Kancil, Van Dorp, 1871, #1520 (Pupuh 22-43)

Judul
Sambungan
1. Kancil, Van Dorp, 1871, #1520 (Pupuh 01-21). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Cerita
2. Kancil, Van Dorp, 1871, #1520 (Pupuh 22-43). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Cerita
Citra

22. Sinom

1. wulu landhak pitung dasa | sinungakên dhatêng kancil | ri sêksana tinampanan | dhatêng kancil nulya pamit | pis[1] landhak ingsun pamit | dèn bêcik sira nèng pungkur | landhak alon angucap | kancil dèn angati-ati | sêlamêta ing besuk sêlakunira ||

2. muga lananga ing yuda | kancil anulya lumaris | ing marga awirandhungan | datan ana rowangnèki | ngalor ngulon anênggih | munggah tumurun ing gunung | pan tansah manjing wana | lampahira punang kancil | duk sêmana prapta pinggire samudra ||

3. langkung kewran ing wardaya | dadya kandhêk lampahnèki | kancil amicorèng nala | kaya paran polah mami |

--- 50 ---

pangkalan ing jêladri | datan ana marganipun | ingsun arsa anyabrang | paran gon ingsun lumaris | dadya kandhêg anèng têpining samudra ||

4. ya ta ingkang kawarnaa | bajul ingkang têngga warih | ngambang nèng pinggir samudra | pan arsa ngulati bukti | bajul awas ningali | ana kancil arsa nginum | anèng pinggir samudra | ri sêksana dèn parani | dupi parak sinaut kancil malumpat ||

5. pan sarwi asru angucap | babo-babo mamêdèni | dene datan asêmayan | ujuk-ujuk muring-muring | baya arsa punapi | lah inggih baguse bajul | dene nyandêr kiwala | kongsi kagèt ati mami | yèn kênaa mendahane bungahira ||

6. katujune nora kêna | hèh bagus arsa punapi | sang bajul asru angucap | hèh pagene sira kancil | dene nganggo nguncati | sang kancil asru amuwus | lah apa karêpira | dene anyaut mring mami | bajul ngucap hèh iya arsa sun pangan ||

7. kancil mèsêm asru ngucap | basakêna ta sirèki | pan arsa mangan maring wang | gampang têmên ujarèki | lah bajul sira maning | wruha rasaning wak ingsun | ingsun ingkang agadhah | durung wêruh rasanèki | ujuk-ujuk sira arsa ngicipana ||

8. kaya dèn alêm-alêma | bajul kang kaya sirèki | sang bajul asru angucap | baguse bajul sirèki | baya pêsthimu kancil | lah aja mukir sirèku | lah payo ingsun pangan | kancil alon anauri | lah ta iya bajul môngsa bodho sira ||

9. pan ingsun nora lênggana | dene ta wis pêsthi mati | dadi pêpangananira | mulane ingsun tan mukir | ananging ujar mami | marang sira bagus bajul | lah apa êntèk sira | arsa mangan awak mami | bajul ngucap muwuha kancil patbêlas ||

10. ingsun untal babar pisan | kaya nora gawêr maning | sang kancil asru angucap | baguse bajul kumaki | dumèh-dumèh sun cilik | pangrasane atiningsun | sikil ingsun kang kiwa | môngsa êntèka sirèki | pêsthi cilik pêngrasane atinira [atini...]

--- 51 ---

[...ra] ||

11. jatine padha lan arga | mila dèn arani kancil | wêtêng isi nagara |[2] warna-warna warni-warni | ngêrawit angêriwik | tur akêbêk munjung-munjung | agêdhe tur adawa | alandhêp atine kancil | dèn pangana ingsun môngsa ta êntèka ||

12. balikan bajul ta sira | lah pira rowangirèki | bajul wadon lawan lanang | kang gêdhe tuwin kang cilik | bajul asru nauri | anadene rowang ingsun | lanang wadon sêdaya | gêdhea tanapi cilik | patang atus patang puluh luwih lima ||

13. iku kang gêdhe kiwala | kang cilik nora kawilis | kancil asru dènya ngucap | bajul satus iku ugi | mangana sikil mami | kaya lamun maju mundur | môngsa silih êntèka | iku durung wêtêng mami | dèn pangana bajul patang puluh lima ||

14. lah iya môngsa êntèka | ewasêmono tan kêni | mara sira pêpakêna | kancanira gêdhe cilik | kabèh nèng ngarsa mami | bajul satus patang puluh | lima padha kumpula | kabèh kon mangan mring mami | tan antara dèn undhangi kancanira ||

15. sêdaya pan sampun prapta | tarap nèng pinggir pêsisir | kumêroyok arêbutan | kancil mundur sarwi angling | jamake mêngko dhingin | hèh bajul aja kêsusu | môngsa ingsun mukira | dene ingsun wus pinêsthi | sira pangan pan ingsun datan suminggah ||

16. balik sira dèn asabar | mêngko sun wilange dhingin | bajul sira ajejera | adu buntutira sami | mênawa kurang siji | pêsthi mêngko nora kêmput | mundhak adadi wadhang | têmahan nora abêcik | lah ta mara bajul sira ajejera ||

17. bajul anurut kewala | tan antara jèjèr aglis | adu buntut lawan sirah | bajul satus kawan dèsi | bajul jalu lan èstri | duk sêmana sampun têpung | anèng dharatan sabrang | bajul kang pêngarêp angling | lah ta mara sang kancil sira itunga ||

18. ya ta sang kancil sêksa |[3] malumpat wus praptèng gigir | sigra amiwiti milang | siji loro têlu siji | pat lima nênêm siji | kancil akêbat lumaku | apan sarwi amilang | gonira [go...]

--- 52 ---

[...nira] amilang kancil | kancil ngucap iku pelinge satunggal ||

19. lamun nora pinilingan | mêngko ingsun lali maning | wantune bajul akathah | nulya dèn awiti maning | sônga sêpuluh siji | kancil akêbat lumaku | apan sarwi amilang | lawan anggo peling siji | pan mêngkana bola-bali gènya milang ||

20. apan sarwi lincak-lincak | tan pêgat gènnya amilis | marang sakèh bajul samya | wus êntèk wêtaranèki | tansah awira-wiri | kancil gènira angitung | bajul nèng jro samudra | tan pêgat gènnya ngitungi | apan sarwi pinilingan siji ika ||

21. tan pêgat pangitungira | nênggih wau punang kancil | wus têlas gènnya amilang | nênggih wau punang kancil | cariwis ing ungêlnèki | akêbat gènya lumaku | apan sarwi amilang | apan sarwi dèn pilangi | sampun têlas prapta ing dharatan sabrang ||

22. kancil akêbat malumpat | prantèng[4] dharat kancil angling | dèn age badhogên ingwang | mara ingsun nora mukir | dene wus pêsthi mami | dadi panganira bajul | mulane dèn akêbat | êntèkêna awak mami | bajul arsa mêntas anging nora bisa ||

23. dadya kandhêk[5] anèng mara | asêsumbar punang kancil | hèh bajul anake baya | dèn age rêbutên mami | ingsun kang aran kancil | jajêndhule ing wona gung | pranakan ing Mêkasar | bajul arsa angayoni | lah burua bajul sun antèni sira ||

24. sang bajul kèri anggana | sang kancil aglis lumaris | malêbêt ing wanawasa | ing siyang latri lumaris | sêmana punang kancil | munggah tumurun ing gunung | ingkang sinêdyèng nala | kancil arsa angulati | buron wana ing tanah sabrang sêdaya ||

25. sangsaya kalunta-lunta | lampahe kang punang kancil | ya ta ingkang kawarnaa | bêburon ing tanah kawis | banthèng lêmbu lan sapi | samya pagunêman wuwus | anulya pinaranan | dhumatêng kang punang kancil | nulya prapta sang kancil anêmbang durma ||

23. Durma

1. kancil tanya lah ta apa karyanira | kumpul anèng wonadri | kagèt kang tinanya | pan asru [a...]

--- 53 ---

[...sru] wuwusira | lah sira bêburon ngêndi | têmbe katingal | dene luwih kumaki ||

2. cilik mênthik padha lawan bobat[6] ingwang | kancil asru nauri | pan ingsun atanya | sira malês atanya | jamake sumaur dhingin | nuli atanya | dadi salah sawiji ||

3. lêmbu ngucap yèn sira takon maring wang | panglima lêmbu mami | kancil wuwusira | sijine iku sapa | ingsun aran dhaèng sapi | sijine sapa | raja banthèng ran mami ||

4. ingsun arsa anglurugi tanah Jawa | balikan ta sirèki | sapa aranira | sang kancil wuwusira | sumaur sarwi abêngis | yèn nora wikan | raja kancil ran mami ||

5. ingsun ingkang dèn papundhi buron kathah | ing alas tanah Jawi | sun lungguh kêbayan | duta Nabi Suleman | apa têmên ta sirèki | arsa ngluruga | nèng alas tanah Jawi ||

6. ingsun eman môngsa sira anônggaa | nadyan gêdhe sirèki | môngsa ngungkulana | lan bêburon ing wana | nadyan sira dhaèng sapi | lêmbu panglima | lan raja banthèng rèki ||

7. nora nôngga lan lurah sapi ing Jawa | tuwin lêmbu pulisi | lawan pênglawenya | yèn sira uningaa | iki ing wulunirèki | bêburon Jawa | sang kancil tuduh aglis ||

8. yèn kênaa sira iku aja nêrak | aja sira tandhingi | lêmbu sigra ngucap | tan duga têmên ingwang | bêburon ing tanah Jawi | langkung agêngnya | mendah kang darbe iki ||

9. lah rijalên iya lawan awakira | sêpira agêngnèki | wulumu sêpira | prandene sira arsa | anglurug ing tanah Jawi | môngsa nônggaa | dadya sêdaya ajrih ||

10. dhatêng kancil lêmbu sira lan andaka | anjêrum anèng ngarsi | kancil ujarira | pagene jêrum sira | anulya nauri sami | ajrih kawula | dhumatênga sang kancil ||

11. botên sida anglurug ing tanah Jawa | sang kancil alon angling | yèn mêngkono sira | ing besuk ingsun gawa | anglurug nagara Mêsir | sarowangira | ing ngêndi kancanèki ||

12. banthèng ngucap inggih tuan maksih kathah | nanging wontên wonadri | samya pagunêman | kancil asru angucap | lah

--- 54 ---

payo tuduhna mami | nulya lumampah | kancil nulya dèn iring ||

13. anèng ngarsa lêmbu sapi lan andaka | angiring anèng wuri | malêbêt ing wana | ya ta kang kawarnaa | gajah warak lawan janggi | apagunêman | unta kêlawan kuldi ||

14. duk sêmana kancil prapta pêrnahira | sang kancil alon angling | lah sira lèrèhya |[7] anèng kene kewala | kancil anulya lumaris | tan dangu prapta | anèng pêrnahirèki ||

15. gajah warak ingkang samya pagunêman | nanging datan udani | kancil praptanira | sêdaya tan uninga | kancil sumurup ing sikil | wus praptèng têngah | sang kancil asru angling ||

16. iki apa ingkang sira rêmbug padha | dene pating kalêsik | dupi amiyarsa | sami kagèt ing nala | gajah asru dènya angling | hèh sapa sira | dene cilik sirèki ||

17. kancil ngucap lamun sira nora wikan | iya lawan ing mami | dêmang kancil ingwang | duta Nabi Suleman | mila ingsun praptèng ngriki | pan arsa tanya | iya lawan sirèki ||

18. apa nyata sira arsa angluruga | marang ing alas Jawi | kang tinanya ngucap | dhasar nyata wak ingwang | balikan ta sira kancil | gawemu apa | prapta ing ngarsa mami ||

19. apa sira kêpingin arsa sun môngsa | kancil asru nauri | lamun sira arsa | tan ana salah ingwang | nanging rasaning kang ati | môngsa iyaa | tyas ingsun datan cilik ||

20. bali sira arsa anglurug mring Jawa | apa kuat sirèki | lamun amungsuha | bêburon tanah Jawa | gajah asru dènya angling | pagene ingwang | nora wani ajurit ||

21. ingsun gêdhe adhuwur gagah prakosya | sapa ngungkuli mami | sang kancil angucap | nora maido ingwang | nanging rasaning kang ati | pan kaungkulan | têmbang pucung gumanti ||

24. Pucung

1. nadyan silih gajah sira gêdhe dhuwur | mêksih kaungkulan | lawan bêburon ing Jawi | tingalana iki wulune kewala ||

2. lah ta iki durung ingkang darbe wulu | gajah sarêng mulat | kêlangkung miris ing galih | sarowangnya [sa...]

--- 55 ---

[...rowangnya] sami giris ing wardaya ||

3. gajah angling sêpira manungsanipun | wulune kewala | padha lawan buntut mami | kancil ngucap kayaparan sira gajah ||

4. apa sida gonira arsa anglurug | anèng tanah Jawa | gajah alon anauri | nora sida ingsun ajrih lawan sira ||

5. kancil ngucap lah apa têmên sirèku | wêdi lawan ingwang | nulya sarêng anauri | lah ta iya ingsun anut lawan sira ||

6. dene ingsun têmbene lagi andulu | wulu kang mêngkana | mendah ing kaduwe maning | kancil ngucap dadi sira uwis tobat ||

7. yèn mêngkono sira anut talaningsun | lawan kancanira | anadene karêp mami | arsa bêdhah ing kutha Mêsir wak ingwang ||

8. ratu Mêsir pan adarbe putri ayu | jagad tanpa sama | sapa ingkang olih benjing | pêsthi iku ingkang dadi jodhonira ||

9. nadyan ingsun ingkang olih putri ayu | pêsthi awak ingwang | kabèh padha angrêmbugi | kaya apa lah ta padha karêpira ||

10. gajah mujar lah ta apa rêmbugipun | lan sabatur ingwang | kabèh padha angrêmbugi | kancil ngucap yèn mêngkono karêp ingwang ||

11. undhangana rowangira dèn agupuh | ingsun arsa mangkat | marang nêgara ing Mêsir | tan antara dèn undhangi kancanira ||

12. gajah warak banthèng lawan kêbo danu | lêmbu lawan unta | sênuk mèmrèng lan jêjawi | macan singa blêgêdaba lawan unta ||

13. ting janggêlêg angêbêki wana agung | kancil langkung bungah | pan asru gènira angling | pêkênira gajah sun karya wêdana ||

14. kang kuwasa marentah marang baturmu | anging wêkas ingwang | pan ing besuk dina Kêmis | wulan Sura sira malêbua kutha ||

15. pan ing mêngko sira lèrèna karuwun | nèng jawining kitha | aja na kang ngudanèni | dèn adhêmit amungsuh lawan manungsa ||

16. aja kongsi kauningan wêkas ingsun | dene awak ingwang | pan arsa alaku sandi | kang supaya wêruha cacahing bala ||

17. saur pêksi sêdaya kang sinung wuwus | kancil aglis mentar | sêdya malêbèng nêgari | rowangira sedaya [se...]

