12. Sinom

1. iya apa ngapuraa | Wong Agung Surayèng Bumi | saking gunge dosaningwang | katon binêcikan mami | sok malês angalani | Si Baktak ngajak maringsun

--- 6 : 54 ---

sigra ngaturan budhal | saking pakuwon lumaris | tan kawarna ing marga praptèng jro pura ||

2. sigra lajêng angadhatyan | Kuskèhèl lan pra dipati | ngêbroki wismane Baktak | Baktiyar lan Baktak sami | cinancang regol jawi | lan rabi tan kêna têmu | ginubêng gaman ligan | ugyane lêlaran kalih | prapta suguh bupati kang têngga pura ||

3. sêga matêng tigang dina | pan atusan jodhang prapti | patang dina sêgah mêntah | bèbèk bêras kêbo sapi | suka sri narapati | Kuskèhèl sawadyanipun | parentah karya sêrat | ing carik kalih wus dadi | sêrat katur dhumatêng nêgri Kuparman ||

4. sêrat ngaturkên bêbandan | wong Srikaras Raja Kêrjis | sêrat kêkalih punika | mring gustine dhewe siji | sêrat sawiji malih | katur mring Prabu Sêmakun | miwah Bêskul mangkana | sêrate iya kêkalih | samya nuduh bupatine kalih sowang ||

5. manjing kutha kalih lêksa | budhal caraka bupati | saking Mêdayin nêgara | bêbandan tinuntun sami | mung ratu lawan patih | kalawan punggawanipun | anitih kuda tundhan | ratune kudane mantri | mundhut tundhan wong Mêdayin tuduh marga ||

6. lampahira gêgancangan | angambah marga wêradin | rêratan marang Kuparman | akêncêng saking Mêdayin | akèh gêdhong botrawi | kala panggihe Marpinjun | dadya rêratan kawak | aglis kinarya lumaris | tan winarna ing marga praptèng Kuparman ||

--- 6 : 55 ---

7. anjujug ing gustinira | sira Sang Prabu Pirngadi | dene Bupati Tasliyah | jujug Raja Banuarli | katur ponang kintèki | ing pura wêkasanipun | sang raja ing Talsiyah | prapta gyan Raja Pirngadi | yayi nata dawêg seba rama para ||

8. sang aprabu ing Gumiwang | sêratnya ngaturkên nuli | kang rayi suwawi kangmas | asowan tiyang kêkalih | Sri Pirngadi wus panggih | lawan Sang Prabu Sêmakun | punika karsaningwang | katura ing benjing enjing | pêsamuan supaya sami miyarsa ||

9. sagung ingkang para nata | yèn wontên para narpati | kang samya duwe panêkar | narendra ngêntasi kardi | anjêmbarakên rai | pun Kuskèhèl anak prabu | mênawa ta ginanjar | ratu kaskaya ngajurit | anguwisi nora dadi karyanira ||

10. anadene kang bêbandan | wong Talsiyah kang gujêngi | wong Purwakôndha ngiringna | ratune tuntunên ngarsi | wus dadi kang pinikir | datan kawarna ing dalu | enjing miyos sineba | Wong Agung Surayèng Bumi | aglar sagung para raja para putra ||

11. supênuh ing pênangkilan | kadya trunaning udadi | tembak ponang palênggahan | Prabu Sêmakun alinggih | keringe Jayèngmurti | nèng wijoan palowanu | timbang lawan kang putra | Sang Aprabu Parangakik | nèng wijoan palowanu nawa rêtna

12. sumambung Prabu Karsinah | Ruslani Danurusamsi | wong agung

--- 6 : 56 ---

ing Parangteja | lawan Arya Guritwêsi | miwah Natèng Ngabêsi | Kunawar Biraji Kuljum | Kulub lawan Kalkiyah | miwah Sang Natèng Kubarsi | natèng Selan Kohkarib jajar Yujana ||

13. Kebar Turki lawan Kangkan | myang Sang Prabu Banarungsid | tangèh lamun cinatura | sêdaya kang para aji | tuwin para putra ji | mangkana Prabu Sêmakun | têdhak saking wijoan | ngêjèpi narendra kalih | ing Talsiyah miwah Prabu Puwakôndha ||

14. binêkta marêk ngajêngan | nêmbah angaturkên tulis | orêg sagunging tumingal | lah ta iki ana warti | wong Parangteja tampi | sêratira lajêng katur | Marmaya kinèn maca | Kuskèhèl ponang kintèki | lawan Bêskul katur Narendra Gumiwang ||

15. awit saking budhalira | kabujung saking ing Mêrtis | prapta aprang ing Srikaras | lajêng bêdhahe Sri Kêrjis | kacêkêl Raja Kêrjis | alajêng dipun talikung | Baktiyar lawan Baktak | lajênge prapta Mêdayin | Umarmaya malêmbung lok katiwasan ||

16. macucu sarwi kêkayang | nolèh mring Prabu Sêrandil | maratuwa cinêngkalak | ipe kinalungan êpring | siksane adol sêkti | anjuwowok nora arus | Si Kuskèhèl aladak | prajurite Si Pirngadi | bocah bêcik têka wani-wani bônda ||

17. gumêr kang sami miyarsa | Wong Agung Surayèng Bumi | bandan kinèn ngajêngêna | bêbêstan Sang Raja Kêrjis

--- 6 : 57 ---

ratu patih ingambil | samya sinaoskên ngayun | ebat sêdaya mulat | sipate Sang Raja Kêrjis | nora sipat manusa adhapur kewan ||

18. kinèn sadat datan arsa | kinèn nêmbah gobag-gabig | sawadyane pitung dasa | kasrah mring Prabu Kohkarib | wong agung ngandika ris | padha wèhana sul-angsul | yayi Sêmakun sira | Si Kulup Mutadarawi | lan Talsiyah têlu padha tunggalêna ||

19. kêlawan ingsun angganjar | ing wijoan palowani | kang asuku sêlawe prah | Kuskèhèl ingkang darbèni | dene kang rolas sikil | kaduwe mring Raja Bêskul | lawan makutha rêtna | sotya pitung puluh siji | karo padha yèku mungguh kang makutha ||

20. amung iku ingkang beda | kang wijoan palowani | ratu katiga tur sêmbah | Raja Sêmakun maringi | turôngga kang pangaji | samas sabusananipun | lèngsèr nata katrinya | Wong Agung Surayèng Bumi | jêngkar dènnya sumiwi kundur ngêdhatyan ||

21. wong agung ing Parangteja | lan Dipati Guritwêsi | Prabu Sêmakun katrinya | ngandikan malêbèng puri | bubar kang sami nangkil | sagung ingkang kari umung | narendra kang sêkawan | Lamdahur lan Umarmadi | Banuarli anganti ing wêdalira ||

22. Prabu Sêmakun lêbêtnya | pra narendratmaja sami | kundur pura sewang-sewang | wau kang anèng jro puri | nimbali garwa prapti | Rêtna [Rê...]

--- 6 : 58 ---

[...tna] Sudara ingutus | yayi lah iki layang | ingkang têka ing Mêdayin | nya wacanên aturna ing ibunira ||

23. tur sêmbah lajêng lampahnya | ratwibu ing Parangakik | prapta ngarsane bunira | pramèswari ing Mêdayin | sinapa awotsari | sawusnya tata alungguh | ibu punika sêrat | kang prapta saking Mêdayin | kang tinuduh yayi prabu ing Gumiwang ||

24. anut wingking lampahira | raka paduka rama ji | ratu kêkalih ambêkta | nênggih prajurit sakêthi | sêkawan kang bupati | dutane Prabu Sêmakun | balane nglimang lêksa | manjing wadya patang kêthi | kang andhèrèk lampahe raka paduka ||

25. kang sêrat sampun winaca | miwiti malah mêkasi | tamat surasaning sêrat | duk miyarsa pramèswari | sêkêl suka ing galih | sêkêle musakatipun | sukane angrasaa | pakaryane tanpa dadi | angandika Juru Jinêm mring kang putra ||

26. dhenok iku kayaparan | yèn besuk ramamu arsi | animbali lawan ingwang | umatur Sudarawêrti | inggih sampun ginalih | punika yayi Sêmakun | lan ari Parangteja | kang Dipati Guritwêsi | inggih sami ngandikan marang jro pura ||

27. pun kakang Bagendha Abas | inggih wau dèn timbali | gantia ingkang winarna | Wong Agung Surayèng Bumi | katiga kang tinari | kakang Abas badhenipun | yèn wus dadi kang rêmbag | sayêkti winot ing tulis | kang winawrat sayêkti Prabu Gumiwang [Gumi...]

--- 6 : 59 ---

[...wang] ||

28. aturipun lêleyangan | Raja Sêmakun turnya ris | kakang mas ing Parangteja | atur kawula sayêkti | yèn jêng rama nimbali | inggih mundhut kangjêng ibu | mangke sêdhênge môngsa | prayogi dipun kêkahi | kula ingkang sayêktine botên suka ||

29. karsane pan sampun sêpah | ngungkurkên pikir kamuktin | wibawa pan sampun lawas | kang wajib sanguning pati | yèn rama ji Mêdayin | kadrêng nimbali jêng ibu | yèn rama wus agama | nêtêpi agama sukci | ngèstokakên sarengat Ibrahim duta ||

30. lamun botên mêkatêna | dadya sih têmahan lalis | jêr kangmas môngsa têgêla | jêng rama rusak ing galih | pae duk anèm uni | ing mangke pan sampun sêpuh | laline dèn umbara | yèn botên dipun cêgati | yèn amêksa anasak lumuh agama ||

31. inggih tan kenging dèn eman | kakang pan punika pêsthi | yêkti nut ujaring kitab | singa bôngga dèn patèni | têlas tan wontên malih | pikir kawula mung niku | Wong Agung Parangteja | angrangkul ing wêntis kalih | adhuh anggèr pungkasan pikir punika ||

32. Menak Abas nambung sabda | pangraos kawula inggih | lêrês ari Parangteja | tan wontên indhake malih | patitis arêspati | karsane Prabu Sêmakun | mangkya rama paduka | Mêdayin mantuk bêbayi | lare alit ing manah kêdah amothah

33. lare mothah sabên dina | paduka sêpuh pribadi

--- 6 : 60 ---

punika upaminira | pan inggih wajib nulungi | mênawi botên bêcik | punika tuwan katutuh | lare nèng pinggir jurang | yèn botên nuntên tinarik | sakit pundi tinarik lan tibèng jurang ||

34. sayêkti sakit tibanya | katanggor ing parangcuri | punika langkung katêtah | kantosa tumibèng curi | kang para sêpuh sami | kang dados paraning tutuh | punika mrih prayoga | botên kados yayi aji | Sri Sêmakun aturipun pêpungkasan ||

35. pan sampun pikir nugraha | rayi paduka sang aji | Gumiwang lêrês pêsaja | Sang Kakungingrat lingya ris | yayi karyakna tulis | kakang Sang Prabu Sêmakun | marang Rajèng Gumawas | Kuskèhèl kula dhawuhi | kuwasane parentah saking Kuparman ||

36. yayi prabu dhawuhêna | putranira Kaelani | ipene sira pundhuta | iya ing salah sawiji | karyanên anjênêngi | iya Si Maliyat Kustur | kalawan putranira | kaki Prabu Parangakik | Si Kalbujèr tuduhên ingkang bantua

37. aja kurang taklimira | angantêp tutur kang bêcik | marang kangjêng panêmbahan | dèn têtêp ing senapati | ya Si Kuskèhèl misih | kang kuwasa angrèh laku | amrih aja nêracak | laku ana kang gêdhugi | yèn ngamungna Kuskèhèl iku nêracak ||

