Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/5)

1. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/1). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
2. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/2) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
3. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/3) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
4. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/4). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
5. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 1/5) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
6. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/1) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
7. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/2). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
8. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/3) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
9. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/4) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
10. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 2/5) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
11. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/1) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
12. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/2) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
13. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/3) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
14. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/4) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
15. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 3/5) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
16. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/1) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
17. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/2). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
18. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/3) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
19. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/4) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini
20. Centhini, Soeradipoera, 1912, #998 (Jilid 4/5) . Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Sêrat Cênthini

265. Kinanthi

1. wus lêpas ing lampahipun | ngidul ngetan urut mêrgi | wanci wus wisaning karya | nampak palêstrèning kali | kali Longsor urutira | ingandhap kang dèn sabrangi ||

2. nètèr ing palêstrèn laju | kewala dènya lumaris | ararywan pinggiring sêndhang | kayoman pinggiring mêrgi | ing wanci têngange surya | raryan anèng sor waringin ||

3. papane kêlangkung seyub | gayam pilang asêm têkik | sengon wuni lan mandira | mêlatar kêlangkung rêsik | sêndhang Baga wastanira | parerenan wong lumaris ||

4. nèngriku pan sami adus (225) | pikantuk angaring-aring | Jayèngrêsmi Jayèngraga | katri Ki Kulawiryèki | samya siram anèng sêndhang | sêdaya ingkang umiring ||

5. kasêgêran dènya adus | nèng sêndhang Baga awêning | sawusnya dènya asiram | lajêng ngambil toyastuti | samya wêktu anèng sela | kumalasa lus arêsik ||

6. kang lagya awêktu luhur | Jayèngrêsmi Jayèngraga | Kulawirya lan santrinya | Ragamênggala pêtinggi | angrukti sêsangonira | bucu dhêdharan sinaji ||

--- 171 ---

7. kang wêktu luhur bakda wus | tata dènira alinggih | nèng tlacaring oyod wrêksa | numpang padhas atos rêsik | Ki Ragamênggala gêpah | nyaoskên saosanèki ||

8. ki ki[1] pêtinggi sigra nuduh (226) | mring desa ngambil woh tiris | lan lantingan kang prayoga | sukur lan bêkêle prapti | kang tinuduh sigra mentar | marang ing dhusun Wanasri ||

9. tan antara praptanipun | dawêgan katur lan kêndhi | Ragamênggala ris sojar | dene ku gocone[2] prapti | lah Wiranangga muliha | saanane turêna glis ||

10. kang tinuduh gupuh-gupuh | ngambil susuguhirèki | nyamikan kang pala-pala | tan antara praptèngarsi | Ragamêngga[3] turira |[4] sumangga paduka bukti ||

11. kang ngaturan gya tuturuh | Ki Wirya mèsêm sarya ngling | gaco mêkotên punapa | matur wus caranya ngriki | gaco inggih bêkêl desa | Nuripi[5] gumuyu angling ||

12. tèsèke kang pundi niku | punapa bendha kêmiri | bisa agawe bêbasan | sanak-sanak kene iki | Ragamênggala saurnya | wus tatane tiang ngriki ||

13. ya ta kang samya tuturuh (227) | pikantuk dènira bukti | èsmu ragi kêlantihan | enjing praptèng surya lingsir | samya tan ana riringa | nèng satêpining we wêning ||

14. wus antaranira nutug | luaran dènira bukti | Ragamênggala agêpah | nyarik sinungkên pêmburi | dhêdharan lumadyèngarsa | wowohan kang manis-manis ||

15. ginawe nyamikanipun | pêmangsêg pangusap amis | lorodan samya tinadhah | royoman mangan pênyarik | pêtinggi saroangira | tanapi santri Nuripin ||

16. ting kucapah rêbut puluk | sêmada kêncot kalingsir | nutug warêg dènya mangan | wisan Nuripin ngèrèni | sêkul ulame bebasan | Nuripin mêksih gêmêti ||

17. upa nempol kang nèng janur (228) | pinuluk tabêting ragi | Kulawirya ngling anêntak | hus-hus bêgêjil Nuripin | sêmangsane yèn amangan | lèhmu dudu wong kêpati ||

18. lir su buntung nglêthak balung | wis tan mikir isan-isin | ana ngalas ana ngomah | nora dèn marèn-marèni | nisthakake satingkahnya | ngong myat sok kudu anggêdhig ||

