Prabu Parikêsit Grogol, Purwasudirja, 1902, #1651 (Pupuh 01-12)

JudulCitra

PARIKESIT GROGOL

Punika Sêrat: Prabu Parikêsit Grogol

Kasêkarakên, utawi dipun urut dening Radèn Panji Purwasudirja

Jilid: ăngka: 1

Kaêcap saha kawêdalakên ing kantor pangêcapanipun Babah Si Dyan Ho Surakarta 1903

--- [0] ---

Punika Sêrat: Prabu Parikêsit Grogol

Kasêkarakên, utawi dipun urut dening Radèn Panji Purwasudirja

Kaêcap saha kawêdalakên ing kantor pangêcapanipun Babah Si Dyan Ho Surakarta 1902

--- [2] ---

Sêdaya sêrat waosan ingkang sami ungêlipun kalih sêrat punika, manawi botên wontên tăndha namanipun ingkang angêcap saha angêdalakên, punika têrang bilih tiron lan malih botên sah kawontênanipun.

Ingkang angêdalakên.

--- 3 ---

1. Dhandhanggula

1. raras rume wardayèng artati | amardawa ruweyadi kuna | dènnya nulat sujanane | pan saking drênging kayun | jinurungna puja basuki | purnamaning pangripta | wawêngkoning tutur | supatra Pustakaraja | diraning tyas wilapa dèn sangkalani | jaksu tri ngèsthi tunggal |[1]|

2. amarna ring jamanira nguni | jêng sang ulun Prabu Dipayana | Dipasarana parabe | yeka ingkang jêjuluk | Mahaprabu Sri Parikêsit | jumênêng ing Ngastina | rat Jawa kawêngku | Hindhu Sumantrah Jênggala | kang agama Jawata Budha liyaning | sumungkêm mring sang nata ||

3. dene ingkang iyasa rumiyin | Sang Aprabu Aji Jayabaya | ing Kadhiri kadhatone | binathara satuhu | makêtêring isining bumi | mring Aji Jayabaya | panganggêpe guru | kang kinèn ngapus carita | Êmpu Tapa Wangkêng nuju amarêngi | taun surywasangkala ||

4. pan tri tata daksaka malêtik |[2] wolung atus sèkêt langkung tiga | utawi taun candrane | sangkalanirèng dangu | wiwarane kuda angèsthi |[3] astha tus pitung dasa | songa langkungipun | sinawung têmbang mancêpat | mrih cêpête adhangan ingkang miyarsi | asung sêngsêming driya ||

5. jinêjêr duk Prabu Parikêsit | arsa miyos tinangkil ing wadya | ngrasuk busananing ngrojèng | makutha rukmi mancur | ngagêm jamang lawan sêsumping | wangun garudha krura | kêlat bau murup | bêbinggêl karoncong êmas | sami wangun daksaka[4] krodha makikik | pinatik sêsotya bra ||

6. purba kalung kudhuping sitèngsi | rinêngga ing mêmanik [mêmani ...]

--- 4 ---

[... k] maneka | ing madya kumala gêdhe | panêtêp săngga gêlung | grudha ngoling kikrawistha[5] di | bante-bante kancana | nèng jaja ngênguwung | tumumpang ing badhong êmas | praptèng ngandhap sumimping mring kanan cêthik | bangkol lir sarpa raja ||

7. walantaka kampuh cindhe adi | kang paningsêt cawêni pathola | clana kêtangi limare | canela abra murup | sinawung ing sagung hèr gêni | măngka wangkinganira | mancorong sinêlut | kinatah kinaturêngga | kêkandêlan suwasa sinung hèr gêni | obra tumejangkara ||

8. suwarnane tuhu langkung pêkik | kèh kasmaran sagunge para dyah | lir Hyang Asmara jatine | sigra têdhak sang prabu | ginarêbêg para rum sami | ampilan banyakdhalang | sawunggalingipun | kalawan ardawalika | êlar badhak sami ngêbut kanan kering | tamèng towok lan pêdhang ||

9. dirganing kang rèh gandhewa gadhing | panah agêm rong indhong kêmbaran | kêcohan ing ngarsa dhewe | nèng keringe sang prabu | beda lawan sumbul kapering | kang ngampil upacara | kênya prawan tuhu | pinaesan binuratan | boya pae ing swarga para apsari | dhèrèk palinggot bawa ||

10. jajarane rêmpêk ngrumiyini | songsong êmas munggul sungsun tiga | agêmira sang pamase | wus praptèng sitiluhur | lênggah munggèng ing dhampar manik | obah kang para wadya | lungguh marikêlu | kadya konjêm ing kisma |[6] kang pradăngga tinêmbang asri ngêrangin | ngrênggani pasewakan ||

11. ingkang găngsa Kodhokngorèk muni | mawèh sêsêk kumênyuting manah | datan [da ...]

--- 5 ---

[... tan] ana upamane | dene manguntur iku | pêparinge Hyang Udipati | Sang Prabu Yudhisthira | ginanjar rumuhun | măngka warnane kang bangsal | jêjiglagan traju mas binatur jinggring | balungane kancana ||

12. kang ginatra ngulunging pakis |[7] kudhup sêkar pêntil lan uwohnya | akik mirah kang dèn angge | salaka uwitipun | pan suwasa gêgêling pêntil | uwoh lan sêkarira | sotya bang bintulu | măngka umpak ingkang bangsal | sirah naga kadya mangrêksa sang aji | makatên isthanira ||

13. nyêrandune naga angajrihi | netra andik siyung putih gilap | ngêringih obah ilate | kadya gapyuk anêmbur | sangêt ajrih ingkang udani | mangkana cinarita | kang sewokèng ratu | nèng kering kaporèng ngarsa | ingkang eyang lênggah anèng dhampar alit | Bagawan Baladewa ||

14. karêngèng ing tawang amumpuni | Baladewa dadya pamong nata | kèringan wit nênggalane | senapati nung-anung | anèng ngandhap dènira linggih | Dyan Arya Suhbrastha |[8] sêkti tur binagus | watak krêras kabrangasan | netra andik nanging rahayu ing budi | kadya Dyan Wrêkudara ||

15. raga agêng inggil blengah kuning | lamun aprang kinrubut ing mêngsah | tan sarănta panggalihe | mungsuh sigra cinakup | sinuwèk brèk cinuwil-cuwil | kadya nyuwèk kukila | gampang patrapipun | ing kering sisihanira | ajêjuluk Rahadyan Suhsirna sigit | yayah kêmbar kang warna ||

16. kêndhit mimang senapati kalih | sakêmbaran kang prawiranira | sumambung patih lungguhwe[9] [lungguh ...]

--- 6 ---

[... we] | patih jêro dibyanung | Arya Dwara ingkang wêwangi | warni lan sêktènira | tan silir sarambut | lawan Arya Gathutkaca | patih jaba nèng kiwa dènira linggih | nama Dyan Danurwendha ||

17. sêktènira lan warnane sami | ing rumuhun Radyan Ăntasena | mila Ngastina prajane | makêtêr para ripu | wit patihye[10] sri narapati | lan senapatènira | prasami linuhung | sumawana tinindhihan | Sri Bagawan Baladewa angluwihi | mila têntrêm kang praja ||

18. rat tan ana tumandhinga jurit | ingkang nangkil anèng wurènira | pra nayaka pêpak andhèr | mbagêlaran supênuh | ngalun-alun kêbêk waradin | têkyèng ing pangurakan | jêjêl para wadu | mantri răngga lawan dêmang | pra nararya pêcantăndha[11] ăndhamoi | kalawan ulubalang ||

19. prameyane jajar rêmpêk sami | datan ana sabawa paseban | nyênyêt tan ana swarane | mung swara pêksi êngkuk | nèng karoya lan abdi gêndhing | mêmalu badhe găngsa | nèng pasebanipun | carêngklènging mawèh raras | nahên ta Sang Mahaprabu Parikêsit | miyat kang para wadya ||

20. ting prêngangah kadya wukir sari | angandika sajroning wardaya | yèn tulus kaya mangkene | sapa kang wani ingsun | wadyabala kabèh sinêkti | ririh dènnya ngandika | marang patihipun | hèh kakang Dwara wruhanta | ingsun iki arsa têdhak ing wanadri | anggrit kidang manjangan ||

21. buntas arum dhawuh panduka sri | Patih Dwara nêmbah aturira | dhuh pukulun sang pamase | karsa paduka prabu | arsa numpu buron wanadri |

--- 7 ---

ing wana Sarahita | langkung agêngipun | waradin tur lèpèn kathah | toya wêning măngka sitinipun pasir | kadya tilas nagara ||

22. papan sae kuciwa sakêdhik | katêbihên gusti saking praja | wontên malih ingkang sae | Palasara wana gung | sakilèning patapan wukir | ing Srênggawa Kiswara | kidul lêrêsipun | tan têbih saking nagara | datan wontên mutawatosi ing galih | bagawan nambung sabda ||

23. Risang Baladewa matur aris | inggih lêrês wana Palasara | kagêma pacangkramane | Syuhbrastha nêmbah matur | inggih lêrês gusti prayogi | sèbêtan saking praja | mèsêm sang aprabu | hèh-hèh kakang Patih Dwara | sira dhewe mangkata marang wanadri | lawan nayaka papat ||

24. agawea grogolan kang bêcik | pêpindhanên grogole jêng eyang | kang wus swarga kayangane | kawarti luwih bagus | pêpanggunge rinêngga adi | watês Krêndhawahana | Setragăndamayu | pakartine Yang Arjuna | lêlurinên supaya sawabe bêcik | nêmbah Dyan Patih Dwara ||

25. sida mangkata ing ari Kêmis | tumênggung anon-anon mèlua | kalang gowong jakên kabèh | têlas dhawuh sang prabu | sigra jêngkar sri narapati | ginrêbêg upacara | wus praptèng kêdhatun | kang nangkil sami bubaran | tata-tata catur tumênggung miranti | kang badhe nambut karya ||

26. grombolane dêmang lawan mantri | mantri kalang gowong wus saningga | rumanti upakartine | ngumpul wadananipun | sigra budhal sowan kya patih | kêbak ing kapatihan | dyan patih cinatur | ririh angrasuk busana [busa ...]

--- 8 ---

[... na] | sawarnine wasiyat dèn agêm sami | kadya caraning aprang ||

27. golong gilik sarekane kabti | miyos saking dalêm Patih Dwara | ingayap ing pawongane | yayah mirib sang prabu | wibawane rêkyana patih | têngara lajêng budhal | bêndhene angungkung | lir pindah amangun yuda | wadyabala busêkan datanpa wilis | asri lir sinoming dyah ||

2. Sinom

1. andhangak Sang Patih Dwara | nitih kuda janjan kuning | sinongsongan lar manyura | ing wingking para bupati | abra busana adi | ting pancurat ting palancur | kataman diwangkara | wèh sêngsêming kang ningali | tan cinatur solahira anèng marga ||

2. praptèng wana Palasara | tata pamondhokan sami | anglêrêmkên wadyanira | nèng pondhok lan ngaring-aring | wus antara kang ari | rèrèh rêrêming wadya gung | Rahadyan Patih Dwara | mintar jajah ing wanadri | anênitik ênggone kang buron wana ||

3. bopati catur manggala | sami dhèrèk radyan patih | tan antara lampahira | mriksa gunung alit-alit | majupat gunung Wujil | kalima têngah kang munggul | kêkayon angrêmbaka | ayom angayêmi ardi | kanan kering ing gunung kilenan toya ||

4. wêning pasir sitènira | sigra mulat radèn patih | sanggyaning kang buron rimba | kidang manjangan lan kancil | banthèng kalawan jawi | gumarang lan kêbo danu | warak arak-arakan | kathah satone mêpêki | ting sarênggut sukêt ijo kang pinangan ||

5. kewan kalangkung akathah | ebat kang sami ningali | lir ratu amangun [a ...]

--- 9 ---

[... mangun] yuda | dyan patih suka tan sipi | mèsêm ngandika aris | adhi Arya Saksonèku | gunung Wijil lêlima | kinarya têngah prayogi | awit iku têlênge kang buron rimba ||

6. kupêngên pagêr santosa | gawenên dhapur pasagi | ana tri pandêlêng gajah | pagêrana kang maripit | aywa barojol kancil | sajabane pagêr iku | mubêng sungana dalan | lan pondhoke para mantri | răngga dêmang buyut umbul ngubêngana ||

7. Arya Saksana sandika | panêkare dèn undhangi | watês sadaya cinêngkal | nêgor kayu amagêri | rame kang nambut kardi | swaranira gung gumuruh | yèn dalu padhang bulan | nglêmbur sami angrajêgi | bubar karya sami ngibing jêjanggrungan ||

8. pratikêl Arya Saksana | kabèh ingkang nambut kardi | mangan ping têlu sadina | esuk lawan têngah ari | asar bubaring kardi | têngara gêntha sru umyung | kang nambut karya nadhah | rampung mring pondhokan sami | surup surya kang mudha mring taledhekan ||

9. mila datan krasa sayah | sabên sore tămpa picis | wong siji sêlawe arta | mula tan ana prihatin | sigêg kang nambut kardi | dyan patih milih gènipun | pasanggrahan panggungan | badhe agême sang aji | antuk papan bawera langkung prayoga ||

10. milih malih ingkang papan | badhe pondhokane patih | lan pondhokan pra santana | pondhoke para bupati | Rahadyan Dwara Patih | nimbali radèn tumênggung | adhi Arya Indriya | lan Arya Satmata adhi | sun bubuhi padha karya pasanggrahan ||

--- 10 ---

11. arya kalih tur sandika | dyan patih ngandi malih |[12] marang Arya Kèstudhêndha | adhi sira sun wajibi | gawea dalan bêcik | kang kêncêng lurung puniku | praja gung ing Ngastina | têkan grogolan wanadri | aywa mèncèng sarambut praptèng ing praja ||

12. desa têgal pakarangan | kabèh ingkang darbe melik | yèn katrajang dalan anyar | padha lironana adhi | tikêlên kang pêngaji | aywa na kang rawat êluh | gêdhong sun rajabrana | bukakên kang têlung iji | karya wragat kabèh iyasan ing wana ||

13. aywa na ingkang kuciwa | dene têpining kang margi | pasangana ruji rancang | binuntalan janur kuning | lan rontèk siji-siji | sabên tri dhêpa dohipun | antara tri pangundang | sinungana wisma yayi | panjêrana payung agung lan daludag ||

14. umbul-umbul lan tuwuhan | plisir wastra kang warna tri | iku samaning pradăngga | pelok slendro kang mantêsi | yèn lakon wus saari | pasangana wisma agung | piranti panginêpan | jêng ulun sri narapati | kang andhèrèk kabèh padha kacaryana ||

15. rarênggane wisma-wisma | aja nganti nguciwani | rakite kang patamanan | kabèh kêmbang ingkang adi | pasiraman kang bêcik | karyanên pating palancur | yèn arsa angun toya | kulah karyanên kang adi | sakabèhe pondhokan kaya mangkana ||

16. para bupati sakawan | matur sandika wotsari | lajêng dhawuh undhang-undhang | mring panêkare pribadi | andum pakaryan sami | swarane gora gumuruh | kang nyipat dalan-dalan | rampung lajêng dèn babadi | sinung tanggul lawan tinanêman [tinanêma ...]