38. lah uwis yayi mijila | lawan kakangira nuli | sêrate dadya ing kana | Prabu Sêmakun wotsari | Menak Abas tut wuri | wurine Prabu Sêmakun

--- 6 : 61 ---

praptèng jawi utusan | ngaturi kang putra kalih | angandika sri bupati ing Gumiwang ||

39. hèh kakang prabu ing Selan | lan kakang Prabu Kohkarib | de kakang dèrèng bubaran | nauri narendra kalih | anggèr inggih ngêntosi | wiyos paduka yun wêruh | lamun putra paduka | Talsiyah Mutadarawi | binantokkên dhatêng Mêdayin nêgara ||

40. Prabu Sêmakun ngandika | manawi pun kakang kalih | lajênga wisma kawula | inggih sarênga lumaris | Menak Abas tan kari | sapraptane lurung agung | andhangah pinayungan | para ratu kang angiring | ana mulat kang kêpapag samya ngucap ||

41. dubilah Rajèng Gumiwang | dene kaya wora-wari | pratôndha yèn antuk karya | sêmune sri narapati | apantês nyenapati | solahe têka acakut | dhokoh sabarang karya | iki thukul wong Mêdayin | apan dadya dandanan asmarèng laga ||

13. Asmaradana

1. gawok ingsun wong Mêdayin | Sri Naranata Nusirwan | dènira ngukir putrane | kang kakung èstri bineda | lamun akarya putra | pangrasaningsun pan dudu | gêgaweane manungsa ||

2. kaya gawean sing langit | ingukir anèng suwarga | Rêtna Marpinjun pantêse | witning nguni kang wus swarga | Gusti Rêtna Muninggar | sapa narka kang andulu | ginawe sami manungsa ||

3. ingkang dadi lanang sami | iya dene jamak-jamak [jamak-ja...]

--- 6 : 62 ---

[...mak] | lawan para ratu kabèh | iku ta patute dadya | putrane Kewusnendar | ladak Sang Prabu Sêmakun | kaya têdhaking Yujana ||

4. tan wus kang sami ngraosi | Prabu Sêmakun wus prapta | lan tamu anèng dalême | wus tata sami lênggahan | Prabu Sêmakun mojar | anak prabu kalihipun | ing Talsiyah Purwakôndha ||

5. kang dhawuh timbalan mangkin | sira sami tinarima | ing wakil andika karo | ingkang ngodhol eyangira | sami ratu prawira | bisa nyampurnakkên laku | mangkya botên ingandikan ||

6. lajêng sinung karya malih | inggih mangke winuwuhan | Si Kuskèhèl kuwasane | antuk idin sing Kuparman | pacak ratu prawira | mangkya pinaringan bantu | gêgêdhug ratu gêgala ||

7. ing Kulub lawan Kubarsi | kang ngopèn-opèni samya | mring lakune Si Kuskèhèl | wau kalane miyarsa | Lamdahur Umarmadya | mèsêm sarwi manthuk-manthuk | anggèr sokur-sokur bagya ||

8. inggih botên nêniwasi | wakile putra andika | langkung pracaya têgêse | anggèr lamun mêkatêna | Prabu Sêmakun mojar | kakang prabu sakêlangkung | anjêmbarakên wêdana ||

9. ngandika Natèng Sêrandil | mring kang putra Purwakôndha | Pirngadi lamun mêngkono | bibèkmu tarimakêna | akunên bapa pisan | Si Kuskèhèl aja tanggung | gumujêng Rajèng Gumiwang ||

10. kakang [ka...]

--- 6 : 63 ---

[...kang] prabu ing Sêrandil | dhêmênaku cilik mula | yèn gunêman amalênos | kaya gêmbili binakar | nèng gêni balubukan | kinuwit têka malêdug | pinangan kaya godhogan ||

11. sami suka kang miyarsi | Prabu Marmadi lingira | ingsun mèlu payu bae | si[1] dawa gung pikirira | Banuarli nak ingwang | tarimakna mring Sri Bêskul | anake pamanmu Harjan ||

12. tan adangu kapiyarsi | ing jawi swara gumêrah | praptane kang putra karo | Parangakik lan ing Kelan | Prabu Sêmakun têdhak | kang putra kalih wus tundhuk | manêmbah dhatêng kang paman ||

13. sawusnya tata alinggih | Prabu Sêmakun ngandika | anggèr gustiningsun karo | timbalan rama paduka | pinundhut ingkang lampah | pun Kalbujèr Rajèng Kulub | dene anak mas ing Kelan ||

14. ipe kang pinundhut siji | karyane badhe dinuta | dhatêng Mêdayin lampahe | anjênêngi kang wus lama | amrih ing rikatira | Sri Kuskèhèl lampahipun | kalih ature sumôngga ||

15. ratu kalih dèn timbali | Kulub Kubarsi wus prapta | dhinawuhan ing lampahe | kalih ature sandika | budhale benjang enjang | sarta saprajuritipun | dhatêng Mêdayin nêgara ||

16. ing rèh sampun dèn jarwani | sapalakartining lampah | Prabu Sêmakun nulya ge | pêpundhutan prapta aglar | lajêng dènnya bujana | pun uwa punapa dangu | ature Prabu Jayusman ||

--- 6 : 64 ---

17. Menak Abas anauri | anggèr sarêng ing ramanta | inggih saking ing kêdhaton | adamêl sêrat punika | kang badhe dipun bêkta | dhatêng pun Maliyat Kustur | lawan Kalbujèr lampahnya ||

18. adhaharan gôngsa ngrangin | saruni lawan biola | anginum rame sênggake | branduwin anggur rak adas | larih midêr timbalan | ngandika Prabu Sêmakun | hèh anak Kubarsi sira ||

19. lan adhi ing Kulub sami | pira prajurite padha | kang ana samêngko bae | nora nganti ing kêrigan | Prabu Kubarsi nêmbah | inggih ing wêtawisipun | tigang yuta botên kirang ||

20. Prabu Kulub turnya aris | kawula namung sayuta | Prabu Sêmakun dêlinge | mênawa ana kang kurang | dandanan ingkang rusak | bandera tunggul lêlayu | ing ngriki jandika bêkta ||

21. umatur narendra kalih | kados maksih sami wêtah | Prabu Sêmakun anolèh | prapta kalih kêthi dinar | nyakêthi pinaringan | miwah pêparing pakintun | dhatêng Kuskèhèl samêkta ||

22. pungkasan sagunging pikir | bubaran dènnya bujana | surup baskara sarênge | sami mundur sowang-sowang | ing dalu tan winarna | sêrat pinaringkên sampun | enjing budhale gumêrah ||

23. Prabu Sêmakun akirim | busana kuda samêkta | dhatêng Sang Prabu Kuskèhèl | sira Sang Prabu Marmadya | kathah pakintunira | mring sira Sang Raja Bêskul | miwah kang putra kalihnya ||

--- 6 : 65 ---

24. Talsiyah Mutadarawi | kathah-kathah kintunira | mring ratune panêkare | lêpas lampahe gêgaman | rikat marga rêratan | tan winarna lampahipun | ing marga praptèng jajahan ||

25. mèh prapta kitha Mêdayin | orêg samya salah tômpa | wong cilik gègère keron | lamun ana gaman prapta | angidak nêdya ala | paran unggyane lumayu | Kuskèhèl wus nèng jro pura ||

26. tambuh tingkahe wong cilik | sami amupus kewala | môngsa kolua patine | yèn bala saking Kuparman | adate awêlasan | Sang Prabu Maliyat Kustur | gêgamane ingkang prapta ||

27. Kuskèhèl mêthuk lumaris | ingiring mring kêpatihan | pinarnahkên pakuwone | Rajèng Kubarsi sabala | Rajèng Kulub pinarnah | wismane Raja Bintulu | cêlak lan ing kêpatihan ||

28. tintrim nêgari Mêdayin | kathah kang angrungu warta | Maliyat Kustur praptane | lawan Kalbujèr Narendra | ratu banthèng Kuparman | yèn prakara prang gêgêdhug | narpati kalih prakosa ||

29. lawan Kuskèhèl Sang Aji | dhinawuhakên kang sêrat | tinampan lajêng winaos | sawusnya amaos sêrat | Kuskèhèl nêkêm sirah | sujud ing siti angungun | yèn sêrat garba pangucap ||

30. Prabu Sêmakun kêkirim | ijêman sarta kêlawan | ingkang raka parentahe | Wong Agung Surayaning Prang | kang ngêdhaton [ngêdhato...]

--- 6 : 66 ---

[...n] Kuparman | muwuhi kuwasanipun | linuhurkên prênahira ||

31. wijoan mas paluwani | kang asuku sêlawe prah | langkung saking pangungune | saking dhawuhe nugraha | Kangjêng Sultan Kuparman | dene gung pasihanipun | langit rêbah asinôngga ||

32. tan dipe kêlamun kongsi | katètèsana ing rasa | Wong Agung Jayèngpalugon | Prabu Sêmakun kewala | myang Prabu Purwakôndha | wus sangêt gêgêtunipun | dhasar watak kaduk sura ||

33. mantêp wani anglakoni | tan pilih gon ambêk pêjah | lêlabuhane Kuskèhèl | mangkana ing aturira | Kuskèhèl anoraga | mring Prabu Maliyat Kustur | lan Kalbujèr aturira ||

34. inggih yayi prabu kalih | pasrahing badan kawula | dipun upamakna gandhèn | pan kula drêmi lumampah | yayi kalih marakna | ajura pan kadi bubuk | sêrambut môngsa gingsira ||

35. Maliyat Kustur lingya ris | yayi prabu yèn sêmbada | mangke dalu amêlancong | anamar badan sêpata | catur ratu kewala | aseba Sèh Betaljêmur | punika kang ginuronan ||

36. Wong Agung Surayèng Bumi | langkung pêrcaya lir yayah | sami nuwun pratikêle | ecaning lampah punika | Kuskèhèl duk miyarsa | gih sumôngga mangke dalu | sami lampah dhêdhêmitan ||

37. ing dalu sami lumaris | narendra sêkawan pisan | prapta pijajar dhukuhe | jawi bata

--- 6 : 67 ---

atêtanya | sintên ingkang saosa | di dalêm lêlurahipun | inggih ing dalu punika ||

38. Ki Dulwajib anauri | kisanak dipun sarônta | ing mangke kula etunge | pan inggih kônca kawula | ingkang anama lurah | inggih kawan dasa wolu | anyatus rerehanira ||

39. sarwi amilang dariji | kongsi bali kaping tiga | kaledhon binalèn manèh | saya wuwuh kancanira | Dulsunah marenea | abingung pangetung ingsun | lurah ingkang kêmit sapa ||

40. Dulsunah alon nauri | Duleslam lawan Duliman | Dulpatah lawan Dulsalèh | Duljalal lawan Dulkamal | Dulkasrah lan Dullomah | Dulsuhud lawan Dulsukur | Dulkasim Dulkarimira ||

41. Duljalil lawan Dulkandil | Dulkadir jangkêp limalas | bêkta nyêlawe kancane | Dulwajib alon lingira | kang roro aturana | kisanak arsa malêbu | matura jêng panêmbahan ||

42. kesah datan dangu prapti | ambêkta kêkalih lurah | sampun tata ing lungguhe | Dulwajib alon lingira | inggih adhi Duliman | kisanak arsa malêbu | matura jêng panêmbahan ||

43. Duliman malêbêt aglis | jinujug jêng panêmbahan | anèng ing sanggar panêpèn | Ngambuliman matur nêmbah | pukulun tur uninga | ing jawi wontên têtamu | sêkawan marêk ing tuwan ||

44. panêmbahan ngandika ris | aturana anêmbaha | ika padha ratu gêdhe [gê...]

