwun kajatin | Risang Arya Dwara | minggu datan ngandika | amung waspanira mijil | tantara nulya | nolih mring putranèki ||

20. punggawendra anama Arya Supadma | mangkana wuwusnèki | Supadma mrenea | sirèku putraningwang | tur ingkang wrêda pribadi | sira dèn bisa | tumanggap anampani ||

21. marang cipta sasmitaning sudarmanta | miwah

--- 1 : 105 ---

sira dèn eling | yèn dadya punggawa | winisudha mring nata | dèn bisambuwang sak sêrik | yèn tan bisaa | sayêkti tanpa kardi ||

22. kang mangkono iku yêkti atêmahan | mêtêngi netyanèki | miwah anyênyuda | pangêkêting kwajiban | lah payo kulup dèn aglis | tigasên enggal | tangan ingsun kêkalih ||

23. watês ugêl-ugêl ingwang kadwi pisan | ywa taha-taha nuli | age lakonana | ya ta Arya Supadma | lir ingunggar kanang lyali | matur sandika | kanara[12] angèngêti ||

24. dhatêng kasujanan miwah nuhonana | ambêking nayaka ji | gya majêng mangarsa | sarwi narik curiga | astanya kang rama nuli | gupuh cinandhak | kinêthok kalihnèki ||

25. ing nalika punika Arya Supadma | tan kawistara yêkti | ing rudatinira | malah kadyèsmu suka | mung sunaring netya kalih | tinon marbabak | saksana waspa mijil ||

26. awujud rah saking gêngingrèng sungkawa | Sang Danurwedha Patih | myang para nayaka | dupi sami tumingal | tugêling paglangan kalih | anjrit karuna | ciptanira prasami ||

27. dadya têtika dalajating nagara | rêtu atêmah sami | kapasuk ing tikbra | miwah sungkawa dahat | tan dangu praptanirèki | Dyan Ramayana | miwah tri arinèki ||

28. saking pura dupi prasamya uninga | kuthunging astanèki | Risang Arya Dwara | anglut samya karuna | Sang Arya Dwara gya angling | mring radyan putra | supados astanèki ||

--- 1 : 106 ---

29. kinêmpalna kalawan sirahing naga | kalêbêtna ing pêthi | ingkang mèsi sirah | ing rewônda lan endhang | tuwin cupu darubêgsi | kang kinitiran | ron tal pèngêtannèki ||

30. titimôngsa nalika kadadènira | sarta kinèn tur uning | marang garwanira | Suyati sang lir rêtna | sadaya lampahannèki | kinèn narima | mupus pasthèning Widhi ||

31. sampun ngantos kapasuk sungkawa dahat | dèn eca kanang lyali | miwah atulusa | momong putra wayahnya | karana ing wuri maksih | kathah rubeda | lir mas timbul ing warih ||

35. Maskumambang

1. suta mantu Dyan Ramayana duk myarsi | dhawuhing martuwa | tan lênggana gya lumaris | karuna samarga-marga ||

2. sapêngkêrnya radyan putra Dwara Patih | angandika marang | Arya Danurwedha Patih | dhuh-dhuh adhine pun kakang ||

3. rèhning mangkya pun kakang iki pan dadi | golongan wong dosa | marang ing jêng pramèswari | mulane yayi dèn enggal ||

4. lêbokêna marang ing warangkan nuli | Patih Danurwedha | tansah nangis anungkêmi | pada pan sarwi maluya ||

5. dhuh kakang mas kadangku wrêdha sayêkti | yèn kalajêngêna | karsanta prakawis niki | kadospundi tingkah kula ||

6. wus rumaos botên sagêd anglampahi | rumêksa mring praja | sotaning tyas kula malih | yèn kaowêla sang nata ||

7. kang paduka makatên kadadyannèki | milane

--- 1 : 107 ---

kawula | lumuh yèn kantun pribadi | Sang Arya Dwara ngandika ||

8. iku luput yèn kaya karsanta yayi | kêna ingaranan | ratuning cacad sayêkti | iya mangkene lirira ||

9. sapa ingkang ngluputake mring sirèki | mung ingsun priyangga | kang lagya manggih bilai | miwah kang lagya cinacad ||

10. marmanira ywa wangkot dhawuhing gusti | sang pramèswarindra | dhasar wus bênêrirèki | yèn pun kakang winarôngka ||

11. karanane kalêbu wong dosa yêkti | Arya Danurwedha | minggu datansah nungkêmi | padane Sang Arya Dwara ||

12. sruning karsa pinêksa dadya nglampahi | laju lumaksana | mring panjara lan Sang Patih | Dwara linêbêtkên nulya ||

13. tan adangu Arya Danurwedha nuli | tinimbalan marang | sorindra tumamèng puri | dinangu dènnya utusan ||

14. dhatêng wukir Manikmaya tur udani | mring Sri Yudayana | aturira sang apatih | ngakên yèn sampun utusan ||

15. milanira makatên aturirèki | rèhne dosanira | Patih Arya Dwara maksih | ngêmu raos milanira ||

16. Arya Danurwedha pakèwêd kang galih | ewadene benjang | manawi jêng sri bopati | kondur saking Manikmaya ||

17. anglêpatkên Risang Danurwedha Patih | dènnya tan utusan | tur wikan jêng sri bupati | dora mring pramèswarindra ||

18. ciptanira Patih Danurwedha tuwin | para ari nata | myang pra punggawa gung alit [ali...]

--- 1 : 108 ---

[...t] | sadaya sumêdya arsa ||

19. soroh amuk anglabuhi Dwara Patih | saking pangintênnya | tan nganti ambêbayani | sinigêg praja Ngastina ||

20. gantya kawuwusa kang wontên ing wukir | ardi Manikmaya | garwendra Sang Sadu Dèwi | wus garbini catur côndra ||

21. duk samana Sang Sri Yudayana Aji | kraos onêng marang | pramèswari myang kang siwi | kang tinilar anèng praja ||

22. lah ing kana Sang Sri Yudayana pamit | dhatêng ingkang paman | Rêsi Sidhikara tuwin | Dyah Sadu garwa sri nata ||

36. Sinom

1. dinuga mring sang pandhita | yèn Sri Yudayana Aji | onêng mring garwa putranya | kang tinilar ing praja di | Dyah Sadu duk miyarsi | sabdèng raka arsa kondur | dahat dènnya sungkawa | datansah ingarih-arih | sinêmayan tan lama anulya prapta ||

2. karana sang sri narendra | tan sakeca kang panggalih | mila kadêrêng dènnyarsa | kondur mring Ngastina nagri | sumêlang bokmanawi | wontên pakèwêd ing pungkur | Sang Rêsi Sidhikara | myang putra Sang Sadu Dèwi | nyumanggakkên ing karsa jêng sri narendra ||

3. sasampunira samapta | sri nata budhal sing wukir | ing marga tan rinuwiya | sapraptanira ing nagri | rawuhnya sri bupati | mung sadintên êlêtipun | lawan pangunjarannya | Arya Dwara Nindyamantri | dupi sampun sami rêrêm samantara ||

4. Dèwi Gêndrawati nulya | umatur mring sri bopati | bilih Patih Arya Dwara | awon kalakuhannèki [kalakuh...]

--- 1 : 109 ---

[...annèki] | dene wantun nglampahi | paracidra tingkah dudu | sêdyanira anyidra | rêsmi wus tumamèng puri | mandar mangkya sampun katrap nèng kunjara ||