--- 11 ---

[... n] wrêksa ||

17. rurung dèn uruk warata | wangun anggêgiring sapi | inguruk watu lan padhas | dhuwur watu alit-alit | tumuli krikil wêdhi | warata saurutipun | kêncêng bênêr sing praja | têkyan grogolan wanadri | rêrênggane tan siwah dhawuh dyan patya ||

18. wong desa ingkang katrajang | dalan yasane dyan patih | omah pakaranganira | binayar tikêl kêkalih | lawan rêga prayogi | sami suka-suka nutug | mingsêr angalih wisma | turut marga marik-marik | ana ingkang omah ngiras karya dhasar ||

19. kacarita pra santana | utawi suta bupati | sabên sore nitih kuda | têgar sami aningali | lurung anyar gumrining | atusan kang para bagus | sawênèh lampah dharat | yèn wus suruping Hyang Rawi | sami kundur gêgerongan urut marga ||

20. cinêndhak panggubahira | kang sami suka ningali | wau ta Dyan Patih Dwara | pasanggrahan dèn priksani | sampun tan nguciwani | têngahing dalêm winuwus | rinêngga sarwa endah | pandhapa joglo gumrining | tumpang sanga saka ginănja sêkaran ||

21. plataran wiyar warata | wontên bangsale kêkalih | kiwa têngêning pandhapa | sinung griya panjang sami | mubêng dumugi wingking | kampung bali wangunipun | tamanan ing pêngkêran | umbule mancurat inggil | iku dadi kêkêmbange pasanggrahan ||

22. lajêng mriksa pêpanggungan | rêrênggane wus mantêsi | agêng inggile sèbêtan | kamot upacara sang sri | yèn ana karsanya ji | santana kêkasihipun | kinèn minggah panggungan | ênggène wus dèn cawisi | tan kuciwa

--- 12 ---

pangarange dyan kya patya ||

23. lajêng mriksa pagrogolan | ing jawi dipun ubêngi | pinggir pagêr pagrogolan | sinung margi langkung radin | wiyare ingkang margi | catur dhêpa nora langkung | winêdhi tinanggulan | waradin rêsik gumrining | nora adoh bênggange omah pondhokan ||

24. umbul buyut para dêmang | răngga desa para mantri | ngubêngi pinggir grogolan | wus rampung dènnya mriksani | kundur rêkyana patih | marang ing pondhokanipun | dalu sami rêmbagan | lan catur para bopati | wus pinatah kang ngrêksa ing pasanggrahan ||

25. injing budhal Patih Dwara | kalawan para bopati | nitih kuda sinongsongan | abagus rêkyana patih | lir pindah narapati | wibawane patih agung | sigêg ing lampahira | kadi barêngan sayêkti | ing carita prayoga kinarya gantya ||

26. ing nagari Trajutiksna | gêmah raharja sayêkti | datan ana tumimbanga | ayêm têntrême wong cilik | kabèh tinandur dadi | desa alas gunung-gunung | murah barang tinumbas | sumawana pra dipati | kawibawan winangun asmaradana ||

3. Asmaradana

1. dèn ta mangke sri bopati | kang jumênêng Trajutiksna | jêjulukira sang katong | Sri Mahaprabu Kismaka | putranira Sang Nata | Bomanarakaswarèku | nuju miyos siniwaka ||

2. lênggahan nèng dhampar gadhing | ginêrbêg para pawongan | kang ngampil upacarane | dhêdhêg anèng wuri nata | manguntur kaèbêgan | măngka kang nèng ngarsa prabu | warangkanira narendra ||

3. godhèk wok [wo ...]

--- 13 ---

[... k] brès angajrihi | anama Patih Bantana | sêti[13] măndraguna kalok | ing praja liyan nagara | kêkês kang sami mulat | ki patih pangwasanipun | angrèh kang bala bacingah ||

4. warna ro balaning aji | jawa kalawan danawa | mila kuntap karatone | kang nangkil wingkinging patya | kapara kananira | bupatine para diyu | bêlabar ngêbaki papan ||

5. ing wingking keringe patih | para anung-anung jawa | mila katêngên butane | sangking ta kaparêngira | nata marang rêksasa | dèn ugung sasolahipun | agêng manahe danawa ||

6. baranang kang busana di | kasorot ing diwangkara | lir gunung gêni isthane | mila karsane sang nata | wadyabala kang jawa | dinèkèk ing keringipun | supaya angungkulana ||

7. marang boboting rasêksi | mila samangke pra wadya | tan ana gèsèh driyane | tan pae prawiranira | sami sudirèng laga | manungsa kalawan diyu | rikat rosane tan beda ||

8. mangkana sang iswara ji | dangu marang mantrimuka | hèh kayaparan wartane | samuksane eyang nata | Sang Sri Bathara Krêsna | ratwagêng luwih pinunjul | sapa ingkang gumantia ||

9. tur sêmbah rêkyana patih | dhuh pukulun sang pamasa | kang gumanti sang akatong | Maha Prabu Dwarawatya | putra wuragilira | Dyan Satyaka duk rumuhun | paman paduka pribadya ||

10. jêjulukira samangkin | nama Prabu Dipaswara | inggih Satyaka parabe | kang minăngka wrangkanira | angrèh kang para wadya | Udakarya namanipun | sutanipun pun Udawa ||

11. Sang Prabu Kismaka angling | bungah rasane tyas ingwang | pasthi karsaku kêlakon [kê ...]

--- 14 ---

[... lakon] | èngêt duk seda jêng rama | pinatèn kangjêng eyang | mêngko arsa malês ukum | ngudhi tuwuh nglêbur centhang ||

12. samêngko karsa ngong patih | Dwarawati purantara | sun pukule pêrang popor | Jêng Paman Aji Sêtyaka | sun karya ewan-ewan | bakal ingsun êjur-êjur | minăngka pamalês ingwang ||

13. nadyan sanakku pribadi | têtêp satru buyut canggah | kang wajib malês mung ingong | marang sêsatruning bapa | ki patih matur nêmbah | dhuh dewa ji sampun-sampun | tan sae prang sami kadang ||

14. bilai ingkang miwiti | kados kirang kang dèn mêngsah | sampun wontên têtondhene | eyang panduka Pandhawa | lawan sata Kurawa | dèrèng alum labêtipun | Kurawa miwiti aprang ||

15. Ngastina praja gêng yêkti | dadak melik ing Ngamarta | nagri padhukuhan mawon | kinitêr kinalang-kalang | wasana dados aprang | Ngastina èstu kapupu | seda Prabu Duryudana ||

16. karaton dipun êjègi | lawan eyang padukendra | Sri Yudhisthira bêgjane | upami rukun kêkadang | ing jagat pramudita | saèstu sadaya nungkul | saking ampuh tandanging prang ||

17. sang prabu ngandika wêngis | ingsun tan melik nagara | kaya eyang jêng sang katong | Sri Nata Prabu Ngastina | rèhning wajib manungsa | inganakkên madêg ratu | gêdhe kawajiban ingwang ||

18. apa pamalêsku patih | marang kang sinung nugraha | sanadyan băngsa mancore | pinatenan wong tuwanya | anak mêsthi murina | ki patih nêmbah andhêku | ajrih dukane sang nata ||

19. nglocita rêkyana patih | kadingarèn [kadingarè ...]

--- 15 ---

[... n] sang pamasa | atur bêcik tan dèn anggo | yèn ingsun amalangana | tinigas murdaningwang | nyêgah mati nurut lampus | utama manut sang nata ||

20. majêng nêmbah kyana patih | dhuh gusti nuwun apura | kang abdi manah kaledhon | amba winêling pun bapa | mêkatên kang pitungkas | hèh kaki wruha sirèku | poma aja lali sira ||

21. kulup ywa sira kêpengin | bêbesanan jêjodhoan | mêmitranan tanpa gawe | marang wong ing Dwarawatya | ing satêdhak-tumêdhak | bêcik sira nganggêp satru | yèn katêmu patènana ||

22. gumujêng sri narapati | sarwi èdhèk kang sampeyan | hèh bapa patih samêngko | wadyaningsun undhangana | padha samêktèng yuda | purnamane kang sitèngsu | budhaling sun mangun yuda ||

23. kabèh wadya ngong sun kêrig | tinggalên saparatusan | Dwarawati nora gêdhe | ananging sugih saraya | kèngsêre yudanira | mêsthi mring Ngastina ngeyup | marang yayi Dipayana ||

24. yayidra yêkti mrinani | kang mangkono ora wêgah | wit yayi Sri misih jèdhèng | pupuke pan durung ilang | patih matur sandika | sigra dhinawuhkên gupuh | warata mring wadyabala ||

25. sandika kang dèn dhawuhi | obah orêk panangkilan | pra rêksasa surak bêkos | samya onclang kang bêdhama | siring gada candrasa | bupati jawa nung-anung | sarêng mirêng karsa nata ||

26. bungah sêdhèt narik kêris | sinudukkên jajanira | ting kalêmprang suwarane | sri pramodèng langkung suka | ginanjar para wadya | gêgaman pamunah satru | kalawan arta busana ||

27. sigra jêngkar

--- 16 ---

sri bupati | wus kundur angênyapura | para bala bungah kabèh | kang samya tămpa ganjaran | mantuk asowang-sowang | ngrakit sikêping apupuh | kang badhe kangge ngayuda ||

28. wus prapta dina winanci | purnama wulan Palguna | Patih Bantana undhange | kinèn anggoyang gathita | sigra mantri kabayan | minggah marang panggung luhur | anggoyang ponang gathita ||

29. swarane gêntha mêlingi | karêngèng lakon tri dina | ing ngriku goyang êjame | tinundha para bupatya | sami goyang gundhala | têkyan praja liyanipun | warata lakon sawarsa ||

30. orêg sagung kang miyarsi | pranatan ing kuna-kuna | yèn goyang gathita katong | sigra dandan sikêp ing prang | nglumpuk mring lurahira | yèn wus sanengga ing pupuh | lajêng budhal mring nagara ||

31. mila nagara lit-alit | tan suwe ngumpul kang bala | lajêng budhal sadayane | gêgancangan lakonira | têkan ing Trajutiksna | gili praptane wadya gung | wus antara pirang dina ||

32. gumuruh swaraning dasih | jêjêl atap sanagara | amung para panggêdhene | kang bisa mring pasewakan | andhèr ing pagêlaran | kêbêg jêjêl ngalun-alun | kang kèri mung anèng jaba ||

33. Bantana Rêkyana Patih | pêpak sakănca nayaka | miranti sagêgamane | mangkana jêng maiswara | miyos ing sitibêntar | sikêp kapraboning pupuh | lênggah bangsal marcukundha ||

34. dhawuh mring Bantana Patih | bapa saiki budhalna | sandika patih ature | inggal sasmita mring wadya | bala panganjur budhal | kêbat sanalika kêbut | tan [ta ...]

--- 17 ---

[... n] kantun samya umangkat ||

35. titihan rata sang aji | kang pangirit kuda sasra | wus majêng ririh tan rongèh | nata minggah mring rata |[14] rata mangkat sumrapat | dêrês lampahe rata gung | lir pindah yudakênaka ||

4. Pangkur

1. untape kang wadyabala | Trajutiksna kadya hèrnawa banjir | angêlêbi dhusun-dhusun | tuhu tan kênèng ngetang | tan cinatur lampahe anèng marga gung | wus ngancik ampeyan praja | ing nagara Dwarawati ||

2. padesan jinarah-rayah | kêbo sapi rajabarana picis | lan bêras pari rinêbut | wong lanang pinatenan | wong wadon ênom pinotha rinungrum |[15] desa paminggir gegeran | wong padesan kawlas-asih ||

3. lumayu dhêlik mring jurang | ana mlayu guwa kang dèn dhêliki | sanggèn-ênggèn ting bêlulung | ngungsèkkên anak rayat | panggêdhene bopati tamping lumayu | wruh bala musuh bêlabar | tuhu tan kêna winilis ||

4. lumayu marang nagara | bêbarêngan pangungsine wong cilik | mila swarane gumrubyug | dadi kagèt sapraja | tan cinatur solahe kang sami mlayu | kacarita sri narendra | nuju miyos păncaniti ||

5. ki patih kang munggèng ngarsa | pra nayaka pêpak sumewa sami | bêlabar lir sabênipun | Mahaprabu Sêtyaka | mèsêm angandika aris sumèh sêmu | kayaparan Udakarya | samuksane rama aji ||

6. wong cilik apa na beda | pakaryane sêdagar lawan tani | kyana patih nêmbah matur | dhuh gusti sri narendra | abdi tuwan sami eca manahipun | ngardi lêbak ngare

--- 18 ---

wana | suka sênêng tan prihatin ||

7. ngungkuli duk rama nata | wana-wana samangke dados sabin | datan wontên dhusun suwung | gêmah sami raharja | mirah boga busana sasamènipun | gampil pangangkahing arta | saking sawab paduka ji ||

8. sang nata kalangkung bingah | mring ature Udakarya Apatih | kasaru ing dhatêngipun | bopati panampingan | tan sarănta miyat kang sowan sang prabu | nèng wingkinge mantrimuka | napas ngangsur tata linggih ||

9. karya cingak kang sewaka | sami narka kalamun ana kardi | tumênggung tamping umatur | mring Patih Udakarya | sampêt-samput tan kècèr saaturipun | ki patih alon anêmbah | dhuh jêng ulun sri bopati ||

10. pukulun atur wuninga | saking aturipun wadana tamping | wontên mêngsah langkung agung | saking Tarajutiksna | sêti măndra prakosa jêjulukipun | Sri Naranata Kismaka | kalangkung saking sinêkti ||

11. kawarti pulunan tuwan | kang pêputra raka paduka aji | Bomanarakaswarèku | arsa murinanana | sedanipun kang rama jaman rumuhun | rama Prabu Sang Sri Krêsna | arsa malês ukum gusti ||

12. ngudhi tuwuh nglêbur centhang | mila wadyabalanipun kinêrik | kalangkung ing rêsahipun | angrisak padhusunan | sipat jalêr agêng alit pinrih lampus | Sang Nata Prabu Sêtyaka | mèsêm angandika aris ||

13. bapa sira siyogoa | ingsun dhewe kang arsa mêthuk jurit | patih sandika turipun | sigra undhang mring kănca | obah sagung kang sewaka sang aprabu | arsa jêngkar sri pamasa | jujuk mring sanggar sêmadi ||

--- 19 ---

14. kang nangkil samya bubaran | sowang-sowang tata gamaning jurit | enjing têngara gumuruh | gong bèri asauran | sang iswara miyos mungging sitiluhur | lawan upacara pêpak | kang nèng ngarsa kyai patih ||

15. mèsêm ngandika sang nata | bapa patih ayo budhal saiki | nuwun sandika turipun | patih sasmitèng wadya | sigra budhal lampahe wadya gumrêgut | gut-gutên sakancanira | lami tan mangsah ing jurit ||

16. watara lakon tri dina | masanggrahan angayêmakên dasih | kacarita sang aprabu | Risang Maha Kismaka | gyanirèstu angadoni mapag ripu | mung nganti warta sanyata | kang badhe pamêthuk jurit ||

17. samana Prabu Kismaka | mirêng lamun kang paman mêthuk jurit | sakalangkung bingahipun | gumujêng cêkakakan | ngêntrok wêntis amaluntir rawisipun | ngandika santak sarosa | kapasang-yoga sayêkti ||

18. kaya kaparêng ing dewa | gonku arsa malês agawe pati | patih sêksènana ingsun | tan arsa kundur ingwang | lamun durung nacah-nacah paman prabu | ususe ginawe blabar | pinggir pasar dèn ubêngi ||

19. patih nêmbah dhêku mulat | amicorèng jro wardaya sru bêkis | kadingarèn sang aprabu | ngagêm manah jubriya | mêsthèkakên sabarang kang durung têmtu | baya wahanane apa | nanging sabarang puniki ||

20. kawula iku nirdaya | sasolahe jawata ingkang kardi | manungsa drêma lumaku | sapuluh kapakêna | lamun lagi nglakoni ing kodratipun | mati ya nêmu suwarga | yèn mênang olèh kamuktin ||

21. tumênga matur anêmbah | inggih lêrês [lêrê ...]