--- 6 : 68 ---

[...dhe] | andêl prajurit Kuparman | Duliman kagawokan | nora nyana lamun ratu | sapraptanira ing jaba ||

45. dheprok sarwi awotsari | Ki Dulwajib atêtanya | pagene sira andheprok | Duliman alon dêlingnya | wangsite panêmbahan | punika pan sami ratu | gung-agung sakawan pisan ||

46. Duliman umatur aris | suwawi tuwan katuran | sêkawan kerid lampahe | sapraptanira ing lawang | Betaljêmur amapag | nèng palataran wus cundhuk | tur sêmbah gambuh turira ||

14. Gambuh[2]

1. mèsêm Sèh Betaljêmur | gya binêkta sami lungguh | angabêkti sêkawan para narpati | paran karsa praptanipun | dhatêng kang rama sang katong ||

2. sêkawan nêmbah matur | saking èwêd lampah ulun | putra tuwan Wong Agung Surayèng Bumi | pan mêkatên karsanipun | dhatêng kang rama sang katong ||

3. kang rayi aturipun | gih anggèr Prabu Sêmakun | lah punika sêrate katura nênggih | anuwun têdah pukulun | kang yogi amba linakon ||

4. sêrat tinampan sampun | gya winaos Betaljêmur | sampun putus surasane ponang tulis | angandika Betaljêmur | punika gampang kimawon ||

5. apan Prabu Sêmakun | dadya lingan karsanipun | ingkang raka Wong Agung Surayèng Bumi | kang rama pinrih rahayu | marga sakaratil maot ||

6. Kuskèhèl [Ku...]

--- 6 : 69 ---

[...skèhèl] aturipun | mila patih kula pikut | sampun lami kawula dipun bisiki | ing Gusti Prabu Sêmakun | mrih èngête rama katong ||

7. yèn botên winayungyung | Patih Baktak ngajak bingung | anênungkul samôngsa ombèr sakêdhik | botên wande karya ewuh | randhat karsane sang katong ||

8. yèn lami yêkti wurung | karsane Prabu Sêmakun | lan kang raka Wong Agung Surayèng Bumi | yèn dèrèng saguh sang prabu | pan inggih ingkang sayêktos ||

9. Baktak ngong tan sung ucul | lon angling Sèh Belatjêmur | manthuk-manthuk puniku ingkang patitis | karsane Prabu Sêmakun | ratu anom kaduk sagoh ||

10. pun bapa anak prabu | sun dhingin saos ing besuk | nuli anak praptaa kêprabon jurit | nuli dèn antêpa purun | sampun ngangge walangatus[3] ||

11. apan sêdya têtulung | mring rama Prabu Sêmakun | narik saking ing sukêr ginawe rêsik | pan ing mangke wong Mêdayun | sangêt risak ajur amoh ||

12. sokur ing besuk esuk | lêstari ing karsanipun | sintên malih tinari dhatêng sang aji | Baktak maksih winayungyung | sayêkti anut kemawon ||

13. sampun si anak prabu | sêkawan Maliyat Kustur | nadyan silih ngamungna punggawa siji | angantêpa sang aprabu | sayêkti nurut sang katong ||

14. jêr tan ana kang muruk | mung kya patih ngajak bingung | saature kyana patih dèn lakoni

--- 6 : 70 ---

bênêr salaha ginugu | marma pêleyat-pêleyot ||

15. muktèn wadhuk kang agung | slamine banjur kêlantur | mangke Baktak maksih andika talèni | sintên ingkang darbe atur | Nusirwan pan sampun mopol ||

16. wus pungkasan kang rêmbug | amit nêmbah catur ratu | tan winarna ing dalu wuwusên enjing | wau Ki Sèh Betaljêmur | sampun malêbèng kêdhaton ||

17. wus panggya lan Sang Prabu | Nusirwan pêgêl anyikruk | pan ingadhêp maring putrane kêkalih | Radèn Irman lawan Urmus | kalihe agung anjoto ||

18. praptane Betaljêmur | mring putrendra kalih muwus | kadipundi rahadèn karsanirèki | têka mênêng tanpa rêmbug | nêgrinira langkung bojod ||

19. jandika dèrèng têmu | miwah inggih dèrèng suguh | nênggih bala Kuparman kang kantun prapti | Sang Prabu Maliyat Kustur | pun Kalbujèr narendra bot ||

20. kathah prajuritipun | tri atus Maliya Kustur | pun Kuskèhèl mung sayuta kalih kêthi | miwah Kalbujèr Sang Prabu | andina wadyane bobrol ||

21. inggih kang sami nusul | langkung bêbrêt wong Mêdayun | têka mênêng dene botên duwe pikir | apa nungkul apa magut | pinilih salah sawiyos ||

22. botên andika rêmbug | Baktak uwus winayungyung | sabên enjing punika dipun gêbugi | têkan bocah ala nganggur | esuk-esuk mèlu jotos ||

23. tangèh

--- 6 : 71 ---

paduka lamun | nêdya amikir kang ibu | ing rawuhe rama paduka sang aji | kêdhatone maksih suwung | têka pijêr lêgog-lêgog ||

24. apan sakèhing laku | lumuh mikir wêkasipun | gih tibane bok amanggih botên bêcik | têmah rusak wadyanipun | ratune pêsthi katêmpoh ||

25. kabèh bala Mêdayun | akêkês tênaganipun | wong Kubarsi wong Kulub samya gitiki | lamun kêpapag wong mlaku | pinupuh kongsi jur amoh ||

26. wau ta duk angrungu | ature Sèh Betaljêmur | Irman Urmus tumungkul sarwi anangis | Prabu Nusirwan wus cubluk | agung mumêt ingkang panon ||

27. anêsêg Betaljêmur | jandika kalih katêmpuh | apa nungkul punapa maguta jurit | Prabu Nusirwan sumambung | yèn maguta sapa enjoh ||

28. lan wuwuh ala tuhu | pêsthi sirna nora ngukup | lawan sapa ingadua magut jurit | angur nungkul mumpung durung | aja ngungkurkên pakewoh ||

15. Pangkur

1. lagya eca pagunêman | duk kêsaru gègère saking jawi | wong manjing pura gumrubyug | ature tinakonan | momor sambu pangrungune wong Mêdayun | Kuskèhèl anggêcak pura | ana pangrungune malih ||

2. Patih Baktak lan Baktiyar | wus ginawe lesan dipun pêjahi | gugup wau sang aprabu | lah bapa têmonana | lamun arêp katêmua lawan ingsun | iridên manjinge [ma...]

--- 6 : 72 ---

[...njinge] bapa | ingsun iki maksih sakit ||

3. Betaljêmur sigra mapag | praptèng jawi ratu sêkawan sami | balane nèng alun-alun | bêkta gêlar sêpapan | para ratu sêkawan dèn irid masuk | sapraptanirèng jro pura | byantaranirèng narpati ||

4. kawula punika tômpa | parentahe putra paduka aji | Jêng Gusti Prabu Sêmakun | angantêp padukendra | paran karsa pasthi ta dipun satuhu | nungkul punama magut prang | yèn nungkul dhèrèka salin ||

5. agama Ibrahim duta | yèn tan arsa Kuskèhèl aywa mulih | yèn sira nora amikut | bronjongên kangjêng rama | anadene kangmas Irman lawan Urmus | sun kirimi roro raja | tandhingên lan kangmas kalih ||

6. Sri Maliyat Kustur lawan | kangmas Irman Si Kalbujèr sun tandhing | kalawan kakang mas Urmus | iya dèn ujar pisan | yèn tan nungkul kadang ingsun kalihipun | gawanên sirahe padha | marang Kuparman nêgari ||

7. lah inggih pan sampun têlas | saha mawi srat kancingan mungkasi | Jêng Gusti Prabu Sêmakun | yèn sampun kêlampahan | manut badhe Jêng Gusti Prabu Sêmakun | kang ibu ingiring marang | kundur mring nêgri Mêdayin ||

8. lah punika pêpungkasan | botên kenging jawab liya prakawis | pun patih kula wiyungyung | angrisak ing nêgara | ngrisak têdhak ngrisak anak lan sêdulur | ngrisak dunya ngrisak badan | rayape nêgri Mêdayin [Mêda...]

--- 6 : 73 ---

[...yin] ||

9. Prabu Nusirwan ngandika | iya ingsun Kuskèhèl aja watir | aran ta pan garwaningsun | wus manjing gama Eslam | apan ingsun sayêktine kudu mèlu | iya mring Si Kakungingrat | apadene awak mami ||

10. sêlawase ingsun sêdya | lagi durung mangsane amarêngi | môngsa ta amriha dudu | iya wong duwe bala | sayêktine pinrih ing rahayunipun | gone duwe wong atuwa | iya Sang Surayèng Bumi ||

11. Kushèkèl akon anggoa | bandan kalih manjing jro pura prapti | tan adangu munggèng ngayun | angikruk kalihira | sigra Raja Kuskèhèl asru amuwus | hèh ta patih paran karsa | lan sutanira dèn pêsthi ||

12. apa mati apa gêsang | yèn nêdyaa mati nuli sun banting | mumpung nèng ngarsa sang prabu | sira angrusak jagad | iya êndi pakolèhe panggawemu | iki têka mundhak rusak | olèh bandan anglarani ||

13. mung mundhak kasurang-surang | ing wong urip barang ingkang pakêrti | sajêg jublêg mung kaburu | undhake tingkahira | durung nêmu sapisan prayoga luhur | amung kangelan kewala | asung lingsêming narpati ||

14. ing mêngko saananingwang | nora kêna sira wèh wirang isin | awèh rusaking sang prabu | kêrana gustiningwang | duwe wajib Jêng Gusti Prabu Sêmakun | ingsun ingkang nora lila | wong sêpuhe gusti mami ||

15. sira gawe ala-ala | ratu patang atus kang nora kêni | balane

--- 6 : 74 ---

Prabu Sêmakun | lan ratu wolung dasa | pêpilihan tur padha ratu gêgêdhug | wong Gumiwang wong Kosarsah | nora liya duje[4] gusti ||

16. yèn ta sira arêp gêsang | angucapa sira kalimah kalih | anuta ing nabiningsun | Ibrahim Kalilolah | sarwi gathik wajane Kuskèhèl rêngu | mèh ngadêg arsa andhupak | rinapu Rajèng Kubarsi ||

17. lah sampun kakang tumandang | kula pyambak yèn sampun antuk idin | anggêcêk dèn kongsi ajur | êndhase Patih Baktak | lan sutane dipun kongsi ajur mumur | lah patih sira ngucapa | yèn randhat dènnya nauri ||

18. pêsthi ing saiki iya | mati siya-siya nuli sun banting | Ki Patih Baktak agugup | inggih Ibrahim duta | apan ratu kawula yèn sampun anut | ingong maning yèn karia | anut agama Ibrahim ||

19. agama Adam Nuh iya | Nabi Musa kabèh tan ana kari | sok wontêna ingkang nanggung | dhèwèk darmi kewala | durakane wong lècèk agamanipun | Kalbujèr sigra andhupak | maksih durjana si anjing ||

20. dudu saure wong blaka | pêputhone mas ginêtak mijil[5] | Baktak sinambêr gumapluk | pêpilingane niba | Dyan Baktiyar sinambêr pilinganipun | bola-bali badanira | èmu lawan ingkang siwi ||

21. sirahira muncrat-muncrat | adus gêtih patih lawan kang siwi | puthon mas ingatag sampun | mêrpêki Radèn Irman | akêkêjêr nèng