--- 56 ---

[...daya] marak ing kitha ||

18. tan winarna punang kancil lampahipun | gênti winurcita | nênggih nêgari ing Mêsir | apan lagi atamian parangmuka ||

19. ratu sèwu nêgara kang samya rawuh | saha wadyanira | sakepraboting ajurit | mêsanggrahan anèng jro kitha pan aglar ||

20. ingkang dadya wêdanane para ratu | narendra kobatsah | gagah prakosyèng ajurit | ajêjuluk Maharaja Basunônda ||

21. pêpatihe Bajobarang wêstanipun | agagah prakosya | dadya andêling ajurit | kang sarira nêmbaga lir jaka lola ||

25. Asmaradana

1. mila nêgari ing Mêsir | atamian parangmuka | ratu sèwu nêgarane | sêdyane arsa anglamar | dhatêng kusumaning dyah | putranipun sang aprabu | aran Dèwi Sêtyapraba ||

2. warnane lir widadari | ing jagad datanpa sama | lir putri Mêsir warnane | panjang lamun ginupita | ing mangke sri narendra | miyos sineba sang prabu | pinarak ing pagêlaran ||

3. dèn ayap para pawèstri | êmban lawan para inya | andhêr ngarsane sang katong | asri ingkang upacara | kang tansah anèng ngarsa | Kyana Patih Gajah Ranu | lan sagung para punggawa ||

4. tanapi para bupati | tumênggung lan sinangarya | ulubalang panglimane | Maharaja Basunônda | kang caos anèng ngarsa | kêlawan pêpatihipun | kang tumut ing gustinira ||

5. mêngkana sri narapati | ing Mêsir aris ngandika | kadyaparan ing karsane | anak Prabu Basunônda | praptèng Mêsir nêgara | bêkta wadyabala agung | paran ing karsaning nata ||

6. pan ingsun datan andugi | matur Raja Basunônda | rama prabu atur ingong | mênawi parêng ing karsa | ômba[8] arsa suwita | inggih dhatêng rama prabu | yèn sarêng dèn jodhokêna ||

7. dhatêng putranta sang dèwi | bokmênawi rama nata | wontên ing pêpundhutane | dunya miwah rajabrana | kang adi-adi mulya | sajung miwah sapêrahu | kawula dhatêng sumôngga ||

8. ngandika sri narapati | anak prabu dèn asabar | nênggih kang dados karsane | anggèr rumiyin lèrèha | wontên sajroning kitha | sampun [sampu...]

--- 57 ---

[...n] kasêsa ing kayun | ing benjang môngsa wandea ||

9. pêrkawis dening sang putri | pun bapa sumanggyèng karsa | lah inggih datan rumaos | pun bapa adarbe putra | dene sampun diwasa | nanging dèn sabar sang prabu | gènira adarbe karsa ||

10. kêlangkung lêga ing galih | Maharaja Basunônda | atur pamit lèngsèr age | mantuk anèng pêsanggrahan | kya patih atut wuntat | duk sêmana sang aprabu | ing Mêsir jêngkar sineba ||

11. kundur malêbêt ing puri | dèn ayap para wanodya | pan asri upacarane | bubar sagung kang siwaka | kunêng tan winurcita | gêntia ingkang winuwus | putri ing Mêsir nêgara ||

12. ingkang anèng dalêm puri | nênggih Rêtna Sêtyapraba | lir widadari citrane | kasup ing kajonaloka | Ni Dèwi Sêtyapraba | tansah dadi têmbang kidung | dadya pocapaning jagad ||

13. Dèwi Sêtyapraba singgih | pan arsa siram nèng taman | dèn iring pawongan akèh | êmban lawan para inya | kang bêkta upacara | yèn tinon andulur-dulur | sami adi-adi mulya ||

14. ing marga datan winarni | lampahe kusuma rara | wus praptèng tamansarine | minggah anèng yasa kambang | amung êmban satunggal | kang tumut dhatêng sang ayu | sêdaya kantun nèng jaba ||

15. sagunge pawongan cèthi | apan samya ngundhuh sêkar | anèng taman pan arame | ana ingkang gubah sêkar | gambir cêpaka pêthak | sawênèh angundhuh santun | wênèh angundhuh wowohan ||

16. sigêgên mangke rumiyin | kancil ingkang kawarnaa | wus praptèng taman lampahe | ing dalu kalane prapta | tan ana kang uninga | anjujuk ing tamansantun | nèng ngandhape pandhan surat ||

17. sang kancil micorèng galih | mambêt gandaning puspita | pan asumrah sarirane | lir siniram gônda wida | raose kang sarira | kancil amicorèng kalbu | mendah ingkang darbe taman ||

18. baya warnane yu luwih | iki têtaman utama | arum awangi gandane | apan pêlag warnanira | ingsun arsa uninga | pêtamanan adi luhung | amindha tamaning syarga ||

--- 58 ---

19. mêngkana kang punang kancil | kacaryan dènya tumingal | midêr-midêr nèng tamane | aningali sasêkaran | anèng pinggir sêgaran | sang kancil awas andulu | kêlamun ana pawongan ||

20. lagya angundhuhi sari | pan akathah rowangira | kancil amicorèng tyase | lah iki ana pawongan | lagya angundhuh sêkar | baya ta lagi dèn utus | iya marang gustinira ||

21. iya paran polah mami | gèn ingsun arsa uninga | mring putri Mêsir warnane | apa silih ngaton ingwang | marang pawongan kathah | dimèkne dèn cêkêl ingsun | marang sagunge pawongan ||

22. duk sêmana punang kancil | api-api tan uninga | marani pawongan akèh | sarwi mangan gêgodhongan | anèng pinggir sêgaran | pawongan samya andulu | sêdaya kagèt ing nala ||

23. mujar marang rowangnèki | bibèkane iku apa | dene têka colat-colat | anèng pinggiring sêgaran | amangan gêgodhongan | rowange alon amuwus | iku kang tunggu sêgaran ||

24. pan arsa anginum warih | mulane anèng pinggiran | êmban Jêlamprang wuwuse | êmbuh-êmbuh kang dèn ucap | basa iku janggitan | utawi anak warêgul | lamun ingkang tunggu taman ||

25. sayêkti datan kaèksi | yèn nyata kang tunggu taman | lah mara ingsun balange | sigra ni êmban Jêlamprang | ngambil bata tugêlan | anulya binalang asru | kancil indha nora kêna ||

26. malah saya amarani | kancil sarwi lincak-lincak | anulya binalang manèh | kancil indha nora kêna | dèn balang kaping tiga | kancil indha praptèng ngayun | ban Jêlamprang kirap-kirap ||

27. anulya lumayu gêndring | rowange tumut lumajar | pan sarwi gumuyu rame | êmban Jêlamprang angucap | mênawa iku setan | mindha anake warêgul | pan arsa mangan manungsa ||

28. rowangira anauri | lamun iku nyata setan | sayêkti mujar cangkême | lah iku cangkême malang | basa iku janggitan | apik têmên warnanipun | kêna

--- 59 ---

kinarya dolanan ||

29. mara cêgatana aglis | ing kidul êlor lan wetan | ya mêngko ingsun cêkêle | bokmênawa iku kêna | bêburon kang mêngkana | aturêna ing gustimu | mendah bungahing wardaya ||

30. anulya dipun cêgati | ing kidul êlor lan wetan | ni Jêlamprang anèng kulon | sang kancil wus anèng têngah | êmban Jêlamprang ngucap | dèn age padha dèn rangkus | ri sêksana sarêng mara ||

31. wetan kulon amêpêki | ing lor kidul sarêng mara | wus prayitna sêdayane | kancil enak anèng têngah | dupi arsa cinandhak | kancil malumpat mandhuwur | pan sampun prapta ing jaba ||

32. para inya nubruk sami | kang kulon anubruk wetan | ingkang kidul nubruk êlor | pan dadya agarêjêgan | samya rowange dhawak | ingkang sawênèh amuwus | têmbang gambuh kang gumantia ||[9]

26. Gambuh

1. pan arame swaranipun | lêng-ulêngan iya padha batur | kang sawênèh sinjangnya kasingsal têbih | dadya wuda minthal-minthul | tan wikan kancil mêncolot ||

2. apan ta kongsi adangu | ban Jêlamprang sigra andulu |[10] lamun kancil amêlangkring anèng jawi | nèng ngandhape nagasantun | ban Jêlamprang gêmbor-gêmbor ||

3. dene iku uwis ucul | hèh ta kônca bubara dèn gupuh | nulya bubar sêdaya ngungun ing galih | kang kasingsal sinjangipun | dhodhok sarwi gêmbor-gêmbor ||

4. lah ta êndi sinjang ingsun | rowangira asru amuwus |[11] anèng ngêndi sinjangira iku bibi | aja sira minthal-minthul | wis ngadêga aja dhodhok ||

5. rowange samya gumuyu | ni Jêlamprang aris dènya muwus | lah tunggunên ingsun matur ing sang putri | cêgatana yèn lumayu | aja kongsi lunga adoh ||

6. êmban Jêlamprang agupuh | sigra marak dhatêng gustinipun | praptèng ngarsa êmban Jêlamprang wotsari | pan sarwi alon amuwus | adhuh anggèr gustiningong ||

7. ing taman wontên warêgul | cilik mênthik pan amung satikus | colat-colot dhuh gusti kêlangkung apik | ing mangke lagya kinêpung | dhatêng sagung para wadon [wado...]

--- 60 ---

[...n] ||

8. sêdaya sampun tinutur | sang dyah mèsêm apan sarwi muwus | lah ta êmban mara cêkêlên dèn aglis | apan ingsun arsa wêruh | ban Jêlamprang matur alon ||

9. botên kenging gustiningsun | ingsun wau pan sampun kinêpung | anèng têngah pêrandene sagêd mijil | kawula langkung gagêtun | sang dyah angandika alon ||

10. iku kêjabane ingsun | kang abisa nyêkêl warêgul |[12] lah ta mêngko ingsun tata-tata dhingin | mêngkana sang murtining rum | wus ambên ing cindhe ijo ||

11. sigra têdhak sang lir santun | nênggih saking yasa kambang sampun | praptèng jawi sang rêtna awas ningali | pawongan arubung-rubung | apan tansah ngalor ngulon ||

12. tan pisah ing rowangipun | ban Jêlamprang sigra matur gupuh | kadyaparan ing karsa paduka gusti | pan arsa nyêkêl warêgul | sang dyah mèsêm muwus alon ||

13. lah êmban Jêlamprang gupuh | kinèn padha abubar karuwun | para êmban pan ingsun arsa udani | nulya dèn undhangi sampun | sêkathahe para wadon ||

14. tan antara bubar sampun | pra pawongan ingkang padha ngêpung | pan akumpul anèng wurine sang putri | sang dyah waspada andulu | langkung kasmaran sang sinom ||

15. dhatêng kancil warnanipun | apan dene kêlangkung bagus |[13] sang dyah mèsêm sarwi angandika aris | êmban cêkêlên dèn gupuh | aja kongsi lunga adoh ||

16. nanging aja kongsi lampus | lah ta poma padha wêkas ingsun | sun têmpuhkên mêngko mênèk kongsi mati | samya tumandang sêdarum | sêkathahe para wadon ||

17. kancil anulya kinêpung | wetan kulon êlor lawan kidul | anèng têngah kancil amicorèng galih | baya endah warnanipun | putri ing Mêsir kêdhaton ||

18. tuhu ayu warnanipun | têmbe iki dulu putri ayu | ri sêksana sagunge pawongan cèthi | anangkêbi ing lor kidul | wantune pawongan anom ||

27. Sinom

1. sarêng anubruk sêdaya | sang kancil malumpat aglis | pan [pa...]

--- 61 ---

[...n] sampun prapta ing jaba | pawongan pating gulinting | sang dyah mèsêm ing galih | sarwi alon gènnya muwus | pagene nora kêna | dèn age burunên maning | samya tangi pawongan pating julalat ||

2. ambêkane arênggosan | kancil anulya mêlangkring | anèng sore nagapuspa | sang dyah angandika aris | mumpung lagi mêlangkring | mara kêpungên dèn gupuh | anulya ingidêran | kancil api-api guling | ni Jêlamprang alon dènira angucap ||

3. hèh batur padha lon-lonan | mumpung lagi turu lali | dèn padha lirih kiwala | anulya sarêng lumaris | sêdaya mindhik-mindhik | wus parak ing pêrnahipun | wêtara sêgayuhan | nulya sarêng nubruk aglis | duk cinandhak kancil akêbat malumpat ||

4. praptèng jawi lincak-lincak | pawongan pating gulinting | anênumbuk nagasêkar | bathuke bênjut sacêngkir | wênèh tumbukan sami | kêlawan ing rowangipun | akathah bathuk bundhas | pan sami dipun têkêmi | wênèh ngucap sira numbuk bathuk ingwang ||

5. lah ta iki kongsi bundhas | rowange asru nauri | sira kang numbuk maring wang | nora nganggo irih-irih | samya tuding-tinuding | kang numbuk wit nagasantun | bathuknya tinêkêman | nagasari dèn gêbugi | sarwi ngucap bathuk ingsun kongsi bundhas ||

6. sang kancil alincak-lincak | anèng ngarsane sang putri | sang rêtna sarêng tumingal | imbuh brangtanirèng galih | alon gènira angling | êmban cêkêlên dèn gupuh | sigra êmban Jêlamprang | tan emut wiranging galih | ni Jêlamprang apan sarwi cêcawêtan ||

7. sarwi asru gènnya ngucap | ingsun cêkêle pribadi | aja milu-milu padha | mundhak dadi ngapirani | anulya dèn parani | kancil api-api turu | amangan gêgodhongan | anèng ngarsane sang putri | dupi parak awêtara sêgayuhan ||

8. anubruk êmban Jêlamprang | kancil malumpat ing wuri | êmban Jêlamprang aniba | karungkêp anulya tangi | linggih kancil sumandhing | anulya cinêbak luput | kancil mingêr angiwa |

--- 62 ---

nanging nora pati têbih | sêgayuhan anulya sami dèn candhak ||

9. sang kancil indha anganan | apan datan pati têbih | awêtara mung saasta | lan êmban Jêlamprang singgih | nulya cinandhak aglis | kancil mingêr anèng pungkur | pan iya nora têbah | sang dyah mèsêm sarwi angling | lah ta êmban dene iki wis aparak ||

10. lah cêkêlên dèn akêbat | anèng gigirira bibi | ya ta ni êmban Jêlamprang | pan asangêt muring-muring | kancil cinandhak aglis | mingêr anèng wurinipun | mubêng êmban Jêlamprang | mêngkana pan sarwi linggih | kancil nganan ban Jêlamprang milu nganan ||

11. ban Jêlamprang asru ngucap | dene amêmanas ati | angajak ubêng-ubêngan | pêsthi kêsêl awak mami | mubêng nganan angiri | sang rêtna suka ing kalbu | mulat êmban Jêlamprang | sang dyah angandika aris | tulungana dimèn aglis nuli kêna ||

12. anulya tumandang sigra | sêkathahe para cèthi | kancil rinêbut wong kathah | tinubruk kancil nginggati | ananging nora têbih | pan tinubruk-tubruk luput | sami kaku ing manah | sagunge pawongan cèthi | sang juwita pan kinèn akarya kala ||

13. ban Jêlamprang karya kala | anulya pinasang aglis | nèng ngandhape nagapuspa | pan sarwi ngucap alirih | gêlakna dipun aglis | nèng ngandhape nagasantun | dimèkne kêna kala | anulya sami dèn giring | cinêgatan sang kancil alincak-lincak ||

14. amarani ban Jêlamprang | sêmana wus praptèng ngarsi | ban Jêlamprang aris mujar | ngajak gêguyon si baring | dèn cêkêl nora kêni | amarani wong alungguh | sang dyah akarya kala | sutra kuning kang kinardi | sang dyah mujar lah mêngko êmban Jêlamprang ||

15. ingsun jaluk ling-alingan | dimèkne aja kaèksi | anulya kusuma rara | anèng wuri tan kaèksi | kancil micorèng galih | dene têka parikudu | dènya amrih maring wang | putri adi tanpa tandhing | bok iyaa ingsun kêna anèng kala ||

16. sang kancil wus anèng ngarsa | ban Jêlamprang angancari | dupi angungkuli sirah | sang kancil mire angeri [ange...]

