Cariyosipun Kartimaya, Hadisusastra, 1917, #1625 (Pupuh 01-06)

Judul
Sambungan
1. Cariyosipun Kartimaya, Hadisusastra, 1917, #1625 (Pupuh 01-06). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Cerita.
2. Cariyosipun Kartimaya, Hadisusastra, 1917, #1625 (Pupuh 07-13). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Cerita.
3. Cariyosipun Kartimaya, Hadisusastra, 1917, #1625 (Pupuh 14-19). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Cerita.
Citra

Pencarian Teks

Lingkup pencarian: teks dan catatan-kakinya. Teks pencarian: 2-24 karakter. Filter pencarian: huruf besar/kecil, diakritik serta pungtuasi diabaikan; karakter [?] dapat digunakan sebagai pengganti zero atau satu huruf sembarang; simbol wildcard [*] dapat digunakan sebagai pengganti zero atau sejumlah karakter termasuk spasi; mengakomodasi variasi ejaan, antara lain [dj : j, tj : c, j : y, oe : u].

Prijs franco per post f.....

Verkrijgbaar bij het Dépăt van Leermiddelen te Welevreden tegen toezending van een postwissel tot genoemd bedrag

Punika Cariyosipun Kartimaya

Mawi sêkar Macapat

Kaanggit dening Mas Adi Susastra ing Ngayugyakarta

Wêwênangipun ingkang nganggit sêrat punika kaayoman dening anggêr taun 1912 bab karang-karangan.

Sêrat punika inggih kenging katurun, kaêcap utawi kaanggit malih, ananging kêdah wontên sêrat palilah saking kumisi Phurdhêpholêkslèktur, sarta kêdah katêrangakên kapêthik utawi kapirid saking sêrat punapa.

Kaêcap ing Indhonesisê drêgkêrèi, ing Wèltêphrèdhên.

1917.

--- [0] ---

[Iklan]

--- [1] ---

Serie uitgaven door bemiddeling der Commissie voor de Volkslectuur No.232.

Punika Cariyosipun Kartimaya

Mawi sêkar Macapat

Kaanggit dening Mas Adi Susastra ing Ngayugyakarta

Wêwênangipun ingkang nganggit sêrat punika kaayoman dening anggêr taun 1912 bab karang-karangan.

Sêrat punika inggih kenging katurun, kaêcap utawi kaanggit malih, ananging kêdah wontên sêrat palilah saking kumisi Phurdhêpholêkslèktur, sarta kêdah katêrangakên kapêthik utawi kapirid saking sêrat punapa.

Kaêcap ing Indhonesisê drêgkêrèi, ing Wèltêphrèdhên.

1917.

--- [3] ---

Punika Cariyosipun Kartimaya

1. Dhandhanggula

1. kadyangganing brêmara mrih sari | angsana kang lagya mêkar enjang | gita kang lagya rinonce | dèn tetah murih gambuh | ninging cipta ingkang linuri | mastuti têrusing tyas | asmara kawêngku | dining gita kang rinipta | sunarira tan pisan wignya nyoroti | sastrawan tangèh mimba ||

2. traping têmbung tanapi kakawin | jumbuh cawuh tangèh ngèmpêrana | walgita duk ing kinane | panduking têmbang têmbung | sasar-susur myang bosah-basih | tan măntra madhanana | ing pangikêtipun | jinjaning tyas gung katawang | datan mêndha malah saya angranuhi | sing kumêdah mangripta ||

3. kawi-kawi tuhu tan udani | kumacèlu dahad karya tilas | kumadamèng tyas wirage | nekad kadêrêng darung | nganggit crita ingkang supadi | kinarya têtuladan | pra mudha sawêgung | myang para tyang ingkang wrêda | atmajanya dimèn pinarsudi maring | nalar tuwin kawignyan ||

4. wit kawignyan iku gung utami | salaminya datan kêna pisah | uwal saking ngên-angêne | yêkti tumêkèng lampus | benjang datan linggar sing dhiri | marma ingulatana | dèn kongsi kapangguh | ywa nganti mèngèng sarikma | parsudinên yêkti bakal antuk kardi | pigunaning kawignyan ||