--- 6 : 75 ---

ngarsa pucuking irung | lah radèn andika ngucap | tekadna Jêng Nabi Brahim ||

22. yèn jandika randhat ngucap | botên wande pêputhon bilaèni | ganas pangucape gugup | puthon kêjêr kewala | gêbyar-gêbyar mêncorong kadya andaru | nèng ngarsane Radèn Irman | wus sadat rahadèn kalih ||

23. pêputhon manjing jro sruwal | Sang Aprabu Nusirwan nulya salin | ing agama Brahim tinut | Patih Baktak siniram | toya ing jun angalilir mungur-mungur | aja angucap durjana | lamun sira arêp urip ||

24. Kalbujèr pangucapira | Patih Baktak tobate nuli-nuli | yèn ngucapa kaya mau | bandane inguculan | sigra nêmbah marang sang prabu ing Kulub | Kuskèhèl mèlu sinêmbah | miwah Sang Prabu Kubarsi ||

25. wusnya nut Kuskèhèl turnya | tuwan undhang sawadya ing Mêdayin | tuwan nuntêna puniku | siniwèng pênangkilan | ulun seba mantuka kados rumuhun | pan tuwan pêpundhèn amba | tyang sêpuhe gusti mami ||

26. dèn eca samya bujana | kyana patih sampun ngowah-owahi | bujana sami anginum | lawan kang para nata | Betaljêmur sakêlangkung sukanipun | ngalêm kang ngêmban parentah | prayogane angundhili ||

27. sanêgara ingundhangan | wus wêrata sarengat Jêng Ibrahim | jalwèstri anèm myang sêpuh | sêdaya sami suka | ngraos lamun ilang mutawatiripun | apa

--- 6 : 76 ---

ingkang dadya maras | jêr wus sami nunggal manis ||

16. Dhandhanggula

1. sampun têntrêm nêgari Mêdayin | Prabu Nusirwan agung sinêba | anut ature Kuskèhèl | lawan Maliyat Kustur | Rajèng Kulub Kalbujèr sami | Bêskul sami turira | Patih Baktak sampun | tan owah angrèh nêgara | siyang dalu tan ana ingucap malih | gunêm rasaning sadat ||

2. malah pinasang nèng sabak sami | kayu kêmiri wana tumpêsan | ana sabak kayu durèn | priyayi sabak watu | pan wong cilik kayu kêmiri | malah dadi dagangan | pikulan asêlur | lurung-lurung kêbak sabak | miwah pasar tan ana liyane malih | sabak pating karopyak ||

3. malah pinrada ana sinungging | sabak kongsi rêga pitu têngah | nêm suku lugasan bae | bupati sabak watu | mari kêna dènnya mulangi | ajine karo bêlah | isine pan amung | sarak Jêng Ibrahim duta | arja malih ing mangke nêgri Mêdayin | sapraja udan sadat ||

4. Raja Bêskul ingutus pribadi | mring Kuskèhèl marang ing Kuparman | atur uninga ing mangke | yèn nêgri ing Mêdayun | tulus dènnya salin agami | tuwin Prabu Nusirwan | agamane kukuh | kasêngsêm wong sanêgara | ngiras pantês Raja Bêskul kang lumaris | dinuta sri narendra ||

5. karsanira Prabu Nyakrawati | pramèswarinira tinimbalan | dèn sarta lawan [lawa...]

--- 6 : 77 ---

[...n] putrane | lêgane ing tyas ingsun | pan Wong Agung Surayèng Bumi | dhangana karsanira | ngantukkên kang ibu | yèn nora dhangan pan nora | mêlasasih Nusirwan ingkang kintèki | Raja Bêskul kang gawa ||

6. baya sampun jangjine Hyang Widi | Sang Aprabu Nusirwan agampang | lakune Raja Kuskèhèl | lawan Maliyat Kustur | lan Kalbujèr praptane sami | Betaljêmur sukanya | sarta ngungun-ngungun | kêna dening bêbocahan | pan wong agung pribadi sok ngirih-irih | mring karsane kang rama ||

7. Prabu Sêmakun ingkang ngêncêngi | gathak-gathuk apan palu gêthak | gumlethak gêthuk gumlèthèk | pan ora sirang-sirung | nora rungkud praptane wangkid | padhang angênthang-ênthang | datan kongsi nglanthung | lampahe kang catur raja | ya ta wau Raja Bêskul kang lumaris | ing marga tan winarna ||

8. sampun prapta Kuparman nêgari | sêrat katur mring Sang Kakungingrat | sarta lawan pratelane | langkung suka angungun | sokur ing Hyang Jêngira Amir | miyarsa jroning sêrat | lawan malihipun | sêratipun ingkang rama | duk winaca têmbungira mêlasasih | wong agung rawat waspa ||

9. ingundhangkên ing wong sanêgari | kabèh padha amiyarsakêna | yèn nêgri Mêdayin mangke | wus salin agama nut | ing sarengat Nabi Ibrahim | jêng duta kalilolah | bêndhe pirang atus | ngubêngi nêgri Kuparman | para ratu gêng alit [a...]

--- 6 : 78 ---

[...lit] prasami nangkil | gunêm ing pênangkilan ||

10. Sudarawêrti ngandikan prapti | inguncalan yayi iki layang | wacanên anèng ngarsane | ngayunan kangjêng ibu | atur sêmbah sampun atampi | binêkta sampun prapta | ngarsane kang ibu | winaca kabèh miyarsa | langkung ngungun saklangkung rênaning galih | pramèswari udrasa ||

11. matur Rajaputri Parangakik | sampun môngsa èngête sang nata | tulus dadi pêpundhène | sagunge para ratu | kawulèbu tumut angiring | yèn èstu ingaturna | ing putra pukulun | sukane wadya sajagad | ingkang karèh Wong Agung Surayèng Bumi | sayêkti mêndêm suka ||

12. wus warata wong sadalêm puri | sêrat sampun binêkta mangetan | kang tinimbalan praptane | sira Prabu Sêmakun | lan dipati ing Guritwêsi | Wong Agung Parangteja | samya sinung wêruh | umaos sêrat kang prapta | Raja Bêskul kang wontên ing pôncaniti | ngiring Prabu Talsiyah ||

13. pan tinanggap ing para narpati | datan agop ing patakonira | mindho-mindho patakone | ana kongsi ping têlu | jroning pura gunêm wus dadi | badhene kang tumindak | Sang Prabu Sêmakun | garwatmajendra sêdaya | Umarmaya badhe lumampah nuwani | lawan narpati dhomas ||

14. badhe ngatêr nyai pramèswari | myang para atmajendra sêdaya | mung kantun satunggal bae | pra ratu para buyut | ingkang badhe

--- 6 : 79 ---

angiring-iring | Dyan Umarmaya mêdal | lan Prabu Sêmakun | myang Wong Agung Parangteja | sêrat anèng ngarsane ingkang para ji | suka kabèh kang myarsa ||

15. dhinawuhan kang sami lumaris | ngatêr maring Mêdayin nêgara | ing pramèswari kundure | sandika para ratu | ratu ngarsa ingkang piniji | sêpalih ratu wuntat | anganti Sang Prabu | Sêmakun angganjar wadya | busanane warni-warni pra narpati | sêdaya wus sinama ||

16. miwah busana kang turônggèsthi | para ratu Gumiwang Kosarsah | kang pra ratu gêdhe-gêdhe | sinung prathôndha payung | pêlanane amolu sisih | sawusnya samêkta bra | Sang Prabu Sêmakun | para nata wus samêkta | wong Kuparman orêg manungsa gung alit | kang tan tumut lampahnya ||

17. datan wande tumut ngatêr sami | tuwin ubêkan sajroning pura | kang para garwa andhèrèk | marang nêgri Mêdayun | amung Dèwi Marpinjun kari | tumut ngatêr ing marga | inggih badhe wangsul | anuju sawiji dina | budhalira pramèswari ing Mêdayin | saking nêgri Kuparman ||

18. lir prakêmpa molah bumi gonjing | êmèh ginggang Sang Hyang Ôntaboga | wong agung sarêng budhale | dhèrèkkên ingkang ibu | para ratu sêdaya kêrig | kang badhe lajêng dhomas | dhatêng ing Mêdayun | liya saking para putra | para wayah dhèrèk umiring Mêdayin | wong agung wangsulira ||

19. sapraptane lampahan tri ari | wau kang lajêng rikat ing lampah [la...]

--- 6 : 80 ---

[...mpah] | marga rêsik lêlurunge | kadya kêtug gumuntur | kang barêpi baris lumaris | sang prabu ing Talsiyah | saha wadyanipun | wuri Rajèng Purwakôndha | ing wurine sira Raja Banarungsid | lan wadya para nata ||

20. wadya kaumarmayan nambungi | Prabu Sêmakun wuri pêrnahnya | ngarsa jêmpana unggyane | wuri jêmpara[6] ibu | para wayah pra putra sami | miwah buyut nèng wuntat | wuri para ratu | Kuskèhèl miyarsa warta | lan Kalbujèr matur Prabu Nyakrawati | sri pramèswari prapta ||

21. Kyana Patih Baktak wus akardi | pêsanggrahan badhe pamêthukan | lampahan sadina dohe | kêrig bala Mêdayun | têdhak Prabu Anyakrawati | ratu katri tut wuntat | miwah Betaljêmur | wus prapta ing pêsanggrahan | pamêthuke wiyar ratan tur arêsik | kang prapta soring kamal ||

17. Sinom

1. wus prapta sawadyanira | sira Prabu Banuarli | Prabu Nusirwan kalawan | para nata ing Mêdayin | nèng padmasana linggih | munggèng satêpining tarub | Betaljêmur kalawan | Baktak sarta putra kalih | ingkang cêlak lawan Sang Prabu Nusirwan ||

2. kêlawan ratu têtiga | Kuskèhèl Kulub Kubarsi | kang prapta Rajèng Talsiyah | pra ratu sawadya wuri | tinanya ingkang nami | kêlawan nêgaranipun | kinèn sami lajênga | balane Sri Banuarli | kang atuduh atur Sri Kustur Maliyat ||

3. wus kathah kang katingalan | Nusirwan [Nusir...]

--- 6 : 81 ---

[...wan] têtanya aris | akèh asri kang gumantya | sapa rane ingkang prapti | marang Prabu Rukwatil | umatur Maliyat Kustur | sutane Umarmadya | ingkang nama Banuarli | kang kinarya narpati nêgri Talsiyah ||

4. wontên malih kang katingal | wadya kang kadulu asri | upacara warna-warna | ratune anitih èsthi | songsong patbêlas sisih | têtanya bathara prabu | umatur gih punika | nami Prabu Banuarli | lajêng tundhuk marêk ing Prabu Nusirwan ||

5. ngalêm sang nata têtanya | iki ibu ingkang êndi | apa anake Kistaham | umatur Rajèng Kubarsi | putri ing Mukabumi | dene Kistaham kang turun | nami pun Umarjaman | ngandika Prabu Mêdayin | pasêmone apantês dadia nata ||

6. ulêse seje lan bapa | mung ngêngrênge ambapani | nulya na malih katingal | para ratu kathah prapti | sawadya têngran asri | bandera lêlayu tunggul | sadaya pan mangkana | iki para ratu ngêndi | lon umatur para ratu Purwakôndha ||

7. sutane Sang Prabu Selan | kang darbe bala narpati | kang umadêg Purwakôndha | nami Sang Prabu Pirngadi | wau asru dènnya ngling | sanès ing graitanipun | Urmus wit kaku ing tyas | wuwuse anêrak kêlir | nora tahan nèng ngarsane ingkang rama ||

8. hèh Baktak têtela jajal | salawase sira urip | êndi ta panggawenira | iya ingkang [ing...]