5. ya ta Prabu Yudayana | duk myarsa aturing sori | tan mawi titi pariksa | dukanya yayah sinipi | saksana animbali | Danurwedha mantri ngayun | miwah para punggawa | myang ari nata tan kari | tan adangu sadaya samya sumewa ||

6. duk praptèng byantara nata | katingal sang sri bopati | kawistara nawung duka | jaja bang lir wora-wari | ringas pasuryannèki | asru pangandikanipun | hèh kakang Danurwedha | ing sarèhne Dwara Patih | wani mlêbu marang sajroning paprêman ||

7. sumêdya alaku cidra | mring garwèngwang Gêndrawati | mulane ge lunasana | môngka pidananirèki | dera alaku juti | poma-poma dhawuh ingsun | Sang Arya Danurwedha | myang sagung punggawa mantri | pra nayaka tur sandika nulya mêdal ||

8. sapraptaning pawarangkan | gya dhinawuhakên nuli | mring Sang Nindyamantri Dwara | sadhawuhira sang aji | kang liningan nauri | sumôngga karsa sang prabu | pun Dwara tan lênggana | ing siyang pantara ratri | namung wontên sakêdhik panuwun amba ||

9. pêthi ingkang kula rimat | anèng ulon-ulon guling | punika dèn aturêna | marang ing jêng sri bopati | yèn wus katur kang pêthi | sumôngga karsa sang prabu | Sang Arya Danurwedha | gupuh dènnya mundhut pêthi | sigra-sigra

--- 1 : 110 ---

ingaturkên sri narendra ||

10. Sang Aprabu Yudayana | dhawuh kinèn buka pêthi | isinira kawêdalna | pan wontên gangsal prakawis | kang rumiyin kaèksi | sirahing wanara pingul | kadwi sirah wanôdya | tri cêcupu darubêsi | caturira awarni sirah taksaka ||

11. kang pônca asta kalihnya | sadayane wau sami | kinitiran roning êtal | sinêrat pèngêtannèki | nalika dèn pêjahi | miwah lêlampahanipun | saking kadibyanira | sadaya isining pêthi | botên mambêt lir sawêg enggal kewala ||

12. Sri Yudayana duk miyat | sadaya isining pêthi | langkung kagyat kagawokan | nanging taksih cuwa dening | dèrèng wikan purwaning | sawiji-wijinirèku | milanira anulya | dhawuh kinèn animbali | Arya Dwara tantara dangu wus prapta ||

13. kerid Arya Danurwedha | sapraptanirèng ngarsa ji | ngandika Sri Yudayana | hèh kakang Dwara dèn aglis | paran pradikannèki | isining pêthi sadarum | paran dadi karsanta | Sang Arya Dwara turnèki | dhuh sang prabu mugi-mugi kuningana ||

14. duk amba nganglang ing pura | prapta ing sanggar panêpi | myarsa swaraning karuna | tumuntên amba padosi | wasananya pinanggih | ingkang karuna pukulun | arca pêpundhèn tuwan | kadadyan tosan sikandi | amba tanya karananira karuna ||

15. saking karsaning jawata | pun arca sagêd mangsuli | makatên wangsulanira | dhuh-adhuh Sang Dwara

--- 1 : 111 ---

Patih | wruhanira kang dadi | pamular ingwang duk wau | karana bakal ana | bêbaya kang bêbayani | sapatine Dhahyang Suwela ing kuna ||

16. anuli warna wanara | seta ing mêngko wus prapti | sumêdya anyirnakêna | ya marang ratunirèki | karana sri bupati | iku dadya mungsuhipun | wiwit Sri Dipayana | nganti tumêka samangkin | si kuthila praptanjujug pasewakan ||

17. marmane jujug ing kana | dinalih ing benjing-enjing | nata miyos sinewaka | kawula ngungun tan sipi | sarêng enjingirèki | kawula sumêdya mantuk | dhatêng ing kapatihan | duk prapta ing pôncaniti | saking witing angsana wanara seta ||

18. anaut dhatêng kawula | kawula sôngga ing kêris | kapi pêjah kaparjaya | mustaka kawula ambil | amba simpên ing pêthi | sarta titimangsanipun | miwah sangkalanira | duk antawis dintên malih | lingsir dalu ngajêngkên bangun raina ||

19. amba tumama ing pura | kadya saban-sabannèki | duk prapta sanggar langgatan | panggenane arca nguni | sang arca ngiyêng nangis | gya amba cêlaki gupuh | takèn karananira | sang arca wangsulannèki | kanthi nabda saya sru panangisira ||

37. Kinanthi

1. dhatêng amba yèn dhêdhawuh | dhuh-adhuh Sang Dwara Patih | tan kayaa raganira | dene têka luwih-luwih | liwat abot sangganira | lakon kang sira lakoni ||

2. kawula dahat kumêpyur | gita amba tanya nuli |

--- 1 : 112 ---

kang dadya witing karuna | ngrontog manah amlasasih | gupala wangsulanira | sumurupa benjing-enjing ||

3. bakal ana coba agung | tur mawa ambêbayani | ana sawijining endhang | arane Endhang Umadi[13] | endhange Dhahyang Suwela | namur laku mindha èstri ||

4. sêngadine endhang mau | pan arsa ngunggah-unggahi | iya marang ratunira | ananging datan sayêkti | lugune mung dènirarsa | namakakên darubêksi ||

5. yèn ta tinampana iku | ing pasuwitanirèki | sayêkti yèn ratunira | nuli lêbur tanpa dadi | kataman ing wisanira | purnèng wangsit amba mijil ||

6. duk prapta ing alun-alun | kawula miyat pawèstri | sajuga endah ing warna | tan taha amba parpêki | ulun tanya namanira | ngakên endhang saking wukir ||

7. pun Umadi namanipun | dene praptaning nagari | sumêdyarsa amawongan | dhatêng jêng sri narapati | samana amba kèngêtan | sang arca dènnya wawêling ||

8. gya amba akêni gupuh | mêmindha jêng sri bupati | ulun purih sumêmbaha | duk endhang arsa ngabêkti | amba sarêngi curiga | ing jaja trus praptèng gigir ||

9. Endhang Umadi wus lampus | nalikanya amba titi | kandhutannya mèsi wisa | inggih kang katur puniki | murdèng endhang ulun tigas | winor sirah wre nèng pêthi ||

10. antawis sapta ri nuju | wancinira madya ratri | kawula nganglang ing pura | dupi prapta [pra...]

--- 1 : 113 ---

[...pta] ing panêpin | dununging kanang gupala | pun arca ngiyêng anangis ||

11. mring amba anguwuh-uwuh | makatên wahyaning kang ling | dhuh-dhuh adhuh Patih Dwara | kang satuhu êmbananing | nata binatharèng jagad | marmanira ingsun nangis ||

12. andadèkna wruhanamu | manawa ing ratri iki | ana kumaraning Dhahyang | Suwela umanjing puri | amindha warna taksaka | arsa nyidra sri bopati ||

13. samêngko taksaka iku | wus ana sajroning puri | dumunung anèng paprêman- | nira Dèwi Gêndrawati | sêdyane Dhahyang Suwela | nêdya môngsa mring sang aji ||

14. dene ta panangis ingsun | kang dadya gunging rudatin | tarlèn mung lêlakonira | kang tinêmu ratri iki | manawa tan kabênêran | sira anêmu bilai ||

15. sumurupa iya iku | dêdukaning dewa luwih | marmane ingkang waspada | enggaling ruwiya nuli | amba tumama ing pura | munah ripu satru sêkti ||

16. sadaya ngaturkên sampun | lêlampahan kang pinanggih | ing purwa praptèng wasana | wau ta sri narapati | duk myarsa ture kang uwa | kamantyan ngungun tan sipi ||

17. lajêng lilih dukanipun | malah waspanira mijil | raosing tyas lir sinêndhal | saking sruning wêlasnèki | ing ngriku Sri Yudayana | jog mêdhak sing dhampar rukmi ||

18. mrêpêki mring sang wulangun | arsa ngrangkul mintaksami | lah ing kana Patih Dwara | wusnya matur nulya ngrakit | ngracut kaananing angga | sarta [sar...]