19. wasisan janure iku | mamahên aja na kari | Ki Nuripin kumarengkang | ngacêmut grunêngan angling | nora kêna wong mêmangan | apora sêwarêgnèki ||

20. mangan karèn kari balung | kur ijèh klapruting daging | batur pangane sêpira | gung gawe sok dèn dukani | samya ginuyu ing kathah | Ripin binêndon tan ajrih ||

21. Jayèngrêsmi ngandika rum (229) | kadipundi kang pêtinggi | ingkang pinaran ing lampah |

--- 172 ---

punapi mêksih atêbih | ing kêrajan Lêmbuasta | paran wus cêlak singriki ||

22. Ki Ragamênggala matur | inggih sêdintên dumugi | lamun lampah sinampyênga | tan kantos suruping rawi | sumangga kêrsaning lampah | kau[6] dhatêng umiring ||[7]

23. Jèngrêsmi malih amuwus | sengganipun kang pêtinggi | lampah nênanggung kewala | pundi pêngampiranèki | ki pêtinggi aturira | yèn mêkotên kêrsanèki ||

24. inggih wontên ingkang mungguh | prayogi yèn dèn ampiri | ngrika ing Trênggalèk-wulan | kêdhunging lèpèn Kêlampih | kêdhung Bagong wastanira | ulamipun anglangkungi ||

25. kathah gêng-agêng kadulu (230) | ulam nèng jron kêdhung kèksi | Jèngrêsmi kêlangkung suka | angling lah inggih prayogi | anulya laju umangkat | anjurudêmung ing mêrgi ||

266. Jurudêmung

1. lingsir kulon wayahira | dènira samya ruruntung | anèng pagalêngan dulur | turut pagêr patimunan | nulyanjog tirah mêrga gung | kathah dhusun kang kamêrgan | desa sri langên kadulu ||

2. kanan keri pêsabinan | têgal pêgagan atulus | ing wanci wus ra[8] ngucul | samya ngon mring ara-ara | anunggang maesa lêmbu | pêcute asasêletan | agêdrah bungah anglindhung ||

3. sindhenan mêlang-mêlungan | gêng alit rare akumpul | pating jarêlèh akukuk | golongan ajak-ajakan | kumpulan saroangipun | samya arêbut pakonan[9] | bandhilan surung-sinurung ||

4. raryangon samya pêrangan (231) | aramya balangan watu | ana kang kêtuju buncur | surake asru gar-gêran | bocah prangan dangu-dangu | saya kèh dadi wong tua | tulung mring nak putunipun ||

5. arame gacar-ginacar | sikêp gêgaman prang pupuh | granggang towok sligi pênthung | talêmpak pêdhang kalewang | krêbin pistul myang darêbus | saya sru surake gumrah | kang curna ginawa mundur ||

6. kang samya mahawèng mêrga | randhat ngrêrangu andulu | mring wong prangan ramya umyung | rok-rinok anèng pangonan | Ragamênggala amuwus | andêlna wong ing Pandhakan | wis mungsuhe lan wong Munggur ||

7. wong padha sok dhêmên prangan (232) | têkan bocah ijèh kuncup | gisau bandhilan watu | sok pranga wiwitan bocah | Ki Kulawirya amuwus | gih talah niku wong paprangan[10] | punapi ingkang rinêbut ||

8. rinewang godrès ludira | Ragamênggala umatur | duka dalêm mawènipun | mung isin kasoran êdak | datan lêt sêtêngah taun | mèh tan wontên wulan bêlang | asring prang busur-binusur ||

9. pêpêjah pating jalêmpah |

--- 173 ---

prandene tan kawus-kawus | dhasare sami kêpaung | huh mara ta kowe modar | sapa kae kang kaburu | jêk wong Pandhakan sing kalah | nauri roange muwus ||

10. yèn mêksih Ki Malangrana | Malangjaya Ki Mrêdadu | wong Pandhakan tan sor pupuh | mila ramya gantya gacar | de jêjadhuge wong Munggur | kemase Jayawirota | Wirantaka Matangganjur ||

11. wus tandhing duk mêksih jabang (233) | wong Pandhakan lan wong Munggur | bubar-bubar prang yèng[11] surup | bature pating galobrah | samya tatu kadhang lampus | wit bandhilan jarak cina | sami bocah nulya sêpuh ||