5. kang kinarya bêbukaning rawi | radya agung ing Karangwidara | panjang punjung nagarane | pasir awukir tuhu | gêmah ripah myang loh jinawi | panjang têgêsnya dawa | punjung iku

--- 4 ---

ku dhuwur |[1] dawa ing kuncaranira | kathah praja krèh Karangwidara nagri | luhur prabawèng nata ||

6. liyan praja sumewaka sami | tan sarana pinupuh ing yuda | wiji-wiji panungkule | sumungkêm mring sang prabu | ing Karangwidara narpati | lir winangsit jawata | pasir wukir iku | nagara ngungkurkên arga | ngajêngakên pasisir myang jalanidhi | gêmah ripah têgêsnya ||

7. mirah sandhang atanapi bukti | ngantya dadya pangungsèning janma | liyan praja mrono kabèh | nadyan bara bêburuh | macul mikul myang anyênyunggi | ngarit lan sêsadean | sukêt godhong kayu | pasthi dadya mulyanira | datan kirang sandhang akalawan bukti | sênêng ing gêsangira ||

8. krêta tata arja kramaniti | nir durjana juti lawan begal | ayêm têntrêm nagarane | miwah ing dhusun-dhusun | datan pae jroning nagari | tyang tani padhusunan | samya băndha-bandhu | sugih kewan rajakaya | kêbo jaran wêdhus pitik bèbèk sapi | dèn umbar nèng pangonan ||

9. datan ana kinandhangkên sami | sasat amung dèn umbar kewala | rina wêngi esuk sore | tan na kang ngaru-biru | nyidra nyolong miwah angambil | loh jinawi têgêsnya | sabarang tinandur | pari jagung myang katela | kacang kênthang kadhêle uwi gêmbili | saliring têtuwuhan ||

10. samya tulus ngrêmbaka andadi | rapêt pêpêt ambiyêt wohira | gantya kawuwusa mangke | ingkang jumênêng ratu | narendra gung anyakrawati | narpatyambêk pandhita | kotamèng mong sadu | kêrtarta aparikrama | gung dêdana myang paramarta mring dasih | jêjêg adiling praja ||

11. yayah dadya pandaming sabumi | sinuyutan mring para nayaka | bupati wadyabalane | tan ana kang

--- 5 ---

balilu | nêdya malang karsaning aji | miwah abela tămpa | sangêt ajrihipun | mangkana jêjulukira | narèswara Karangwidara praja di | Mahprabu Jarumaya ||

12. sugih wadya sugih bala tuwin | sugih êmas picis rajabrana | gêdhong roro kêbak kabèh | tanapi rêngganipun | jro kadhaton bangsal sitinggil | gapura prabayasa | sarwa mas sadarum | pinatik ing nawarêtna | sêlang-sêling intên jumrut mutyara di | pindha lung myang puspita ||

13. wontên malih pinindha Anjani | liman sima banthèng warak miwah | isèn-isèn sajroning we | tanapi manuk-manuk | sumawana kang nèng wiyati | tan ana kaliwatan | pêpak sadaya wus | tu-kutu walang ataga | pan pinêtha ginambar dèn ukir-ukir | awig pakirtyanira ||

14. yèn kataman soroting Hyang Rawi | tinon saking mandrawa sumunar | gêbyar-gêbyar abyor bèbèr | kumêpyur-kêpyur kawur | lir tumètès dhawah mring siti | cahyanya mancur muncar | ngèbêki kadhatun | tan wus lamun winursita | kabèh uparêrêngganing dalêm puri | mangkana cinarita ||

15. de kang măngka pêpatih sang aji | wasta Nindyamantri Dayayuda | măndraguna kasêktène | prayitna ing pakewuh | widagdyambêk paramèng budi | susila martotama | santabudya tuhu | widada ywanjanèng driya | Dayayuda pêpatih sasat narpati | ngrèh ratu măncapraja ||

16. datan kewran mring saliring ngèlmi | pintêr nalar kasusastran tatas | putus titis têtês tètèh | titi surti myang atul | têtêp kyèhning kawruh mumpuni | labda amêngku praja | barang rèh rahayu | kineringan dening mêngsah | satru kala murka syuh prabawèng patih | têmah nungkul sadaya ||

17. maling adoh durjana [durja ...]