--- 63 ---

[...ri] | pi-api tan udani | Jêlamprang micorèng kalbu | kurang sêthithik kêna | sira kênèng kala mami | sang juwita sigra anglungakên kala ||

17. kancil sandi tan uninga | sirahnya dipun ungkuli | dhatêng kalane sang rêtna | kancil anolih ing wuri | ngarsa dipun adhangi | dhatêng kalane sang ayu | sang dyah micorèng nala | bok nuli kêna sirèki | sun kauli yèn sira kêna maring wang ||

18. ingsun ajak lênggah jajar | mêngkana kang punang kancil | miyarsa ujar mêngkana | kêlangkung arêping galih | kancil anulya nolih | nuju kalane sang ayu | anulya siningsêtan | sang rêtna suka ing galih | angandika dene gampang tatiwala ||

19. dene nora kongsi lama | pan ingsun cêkêl pribadi | dèn age êmban Jêlamprang | sira cêkêlên dèn aglis | ja kongsi aningsêti | bokmênawa mêngko lampus | sigra êmban Jêlamprang | apan arsa anguculi | dhatêng kala sang kancil ajola-jola ||

20. sang rêtna asru ngandika | wis bibi aja nguculi | ingsun uculane dhawak | sang dyah narik kala aglis | punang kancil anginthil | sang rêtna mèsêm ing kalbu | sarwi alon angucap | dene bisa milih jalmi | gya cinandhak sang kancil dhumatêng sang dyah ||

21. dupi arsa inguculan | sang kancil umatur aris | adhuh-awuh[14] gustiningwang | dene kêlangkung asakit | sampun andika tarik | mangke pêdhot guluningsun | sang dyah sarêng miyarsa | kêlangkung kagèt ing galih | angandika winor manising wêcana ||

28. Dhandhanggula

1. sang dyah mèsêm angandika aris | dene iki bisa tata jalma | bêburon apa arane | kancil alon umatur | dêlapipun ingkang mêstani | kancil aran kawula | sang rêtna amuwus | dadi kancil aranira | nora luwih cilik apik mênthik-mênthik | tur bisa tata jalma ||

2. hèh ta êmban Jêlamprang dèn aglis | marenea sira rungokêna | bêburon bisa miraos | êmban Jêlamprang gupuh | nèng ngarsaning sang raja putri | lawan sarowangira | kabèh praptèng ayun | sang

--- 64 ---

rêtna aris ngandika | hèh ta êmban sira wruha baburon kancil | bisa atata jalma ||

3. ban Jêlamprang matura wotsari | adhuh gusti kula tan uninga | bêburon kancil arane | sawêk mangke sang ayu | tan uninga warnine kancil | raose manah ingwang | apan kadya wêrgul | sang kancil asru anyêntak | yèn warêgul iku sêdulure babi | kagèt êmban Jêlamprang ||

4. alorodan mundur sarwi angling | mamêdèni tan kêna wong salah | pan ayêntak kongsi kagèt | sang dyah mèsêm amuwus | hèh ta kancil atanya mami | ing ngêndi angsalira | miwah kang sêsunu | prapta ing Mêsir nêgara | kancil matur pan inggih kawula gusti | dutane gustiningwang ||

5. Kangjêng Nabi Suleman ing nguni | kula kinèn anganglangi jagad | mila prapta Mêsir mangke | jatine arsa nginum | pan kêpingin anginum warih | tan wikan yèn kawula | mangke tinalikung | kadya wong adosa pêjah | dene jôngga akukuh dipun talèni | pan kongsi pêlirikan ||

6. sang dyah mèsêm angandika aris | ingsun datan angukum ing sira | ing kene sun uculane | mênawa têkèng lampus | ya ta nulya dipun uculi | sang dyah aris angucap | apuranên ingsun | dene ingsun tan uninga | lamun sira dadi utusane nabi | matur êmban Jêlamprang ||

7. adhuh gusti dene mamêdosi | lamun karsa suwawi ucula | sang rêtna alon wuwuse | pan arsa takon ingsun | iya marang kiai kancil | sang kancil aturira | dhuh gusti sang ayu | pan arsa takon punapa | sang dyah mèsêm sarwi angandika aris | yèn nyata kancil sira ||

8. iya dadi dutane jêng nabi | apa sira wêruh ing petangan | sang kancil alon ature | dhuh gusti sang lir santun | paran ingkang dipun petangi | sang dyah aris angucap | upama wong iku | pan arsa apalakrama | kayaparan ingkang dadi bêciknèki | jalu miwah wanodya ||

9. kancil matur dhuh gusti agampil | yèn metangi pêrkawis punika | sayêkti wontên sarate | sang dyah

--- 65 ---

mèsêm amuwus | lah ta apa sarate kancil | mara age matura | sang kancil umatur | dhuh gusti juwadah pasar | kêmbang borèh atanapi lisah wangi | kêlawan pisang êmas ||

10. ban Jêlamprang gumuyu angikik | pan sinêntak pagene ta sira | êmban gumuyu angèkèk | wong lagi tutur-tutur | ni Jêlamprang umatur aris | lah ta inggih kawula | milane gumuyu | kilingan duk anèng taman | sang dyah angling lah mara tutukna aglis | sang kancil aturira ||

11. inggih gusti yèn wong arsa krami | dipun pêndhêt arane kiwala | duk lagi mêksih larene | ing mangke dipun itung | awon sae yêkti pinanggih | èstri kêlayan priya | sang rêtna amuwus | ingsun aran Sêtyapraba | iku sapa ingkang dadi jodho mami | kancil alon aturnya ||

12. aran Sêtya têmên jatinèki | lamun Praba jêmbar ing wardaya | yêkti punika jodhone | kakung ingkang pinunjul | ingkang sêtya apalakrami | dados botên sulaya | sami sêtyanipun | watakipun sugih arta | sugih putra lawan rajabrana adi | sang dyah mèsêm ngandika ||

13. pintêr têmên sira kyai kancil | sapa ingkang amuruk ing sira | êmban Jêlamprang dèn age | takona dèn agupuh | iya marang ki bagus kancil | sigra êmban Jêlamprang | marak anèng ngayun | inggih ki bagus kawula | petangana botên kudu arsa laki | dene kula wus tuwa ||

14. kancil ngucap apa karêpnèki | ni Jêlamprang alon wuwusira | pan amung sêlamêtane | dene kula wus sêpuh | ingkang mugi têbih asakit | lawan sampun kangelan | sang kancil amuwus | lah ta sapa aranira | duk ing lare ni Jêlamprang matur aris | Sakijah aran ingwang ||

15. kancil mèsêm pan amuwus aris | iya lamun wong aran Sakijah | sayêkti sêlamêtane | lah iya jangan jantung | lawan pitik jambul ta bibi | sang dyah aris angucap | bisa dadi dhukun | lah ta kabèh para inya | atakona ya marang ki bagus kancil | pawongan sarêng mara ||

16. sarêng takèn [ta...]

--- 66 ---

[...kèn] êmban lawan cèthi | atanapi inya lan parêkan | asarêng gènira takèn | sang kancil asru muwus | jamak ora sawiji-wiji | pêsthi bingung kawula | lamun kinarubut | sang rêtna aris ngandika | lah ta iya jamak ora siji-siji | ya ta êmban Saroja ||

17. ingkang takèn dhumatêng sang kancil | kancil ngucap dèn age tutura | iya aranira dhewe | êmban Saroja muwus | aran kula duk mêksih alit | katêlah pun Saijah | sang kancil amuwus | bibi sêlamêtanira | sêga golong iku nganggo pêcêl pitik | kêlawan jangan lobak ||

18. êmban Wungu nulya takèn aglis | dhuh ki bagus ingsun petangana | sang kancil alon muwuse | sapa aranirèku | êmban Wungu nauri aris | lah inggih pun Jariyah | sang kancil amuwus | dene sêlamêtanira | jangan mênir iya lawan sêga gurih | lawan ayam cêmara ||

19. yêkti adoh bilai sêkalir | lawan adoh sakèhe lêlara | tur acêpak rêjêkine | sang dyah mèsêm amuwus | lah ta mara êmban dèn aglis | padha nyêlamêtana | gupuh para babu | apan samya olah-olah | pan arame ingkang arsa nyêlamêti | sagung para pawongan ||

20. kang sawênèh angêjor-êjori | apan arsa masak cowan-cowan | bumbune daringo bêngle | lawan dhèdhès puniku | lênga wangi tan kêna kèri | ban sawiji angucap | masak cowan iku | bumbune uyah sêgantang | lawan kecap dèn godhog banyune asin | kang mangan bungah rêna ||

21. kang sawiji êmban asru angling | lamun sira arsa masak cowan | asêm sabodhak bumbune | jêruke têlung puluh | têlung krênêng cêrmene iki | sarta dèn banyonana | cokak têlung gêndul | blimbing kêris rong wêlangsang | nganggo wuni rong krênêng kathahe bibi | kang mangan enak-enak ||

22. tan antara nulya matêng sami | warna-warna sêlamêtanira | ana gawa sêga golong | sawênèh sêkul wuduk | pan sawênèh kang sêga gurih | sang dyah alon angucap | kancil dèn agupuh | sira ingkang donganana |

--- 67 ---

kancil matur lah inggih gusti suwawi | pan sampun dinonganan ||

23. sang dyah mujar bisa dadi modin | andongani ing wong sêlamêtan | sang kancil alon muwuse | mara panganên gupuh | sarowange pawongan cèthi | sapa ingkang duwe ajat | sang rêtna amuwus | kancil sira amangana | dene sira kancil ingkang dadi modin | pêsthi andhinginana ||

24. kancil matur inggih gusti mami | pan kawula botên dhahar sêga | êmban Jêlamprang wuwuse | lah payo batur ingsun | iya padha mangan pribadi | anulya sami mangan | sagung para babu | pan arame kêroyokan | wantuning wong sêdaya pan padha ngêlih | pan dadya rêrêbutan ||

25. ban Saroja kêbat tandangnèki | pan angiwut gènira amangan | dadya kalêlêgên enthong | mêndêlik madhêp dhuwur | rowangira sêdaya angling | pagene si Saroja | amadhêp mandhuwur | dene sarwi mangap-mangap | pêcicilan mara dhodhogên dèn aglis | mênèk katutan tulang ||

26. gya dhinodhog gigirira aglis | tan antara enthonge malêsat | Jêlamprang kêna bathuke | bênjut ana suwaluh | ni Jêlamprang jêrit anangis | bathuke tinutupan | sang rêtna gumuyu | pagene êmban Jêlamprang | pêkênira nutupi bathuk anangis | matur êmban Jêlamprang ||

27. adhuh gusti bathuk kula sakit | dene sami mangan rêrêbutan | dadya kaplêsatan enthong | sang dyah suka gumuyu | apan sarwi ngandika aris | dene nora lon-lonan | wong padha kasusu | kaya wong katêmbèn mangan | lah ta mara kancil tambanana aglis | bathuke ban Jêlamprang ||

28. kancil matur dhuh gusti suwawi | ban Jêlamprang nulya pinaranan | sang kancil alon wuwuse | Jêlamprang sira iku | wong tan kêna dipun tuturi | jêr salah atinira | anulya sinêmbur | bathuke ban Jêlamprang | kaping tiga wus ilang bênjutirèki | sang dyah alon angucap ||

29. hèh ta êmban Jêlamprang sirèki | ngabêktia mring kancil dèn inggal | ni êmban Jêlamprang age | manêmbah kaping têlu | ngaturake salahirèki | ki

--- 68 ---

bagus kancil ingwang | wus nêmbah ping têlu | lan ingsun jaluk apura | kancil ngucap lah ta iya sami-sami | sang rêtna angandika ||

30. lah ta payo dandana dèn aglis | ingsun arsa mantuk marang pura | aja awet anèng kene | pawongan dandan sampun | tan antara budhal tumuli | arsa mantuk ing pura | kusumaning ayu | lan sagunge para inya | punang kancil tan têbah gènnya lumaris | tan dangu lampahira ||

31. sampun prapta anèng dalêm puri | sang juwita langkung trisnanira | dhatêng sang kancil ing mangke | tan pisah siyang dalu | yèn adhahar kusuma adi | kancil dèn ajak dhahar | tunggil ajangipun | lamun sang rêtna anindra | punang kancil anèng dagane sang dèwi | kasmaran ing wardaya ||

29. Asmaradana

1. langkung sihira sang dèwi | dhumatêng kancil sêmana | tan pisah siyang dalune | sigêgên tan winurcita | gênti malih kocapa | ingkang mêsanggrahan dangu | narendra Sasranêgara ||

2. Prabu Ngabêksah anênggih | Maharaja Basunônda | dadya wêdanane katong | pan ing mangke sri narendra | enjing miyos sineba | pêpêk sagung para ratu | tanapi para punggawa ||

3. andhêr ngarsane sang aji | tanapi para satria | ulubalang apadene | tumênggung lan sinangarya | tuwin raja panglima | awarna-warna dinulu | busanane para nata ||

4. mêngkana sri narapati | Maharaja Basunônda | dadya wêdanane katong | hèh sagunge sanak ingwang | paran karsaning manah | dene ta sampun adangu | pan anèng Mêsir nagara ||

5. lir nganti tibaning sasi | nganti andikaning raja | saur pêksi para katong | lamun sêmbada ing karsa | suwawi sri narendra | sami marak ing sang prabu | paran karsane sang nata ||

6. pêrkawis dening sang putri | dene ta sampun alama | datan wontên ing wartane | pan eca mèndêl kiwala | Mahraja Basunônda | asru gènira amuwus | anadene karsaningwang ||

7. payo padha pacak baris | anèng sêjabane kitha | dimèkne giris atine | narendra Mêsir nêgara | sagunge para nata | sêdaya wus samya rêmbug | karsane Sang Basunônda ||

8. sêksana [sê...]