--- 1 : 114 ---

[...ta] nyipta pulihnèki ||

19. dwi asta ingkang kinuthung | puwara Sang Dwara Patih | amuksa tanpa karana | kacariyos muksanèki | sumêngka pangawak braja | dadya jawata linêwih ||

20. Bathara Dwara ranipun | mangkana jêng sri bopati | langkung gêgêtuning driya | saya drês waspanya mijil | rudatining tyas tan beda | kadya duk muksanirèki ||

21. Sri Dipayana ing ênu | lah ing kana pra wadya ji | Patih Arya Danurwedha | myang pra ari nata tuwin | para punggawa sadaya | samya nangis lir pawèstri ||

22. supe yèn nèng ngarsa prabu | namung Arya Dwara siwi | kang nama Arya Supadma | ingkang botên tumut nangis | saking dènnya matrapêna | mêngku kasujanan manis ||

38. Dhandhanggula

1. têngga dhawuhira sri bopati | datan ebah panggah taksih lênggah | mung ing dalêm batin bae | Arya Supadma wau | sasat tanpa jiwa sayêkti | dahat kuwuring nala | nanging tan kadulu | tan kewran traping pamatrap | namung netra marbabak waspanya mijil | saking mêgêng sungkawa ||

2. ya ta Prabu Yudayana dupi | kaoncatan Nindyamantri Dwara | nulya amarpêki age | mring sang nahan wulangun | ngrangkul sarwi angasih-asih | dhuh kadang ingsun kakang | Supadma sirèku | ywa dadi rudatinira | samuksane ramanira uwa Patih | Dwara kang wus amuksa ||

3. yèn ta ingsun kawruhana nguni | nalikane purwane lêlakyan | kaya tan nganti mangkene [mangke...]

--- 1 : 115 ---

[...ne] | kadyan kang pinangguh[14] | marang uwa Dwara linuwih | baya ing muksanira | wus pinasthi tuhu | marang Hyang Suksma Kawêkas | yèn samono jangjine ênggonirèki | amomong marang ingwang ||

4. marmanira ywa agung pinikir | kakang amung sira tingalana | marang raganingsun kiye | wit rasaning tyas ingsun | sapungkure sudarmanèki | sasat wus tanpa daya | sêmpal bauningsun | kiwa têngên sarta cipta | kaoncatan guru kang waskithèng wangsit | puwara kasangsaya ||

5. mangkana Arya Supadma dupi | amiyarsa pangandika nata | angêngimur mrih arsayèng | langkung agung tyasipun | nanging datan kewran ing kapti | patraping kasujanan | tinon tan tumpang-suh | samudananing wicara | nulya nêmbah umatur mring sri bopati | dhuh-dhuh gusti kawula ||

6. kang minôngka suhunaning bumi | kang pinasthi môngka dadya pandam | pangauban kawulane | ing salami-laminipun[15] | tan katênta manawi patik | adarbea panyipta | kang sak tan saarju | kalihan tan pisan-pisan | yèn kawula darbea manah rudatin | sisah tinilar muksa ||

7. mring sudarma kang sampun pinasthi | dera sampun datan kakirangan | sih palimarmèng pamase | dhumatêng jasad ulun | lir ilining tirta bênawi | lumintu sanityasa | makatên pukulun | mênggah kamuksaning bapa | Patih Dwara dhasar wus tumêkèng wanci | sêdhênging muksanira ||

8. malah sokur kawula tan sipi [si...]

--- 1 : 116] ||

[...pi] | dene angsal margining kamuksan | saking pidanèng pamase | punika bagya tuhu | yèn pun bapa tan anglampahi | makatên têtêp nistha | sayêkti sinêbut | tan ajêng mring karaharjan | mênggah muksaning bapa kawula ugi | anglampahi ayahan- ||

9. ira gusti jêng sri narapati | kinèn dadya bêbantêning praja | Ngastina saanterone | sampatnya dènnya matur | Sang Supadma andhêku nangis | nanging tan môntra-môntra | kawistarèng sêmu | mung netranira marbabak | Prabu Yudayana dupi aningali | angrês kanang wardaya ||

10. wêwah sihnya mring Sang Dwara siwi | nulya rindra Radèn Ramayana | lêlayu mring kadipatèn | duk Dyah Suyati ngrungu | yèn kakungnya wus muksa yêkti | sangêt dènnya sungkawa | panjritira asru | sruning tangis lajêng seda | duk samana Dyèn Ramayana umèksi | langkung guguping driya ||

11. nulya mlajêng tumama ing puri | tur uninga marang raka nata | yèn Dèwi Suyati mangke | sing agênging wulangun | têmah seda sang prabu dupi | myarsa ture ri nata | saklangkung margiyuh | gya têdhak mring kapatihan | sarta dahat angêmu gunging prihatin | Sang Arya Danurwedha ||

12. sakancanya sadaya umiring | dupi praptèng dalêm kapatihan | nata uninga wangkene | Dèwi Suyati wau | langkung putêk susahing lyali | têmah mijil kang waspa | kya patih tan kantun | sakônca bela karuna | samangkana Sang Arya Supadma [Supa...]

--- 1 : 117 ---

[...dma] dupi | miyat sedaning rena ||

13. sangsaya sru kataman prihatin | lir tinuju ing bingung tan pêgat | saking gunging sungkawane | ngantos tan wignya muwus | kang kaèsthi sajroning galih | mung pasrah ing satitah | karsaning Hyang Agung | sumendhe pêpêsthèning hyang | sarta nglindhung karsaning dewa linuwih | puwara Sang Supadma ||

14. anêtêpi kasujanannèki | madhêp tumungkul dènira lênggah | ya ta wau sri pamase | myang para punggawa gung | saya wêlas dènnya ningali | mring Sang Arya Supadma | dera gung winantu | ing tikbra sungkawa dahat | ya ta wau Sri Yudayana Narpati | dhawuh dhatêng Sang Arya ||

15. Danurwedha samia angrukti | marang sagung pirantining sawa | sarta dhinawuhan kinèn | utusana lêlayu | tur uninga dhatêng Sang Rêsi | Sidhikara angsrama | Manikmaya gunung | kang liningan tur sandika | nulya sami tata-tata amiranti | upakartining sawa ||

16. miwah sampun utusan mring wukir | Manikmaya ya ta tan winarna | lampahing duta kang kinèn | dhatêng wukir lêlayu | enggalira wau Sang Rêsi | Sidhikara wus prapta | Ngastina gya laju | umarêk Sri Yudayana | taksih wontên ing kapatihan sang aji | sri nata langkung dènnya ||

17. angurmati sarwi apawarti | saliring rèh kang dadya purwanya | urut praptèng wasanane | sang rêsi myarsa ngungun | saking dahat tikbraning galih | têmah karuna dahat | karantan ing kalbu | sedanya Suyati Sang