--- 6 ---

[... na] lan juti | kêkês miris katrêsan sru maras | sirna larut budayane | têmahan dadya ayu | kawarnaa rêkyana patih | darbe sudara juga | misan prênah sêpuh | Kartimayèku wastanya | putus marang saliring kawignyan tuwin | ngèlmu myang kasusastran ||

18. ngèlmu alam phalak ngèlmu bumi | ngèlmu kodrat lawan ngèlmu dagang | lêlayaran lan têtanèn | sadaya wus kacakup | cakêp tatas bontos mumpuni | sakathahnya kagunan | pandhe sayang putus | kriya tanapi kêmasan | ngèlmu dhukun ngukir-ukir myang undhagi | tan ana kang kuciwa ||

19. yêkti dadya kondhanging sujanmi | sugih akal sugih rekadaya | migunani bêcik kabèh | undhang-undhanging kukum | kraton miwah undhang nagari | juga tan kaliwatan | sadaya wus komuk | kasusra mring liyan praja | Kartimaya kontab sarjana kang luwih | kabèh kawignyan buntas ||

20. susilarja mot mring martotami | limpad pasang graitaning driya | dèn sihi mring sasamine | lungit mêmalad kalbu | tur prasaja yuwanèng budi | prakosa myang sambada | agêng inggilipun | pan mangkana sabên dina | datan kêndhat-kêndhat dènnya ngulir budi | lêgêtaning kawignyan ||

21. marma dadya pangauban yêkti | mring pra mudha miwah janma wrêda | puruita ing kawruhe | kawignyan ngèlmu-ngèlmu | atêtanèn anggarap siti | dagangan lêlayaran | apa kang kinayun | pra janma satunggal-tunggal | Kartimaya datan kewran sung rèh maring | sasênênging pra janma ||

22. miwah dadya pangungsèning janmi | ingkang samya amanggih rubeda | ribêd ruwêt-rêntêng tyase | minta pratikêlipun | sirnanira duhkitèng ati | pasthi padha sakala | sing wasitanipun | pratikêl myang rekadaya |

--- 7 ---

katêmahan brastha birat larut saking | rêribêding wardaya ||

23. kyana patya sangêt dènnya asih | sasat saban sapta ri lumaksa | mring unggyanira kadange | Kartimaya janma nung | lamun dangu datan pinanggih | dahad onênging driya | gya utusan gupuh | mring lêlurah punakawan | kinèn sigra-sigra dènira nimbali | tan bangkit nahên brăngta ||

2. Asmaradana

1. kyana patya lamun panggih | lawan sudaranya wrêda | sangêt suka wardayane | miwah karênan ing driya | tansah kêkanthèn asta | ngandikan sakèhing ngèlmu | tanapi pangulah praja ||

2. prakawis ingkang wigati | kyana patya asung warta | mring Kartimaya kadange | nadyan wus putus priyăngga | wêgig kyèhning kawignyan | kagunan myang ngèlmu-ngèlmu | labda amêngku nagara ||

3. suprandene mêksa ugi | rinêmbag prayoganira | aywa ana kuciwane | tumrap kawula sadaya | gêng alit mudha wrêda | miwah timbalan sri mulku | ywa ngantya na kara-kara ||

4. gantya winursita malih | tantara ing lama-lama | Karangwidara prajane | wimbuh gêmah myang raharja | datanpa na kuciwa | kathah wulu wêdalipun | pasar kali wanawasa ||

5. miwah kèhning bulubêkti | saking ratu liyan praja | saya mindhak ing kathahe | mubarang kang endah-endah | mas picis lan mutyara | sadaya kang atur-atur | konjuk sang sri naradipa ||

6. tumpuk susun sap atindhih | blabar nèng prabasuyasa | wit wus kêbak jro gêdhonge | pasimpênan rajabrana | nulya sri naranata | animbali gandhèk gupuh | sri narendra angandika ||