--- 20 ---

[... s] sabda panduka gusti | sang prabu mèsêm lingnya rum | bapa iki wis măngsa | budhalêna wadyaningsun kang panganjur | sandika rêkyana patya | dhawuh ngangkatakên baris ||

22. budhal wadya kang pangarsa | sri narendra nitih kang rata manik | gêlar sapit-urang mungguh | sang nata anèng sirah | kiwa sapit nayaka jawa nung-anung | kang munggèng ing sapit kanan | bopati rêksasa sami ||

23. kang nèng sungut mantrimuka | angalingi marang sri narapati | kang nèng gigir pra tumênggung | tumêka pêthit pisan | langkung pêngkuh gêlar sapit-urang iku | lampahe samarga-marga | kadya buta măngsa daging ||

24. mangkana Prabu Satyaka | mangun gêlar grudha-nglayang rêspati | kang nèng sirah sang aprabu | cucuk rêkyana patya | kang panjawak[16] kiwa rahadyan tumênggung | krêtarta Arya Grêdaka | pênjawat têngên dèn goni ||

25. Bopati Arya Sambada | kang nèng gigir Arya Kaskaya bangkit | kang nèng buntut ki tumênggung | nama Arya Pangruwat | jajar lawan Ki Arya Wasesanipun | kang ngidêri pabarisan | Radyan Arya Saralathi ||

26. lakune kang gêlar grudha | gêgirisi kadya arsa nambêri | manglayang niyup ing mungsuh | kapapag mêngsahira | sami mandhêg sawang-sinawang adangu | kang panganjur lajêng aprang | caruk kèkèt silih-ungkih ||

27. sami surane ing driya | kuwêl gulung glimpang barêng gumuling | jambak jinênggit binêkuk | ana pêdhang-pinêdhang | ting kalêmprang swarane gêgaman putung | bêngok kataman warastra | ana ingkang jêrit-jêrit ||

28. sêrêg-sinêrêg sarosa | amrih titih tatag-tatag tan polih | kasurung sami lumayu | wadya Tarajutiksna | dhadhal larut [la ...]

--- 21 ---

[... rut] wadyabala kang panganjur | ngungsi mring wadya rêksasa | Maodara duk udani ||

29. yèn kancanya karepotan | sru bramantya mangkrak krudha tan sipi | gêro ababe kumêbul | ababe mawa wisa | mingkis klambi cincing cawête cinancut | mlajêng anyakot angêrah | kang tinrajang bubar sami ||

30. giris-giras gundam-gundam | lumayune ngungsi panjawat kering | sapit kiwa dunungipun | upama sapit-urang | kang dèn ungsi Arya Grêdaka pikukuh | mulat kancane rinusak | marang rêksasa sawiji ||

31. dyan arya ngawêt lathinya | sigra mlumpat praptèng gèning rasêksi | Pancatnyana kagyat jumbul | dhinupak sru kalênggak | arsa tangi ginoco sirah gumapruk | tangi-tangi tinêndhangan | glundhung tansah dèn tututi ||

32. lajêng reka-reka pêjah | sêjatine ngaso supaya aring | kalimpe gregah anubruk | binarêngan dhinêndha | ing dhadhane lir dhinudhah wadhukipun | Pancatnyana kapisanan | Ancakogra tandang aglis ||

33. sinaut saking ngiringan | êndhas klêbu gulunira ginigit | kurang sathithik mèh arampung |[17] dhinupak kang plandhungan | tiba kantêp anèng siti sangêt kantu | tangi ngrangkus sikilira | rame ulêng andurmani ||

5. Durma

1. jinjit mumbul sira Dyan Arya Grêdaka | dinêkung anguwati | kinipat kaplêsat | kantêp kantu kantaka | tangi nyandhak samoga di | ingikal-ikal | pinantran sinêmadi ||

2. ginêdhugkên barubul samoga wêdran | bilêg anèng wiyati | nibani ing bala | bubar gundam-gundam |[18] Arya Grêdaka

--- 22 ---

udani | nyandhak gandhewa | pan nulak anglêpasi ||

3. mêtu blêk pirang èwu-èwu yuta |[19] samoga lan jêmparing | rame tarungira | anèng ing dirgantara | surak bala Dwarawati | rame swaranya | surak-sinurak gênti ||

4. bala Trajutiksna surak bata rêbah | jêmparing dèn surungi | yèn jêmparing mênang | gênti panyurakira | ing wanci wus surup rawi | têtêk gya tinêmbang |[20] têngara bubar baris ||

5. arya kalih sinèlèhkên kang gandhewa | krindha rinacut sami | mulih kang warastra | marang gandhewanira | kundur masanggrahan kalih | dalu bujana | gunêm masalah jurit ||

6. enjing muni têngarane kang ayuda | gong bêndhe lawan bèri | baris sami tandang | têpung kupêng kalangan | sang nata ing Dwarawati | Prabu Sêtyaka | Dipa Iswara aji ||

7. nitih rata manik ginarbêg ing wadya | kang cêlak kyana patih | mungsuh sampun tata | Risang Prabu Kismaka | patih santana tan têbih | para dipatya | nèng wurine dyan patih ||

8. angandika Mahaprabu Trajutiksna | Si Ancakagra wingi | duk prang nora beda | kalawan mungsuhira | durung ana nguciwani | ki patih nêmbah | matur marang sang aji ||

9. dhuh pukulun mêngsah panduka punika | yèn amung toging gêndhing | makatên kewala | kados Arya Grêdaka | ulun piyambak ngrampungi | tan mawi kănca | sanès kabar rumiyin ||

10. băngsa jawi botên kenging sinuwawa | ampuh boboting jurit | ing wartos punika | nging amba tan kumêdhap | samêndhang dados sakrambil | ing wasananira |[21] kados botên amatosi ||[22]

--- 23 ---

11. sang aprabu alon pangandikanira | bênêr karêpmu patih | hèh ta Maudara | majua ing ayuda | sandika kang sinung angling | majêng manêngah | sumbar abêkik-bêkik ||

12. hèh wong jawa yèn sira arsa palastra | papagna krodha mami | aja siji mara | barênga anêrajang | suka dèn but ing ajurit | katon prawira | iki prajurit sêkti ||

13. Sang Samboda nêmbah nuwun idi nata | mêdhuk dênawa juti | kaparêng narendra | nêmbah lajêng manêngah | Arya Sambada sru angling | hèh buta sira | ngakua mupung urip ||

14. apa sira kang aran Prabu Kismaka | sêdhêng tandhing lan mami | yèn dudu balia | gumuyu Maudara | durung sira angrasani | mring ratuningwang | aku iki bopati ||

15. wara wira Maudara aran ingwang | gêdhêk manggolèng jurit | aku bae năngga | nadhahi bobotira | apa kowe kang dhingini | ingsun kang tadhah | apa aku dhingini ||

16. Sang Samboda sarêng majêng kalihira | candhak-cinandhak sami | udrêg kalihira | dêdêr-dinêdêr rosa | padha kuwating ajurit | sami pêngkuhnya | dhupak-dhinupak gênti ||

17. katalendho Maudara angalênggak | binuwang tibèng têbih | kantêp dhawahira | gulinting anèng kisma | tangi kasilir ing angin | krodha manêngah | limpung tinarik aglis ||

18. Maudara lajêng ngundha limpungira | dèn ikal mobat-mabit | trêngginas sang arya | pêdhang tinarik sigra | Maudara andhingini | limpung lumarap | sinampe lawan tangkis ||

19. krodha mêngkab limpung pinusus ing asta | mubêng langkung girisi | linimpung Dyan Arya | Samboda

--- 24 ---

| gumadhug anglimpung kadi | dhodhoging răndha | butêng Maudara glis ||

20. wanti-wanti panglimpunge Maudara | nanging nora ngudhili | Dyan Arya Samboda | limpung cinandhak inggal | Maudara glis binanting | lajêng binuwang | tinuju sang narpati ||

21. Maudara tiba anèng ngarsa nata | kantêp kantakèng siti | lajêng ginosongan | Arya Nirsraya nêmbah | dhuh pukulun sang dewaji | mugi parênga | ulun ingkang ngayoni ||

22. sami jawi prajurit ing Darawatya | amba badhe ngicipi | kasudiranira | mèsêm Prabu Kismaka | majua dèn ngati-ati | nuwun tur sêmbah | Nirsraba majêng aglis ||

23. Sang Samboda sêrêng wijiling kang sabda | sapa kang maju iki | bagus warnanira | apa sira Kismaka | ratu mamak ing ajurit | tanpa ukara | mukul tan kirim tulis ||

24. bopatine baya tan wruh pramaswara | katara tindak nisthip | liwat murang tata | ninggal cara narendra | ya ingsun andêling jurit | Arya Samboda | inggal krubutên mami ||

25. kowe manèh bathangmu wêruha cara | sapa aranmu bêlis | sumaur sang arya | bupati lungguh ingwang | Trajutiksna sri bupati | Nirsraya ran ingwang |[23] gêgambèn ing ajurit ||

26. sêdhêng singa atandhing kalawan ingwang | singa tiwas ngajurit | tur padha prawira | ywa pijêr girang-girang | gumuyu ngujar-ujari | apa sabudinya |[24] ing kene padha jurit ||

27. ngikal gada krodha Sang Arya Samboda | ngandika asru wêngis | ywa oncata sira | tadhahan[25] gadaningwang | gapyuk kuwêl git-jinênggit | tangi bramantya | nyandhak gadanira

--- 25 ---

glis ||

28. ngundha gada mangsah kadya wikridita | duk arsa badhog daging | wus ayun-ayunan | ginada Sang Nirsraya | endha malumpat mangering | malês andhêndha | sami rigêne kalih ||

29. ujung dhêndha sami surane driya |[26] bala samya nyuraki | rame ingkang yuda | swarane ting kalêmprang | yèn nuju dipun endhani | kêna ing kisma | grag-grêg kang bumi gonjing ||

30. Sang Samboda kêna binabit ing dhêndha | tiba gumuling siti | cinandhak binuwang | tiba kantêp kantaka | ginosongan para dasih | Arya Nirsraya | sumbarira angajrihi ||[27]

31. iki Arya Nirsraya ing Trajutiksna | andêl-andêling ajurit |[28] abarênga mara | aja ingkang apêsan | kaya Samboda ringkih |[29] kajawil dhêndha | tan wani maju maning ||

32. Sang Kaskaya pamit ingidèn umangsah | kapanggih padha siji | Nirsraya angakak | gumuyu latah-latah | ana maju luwih ringkih | apa wis mratah | wong Dwarawati ringkih ||

33. sapa ranmu satriya apa bopatya | patutmu blantik kêris | tan majat suwita | kaparêk ngarsa nata | sêtun yèn ana pawèstri | pangincihira | lali yèn sipat pyayi ||

34. dêlok anggris patutmu melik kalintang | karêm kasil kawuri | Saralathi nyêntak | brêduli kaya sira | aranku Dyan Saralathi | kêkasih nata | cangkêmmu kok cariwis ||

35. padu apa sira tan kinasih nata | mula sira amaoni |[30] katara ing tingkah | têmbungmu luwih kasar | coba sira yèn antuk sih | ngungkuli ingwang | dhêmênmu marang silib ||

36. sapa ranmu mungsuh dhêmên salah ujar | nauri [naur ...]

--- 26 ---

[... i] ingsun iki | aranku Nirsraya | andêling parangmuka | mara nibanana dhingin | ingsun tan wêgah | pukule wong kang ringkih ||

37. yèn sun gada rêmuk nora dadi ampyang | bojomu ngolang-ngaling | dèn alap wong liya | amal kabèh ginawa | kinarya gawane laki | gonmu gauta | tanpa karya sajati ||

38. yèn bêcike sira lumayua inggal | ngèlingana kamuktin | bramantya Ki Sara- | lathi sigra anyandhak | binuwang tibane têbih | Arya Nirsraya | tangi gumuyu malih ||

39. i ladalah dene bisa buwang ingwang | nanging ngaya kêpati | coba amindhoa | sun mênêng nora nglawan | napasmu dhak mêngkis-mêngkis | iba sun lawan | polahmu ngolang-ngaling ||

40. saya krodha Saralathi duk karênga | binècu wanti-wanti | nyandhak kang gandhewa | karsanya arsa manah | tinubruk mungsuh sing wuri | kinêmah-kêmah | binuwang tibèng têbih ||

41. ginosongan amung kari kêtêkira | buh mati buh urip |[31] Dyan Arya Pangruwat | nyuwun ingidèn mangsah | nyingklak turanggane nyirik | ngatepang mêdhang | turăngga kadi jalmi ||

42. turunira cikcawilaha ing kuna | agêmira Prêmadi | ya Radèn Arjuna | dèn lih ing namanira | pagêr andong luwih ngrêti | pinaring putra | Dyan Abimanyu nguni ||

43. turunannya pan wus kadi bapakira | braja datan nêdhasi | mila Dyan Pangruwat | ampuh ing pêrangira | awit saking ing turanggi | jumbuh sarira | dhêdhasar amumpuni ||

44. Sang Nirsraya wruh mungsuhe nunggang jaran | berage angranuhi | majêng ngundha gada | datan nganggo saraba | ginada awanti-wanti [awanti ...]

--- 27 ---

[... -wanti] | datan rinasa | ngungunira tan sipi ||

45. e la dalah dene mantala kalintang | gadaku tan nêdhasi | Dyan Arya Pangruwat | mèsêm sarwi lon mojar | katogna budimu anjing | nyambata dewa | adunên lawan mami ||

46. gadanira Nirsraya inggal binuwang | narik pêdhangira glis | wanti-wanti mêdhang | nanging nora rinasa | tinujahkên jaran aglis | dhadhane bêngkah | sakala angêmasi ||

47. Sang Aprabu Kismaka sarêng umiyat | wadyane angêmasi | tinujah ing jaran | sangêt ing dukanira | Endramuka kinon mijil | nêmbah gya mentar | lir gambuh mangsah jurit ||

6. Gambuh

1. purwa wasana ngumpul | Endramuka guyune lir gludhuk | nyandhak sampur putra cindhe angajrihi | pêrang dèn anggêp pêkumpul | majêng bêgsa megal-megol ||

2. dhasare rada gêcul | kasêmbadan prawira prang pupuh | mungsuhira mung dèn anggêp bocah cilik | malah mung dèn anggêp nayup | ngajoni talèdhèk rimong ||

3. hèh-hèh bocah ing Tarup | gamêlamu sêsêgna dèn umyung | sun êmbane talèdhèke kang nyindhèni | cêdhak yun-ayunan mungsuh | Endramuka nubrug gêro ||

4. milar turangganipun | Dyan Pangruwat tan miris sarambut | kuda mingêr sinepak mukane kêni | irunge mancêlat putung | gêrêng nubrug-nubrug gêro ||

5. winatang saking luhur | Endramuka nora bisa kiwul | sasat numbak waloh gerong anèng têgil | blas-blus tanna rasanipun | mung prêsasat mangan kênthos ||

6. ing uni nguni tuhu | Endramuka prawira pinunjul [pinu ...]

--- 28 ---

[... njul] | ing samangkin katon apêse rasêksi | bala Trajutiksna ngungun | Endramuka jêbul mopol ||

7. Rukmuka nêmbah matur | nuwun idi magut ing prang pupuh | Sang Aprabu Kismaka sampun marêngi | Rukmuka nêmbah sumêbrung | wus têkyan têngah palugon ||

8. Rukmuka nabda arum | sapa ranmu prajurit kang ampuh | ngêntèkakên kancaku kang sêkti-sêkti | Rukmuka iku aranku | sisakna lampus wak ingong ||

9. Rukmukala jumêdhul | saking kering lajêng rikat nubruk | binarêngan cinuthat liwung tinangkis | tiba jawi baris sagung | kongsêp kantaka nèng ngênggon ||

10. Rukmuka inggal nubruk | binuntar ing liwung niba kantu | gya cinuthat ing liwung tibane têbih | anèng jawi barisipun | umung surak bata ruboh ||

11. Kala Nimpuna matur | nêmbah nyuwun bantu kănca kang lampus |[32] Sri Kismaka kaparêng ngandika aris | nêmbah mêndhêg mêndhak mundhuk | sumêbrung praptèng palugon ||

12. sapa prajurit ampuh | ingsun iki sisakna dèn gupuh | Sang Nimpuna Kala aranku sayêkti | ingsun Pangruwat aranku | balia buta lir gêmbok ||

13. Kala Nimpuna bêkus | anyênyiwo kering kananipun | gora godha pênyênggrange amêdèni | jogèt sarwi gêro nubruk | liniwung gumadol mawon ||

14. tinitir dènnya ngliwung | eca jogèt pacag gulu muwus | sagêndhingmu Pangruwat katokna aglis | tinujahkên jaranipun | ginêtak kabur lir kalong ||

15. surak bala gumuruh | Sri Kismaka gumujêng angguguk | Sang Aprabu Satyaka duka tan sipi | punggawa [pungga ...]