--- 1 : 118 ---

Dyah | dene kadang sêpuh mung kantun satunggil | muksa sarêng lan raka ||

18. kathah-kathah sêsambatirèki | Rêsi Sidhikara dahat karya | rudita kang myarsakake | ya ta wau Sang Prabu | Yudayana dhawuh mring Patih | Sang Arya Danurwedha | myang sawadyanipun | kinèn sami mangruktia | pirantine ambêsmi layoning patih | kang kinèn tur sandika ||

19. sawadyanya puwara gya sami | tata-tata kajêng miwah lisah | wus rumanti sadayane | layon binasmi sampun | nèng bacira Ngastina nagri | samana wus sampurna | ing kamuksanipun | tan rinuwi watawisnya | nihan sarêng ing antawis dintên malih | Risang Arya Supadma ||

20. winisudha dinadèkkên patih | anggêntosi lênggahing sudarma | misesa jroning purane | môngka sisihanipun | Arya Danurwedha Kya Patih | aran Patih Supadma | kang sinung sih dhêku | manêmbah matur sandika | duk samana Rêsi Sidhikara pamit | mantuk mring Manikmaya ||

21. wus linilan gya budhal tumuli | tan rinuwi praptanirèng arga | ya ta kang winarna mangke | taksih sajroning taun | Nala môngsa srawana nênggih | Sang Prabu Yudayana | miyos sitiluhur | pêpak para punggawendra | kang anangkil kadya saban-sabannèki | kang parêk ngarsa nata ||

22. sira sang mantri wisesa kalih | Patih Danurwedha myang Supadma | para ari nata andhèr | sami nèng wurinipun | sang nayaka waktra kêkalih | mangkana sri narendra |

--- 1 : 119 ---

siniwèng wadya gung | dangu datan angandika | kang sumewa dhêdhêp dhêku langkung ajrih | miyat wuri narendra ||

39. Pangkur

1. cakrabawanya pra wadya | sri narendra karantan ing panggalih | dene èngêt muksanipun | Sang Nindyamantri Dwara | datan dangu lon manabda sang amulku | hèh patih kawruhanira | marma jro sewaka iki ||

2. suwe nora wawan sabda | hèh rêngên ta awit dene tyas mami | bangêt ênggon sun piduhung | tansah gagas lêlakyan | samuksane uwa Dwara jênêng ingsun | dahak[16] tikbraning tyas ingwang | de datan nyana sayêkti ||

3. saratbut[17] nora graita | yèn wa Dwara muksa mring têpêt suci | sang nata dènira muwus | netra dwi ngêmbêng waspa | Arya Danurwedha matur angêngimur | dhuh gusti sang binathara | lêrês sabda paduka ji ||

4. ing nala dahat rudita | dene kaicalan guru sajati | kang lêbda paramèng tuduh | nanging ta kadyaparan | yèn paduka ing driya agung wulangun | punapa supe yèn titah | sadaya darmi nglampahi ||

5. suka miwah duka cipta | pêjah gêsang gumantung karsèng Widhi | datan kêni dipun suwun | tan kêni tinampika | sri narendra duk myarsa patih turipun | lêjaring netya katingal | puwara lon dènira ngling ||

6. hèh kakang bênêr turira | de samêngko pamupusing tyas mami | narima marang ing pandum | pandonirèng jawata | marma mêngko karsèngwang nêdya nglêlipur | mring asrama Manikmaya [Ma...]

--- 1 : 120 ---

[...nikmaya] | mula samêktaa nuli ||

7. miwah mataha punggawa | ingkang kari miwah ingkang umiring | lawan catur ariningsun | kabèh padha dhèrèka | dwi nayaka waktra sandika turipun | sang siniwi gya bibaran | sri nata angênyapuri ||

8. dwi patih myang ari nata | miwah sagung para punggawa mantri | sowang-sowangan umantuk | ya ta tan rinuwiya | tingkahira kang badhe dhèrèk sang prabu | watarantuk sapta rinya | sawusnya samya miranti ||

9. samaptaning wadya bidhal | kadwi patih myang catur ri narpati | sadaya umiring sampun | kang kantun têngga praja | sapratigan rumêksa anèng kadhatun | miwah sajawining praja | mangkana laksitanèki ||

10. sri nata tan kacarita | sapraptanya ing Manikmaya wukir | wus panggih lawan sang wiku | Maharsi Sidhikara | miwah garwa nata Rêtna Dèwi Sadu | pra punggawa myang arindra | ngabêkti marang sang rêsi ||

11. samana Sri Yudayana | sawadyanya salamine nèng wukir | tansah cangkrama nênumpu | misaya buron wana | myang lêlangên graning Manikmaya gunung | karana ardi punika | kathah puspa kang di-adi ||

12. myang sagunging palakirna | amêpêki pêlêm durèn kuwèni | jambu rambutan kêpundhung | jêruk jirak kokosan | cêngkir lêgi manggis kokosan myang dhuku | kathah kalamun winarna | mangkana sri narapati ||

13. dènira cangkramèng arga | sawadyanya dupyantuk madya tèngsi | Sri Yudayana yun [yu...]

--- 1 : 121 ---

[...n] kondur | dhatêng praja Ngastina | nanging garwa Sang Rêtna Yu Dèwi Sadu | tan binêkta maring praja | taksih tinilar nèng wukir ||

14. sapraptanira ing praja | pra wadyendra sowang-sowangan mulih | mangkana jroning kadhatun | pramèswari narendra | Sang Rêtna Yu Gêndrawati myarsa catur | bilih raka sri narendra | dènira têdhak mring wukir ||

15. Manikmaya palakrama | tuk putrinya Sang Sidhikara Rêsi | kang panêngran Dèwi Sadu | malah jaring pawarta | Dèwi Sadu samangkya wus bobot sêpuh | mangkana narpadayita | langkung runtiking panggalih ||

16. cipta yèn tinungkulêna | dupi lênggah lawan raka sang aji | gupuh têtanya sang ayu | dhuh gusti sri narendra | kula myarsa pawarta ingkang satuhu | bilih jêng paduka krama | anèng Manikmaya wukir ||

17. putrèng Rêsi Sidhikara | yèn makatên têka jêng sri bopati | kapati-pati gya kondur | dhatêng ing dhatulaya | bok inggiha amukti sari nèng gunung | sarimbit lan Sadu Sang Dyah | wanodya sutaning rêsi ||

18. tur maksih kadang priyôngga | warna endah ngungkuli pra apsari | kula makatên wus sêpuh | kiwa kuciwèng warna | tan sêmbada dadya garwa jêng pukulun | milamba nuli antukna | dhatêng Gandara nagari ||

19. Sri Yudayana maluya | dhuh yayi ywa age gugu pawarti | kang lalawora puniku | manira marang arga | mung cangkrama nglêlipur ruwêding kalbu | têka andadak dinakwa | nambut silaning akrami [akra...]