--- 69 ---

[...ksana] para narpati | pan sami anata bala | gumêr gumuruh swarane | sêdaya sampun samêkta | sapraboting ayuda | pan sêdaya baris tugur | anèng sejawine kitha ||

9. tan pêgat ing siyang ratri | samya têngara sênjata | miwah gong bèri arame | tambur suling awurahan | lir prakêmpa ngawiyat | sigêgên mangke rumuhun | Narendra Sasranêgara ||

10. ingkang samya pacak baris | kocapa kang anèng pura | ing mangke sang lir ing sinom | pinarak ing pêlataran | dèn ayap para êmban | lawan ingkang para babu | aglar ing ngarsaning sang dyah ||

11. kancil matur ing sang dèwi | dhuh gusti atur kawula | lamun sêmbada karsane | paduka atur uninga | dhumatêng sri narendra | benjing wontên mêngsah rawuh | wontên ing Mêsir nêgara ||

12. pan ing benjing dintên Kêmis | ing sasi Sura punika | nênggih tanggal ping sêlawe | nanging tan warni manungsa | kang arsa bêdhah praja | warna bêburon wona gung | kathahe tanpa wilangan ||

13. pan kawula langkung giris | mulat ingkang lagya prapta | sato wana gêdhe-gêdhe | sang rêtna aris ngandika | pagene kancil sira | wêruh lamun ana mungsuh | sapa kang tutur ing sira ||

14. sang kancil umatur aris | mila kawula uninga | atur kawula wiyose | duk kawula anèng wana | anuju samya prapta | pakumpulan ing wona gung | sarupane buron wana ||

15. mila kawula udani | lan arsa abêdhah kutha | pirêmbag lan sarowange | pramila matur kawula | dhatêng sang lir kusuma | eman ing Mêsir kêdhatun | kongsia dèn inggahana ||

16. dhatêng bêburon wonadri | kawula pemut kewala | mêngkana sang liring sinom | kêlangkung marasing nala | aris dènya ngandika | hèh Jêlamprang dèn agupuh | caosa ing kangjêng rama ||

17. môngsa bodhoa sirèki | gonira atur uninga | iya marang rama katong | si êmban matur sandika | gya lèngsèr saking ngarsa | gêgancangan lampahipun | ing marga tan winurcita ||

18. sapraptaning dalêm puri | pan anuju sri narendra | pinarak lawan garwane | dèn ayap para pawongan | kêsaru ban Jêlamprang [Jê...]

--- 70 ---

[...lamprang] | praptèng ngarsane sang prabu | atur sêmbah ngaras pada ||

19. ngandika sri narapati | bagea êmban Jêlamprang | sira prapta ngarsaning ngong | apa sira ana karya | age sira matura | êmban Jêlamprang umatur | inggih gusti sri narendra ||

20. milane kawula prapti | wiyose atur uninga | inggih dhatêng sang akatong | pan ing dalu sang juwita | kala sare supêna | mêkatên supênanipun | asung pemut ing sang rêtna ||

21. pan ing benjing dintên Kêmis | ing sasi Sura punika | nênggih tanggal ping sêlawe | gusti wontên mêngsah prapta | nanging sanès manungsa | nênggih buron ing wona gung | kathahe tanpa wilangan ||

22. pan ing mangke sri bupati | pan sampun angrampit kitha | mila sang liring kêdhaton | matah dhumatêng kawula | tur wikan ing sang nata | gêtêr manahe sang prabu | hèh ta patih pêkênira ||

23. mêtua jaba dèn aglis | patih sira undhangana | sagunge kang para katong | ingkang anèng pêsanggrahan | kang dadya karsaningwang | sêkathahe para ratu | sapa ingkang asanggupa ||

24. amapag mungsuh kang prapti | utawa kongsi ngundurna | patih saimbaran ingong | dadi jodhone sang rêtna | lah patih ngundhangêna | mring sakèhe para ratu | kya patih matur sêndika ||

25. atur sêmbah lèngsèr aglis | saking ngarsane sang nata | gêgancangan ing lampahe | ing marga tan winurcita | lampahe kyana patya | praptèng pêsanggrahanipun | Narendra Sasranêgara ||

26. mêngkana sri narapati | Maharaja Basunônda | aglis mêthuk ing lampahe | wus samya lênggah atata | Mahraja Basunônda | alon gènira umatur | uwa patih paran karsa ||

27. praptèng pêsanggrahan mami | punapa lamun dinuta | inggih dhatêng rama katong | suwawi dèn pajarêna | paran karsyèng narendra | Kyana Patih Gajahbangun | aris wijiling wêcana ||

28. hèh anak sri narapati | tampi timbalan narendra | nênggih ing Mêsir kêdhaton | pan arsa tamian mêngsah | wadya tanpa wilangan | nanging bêburon wona gung | kang arsa yuda kênaka ||

30. Pangkur

1. nênggih karsane [karsa...]

--- 71 ---

[...ne] narendra | sintên ingkang sanggup mapag ing jurit | parangmuka ingkang rawuh | utawi ngundurêna | ingkang dadya saêmbaraning sang prabu | nênggih Dèwi Sêtyapraba | lawan nêgara ing Mêsir ||

2. Maharaja Basunônda | langkung bungah sandika aturnèki | inggih sampun walangkayun | pêrkawis kang punika | jibahana dhatêng kawula pukulun | lah sampun uwa matura | dhumatêng sri narapati ||

3. pan kawula ingkang sanggap | ngundurakên parangmuka kang prapti | sampun sumêlang ing kalbu | nulya rêkyana patya | atur pamit sigra lèngsèr saking ngayun | Maharaja Basunônda | nimbali rêkyana patih ||

4. kinèn angundhangi bala | atanapi sagung para narpati | ya ta ingundhangan sampun | sagung para narendra | atêngara kêndhang gong bèri gumuruh | bêndhe tinabuh angangkang | awor tambur lawan suling ||

5. Narendra Sasranêgara | wus samêkta kêprabon ing ajurit | tan antara budhal sampun | wadya sèwu nêgara | yèn pinirsa swarane omyang gumuruh | wus prapta jawining kitha | pan anuju dina Kêmis ||

6. pocapa kang anèng wana | gajah warak macan jêjawi |[15] banthèng lawan kêbo danu | sêdaya wus prayitna | sênuk mèmrèng blêgêdaba sarêng maju | arsa malêbêt ing kitha | wus prapta ing têpis wiring ||

7. ya ta laju lampahira | kang kocapa wadyane para aji | sêdaya awas andulu | bêburon agung prapta | ri sêksana bindrong sênjata asru | swarane lir gunung rêbah | mimis pan kadya gurimis ||

8. anibani buron wana | samya kagèt angangsêg ing ajurit | tan etang margane lampus | wantune sato wana | sarêng nêmpuh angiwut ing tandangipun | binêdhilan datan obah | mêngsah mangukih ing wèsthi ||

9. panggah wadya Sasrapraja | pan arame anêmpuh ing ajurit | sênjata wus datan ketung | arukêt ing ayuda | macan warak gagirisi tandangipun | ingkang tinêrajang pêjah | kang sawênèh nandhang kanin ||

10. lêmbu sapi sarêng mangsah | tinumbakan ing kanan lawan kering | lir ginuyang toya wau | sumrahe kang sarira | pan angawut tandangira [ta...]

--- 72 ---

[...ndangira] ing akewuh | anujah miwah anyepak | ambijik wênèh ngulèni ||

11. sênuk mèmrèng apan samya | rêrêbutan singa singa kang dhingin | pan angiwut tandangipun | giris wadya manungsa | bubar larut tan ana nôngga lumayu | tuwin ingkang akêbranan | dhatêng sagung para aji ||

12. pan arame yudanira | kasêliring banthèng gènira jurit | atanapi kêbo danu | apan sampun tinalenan | ingkang panggah pan akathah ingkang lampus | Maharaja Basunônda | kurda mangsah ing ajurit ||

13. wus acampuh ing ayuda | pan arame kuwêl gènira jurit | lêmbu sapi kathah lampus | ana ingkang kêcandhak | tinalenan banthèng lawan kêbo danu | miwah sampun tinadhahan | dhatêng sagung para aji ||

14. pan anuju liman mêkta | tinadhahan dhatêng sri narapati | pan apanggah yudanipun | ginadhing datan pasah | tinêlale wangkinganira sang prabu | Maharaja Basunônda | langkung prakoswèng ajurit ||

15. liman anulya cinandhak | pan winêngkang têlalene kang èsthi | sirahnya pinêtêk asru | anjêrum anèng kisma | tan antara tinunggangan gigiripun | liman datan bisa polah | anulya dipun talèni ||

16. akathah ingkang kêbanthang | buron alas mring sagung para aji | tanapi para tumênggung | samya olih tunggangan | gajah warak atanapi kêbo danu | lêmbu sapi lan andaka | samya bungah para aji ||

17. dene bêburon kang pêjah | anggulasah ngêbêki têpis wiring | ya ta kêsaput ing dalu | bubar ingkang siwaka | samya kundur mêsanggrahan para ratu | tanapi para punggawa | tuwin ingkang wadya alit ||

18. gumuruh swaraning wadya | apan samya andum banthangan sami | ana ingkang milih sênuk | ana kang milih unta | ana milih macan atanapi lêmbu | ana amilih andaka | warna-warna para aji ||

19. sêdaya sampun wêrata | ana milih turôngga miwah èsthi | pan arame syaranipun | dalu lajêng kasukan | pan atata saha wadyabalanipun | pan atandhak laran-laran | gamêlan munya

--- 73 ---

angrangin ||

20. sênggakipun atimbalan | kêplokipun pinirsa angêdhasih | surake wadya lir guntur | Mahraja Basunônda | sakêlangkung asuka ing manahipun | sêdalu gènya kasukan | sigêgên mangke rumiyin ||

21. ingkang lagya abujana | kawarnaa nênggih Sang Prabu Mêsir | pinarak anèng kadhatun | lan pramèswarinira | pan sineba sêkathahe para arum | ingkang bêkta upacara | kadya dhandhang kaduk manis ||

31. Dhandhanggula

1. sakêlangkung prihatin ing galih | sri narendra ing Mêsir sêmana | dene kang dadya galihe | pêrkawis putranipun | kinarsanan para narpati | sang dyah dahat tan arsa | mila sang aprabu | langkung prihatin ing nala | angandika nênggih dhatêng pramèswari | lah yayi lumakua ||

2. iya marang kaputrèn dèn aglis | putranira sang liring kusuma | sira taria dèn age | paran ing karsanipun | dene dahat tan arsa krami | paran karsaning nala | iya putraningsun | kang garwa matur sandika | atur pamit sigra lèngsèr saking ngarsi | sêdya malêbèng pura ||

3. pan ambêkta pawongan satunggil | tan adangu wus prapta ing pura | ni pramèswari lampahe | kocapa sang lir santun | wus uninga kang ibu prapti | têdhak gènira lênggah | mêthuk ingkang ibu | lan sagung para pawongan | wus apanggih sang dyah lawan ibunèki | tur sêmbah ngaras pada ||

4. ya ta nulya astane kinanthi | sang juwita dhatêng ibunira | binêktèng manjing kêdhaton | wus samya tata lungguh | para inya aglar nèng wuri | miwah para pawongan | tuwin para babu | pramèswari angandika | kayaparan putraningsun sira gusti | dene tan arsa krama ||

5. anauri sira Rêtna Dèwi | Sêtyapraba wau aturira | inggih anuwun wiyose | mênawi ta ing besuk | putra tuwan arsa nglampahi | mangke dahat lênggana | kang ibu amuwus | nini paran karsanira | dene sira tan arsa apalakrami | pan sira wus diwasa ||

6. sêdangune pramèswari angling | aningali wurine sang rêtna | yèn ana kancil [kanci...]

--- 74 ---

[...l] ing mangke | apelag warnanipun | ingkang ibu wêcana manis | lah nini iku apa | kang anèng wurimu | dene warnane apelag | sang dyah matur dhuh ibu punika kancil | sun karya kêlangênan ||

7. gèn kawula amanggih rumiyin | anèng taman duk kawula asiram |[16] kang ibu aris wuwuse | apelag warnanipun | sang dyah rêtna umatur aris | nênggih kancil punika | bisa acêlathu | pêpadon kadi manungsa | pramèswari wêkasan ngandika aris | lah nini ingsun gawa ||

8. wus ginawa marang pramèswari | punang kancil sigra atut wuntat | sapraptanira kêdhaton | anèng ngarsa sang prabu | angandika sri narapati | lah iku buron apa | pramèswari matur | wêstane kancil punika | ingkang darbe putra dalêm sri bupati | wagêd atata jalma ||

9. angandika sang prabu ing Mêsir | hèh ta kancil êndi asalira | dene sira praptèng kene | sang kancil alon matur | pan kawula ing pulo Jawi | mila prapta ing sabrang | kawula sang prabu | kapingin arsa suwita | inggih dhatêng panjênêngan sri bupati | inggih kêlamun arsa ||

10. sri narendra arêsêb ningali | dhatêng kancil dene tata jalma | lan wasis ing pasêmone | ing tata jalma putus | tan amirid kêlamun kancil | milane sri narendra | arêsêp ing kalbu | ya ta enjing kawarnaa | sri narendra pan arsa miyos tinangkil | sampun ngrasuk busana ||

11. sigra miyos saking dalêm puri | ginarêbêg sagung para inya | pan asri upacarane | prapta ing sitiluhur | wus pinarak sri narapati | pan anèng kursi dênta | lèmèk kasur babut | andhèr punggawa kang seba | anèng ngarsa tanapi para bupati | prajurit ulubalang ||

12. ingkang tansah ngarsane narpati | kyana patih lir konjêm ing kisma | sang nata pangandikane | hèh Patih Gajahbangun | kayaparan ing wartanèki | Mahraja Basunônda | kang mapag ing mungsuh | apa silih olih karya | dèrèng dangu sang nata gènira angling | kêsaru ingkang prapta ||

13. Basunônda ing ngarsa narpati | pan ambêkta narendra têtiga | Sang Basundara [Basu...]

--- 75 ---

[...ndara] wêstane | lan Raja Anggêndaru | Anggêndari rowangnya nangkil | sami ratu prawira | sudirèng ing kewuh | wus samya lênggah atata | sri narendra ing Mêsir wêcana manis | bagea ingkang prapta ||

14. kadyaparan wartane ing jurit | inggih sintên ingkang angsal karya | Sang Basunônda ature | lah inggih rama prabu | kadya angsal idin narpati | mêngsah paduka nata | apan sampun larut | aprang lan para narendra | wangsul mangke paran karsane sang aji | pêrkawis sang juwita ||

15. lah punapa èstu datan apti | ing kawula sang nata ngandika | dèn asabar anak anggèr | môngsa wandea besuk | anak anggèr ingkang darbèni | lah Raja Basundara | aris gènya matur | pan kawula kadyaparan | lamun sang dyah pinanggihakên ing benjing | lan Raja Basunônda ||

16. pan kawula inggih angsal kardi | angêmbari mêngsah ingkang prapta | atur kawula wiyose | Mahraja Anggêndaru | matur dhatêng sri narapati | kula sêmantên uga | inggih angsal kayun | angêmbari mêngsah prapta | yèn sampuna kawula ingkang ngêntasi | sayêkti dèrèng sirna ||

17. Anggêndara matur ing sang aji | pan kawula gih sêmantên uga | sami angêntasi gawe | sayêkti kula rêbut | putra tuwan sang liring sari | Prabu Mêsir sêmana | kêwran manahipun | mèndêl datan angandika | kancil matur dhumatêng sri narapati | kadya aturing jalma ||

18. gusti sampun sungkawa ing galih | pan agampil pêrkawis punika | atur kawula wiyose | paduka abên pupuh | sintên ingkang mênang ajurit | yêkti kang darbenana | dhatêng sang lir santun | ya ta sarêng amiyarsa | ratu catur ature kang punang kancil | langkung gawok ing nala ||

19. dene kancil wagêd angadili | mila gawok sagung para nata | prabu ing Mêsir wuwuse | kadipundi ing kayun | apêrkawis ujaring kancil | punapa sami rêmbag | anak sêdayèku | mèsêm Raja Basunônda | sarwi ngucap hèh sakèhe sanak mami | paran karsane padha ||

20. apa silih gugu marang kancil | apa silih karsane priyôngga [priyông...]