--- 29 ---

[... wa] kalih mit maju | wus praptèng têngah palugon ||

16. kinalihan sang diyu | anèng kanan lawan keringipun | sigra nrajang ginêtak mamprung wor angin | kang sawiji arsa nuduk | ginêtak tibanira doh ||

17. catur bopati maju | yun-ayunan kinalang liningkung | ngêmbat watang catur manggala kumitir | kadya ngrampok macan tuhu | pangamcape[33] mèh gumacos ||

18. ginêtak barêng mamprung | kadya kapuk kabure angumpul | tinêtêgan wit wus surup sang hyang rawi | bala Trajutiksna mundur | kalawan surak gumuroh ||

19. Satyaka Sang Aprabu | undurira dukane kalangkung | durung kiwul kawal-kawale kawalik | praptèng pondhok buja nutuk | ngudi masalah ing pupoh ||

20. wadyabala kang tatu | ingusadan tirta kang martyayu | mulya kabèh dene bala ingkang mati | sutane ginanti lungguh | namane kalilan nganggo ||

21. Tarajutiksna Prabu | balanira ingkang sami lampus | sutanira ginêntènkên lungguh sami | kang sakit tinamban sampun | waluya têmahan jatos ||

22. kawarna enjingipun | nêmbang têngara gong bêndhe umyung | lawan bèri gong maguru găngsa yêkti | untape wadya barubul | gili mêtu saking pondhok ||

23. baris kalangan têpung | nata bala ing sajuru-juru | andêlêdêg wadyabala Dwarawati | miyos Sang Satyaka Prabu | nitih rata manik abyor ||

24. kawacanira mancur | kênèng sorot diwangkara murup | ambaranyak kadya kang rama ing nguni | kaot kuning Sang Aprabu | Satyaka kulite mompyor ||

25. tan têbih patih prabu | Udakarya lan sakancanipun [sa ...]

--- 30 ---

[... kancanipun] | Sang Wasesa nyuwun idi magut jurit | ingidèn marang sang prabu | nêmbah majêng lampahnya lon ||

26. ing Trajutiksna Prabu | wus samêkta kabèh wadyanipun | sinumbaran marang bala Dwarawati | Gathodara nuwun magut | kaparêng sang prabu anom ||

27. manêngah lampahipun | praptèng têngah èrèk sami grêgut | napda nyêntak prajurit ing Dwarawati | hèh sapa jênêngmu diyu | kalawan apa kang lunggoh ||

28. nauri lungguh ingsun | priyayi gêng dhasar rupa bagus | linggih lampit leyangan gêndhaga mami | Gathodara aran ingsun | singa praja dêling kewoh ||

29. sira sapa aranmu | rada bêcik nanging bagus ingsun | Sang Wasesa gumuyu nauri angling | bêtah ngalêm mring awakmu | pratăndha priya kang bodho ||

30. Arya Wasesa ingsun | linggih sèwu lampit epok agung | andhêkoni gêndhaga iku bopati | mara agea sirèku | dhisikana marang ingong ||

31. Gathodara sumaur | ya kang tanggon ja sira malêncung | krodha mangsah Gathodara angancari | Sang Arya Wasesa dulu | atadhah tan mundur ing gon ||

32. rukêt rame acaruk | Gathodara akontit dinêkung | gya jinotos kantaka gumuling siti | Sang Arya Wasesa guguk | kumênthus anggêpmu atos ||

33. gêro jèngkèng manaut | indha mlumpat manêngên tinubruk | rikat rukêt sami trampil pancèn kêsit | sura mrata ambêkipun | kaledhon jinotos dhoko ||

34. Gathodara gumuyu | dene thik pril kênèng sotho ambruk [ambru ...]

--- 31 ---

[... k] | gêlasaran kaya gudèl dêdagangi | dene kêsite tandangmu | sun kira yèn sugih atos ||

35. mara malêsa bagus | sun êntèni aja pijêr jêrum | Sang Wasesa kantaka sinilir angin | midit mêdêt gregah wungu | cikat pilingan jinotos ||

36. gumêpruk swaranipun | lir wong mêcah krambil muni mak pruk | Gathodara jêlèh jungkêl gumalinting | gumluntung kantaka kantu | nèng bantala tulus lembon ||

37. Arya Wasesa guyu | gayah-gayuh nanging tan gineyuh | napda sora saru nuruti kang runtik | dene têmên kaya timun | sun duga yèn sira atos ||

38. malêsa buta lumut | lembon têmên lali lamun pupuh | papagêna pupuge pèk-èpèk mami | monyèt mamak mungsuh mring sun | tangi kene padha guthon ||

39. Gathodara sumaput | pêpêt sumpêt anèng siti nglugur | samatara gumregah nubruk ambithi | kalênggak rikat manaut | rukêt kèkèt pangkur gêntos ||

7. Pangkur

1. duk miyat Prabu Satyaka | wadyanira kontit dêrês binanting | duka nyandhak langkapipun | jêmparing narawantah | duk ingêmbat sarèh sarekane kayun | pinantran warastra dibya | brubul wêtuning jêmparing ||

2. ngêbaki ing dirgantara | kumarêsêk swarane kang jêmparing | warna-warna rupanipun | ana kang rupa macan | rupa warak ana rupa kêbodanu | buron alas sapêpaknya | ana rupa buta wujil ||

3. kumêrap ngêbaki papan | ana rupa bau manguwir-uwir | sirah glundhungan barubul | ingkang rupa warastra | sapêpake gêgaman donya

--- 32 ---

puniku | nêmpuh marang mungsuhira | sirna larut lir kabêsmi ||

4. duk miyat Prabu Kismaka | yèn kang paman karsa mungkasi jurit | sarèh ngasta langkapipun | pinênthang agnisara | sinêmadi wus kênyêp wardaya konus | lumêpas saking gandhewa | agni pirang-pirang kêthi ||

5. niyup gêgamaning mêngsah | sirna larut gêgaman ing ngawiyati |[34] tan ana ingkang kadulu | sirna padha sakala | kuntit kabèh prabawanira sang prabu | duka Sri Nata Satyaka | jêmparinge sirna ênting ||

6. mênthang barunantra gora | gya lumêpas kumrusuk ngawiyati | dhêdhêt dirgantara mêndhung | tirta arda sing wiyat | nêmpuh agni gora rame rêbut kiwul | sayêkti kaya mangkana | dinulu agêgirisi ||

7. iku duk jaman dupara | pan kêkalih dupara ingkang warni | siji mokal warnènipun | dene kaping kalihnya | kaelokan inggih elok lingganipun | punika sumanggèng karsa | katêpangna kang mriksani ||

8. toyarda nêmpuh gênarda | nèng wiyati surung-sinurung kalih | yèn gênine arsa lampus | ginêdhêg kang gandhewa | mubal malih toya datan pakolèh kiwul |[35] Sri Satyaka duk wuninga | ing prabawa têka kontit ||

9. ginêdhêg gandhewanira | muntap malih toyarda angêbyuki | mring agni kang agêng murup | mila tan ngambah lêmah | sêlot mumbul têkyan kayanganing Guru | yaiku Junggringsalaka | kagegeran pra apsari ||

10. mèsêm Sang Hyang Jagatnata | asasmita marang Sang Maharêsi | Kanekaputra wruh sêmu | mêsat mring ngêrcapada | dumarojok marang paprangan aniyup | kêkêjêr nèng ngarsanira | Satyaka [Sa ...]

--- 33 ---

[... tyaka] sri narapati ||

11. dhawuhakên kang timbalan | hèh hèh prabo krodhanta dipun ririh | inggal rucatên napsumu | muliha tutup kutha | dudu sira kang matèni mungsuh iku | pamanamu Nglesanpura | iku Si Kismaka mati ||

12. nanging sira nênuwuna | bantu marang Ki Prabu Parikêsit | sun tuturi sira prabu | Kismaka kênèng duka | gêni arda ngalat têkyan swarga luhung | dalêm kayangan Mandana | cinêmplungkên ing yumani ||

13. nyawane Sri Trajutiksna | dèn worake lawan bapakne benjing | dosane wani bapakmu | wis prabu lilanana | ingsun mulih sowan mring Hyang Pramèsthi nung | mêsat wus datan katingal | kacarita ingkang kèri ||

14. sira Sri Maha Satyaka | gandhewanya sinèlèhakên aglis | sirêp kang prabawa sindu | dhawuh marang Ki Patya | Udakarya undurna barismu iku | sakèthènge tutupana | sandika ature patih ||

15. sigra ki patih sasmita | têtêk mundur tinabuh wanti-wanti | kagèt para wirèng kewuh | masane rame aprang | durung ana kang asor lajêring kewuh | nanging kaya pratingkah |[36] kudu manut karsa sang sri ||

16. Sang Nata Prabu Satyaka | nitih rata kundur saking ajurit | bêdhol baris agêng sampun | dhèrèk sri naradipa | mlêbêt kutha sêkèthèng kabèh tinutup | ing kori sami jinagan | kacarita sri bopati ||

17. narapati Trajutiksna | sarêng sirêp prabawaning kang jêmparing |[37] mulat mêngsahe kêplayu | lajêng ngangsêg mring pura | dhawuh ngêpung binathithit kuthanipun | aja na mêtu sajuga | matia kalirên sami ||

--- 34 ---

18. bopati pinara papat | pangêpunge majupat bangêt wêrit | sang prabu manggèn ing kidul | lajêng tata pondhokan | kacarita kang kinêpung kuthanipun | Sri Mahaprabu Satyaka | ngandika marang ing patih ||

19. bapa Patih Udakarya | lumakua dhewe sira sun tuding | nyuwun bantu anak prabu | sowana mring Ngastina | aturêna apa anane wak ingsun | ki patih tur sandika |[38] ing dalu mlampah dyan patih ||

20. nglugas raga cara sudra | bêkta kanthi panakawan kêkalih | nilip-nilip wêdalipun | mêtu rung-urung toya | sagêt mêdal saking barisan kang ngêpung | lêpas lampahe dyan patya | nusup wana murang margi ||

21. dalu siyang tansah mlampah | nora kèndêl anjawi nginun[39] warih | cinêndhak ing lampahipun | praptèng nagri Ngastina | anuju ri Soma tinangkil sang prabu | pêpak kados ngadatira | kacarita kyana patih ||

22. Udakarya asiyaga | sacaraning pêpatih wus miranti | ponakawan kalihipun | tinilar pangurakan | sigra sowan marang panangkilan laju | lêbune tanpa larapan | miyak-miyak ingkang nangkil ||

23. cingak sagyaning[40] kang sowan | lampahira patih ing Dwarawati | tanpa upacara tuhu | jujug ing wingkingira | Kyana Patih Janurwenda kagyat ngungun | sinamun lawan pambagya | andudukwuluh sami ||[41]

8. Dudukwuluh

1. Kyana Patih Dwarawati inggal matur | miwiti malah mungkasi | kapitèng tyas Patih Janur | Udakarya dipun irit | mring sitinggil ngarsa katong ||

2. inggal matur Janurwenda mring sang prabu | pukulun sri narapati | punika [puni ...]

--- 35 ---

[... ka] utusanipun | wa panduka Dwarawati | tanpa srat ijêman mawon ||

3. awit saking nagarinipun kinêpung | ing mêngsah langkung bêthithit | cara sudra wêdalipun | murang margi nilip-nilip | sang nata ngandika alon ||

4. Udakarya salêsihna gonmu matur | kayaparan uwa aji | dene kongsi tutup pintu | Udakarya nêmbah aglis | datan dhopo matur alon ||

5. dhuh sang prabu kang bawani buwona[42] gung | kang ngadili sining bumi | buwona[43] kabèh kacakup | yèn wontên kang ambêg juti | sirna dening asta katong ||

6. dhuh pukulun sowan amba dipun utus | wa panduka narapati | Sêtiyaka Sang Aprabu | nyuwun bêbantu ing jurit | kadhatêngan ripu atos ||

7. saking Trajutiksna ratu dibya luhung | măndraguna surasêkti | tanpa wilis wadyanipun | sapalih bala rasêksi | wadyabala kang saparo ||

8. tanpa nalar ngirit bala lajêng mupuh | botên mawi nonjok tulis | ujug-ujug lajêng mukul | mila karepotan gusti | datan sagêt amirantos ||

9. amba kèngkèn pados kabar lampah alus | antuka kabar kang slêsih | ing Trajutiksna Sang Prabu | têksih pulunan pribadi | lan uwa paduka katong ||

10. Nata Trajutiksna karsa malês ukum | kang rama dipun sedani | lan eyang panduka prabu | Bathara Krêsna ing nguni | makatên ingkang pawartos ||

11. Nata Trajutiksna nguni namanipun | Bomanarakaswara ji | kang mukul aprang puniku | jêjuluking narapati | Kismaka Sang Prabu Anom ||

12. pun bantana [ba ...]

--- 36 ---

[... ntana] patih angrèh bala agung | parentah ratu lit-alit | buta jawi ingrèh kumpul | saking sagêtipun patih | wibawa prasasat katong ||

13. măngka gusti patrap pratikêling ngêpung | êlèr kilèn kang wadya wil | kidul wetan bala agung | sami tata makuwoni | bala jawi wirèng kewoh ||

14. Sri Kismaka tan têbih lan patihipun | pakuwonipun amêncil | siyang dalu ubêngipun | sabên jam dipun nganglangi | manawi nuju kêpanggoh ||

15. tiyang jalêr agêng alit dipun lampus | tan sagêt brojol satunggil | amba sagêtipun mêtu | mêdal urung-urung warih | sangêt gènipun rêkaos ||

16. murang marga ing lampah anusup-nusup | langkung rêkaos ing margi | mutawatosi kêlangkung | pan nuju sagêt lêstari | ing lampah mindha tyang dodol ||

17. sagêt amba basuki sowan sang prabu | ing wingking jêng sri bopati | wa paduka sang srimulku | kuwatos amba nglangkungi | manawi rinupak mungsoh ||

18. pra bopati sadaya mèh sami kawus | măngka yèn mêngsah nglêbêti | kadospundi dadosipun | Sang Aprabu Parikêsit | duk mirêng ingkang pawartos ||

19. ingkang uwa Sêtiyaka Sang Aprabu | Srimaha ing Darawati | kinêpung karatonipun | botên sagêt mobah mosik | gatgodèng tyas sang akatong ||

20. langkung duka Dipasarona Sang Prabu | nanging sinamun ing galih | dèrèng ngantos adhêdhawuh | kacariyos risang rêsi | Bagawan Baladewa non ||

21. aturipun patih kagyat sangêt bêndu | bagawan umatur [u ...]

--- 37 ---

[... matur] aris | dhuh putuku sang aprabu | aku pamit bantu jurit | mring Dwarawati prang popor ||

22. mèsêm risang nariswara ngandika rum | eyang sampun wancak galih | rèhning paduka wus sêpuh | tan prayogi magut jurit | ngêmongna kula kemawon ||

23. ingkang ênèm punika bubuhanipun | Janurwenda kakang patih | kanthia bopati catur | sapanêkar ayya kari | padha sun du aprang popor ||

24. atêtulung marang uwa sang aprabu | Satyaka nuju prihatin | kuthane kinêpung mungsuh | Suhbrastha sira sun tuding | anjampangana prang popor ||

25. Sang Aprabu Parikêsit ngandika rum | Udakarya sira patih | sun ganjar busana agung | kabèh kapraboning patih | lan arta mas satus bobot ||

26. Udakarya nuwun sangêt aturipun | Sang Aprabu Parikêsit | wus titi gyanira dhawuh | lajêng jêngkar dènnya nangkil | sigra kundur angadhaton ||

27. ginarêbêg sadaya pacaranipun | mangkana kang sami nangkil | sowang-sowang antukipun | lajêng tata-tata jurit | sadaya sampun mirantos ||

28. Dyan Tumênggung Dyaskara dadya panganjur | dhasar bagus busana di | nitih kuda agêng luhur | songsong lar gagak tinêpi | pakaja sêsotya abyor ||

29. bul-umbule kabèh banderane wulung | aciri daksaka julik | mawa lar mingis kang siyung | bandera tiniyup ngangin | sarpa kumitir lir blorong ||

30. sikêp gada kabèh saprajuritipun | Tambara Radyan Bopati | kang sumambung wurinipun | salira balingah kuning | nitih kuda gêng binarong ||

31. sikêp gandhi sawadyane cikat cakut [caku ...]