--- 1 : 122 ---

[...mi] ||

20. iku nora pisan-pisan | sabdèng nata sarwi mangarih-arih | mrih datan rêngat sang ayu | nadyan walèha benjang | yèn wus sarèh datan kabranang ing napsu | Dyah Gêndrawati duk myarsa | sabdèng nata kang kadyèki ||

21. tan mêndha malah andadra | mêksa-mêksa mrih walèha sang aji | puwara wau sang prabu | walèh yèn èstu krama | atmajanya kang paman ran Dèwi Sadu | marmanya botên wêwarah | dene ta karsaning aji ||

22. tan nêdya ingangkah garwa | dêstun namung dadya garwa paminggir | ya ta mangkana sang ayu | duk myarsa sabdèng raka | nora mêndha malah sansaya gung bêndu | wêngis dènira micara | anguman-uman sang aji ||

23. ngungkak krama tan rêringa | Prabu Yudayana tan anglanggati | tansah sarèh ing pamuwus | èsmu mêmalad driya- | nirèng garwa supadya aywa kadurus | ing dêduka nanging sang dyah | tan kêndhat dening mêmanis ||

24. mandar sansaya sru duka | nguwus-uwus sarta minta lumaris | mring prajèng Gêndara mantuk | tan rêna nèng Ngastina | lah ing kana sawusnya anguwus-uwus | Dyah Gêndrawati mring nata | gya ngaturkên putranèki ||

25. kang nama Dyan Gêndrayana | lah ing kana sri nata duk umèksi | yèn putra rahadèn sunu | ingaturkên sang nata | langkung kagyat têmah mijil dukanipun | cipta wus tan darbe marma | mring garwa Dyah Gêndrawati ||

26. sigra anuduh pawongan | animbali marang Supadma Patih | Sang Danurwedha [Danurwe...]

--- 1 : 123 ---

[...dha] tan kantun | myang catur ari nata | dhinawuhan enggala manjing kadhatun | kang dinuta sigra mentar | tan dangu samya sumiwi ||

27. sang nata gupuh maluya | marmanira padha ingsun timbali | ing samangko karsaningsun | sira padha mataha | pra punggawaningwang kang kinira patut | sun duta marang Gêndara | ngiringna Si Gêndrawati ||

28. pasrahna mring paman nata | dene ingkang dadya karananèki | wani marang jênêng ingsun | prakara gon sun krama | anèng wukir antuk yayi Dèwi Sadu | marang sun angungkak krama | lan minta ingatêr mulih ||

29. mring prajane ing Gêndara | ujarira wus tan rêna nèng ngriki | dwi patih myang ari prabu | ngungun arawat waspa | dene dahat datan anyana satuhu | yèn makatên karsa nata | puwara samya wotsari ||

30. matur ngêngimur sang nata | mrih sandeya ingkang dadya karsa ji | nging nata drêng karsanipun | tan kêni pinambêngan | dwi nayaka waktra kalangkung jrihipun | puwara matur sandika | anulya kalilan mijil ||

40. Mijil

1. ri saksana sapraptaning jawi | lajêng amirantos | kang jêmpana môngka titihane | sori nata Rêtna Gêndrawati | dene kang umiring | kondurnya sang ayu ||

2. dwi punggawa santananing aji | tur punggawa tos-tos | sira Arya Warsaya kanthine | Arya Sarômba sami linuwih | sapanêkarnèki | duk sasampunipun ||

3. samapta pirantining lumaris | gya malbèng kadhaton [kadhato...]

--- 1 : 124 ---

[...n] | sapraptaning byantarèng pamase | arya kalih binêktanan tulis | mring Gêndara Aji | Sri Gandaprawanu ||

4. myang winêling salwir wigati[18] | gya kalilan bodhol | Dèwi Gêndrawati saabdine | nitih jêmpana ingapit-apit | wadya durapati | tur sami gêgêdhug ||

5. dhadhag tanggon nging tan gêdhag-gêdhig | widagda ing kewoh | sapêngkêrnya pramèswari rajèng | otêr tangise wong jroning puri | gumuruh kapyarsi | tan kêni sinayut ||

6. nihan têdhaknya sang pramèswari | lan pra wadya katong | datan winurcita laksitane | sapraptanya ing Gêndara nagri | sang arya kêkalih | ngrumiyinkên ngutus ||

7. wadya panêkar kinèn sung uning | dhumatêng Sang Katong | Gandaprawa rawuhe putrine | pramèswari Ngastina nagari | mangkana sang aji | ing tyas langkung gugup ||

8. sigra mêthuk sawadyanirèki | jawining karaton | dupi tundhuk lan utusan rajèng | senapati dwi arya kêkalih | jawab asta nuli | ingaturan laju ||

9. tumamèng pura sawusnya prapti | laju tata lunggoh | Dèwi Gêndrawati laju kinèn | lumêbêt ing puri lan pra abdi | Sri Gandaprawa Ji | anambrama gupuh ||

10. marang sang duta arya kêkalih | dhuh sang wira karo | kaaturan pambagya rawuhe | anèng praja Gêndara de gati | punapa kang dadi | wigatosing laku ||

11. Arya Warsaya lon turirèki | dhuh-dhuh yayi katong | prapta [pra...]

--- 1 : 125 ---

[...pta] kula ngêmban timbalane | sri narendra umiring sang dèwi | dene dahat apti | mring Gêndara kondur ||

12. karantêne gusti sri bupati | amundhut garwa nom | putrèng Rêsi Sidhikara rane | Dèwi Sadu Manikmaya wukir | putranta sang dèwi | wani mring sang prabu ||

13. nguwus-uwus amêwês tanpa wis | myang wayah sang anom | Radyan Gêndrayana dèn srahake | mring sang aji saha nyuwun mulih | mariki puniki | dadya sang aprabu ||

14. ngarih-arih putranta tan lilih | malah saya dhoso | ngungkak krama dhumatêng sang rajèng | engga nata dukanya mawêrdi | saksana nimbali | mring dwi mantri ngayun ||

15. myang arindra catur datan kari | praptaning kadhaton | nata dhawuh mantrimuka kinèn | amiliha wadya punggawa ji | kautus mariki | umiring sang ayu ||

16. wusnya matur sang arya kêkalih | gya ngaturkên gupoh | kintakendra anulya tinampèn | gya binuka sinukmèng tyas nuli | satamatirèki | anjêlèh sang prabu ||

17. mèsmu gêtun dahat tan andugi | karsanya sang katong | yèn mangkana witing dêdukane | arya kalih tansah amaripih | mrih lipuring kingkin | ya ta Sang Aprabu ||

18. Gandaprawa wuwusira ririh | dhuh tênayaningong | Gêndrawati sira iku gawe | sangsayane yayah rena yêkti | dene tan udani | trah kawula tuhu ||

19. têka ngugung tyase kang tan yuti | murkane rinojong | wêkasane [wêkasa...]

--- 1 : 126 ---

[...ne] mangkene dadine | yêkti nora wurung ingsun iki | tuk bênduning aji | katut siwayèngsun ||

20. dhuh-adhuh sang mukyaning duta di | wêlasa maringong | mugi sunga rêmbag prayogine | wêwênganing manah kula yêkti | kang kalimput dening | sungkawa kadurus ||

21. kadipundi pamunahirèki | dêdukaning katong | kang supadyantuk pangaksamane | gusti kula Sri Yudayana Ji | yèn nganton[19] tan lilih | dukanya sang prabu ||

22. botên wande ing Gêndara nagri | têmah risak yêktos | awit sintên sèsining rat kabèh | kang kuwawa wani anahêni | bêbênduning aji | kang tan pae tuhu ||

23. lawan bêbênduning dewa luwih | lêbur tanpa dados | milanipun sangêt-sangêt anggèr | anggèn kula gugup gêgêtêri | bêbasanirèki | manah kula carub ||

24. lawan maras sotaning tyas kadi | murcatma saking don | ing samangke sarirèngsun kiye | datan nyipta yèn darbea urip | sabab dening siwi | kang amurang laku ||

25. kêsangêtên têmên Gêndrawati | dera karya lamong | mring sudarma paran wasanane | têka datan pisan angèngêti | yèn darahing abdi | dumadakan purun ||