--- 76 ---

[...ga] | Basunônda lon ujare | lamun ing karsaningsun | iku bênêr ujaring kancil | wong padha darbe karsa | lawan malih iku | sami angêntasi karya | Anggêndara sigra anambungi angling | bênêr ujar punika ||

21. sintên ingkang unggul ing ajurit | yêkti ingkang adarbe sang rêtna | sapa kang asor yudane | Mahraja Anggêndaru | matur dhatêng prabu ing Mêsir | amung idin paduka | kang kawula suwun | mugi unggula ing yuda | Basunônda kêlangkung wirang ing galih | tan pamit mundur sigra ||

22. sarwi mujar lah pagene aglis | sapa arsa angayoni ingwang | mara mêtua dèn age | Mahraja Agêndaru |[17] nuwun pamit lèngsèr tumuli | lan Raja Anggêndara | pamit sigra mundur | miwah Raja Basundara | pamit lèngsèr saking ngarsane sang aji | sigra mêdal ing jaba ||

23. sigra matur dhatêng sri bupati | ngêdalêna gusti sri narendra | atur kawula wiyose | lah inggih karsanipun | mêsthi ingkang darbèni nênggih | dhumatêng sang juwita | ingkang kawon gathung | sang nata mèsêm ing nala | amiyarsa ature kang punang kancil | gya mundur sri narendra ||

32. Durma

1. tan winarna Sang Prabu Mêsir sêmana | kocapa para aji | samya sowang-sowang | gènya amêsanggrahan | dupi surup sang yyang rawi | dalu kocapa | sagung para narpati ||

2. akasukan anèng ing jro pêsanggrahan | saha wadya prajurit | lan para punggawa | miwah para satriya | boja ôndrawina sami | suraking wadya | lir udan sinêmèni ||

3. enjing muni têngarane wong ayuda | kêndhang gong lawan bèri | gong maguru gôngsa | têtêg kaya butula | angrok tambur lawan suling | wadya abêsah | siyaga ing ajurit ||

4. miwah wadya ing Turki siyagèng yuda | tuwin wadya sêpèri | siyaga ing yuda | Mahraja Anggêndara | wadyane sampun rinakit | sampun samêkta | kêprabon ing ajurit ||

5. Basunônda sigra miyos ing ayuda | rêspati sikêp bindi | anitih dipôngga | kawrat praboting yuda | wus prapta madyaning jurit | anguwuh lawan | payo papagna mami ||

--- 77 ---

6. iki Ratu Ngabêsah tan olih lawan | rêbutên ing ajurit | sapa ingkang arsa | amondhong sang juwita | putri adi nêgri Mêsir | duk amiyarsa | dhatêng Sang Raja Turki ||

7. Anggêndaru sigra mangsah ing ayuda | sikêp gada ngajrihi | anitih turôngga | praptèng madyaning ngrana | wus ayun-ayunan panggih | Sang Basunônda | asru gènira angling ||

8. apa sira ingkang arsa ngayonana | iya marang ing mami | dene nora pira | dêdêgira narendra | pan arsa amondhong putri | sun eman sira | mundura lamun mati ||

9. angur sira Anggêndaru angabdia | lah iya marang mami | sun aku sudara | Anggêndaru miyarsa | kêlangkung runtik ing galih | asru angucap | aja kakehan angling ||

10. la ta payo Basunônda anggadaa | ing kene sun tadhahi | yèn sira prawira | Mahraja Basunônda | mujar sarwi anudingi | iya dèn yitna | katiban gada mami ||

11. akudhunga iya lawan bôndabaya | sun gada aja gingsir | pan sampun prayitna | Anggêndaru sêmana | akudhung parise wêsi | pinupuh sigra | tangkis parise wêsi ||

12. pan kumêmprèng kadya gêlap sèwu ngampar | mubal kang punang api | pan akatar-katar | sênggak Prabu Ngabsah | hèh Turki sira ngêmasi | katiban gada | sirna kang punang api ||

13. pan anglela Raja Turki duk sêmana | Sang Basunônda angling | lah nyata prawira | dèn age amalêsa | Anggêndaru asru angling | dipun prayitna | Basunônda sun gitik ||

14. Basunônda sêmana sampun prayitna | kadhung parise wêsi | Anggêndaru sigra | ngadêg ing luhur kuda | pan sarwi angikal bindi | kadya likasan | Basunônda ginitik ||

15. pan atangkis lawan parise malela | dupi pinupuh bindi | kêju astanira | Mahraja Basunônda | sumèlèh kang tamèng wêsi | nèng sirah liman | asru pinupuh malih ||

16. tamèng sigar anêmpuh kumbaning liman | anjrum dirada mati | Raja Basunônda | karungkêp anèng kisma | surak lir karêngèng langit | Sang Basunônda | tangi atêkên bindi ||

17. dupi arsa angarah [ang...]

--- 78 ---

[...arah] sukuning kuda | kêbat sang Raja Turki | têdhak saking kuda | sarwi angikal gada | agada-ginada gênti | samya sudira | tan ana ngucap ajrih ||

18. kalihira tan ana ingkang kuciwa | gênti gitik-ginitik | surak awurahan | mungsuh kêlawan rowang | ya ta kêsaput ing wêngi | mundur kang yuda | amêsanggrahan sami ||

19. pan ing dalu sêmana lajêng kasukan | sagung para narpati | saha wadyanira | boja sarwi drawina | ya ta kawarnaa enjing | nêmbang têngara | tangkêp kang punang jurit ||

20. Basunônda sampun amiyosi yuda | sikêp pêdhang rêspati | datanpa titihan | kya patih atut wuntat | pan sarwi asikêp bindi | wus praptèng ngrana | sêsumbar wanti-wanti ||

21. mêtonana hèh Turki kang kaya sira | tutugna tandhing jurit | sira lawan ingwang | dene tanggung kêpalang | lah ing wingi asêlak wêngi |[18] duk amiyarsa | dhatêng Sang Raja Turki ||

22. tan antara sigra miyos ing ayuda | sikêp pêdhang ngajrihi | adharat kewala | datan anitih kuda | wus ayun-ayunan panggih | Sang Turki mujar | kaya dudu prajurit ||

23. Basunônda dene nganggo rowang sira | wêdi lamun ngêmasi | wis age gadaa | Mahraja Basunônda | sêksana angikal bindi | kadya gurenda | lir pucung mangsah jurit ||

33. Pucung

1. Basunônda asru gènira amuwus | Turki dèn prayitna | kudhunga parise wêsi | ingsun gada lah aja gumingsir sira ||

2. wus prayitna Maharaja Anggêndaru | kudhung tamèng waja | anulya pinupuh bindi | pan kumêmprang kadya gêlap sèwu ngampar ||

3. suraking wong gumêr gumêdêr gumuruh | linêngkêr ngawiyat | mêngkono ingkang ajurit | pan arame agênti gada-ginada ||

4. malah rêmpu gadanira kalihipun | sigra salin pêdhang | apêdhang-pinêdhang gênti | sèlèh pêdhang agênti candhak-cinandhak ||

5. Basunônda pan asru gènira muwus | hèh Turki bantinga | kêlamun sira prajurit | Raja Turki sumaur iya dèn yitna ||

6. Basunônda prayitna sigra jinunjung | binanting sêksana | anulya binuwang aglis [a...]

--- 79 ---

[...glis] | Basunônda tan atêbah tibanira ||

7. pan sinurak ing wadyabala gumuruh | kya patih bramatya | sêksana angikal bindi | ri sêksana Sang Raja Turki ginada ||

8. wus prayitna atangkis parisenipun | têmpuhirèng gada | mubal ingkang punang api | ri sêksana winalês rêkyana patya ||

9. pan sinabêt ing gada kya patih asru | tangkis tamèng waja | saking sangêting panggitik | tamèng sigar anêratas anèng sirah ||

10. dadya rêmêk sirah awor lawan lêbu | surake kang wadya | yayah manêngkêr ing langit | asêsumbar lah payo rêbutên ingwang ||

11. Raja Turki aran ingsun Anggêndaru | sapa ingkang arsa | amondhong ing putri Mêsir | ayonana gêgarute sang juwita ||

12. duk miyarsa Basundara wuwusipun | runtiking wardaya | sigra mangsah ing ajurit | nitih kuda rêspati asikêp gada ||

13. praptèng rana wus ayun-ayunan pangguh | Raja Turki mujar | hèh Basundara sirèki | lah mundura eman mênawa palastra ||

14. angur sira anungkula marang ingsun | sun aku sudara | Basundara anauri | lah ta apa Anggêndaru ujarira ||

15. ingsun kinèn angawula ing sirèku | rasaning wardaya | pantês kang kaya sirèki | ngawulaa pantês sun karya wêdana ||

16. langkung runtik Mahraja Anggêndaru |[19] sigra mutêr gada | ri sêksana marêpêki | Basundara prayitna pinupuh gada ||

17. pan akudhung parise asru tinêmpuh | kadya gêlap sasra | saking asrune panggitik | tamèng rêmak anêratas anèng sirah ||

18. pan anjungkêl dhawah anèng kuda sampun | Raja Basundara | pan sumaput panonèki | gya sinepak Sang Basundara malêsat ||

19. pan sinurak ing wadyabala gumuruh | Raja Anggêndara | kêlangkung runtik ing galih | mangsah ngrana nanging adharat kiwala ||

20. sikêp gada wus ayun-ayunan pangguh | Raja Anggêndara | pan asru gènira angling | Anggêndaru nyata yèn sira prawira ||

21. nora nana kang ngalahakên sirèku | pan ing mêngko sira | olih tandhing ing ajurit | dèn apanggah wong anom ingkang umangsah [u...]

--- 80 ---

[...mangsah] ||

34. Sinom

1. Raja Anggêndaru ngucap | lah aja kakèhan angling | dèn age sira gadaa | Raja Anggêndara angling | lah dudu watak mami | lamun andhingini mupuh | balikan pêkênira | dhinginan sun tadhahi | langkung duka Anggêndaru ngikal gada ||

2. yèn tinon kadi gurenda | ri sêksana marêpêki | Anggêndaru wus prayitna | akudhung parise wêsi | nulya asru ginitik | asangêt pamupuhipun | kadya gêlap angampar | mubal ingkang punang api | Anggêndara langkung panggah ing ayuda ||

3. ri sêksana ngikal gada | Anggêndara asru angling | hèh Turki sira dèn yitna | kudhunga parise wêsi | sun walês aja gingsir | wus prayitna Anggêndaru | kudhung parise waja | sêksana asru ginitik | kadya gêlap parise sigar nêratas ||

4. anêratas anèng sirah | Anggêndaru tibèng siti | sênggak Raja Anggêndara | hèh Turki sira ngêmasi | tan padha lawan mami | ya ta Raja Anggêndaru | tangi angikal gada | sêksana nêrajang aglis | Anggêndara prayitna asru ginada ||

5. arame gènira yuda | gada-ginada agênti | tan ana ingkang kuciwa | surak lir karêngèng langit | ya ta kang punang jurit | sêmana kêsaput dalu | sapih ingkang ayuda | ya ta mêsanggrahan sami | sowang-sowang kang mungsuh kalawan rowang ||

6. ing dalu samya kasukan | kunêng ta mangke rumiyin | ya ta ingkang kawarnaa | kusuma adi ing Mêsir | kang anèng dalêm puri | langkung prihatin ing kalbu | kang tansah dadi brôngta | kusuma adi ing Mêsir | dene kancil adangu tan ana prapta ||

7. pinundhut ing ibunira | binêktèng sowan sang aji | kang dadi maras ing nala | bokmênawi punang kancil | mangke dipun pêjahi | dhatêng ingkang rama prabu | mila kusuma rara | kêlangkung maras ing galih | ananêdha mugi kancil basukia ||

8. tanpa dhahar lawan nendra | kusuma adi ing Mêsir | tansah anèng pêlataran | dèn ayap pawongan cèthi | nèng ngandhap nagasari | pinarak kathil mas luhung | nuju sasi purnama | lir rina padhange sasi | samya suka sagunge pawongan inya ||

--- 81 ---

9. ya ta ingkang kawarnaa | praptane kang punang kancil | kagèt sagung para inya | pan andulu punang kancil | inya pating kalêsik | aja baribin sirèku | ki agus[20] kancil prapta | rowangira abêbisik | bibèkane yèn ingsun ingkang duwea ||

10. ingsun sambêlèh kiwala | sun sate ingsun sujèni | mendahane gurih mana | rowange jawil sing wuri | aja sira ngrasani | mêngko mênawa karungu | pan sira dinukanan | iya marang ing sang putri | duk sêmana kancil wus prapta ing ngarsa ||

11. bungah manahe sang rêtna | anulya dèn andikani | lah dèn age marenea | kancil kêlangênan mami | dene kangên ing galih | lir tininggal pitung taun | kancil anulya marak | anèng ngarsane sang putri | apandhêku kancil alon aturira ||

12. dhuh gusti atur kawula | mugi lilanana mami | pan kawula amit kesah | sang dyah angandika aris | pagene sira kancil | pamit marang awak ingsun | arsa mring ngêndi sira | yèn kênaa sira kancil | aja lunga bêcik ing kene kiwala ||

13. lah ta sira kurang apa | arsa lunga saking Mêsir | mênawa ana kang kurang | sira jaluka mring mami | pêsthi ingsun paringi | pêngrasane atiningsun | nadyan arsa nganggoa | rajabrana ingkang adi | sun cawisi mung aja lunga kiwala ||

14. lah dèn age aranana | apa kang sira karsani | ingkang anèng dalêm pura | sang kancil umatur aris | mila kawula pamit | inggih dhatêng sang lir santun | dene marasing nala | pan kawula anèng Mêsir | sang juwita mujar sira maras apa ||

15. apa kurang pangan sira | sang kancil umatur aris | inggih alêrês kiwala | nanging dados prihatin |[21] sun arsa dèn sujèni | dèn sambêlèh awak ingsun | inggih dhatêng bok êmban | wantune kawula kancil | yêkti ajrih aluhung kula kesaha ||

16. sang rêtna kêlangkung duka | pan asru gènira angling | dèn sate dosane apa | lah mosa[22] awèha mami | sapa kang padha angling | hèh sagunge para babu | kagèt êmban Jêlamprang |

--- 82 ---

matur dhatêng gustinèki | tan rumôngsa kawula ngucap mêngkana ||

17. kilap yèn rowang kawula | ban Jêlamprang nolih wuri | pan sarwi asru angucap | batur sapa ingkang angling | arsa nyêmbêlèh kancil | sumaura dèn agupuh | sagunge para inya | sêdaya maras ing galih | nora wurung lamun mangke dinukanan ||

18. ingkang rumôngsa angucap | êmban Wungu langkung ajrih | sang rêtna aris ngandika | kancil sapa ingkang angling | mara duduhna mami | sang kancil alon umatur | gusti atur kawula | pawongan ingkang atêbih | kang sajujung alênggah madhêp mangetan ||

19. êmban Wungu tinakonan | umatur sarwi anangis | inggih kawula rumôngsa | angucap arsa nujèni | nanging nujèni pitik | rowange samya gumuyu | sang dyah alon angucap | lah uwis aja dèn pikir | balik sira tinimbalan ing sang nata ||

20. dene sira kongsi lama | paran karsane sang aji | sang kancil alon angucap | mila kawula alami | pan kinèn angadili | dhatêng sagung para ratu | dene rama paduka | botên wagêd angandili | sang juwita kêlangkung bungah ing nala ||

21. aris gènira ngandika | bisa têmên sira kancil | sapa kang murug ing sira | lah mara tutugna maning | kancil gonmu wêwarti | kayaparan para ratu | sang kancil aturira | ing mangke para narpati | sèwu praja kawula abên ing yuda ||

22. sintên kang unggul ing yuda | sayêkti akrama putri | nanging raosing wardaya | kadya datan miyatani | sang dyah ngandika aris | môngsa bodhoa sirèku | ingsun anut kewala | iya marang karsanèki | wis tarima kancil sira amangana ||

23. iki cêcaosanira | gêdhang êmas lan kuwèni | pijêtan kêlawan nôngka | durèn kokosan lan manggis | langsêp lan salak pasir | dhuku kêlawan kapundhung | sang kancil aturira | adhuh gustiku sang putri | pan asangêt inggih panuwun kawula ||

24. pasihane sang juwita | ingkang dhatêng awak mami | sang kancil anulya dhahar | gêdhang êmas amung kalih | manggis amung satunggil | nulya matur sampun tuwuk | sang dyah aris ngandika | cicik têmên [têmê...]