12. mati muspra tanpa kara | Nuripin gumuyu muwus | lah inggih niku prèhipun | dèn rewangi kraya-raya | tan etung ing lara lampus | paribasan kae ana | kumriwik dadi gumrujug ||

13. e e kae kêprie ta | wong siji dèn krubut pitu | sinog[12] baya jur nyunyur |[13] o lah sida kêtiwasan | pêsthi kae banjur lampus | bilah saya rame ika | tan ana kêdhotan têguh ||

14. kêjaba bae nyambata (234) | marang dara kenthol bagus | wuragil Kulawiryèku | iba kaya apa mana | Ki Wirya mèsêm amuwus | Pin kowe bae nampunga | têngahana ing prang pupuh ||

15. tangtangên kabèh wong ika | sêdhengah dadi mungsuhmu | Nuripin mlongo mêcucu | sarya ngling we-uwe bilah | dede pabênan puniku | bok sampun susah kên mrika | ngriki kemawon gih êmpun ||

16. pinênthung sêk tan kêlawan | alêstari lulus mujung | botên ngathahi pêkewuh | yèn mawi mrika dahnea | iba-iba raosipun | gêgaman ingkang tumiba | ting wikana sakitipun ||

17. pêjah botên têka pêjah | ing pêjahe kintênipun | ngèwèg-èwèg raosipun | samya ginuyu ing kathah | Jèngraga mèsêm amuwus | mati thithik yèn sêmoa | kacèk nganggo titir umyung ||

18. rinayap marang wong kathah (235) | Nuripin mêrèngès matur | botên kêpengin alampus | kadhang bau suku ical | ting cêruwil salong kantun | adho sêmoa punapa | sêmoane ajur mumur ||

19. sangsa[14] dadya paguywan | Jèngrêsmi mèsêm lon muwus | Nuripin bisa sumaur | mati bae-bae sungkan | apa ya Ripin kadyèku | umatur langkung noraga | o inggih-inggih saèstu ||

20. ya ta laju lampahira | turut tirahing mêrga gung | kang paprangan wus kêpungkur | kalingan ing desa-desa | prandene mêksih kêpêthuk | samya anonton paprangan | rare wong tua adulur ||

21. praptèng ing Trênggalèk-wulan (236) | turut pêdhadhahanipun | nikung mawèng ngetan laju | nampak ing têgal pêgagan | kali Kêlampih jogipun |

--- 174 ---

ing kêdhung Bagong wus prapta | samya rarywan amumucung ||

267. Pocung

1. wancinipun ing wêktu ngasar wus edhum | nèng pinggir narmada | turuting kali Kêlampih | samya suka rêna dènira araryan ||

2. apikantuk anèng sandhaping wreksa gung | trênggulun mandira | têkik pilang lan kêsambi | amêlatar rêsik kadya sinaponan ||

3. pinggir kêdhung Bagong watu kumlasa lus | langkung sri kawuryan | Jayèngrêsmi Jayèngragi | katri lawan ki wuragil Kulawirya ||

4. samyandulu ulam saisining kêdhung | gêng-agêng akathah | tan tarub[15] golonganèki | tambra palung rêng-arêng papar parêmas ||

5. gênti munggut abêbayakan ruruntung (237) | kang oyok-oyokan | sêtatane kadya janmi | samya ngambang pameran amrih kêtingal ||

6. esthanipun kadi nêmbrama mring tamu | ingkang lagya prapta | katêmbèn dènya ningali | yèn jalmaa samyarsa atur pêmbagya ||

7. ting kêcubuk tandhikan milar asêlur | molah wijah-wijah | abyakan sêbilik-bilik | pra ngawirya suka dènira tumingal ||

8. solahipun ulam kang nèng jroning kêdhung | lir ingon majanma | Jayèngrêsmi ngandika ris | ia bênêr tuture Ragamênggala ||

9. yèn ing kêdhung Bagong ulame kêlangkung | gêng-agêng akathah | iwak lanangan lan èstri | sakèh iwak tan ana kang mêngkonoa ||

10. gêng-gêngipun lan lêmu-lêmune iku | lir ingon rinêksa | pinakan ing sabên ari | dospundi puniku kang Ragamênggala ||

11. punapiku tan pinèt sêlaminipun (238) | de langkung akathah | Ragamênggala turnya ris | inggih botên wontên kang purun mundhuta ||