--- 38 ---

[... t] | kang songsong munggul bang ngunjring | bandera daludakipun | wungu gumilap aciri | grudha kruraya abêkos ||

32. nulya Radèn Suhbrastha senapati nung | nitih dipăngga ngajrihi | songsong jingga obra murup | sinuji pinlisir-plisir | ing rêtna mutyara abyor ||

33. musala gêng pinundhi agêming pupuh | sawadyane nitih èsthi | bandera bul-umbulipun | ciri singa angajrihi | tinon nèng wastra lir gêro ||

34. tiniyup ing angin bandera kumukus | ciri singa angajrihi | kumitir lir arsa nubruk | kyana patih kang nambungi | Janurwenda bagus anom ||

35. sikêp pêdhang sadaya sawadyanipun | turanggane jajam kuning | dhangah songsongira munggul | laring manyura langkung sri | kinitir-kitir mas abyor ||

36. kang nèng wingking bopati kalih sumambung | Hèrmata Satmata pêkik | kadi kêmbar warnanipun | busana sikêp jêmparing | sawadyabala mirantos ||

37. sampun kêbut budhaling kang wadya agung | kadya hèrnawa kang banjir | lubèr marang wana agung | busana bêranang sami | kadya gunung kêmbang katon ||

38. tan cinatur lamine anèng marga gung | wus prapta ing Dwarawati | kapêthuk ing mungsuh agung | sawang-sinawang prasami | mandhêk tata baris alon ||

39. bala Trajutiksna asru dènnya muwuh | sirèku prajurit ngêndi | apa karsa abêbantu | Arya Hèrmata nauri | ya ingsun prajurit tanggon ||

40. bantu saka Ngastina prajurit agung | tinindhihan kyana patih | lawan senapati anung | Arya Suhbrastha linuwih | bêcik mlayua mangalor ||

41. sakarone

--- 39 ---

sami kabaranang campuh | rame aprang silih ungkih | ulêng wor suduk-sinuduk | ana kang gandhi-ginandhi | gugutkên jotos-jinotos ||

42. swarèng kanin kumêmprang sambating ngadhuh | rêkatak kêncringing biring | arame surung-sinurung | tan ana kang ngucap ajrih | sami andurma rêrêmpon ||

9. Durma

1. ditya diyu sarêng tumandang lir singa | akrura amăngsa daging |[44] barêng angsahira | kumêrut anêrajang | bala Ngastina gumingsir | Arya Hèrmata | miyat rusaking baris ||

2. bubar buyar wadya ngungsi wurinira | Arya Kurdha tan sipi | nyandhak dhêndhanira | mangsah nitih turăngga | kang kêtrajang tumpês tapis | larut sasaran | Trajutiksna Bopati ||

3. mulat rusak wadya panjawat kang kiwa | butêng krodha netra dik | nyandhak kang bêdhama | mangsah nitih dipăngga | kinêtab mangsah kang èsthi | ayun-ayunan | lawan sami bopati ||

4. angakua mupung sira misih gêsang | bantu saka ing ngêndi | lawan aranira | tanapi lungguh apa | mantri satriya bopati | bêcik mundura | iki wong Dwarawati ||

5. sabalane ratu lan kadhatonira | sun sirnakakên ênting | arsa ingsun bakar | supaya sirna padhang | dene prakarane nguni | wit ratunira | matèni ratu mami ||

6. Risang Bomanarakaswara ing kuna | pinatèn sri bopati | Risang Prabu Krêsna | iku darunanira | ratuku arsa mêmulih | mring Dwarawatya | bisaa sirna ênting ||

7. măngka sanak kaprênah pulunanira | sêpuh ing Dwarawati | Trajutiksna mudha | sapa kang ngalangana | pêrang sanake pribadi | sapa [sa ...]

--- 40 ---

[... pa] kang mrina | kang mêsthi kêna sêrik ||

8. sira Arya Hèrmata sru wuwusira | ingsun iki bopati | aranku Dyan Arya | Hèrmata kasih nata | saka Ngastina bantoni | têtulung aprang | kabèh para prajurit || 9. mungsuhira Sang Mahaprabu Satyaka | iku arsa sun usir | sapa aranira | bala ing Trajutiksna | mupung sira misih urip | bêcik ngakua | aja mati tanpa nami ||

10. anauri sira wadya Trajutiksna | ingsun aran Pudhagsi | kang wus tau tatal | matèni kaya sira | bêdhah kutha boyong putri | bêcik mundura | sun eman mumpung urip ||

11. Sang Hèrmata datan bêtah amiyarsa | kinêtap kang turanggi | Pudhagsi ginada | tinangkis ing candrasa | rame dêdrêg silih ungkih | cangklèk andhêndha | tan ana kang nêdhasi ||

12. Puthadagsi gêgamanira wus têlas | sabên ora nêdhasi | gêgaman binuwang | nolèh ing keringira | nyêndhal gora rupa aglis | pinuntir ngasta | kumitir angajrihi ||

13. pinupuhkên turangganira Dyan Arya | luluh munggèng siti |[45] Dyan Arya lumumpat | krodharsa mangsah dharat | ginada Sang Puthadagsi | indha manganan | gajah kêna babarji ||

14. mangsah dharat Puthadagsi krura mangkrak | sami butênge kalih | barêng ajunira | sinabêt gora rupa | malêsat tibane têbih | bali manrajang | gêbug-ginêbug sami ||

15. Puthadagsi dinêkung tugêl gêgêrnya | mati Sang Puthadagsi | Rukmuka umiyat | kancane katiwasan | Sang Rukmuka naut aglis | indha sang arya | binarêngan binindi ||

16. Sang Rukmuka kalênggak kantu kantaka |

--- 41 ---

| Janurwenda Dyan Patih | mèsêm duk umiyat | kancane rame aprang | kang nèng kidul rame jurit | kang nèng lor samya | ulêng kèngkèt ing jurit ||

17. Radèn Arya Suhbrastha lon sabdanya |[46] kayaparan prang iki | padha bantêrira | lan padha têguhira | supe rasane tyas mami | gonku mlêbua | kadhaton Dwarawati ||

18. matur alon Radyan Patih Janurwenda | yèn sami amarêngi | kawula piyambak | ngawaki ngadilaga | kadangon ngabên tyang alit | mèsêm Suhbrastha | bênêr ujarmu patih ||

19. aku ingkang ngundurake baris ika | sarupane wadya wil | kabèh bala jawa | mundura dene sira | Janurwenda matur aris | prayogi tuwan | măngga sarêng nrang wèsthi ||

20. Kyana Patih Janurwenda nrêkkên wadya | gumulung kang wadya lit | lancang-linancangan | wruh lamun kyana patya | arsa ngawaki ing jurit | milane wadya | gumulung rêbut pati ||

21. bala Trajutiksna lumayu sasaran | dene ta kang wadya wil | sinêrang Dyan Arya | Suhbrastha kathetheran | sru lumayu sipat kuping | bala rasêksa | kèh mati ambêntusi ||

22. kacarita Sang Aprabu Nglesanpura | Sri Nata Sêtiyaki | onêng mring kang putra | Sang Prabu Sêtyaka |[47] têtuwi mring Dwarawati | anèng ing marga | barêngi prang prajurit ||

23. ing Ngastina prang lan bala Trajutiksna | Prabu Arya Sêtyaki | arsa tumut pêrang | bala ing Trajutiksna | sampun lumayu angisis | lajêng panggihan | kalawan kyana patih ||

24. lawan Arya Suhbrastha sami sukanya | Ki Udakarya Patih | kinon [kino ...]

--- 42 ---

[... n] atur priksa | mring Prabu Sêtyaka |[48] Dyah Patih lajêng mring wuri | atur wuninga | mring sang sri narapati ||

25. langkung trustha sira Sang Prabu Sêtyaka | dene mungsuh wus ngisis | Bapa Udakarya | utusan ing Ngastina | lan paman Prabu Sêtyaki | inggal turana | sun anti păncaniti ||

26. patih nêmbah lumèngsèr lajêng lampahnya | mêndhak umatur aris | panduka ngaturan | lumêbêt mring jro pura | ingêntos putra narpati | nèng panangkilan | Sang Prabu Sêtyaki ||[49]

27. ingancaran kalayan Arya Suhbrastha | Janurwenda Dyan Patih | sarêng lêbêtira | Sang Prabu Sêtyaka |[50] anganti nèng păncaniti | sarêng praptanya | gapyuk rangkulan sami ||

28. wus atata lênggah nèng bangsal witana | bagi-binagian sami |[51] Dyan Arya Suhbrastha | alon dènnya ngandika | dhuh anggèr Sri Dwarawati | sowan kawula | kalihan pun Apatih ||

29. Janurwenda lawan bupati sêkawan | dèn utus sri bopati | Prabu Dipayana | kinèn bêbantu aprang | samangke mungsuh nêrpati | kang ngêpung praja | ngumpul dados satunggil ||

30. pasangyoga rawuhing paman panduka | Sri Nata Sêtyaki |[52] sêdhêng ramening prang | ngêrikkên wadyabala | arsa têtulung ing jurit | prajurit mêngsah | sampun lumajêng gêndring ||

31. Risang Prabu Sêtyaki nambungi sabda | dhuh anggèr narapati | suwèngsun kalintang | têkyarsa nambut yuda | nanging mungsuh wus gumingsir | sowan kawula | tan mawi sănggarunggi ||

32. milanipun onêng ngong kabina-bina | tan kenging dèn sayuti | wahananing karsa | ing ngriki wontên mêngsah | dèrèng

--- 43 ---

lêga ing tyas mami | yèn dèrèng unclang | dhase kang senapati ||

33. Sang Aprabu Sêtyaka mèsêm ngandika | mring Udakarya Patih | utusan Ngastina | karyakna pasanggrahan | lan paman Prabu Sêtyaki | aja kuciwa | sugata kang mênuhi ||

34. matur nêmbah risang mantri wasesa |[53] dhuh gusti narapati | sadèrèng panduka | dhawuh karya pondhokan | ulun sampun mirantosi | sadaya wus pêpak |[54] saking brêkah narpati ||

35. Janurwenda matur mring Arya Suhbrastha | lan Prabu Sêtyaki |[55] suwawi katuran | makuwon mring putranta | saksana makuwon sami | sawadyanira | sang nata ngênyapuri ||

36. kacarita wadyabala Trajutiksna | kang lumayu ing jurit | ngidul playunira | ngungsi ngarsane nata | dhuh pukulun sri bopati | atur wuninga | wontên bêbantu prapti ||

37. saking nagri Ngastina lan Lesanpura | tindhihipun pêpatih | lawan senapatya | ngirit catur punggawa | punika bantuning aji | nata Ngastina | dene ingkang satunggil ||

38. ingkang bantu lêrês pamanipun nata | prabu ing Dwarawati | nagri Lesanpura | Sêtyaki Naranata | sami ngêbyuk ing pêpati | mangsah mangrunjang | kănca kawula kontit ||

39. sami botên pasah dhêndha lawan gada | kawula sangêt giris | lumajêng sadaya | ngaturkên pêjah gêsang | Prabu Kismaka duk uning | aturing wadya | krodhanira tan sipi ||

40. nging sinamun netya tan katarèng cahya | mèsêm ngandika aris | hèh bapa Bantana | tan siwah pêthèk ingwang | bêdhah nagara sawiji | dadi mungsuhan | ratu luwih kêkalih [kêka ...]

--- 44 ---

[... lih] ||

41. bapa patih Bantana tata-tataa | kapraboning ajurit | wadyabalaningwang | kang jawa kokên ngarsa | bala buta kokên buri | dene karsèngwang | wadya ngong kang pangarsi ||

42. aprang rame lan mungsuh rêbut tiyasa | yèn wis lingsir kang ari | mangsane wis sayah | bala buta ajogna | misih ungaran prayogi | tandange rikat | rosane nglêluwihi ||

43. măngka mungsuh kambuhan wis padha sayah | nadyan kulita wêsi | sungsuma gêgala | otot kawat malela | sayêkti ngalumpruk sami | măngsa gawêra | sasat gêcêk cêcindhil ||

44. wadyabala mirêng dhawuhe sang nata | surak sora ngajrihi | sami suka-suka | mêsthèkkên mungsuh tiwas | saking pratikêl sang aji | sayêkti benjang | kalamun têmpuh jurit ||

45. tiwas kabèh wong Dwarawati Ngastina | Nglesanpura sirna ênting |[56] wus dadi kang rêmbak | kinèn ngaso sadaya | wayah wus tumunggang wukir | sang nata jêngkar | makuwon narapati ||

46. nglêrêmakên wadyabala ingkang sayah | tinamban ingkang kanin | dene ingkang pêjah | ginêntèn warisira | antara wus sayah ênting | karsa narendra | dhawuh magut ing jurit ||

47. enjing muni têngarane wong ayuda | bêndhe tansah tinitir | gong maguru găngsa | gurnang thong-thong kang munya | rame swarane gong bèri | bala wus mêdal | akukur-kukur sami ||

10. Pangkur

1. janggêlêg ngadêg nèng têngah | Kyana Patih Bantana ngirit baris | untape wadya lir alun | kumêlap ombak-ombakan |[57] kyana patih sikêp kaprabon prang

--- 45 ---

pupuh | candrasa pinundhi ngasta | kinarya munah ing jurit ||

2. sajuru-juru angkatnya | tinindhihan marang para bopati | asri tinon lampahipun | kumitire daludak | umbul-umbul lêlayu lan payung agung | mawèh ascaryan kang miyat | mangkana sri narapati ||

3. sang prabu ing Trajutiksna | nitih rata rêtna manik bang ngrunjing | ginarbêg prajurit agung | miwah kang upacara | jangkêp kabèh sanggyaning kaprabon pupuh | wadya magêrsari rampak | kumitir kang busana di ||

4. wus cêdhak kikising kutha | kacarita Ngastina kang prajurit | Arya Suhbrastha lingnya rum | hèh Patih Janurwenda | kayaparan mungguh lakune prang pupuh | umatur rêkyana patya | sae pinrênca ing kardi ||

5. kawula lawan panduka | mêngsah diyu ingkang ulun bumèni | Nglesanpura sang aprabu | mêngsah wadya manungsa | Udakarya pun kakang sakancanipun | ngulatna kang tarombolan | mêngsah kang juti ing jurit ||

6. Prabu Sêtyaka ngandika | iku bênêr Janurwenda Apatih | Nglesanpura sang aprabu | sami mangayubagya | andum karya budhal lampahe wadya gung | jumèrèng ngêbêki papan | anglir êmprit nêbèng pari ||

7. warata gêlaring yuda | sak gon-ênggon panggêdhe senapati | pirang pandêlêng dinulu | kagyat Prabu Kismaka | angandika mring Patih Bantana arum | bapa gêlarku tan dadya | mungsuh kaya wruh ing wangsit ||

8. gêlare gabah sumêbar | nora bisa ingsun simpên prajurit | Patih Bantana umatur | yèn parêng santun gêlar | êmprit nêba jinèrèng lur-ulur [lur-u ...]