--- 83 ---

[...n] sira kancil | yèn amangan nora padha lan kang maca ||

25. ya ta ni êmban Jêlamprang | mêlengos anolih wuri | api-api buang sêpah | pangucape anyalêkit | kancil anake babi | sadulure si warêgul | ponakane janggitan | dene ta angadi-adi | anèng alas pantêse mangan woh ingas ||

26. mêngko mangan gêdhang êmas | pêrandene ngadi-adi | sang kancil sarêng uninga | ni Jêlamprang nolih wuri | asru gènira angling | pagene anolih pungkur | ya ta êmban Jêlamprang | umatur pan èsmu ajrih | bucal sêpah mila anolih ing wuntat ||

27. sang kancil asru anyêntak | dene calêmak-calêmik | paran ingkang sira ucap | ban Jêlamprang matur aris | milane anyalêmik | kathah sêmut rubung-rubung | dimèkne sami bubar | mèsêm sagung kang miyarsi | tan winarna ing dalu enjing kocapa ||

28. kancil awit ing sang rêtna | dhuh gusti kawula amit | pan arsa mêdal ing jaba | aningali wong ajurit | lawan ramanta aji | sang rêtna alon amuwus | iya sakarsanira | nanging dèn angati-ati | kurang apa kancil ingkang kaya sira ||

29. sang kancil mêdal ing jaba | sang rêtna langkung prihatin | ya ta ingkang kawarnaa | sagunge para narpati | kang samya tandhing jurit | Maharaja Anggêndaru | lan Raja Anggêndara | samya siyagèng ajurit | supe ing tyas datan anolih ing wuntat ||

35. Pangkur

1. enjing anêmbang têngara | awurahan kêndhang gong lawan bèri | bêndhe tinabuh angungkung | têtêk kaya butula | tan antara pêpêk kang wadya gumuruh | para ratu sèwu praja | pan arsa ngawaki jurit ||

2. sêdaya sampun samêkta | gêgamane sagung para narpati | Maharaja Anggêndaru | wus miyos ing ayuda | sikêp gada praptèng papan asru muwus | lah ta payo Anggêndara | sapa arsa krama putri ||

3. payo sira tutugêna | gonmu tandhing lan ingsun dina wingi | aja oncat ing pakewuh | Maharaja Anggêndara | duk miyarsa lir sinêbit karnanipun | sigra miyos ing ayuda | rêspati asikêp bindi ||

4. wus apanggih [apang...]

--- 84 ---

[...gih] yun-ayunan | Anggêndara asru dènira angling | lah ta payo Anggêndaru | apa sagêndhingira | ingsun turut angling Raja Anggêndaru | Anggêndara dèn prayitna | kudhunga parise wêsi ||

5. Anggêndaru ngikal gada | Anggêndara prayitna ing awèsthi | sêksana asru pinupuh | tangkis parise waja | kadya gêlap saking sangêting pamupuh | parise sigar mêrapat | anêmpuh dhatêng sang aji ||

6. têguh Raja Anggêndara | ri sêksana tangi angikal bindi | prayitna Sang Anggêndaru | kudhung parise waja | sru pinupuh rêmuk parisnya sang prabu | anêratas anèng sirah | Anggêndaru tibèng siti ||

7. pan adangu kêlosodan | Anggêndaru ya ta cinandhak aglis | anulya binuwang asru | atêbih tibanira | Anggêndara sêsumbar sarya gumuyu | nora padha lawan ingwang | Turki balia dèn aglis ||

8. payo kêmbulana ingwang | sapa ingkang arsa arabi putri | lah ta payo dèn agupuh | ing kene ngadu yasa | kapiyarsa dhatêng raja ing Yakyukum | jêjuluk Raja Baskara | sigra angawaki jurit ||

9. mangsah ngrana sikêp gada | tamèng waja cinangking asta kiri | wus ayun-ayunan pangguh | angling Sang Anggêndara | ratu êndi ingkang amêtoni pupuh | dene ta mêksih taruna | pan arsa ngayoni mami ||

10. mundara eman palastra | bêcik sira dadya kadang mami | bramantya Raja Yakyukum | sigra angikal gada | anêrajang Anggêndara sru pinupuh | tinangkis kêlawan gada | bindi putung dadya kalih ||

11. Baskara runtik ing nala | sèlèh gada anarik pêdhang aglis | Anggêndara yètning kewuh | sinabêt maran pêdhang | pan tinangkis ing gada pêdhangnya putung | Baskara sinampe gada | kêna pilingane kiri ||

12. sumaput tiba ing kisma | gya cinandhak binuwang tiba têbih | surake wadya gumuruh | yayah nêngkêr ngawiyat | pan kêsaput ing dalu ingkang prang pupuh | samya mundur sowang-sowang | dene kêsaput ing wêngi ||

13. apan samya mêsanggrahan | para ratu ingkang kasoran jurit | kancil kang kacipta wau | dene bisa akarya | bisa-bisa runtikira [runtiki...]

--- 85 ---

[...ra] marang kalbu | ya ta ingkang kawarnaa | Basunônda sri bupati ||

14. sêdalu apagunêman | karsanira sowan Sang Prabu Mêsir | kancil pan arsa dèn suwun | dhatêng sri naranata | dene wagêd akarya pitênah agung | ya ta enjing kawarnaa | sri nata miyos tinangkil ||

36. Sinom

1. pinarak ing siti bêntar | nênggih sang prabu ing Mêsir | dèn ayap para pawongan | tuwin ingkang para cèthi | upacaranya asri | munggèng ngarsanya sang prabu | kidang mas arda walika |[23] banyak dhalang sawunggaling | pan ajajar cêcêpan kêncana mulya ||

2. yèn tinon abra asinang | kang munggèng ngarsa narpati | tan liyan rêkyana patya | muka lir konjêm ing siti | miwah para bupati | mantri punggawa gung-agung | dêmang lan sinangarya | ulubalang myang prajurit | pan asinang supênuh ing sitibêntar ||

3. pan kadya sêkar sêtaman | busanane para mantri | nênggih Raja Basunônda | caos ngarsane sang aji | èsmu runtik ing galih | dene kasoran ing pupuh | mila lèngsêm[24] ing nala | ngandika Sang Prabu Mêsir | anak prabu paran wartane ayuda ||

4. pun bapa arsa miyarsa | sintên kang unggul ing jurit | matur Raja Basunônda | ômba kang unggul ing jurit | mujar prabu ing Mêsir | inggih sokur anak prabu | unggula ing ayuda | sang kancil anulya prapti | anèng ngarsa matur dhatêng sri narendra ||

5. dhuh gusti atur kawula | pan punika mêksih sandi | dèntên kang unggul ing yuda | wingi kawula udani | Anggêndara Nêrpati | nanging mangke Sang Aprabu | Maharaja Anggêndara | mêksih atandhing ajurit | angêmbari Narendra Sasranêgara ||

6. mêksih rame ing ayuda | ratu catur kang kêjodhi | inggih Raja Basunônda | kang sampun asor ing jurit | wondene mêngsahnèki | Maharaja Anggêndaru | lan Raja Basundara | kang samya kawon ing wingi | Anggêndaru kawon lawan Anggêndara ||

7. kawula ingkang uninga | nuntê[25] wontên ratu malih | jêjuluk Raja Baskara | andhingini ing ajurit | inggih kasoran malih | Anggêndara ingkang unggul | Maharaja Basunônda |

--- 86 ---

kêlangkung runtik ing galih | duk miyarsa sang kancil matur mangkana ||

8. Maharaja Basunônda | matur dhatêng sri bupati | dewaji atur kawula | sampun anggêga ing kancil | pan inggih sanès jalmi | pramila sampun ginugu | wangsul paduka nata | paran ing karsane galih | angandika Sang Prabu Mêsir sêmana ||

9. dèntên ing karsa manira | sintên kang unggul ing jurit | dadya jodhone sang rêtna | sampun siyang nadyan ratri | dhatêng sumôngga mami | tan rumaos yèn sêsunu | Maharaja Basunônda | kêlangkung kewran ing galih | atur pamit sigra lèngsèr saking ngarsa ||

10. pan tansah micorèng nala | nora jamak sira kancil | dene luwih nunggèng toya | iya lawan awak mami | kapan sira kêpanggih | nora wurung sira lampus | ya ta ingkang kocapa | kancil matur ing Sang Aji | apan maksih sineba para punggawa ||

11. kancil ingkang kawarnaa | lampahira anututi | dhatêng Raja Basunônda | pan kêbat ing lampahnèki | pan sampun praptèng ngarsi | Raja Basunônda dulu | dhatêng kancil sêmana | manahe angigit-igit | tinututan sang kancil lumayu kêbat ||

12. apan sarwi lincak-lincak | anèng ngarsane Sang Aji | Maharaja basunônda | kêlangkung panas ing galih | kêbat dènya nututi | kancil parak sru tinubruk | kancil indha tan kêna | tuna dungkap sri bupati | kajêrungup karungkêp tiba ing kisma ||

13. Maharaja Basunônda | kêlangkung runtik ing galih | anulya tangi sang nata | kancil alon lampahnèki | sêksana dèn tututi | kancil akêbat lumayu | Maharaja Basunônda | mandhêk amicorèng galih | yèn sun rasa mundhak amêmirang nala ||

14. yèn ingsun anututana | marang pêlayune kancil | tur môngsa bisa anyandhak | mundhak amêmanas ati | angur ingsun ngundhangi | iya marang wadyaningsun | padha kinèn nyêkêla | sêksana sri narapati | angundhangi dhatêng wadyabalanira ||

15. apan kinèn anyêkêla | sagunge punggawa mantri | apan sampun ingundhangan | dhumatêng sri narapati | ya ta tumandang [tu...]

--- 87 ---

[...mandang] aglis | sagunge para tumênggung | miwah mantri punggawa | saha wadyabalanèki | wus kinêpung punang kancil anèng têngah ||

16. apan tansah lincak-lincak | langkung amêmanas ati | sigra rinêbut ing kathah | sang kancil malumpat aglis | pan sampun praptèng jawi | sêmana kang samya ngêpung | tumbakan padha rowang | pan arane swaranèki | rarêbutan wruh yèn kancil wus malumpat ||

17. apan samya lêng-ulêngan | ting barêkuh swaranèki | padha rowang kêtindhihan | agêlut-ginêlut sami | pêngrasane kang ati | sang kancil ingkang dèn gêlut | tan wikan padha rowang | pan kongsi pating gulinting | kang sawênèh angucap wus kêna ingwang ||

18. ingkang sawênèh angucap | lah iya wus kêna mami | sang kancil angeca-eca | gènnya lumampah alirih | wontên mantri satunggil | awas gènira andulu | dhatêng kancil sêmana | mantri asru gènnya angling | hèh ta batur aja sira garêjêgan ||

19. dene kancile wus mêdal | mara awasna dèn aglis | sagunge para punggawa | sêdaya awas ningali | dhatêng kang punang kancil | sedaya gawok ing kalbu | dene kancil dikjaya | wus kinêpung bisa mijil | iya payo dèn udak sêparanira ||

20. sagunge para punggawa | sêksana tumandang sami | punang kancil tinututan | pan akêbat lampahnèki | yèn tinon kadya thathit | awêtara têbahipun | pan amung sapêmbalang | sang kancil lèrèn adhidhis | tinututan awêtara wus aparak ||

21. tinubruk indha malumpat | anulya tinubruk malih | tinubruk-tubruk tan kêna | dadya sagung para mantri | akaku ingkang galih | pan dadya suka gumuyu | ingkang sawênèh ngucap | kancil amêmanas ati | yèn kênaa si kancil anêmbang durma ||

37. Durma

1. ri sêksana sagunge mantri punggawa | pan samya anututi | kancil cinêgatan | lor kulon kidul wetan | sêdaya wus dèn idêri | kancil nèng têngah | abungah para mantri ||

2. ana mantri kamisêpuh asru ngucap | hèh mêngko batur mami | aja gugup sira | dèn sabar ing

--- 88 ---

wardaya | yèn nora sabar sirèki | sayêkti gagal | sang kancil nora kêni ||

3. lamun rêmbag ingkang dadi karêp ingwang | yèn arsa nyêkêl kancil | wong roro kiwala | ingkah akèh ngêpunga | êlor wetan kidul sami | nanging dèn awas | marang polahe kancil ||

4. lamun luput dèn akêbat nututana | iya wong roro maning | sayêkti kêcandhak | sêdaya wus arêmbag | sêksana mantri kêkalih | ingkang tumandang | kancil prayitnèng galih ||

5. sinurakan anyuraki kidul wetan | lor kulon anyuraki | kancil eca-eca | ya ta tinubruk sigra | kancil malumpat alirih | indha anganan | nulya tinubruk aglis ||

6. kancil indha tinubruk nganan tan kêna | kancil indha angiri | tinubruk sêksana | wong kalih sarêng mara | saking ngarsa lan ing wuri | sang kancil indha | angiwa nora kêni ||

7. pêngrasane sang kancil wus anèng asta | dèn gêlut ing wong kalih | dèn banting sêksana | ingkang siji aniba | pan anulya dèn tindhihi | sarwi angucap | lah kancil sira mati ||

8. kang nèng ngandhap angucap hèh kancil modar | sun gêlut sira kancil | wadya ingkang ngêpang | datan pijêr angucap | pijêr gumuyu prasami | ambata rêbah | kongsi kakên ing galih ||

9. nulya ana mantri kalih nubruk sigra | kancil malumpat aglis | marak ing wong kathah | ingkang baris ing wetan | anulya tinubruk aglis | sang kancil indha | malumpat praptèng jawi ||

10. lincak-lincak sang kancil lumayu ngetan | sêksana dèn tututi | dadya ting têrunjang | ngidak rowangnya dhawak | akèh wong kang ora eling | dene katunjang | rewangira pribadi ||

11. kawarnaa sang kancil angeca-eca | angetan dèn tututi | dhatêng wadya kathah | punang kancil angithar | nanging kang sinêdyèng galih | Sang Anggêndara | pakuwone dèn incih ||

12. pan anuju Maharaja Anggêndara | sineba wadyanèki | yèn tinon akêpang | nèng jawi pêsanggrahan | sagunge punggawa mantri | tuwin [tuwi...]