26. tumimbanga dêdukaning gusti | jêng sri narakatong | lah ing kana sang arya kadwine | langkung wêlas dènira miyarsi | wuwusing narpati | Gêndaprawa Prabu ||

27. Arya Sarômba alon mangsuli | dhuh-dhuh yayi katong | saking pamrayogi kula mangke | luhung dhèrèk [dhè...]

--- 1 : 127 ---

[...rèk] karsanya sang aji | ywa enggal mangudi | aksama rumuhun ||

28. bokmanawi anambahi dadi | dêduka kang ngradon | puwara tan katarima têmbe | lambangipun yayi saupami | narmada kang lagi | nêdhênging banjir gung ||

29. nadyan kasètu linapis-lapis | lan wande yèn ambrol | sisip-sisip wignya nglarutake | sakathahing lêlajêrirèki | punika manawi | kula yayi prabu ||

30. luhung kèndêl kewala rumiyin | sinambi angayom | analôngsa maring jawatane | bara-bara ing têmbe amanggih | kamulyan linuwih | de manawi sampun ||

31. sawatawis dintên amarêngi | abêr duka katong | yayi prabu sowana sang rajèng | mring Ngastina nyrahna pati urip | myang sang pramèswari | brôngta mring dyan sunu ||

41. Asmaradana

1. tangise Dyah Gêndrawati | turna Sang Sri Yudayana | bokmanawi tuwuh sihe | putranta jêng sri pamasa | dadya tan mindho karya | nadyan sri narendra gupuh | tan marma dhatêng kang garwa ||

2. bokmanawi kogêl saking | panalôngsa yayi nata | sayêkti lajêng adarbe | pangaksama mring sang rêtna | dene saantuk kula | saking ngriki ambiyantu | atur catur analôngsa ||

3. mring jêng sang sri narapati | supadya luntur sihira | marma mring rayi sang rajèng | mangkana Sri Gandaprawa | duk myarsa wuwusira | Sang Arya Sarômba turut | runtut karya yêming driya ||

4. sungkawa mung sawatawis [sa...]

--- 1 : 128 ---

[...watawis] | nulya nabda angrêrêpa | mring sang arya sakalihe | amborongakên dènira | nambung rapêting kata | arya dwi mangsuli saguh | ngaturkên Sri Yudayana ||

5. tan rinuwi tingkahnèki | duta nèng praja Gêndara | antuk samadya candrane | pinundhi sinuba-suba | mring Sang Sri Gôndaprawa | puwara nêdya umantuk | sampun binêktan pustaka ||

6. sul-angsul katur sang aji | têmbunging srat dahat nlôngsa | sarta nyuwun aksamane | puwara anyuwun gêsang | nihan lampahing duta | tan winursita ing ênu | praptaning praja Ngastina ||

7. sang arya kêkalih nuli | malêbêt marêk ing pura | Patih Supadma kanthine | duk praptèng byantara nata | Arya Sarômba miwah | Sang Arya Warsaya matur | sasolahirèng dinuta ||

8. ing purwa wasana titi | titis tatas traping kata | puwara angaturake | kintaka Sri Gandaprawa | tinampèn gya binuka | sinuksmèng driyèsmu ngungun | satamating pamaosnya ||

9. langkung suka sri bopati | duta dwi nulya ginanjar | sawadya kawratan kabèh | myang sampun kalilan mêdal | mantuk sowang-sowangan | nihan Ngastina praja gung | kawarnaa ing Gêndara ||

10. Sri Gandaprawa nimbali | putra Gêndrawati Sang Dyah | duk sumiwi lon sabdane | adhuh nini putraningwang | kayaparan karsanta | dene sira dahat darung | kadurus ing nala murka ||

11. wruhanira wong pawèstri | ywa sêrik yèn [yè...]

--- 1 : 129 ---

[...n] tinampika | ywa suka yèn pinilalèng | luwange ing kuna-kuna | yèn sêrik tinampika | ing ati dadi ngêlayung | lamun suka pinilala ||

12. ambêbawur silastuti | ngilangakên kaelingan | wêkasan lena atine | siya-siya badanira | tan bathi malah tuna | bathine wanita iku | kasinungan dêrman putra ||

13. sugih anak putu yêkti | dadine aran kabrayan | oyoding ron upamine | môngka santosaning gêsang | utamane yèn awas | sarèh sarônta lan emut | akarya swarganing priya ||

14. mungguh wajibing pawèstri | iku ana têlung pangkat | dene sapangkat-pangkate | tri pakarti dadinira | dadya nawa prakara | gêmi nastiti ping têlu | ngati-ati ping caturnya ||

15. têgên ping limanirèki | rigên de kaping nêmira | mugên ing mubarang gawe | titi ingkang kaping sapta | rukti kang kaping astha | rumanti ping nawanipun | dene ta panduking karya ||

16. kudu-kudu anêtêpi | limang prakara lirira | rikat cukat lan cakute | prigêl trampil kanthènira | dene lêlabuhannya | idhêp madhêp srêgêp tuhu | sarta kudu wêkêl miwah ||

17. pêthêl mungkul atul yêkti | kabèh iku bisa wigar | yèn kadunungan ambêke | tamban tambêng tambuh miwah | lumuh sabarang tingkah | de wijangira sadarum | lire gêmi têgêsira ||

18. tar pisan ambêborosi | dèn [dè...]

--- 1 : 130 ---

[...n] nastiti têgêsira | tan nyêdhakkên pakewuhe | ngati-ati têgêsira | tan nyêdhakkên klêpatan | dene têgês-têgêsipun | tar pisan akarya gêla ||

19. rigên dumadi pakolih | mugên iku bisa karya | amuwuhi piyandêle | titi nora kêna weya | rukti kudu prayoga | rumanti têgêse cukup | dene ta êmpan mapannya ||

20. manawa dipun pasrahi | kudu gêmi aywa ngantya | boros sinêbut ing ngakèh | yèn pinitaya ywa weya | dene yèn dèn pracaya | ywa andaluya sirèku | nanging kudu kang prayitna ||

21. manawa dipun tambuhi | aja pisan angrêsula | mung kudu nalôngsa bae | de yèn dèn èringi sira | aja nganti andaga | nanging kang graita tuhu | dene yèn dèn ajènana ||

22. ywa angkuh ananging mêsthi | kudu-kudu kang rumasa | yèn dèn wêlasi ing têmbe | sira ywa nganti lêlewa | nanging kudu susila | yèn dèn sihi aywa langguk | nanging kudu kang waskitha ||

24. wis mung iku wulang mami | yèn sira wignya matrapna | sayêkti dadi pakolèh | duk Dyah Gêndrawati myarsa | dhawuhira kang rama | wus lilih nulya mituhu | wêwulangira kang rama ||

25. miwah rumaos ing galih | yèn sangêt dènnya klêpatan | ing raka jêng sri pamase | puwara dahat onêngnya | dhumatêng ingkang putra | Dyan Gêndrayana kang kantun | dadya sang dyah ayu tansah ||

26. tilar tadhah lawan [lawa...]