--- 46 ---

[... lur] dhayung | gêlar punika utama | sagêt mênga anginêbi ||

9. kawarti duk Bratayuda | sedanipun satriya Plăngkawati | prajurit sêkti pinunjul | luwês tanduking aprang | sami wêgah Kurawa dhatêng sang bagus | ginêlaran cakrabyuha | mawi kori dèn kipingi ||

10. minăngka kipinging gêlar | Jayajatra prajurit langkung wêgig | kenging Risang Abimanyu | makatên kang carita | Sang Aprabu Kismaka ngandika arum | bênêr patih karêpira | patahên kang jaga kori ||

10. yèn paman Prabu Sêtyaka | klêbu gêlar inêbên kang patitis | aja kongsi bisa mêtu | patih matur sandika | Kyana Patih Bantana undhangira wus | warata sakancanira | rakiting gêlar sinalin ||

11. gabah sinawur prakosa | ulur-ulur surung dhayung miranti | senapati jaga pintu | pinilih kang gêgala | gathodara bopati gambèn gul-agul | manggola golonganing prang | prayoga pinatah titi ||

12. wus rampung rakiting gêlar | mangsah ngangsêg lakune kang prajurit | prajurit Ngastina dulu | yèn mêngsah salin gêlar | sami êmprit nêba lan gabah sinawur | yitna suka sudiranya | titi tataning ajurit ||

13. samya anrêkakên bala | lajêng caruk aprang gandhi-ginandhi | kang wetan saksana nubruk | ulêng dhupak-dhinupak | ana jênggit-jinênggit tapuk-tinapuk | sawênèh pêdhang-pinêdhang | nyandrasa binabit lari ||

14. ing kulon bala rêksasa | ngambah-ambah kadya amăngsa daging | Arya Suhbrastha duk dulu | untaping wadya buta | tan darana majêng ngundha gadanipun | buta manaut ginada | ing sirah kêni anjêrit ||

--- 47 ---

15. kinrubut Arya Subrastha | saya berak sang arya dèn kathahi | ngiwa nêngên dènnya mupuh | pêpati sungsun tumpang | panggadane dyan arya saingganipun | iyaga nuthuki bonang | inggar tan nganggo kuwatir ||

16. saya kathah bala buta | pangroyoke têka makêthi-kêthi | rèngès nèng ngajêng lan pungkur | atap ing kering kanan | milanipun sang arya panggadanipun | ginlundhungkên kadya balang | kang kêtrajang gèpèng sami ||

17. ana kang kêna cinandhak | bau kanan kering sinêbit-sêbit | binalangkên kancanipun | kagyat lumayu ngênthar | nyandhak malih sinuwèk brèk praptèng gêmbung | gampang lir nyuwèk kukila | buta kèh lumayu ngênthir ||

18. mangkana sang mantrimuka | Janurwenda anrêkakên kang baris | anèng kidul prênahipun | mêngsah prajurit jawa | sami sura marata tubruk-tinubruk | sudira narik curiga | sinuduk manguwir-uwir ||

19. pulung atine kang kêna | kacacak ing katga kang luwih mandi | ngrêkêkêl sakêdhap lampus | kancane rikat mêdhang | rangkêp pitu tugêl bêt sarêng jêpupung | wadyabala Trajutiksna | gègèr mundur sami ngisis ||

20. Arya Ancakogra mulat | kancanira rusak manguwir-uwir | krodha mangkrak ngisis siyung | kang tinênggêl ing karsa | Risang Arya Suhbrastha pinêndêng kayun | ingikal kanang bêdhama | ngancap lakune sumripit ||

21. mriksa Patih Janurwenda | bêbêciking rasêksa arsa dingkik | pinapag tinêpak kantu | glasaran anèng kisma | inggal nubruk kancane kang anèng pungkur | rikat Patih Janurwenda | amblês ing bumi tan kèksi ||

--- 48 ---

22. tangi Arya Ancakogra | ngundha kunta suku sinêndhal aglis | ginèrèt mring Patih Janur | amblês marang bantala | praptèng dhadha Ancakogra gêro asru | tangane pating karoncal | migag-migêg tan bisasik ||

23. ana bopati cinandhak | marang Janurwenda Rêkyana Patih | sukune sinêndhal asru | kaclêp marang bantala | bêngak-bêngok sêraweyan minta tulung | tinulungan kancanira | jinunjung-junjung tan kenging ||

24. ebat wadya Trajutiksna | rewangira okèh kang klêbu bumi | praptèng wêtêng praptèng gulu | jinunjung tinulungan | mring kancane sinêndhal kongsi wong têlu | nanging nora bisa kangkat | kang tulung sinêndhal aglis ||

25. amblês anèng keringira | kancanira sadaya mlayu gêndring | Patih Bantana duk dulu | balane karusakan | nyandhak langkap gandhewanira tumiyung | lumêpas kang ardacăndra | mulêg anèng awiyati ||

26. kumrusuk sing dirgantara | bayak-bayak niyup marang prajurit | ting trancêp akèh kacundhuk | gègèr baris Ngastina | Sang Aprabu Sêtyaka awas andulu | yèn bantu Ngastina rusak | sigra nyandhak hru panangkis ||

27. lumêpas kang gandhiastra | mulêg anèng awiyat angêbêki | lan panahe mungsuh tarung | rame putêr otêran | kacarita Prabu Sêtyaki kang ngamuk | kinroyok prajurit kathah | tan rinasa mung bindèni ||

28. bala kathah bubar buyar | tinêrajang Sang Prabu Sêtyaki |[58] Pancatnyana awas dulu | pangamuke sri nata | Nglesanpura krodha nêbak baunipun | nyaut wêntise sang

--- 49 ---

nata | kinêrêk nora nêdhasi ||

29. sinampe gada gumlimpang | Pancatnyana tiba siti gumuling | Mintrakna nubruk sing pungkur | marinci saking kanan | Puthadaksi panubruke saking ngayun | saking kering Sang Prajăngga | nubruk sarosa binabit ||

30. ginada kuntal kantaka | tangi malih buta manrajang wani | sinaut ing ngarsa pungkur | Sang Nata Nglesanpura | solahira enak lir nglangi ing banyu | cakut-cikat kinathahan | sêbrang-sêbrung anggadani ||

31. wiwit enjing dènnya aprang | kongsi wanci baskara munggwing wukir | enggal sasmita Sang Prabu | Sêtyaka tinanggapan | munya têtêg têngara kang yuda mundur | Prabu Kismaka duk miyat | karungu têtêk kang muni ||

32. kinèn nimbangi têngara | mundur pêrang têtêg gurnang thong-thong grit | munya sauran lir guntur | têngara mundur yuda | wadyakuswa kang lagya dêdrêg prang caruk | mirêng têngara mundur prang | bubar kadya dèn saringi ||

33. mulih mring pakuwonira | suka-suka minum rah turut margi | para rêksasa lan diyu | ana kang nyangking pukang | gawa gêmbung nyangking limpa ati paru | suka sênêng ting cêkakak | mangkana kang wadya jawi ||

34. mundure mirêng têngara | ana ingkang nyêlit talingan kalih | kongsi olèh têlung cakup | yèn praptèng pamondhokan | ana ingkang ginorèng lawan kinrawu | dhinahar karya pacitan | mring tamu para prajurit ||

35. kang mangkono pamrihira | nora kogog marang pati-pinati | dene kang tanggane diyu | sabên mangsane masak | iwak uwong gandane mirasa tuhu | kapengin jroning wardaya | ana uga

--- 50 ---

kang nutugi ||

36. mila bala Trajutiksna | pêparonan kang dhêmên mangan janmi | makatên salaminipun | amung rêkyana patya | lan sang nata tan pirsa prakara iku | mangkana sri naranata | Prabu Kismaka lan patih ||

37. kundure lampah lon-lonan | nitih rata manik rukmi bang ngrunjing | mulat wadya unduripun | bêdholing kang daludak | umbul-umbul lan rucate payung agung | rinêngga tabah-tabahan | dinulu kalangkung asri ||

38. sang nata mèsêm ngandika | hèh-hèh bapa undure kang prajurit | kaya tan kuciwèng sêmu | sajroning ngadilaga | kayaparan rasane mungguh pikirmu | prajurit kang mangun yuda | gonira nyenapatèni ||

39. nêmbah matur mantrimuka | abdi tuwan kang sami magut jurit | tan wontên giris sarambut | manahipun santosa | dhoko wêkêl ing aprang tan mawi mingkuh | saking sawab padukendra | pukulun ingkang jênêngi ||

40. lampahe rata tan rikat | para wadya pra murid magêrsari | grubyuk kundure sang prabu | wus praptèng ing pondhokan | kacarita Sang Sêtyaka Mahaprabu | mêthukkên Sri Nglesanpura | tundhuk jawab asta kalih ||

41. ngandika sri naranata | Sêtiyaka marang putra narpati | kaki prabu cuwa ingsun | arsa nyêpêng punggawa | buta jawa kalih sami ambêg gêncul | mèh sakêdhik kula candhak | mirêng têngara ngunduri ||

42. trêngginas mêngsah lumajar | kula pupuh gada kenging sêrati | kasaru ing rawuhipun | Radyan Arya Suhbrastha | lawan Patih Janurwenda sarêng cundhuk | kurmat Sang Nata Sêtyaka | jumênêng angancarani ||

--- 51 ---

43. kurmat dutane narendra | ratu gung ing Ngastina nagari |[59] Risang Parikêsit Prabu | patih lan senapatya | dipun sami pangkat lan pakurmatipun | karsanya Prabu Sêtyaka | Sang Aprabu Dwarawati ||

44. mila Sang Arya Suhbrastha | lawan Janurwenda Rêkyana Patih | sami kakênan ing kalbu | măngka Arya Suhbrastha | angandika arum manis sarta dhêku | dhuh anggèr Prabu Sêtyaka | dèrèng dugi andon jurit ||

45. kasêlak mirêng têngara | têtêg kêndhang mundur amangun jurit | cuwa kawula kalangkung | sawêg karya dolanan | wil pitulas arsa sun juwing sadarum | sawêg kula suwèk gangsal | kasaru pocunge muni ||

11. Pocung

1. ing saèstu wil kalih wêlas lumayu | enggal dipun cêgat | lawan Janurwenda Patih | kenging catur tinlêkung lajêng palastra ||

2. Sang Aprabu Dwarawati mèsêm dangu | marang Janurwenda | kayaparan ing ajurit | kyana patih nêmbah umatur prasaja ||

3. dhuh pukulun sawêg eca aprang pupuh | kathah pra bopatya | kawula tancêpkên bumi | sambat-sambat nêdha tulung kancanira ||

4. lajêng ambyuk kancanipun badhe tulung | wontên ingkang nyêndhal | wontên ngrangkul anjunjungi | dipun gêgêt ing bumi tan sagêd kangkat ||

5. gêr gumuyu kang mirêng ing aturipun | Patih Janurwenda | yèn sampun amangun jurit | amblês bumi nyêndhal suku saking ngandhap ||

6. praptèng dhêngkul jola bêngok sambat tulung | kănca tulungana | awakku kalêlêp iki | ingkang tulung kancane dinudut pisan ||

7. sami muji

--- 52 ---

mring sêktine patih anung | Sang Prabu Sêtyaka | mèsêm angandika aris | sampun cuwa sadaya kang mangun yuda ||

8. kula nyuwun kasingkirna sagung bêndu | wit gêla ing yuda | dèrèng dumugi ing kapti | sêlak mundur awit wus suruping surya ||

9. sayah klangkung tyang alit sadayanipun | samangke sumăngga | sami ngasokakên dasih | amakuwon angaringkên wadyakuswa ||

10. Sang Aprabu Sêtyaki pamit rumuhun | kundur masanggrahan | mangkana Rêkyana Patih | Janurwenda kalawan Arya Suhbrastha ||

11. nyuwun mundur masanggrahan kalihipun | sampun linilanan | kurmat jumênêng sang aji | mèh sinami lawan Prabu Nglesanpura ||

12. Sang Aprabu Sêtyaka sigra ngadhatun | Patih Udakarya | sakancane mantuk sami | amung kantun bopati ingkang nyugata ||

13. mrantos sampun sapalakartining tamu | blabar sêkul ulam | kongsi tuwuk mring pakathik | para agêng tan kuciwa salirira ||

14. sampun rampung dhahar midêr larèhipun | tutug endrawina |[60] sasuka-sukane ngênting | wontên duta nimbali tamu sadaya ||

15. kerit sampun Nglesanpura Sang Aprabu | sarêng praptanira | lan Suhbrastha senapati | kanthi lawan Patih Arya Janurwenda ||

16. panggihipun ing dalêm nêpèn pra tamu | sarêng sami prapta | jumênêng sri narapati | ngancarani kang paman Sri Nglesanpura ||

17. lênggah sampun satata nèng dhampar agung | Dyan Arya Suhbrastha | Janurwenda Kyana Patih | sarêng dhatêng ngurmati nata karweka ||

18. satata wus lênggah binagèkkên sampun [sa ...]

--- 53 ---

[... mpun] | Patih Udakarya | lan bopati kang sinêlir | kenging dhèrèk ginêm masalahing yuda ||

19. Sang Aprabu Sêtyaka ngandika arum | mila paman nata | miwah Suhbrastha lan Patih | Janurwenda katiga samya kuncara ||

20. bab ing pupuh saliring rèh ulun manut | măngga ginusthia | ulun tumut nyumêrêpi | Sang Aprabu Nglesanpura mèsêm nabda ||

21. bênêr iku karsanya Sêtyaka Prabu | Suhbrastha lan sira | Janurwenda Kyana Patih | ingkang wajib anggunêm masalah yuda ||

22. iku sesuk prayoga gêlar kang alus | mara rasakêna | Suhbrastha lawan Si Patih | Janurwenda Suhbrastha alon turira ||

23. wontênipun dhuh gusti gêlaring pupuh | kudhuping kang candra | garudha nglayang kêkalih | sami ugi kathah watêk wêwekanya ||

24. malihipun manut gêlaripun mungsuh | upami kang mêngsah | gêlar tasiking jêladri | ngriki kêdah mangun gêlar krudha krura ||

25. sang aprabu sêkalihan sampun rêmbuk | Patih Udakarya | sakănca sampun umiring | gêlaripun salah satunggal prayoga ||

26. sampun rampung sadaya ingkang rinêmbuk | kantun sukan-sukan | sinambi anjuru larih | ngajêngakên minuman sakancanira ||

27. lajêng ngunjuk rambah kaping pitu sampun | Sang Prabu Sêtyaka | angandika arum manis | paman prabu sri nata ing Nglesanpura ||

28. lan sirèku Suhbrastha Dyan Patih Janur | prayoga bubaran | ing wanci wus lingsir wêngi | ngayêmakên sarira amung sakêdhap ||

29. bibar sampun para nata lan pra anung [a ...]

--- 54 ---

[... nung] | kundur masanggrahan | sang nata angênyapuri | Prabu Nglesanpura jujug palanggatan ||

30. kunêng wau Prabu Kismaka winuwus | lênggah panangkilan | ing pondhok ginubah asri | Kyana Patih Bantana kang munggwèng ngarsa ||

31. lan tumênggung rasêgsa nèng kananipun | bopati kang jawa | sowan kiwane ki patih | wus mangkono pranatane sri narendra ||

32. sang aprabu mèsêm pangandikanipun | bapa kayaparan | prakara boboting jurit | gêgêdhuge mung eyang Sri Nglesanpura ||

33. bantunipun saking Ngastina praja gung | senapatinira | Suhbrastha kalawan patih | kayaparan mungguh rasane tyasira ||

34. patih anung nêmbah alon dènnya matur | dhuh gusti yèn amba | prajurit kang nata baris | botên awrat amung ambêg pupuh rosa ||

35. wawratipun tanpa guna sêti kawruh | amung băngsa kasar | ananging wawrating jurit | botên wontên saprapat lan jêng narendra ||

36. yèn sarujuk ulun botên umbag umuk | kawula piyambak | kadugi bingkas sakalir | jêng paduka ecoa sare kewala ||

37. awit ulun tan ajrih kinroyok mungsuh | yèn mung toging aprang | kados kang ulun antêpi | botên nyăngga sêktènipun pun Bantana ||

38. sang aprabu mèsêm angandika arum | aja agumampang | marang sapadhaning urip | binêndonan marang bathara winênang ||

39. nadyan ingsun wus ngluwihi sakèhipun | kêndhit kadang dewa | nanging nora kêna kibir | kudu-kudu sumarah karsaning dewa [de ...]