--- 6 : 82 ---

[...kang] nêmu bêcik | miwah kang olèh asil | nêmu slamêt bae durung | mung anggung nêmu papa | wong Arab puniku pikir | kangelane nêmu suka nêmu wirya ||

9. cacak iku anak bala | prandene nêmu nêgari | saking putrane wus kathah | kang padha madêg narpati | sutane kang para ji | kabèh padha dadi ratu | mêngkono kang prayoga | sira iku pikir bêlis | gung kangelan mundhak kalong wuwuh rusak ||

10. tumungkul Ki Patih Baktak | dhinupak kongsêb ing siti | irunge mêdal ludira | api-api tan udani | Sang Prabu Nyakrawati | mengo tan arsa andulu | kang putra napsunira | kang sandhing api tan uning | sami maklum kang rama lawan kang putra ||

11. sêdhêng krodhane kajarwan | salamine mapan alim | mulat para ratu Ngarab | saking panggawene dadi | anêmu sarwa bathi | têkèng sutanira ratu | padha antuk nêgara | Urmus wêdana dadyapi | ya ta ana kang kèksi busana abra ||

12. ratune nitih dipôngga | asongsong patbêlas sisih | pra bupatine angayap | ngandika Prabu Mêdayin | apèki Si Pirngadi | padha pantês dadi ratu | têdhak saking dipôngga | marêk ing sri narapati | katon malih ing wuri kang para nata ||

13. gêgaman abra bêranang | kadya prawata kabêsmi | ratune munggèng dipôngga | songsong kalih wêlas sisih | tanya Prabu Mêdayin | sapa ingkang prapta ratu | Raja

--- 6 : 83 ---

Kubarsi nêmbah | Sang Prabu Bilabundarin | Sikaturun prajane nata prakosa ||

14. wadyanipun putra tuwan | Gumiwang Sri Narapati | isèn-isèning wijoan | lajêng sawadya lumaris | wontên kadulu malih | balane kadya wun-awun | asri kang upacara | songsong kalih wêlas sisih | munggèng gajah sêmbada ratu birawa ||

15. Sang Prabu Nusirwan tanya | sapa ratu ingkang prapti | Sang Raja Kubarsi nêmbah | nênggih Ratu Burhandini | Binatur kang nêgari | wadyane Prabu Sêmakun | lajêng wuri katingal | gêgaman dinulu asri | barisira kadya prawata puspita ||

16. samya mungguh ing dipôngga | songsong kalih wêlas sisih | songsong ratu kang pangarsa | tanya Batharèng Mêdayin | inggih Ratu Gurnawi | nama Raja Kaladukun | samya andêl Gumiwang | wuri kang katingal malih | ing Buniya nama Raja Bulubalat ||

17. wontên malih kang katingal | kang tinanya matur aris | inggih Raja Bumilanas | ing Kudaldal kang nêgari | wontên malih kaèksi | Sêndara nêgaranipun | nama Sri Banudarman | prakosa prawirèng jurit | inggih Prabu Sêmakun kang darbe bala ||

18. punika malih katingal | kithane ing Simbarsari | nama Raja Rupandeya | akathah lamun winarni | para ratu prajurit | balane Prabu Sêmakun | kathah ratu isinya | ing wijoan palowani | samya ebat wong Mêdayin dènnya mulat ||

--- 6 : 84 ---

19. para ratu ing Gumiwang | akathah ingkang prajurit | mangkana upacara glar | kadya hyang-hyang wukir sari | pangayap munggèng ngarsi | sinongsongan patang puluh | anitih si amama | rinênggèng rukmi tulya sri | lir andaru busanane si amama ||

20. sarwi utusan tur priksa | mring Sang Prabu Burudangin | lan Dipati Tasikwaja | yèn ing lampah andhingini | ênggone kèn ngênggèni | ngarsa jêmpananing ibu | Dipati Tasikwaja | lan Narpati Burudangin | wus mangkana laju lampahe katingal ||

21. cêlak kang rama gènira | wus têdhak sri narapati | kumrutug ampilanira | pangayape sri bupati | gupuh marêk rama ji | sira Sang Prabu Sêmakun | gêpah anguswa pada | kang rama gêpah ngingsêri | sinambrama ingkang raka kalihira ||

22. lajêng mungguh ing iringan | kang rama dènira linggih | wontên malih bala prapta | macan sami dèn titihi | salêksa kang prajurit | sakêthi ingkang bêrancuh | ratune macan pêthak | Raja Wiswèl kang anitih | nata tanya iku ta balane sapa ||

23 Prabu Sêmakun turira | pun kakang ing Burudangin | punika kang darbe bala | wontên katingalan malih | akathah ratu prapti | anèh saprajuritipun | sêdaya aturira | samya wadya Burudangin | sugih bala Sang Prabu Tasangsulngalam ||

24. pangkat-pangkate kang wadya | para ratu Burudangin | Prabu Nusirwan dêlingnya | iki Nata Burudangin [Buruda...]

--- 6 : 85 ---

[...ngin] | dudu saking si patih | kang aduwe sraya iku | ing Dhayak Sindhangdhayang | padha mungsuhe pribadi | lan Wong Agung Kêlana Surayèng Laga ||

25. prapta têdhak saking kuda | prabu ing Rum Burudangin | lajêng marêk Sri Bathara | Nusirwan gupuh ngurmati | pinêthuk sawêtawis | umiyos saking têtarub | tundhuk mangaras pada | sinaosan dènnya linggih | pan pêlangkan aparêk dènira lênggah ||

26. pramèswari cinarita | wus cêlak gène sang aji | nulya mundhut tandhunira | munggèng tandhu pramèswari | sagung para garwa Mir | ambelani munggèng tandhu | lan garwa para putra | lêstari samya lumaris | lan Marmaya sawadyane sami prapta ||

27. Dyan Umarmaya lumajar | anandêr mring sri bupati | nêmbah ingaras kang sirah | Adipati Guritwêsi | nolèh sarwi ngling aris | hèh Kuskèhèl apa uwus | si bapa maratuwa | ya sira apura mangkin | ingsun kagèt iku kêna dosa apa ||

28. putune padha karuna | Si Mardani Si Marsandi | arsa nusul ingsun ampah | tisnane wong duwe kaki | sun pênging anangisi | jêr kakèkmu cêlus asu | dadi sira amêngsah | Wong Agung Surayèng Bumi | lan amungsuh Prabu Sêmakun Gumiwang ||

29. yèn sira nora narima | kakèkmu sêrêgên ngadil | gumêr ingkang sami myarsa | pangucape Marmayèki | Si Kuskèhèl saiki | nora kêna sira mungsuh | lagi nglakoni karya

--- 6 : 86 ---

Prabu Sêmakun kang nuding | sinung wênang amilara wong kang dosa ||

30. jêr senapati ngalaga | Si Bêstari lara nangis | bapakane dicêngkalak | mangkene pitutur mami | cundakane anilip | amariksa bapakipun | yèn irunge lan mata | cangkêm lambe durung mari | kuping gulu isih rêraine lawas ||

31. pan ana bênêre uga | Si Kuskèhèl analèni | aja sira sudi karya | wong mêngkono lamun bêcik | sayêkti nêmu bêcik | wong ala-ala tinêmu | rêrêgêde sêjagad | iku ngumpul dadi siji | bapakamu badan kewan nyawa setan ||

32. sangsaya gumêr kang myarsa | tumungkul rêkyana patih | sakathahe wong sadaya | Patih Baktak dèn tingali | Kuskèhèl anambungi | gusti dosanipun agung | dosane damêl dora | milane kula sakiti | yèn sampuna inggih mratuwa dalêman ||

33. pêsthi lajêng kula mamah | balung playon dadi slilit | sangsaya rame agiyak | gujênge para narpati | nulya malih kaèksi | upacara para ratu | tuntunan kuda kathah | pituwin tuntunan èsthi | sami lajêng narpatine nora ana ||

34. Prabu Nusirwan têtanya | iki upacara kèksi | anèh lawan kang katingal | kadya ratwagung darbèni | Prabu Sêmakun angling | tur sêmbah sarwi umatur | punika upacara | ratu agung-agung sami | inggih èstu saking panarka paduka ||

35. sagung wayah-wayah [wayah-...]

--- 6 : 87 ---

]

[...wayah] tuwan | anak Prabu Prangakik | Jayusman Samsumirijal | lawan wayah tuwan malih | Prabu Karsinah nênggih | Ruslani Danurusamsu | lawan wayah paduka | anak Prabu Rustamaji | miwah wayah paduka Pangeran Kelan ||

36. kêlawan wayah paduka | ing Ngambarkustub pun Hasim | Katamsi lawan kang raka | Rahadèn Hasim Kuwari | lawan Rajèng Betarti | canggah paduka pukulun | kêlawan buyut tuwan | narpati Kaos nêgari | gih punika ingkang darbe upacara ||

37. têdhak saking ing jêmpana | kang eyang jêng pramèswari | anitih tandhu kewala | para wayah kang ngampingi | langkung sami abêkti | para wayah milanipun | karaos nèng Kuparman | mulat para wayah sami | samya madêg ratu agung sugih bala ||

38. wontên Mêdayin sêdhiyan | mulat putranya pribadi | tanpa karya tanpa guna | anggung gawe kontrang-kantring | sangsaya ngênês sêdhih | mulat tingkah tan rahayu | tumungkul rawat waspa | Sri Bathara Nyakrawati | kang karaos sungkême kang kathah-kathah ||

39. ya ta wau katingalan | para mantri anjajari | sèwu atopong kêncana | upacara pramèswari | kèndêl para garwa Mir | munggèng tandhu anèng pungkur | pramèswari katingal | pra wayah sami jagani | pan sêdaya jrih urmat dana asmara ||

18. Asmaradana

1. têngên Prabu Parangakik | Jayusman Samsumirijal | sarwi rinangkul janggane [jang...]

--- 6 : 88 ---

[...gane] | kiwa Sang Prabu Karsinah | pundhake kang ingasta | Ruslani Danurusamsu | sami dhingkul lampahira ||

2. wuri Prabu Rustamaji | lawan pangeran ing Kelan | sami ngampil rasukane | rinucat kantun satunggal | ingampilakên wayah | kinalungkên munggèng gulu | dening kang wayah ing Kelan ||

3. Rahadèn Hasim Kuwari | ingkang ngampil têkênira | Hasim Katamsi kaskule | Sang Prabu Aris Munandar | kêpêt alit ingasta | duk lir-ilir nèng jro tandhu | kêpête ingkang dèn asta ||

4. ingampil Rajèng Betarti | Atasaji pakêcohan | Pangeran Malebarine | ing Kusniya Sayidiman | ngampil pagurah waja | kang ngampil makênanipun | Prabu Sayid Ibni Ngumar ||

5. têdhak Prabu Nyakrawati | amêthuk dhatêng kang garwa | jawi têratag tundhuke | ngabêkti sarwi karuna | binêkta padmasana | alênggah lawan sang prabu | kang wayah gantya manêmbah ||

6. angandika pramèswari | Jayusman sira dhingina | aganti rinira kabèh | kaki prabu ing Karsinah | Rustamaji nyambunga | nulya ing Kelan arimu | Hasim Katami sambungnya ||

7. nulya Dyan Hasim Kuwari | gantya Sayid Ibni Ngumar | Kusniya Malebarine | Atasaji sigra nêmbah | nulya Aris Munandar | pan puniku wêkasipun | nulya radèn kalih nêmbah ||

8. dhatêng ibu pramèswari | Radèn Urmus lawan Irman | para putra [pu...]