--- 1 : 131 ---

[...n] guling | ingkang kaèsthi ing driya | amung putranira bae | ciptanya sang pramèswara | yèn tan wigya kapanggya | tumuntên lan putranipun | sang rêtna sasuduk jiwa ||

27. de tan kawawa nahêni | gunging kang sungkawa dahat | dènira onêng putrane | mangkana Sri Gandaprawa | langkung wêlas duk miyat | putra anandhang wulangun | milanya Sri Gandaprawa ||

28. dumadya nêmpuh byat apti | angêdhok anopèng sowan | mring Ngastina nyaosake | panalangsanya kang putra | duk antuk tigang côndra | enggaling ruwiya Prabu | Gandaprawa myang putranya ||

29. Rêtna Dèwi Gêndrawati | budhal mring praja Ngastina | mung sawatawis kang dhèrèk | datan winarna ing marga | praptanya ing Ngastina | têrus tumamèng kadhatun | marêk ing Sri Yudayana ||

30. sarta tawan-tawan tangis | nungkêmi pada narendra | ngaturkên panalangsane | Sri Yudayana duk miyat | langkung wêlasing driya | dadya lilih dukanipun | kala samana sang rêtna ||

31. wus ingaksama kang sisip | Sang Sri Gandaprawa dahat | suka sukur ing dewane | tan rinuwi laminira | marêngi santun warsa | suryasangkalaning taun | pitung atus pitung dasa ||

32. pêpitu langkungirèki | duk lumaksana nêm wulan | côndrasangkala petunge | astha tus langkung satunggal | lumaksa sapta côndra | Pilawangga raning taun | marêngi môngsa palguna ||

42. Gambuh

1. jamannya kang ginambuh | ginagapan [gina...]

--- 1 : 132 ---

[...gapan] nging ywa nganti gugup | parandene gulagêpan sônggarunggi | nihan kang rinênggèng kidung | duk samana kacariyos ||

2. Sang Sidhikara Wiku | sowan dhatêng Ngastina praja gung | tur uninga yèn wawratannya Sang Dèwi | Sadu babar bijil jalu | kalangkung pêkik yèn tinon ||

3. Sri Yudayana Prabu | duk miyarsa dahat sukèng kalbu | de Dyah Sadu babar jalu warna pêkik | gya sinung nami sang bagus | Bambang Sudarsana kaot ||

4. sang rêsi langkung nuwun | duk samana Gandaprawa Prabu | nuju sowan mring Ngastina atêtuwi | mila kadwi lan sang wiku | sinugata nèng kadhaton ||

5. bibar bukti sang wiku | bawa raos lan Gandara Prabu | dupi wanci titi sônya amiyarsi | swaraning karuna guguk | ngiyêng lir tangising wadon ||

6. katri kagyat ing kalbu | gya ingulatan nulya kapangguh | kang karuna arca pêpundhèn narpati | nulya pinarpêkan gupuh | katri sakalangkung gawok ||

7. Sang Sidhikara Wiku | miwah Sang Sri Gandaprawa Parbu | Sang Sri Yudayana ngungunnya tan sipi | punang arca gya dinangu | karananya brôngta nglamong ||

8. arca lon dènnya matur | dhuh sang prabu kadwi myang sang wiku | mila kula dahat tawan-tawan tangis | dene sajroning kadhatun | kalêbêtan ripu yêgtos ||

9. kuningana pukulun | naga ingkang pinatèn rumuhun | dening Patih Dwara nèng sajroning puri | punika kumaranipun | dadya têluh braja mandos [ma...]

--- 1 : 133 ---

[...ndos] ||

10. sêktinira kalangkung | ing samangkya wus tumama tuhu | anèng pasareanira sri bopati | sêdyanira arsa nêluh | mring Sri Yudayana katong ||

11. awit kang dadya têluh | braja punika kumaranipun | Dhahyang Suwela nguni mêngsahing aji | kèndêl arca dènnya muwus | kang miyarsa samya gawok ||

12. dene tan nyana tuhu | punang arca têka wignya muwus | lir manusa dadya samya dèn wastani | yèn dewa ingkang sumusup | sung sasmita mring sang katong ||

13. katri lumêbêt gupuh | mring paprêman jungut langên santun | yun ngyêktoskên sang arca dènnya sung wangsit | dupi prapta punang têluh | braja katingal cumlorot ||

14. arsa manduk sang prabu | kauningan Sidhikara Wiku | gati nrajang prang rukêt lawan sang rêsi | ing wêkasan ponang têluh | bajra kasoran gya morod ||

15. sirna datan kadulu | Sang Sri Yudayana sukèng kalbu | tansah ngalêmbana kasêktènirèki | kang paman sang maha wiku | katri nulya mijil gupoh ||

16. sarêng ing enjingipun | dintên Soma Manis sang aprabu | miyos siniwaka munggwing pôncaniti | wadya kang nangkil supênuh | kang munggwing ngarsa sang katong ||

17. Sang Sidhikara Wiku | Prabu Gandaprawa datan kantun | sri narendra samana nulya wêwarti | mring Supadma mantri ngayun | ing dalu kang wus kalakon ||

18. purwa wasananipun | kang miyarsa sadaya angungun | Arya Danurwedha myang catur [ca...]

--- 1 : 134 ---

[...tur] ri aji | mangkana wau sang prabu | nulya dhawuh yèn samangko ||

19. samangkya karsa prabu | ingkang paman Sidhikara Wiku | winisudha môngka dadya senapati | gul-agul andêling kewuh | ngiras dadya wiku kaot ||

20. paranpara ranipun | saha taksih kalilan lêstantun | adêdalêm anèng Manikmaya wukir | mung manawi wontên ripu | pinapagna ing prang popor ||

21. dwi patih nêmbah matur | sandika gya dhinawuhkên sampun | kang sinung sih nuwun sumôngga karsa ji | ngandika malih sang prabu | ngalêmbana lir kluwak nom ||

43. Pocung

1. wijilipun pangalêmbana sang prabu | mring Sang Patih Dwara | mangkana wijiling kang ling | sumurupa uwa Patih Danurwedha ||

2. yèn mangkana si uwa Dwara ing ênu | têtêp bêcikira | karana gone wêwarti | pêrang lawan yitmanya Dhahyang Suwela ||

3. têmên ana kaanane rupa têluh | braja malbèng pura | panuju si paman Rêsi | Sidhikara ana nulya sinirnakna ||

4. lawan dènnya rumêksa karaton ingsun | wani praptèng laya | marmane ingkang kadyèki | uwa Dwara têtêp unusaning janma ||

5. yèn sujanma ingandêl ulah praja gung | dèn kaya wa Dwara | lire iku anêtêpi | paribasan kang aran catur utama ||

6. dhingin wani amikalah ingkang têmbung | dwi wani kalongan | ing bojakramanirèki | marang ingkang winêngkon kaping trinira ||

7. wani mati angrungkêbi [angrungkê...]