--- 89 ---

[...n] satria | awas dènya ningali ||

13. jêng paduka dene maksih siniwaka | punapa tan miyosi | Raja Anggêndara | pan asru wuwusira | mara papagna dèn aglis | aja kuciwa | aprang padha wong cilik ||

14. lamun Raja Basunônda miyosana | sira mundura aglis | ingsun ingkang mapag | sigra sarêng tumandang | sagunge punggawa mantri | nanging tan wikan | dhumatêng punang kancil ||

15. wadyanira Maharaja Anggêndara | sêdya ambujêng kancil | tinadhahan sigra | wadyane Anggêndara | kinagètakên ing jurit | tinêmpuh sigra | wadyane pating jalêrit ||

16. apuyêngan tambuh mungsuhira aprang | kancil lumayu gêndring | sedyane wardaya | kancil malêbèng pura | kocapa kang para mantri | ulêng-ulêngan | tan wikan dosanèki ||

17. pan akathah pêpatih pating jalêmpah | wênèh anandhang kanin | wadya kang kêbranan | sambate lir ampuan | ya ta kêsaput ing wêngi | bubar sêksana | sagung punggawa mantri ||

18. sowang-sowang apan samya mêsanggrahan | kocapa sri bupati | Raja Basunônda | anèng pakuwonira | langkung gagêtun ing galih | dene kang wadya | akathah kang ngêmasi ||

19. tanpa dosa gènira sami ayuda | marga bêbujung kancil | Raja Basunônda | saya runtik ing nala | mêngkana usiking galih | lah kaya paran | gonku ngakali kancil ||

20. tan kawarna Maharaja Basunônda | kancil kocapa malih | malêbêt ing pura | warnanên sang juwita | ingkang anèng dalêm puri | lagya sineba | sagung pawongan cèthi ||

21. ni Jêlamprang tansah ing ngarsa tan têbah | sang dyah ngandika aris | êmban ingsun tanya | apa sira miyarsa | sagunge para narpati | kang tandhing yuda | sapa unggul ing jurit ||

22. lawan sapa ingkang kalah ing ayuda | kêlawan kancil mami | dene ora prapta | pan kongsi têlung dina | ban Jêlamprang matur aris | raosing nala | kancil kalêbèng warih ||

39. Maskumambang

1. yèn gêsanga sayêktine sampun prapti | raosing wardaya | kancil sampun angêmasi | dèn patèni para raja ||

2. dene kancil wagêd [wa...]

--- 90 ---

[...gêd] akarya piranti | ngabên para raja | sang rêtna runtik ing galih | miyarsa atur mangkana ||

3. angandika kusuma lêsmining puri | sapa kang uninga | lamun kancil angêmasi | sapa kang tutur ing sira ||

4. lagya eca ngandika sang raja putri | kêsaru kang prapta | kancil amiyak wong linggih | sêmana wus praptèng ngarsa ||

5. pan andhêku punang kancil awotsari | sinambut sêksana | dhumatêng sang raja putri | dèn ajak jajar alênggah ||

6. sakêlangkung bungah manahe sang putri | aris angandika | paran ing wartanirèki | dene lawas nora prapta ||

7. punang kancil ature amêlasasih | mila kongsi lama | aningali wong ajurit | kawula kêlangkung suka ||

8. rêbat unggul sagunge para narpati | malah sri narendra | kewran dènira ngadili | dhatêng sagung para raja ||

9. angandika kusuma adining Mêsir | hèh êmban Jêlamprang | dene kancil maksih urip | ujarira wus palastra ||

10. lamun nyata si kancil tumêkèng pati | paran dosanira | yèn kongsia angêmasi | yèn mêngkono pêkênira ||

11. luwih sêngit iya marang kancil mami | lamun asisipa | sayêkti sira patèni | nanging rasaning wardaya ||

12. lamun mati si kancil ingsun belani | aja kongsi têbah | kancil lawan awak mami | matia tunggal kunarpa ||

13. lan maninge ban Jêlamprang karsa mami | bêcik pêkênira | aja anèng dalêm puri | dèn age sira lungaa ||

14. lamun sira anèng dalêm puri | pêsthi pêkênira | besuk kang matèni kancil | mulane bêcik lungaa ||

15. nora sudi ingsun mulat ing sirèki | si êmban Jêlamprang | tumungkul waspane mijil | pamit sarwi awotsêkar ||

16. sigra lèngsèr sangking ngarsane sang putri | ni êmban Jêlamprang | kêlangkung kawêlasasih | mundure apêlarasan ||

17. ban Jêlamprang sampun mêdal saking puri | pan sarwi karuna | mêngkana usiking galih | dene luwih kaningaya ||

18. gustiningsun kusuma adi ing Mêsir | dene alit mila | sun êmong sang raja putri | pan kongsi têkèng diwasa ||

19. tan adarbe sang rêtna runtik ing galih | marang awak ingwang |

--- 91 ---

wêkasane awak mami | dene kongsi dinukanan ||

20. pan amarga dene bature si kancil | apan nora kêna | wus pêsthine awak mami | pisah lawan sang juwita ||

21. bokmênawa bisa amalês ing benjing | iya awak ingwang | marang kancile sang putri | sêksana êmban Jêlamprang ||

22. mêdal jawi tan liyan sinêdyèng galih | Raja Basunônda | kang arsa dèn suwitani | dhatêng ni êmban Jêlamprang ||

23. ya ta enjing sang nata miyos tinangkil | pêpêk para raja | tanapi para prajurit | samya kasmaran ing nala ||

40. Asmaradana

1. mêngkana sri narapati | Maharaja Basunônda | langkung sungkawa manahe | kang dadya prihatinira | Maharaja Basunônda | dene kasoran ing pupuh | lawan Raja Anggêndara ||

2. lan kaping pindhone malih | apêrkara sang juwita | dene awrat pundhutane | yèn upama amundhuta | sêsotya rajabrana | sajung miwah sak pêrahu | kaya lamun tinêkanan ||

3. kang dadya runtiking galih | Maharaja Basunônda | pan amung kancil ing mangke | dene kèdhêp aturira | marang sri naranata | yèn anaa kang dèn utus | matèni kancil sêmana ||

4. dèn kongsi tumêkèng pati | kaya lamun sri narendra | pan agêdhe ganjarane | Maharaja Basunônda | tan dangu siniwaka | ya ta kêsaru kang rawuh | ban Jêlamprang anèng ngarsa ||

5. atur sêmbah ing Sang Aji | Maharaja Basunônda | langkung kagèt ing galihe | dene saking dalêm pura | êmban Jêlamprang marak | angandika sang aprabu | hèh êmban paran ing karsa ||

6. sira praptèng ngarsa mami | baya dèn utus punapa | sira marang sang lir sinom | ni êmban matur anêmbah | pan sarwi parêmbean | adhuh gusti atur ulun | pramila kawula prapta ||

7. anèng ngarsane sang aji | wiyose arsa suwita | inggih dhatêng sang akatong | dene tinundhung kawula | dhumatêng sang juwita | angandika sang aprabu | pagene tinundhung sira ||

8. lah iya marang sang putri | êmban apa dosanira | ni êmban alon ature | mila tinundhung kawula | inggih dhatêng sang rêtna | dene [de...]

--- 92 ---

[...ne] kancil awêwadul | ginêga dhatêng sang rêtna ||

9. kawula dipun dukani | wêkasan tinundhung pisan | inggih dhatêng sang lir sinom | mila ing mangke kawula | ngabdi dhatêng sang nata | angandika sang aprabu | luwih bêcik yèn mangkana ||

10. nanging êmban ujar mami | apa sanggup pêkênira | amrih si kancil patine | bokmênawa bisa pêjah | gêdhe ganjaran ingwang | êmban marang ing sirèku | ban Jêlamprang awotsêkar ||

11. lah inggih gusti agampil | pêrkawis ingkang punika | amrih ing kancil pêjahe | Maharaja Basunônda | langkung bungah ing nala | dene ban Jêlamprang sanggup | amrih kancil pêjahira ||

12. Raja Basunônda angling | hèh sira êmban Jêlamprang | paran kang dadya rêmbuge | ban Jêlamprang aturira | gusti lamun sêmbada | ing karsa paduka prabu | akaryaa jala sutra ||

13. kang alus sampun kêtawis | punika atur kawula | bênjang lamun sampun dados | nuntên paduka caosa | dhumatêng sri narendra | mênawi rêmbag ing kayun | mugi kancil dèn suwuna ||

14. inggih dhatêng sri bupati | sayêkti dèn paringêna | lamun prayogya ature | Maharaja Basunônda | alon ing wuwusira | lah iya êmban sun turut | aturira marang ingwang ||

15. balik kaya ngapa mami | gon ingsun angakalana | amrih si kancil mêtune | êmban Jêlamprang aturnya | gusti gampil kiwala | mangke lamun sang aprabu | Mêsir miyos siniwaka ||

16. sayêkti kancil anangkil | nuntên paduka suwuna | inggih dhatêng sang akatong | dene kancil dipun kêna | lamun dipun suwuna | pan anuntên karya umbul | ngandêlakê[26] môndraguna ||

17. abungah sri narapati | miyarsa atur mangkana | nulya jêngkar sang akatong | pan arsa caos ing pura | Maharaja Basunônda | sigêgên mangke rumuhun | kocapa sang lir kusuma ||

18. ingkang anèng dalêm puri | Rêtna Dèwi Sêtyapraba | dèn ayap pawongan andhèr | yèn tinon awarna-warna | sagung pawongan inya | kancil tansah anèng ngayun | tan têbah lawan sang rêtna ||

19. kancil matur ing sang dèwi | dhuh gusti

--- 93 ---

kusuma rara | ing dalu kawula sare | anèng dagane sang rêtna | kawula anyupêna | mêkatên supênan ingsun | katingal êmban Jêlamprang ||

20. awade palwa rinukmi | dhatêng Raja Basunônda | lajêng tinumbas palwane | anuntên palwa kinarya | awrat dhatêng kawula | datan wontên rowangipun | alayar anèng samodra ||

21. nuntên paduka sang putri | anusul dhatêng kawula | lawon pawongan sawiyos | anuntên wungu kawula | paran wahananira | kusuma rara amuwus | lah ta kancil impènira ||

22. pêrtandha yèn ingsun asih | iya kancil marang sira | têrus ing lair batine | lah ta aja winicara | kancil ing impènira | lah ta payo padha adus | alêsu saliraningwang ||

23. anulya sang raja putri | siram anèng pêpungkuran | kêlawan kancil rowange | ya ta ni êmban Saroja | sampun caos busana | wastra ingkang adiluhung | lan acaos gônda wida ||

24. kancil dipun kuramasi | dèn lulur saliranira | dhumatêng sang liring sinom | atanapi sang juwita | sampun kuramas lôndha | sawusira sami adus | sang rêtna salin busana ||

25. arja sinjang cindhe wilis | akêmbên jingga maruta | linuding pêrada abyor | pan asêngkang nata brôngta | panunggul intêm[27] mulya | agêgônda marbuk arum | sang dyah pan angure rikma ||

26. wus pinarak sang lir ratih | pan anèng kathil rinêngga | sang kancil anèng ngandhape | sagunge para pawongan | atarab nèng ngayunan | sang kancil alon umatur | dhuh gustiku sang juwita ||

27. kawula anuwun pamit | pan arsa caos kawula | inggih dhatêng sang akatong | dene sampun tigang dina | dèrèng caos kawula | sayêkti dèn ayun-ayun | dhumatêng ramanta nata ||

28. ngandika sang raja putri | lah iya sakarsanira | nanging aja suwe-suwe | sigra lèngsèr saking ngarsa | kancil mêdal ing jaba | kawarnaa sang aprabu | ing Mêsir miyos sinêba ||

29. ngandika sri narapati | mantri kêlawan punggawa | ulukalang[28] apadene | tanapi rêkyana patya | sowan ing ngarsa nata | awêtara [a...]

--- 94 ---

[...wêtara] dèrèng dangu | sang nata gènnya sineba ||

30. ya ta kêsaru kang prapti | Maharaja Basunônda | anèng ngarsane sang katong | ingaturan linggih sigra | Maharaja Basunônda | atur sêmbah ing sang prabu | anulya lênggah atata ||

31. ngandika sri narapati | anak prabu ing Ngabêsah | paran baya ing wartane | kang samya tandhing ayuda | sintên kang angsal karya | Raja Basunônda muwus | amanis lir guladrawa ||

41. Dhandhanggula

1. Basunônda matur awotsari | mêksih rame atandhing ayuda | atur kawula wiyose | dhumatêng rama prabu | bokmênawi parêng ing galih | kancil kawula têdha | dhatêng rama prabu | parênga botên parênga | rama nata pêrkawis ing atur mami | mugi dèn paringêna ||

2. Prabu Mêsir angandika aris | apêrkawis ing kancil punika | sanès kawula kang darbe | putra ngong sang lir santun | inggih ingkang adarbe kancil | Maharaja Basunônda | alon aturipun | nadyan silih sang juwita | ingkang darbe kancil wagêd tata jalmi | mugi dèn paringêna ||

3. Basunônda angandika aris | dene ômba kêpengin punika | darbe kancil ta wiyose | pintên panumbasipun | nadyan sajung lan sapêdhati | amung kancil punika | paringna pukulun | kewran manahe sang nata | tan antara sang kancil prapta ing ngarsi | andhêku aturira ||

4. Basunônda sarêng aningali | dhatêng kancil panase wardaya | lir mêdal api manahe | jaja bang sumung-sumung | pan kumêdut padoning lathi | Maharaja Basunônda | raosirèng kalbu | lamun aja anèng ngarsa | kaya lamun dèn mamah lan balungnèki | kêpalang anèng ngarsa ||

5. Basunônda matur ing sang aji | kadyaparan mênggah karsa tuwan | Sang Prabu Mêsir wuwuse | hèh kancil ta sirèku | kayaparan ing karsanèki | dene dèn pundhut sira | marang sang aprabu | ing Abêsah Basunônda | kancil matur lamun paduka lêgani | kula sumanggèng karsa ||

6. nanging wontên atur kula gusti | nadyan silih kula dèn pundhuta | nanging dèn cêpênga dhewe | punika atur ulun | ya ta mèsêm [mè...]