--- 6 : 89 ---

[...tra] Rab pan kinèn | angabêkti mring kang paman | wusnya tata alênggah | ebat kucêm kang andulu | kang cahya para putra Rab ||

9. pramèswari ngandika ris | kaki prabu ing Gumiwang | ya bakayunira kabèh | lawan putu mantu padha | tandhune banjurêna | garwane putra-putramu | padha dhingina sadaya ||

10. ing mêngko bae ngabêkti | yèn wus prapta jroning pura | nambungi sabda sang katong | ya nuli banjura padha | pra ratu pra dipatya | sarupane Sri Mêdayun | sarimbit munggèng jêmpana ||

11. ingkang para wayah sami | ingandikan nèng pêlôngka | amot satus pêlangkane | gotong rongatus ajêmbar | gumludhug kèhing wadya | ing marga datan winuwus | prapta salêbêting kitha ||

12. agêbèl timbun apipit | wong ningali têpi marga | tan winuwus pratingkahe | kabèh prasami angucap | slawase mangkenea | Mêdayin masa dahuru | masa na geger-gegeran ||

13. sapraptanira jro puri | pra garwa Amir sadaya | ngabêkti ing rama katong | sagung ingkang para nata | pakuwon wus pinarnah | sagung ingkang rajasunu | sabên enjing manjing pura ||

14. lawan Natèng Burudangin | anggung wau ingandikan | Raja Sêmakun sarênge | lan pra ratu pinituwa | tansah sami ngandikan | Kyana Patih Baktak bikut | gènira bage sugata ||

15. Kyana Patih Baktak [Bakta...]

--- 6 : 90 ---

[...k] enjing | abèkèr nèng panangkilan | kumarêcêk parentahe | wajane wus minggat tuwa | siji pan ora ana | rambute mêmplak amabluk | tyasira maksih rumujak ||

16. durung masêm maksih pait | gêtir gatêl yèn pinangan | kya patih liwat munafèk | mung ajrih ing kalairan | mangkana cinarita | sagung para rajasunu | sami pinaring pusaka ||

17. pusakane warni-warni | marang ingkang para wayah | mring buyut miwah canggahe | buyut Pangran Sayidinam | Malebari Kusniya | Jayusman ingkang sêsunu | lan Atasaji atômpa ||

18. putranira Rustamaji | lawan Sayid Ibni Ngumar | Umar Yunani putrane | Narpati Kaos nagara | punika saurutnya | kang sami kapêca buyut | Sang Prabu Aris Munandar ||

19. pusaka Kaos kang luwih | makutha badhong kalpika | tanpa etungan ajine | Rustamaji kang sosoran | lawan Pangeran Kelan | sosorane malihipun | Hasim Kuwari kêlawan ||

20. Rahadèn Hasim Katamsi | buyutnya tri kapat canggah | kang sinami pusakane | miwah para mantunira | kang dèrèng winasyatan | ing Burudangin Sang Ayu | Isnaningsih pinaringan ||

21. kapara kaot pribadi | dene kantun lan tinaha | kadange narpati gêdhe | Sang Prabu Tasangsulngalam | sinêmbah ratu dhomas | lan kasumbung ing prang ampuh | kasub tanpa

--- 6 : 91 ---

tandhing ing prang ||

22. mangkana cinatur lami | karta datan ana aprang | samya angolah kamuktèn | ing Mêdayin lan Kuparman | ênting sukaning driya | sirna ciptane tyas saru | sagung wong Mêdayin praja ||

23. sajroning kutha Mêdayin | ratane prapta Kuparman | atêbah linabuhake | tan ana sangsayèng marga | lumaku lawan nendra | tutug pan ora kasandhung | dene kondure punika ||

24. pangatêre pramèswari | patang wulan para garwa | miwah para wayah kabèh | miwah buyut lawan canggah | amung Ki Umarmaya | ingkang nêlik solahipun | batine Kya Patih Baktak ||

25. kang ahlul carita marni | duk Dipati Tasikwaja | bilaine wong tuwane | prapta Mêdayin nêgara | kang satêngah carita | ana prapta kaping têlu | ana satêngah kaping pat ||

26. ingkang para wayah sami | tan kari Sang Adipatya | Guritwaja sabên dhèrèk | mangkana Kya Patih Baktak | lan anake Baktiyar | ing batin kalêthikipun | wong loro kalêthêk karsa ||

27. ngopahi wadya kêkalih | sami anyalêksa dinar | ingutus bêkta sêrate | mring nagari Kalakodrat | kuthane Raja Salsal | Sang Raja Salsal puniku | atmajane Raja Daldal ||

28. ratu kaloka sabumi | prajane sampun kèringan | wadyane samya badhog wong | kêlamun tamuan mêngsah | mèh pragad binadhogan | gènira sami

--- 6 : 92 ---

anubruk | anyangking gulu tinigas ||

29. yèn dalu sami mêmaling | lajêng angrogoh jêroan | kabèh iku pratikêle | milane mungsuhe giras | mangkana tingkahira | mring Kalakodrat wêwadul | sêrate Ki Patih Baktak ||

30. de ta karsaning Hyang Widi | pratingkahe Patih Baktak | kacêthikan ana wêroh | matur ing Sang Adipatya | Guritwêsi prayitna | sinandi pratingkahipun | dènira arsa misesa ||

31. dhumatêng Ki Baktak Patih | jêr uwis ping pira-pira | dènira asalèh gawe | anggung dènnya mèt saraya | mrih rusake wong Menak | angantya kalaut-laut | tan ana ing uwisira ||

32. sêdhêng uwis kaping-kaping | ingukum dening alanya | parandene durung kapok | mêngko malih anyaraya | mring Natèng Kalakodrat | jinalukan ing pitulung | mrih ngrusak nagri Kuparman ||

33. tita tan na ukum malih | kajaba iku pinurak | tinugêl-tugêl gulune | marine mrih karusakan | mangkana ciptanira | Dipati Umarmayèku | ya ta Sri Nata Nusirwan ||

34. datansah mangun kamuktin | langkung mukti awibawa | tinuwa ing para katong | sadaya sami manêmbah | sumuyud sumawita | anutug wibawanipun | duk samana sri narendra ||

35. karêm dhahar bubur warih | miwah ingkang bubur surba | wantu sang nata wus ompong | kang ajur nyunyur kalawan | pêdhês asin karasa | dadya upaya sang prabu | wong kang bisa [bi...]

--- 6 : 93 ---

[...sa] olah-olah ||

36. Umarmaya malih warni | angaku wong saking ngajam | tuhu tukang lah-olahe | aguna yèn olah-olah | manjing suwitèng Baktak | masa ta wurunga katur | marang Sang Prabu Nusirwan ||

37. cinoba mring kyana patih | kinèn wau olah-olah | Tambi Têrbèbès namane | sampun pinaring dandanan | mring Kyana Patih Baktak | saksana lêkas ambubur | mêndhêt gêgurih jro kasang ||

38. kadya bubuk warna putih | gurihe kaliwat-liwat | iku kang cinarubake | wus matêng katur kya patya | dhinahar langkung eca | dèrèng dhahar laminipun | jênang amucung kalintang ||

19. Pocung

1. ciptanipun pantês katur ing sang prabu | bok sapisan êngkas | nanging sêmune wong iki | sèjèn rupa mèmpêr ingkang solah tingkah ||

2. duk ambubur pinirsa pondhokanipun | Umarmaya ana | ing pakuwon eca linggih | maring pawon Ki Têrbèbès iya ana ||

3. patih sampun kumandêl yèn dedenipun | sanès Umarmaya | ing tingkah ana ngèmpêri | dyan binêkta katur ing Prabu Nusirwan ||

4. duk dinangu saking ajam sangkanipun | Têrbèbès waslanya[7] | sigra kinèn bubur warih | cinaruban gêgurih saking jro kasang ||

5. sampun katur dhinahar marang sang prabu | langkung kagawokan | gurihe kang bubur warih | animbali Ki Sèh Wahas munggèng

--- 6 : 94 ---

ngarsa ||

6. sami sinung dhahar jênang lan sang prabu | pan sami kaecan | èstu lamun anglangkungi | wus ginanjar Tambi Têrbèbès lêlurah ||

7. miwah dhusun watara ana wong sèwu | lurah olah-olah | dandanan wus dèn paringi | ing sapalakartine wong olah-olah ||

8. kandêl sampun Têrbèbès marang sang prabu | pan wus kapêrcaya | mangkana dina sawiji | olah wêngi kang badhe saosan enjang ||

9. jagul matur punapa tan mragat wêdhus | Têrbèbès saurnya | ya ingsun wus antuk kambing | pan kêbiri lêmune kaliwat-liwat ||

10. gajihipun ajambal kongsi apunuk | sithike wus tuwa | buntute gibas wus dadi | gajih kabèh kongsi mèh tiba ing lêmah ||

11. sigra mêtu mring kapatihan jinujug | Baktak nuju nendra | sinogok ing darubêsi | sirêp kabèh ingkang kêmit kyana patya ||

12. nulya gupuh binuntêl ing kêmulipun | pan sampun binêkta | kya patih maring jro puri | pinrênahkên maring pojok pambêthakan ||

13. ya ta nêmu layang katut dening kêmul | pantês tas[8] winaca | kalalèn karipan maksih | angsul-angsul saking Raja Kalakodrat

14. wus jinupuk binundhêlan jroning gêlung | kinuwêlkên rema | gêlunge rêkyana patih | iya dadak kinancing sarta dèn êlak ||

15. pawonipun Têrbèbès tinunggon jagul | lêlima anendra | têtiga kang dèrèng guling [guli...]

--- 6 : 95 ---

[...ng] | kinèn sami anggênèni jèdhinira ||

16. agni murub toyanya wedang pan sampun | umob awalikan | Tambi Têrbèbès marani | marang gène nyèlèhakên Patih Baktak ||

17. gya sinambut wus tinigas murdanipun | peso pêmalingan | gya mocok janggane patih | badanipun Patih Baktak dèn pêpurak ||

18. sirahipun anèng pangêrêt ginantung | wau badanira | sadaya kang dèn thèthèli | ana jagul sawiji nuju uninga ||

19. tingkahipun Têrbèbès amurak manus | eram dharodhogan | amung kang wakêt jariji | tan tinugêl badhe dèn worakên jênang ||

20. dagingipun kalawan jêroanipun | konthol pêlanangan | iku kang winor kariyin | linêbokkên ana ing jèdhi kewala ||

21. sêdyanipun mila dariji kinantun | kadya balung dara | miwah bêbalunging pitik | wusnya lumêr dêdaginge Patih Baktak ||

22. gandumipun linêbokkên jèdhi sampun | bêbalunge Baktak | sigra linêbokkên gêni | gumarêbêg jênang kalwa Patih Baktak ||

23. sawusipun aririh ing umobipun | gêni ingurudan | mung gêni balung kang maksih | linêbonan gurih saking jroning kasang ||

24. sampun mumud sami lawan buburipun | winadhahan kêda | kêda gêng dados kêkalih | kang sinaosakên dhahar kalih kêda ||

25. enjingipun sinaoskên dalêm [dalê...]