--- 1 : 135 ---

[...bi] prajanipun | dadine samangkya | sapungkure uwa patih | ingsun iki rumôngsa yèn kapitunan ||

8. sapa baya kang bisa mirib lir iku | uwa Patih Dwara | Sang Danurwedha wotsari | dhuh pukulun kang satuhu binathara ||

9. kaluhuran sabda paduka sadarum | dhasare tan ana | lir pun kakang Dwara Patih | èngêt-èngêt wayahnya Bathara Krêsna ||

10. marmanipun widigda waskithèng kewuh | ing nguni pun kakang | Dwara bilih amêmardi | mring punggawa sadaya tan môntra-môntra ||

11. amêmulang mring liyan pamardinipun | lir kulit priyangga | yèn saking paningal patik | ing samangkya tan wontên ingkang miriba ||

12. anèmpèli dhatêng kalêpasanipun | kajawi anak mas | Supadma ing sawatawis | angèmpêri lir sudarmanya ing kina ||

13. duk samana Sang Patih Supadma minggu | tan ebah lênggahnya | tan lirip laraping liring | polatannya èngêt dhatêng kasujanan ||

14. sang aprabu amèsêm sajroning kalbu | puwara ngandika | uwa Danurwedha Patih | têka bênêr kabèh kang dadi turira ||

15. mung sawiji ingkang dadi cacadipun | wa Dwara ing kuna | bijaksa santosanèki | kawoworan wêwadi tan kawadaka ||

16. dadi nora nana kang bisa anggayuh | yèn durung kanyatan | kayadene ingkang dadi | marginirèng patinira iku dadak ||

17. amilalah angrusak raga rumuhun | tan arsa sajarwa | ing

--- 1 : 136 ---

sadurunge kawingkis | wusananya rada ewuh bêbudènnya ||

18. Nindyamantri Danurwedha kèndêl dhêku | mangkana Sang Arya | Supadma sumambung angling | dhuh pukulun kaluhuran sabda tuwan ||

19. dhasaripun rama Patih Dwara ngênu | makèwêd kang manah | datan kenging ginagampil | margi saking kathahnya wêwadosira ||

20. ingkang datan mawi kagêlar rumuhun | dhatêng ing ngakathah | samukawis tingkahnèki | sêdyanira dèn piyambaki puwara ||

21. dadya cacad tumrap ing pribadinipun | mangkana sang nata | kalangkung suka ing galih | saya agung sihira mring Sang Supadma ||

22. sawusira mangkana bibaran gupuh | Prabu Gandaprawa | myang nayaka waktra kadwi | samya mantuk mring wisma sowang-sowangan ||

23. ya ta wau Sang Sri Gandaprawa Prabu | nalika umiyat | mring putranira Sang Rêsi | Sidhikara kang nama Wasi Sadhana ||

24. langkung sarju dening myat jatmikanipun | Sang Natèng Gêndara | amitêmbung mring Sang Rêsi | Sidhikara kaajak abêbesanan ||

25. Mahawiku Sidhikara ugi sarju | sumôngga sakarsa | manawi sang nata sudi | ngukup rare wukir tur kawêlasarsa ||

26. lah ing ngriku kauningan mring Sang Prabu | Yudayana dahat | mangayubagya dènnyapti | martuwendra myang sang wiku bêbesanan ||

27. ing antawis dintên samya klilan kondur | enggaling carita | Sang Wasi Sadhana nuli | dhinaupkên antuk putri ing Gêndara [Gê...]

--- 1 : 137 ---

[...ndara] ||

28. arinipun Dyah Gêndrawati ranipun | Madrawati Sang Dyah | winiwaha gêng nglangkungi | anèng praja Gêndara duk sapêkênnya ||

29. gya binêkta mring Ngastina ngantos dangu | dènnya ôndrawina | ya ta mangkana marêngi | santun warsa anyêgat warsa Umiya ||

44. Mêgatruh

1. sinangkalan nêmbah muluk ngèsthi luhur[20] | suryasangkala winilis | astha tus dwi langkungipun | ing môngsa pusa marêngi | duk samana kacariyos ||

2. sang pangantyan sarimbit binêkta mantuk | dhatêng Manikmaya wukir | Sang Sri Gandaprawa Prabu | kondur mring Gêndara nagri | sawadyanira wus bodhol ||

3. sêsarêngan angkatnya saking praja gung | tan rinuwi anèng margi | gantya kang winarnèng kidung | sapêngkêrirèng pangantin | ing Ngastina kacariyos ||

4. kadhatêngan parangmuka narendra gung | ing sabrang Madhêndha nagri | Sri Waradhaya kasêbut | ing nguni siswanirèki | Dhahyang Suwela kinaot ||

5. marmanira Sri Waradhaya anglurug | dhatêng Ngastina nagari | karana miyarsa tutur | pêjahnya gurunirèki | saking Sri Ngastina katong ||

6. mila dadya murina sirnaning guru | duk praptèng Ngastina nagri | wadyanya pinatah gupuh | baris sajawining nagri | mêpêti margi tan anggop ||

7. gung ngrêrisak yèn wontên pawèstri langkung | cinêpêng jinamah nuli | yèn kang langkung tiyang jalu | tanpa tanya gya pinatin | karya susah sakyèhning [sa...]

--- 1 : 138 ---

[...kyèhning] wong ||

8. dadya pêjah margining dhusun-ngadhusun | tan wontên ingkang lumaris | giris mulat tingkahipun | wadyèng Madhêndha ri-ari | anjêjarah angrêrampog ||

9. malah kathah padhusunan ingkang suwung | prasamya angungsi têbih | wênèh mlêbêt ing praja gung | ya ta mangkana Sang Patih | Danurwedha Supadma nom ||

10. miwah para punggawa kalangkung gugup | anêmbang têngara aglis | undhang samapta ing kewuh | Sang Sri Yudayana Aji | sigra-sigra dènnya miyos ||

11. pra punggawa myang ari nata sadarum | anjirap samya anangkil | kerid dening mantri ngayun | sarta wus samaptèng jurit | langkêp sikêping prang popor ||

12. amung kantun ngêntosi dhawuh sang prabu | ya ta Sri Yudayana ngling | uwa Danurwedha gupuh | myang kakang Supadma Patih | marêka ing ngarsaningong ||

13. saka ngêndi pinangkaning mungsuh iku | lan sapa ratunirèki | dene têka murang laku | Patih Supadma wotsari | saking sabrang kang wêwartos ||

14. ing Madhêndha pukulun nagarinipun | Waradhaya raning aji | mila mring Ngastina nêmpuh | karana amurinani | pêjahing guru kacriyos ||

15. ingkang nami Dhahyang Suwela ing ênu | Sri Yudayana duk myarsi | sakalangkung dukanipun | gya dhawuh mêthukna nuli | kang dhinawuhan gya bodhol ||

16. Prabu Yudayana kondur angêdhatun | ya ta pra punggawa aji | sapraptaning alun-alun [a...]

--- 1 : 139 ---

[...lun-alun] | têrus sajawining nagri | ngungkurkên praja gya campoh ||

Catatan kaki:

1. sarpa (kembali)
sarpa
2. mulat (kembali)
mulat
3. sampun (kembali)
sampun
4. malah-malah (kembali)
malah-malah
5. kapindhone (kembali)
kapindhone
6. ingaran (kembali)
ingaran
7. bangkit (dan di tempat lain) (kembali)
bangkit (dan di tempat lain)
8. sayaktirèki (kembali)
sayaktirèki
9. kasinggihan (kembali)
kasinggihan
10. kapti (kembali)
kapti
11. sisip-sêmbir (kembali)
sisip-sêmbir
12. karana (kembali)
karana
13. Upadi (dan ditempat lain) (kembali)
Upadi (dan ditempat lain)
14. Kurang satu suku kata: kadadyan kang pinangguh (kembali)
Kurang satu suku kata: kadadyan kang pinangguh
15. Lebih satu suku kata: salami-laminipun (kembali)
Lebih satu suku kata: salami-laminipun
16. dahat (kembali)
dahat
17. sarambut (kembali)
sarambut
18. Kurang satu suku kata: myang winêling salwiring wigati (kembali)
Kurang satu suku kata: myang winêling salwiring wigati
19. ngantos (kembali)
ngantos
20. Sengkalan: nêmbah muluk ngèsthi luhur (802 A.J.). (kembali)
Sengkalan: nêmbah muluk ngèsthi luhur (802 A.J.).