--- 95 ---

[...sêm] prabu ing Mêsir | aris gènnya ngandika | hèh ta anak prabu | pun bapa dhatêng sumôngga | nanging kancil andika cêpêng pribadi | sampun margi kawula ||

7. ingkang nyêpêng inggih dhatêng kancil | Basunônda matur ing sang nata | dhatêng sandika wiyose | kancil sarêng angrungu | ing ature rajèng Ngabêsi | kancil mêdal ing jaba | dhingini lumaku | pan sampun prapta ing jaba | ya ta Raja Basunônda atur pamit | gya lèngsèr sangking ngarsa ||

8. duk sêmana sang prabu ing Mêsir | sakêlangkung ngungun ing wardaya | anulya jêngkar sang rajèng | kundur anèng kêdhatun | pan dèn ayap pawongan cèthi | nanging èsmu sungkawa | manahnya sang prabu | bubar sagung kang siwaka | kawarnaa kang punang kancil anganti | mring Raja Basunônda ||

9. amêlangkring anèng ngancak suji | tan antara Raja Basunônda | anututi ing lampahe | sang kancil awas dulu | sigra têdhak si ngancak suji | sang kancil alon-lonan | gènira lumaku | ri sêksana tinututan | dupi parak sang kancil lumayu gêndring | sakêdhap wus atêbah ||

10. pan angaup nèng ngisor waringin | angêntosi dhatêng Basunônda | tan antara prapta age | kancil aglis lumayu | pan sakêdhap wus praptèng têbih | Maharaja Basunônda | apanas ing kalbu | mêngkana usiking nala | lamun ingsun ingkang nyêkêla pribadi | sayêkti nora bisa ||

11. nulya kundur Sang Prabu Ngabêsi | nèng pakuwon karsane wardaya | angundhangi ing wadyane | sêdaya kinèn ngêpung | dhatêng kancil kang pêksa julik | sagung para punggawa | tumandang sêdarum | ya ta ni êmban Jêlamprang | alon matur lah suwawi sri bupati | jala dipun agêma ||

12. nanging sampun ngatingal sang aji | dèn adhêmit karsane sang nata | amrih ing kancil kênine | lamun sampun kinêpung | jêng paduka dèn yitnèng galih | sampun angantos lêpat | sapindhah sang prabu | kêlamun lêpat sapindhah | pêsthi manahipun punang kancil kanji | mila dipun prayitna ||

13. ri sêksana Sang Prabu Ngabêsi | wus angagêm ingkang jala sutra | anulya tumandang age | pan arsa tumut ngêpung | awor lawan punggawa mantri | kancil ingkang kocapa |

--- 96 ---

salirane lêsu | kancil amicorèng manah | kadingarèn anêsu sarira mami | kaya tan darbe jiwa ||

14. tan antara nulya dèn tututi | dhatêng sagung mantri lan punggawa | kancil akêbat lampahe | sêmana wus kabutuh | ri sêksana dipun idêri | mapan kinandhang-kandhang | ing lor wetan kidul | kulon sampun ingidêran | punang kancil kêlangkung maras ing galih | sêlamine tumitah ||

15. ri sang kancil tan kadya ing mangkin | pan asangêt panasing wardaya | dadya pasrah ing nalane | dhatêng kang maha luhur | duk sêmana kang punang kancil | nèng têngah lincak-lincak | pan kongsi adangu | Maharaja Basunônda | wus angagêm ing jala sutra rêspati | nèng wetan prênahira ||

16. angêjèpi dhatêng para mantri | apan kinèn angrampit sêksana | ingkang baris anèng kilèn | ing lor lawan ing kidul | pan asarêng gènnya angrampit | sang kancil wus angetan | salirane lêsu | Maharaja Basunônda | wus prayitna angagêm jala rêspati | nanging tan katingalan ||

17. dèn ampili dhatêng wadya mantri | dupi parak sang kancil malumpat | ya ta sinêrêngan age | ing jala sutra luhung | dadya kêna kang punang kancil | gubêl ing jala sutra | pinalêlêt asru | sang kancil tan bisa obah | anèng jala kancil amicorèng galih | tan linyok ujar ingwang ||

18. nora wurung ingsun dèn patèni | duk sêmana Raja Basunônda | kêlangkung bungah manahe | nulya tinarik asru | jala sutra saya ningsêti | kancil tan bisa polah | karuna ing kalbu | ingkang sinambat karuna | amung putri ing Mêsir ingkang nèng puri | dhuh anggèr gustiningwang ||

19. akantuna awibawa mukti | pan kawula gusti amit pêjah | ban Jêlamprang pênggawene | tanapi sang aprabu | pan kawula amit ngêmasi | ingkang mugi tulusa | panjênênganipun | tuwan amêngku nêgara | dhuh gustiku kusuma adi ing mêsir | mugi kulaka warta ||

20. wus binêkta kancil kundur aglis | mring pakuwon sêmana wus prapta | kang wadya suka arame | samya duka ing kalbu | dene kancil pan sampun kêni | ya ta êmban Jêlamprang [Jêla...]

--- 97 ---

[...mprang] | sêmana glis rawuh | anèng ngarsane sang nata | atur sêmbah dhumatêng sri narapati | anuwun pangaksama ||

21. pan kawula adarbe punagi | lamun kancil wagêd kenging jala | pan kawula kêplok bokong | pan inggih kaping pitu | apan sampun dipun lilani | ngadêg êmban Jêlamprang | ing ngarsa sang prabu | kêplok-kêplok bokongira | sarwi ngucap lah sandhangên sira kancil | walês ingsun mring sira ||

22. dene dhingin sira ngadi-adi | nora kêna wong angucap salah | dèn sêntak kongsi dhêrodhog | ing mêngko sira kuntung | bêja lamun mêksih aurib | Maharaja Basunônda | pan asru gumuyu | pan asru gènira ngucap | hèh ta patih sira karyaa dèn aglis | pan iya pêgantungan ||

23. kang sakira ngungkuli waringin | wènèhana tali kang adawa | si kancil ingsun gantunge | dimèkne uwas ingsun | dene kancil apêksa luwih | patih matur sandika | lèngsèr saking ngayun | sampun akarya gantungan | langkung inggil angungkuli wringin kalih | sinungan tali panjang ||

24. sampun katur dhatêng sri bupati | tan antara sang kancil binêkta | nulya tinalenan age | kancil tinarik asru | prapèng nginggil kang punang kancil | mêksih nèng jala sutra | sang nata amuwus | hèh kancil sira sandhanga | ingsun dhingin anèng ngarsane sang aji | wirang marga ing sira ||

25. pan ing mêngko sandhangên pribadi | walês ingsun kancil marang sira | aja atakon dosane | kancil kang anèng luhur | pan sumaur wis pasrah mami | dèn age patènana | tan lêngana ingsun | balik sira Basunônda | sumangkeyan ingkang arsa mondhong putri | agirang ing wardaya ||

26. nanging aja kêsusu sirèki | dèn asabar gonmu darbe karsa | aja kaya wong katêmbèn | akrama putri ayu | dene kaya bajak ngêjawi | Maharaja Basunônda | asru gènnya muwus | hèh kancil pagene sira | wani ngucap mêngkono nèng ngarsa mami | dèn age udhunêna ||

27. kancil adan anèng ngarsa mami | dene panas nèng rasaning wardaya | ing mêngko ingsun ajare | nulya tinarik mudhun | praptèng ngandhap kang punang [pu...]

--- 98 ---

[...nang] kancil | Maharaja Basunônda | pan amundhut kayu | punang kancil ginitikan | asêsambat angur patènana mami | aja dipun pêlara ||

28. mundhak pira hèh rajèng Ngabêsi | amêlara marang raganingwang | angur patènana age | sêpira balung ingsun | dene sangêt sira gitiki | Maharaja Basunônda | asru gènnya muwus | besuk sun patèni sira | lamun uwis apuwas rasaning ati | sun pêgat nyawanira ||

42. Mêgatruh

1. pan ing mêngko tan arsa matèni ingsun | iya marang sira kancil | durung uwas atiningsun | sang kancil asru anangis | pan asambat sang lir sinom ||

2. adhuh gusti kusuma sang liring santun | baya ta datan angimpi | yèn abdine têkèng lampus | dhuh gusti kulaka warti | sarta adol parungon ||[29]

3. adhuh gusti pan kawula amit lampus | kantuna wibawa mukti | pan anèng Mêsir kêdhatun | sampun atakèn ing mami | yèn abdine wus anglayon ||

4. ban Jêlamprang sêmana sarêng angrungu | sêsambate punang kancil | emut dhatêng gustinipun | kusuma adi ing Mêsir | kang tinilar ing kêdhaton ||

5. ni Jêlamprang manahnya kadi winuluh | pan kadya mèlu anangis | sêsambate mêlas ayun | sang kancil dipun rungkêbi | nora nyana têmên ingong ||

6. kancil ngucap hèh pagene ta sirèku | êmban Jêlamprang anangis | wis mênênga dèn agupuh | apa kang sira tangisi | ing mau wus kêplok bokong ||

7. ing têgêse baya sira sokur sèwu | yèn ingsun tumêkèng pati | pagene nangisirèku | apa kang sira tangisi | Raja Basunônda takon ||

8. hèh ta êmban Jêlamprang atakon ingsun | pagene sira anangis | apa kêpengin sirèku | sun gantung awor lan kancil | lamun kêpengin sira wong ||

9. sun turuti êmban Jêlamprang wotsantun | mila kawula anangis | kemutan ing gustiningsun | kusuma adi ing Mêsir | alit mila ingsun êmong ||

10. pan ing mangke dadya pisah lawan ingsun | Raja Basunônda angling | mênênga aja bisturu | môngsa [mông...]

--- 99 ---

[...sa] wurunga sirèki | panggih lawan sang lir sinom ||

11. tan antara kancil tinarik nèng luhur | dupi surup sang hyang rawi | sigra kundur sang aprabu | anèng pêsanggrahanèki | sarwi ngundhangi punang wong ||

12. kinèn jaga punang kancil kang dèn gantung | kawandasa para mantri | tanapi para tumênggung | kang samya rumèksèng kancil | anèng ngandhap sakèhing wong ||

13. pan sêdalu kancil ginantung nèng luhur | alara gènira nangis | sêsambate mêlasayun | ingkang sinambat ing tangis | putri ing Mêsir kêdhaton ||

14. kaningaya gustiningsun sang lir santun | baya tan akulak warti | lamun abdine dèn gantung | anèng luhur dèn barisi | dhuh gusti rêbutên ingong ||

15. mumpung durung kawula tumêkèng lampus | baya ta ing benjing enjing | pinatenan awak ingsun | iya marang sri bupati | yèn matia awak ingong ||

16. sintên ingkang dadya kêlangênan ingsun | mêngkana ingkang miyarsi | sagunge para tumênggung | manahira lir jinait | sêdaya sarêng anggêmbor ||

17. ya ta kagèt Raja Basunônda wungu | akêbat gènira mijil | sêmu kuwatos ing kalbu | mênawa ucul sang kancil | mila gupuh gènnya miyos ||

18. praptèng jawi Raja Basunônda muwus | ana paran para mantri | dene anangis gumuruh | kongsi kagèt ingsun guling | matur sagung kang tinakon ||

19. inggih gusti mila anangis sêdarum | myarsa sêsambate kancil | sêdalu amêlasayun | mila dadya sami nangis | dene kasmaran gumantos ||

43. Asmaradana

1. mêngkana sri narapati | Maharaja Basunônda | myarsa ature punang wong | mèndêl amicorèng nala | lamun kancil uripa | pêsthi kabèh wadyaningsun | kêna ing pêngawibawa. ||

2. kêna wisayane kancil | yêkti kabèh padha wêlas | bêcik ingsun patènane | Maharaja Basunônda | asru gènnya ngandika | lah udhuna dèn agupuh | kancil anèng ngarsaningwang ||

3. mêngkana kang para mantri | uninga dukaning nata | samya ajrih sêdayane | punang kancil inguculan | sampun prapta ing ngandhap |

--- 100 ---

cinaosakên ing ngayun | gupuh ni êmban Jêlamprang ||

4. sang kancil dipun sungkêmi | alara gènya karuna | mêlasasih sêsambate | wêruha kaya mêngkana | supaya kancil sira | môngsa gêlêma wak ingsun | matur marang sri narendra ||

5. sun arani sira kancil | nora kongsi pinatenan | iya marang sang akatong | Maharaja Basunônda | kêlangkung dukanira | asru gènira amuwus | hèh Jêlamprang sira uga ||

6. alumuh ginawe bêcik | dèn age sira lungaa | aja anèng ngarsaningong | ni êmban anulya kesah | èsmu runtik ing manah | Raja Basunônda gupuh | pan anarik pêdhang sigra ||

7. sarwi asru gènnya angling | hèh kancil sira sandhanga | pan ing mêngko malês ingong | sang kancil alon angucap | lah mêngko sadhela êngkas | mêksih esuk umun-umun | bok aja kêsusu sira ||

8. ingsun amamêkas dhingin | bokmênawa sira benjang | panggih lawan sang lir sinom | dèn bisa amomong sira | marang sang lir kusuma | aja garusa-garusu | lan maninge wêkas ingwang ||

9. mênawa takon ing mami | lah iya môngsa wurunga | dene bêcik sang akatong | gènira anglipur brôngta | aja kongsi karuna | Raja Basunônda muwus | lah kancil sira tegakna ||

10. aja akèh sira pikir | balik sira adhêpêna | ing pati uripmu mangke | sang kancil asru karuna | wis age lêkasana | ri sêksana sang aprabu | nyandhak sang kancil tinigas ||

11. murdanira tigas pacing | ludira pêthak nyamburat | anèng mukane sang katong | kagèt Raja Basunônda | dèn usap mukanira | ludira tan kêna surut | kêrakêt anèng wêdana ||

--- [0] ---

[...]

Catatan kaki:

1. wis (kembali)
wis
2. Kurang satu suku kata: wêtênge isi nagara (kembali)
Kurang satu suku kata: wêtênge isi nagara
3. Kurang satu suku kata: ya ta sang kancil sêksana (kembali)
Kurang satu suku kata: ya ta sang kancil sêksana
4. praptèng (kembali)
praptèng
5. kandhêg (kembali)
kandhêg
6. bobot (kembali)
bobot
7. lèrèha (kembali)
lèrèha
8. amba (dan di tempat lain) (kembali)
amba (dan di tempat lain)
9. Lebih satu suku kata: têmbang gambuh kang gumantya (kembali)
Lebih satu suku kata: têmbang gambuh kang gumantya
10. Kurang satu suku kata: êmban Jêlamprang sigra andulu (kembali)
Kurang satu suku kata: êmban Jêlamprang sigra andulu
11. Kurang satu suku kata: rowangira asru dènya muwus (kembali)
Kurang satu suku kata: rowangira asru dènya muwus
12. Kurang satu suku kata: kang abisa anyêkêl warêgul (kembali)
Kurang satu suku kata: kang abisa anyêkêl warêgul
13. Kurang satu suku kata: apan dene kêlangkung abagus (kembali)
Kurang satu suku kata: apan dene kêlangkung abagus
14. adhuh-adhuh (kembali)
adhuh-adhuh
15. Kurang dua suku kata: gajah warak lawan macan jêjawi (kembali)
Kurang dua suku kata: gajah warak lawan macan jêjawi
16. Lebih satu suku kata: anèng taman duk kula asiram (kembali)
Lebih satu suku kata: anèng taman duk kula asiram
17. Anggêndaru (kembali)
Anggêndaru
18. Lebih satu suku kata: lah ing wingi sêlak wêngi (kembali)
Lebih satu suku kata: lah ing wingi sêlak wêngi
19. Kurang satu suku kata: langkung runtik Maharaja Anggêndaru (kembali)
Kurang satu suku kata: langkung runtik Maharaja Anggêndaru
20. bagus (kembali)
bagus
21. Kurang satu suku kata: nanging dadosa prihatin (kembali)
Kurang satu suku kata: nanging dadosa prihatin
22. môngsa (kembali)
môngsa
23. Lebih satu suku kata: kidang arda walika (kembali)
Lebih satu suku kata: kidang arda walika
24. lingsêm (kembali)
lingsêm
25. nuntên (kembali)
nuntên
26. ngandêlakên (kembali)
ngandêlakên
27. intên (kembali)
intên
28. ulubalang (kembali)
ulubalang
29. Kurang satu suku kata: sarta adola parungon (kembali)
Kurang satu suku kata: sarta adola parungon