--- 6 : 96 ---

[...m] agung | tinata ing meja | sawungune sri bupati | kagyat mambêt gêgurih ambuning jênang ||

26. sang aprabu marani lajêng andulu | kêda ingungkaban | sinuru sawêg ping kalih | angandika Sri Mahaprabu Nusirwan ||

27. apa iku kabèh padha tunggalipun | Têrbèbès tur sêmbah | inggih gusti kaot kêdhik | kang kulangge dhahar namung kalih kêda ||

28. ingkang kantun sèkêt kêda alit langkung | mung kaot sausap | mênggah raosipun gusti | iya talah iki sira wèhi apa ||

29. gurihipun anyire manjing bêbalung | Têrbèbès tur sêmbah | sawêg kalêrêsan gusti | bumbunipun pan botên ta yèn kaota ||

30. sang aprabu animbali putranipun | lawan Patih Baktak | putra kalih praptèng puri | Irman Urmus sarênge prapta jro pura ||

31. tan kêpangguh Patih Baktak wismanipun | katur ing sang nata | Patih Baktak tan kêpanggih | wau dalu kinintên manjing jro pura ||

32. dipun ruru Patih Baktak wismanipun | sang nata ngandika | ngèngèhana kêda siji | kabèh iku paringna ratu kang seba ||

33. konên ngêdum sabupati mantrinipun | kang nangkil sadaya | Têrbèbès sigra umijil | wusnya maringakên jênang lajêng minggat ||

34. praptèng tarub lajêng salin warnanipun | nalika punika | kancane Dyan Guritwêsi | ratu ing Tasmitèn Raja Johanpirman ||

35. Raja Kuljum Kunawar lan ing Jong Kuwung | myang Tasangsulngalam [Tasang...]

--- 6 : 97 ---

[...sulngalam] | narpati ing Burudangin | lan balane Adipati Tasikwaja ||

36. warnanipun Marmaya Têrbèbès mamut | wus rupa Marmaya | Sang Dipati Guritwêsi | angundhangi baris pêndhêman prayitna ||

37. ya ta wau Sang Sri Nusirwan kalangkung | dènnya dhahar jênang | Ki Sèh Wahas dèn paringi | nanging datan sinuru ngadhêp kewala ||

38. Irman Urmus abikut kadi sang prabu | Sèh Wahas aturnya | bok sampun tuwan unduri | sampun sangêt karêm ing jênang punika ||

39. tan rinungu Sèh Wahas ing aturipun | pijêr sarikutan | kang sakêda sampun gusis | akêkopros ing jênang lathi sang nata ||

40. wangsal-wangsul Sèh Wahas ing aturipun | tuwan sampunana | nênggih jênang sônggarunggi | pun Têrbèbès punika botên kantênan ||

41. sang aprabu maksih nyuru sumarikut | imbuh kang sakêda | mèh têlas anulnya manggih | ali-ali mèh kasuru jroning jênang ||

42. sêsupeku kumalane iwak ênun | kang aduwe Baktak | tan pisah munggèng jêjênthik | pinundhut mring sang aprabu tiningalan ||

43. supenipun Patih Baktak datan pandung | pagene nèng jênang | ali-aline si patih | Si Têrbèbès anèng ngêndi ulatana ||

44. wadya matur tan katingal sampun dangu | sang nata ngandika | jagule undhangên siji | kang ngladèni ing bêngine pambêthakan ||

45. sira jagul kang ngladèni mau dalu | apa [a...]

--- 6 : 98 ---

[...pa] kang ginarap | Si Têrbèbès bok ladèni | jagul matur wau dalu murak janma ||

46. sirahipun punika maksih ginantung | daging kang jinênang | sang prabu kagyat gya angling | lah gawanên marene êndhase sapa ||

47. jagul mundur ngambil sirah kang ginantung | ingiling-ilingan | êndhase wong kaki-kaki | manjing dalêm mustaka cinangking wuntat ||

20. Pangkur

1. sapraptane ing ngajêngan | tinumpiksa[9] èstu sirahing patih | sang nata asru anjumbul | mangkêl ênêk amutah | Si Têrbèbès ubrêsên kongsi katêmu | cêkêlên bandanên inggal | sarta awèha udani ||

2 marang bala ing Kuparman | padha konên têtulung angulati | maring Si Têrbèbès gupuh | yèn kêna ingsun ganjar | langkung ênêk ulêg-ulêgên sang prabu | nulya mutah bulakeran | jênange sadaya mijil ||

3. Irman Urmus sami mutah | jungkêl-jungkêl isining wêtêng mijil | mutah tenja sang aprabu | rêbah ing padmasana | dipun sundhang marang Ki Sèh Wahas gupuh | wau kang manjing jro pura | Adipati Guritwêsi ||

4. pitambuh dènnya têtanya | pênangkilan lah ta wontên punapi | kang dinangu aturipun | gusti Têrbèbès minggat | lurah koki jênang tiyang wau dalu | sinaoskên rama tuwan | yèn datan pêrcados aglis ||

5. paduka manjing kêdhatyan | sigra manjing lan Prabu Burudangin

--- 6 : 99 ---

Tasangsulngalam ing pungkur | lan Raja Johanpirman | Sri Kunawar kêlawan Sang Raja Kuljum | sapraptanira jro pura | Adipati Guritwêsi ||

6. gupuh dènnya tumut nyundhang | mele-mele Nusirwan ngandika ris | kulup katiwasan ingsun | lêlurah masak minggat | Si Têrbèbès ajênang maratuwamu | lah ta iku tingalana | utamanggane si patih ||

7. sang dipati nêmbah sigra | amariksa wau sirahing patih | pinêndhêt sêrat umatur | punika wontên sêrat | ayang[10] apa lah age wacanên kulup | winaos têmbunge sêrat | Sang Raja Salsal mangsuli ||

8. Sang Aprabu Kalakodrat | sêrat dhatêng Baktak Patih Mêdayin | wiyose sira sung pemut | lamun nagaraningwang | Kalakodrat punika arsa pinukul | marang Wong Agung Kuparman | ingsun para kon dhingini ||

9. malah kang arsa dinuta | anggêcêka Kalakodrat kang rayi | kang nama Prabu Sêmakun | ingkang môngka manggala | para nata binêktanan pitung èwu | dene pemut jêngandika | kula nuli nglêksanani ||

10. sun nonjok marang Kuparman | dimèn galak wong Kuparman nêkani | mung punika têmbungipun | ngungun Prabu Nusirwan | kulup iku tan ana muni maringsun | ature tan mungêl tuwan | amung Ki Baktak pribadi ||

11. sigra ngadêg Sri Nusirwan | nyandhak sirah Baktak sigra binanting | ing jobin sirah malêdug | utêknya [u...]

--- 6 : 100 ---

[...têknya] sumamburat | tinututan pinalu sirah malêdug | lajêng dipun tutu pisan | lêmbut awor bata putih ||

12. sri nata asru ngandika | si patih mati tinggal ucap kari | kulup iku apuramu | pan ora muni mringwang | mung karêpe si binatang asu buntung | sapa baya kang anjênang | sokur ingsun angamini ||

13. nanging ênêke kalintang | mumêt mulês sangêt raosing galih | sang prabu mutah rêmpêlu | rêbah angathang-athang | Umarmaya bêbisik sarwi atuduh | Sang Prabu Tasangsulngalam | Sri Bupati Burudangin ||

14. mijil anyêkêl Baktiyar | praptèng jawi Narendra Burudangin | Baktiyar ngandika sampun | cinêkêl wus binônda | sinungakên rumêksa marang sang prabu | ing Tasmitèn Johanpirman | nulya manjing pura aglis ||

15. Sang Prabu Tasangsulngalam | praptèng pura Dipati Guritwêsi | hèh ta paran yayi prabu | katalèn Si Baktiyar | inggih sampun Baktiyar kula wiyungyung | Kuljum Tasmitèn Kunawar | kula kèn rumêksa sami ||

16. Sri Nusirwan lajêng gêrah | putra kalih sangêt kalêngêr sami | tuwin ingkang para ratu | ingkang sami amangan | ing daginge Patih Baktak dadi racun | bêbalung kang awor jênang | wus prasasat darubêksi ||

17. dene ingkang jênang para | nganggo awu balunge kyana patih | ting garêmêt awakipun | rumab yèn dalu panas | ting galêrêng para ratu pitung puluh | bupati kang sêlawe prah

--- 6 : 101 ---

samya dèn gotongi mulih ||

18. gorokane sami sêrak | ting calêngkring tan kêna dèn tambani | kabèh sêdhihe kalangkung | cêkèh tam[11] bisa mutah | samya nêdhas miwah jroning wêtêngipun | malilit kadya tinampar | amulês tan sagêd ngising ||

19. panas kadi kinorokan | lir jinara lan undêr-undêr wêsi | mondhok kadi sambang ngundhuk | mrongkol nèng usus gimbal | lir kinêrêt-kêrêt balung praptèng sungsum | ngolang-aling gêlasaran | tan ana mantun ing jampi ||

29. sakite sangsaya ngrêda | lama-lama gurung pating calêngkring | gumigil asênggruk-sênggruk | watuk riyak tan mêdal | mêmpis-mêmpis wus kathah kang sami lampus | ratu miwah pra dipatya | ingkang dhahar jênang patih ||

30. miwah Sang Prabu Nusirwan | langkung sangêt Dipati Guritwêsi | kang ngadhêp lan Wahas gupuh | pramèswari ngandika | kulup Umarmaya kapriye budimu | apa nora tur uninga | marang Kuparman nagari ||

31. lamun wong tuwane gêrah | luwih bêcik kulup sira pribadi | rikating lampah nak ingsun | Umarmaya tur sêmbah | putra tuwan pun adhi Prabu Sêmakun | wingi utusane prapta | wignya ngambah ing wiyati ||

32. nanging lampahing utusan | putra dalêm dhatêng kula pribadi | pun Jèndhi kang sagêd mabur | kinarya mêng-amêngan | dhatêng putra tuwan pun adhi Sêmakun | pramèswari angandika | yèku irasên pribadi ||

33. witning yèn sira tilara | ing

--- 6 : 102 ---

repote angadhêp siyang ratri | parigêl kakutha cakut | angadhêpi wong gêrah | dene ingsun iki karubuhan gunung | arinira karo padha | nanging sapira ta kaki ||

34. wong anom pan maksih kuwat | yèn sinandhang wong tuwa lara luwih | bangête tikêl sapuluh | sira nuli mêtua | gawèkêna layang ta kulup dutamu | bêbukane saking ingwang | Marmaya wotsari mijil ||

35. praptèng pakuwon kapanggya | sira Jèndhi wus dèn timbali aglis | têlas ing pitungkasipun | mêsat nampak gêgana | tinon lamat-lamat amor mega biru | prawira margèng gêgana | ing wiyat datan winarni ||

36. praptèng nagari Kuparman | lajêng marêk ing jro puraning gusti | sira Sang Prabu Sêmakun | angaturakên sêrat | tinumpiksa kang sêrat bêbukanipun | lajêng utusan ngaturna | nawala saking Mêdayin ||

37. mring kang raka Parangteja | lajêng kunjuk srat dhatêng jro puri[12] | kadriya nimbali gupuh | Wong Agung Parangteja | sarêng lawan manjinge Prabu Sêmakun | praptèng byantara ngandika | Wong Agung Surayèng Bumi ||

38. yayi prabu adandana | putranira kabèh gawanên dhingin | yèn gêrahe sangsaya sru | sirenggal kongkonana | tur sandika wêdale Prabu Sêmakun | sagung narpatmaja samya | kang dèrèng dhatêng Madayin ||

39. apan ta ing nalikanya | ingkang wontên ing nagari Mêdayin | Sim Katamsi rowangipun [rowang...]