--- 55 ---

[... wa] ||

40. nêmbah dhêku ki patih karasèng kalbu | kalajêng turira | ngènthèngkên samèng dumadi | marikêlu tumungkul konjêm ing kisma ||

41. narpendra wruh patih rumăngsa yèn luput | sinamun ing netya | ngandika sri narapati | bapa patih pikirên gêlaring yuda ||

42. ingkang pêngkuh tan kêna rinusak mungsuh | patih matur nêmbah | gêlaring aprang prayogi | botên sami kados dirada kang mêta ||

43. tlalenipun tumênggung satunggal cukup | gadhing kering kanan | bopati kalih nyêkapi | ingkang wontên sirah jêng paduka nata ||

44. gigir buntut pra nayaka anèm sêpuh | dèntên badan amba | sakaparêng paduka ji | among karsa yèn wontên kaparêng nata ||

45. Sang Aprabu Kismaka trustha ing kalbu | wis dadèkna bapa | gêlar dirada krodha ngrik | tur sandika ki patih lajêng parentah ||

46. undhang ingsun | karsane jêng maha ulun | marang kancaningwang | para manggala ing jurit | dina sesuk winangun gêlaring aprang ||

47. luwih pêngkuh dirada mêta pinunjul | sira Pancatnyana | nèng tlale prayoga adhi | kang sapasang anèng gadhing kering kanan ||

48. Ancakrèku Maudara kalihipun | sira anganggêpa | minăngka kuwating baris | lamun sira gingsir saking ing sasana ||

49. sakancamu lumèrèk lumayu takut | ingkang munggèng êndhas | jêng ulun sri narapati | gigir buntun[61] pra nayaka anom tuwa ||

50. dene ingsun angladosi karsa prabu | adhi Kalajăngga | Goraarda sira adhi | sun bubuhi ngubêngi gêlar punika ||

--- 56 ---

51. ngrêksa pêrlu mungsuh juti ambêg namur | kartining sampeka | padha ruwatên sakalir | iku sira majibi mangendrajala ||

52. ingkang sinung dhawuh sandika turipun | sampun rampung rêmbag | sampurna gyanira gusthi | sinasmitan priyayi jaga minuman ||

53. kinèn nanduk anglarih sadayanipun | waradin sadaya | bir kênat branduwin sami | kinurmatan dening unine pradăngga ||

54. kaping pitu tan nganggo plarih lumintu | ingkang lanas karsa | kambon waragang tape grit | tan sarănta sêbrak narik kang candrasa ||

55. karya umbul onclang gêgamaning pupuh | sundhul ing awiyat | sinăngga dhadha lan gigir | ting jalemprak sami nantang magut ing prang ||

56. swarane sru dhuh pukulun sang aprabu | kula tumanggah prang | sampun paduka kuwatir | anyirnakkên sadaya mungsuh punika ||

57. mèsêm dulu bopati sarjonèng[62] kalbu | micara jroning tyas | hèh kănca padha dèn eling | aja padha ngêkèhkên dènnya sêsumbar ||

58. kang satuhu jroning tyas ngaurip iku | krêkêting kang driya | awake kinarya inggil | datan ana sajagad kang tumandhinga ||

59. ingkang iku kalêbu ngaurip cubluk | lir karêpe bocah | suka ginunggung ing dhiri | êntènana yèn wis tumangguh ing yuda ||

60. kono kulup bakal katon sudiramu | mangu ngusap jaja | kathah polahe bopati | tan cinatur solahe para prawira ||

61. sang aprabu miyat surane wadya gung | agêng jroning driya | kêna dèn adu sayêkti | sigra jêngkar kundur mring têpas wangunan ||

62. apan sampun

--- 57 ---

sadaya bubaran mantuk | enjing kang kocapa | muni têngara ngajurit | têtêg gurnang thong-thong grit munya ing tawang ||

63. ambarubul wêtune bala lir sulung | têpung akalangan | swarane manêngkêr langit | panganggone kadya uruping baskara ||

64. titir umyung kawaca pating palancur | anèng ngara-ara | wus tata rakiting baris | Ragamuka nyuwun idi magut yuda ||

65. klilan sampun Ragamuka mêsat mamprung | nèng têngah ronangga |[63] sêsumbar anguwuh tandhing | ingsun iki prajurit ing Trajutiksna ||

66. bopati nung Ragamuka aran ingsun | sapa yun palastra | papagêna tandang mami | liru katga gosog godhi nèng payudan ||

67. aja ngumpul pijêr rêmbugan nèng pungkur | datan klêbu cacah | iki prawira ngajurit | unclang limpung sun tadhahi gigir ingwang ||

68. Surakèstu aranira dyan tumênggung | wadya Nglesanpura | tan bêtah ngampah ing ati | goragodha sênggrang gadhing ciya-ciya ||

69. nêmbah matur nyuwun idin ta pangèstu | mangruwat ing mêngsah | kang ambêg dibya di murti | badhe ulun sumêrêpkên tatakrama ||

70. ngidèn sampun Surakèstu lajêng mamprung | sikêp kaprabon prang | pêthuk yun-ayunan jurit | Ragamuka guyu latah sapda sora ||

71. jawa munyuk têka wani sira magut | ngêmbari ragèngwang | Ragamuka aran mami | tau tate nyunduki kang kaya sira ||

72. olèh satus ting krêncal anèng ing sunduk | bêcik lumayua | Surakèstu muwus bêngis | enak têmên kaya wong mèmèt nèng ngrawa ||

73. wong pinunjul kok [ko ...]

--- 58 ---

[... k] anggêp iwak jinênu | coba tadhahana | grêndakane wong pasisir | Surakèstu Tumênggung ing Nglesanpura ||

74. mara napuk wanti-wanti tan kumêbul | Ragamuka ngucap | dene kêblukmu tan sipi | ingsun gitik mingkot tan gêlêm adheyan ||

75. Surakèstu gumuyu sapdanira sru | iki wong dikdaya | kok anggêp nitih turanggi | pêpukulmu mung kaya biting kewala ||

76. sagêndhingmu katokna gonmu amukul | salina gêgaman | apa kang sira sênêngi | Ragamuka nyandhak candrasa dèn ikal ||

77. glis kinêpruk ing candrasa mung gumadhug | ngiwa nêngên tadhah | Ragamuka muwus bêngis | Surakèstu gênti malêsa maringwang ||

78. pan wus muput gêndhingku tan ana ketung | mung kari sajuga | malêsa ingsun tadhahi | bokmanawa wulêt kulit kuli sira ||

79. Surakèstu nauri sarwi gumuyu | sira ayya maras | sun walês manawa mati | satuhune bêcik sira lumayua ||

80. sru sumaur Ragamuka ambasêngut | aku kon lumajar | tan krungu carita bêcik | lamun mati nèng paprangan munggah swarga ||

81. swarga iku gon kêpenak kang linuhung | olèh bojo indah | sèwu kang para apsari | lamun mênang wibawa olèh nagara ||

82. mung puniku carita kang ingsun têmu | măngka ingsun ngajab | walêsên dèn kongsi mati | supayane sira angatêr mring swarga ||

83. guyu guguk Surakèstu asru muwus | iku apa nyata | ngèlmumu kang wani mati | bok tinêmah nyawa mulunga klambangan ||

84. kana luput arêp bali uwis lampus | nyawa tan karuwan | mingkrat tan bisa umanjing [uma ...]

--- 59 ---

[... njing] | yèn mangkono mundhak tiwas sêdyanira ||

85. sapdanya sru malêlêng netrane mêndul | ucapira nyêntak | yèn mangkono ciptèng pikir | nora manthêng ing tekat mêsthi kasrakat ||

86. tega tuhu wong wus dadi tekat ulun | aglis patènana | mundhak dêdawa kuwatir | sun panthênge nuli rikat tibanana ||

87. Surakèstu ngikal gadane tumêmpuh | rêmêk kapisanan | Ogradênta duk udani | yèn kancane mati pinalu sapisan ||

88. glis lumayu tan pamit mring lurahipun | datanpa sarănta | nubruk Surakèstu kêni | pan ginêlut-gêlut awake tan pasah ||

89. tinêpak sru rêmuk Ogradênta lampus | wil dhatêng sêkawan | kinalang-kalang ing jurit | wadya Nglesanpura tulung saking wuntat ||

12. Pangkur

1. kang dhatêng nyandhak mungsuhnya | kinapatan dadi prang padha siji | pinukul wil sarêng lampus | papat pating gulimpang | cacah lima wadya Nglesanpura unggul | Arya Gêladrah duk miyat | yèn kancane tumpês tapis ||

2. Gêladrah mring ronanggona |[64] dèn limani kinêpung ambathithit | winanti ginada asru | Gêladrah eca brangkang | dèn sêsiwo kanan kering ngarsa pungkur | lir pindah ngêrampok sima | kinêpung rinampok wani ||

3. gumulung-gulung gumlimpang | kuntal kuntit katulak sru kabalik | Gladrah krodha butêng bêkuh | matak kang măntra wisa | jro rinampok gènnya ngapalkên tan klèru | sawantara katarima | pratăndha kukus sru ngidit ||

4. mêtu tutuk lawan mata |

--- 60 ---

Arya Gladrah ngulur ilat kumitir | mawa wisa langkung ampuh | murup lir têluh braja | sigra dilat sanggyaning tapake mungsuh | lonyoh mati kapisanan | mungsuh kapat sirna sami ||

5. Surakèstu awas mulat | yèn kancane mati nganèh-anèhi | mungsuh brangkang kadya bulus | ilate langkung panjang | sabên dilat tapak bisa amrih lampus | Surakèstu dulu ing tyas | tali bandhang dèn uculi ||

6. pucuk lan garane gada | tinalenan ginarugakên siti | bisa sirna tapakipun | aglis lumayu ngênthar | praptèng ngarsa nata nêmbah lajêng matur | dhuh pukulun sang narendra | ulun atur uning gusti ||

7. mêngsah niki langkung dibya | ilatipun dilat tapak nêniwasi |[65] kănca amba ingkang lampus | dinilat tapakira | dhuh sumăngga priksaa panduka prabu | mèsêm Nata Nglesanpura | aja sumêlang ing pikir ||

8. putrane Arya Hèrmata | apêparap umbaran sigra ngirit | wadya salawe pinunjul | prapta ing ronanggana |[66] Arya Gladrah kinalang-kalang kinêpung | rinujak rinampok sigra | kuntal tan têdhas gumlindhing ||

9. dinilatan tapakira | sirna gêmpang mungsuh tan ana kèri | Arya Tiron awas dulu | kancane karusakan | amêncolot kakêjêr saingga mabur | êndhase kêna cinandhak | pinuntir pinêdhot kêni ||

10. pisah utamangganira | Arya Gladrah misuwur yèn ngêmasi | dene Arya Tiron iku | pinuji jaya-jaya | sinêbaran ing kêmbang sumawur arum | Jayacapa matur nêmbah | mring Kismaka Sri Bopati ||

11. nyuwun lumawan ing yuda [yu ...]

--- 61 ---

[... da] | linilanan mangsah sikêp jêmparing | nèng payudan nguwuh mungsuh | iki Sang Jayacapa | Arya Tiron tadhahana panah ingsun | ingêmbat panah lumêpas | kêna ing dhadha tan bucik ||

12. sêsumbar Sang Jayacapa | mati ngadêg Arya Tiron saiki | kêna ing warastraningsun | Sang Arya Tiron nabda | kayaparan dene tan wêruh maringsun | mara katokna driyanta | gonira agawe pati ||

13. Jayacapa ngundha kunta | anêrajang kinonta wanti-wanti | Arya Tiron nora keguh | salin-sumalin gaman | datan ana tumama mring raganipun | tinapuk mukane pêcah | Jayacapa angêmasi ||

14. Jayaarda tulung ing prang | salukune dèn undha mobat-mabit | Mintragna kêjêr nèng luhur | jampangi Jayaarda | Arya Tiron tan wuninga dipun krubut | tadhah sinalu kundhadhag | ing angga nora nêdhasi ||

15. Mintragna niyub lumarap | Arya Tiron sinaut sirah kêni | badan tiba gumalundhung | sirah datan karuan | sinurakan Ki Arya Tiron wus lampus | Arya Suhbrastha wuninga | ing awiyat buta nilip ||

16. nyandhak warastra warayang | ngeka pada jăngga ingkang pinurih | lumêpas warastra mamprung | kacundhuk jangganira | Sang Mintragna pagas janggane gumêbrug | tiba bantala wus pêjah | gumuruh kang surak atri ||

17. duk miyat Prabu Kismaka | balanira akèh ingkang ngêmasi | sasmita bala garubuh | wadya wil wadya jawa | barêng ambyuk gumulung saingga alun | kumêrab barêng angsahnya | mriksa Prabu Dwarawati ||

18. yèn mungsuhe barêng ngêbyak | andhawuhi marang rêkyana

--- 62 ---

patih | Sêtiyaki Sang Aprabu | lawan Arya Suhbrastha | Kyana Patih Janurwenda duk andulu | sarêng nyasmitani bala | gumrubyug sarêng ngêbyuki ||

19. rukêt caruk liru papan | suwarane kadya udan suwèni | ana gêlut gulung-gulung | wênèh pêdhang-pinêdhang | kèkèt caruk-cinaruk suduk-sinuduk | ana buta mangap ngêrah | sinêsêlan karah bindi ||

20. balêduging ampak-ampak | mulêg mumbul lir pêdhut ngawiyati | pêtêng gêgana kalangkung | soroting diwangkara | silêm lêrêm kadya bêgowong dinulu | saking ramene kang yuda | Kismaka Sri Narapati ||

21. ngandika mring patihira | kayaparan dene pêtêng kêpati | patih umatur wotsantun | gusti yèn kaparênga | ulun ngêculakên bramastra ing luhur | supados amadhangana | dhumatêng wadya kang jurit ||

22. iya bapa nglêpasana | kyana patih nêmbah nglêpaskên aglis | bramastra muntap sumundhul | murup kumantar-kantar | padhang kabèh ing paprangan tan kêliru | duk pêtêng ing manah ganggam | mênèk kêliru sayêkti ||

23. ing kancanira priyăngga | ing samêngko padhang lir Sang Hyang Rawi | mila kang prang saya grêgut | rame ulêng-ulêngan | kacarita Dwarawati Sang Aprabu | matur marang paman nata | Sêtyaki Sri Narapati ||

24. kalawan Arya Suhbrastha | apadene Janurwenda Dyan Patih | mangkana ngandikanipun | sumăngga pun Kismaka | angobori wadyanira kang prang pupuh | ginalih ngriki tan bisa | nglêpaskên warastra agni ||

25. saiba agênging driya | kinèndêlkên ing mangke bok kasliring | lena pijêr masang [ma ...]