7. sira gandhèk ingsun tuding | paman patih timbalana | prapta ngarsaningsun age | nulya gandhèk amit nêmbah |

--- 8 ---

mentar sing ngabyantara | datan kawarna ing ênu | wus prapta ing kapatihan ||

8. panggya lan rêkyana patih | gandhèk andhawuhkên sigra | sang aprabu timbalane | jêngandika tinimbalan | tumamèng dalêm pura | kerida salampah ulun | kya patih matur sandika ||

9. kya patya dandos tumuli | sawusira asiyaga | tumulya bidhal kalihe | sigra-sigra lampahira | tan kawarna ing marga | laju tumamèng kadhatun | sowan ngabyantara nata ||

10. sang prabu ngandika aris | marma paman patih sira | sun timbali age-age | kadiparan karêpira | rajabrana punika | gêdhong pasimpênan ingsun | wus datanpa na kang sêla ||

11. nèng prabasuyasa iki | tumpuk atimbun balabar | iku opènana age | kyana patih matur nêmbah | dhawuh dalêm sandika | klilana amba dhêdhawuh | yasa gêdhong pasimpênan ||

12. sang prabu ngandika malih | ya sakarêpira paman | rêmbugên saprayogane | lawan kănca jênêngira | bupati myang nayaka | patih sandika wotsantun | nulya adhêdhawuh sigra ||

13. mring abdi dalêm undhagi | miwah abdi tukang-tukang | samya dhinawuhan kabèh | yasa gêdhong pasimpênan | kalih sami ajajar | kapering têngên kang sampun | samya kêbak rajabrana ||

14. dwi căndra pan winatawis | yêyasan gêdhong wus dadya | kya patih parentah age | mring pra abdi punakawan | kinèn ngusungi sigra | linêbêtakên sadarum | jro gêdhong yasan punika ||

15. supênuh gêdhong kêkalih | rêkyana patih anulya | dhawuh mring juru gêdhonge | kinèn angunci tumulya | myang maringkên pèngêtan | kèhning rajabrana agung | kyana patya lajêng sowan [so ...]

--- 9 ---

[... wan] ||

16. mring ngarsa sang sri bupati | kyana patih atur sêmbah | timbalan dalêm samangke | sadaya sampun kalakyan | tan wontên kuciwanya | kagungan dalêm brana gung | linêbêtakên sadaya ||

17. sri nata ngandika aris | paman patih sun tarima | de jênêngira samangke | kalilan madal pasilan | mulih mring kapatihan | kyana patya nêmbah sampun | mentar sing byantara nata ||

18. kawarnaa sri bupati | kantun lênggahan priyăngga | mangkana ciptèng galihe | anggagas ingkang barana | mas picis lan mutyara | kathahe kalangkung-langkung | catur gêdhong kêbak samya ||

19. kagiwang tyasing narpati | kasêngsêm mring kasugihan | nirnakkên kapandhitane | miwah tan arsa dêdana | kawula kawlasarsa | wit jrih sudaning brana gung | karsanira sri narendra ||

20. kang brana dimène sami | ywa ana cicir sajuga | malah pinurih tambahe | dadya asalin salaga | panggalihira nata | puwara nglocitèng kalbu | Maha Prabu Jarumaya ||

21. ngunadika jroning galih | jamake wong sugih băndha | apa kang kinayunake | amasthi padha sakala | kalakon sadayanya | ing sakarsa-karsanipun | kang kacipta jroning driya ||

22. nadyan sujanma kang wêgig | putus saliring kawignyan | ngèlmu-ngèlmu sakabèhe | kasusastran ngèlmu alam | têtanèn ngèlmu kodrat | myang rekadaya sawêgung | tuwin mubarang kagunan ||

23. nging tan kadunungan picis | sayêkti cupêt ing karsa | kuwêl jubêl sadayane | mubarang datan kadadyan | myang datan katurutan | upama ana janma yun | akarya wisma sajuga ||

24. sadaya reka wus dadi | dununging kang saka-saka | apagêr bata têpine | apan wus kinăntha-kăntha [kină