--- 6 : 103 ---

[...ipun] | Prabu Aris Munandar | kang cinaran mring Dipati Pulangmarus | Sang Prabu Tasangsulngalam | lan Johanpirman narpati ||

40. kang dèrèng nuju lampahnya | kêrig lawan kang paman sri bupati | budhale Prabu Sêmakun | saking nagri Kuparman | lêlancaran lampahira siyang dalu | ing marga datan winarna | nèng Mêdayin dhandhanggêndhis ||

21. Dhandhanggula

1. samya lajêng manjing jroning puri | sang aprabu gêrah sangêt sayah | kang ahlul khikayat mangke | mêningi tigang dalu | putra wayah praptane sami | tuwin kang pra santana | nênggih sedanipun | gumêre wong sanagara | mring jro pura gêng alit kawêlasasih | sasedane kang rama ||

2. putra kalih saras dènnya sakit | Irman Urmus amung para nata | tigang dasa tumpês kabèh | bupati amung kantun | gangsal ingkang maksih basuki | ingkang pêjah sangalas | wau kang winuwus | layon sampun binêrsihan | sinarèkkên nèng wana Bêsarah nênggih | anèng jawi maula ||

3. Patih Jèndhi nulak sampun prapti | ing Kuparman lampah rêrikatan | katur kang rama sedane | mêningi tigang dalu | putra wayah praptèng Mêdayin | sagung kang para garwa | jro pura gumuruh | wong agung rêntêng ing driya | ing sedane kang rama datan nênggani | mangkana aturira ||

4. Rêtna Marpinjun asru anyungkêmi[13] | mring kang raka amiyarsa warta | kang rayi Urmus nêpsune | praptaa kakangipun | pêsthi lajuk dadi narpati

--- 6 : 104 ---

pinaro lawan Irman | ing panêdyanipun | têmah wong agung kèwêdan | mila sangêt Marpinjun matur ing laki | utusana kewala ||

5. jumênêngna Sang Irman Narpati | sumiliha nata binathara | jêr kang jalu tuwa dhewe | anadene Si Urmus | dèn adêgna liya nagari | kang rayi kalihira | kabèh para ratu | manut Marpinjun sadaya | ing ature wong agung sigra nimbali | sagung kang para nata ||

6. samya ngungun pinaringan warti | tan cinipta alane duk kuna | ingkang karaos ing mangke | lan kala purwanipun | mring gustine kang gawe bêcik | wit wêruh papasamuan[14] | Menak Jayèngpupuh | saking kang rama Nusirwan | piawone tinêtêpkên amuwuhi | bala lan kaluhuran ||

7. ting salênggruk kang para narpati | samya dus luh wus dangu atata | nulya dadèkkên pikire | dene adêging ratu | pautusan tuwin nindaki | ature para nata | sami pênêdipun | nanging asêmu utusan | têtêp luhur lawan wontên sônggarunggi | anulak ing pamothah ||

8. dadya dhawuh kang rayi tinuding | sira wong agung ing Parangteja | kaprabon ing prang lampahe | ambêkta kalih èwu | para ratu ngajêng lan wingking | binêktan palangkan mas | kang asaka satus | winarnèng satus sêsotya | pinaringkên kang badhe madêg narpati | sira Ariya Irman ||

9. lan wijoan mas palowani[15] | Radèn Urmus ingkang [ing...]

--- 6 : 105 ---

[...kang] pinaringan | kang badhe ingadêgake | ing praja liya ratu | ing nagari Wu-awu Langit | nanging akêkuthaa | nunggal ing Mêdayun | têtêpa anyenapatya | môngka isèn ing wijoan palowani | mangkana para raja ||

10. Natèng Yunan Selan lan Kohkarib | ing Yujana Rum Sêntari Kebar | Turki Ngabêksi wusdene | kabèh ratu gêgêdhug | samya ngiring kang môngka wakil | asongsong tunggal naga | nitih sêkar diyu | wong agung ing Parangteja | hèr maya kang busana asri rinukmi | abra ing nawa rêtna ||

11. budhal saking Kuparman nagari | sagung gaman ingkang para nata | Suratisdaham cucuke | kapêthuk sêrat rawuh | ingkang saking nagri Mêdayin | Patih Jèndhi kang bêkta | nulak wongsal-wangsul | kèndêl dhêdhêg jawi kitha | para nata ngantosi sêrat kang prapti | ingkang amot wasiyat ||

12. duk sangête Prabu Nyakrawati | tinggal sêrat kang isi wasiyat | mring putra kang sêpuh dhewe | Wong Agung Jayèngpupuh | pinasrahan kang kari-kari | Irman adêgna nata | mêngku wong Mêdayun | apêpatiha Baktiyar | Irman sira adêgêna narapati | ewa mangkono iya ||

13. môngsa bodhoa sira ing wuri | putraningsun sira ingkang tuwa | katêmpuh kabèh-kabèhe | iya saungkur ingsun | pan mung sira tuwa pribadi | sapa kang mêmalanga | ing sakarsanipun | yêkti tan anêmu arja

--- 6 : 106 ---

duk miyarsa Wong Agung Surayèng Bumi | ngungun sinungkên sigra ||

14. mring Wong Agung Parangteja aglis | lajêng budhale kang ingantosan | marang para ratu kabèh | nèng jawi kitha kumpul | Rajèng Selan Natèng Kohkarib | Raja Yunan Yujana | Kebar sinung wêruh | wasiyatira Nusirwan | atêngara sarêng budhale para ji | anglir wukir dahana ||

15. gumaludhug rèh kagiri-giri | kadya guntur prawata sayuta | kêndhang gong ewon swarane | lêksan saruninipun | lêksan bèri gurnang thongthonggrit | lamine lampahira | marga tan kawuwus | orêg Mêdayin nagara | prapta wakil Wong Agung Surayèng Bumi | ubêkan sami mapag ||

16. Natèng Gumiwang lan Burudangin | kang rumiyin dening para putra | lan Arya Irman sarênge | ing jawi kitha cundhuk | ingaturan laju nulya glis | sapraptane jro kutha | sinaosan sampun | makuwon ing sitibêntar | Arya Maktal wus panggih lan pramèswari | ngaturakên pratelan ||

17. beya saking Sang Surayèng Bumi | cacah gawan kabèh sèwu unta | bumbu ragi amêmule | lawan roncèning laku | ing karsane Sang Jayèngmurti | pramèswari jinarwan | sutane kalangkung | lêstari sami kang karsa | lan wasiyat wêlinge kang sampun swargi | mangkana wong Kuparman ||

18. ingkang para ratu angênggèni | mring wismane kang para bupatya | ing dina Soma undhange | kumpul [ku...]

--- 6 : 107 ---

[...mpul] kang para ratu | ulubalang mantri ngabèi | aglar nèng pênangkilan | kang saos supênuh | Irman wus nèng pênangkilan | upacara karaton sangking jro puri | kasrah ing Arya Maktal ||

19. sampun aglar anèng ing sitinggil | miwah pawongan ingkang angayap | angiring Maktal wijile | prapta ing sitiluhur | sasat Prabu Anyakrawati | duk miyos siniwaka | saupacara gung | sapraptane panangkilan | apinarak ing singangsana rinukmi | sarya sru undhang-undhang ||

20. hèh sagunge kang para narpati | wong Mêdayin kang para punggawa | sapa kang ana budine | arsa umadêg ratu | miwah ana mangkêlang batin | murina nora rêna | mring pratikêl ingsun | ing samêngko têkakêna | aprang tandhing lan ingsun angadu sêkti | pasamuan kang jêmbar ||

21. lamun bisa nyêmpal kanan kering | mring baune ya Si Parangteja | pêsthi yèn tutug karêpe | lamun tan bisa mutung | astaningsun karo asêbit | aywa na duwe karsa | nora bangun turut | aywa na mênêng kewala | sumaura santana para narpati | yèn wani prang mêtua ||

22. samya dhingkul kang para narpati | pra santana pra satriya samya | sadaya nuwun ature | tan wontên ingkang purun | anadhahi tuwan ing jurit | Wong Agung Parangteja | angandika arum | iya kalamun mangkana | tan anulak marang ing sakarsa mami | nir asmaradilaga ||

23. piyarsakna [pi...]

--- 6 : 108 ---

[...yarsakna] kabèh wong Mêdayin | ingsun anglêstarèkkên wasiyat | ingkang suwargi wêlinge | rujukan karsanipun | ya Wong Agung Suryèng Bumi | kang rayi Radèn Irman | jumênênga ratu | nyakrawati binêthara | kang amêngku kabèh karaton Mêdayin | Maha Bathara Irman ||

24. dene ingkang rayi Urmus nênggih | Ngawu-awu Langit jumênênga | ratu tri dasa kumpule | kabawah Radèn Urmus | umadêga sri narapati | nanging kadhatonira | nunggal nèng Mêdayun | ratu isining wijoan | palowanu Raja Urmus senapati | manggala para nata ||

25. saur pêksi kabèh wong Mêdayin | Dyan Baktiyar bandane nguculan | wus prapta anèng ngarsane | wong Parangteja muwus | hèh Sang Prabu Anyakrawati | punika patihira | Raja Irman dhêku | sigra ngadêg maca plêkat | wau sira Adipati Guritwêsi | Ki Sèh Wahas andonga ||

26. prapta tigasan saking jro puri | bawahane kang madêg narendra | anggili kathah warnane | sinjang wastra tinumpuk | kang talam mas binebas sami | marang kang para nata | suwasa tan kantun | marang sagung pra dipatya | kang salaka marang sagung para mantri | marang wong cilik wastra ||

27. wus waradin sagung ingkang nangkil | lajêng bujana sagung pra nata | têluki bang lêlèmèke | tluki ijo lan wungu | ajang êmas kinarya bukti | glas kancana giniwang | pinatik sotya byur | larih midêr atimbalan [atimba...]

--- 6 : 109 ---

[...lan] | Sang Sri Irman angêlarihi pribadi | mring Arya Parangteja ||

28. rame Umarmaya gung ngluconi | ing môngsa iku pangrasa samya | nora nana rêngat manèh | wus amor balung sungsum | dènnya Baktak sampun ngêmasi | nutug suka sadaya | sagung para ratu | ing dalu samya luwaran | Arya Maktal ingkang anèng ing sitigil[16] | Irman manjing jro pura ||

29. para ratu amakuwon sami | sabalane langkung ing sawulan | dungkap catur dasa rine | amit Irman umatur | inggih kakang tuwan rumiyin | kundura mring Kuparman | inggih kakang amung | putra paduka sadaya | tuwan tilar sarênga kula ing benjing | sowan dhatêng Kuparman ||

30. budhal injing sing nagri Mêdayin | Prabu Irman ngatêr jawi kitha | wong Parangteja angkate | sagunge para ratu | samya manggih suka tan siwi[17] | sampun ungkur-ungkuran | Irman wangsulipun | lêpas wau kang lumampah | undhang dandan ing barisira umiring | gambuh kundur Kuparman ||

Catatan kaki:

1. sing (kembali)
sing
2. Pada pupuh Gambuh ini semua baris ke- 2 kurang dua suku kata. (kembali)
Pada pupuh Gambuh ini semua baris ke- 2 kurang dua suku kata.
3. Guru lagu seharusnya: 8u, sampun ngangge walangatos (kembali)
Guru lagu seharusnya: 8u, sampun ngangge walangatos
4. duwe (kembali)
duwe
5. Kurang satu suku kata: pêputhone mas ginêtak amijil (kembali)
Kurang satu suku kata: pêputhone mas ginêtak amijil
6. jêmpana (kembali)
jêmpana
7. wastanya (kembali)
wastanya
8. tan (kembali)
tan
9. tinupiksa (kembali)
tinupiksa
10. layang (kembali)
layang
11. tan (kembali)
tan
12. Kurang satu suku kata: lajêng kunjuk srat dhatêng jroning puri (kembali)
Kurang satu suku kata: lajêng kunjuk srat dhatêng jroning puri
13. Lebih satu suku kata: Rêtna Marpinjun sru anyungkêmi (kembali)
Lebih satu suku kata: Rêtna Marpinjun sru anyungkêmi
14. Lebih satu suku kata: wit wêruh pasamuan (kembali)
Lebih satu suku kata: wit wêruh pasamuan
15. Kurang satu suku kata: lawan wijoan mas palowani (kembali)
Kurang satu suku kata: lawan wijoan mas palowani
16. sitinggil (kembali)
sitinggil
17. sipi (kembali)
sipi