--- 63 ---

[... sang] angkuh | mangke dipun têrajang | pinrih bingung Patih Janurwenda munjuk | kingkang[67] bramastra punika | pun Bantana Kyana Patih ||

26. manawi rujuk ing karsa | pun Bantana ulun ingkang ngêmbari | gampil mangke ratunipun | rinapêt cinêlakan | Sang Aprabu Nglesanpura sabdanipun | bênêr sira Janurwenda | nanging aku ngamuk dhisik ||

27. saking tan kêna tinata | sun rasakne kayaparan si anjing | ngandika lajêng sumêmprung | Radyan Arya Suhbrastha | sangêt mirma dene sang prabu wus sêpuh | rikat lajêng tinututan | Sang Aprabu Dwarawati ||

28. enggal nututi kang paman | Janurwenda ngêmbari sami patih | pêthuk sêsawangan iku | Dyan Patih Janurwenda | nabda asru sapa anèng ngarsaningsun | mati yèn sira tan lunga | dadi pakan dhandhang yêkti ||

29. sugal Patih Trajutiksna | sira iku apa tan wruh mring mami | ingsun patih anung-anung | nyêkêl lum-alum bambang | ratu bala ana pira akèhipun | kasor dene lungguh ingwang | ingsun ingkang marentahi ||

30. wibawa prasaksat raja | aran ingsun Bantana surasêkti | sirèku sapa aranmu | patut sirèku nendya | nanging dudu trahing cilik dhêdhapurmu | pantêsmu raja satriya | katrima jinunjung linggih ||

31. nauri Dyan Janurwenda | kok patiti amung jinunjung patih | kabênêran timbangipun | patih mungsuh warăngka | Janurwenda ginoco dhadhane ambruk | gêlasaran anèng kisma | cinandhak binuwang têbih ||

32. tinututan tibanira | mèh cinandhak Janurwenda ngendhani | sinotho pilinganipun | kalênggak ngathang-athang | pining

--- 64 ---

kalih jinêjêg puyuhanipun | gêlasaran anèng kisma | kadya gudèl dêdagangi ||

33. cinandhak sigra binuwang | tiba têbih Bantana anututi | sarêng cêlak gapyuk gêlut | dêdrêg udrêg-udrêgan | rame dugang-dinugang pêluk-pinêluk | gumlinting gênti gumlimpang | uwal cangklèk gapyuk malih ||

34. sami gêng inggil sarosa | antuk tandhing nutug sakapti-kapti | sarêng uwal narik dhuwung | sarêng sêbrak rêkatak | uthik dhuwung èrèk lir manyura tarung | ngèrèk nganan Sang Bantana | Janurwenda ngèrèk ngering ||

35. kitêr sêrêng kadya bêksa | wirèng gambuh kocèk binarung gêndhing | kang mulat mar-mar kêlangkung | eman raosing manah | mênèk mati salah sawiji gêgêtun | ilang manising bawana | raose ingkang udani ||

36. saking eram bagusira | para wadya kang pêrang angandhêgi | ningali kang adon pupuh | muji-pinuji samya | lamun bala Trajutiksna pujinipun | lurahku mêsthi kang mênang | bala Ngastina yèn muji ||

37. apêsa Patih Bantana | ingkang unggul sayêkti lurah mami | puji mangkono puniku | kapirêng mêngsahira | enggal nubruk ulêng malih kadi mau | makatên sadayanira | mati Bantana Kwa[68] Patih ||

38. dinêkung Dyan Janurwenda | kacarita Kismaka Sri Bopati | pagut lan Sêtyaki Prabu | tuju-tinuju panah | sami wêgig prayitnanira pinunjul | Prabu Sêtyaka tulung prang | saking kanan anjêmparing ||

39. rame ulêng liru laras | Sang Kismaka ngêculkên kang jêmparing | pinapag jêmparingipun | dene Sri Nglesanpura ||[69]

--- 65 ---

40. [...] |[70] pupuk tiba anèng madyane jurit | winantu pamanahipun | mêksa tinangkis panah | pêgêl tyase sang prabu krodha mangiwung | pinênthang kang ardacandra | mèh lumarap jinêmparing ||

41. dene Sang Prabu Sêtyaka | kagyat jêngêr Kismaka Sri Bopati | ngungun warastrane putung | mriksa yèn kinalihan | wontên malih prapta mêngsah saking kidul | sira Sang Arya Suhbrastha | nênggêl gada kang dèn pundhi ||

42. enggal linêpas warastra | gadanira Suhbrastha jinêmparing | kêna gadanira mawut | kagyat Arya Suhbrastha | bargawastra pinênthang gumêrot mamprung | tinangkis Prabu Kismaka | tinêngganan sri bopati ||

43. cinêgat kinalang-kalang | tibèng têngah Kismaka Narapati | kagyat rikuh gora liwung | ngiwa nêngên amanah | keroning tyas mangu-mangu ing tyas giyuh | nanging tansah dènnya mapan | ingêculkên kang jêmparing ||

44. rikat Prabu Nglesanpura | anyêdhaki sarta ngêmbat jêmparing | Prabu Kismaka kêpêthuk | sami ayun-ayunan | sarêng ngêmbat gandhewa mung kari nutul | barêng lêpasing warastra | ing jaja tumancêp sami ||

45. kalih sarêng kawatgata | wus misuwur seda pur sri bopati | kagyat Sêtiyaka Prabu | ngrangkul layoning paman | sanalika layon musna tan kadulu | gănda arum ingkang kongas | miyat ing nginggil kaèksi ||

46. kang paman ing Nglesanpura | dhèrèkakên rama Sri Arimurti | Prabu Krêsna kang amêthuk | têtêp minggah suwarga | angandika nata Krêsna manis arum | hèh kaki Prabu Sêtyaka | wruhanira kaki aji ||

47. karsane dewa winênang [winê ...]

--- 66 ---

[... nang] | pamanamu pinundhut mring swarga di | sumêngka saraganipun | dinadèkkên jawata | pamanamu gone labêt marang ingsun | kalawan para Pandhawa | wiwit cilik praptèng akir ||

48. titi pangandikanira | Prabu Krêsna lan Prabu Sêtiyaki | kundur mring kayanganipun | musna sakêdhèp netra | ingkang kantun Prabu Sêtyaka winuwus | karêrantan tyas narendra | Suhbrastha marêk sang aji ||

49. sarêng Patih Janurwenda | winartanan sami ngungun ing galih | rêntêng rêrawan rawat luh | tumuntur pujinira | mring suwarga punika puji pangintun | paripurna puwas ing tyas | Udakarya Kyana Patih ||

50. nêmbah matur marang nata | dhuh pukulun kawula nyuwun idi | mêngsah punika sadarum | parênga ulun bingkat | anggarjita sang prabu lan para anung | supe nèng têngah palagan | pijêr ngrasakkên kang lalis ||

51. katgada mangsah magut prang | saha wadya manglingkung anglir jaring | kêmput pangupênging mungsuh | rinampok rinaranjang | puh-pinupuh gada-ginada ting glaprug | rame swarane kang yuda | ing paprangan banjir gêtih ||

52. pra bopati Trajutiksna | akèh mati kang kari mlayu gêndring | cinêgat Sang Patih Janur | cinêkêl tan biswabah |[71] matur nungkul cinaosakên sang prabu | dinangu nama lungguhnya | ulun Antariya gusti ||

53. lungguh kawula bopatya | Risang Prabu Sêtyaka ngandika ris | kabèh kumpulna kancamu | nêmbah Sang Antariya | kancanira dèn prentahi sami kumpul | pitung èwu winatara | sinowankên sri bopati ||

54. inganggêp panungkulira | Antariya rumăngsa [rumăng ...]

--- 67 ---

[... sa] nora mati | Sêtiyaka Sang Aprabu | têksih karaos ing tyas | karêrantan sedane kang paman prabu | ingimur Arya Suhbrastha | lawan Janurwenda Patih ||

55. dangu-dangu lipur ing tyas | Sang Sêtyaka utusan anglayoni | paring priksa sedanipun | mring Arya Sanga samya | duta mangkat marang Nglesanpura esuk | Dwarawati kacarita | têntrêm sawadya narpati ||

56. watara tri madya căndra | risang prabu karsa budhalan aglis | mring Ngastina karsanipun | kerit Arya Suhbrastha | lawan Patih Janurwenda sang abagus | sarta bopati kang nunggal | aran Antariya pêkik ||

57. binêkta marang Ngastina | sabalane kêbut tan ana kari | dene karsane sang prabu | Ki Patih Udakarya | kinèn kari rumêksoa prajanipun | sampun dados rêmbagira | enjing têdhak sri bopati ||

58. têngara muni sauran | wadyabala panganjur ngrumiyini | budhale sajuru-juru | sang nata nitih rata | ginarêbêg sawadya pocaranipun | kawaca pating pancurat | makutha buka sotya sri ||

59. Rahadyan Arya Suhbrastha | lawan Janurwenda Rêkyana Patih | sami nitih turăngga gung | munggul songsonge mubyar | pra nayaka kabèh gêrubyug ing pungkur | têlukan sing Trajutiksna | sawadyabala nèng wuri ||

60. budhal kêbut kabèh kêbat | gunge wadya tan kêna dipun wilis | sasat banjir hèrnawa gung | ngêlêbi wanawasa | tan cinatur rêroncène nèng dalanggung | wus prapta nagri Ngastina | sang nata botên tinangkil ||

61. nuju dina [di ...]

--- 68 ---

[... na] tanpa seban | dadya rêmbag sami atur udani | unjuk uninga sang prabu | manawi ingkang uwa | nyuwun sowan ingirit patih sang prabu | lan ambêkta têtêlukan | Arya Antariya kanthi ||


Tanggal: jaksu tri ngèsthi tunggal (AJ 1832). Tahun AJ 1832 jatuh antara tanggal Masehi: 10 April 1902 dan 29 Maret 1903. (kembali)
Tanggal: jaksu tri ngèsthi tunggal (AJ 1832). Tahun AJ 1832 jatuh antara tanggal Masehi: 10 April 1902 dan 29 Maret 1903.
Tanggal: tri tata daksaka (853 tahun surya). (kembali)
Tanggal: tri tata daksaka (853 tahun surya).
Tanggal: wiwarane kuda angèsthi (779 tahun căndra). Biasanya watak bilangan kata "èsthi" adalah delapan (8). Lihat sangkala pada Pupuh 1.1.10 di atas. (kembali)
Tanggal: wiwarane kuda angèsthi (779 tahun căndra). Biasanya watak bilangan kata "èsthi" adalah delapan (8). Lihat sangkala pada Pupuh 1.1.10 di atas.
taksaka. (kembali)
taksaka.
kinrawistha. (kembali)
kinrawistha.
Kurang satu suku kata: kadya konjêm ing bantala. (kembali)
Kurang satu suku kata: kadya konjêm ing bantala.
Kurang satu suku kata: ingkang ginatra ngulunging pakis. (kembali)
Kurang satu suku kata: ingkang ginatra ngulunging pakis.
Kurang satu suku kata: Radyan Arya Suhbrastha. (kembali)
Kurang satu suku kata: Radyan Arya Suhbrastha.
lungguhe. (kembali)
lungguhe.
10 patihe. (kembali)
patihe.
11 pêcattăndha. (kembali)
pêcattăndha.
12 Kurang satu suku kata: dyan patih ngandika malih. (kembali)
Kurang satu suku kata: dyan patih ngandika malih.
13 sêkti (dan di tempat lain). (kembali)
sêkti (dan di tempat lain).
14 Kurang satu suku kata: nata minggah maring rata. (kembali)
Kurang satu suku kata: nata minggah maring rata.
15 Kurang satu suku kata: uwong wadon ênom pinotha rinungrum. (kembali)
Kurang satu suku kata: uwong wadon ênom pinotha rinungrum.
16 panjawat. (kembali)
panjawat.
17 Lebih satu suku kata: kurang sathithik mèh rampung. (kembali)
Lebih satu suku kata: kurang sathithik mèh rampung.
18 Kurang satu suku kata: bubar agundam-gundam. (kembali)
Kurang satu suku kata: bubar agundam-gundam.
19 Kurang satu suku kata: amêtu blêk pirang èwu-èwu yuta. (kembali)
Kurang satu suku kata: amêtu blêk pirang èwu-èwu yuta.
20 Lebih satu suku kata: têtêk tinêmbang. (kembali)
Lebih satu suku kata: têtêk tinêmbang.
21 Lebih satu suku kata: wasananira. (kembali)
Lebih satu suku kata: wasananira.
22 Lebih satu suku kata: kados botên matosi. (kembali)
Lebih satu suku kata: kados botên matosi.
23 Lebih satu suku kata: ranku Nirsraya. (kembali)
Lebih satu suku kata: ranku Nirsraya.
24 Lebih satu suku kata: pa sabudinya. (kembali)
Lebih satu suku kata: pa sabudinya.
25 tadhahên. (kembali)
tadhahên.
26 Kurang satu suku kata: ujung dhêndha sami surane ing driya. (kembali)
Kurang satu suku kata: ujung dhêndha sami surane ing driya.
27 Lebih satu suku kata: sumbarira ngajrihi. (kembali)
Lebih satu suku kata: sumbarira ngajrihi.
28 Lebih satu suku kata: andêl-andêling jurit. (kembali)
Lebih satu suku kata: andêl-andêling jurit.
29 Kurang satu suku kata: kaya Samboda aringkih. (kembali)
Kurang satu suku kata: kaya Samboda aringkih.
30 Lebih satu suku kata: mula sira maoni. (kembali)
Lebih satu suku kata: mula sira maoni.
31 Kurang satu suku kata: buh mati buh aurip. (kembali)
Kurang satu suku kata: buh mati buh aurip.
32 Lebih satu suku kata: nêmbah nyuwun bantu kănca lampus. (kembali)
Lebih satu suku kata: nêmbah nyuwun bantu kănca lampus.
33 pangancame. (kembali)
pangancame.
34 Lebih satu suku kata: sirna larut gêgaman ing wiyati. (kembali)
Lebih satu suku kata: sirna larut gêgaman ing wiyati.
35 Lebih satu suku kata: mubal malih toya tan pakolèh kiwul. (kembali)
Lebih satu suku kata: mubal malih toya tan pakolèh kiwul.
36 Kurang satu suku kata: ananging kaya pratingkah. (kembali)
Kurang satu suku kata: ananging kaya pratingkah.
37 Lebih satu suku kata: sarêng sirêp prabawaning jêmparing. (kembali)
Lebih satu suku kata: sarêng sirêp prabawaning jêmparing.
38 Kurang satu suku kata: ki patih matur sandika. (kembali)
Kurang satu suku kata: ki patih matur sandika.
39 nginum. (kembali)
nginum.
40 sanggyaning. (kembali)
sanggyaning.
41 Kurang satu suku kata: andudukwuluh asami. (kembali)
Kurang satu suku kata: andudukwuluh asami.
42 buwana. (kembali)
buwana.
43 buwana. (kembali)
buwana.
44 Lebih satu suku kata: akrura măngsa daging. (kembali)
Lebih satu suku kata: akrura măngsa daging.
45 Kurang satu suku kata: luluh munggèng ing siti. (kembali)
Kurang satu suku kata: luluh munggèng ing siti.
46 Kurang satu suku kata: Radèn Arya Suhbrastha alon sabdanya. (kembali)
Kurang satu suku kata: Radèn Arya Suhbrastha alon sabdanya.
47 Kurang satu suku kata: Sang Prabu Sêtiyaka. (kembali)
Kurang satu suku kata: Sang Prabu Sêtiyaka.
48 Kurang satu suku kata: mring Sang Prabu Sêtyaka. (kembali)
Kurang satu suku kata: mring Sang Prabu Sêtyaka.
49 Kurang satu suku kata: Sang Aprabu Sêtyaki. (kembali)
Kurang satu suku kata: Sang Aprabu Sêtyaki.
50 Kurang satu suku kata: Sang Prabu Sêtiyaka. (kembali)
Kurang satu suku kata: Sang Prabu Sêtiyaka.
51 Lebih satu suku kata: bagi-binagi sami. (kembali)
Lebih satu suku kata: bagi-binagi sami.
52 Kurang satu suku kata: Sri Nata Sêtiyaki. (kembali)
Kurang satu suku kata: Sri Nata Sêtiyaki.
53 Kurang satu suku kata: matur anêmbah risang mantri wasesa. (kembali)
Kurang satu suku kata: matur anêmbah risang mantri wasesa.
54 Lebih satu suku kata: sadaya pêpak. (kembali)
Lebih satu suku kata: sadaya pêpak.
55 Kurang satu suku kata: lan Prabu Sêtiyaki. (kembali)
Kurang satu suku kata: lan Prabu Sêtiyaki.
56 Lebih satu suku kata: Nglesanpura sirnanting. (kembali)
Lebih satu suku kata: Nglesanpura sirnanting.
57 Lebih satu suku kata: kumêlap bak-ombakan. (kembali)
Lebih satu suku kata: kumêlap bak-ombakan.
58 Kurang satu suku kata: tinêrajang Sang Prabu Sêtiyaki. (kembali)
Kurang satu suku kata: tinêrajang Sang Prabu Sêtiyaki.
59 Kurang satu suku kata: ratu agung ing Ngastina nagari. (kembali)
Kurang satu suku kata: ratu agung ing Ngastina nagari.
60 andrawina. (kembali)
andrawina.
61 buntut. (kembali)
buntut.
62 sajronèng. (kembali)
sajronèng.
63 ranangga. (kembali)
ranangga.
64 rananggana. (kembali)
rananggana.
65 Kurang satu suku kata: ilatipun dilat tapak niwasi. (kembali)
Kurang satu suku kata: ilatipun dilat tapak niwasi.
66 rananggana. (kembali)
rananggana.
67 ingkang. (kembali)
ingkang.
68 Kya. (kembali)
Kya.
69 Kurang tiga baris: 12u, 8a, 8i. (kembali)
Kurang tiga baris: 12u, 8a, 8i.
70 Kurang satu baris: 8a. (kembali)
Kurang satu baris: 8a.
71 bisobah. (kembali)
bisobah.