12. yan ing kêdhung Bagong agung ulamipun | wus kuna-makuna | minane sêdaya wingit | tan kengin[16] pinêndhêt sêdhengahing janma ||

13. inggih sampun mêkotên la-ilanipun | angkêre kêliwat | ing kêdhung Bagong puniki | dêlah ucêng saimêt tan kêna ngalap ||

14. gotèkipun pra sêpuh kang wau-wau | lèpèn Galèk-wulan | ing kêdhung Bagong puniki | warti ingon-ingonipun Menak Sopal ||

15. milanipun dêlasan mangke kêlangkung | gêng-agêng akathah | tan wontên purun mêndhêti | yèn pinêndhêt mêlarati tan kuawa ||

16. pan ginanggu kang mara bumi ing kêdhung (239) | gring laju prêlaya | padham sêkala tan urip | wênèh wontên kang mêndhêt edan angomyang ||

17. manahipun kêdah anyêmplung ing kêdhung | kêlêm tan kumambang | pêjah buthuk anèng kali | apan lajêng minangsa ing ulam kathah ||

18. botên dangu têlas tan wontên kang kantun | giris kang miarsa | katêlah dêlasan mangkin | tiang têbah samawana[17] ingkang cêlak ||

19. lingira rum Jèngrêsmi mring arinipun | miwah ingkang paman | lêrês ujaring pralabi[18] | watak ciri bumi desa mawa cara ||

--- 175 ---

20. nêgara gung mawa tata wus saèstu | e mêkotên paman | kados ta kêdhung puniki | wus labêting kabuyutan ila-ila ||

21. tiangipun sami muthi amituhu | mring kandha kang wus man | mantêp ing têp angluluri | dadya angkêring papan rèh sininggahan ||

22. anor wuwus kang paman myang antinipun (240) | malih angandika | ênggèh layak kang pêtinggi | tan maido ingong ring pitutur dika ||

23. lon umatu[19] inggih sawêg wêrtosipun | umum ingakathah | duka dalêm yêktinèki | pan mêkatên gotèkipun kang kawêntar ||

24. myat ing batur ki pêtinggi nulya muwus | e lah ngong kelangan | ya bênêr undangên aglis | kaki Wijakrêti ya ing Galèk-wulan ||

25. kang tinuduh sigra-sigra mentar gupuh | Jèngrêsmi kacaryan | mulat mina nèng we wêning | lir wirangrong ulame saking pangrongan ||

268. Wirangrong

1. langkung sukanirèng galih | myat mina nèng kêdhung Bagong | Ki Kulawiryajar yèn sun gugu | kang padha dera ngling | iwak angkêr mêngkana | gotèke Ragamênggala ||

2. jaman cêthèking[20] nguni (241) | Menak Sopal kang ngon-ingon | ijab laminira pirang taun | mêksih anglabêti | bêtèking kawingitan | tan ana wani anyamah ||

3. linge kangmasmu Jèngrêsmi | gèsèh lan graitaningong | suwene rêrasan kang sun dulu | ulate Si Ripin | lir kucing myat janada[21] | andêlêng ulam ngêlobak ||

4. thêk-thêkan kudu amancing | atine kêcangkol-cangkol | jrih ujaring kojah lamun iku | iwak mawa wingit | yèn ajaa akmas |[22] ingkang nambungi warayat ||[23]

5. gèbès bae dèn kandhani | watak tan ngandêl ujar wong | katênta kalunta wus kêpatuh | gawene sok mancing | kongsi lali sêmbahyang | arang-arang luhur ngasar ||

6. kang dèn pêrlokên mung mancing (242) | karêm andhêm kèrêm gathok | ing besuk yèn modar dadi wrêgul | lingsang krandhahnèki | dhapure wus kêtara | wis mèmpêr blêg wrêgul lingsang ||

7. gumujêng kang putra kalih | myang ginuyu sêdayèng wong | Nuripin anjola amalêruk | kêdumêlan angling | ah[24] lae ya talah | wong kapanja sabên dina ||

8. Jayèngraga ngandika ris | Ripin apa ya mêngkono | lir sojare paman dhêmênamu | karêm amêmancing | Nuripin aturira | rêmên kula timur mila ||

9. nêntak Ki Kulawiryèki | e e si dipangan potho | dene awikrama cêlathumu | angrêrêngga dhiri | dèn ajèni priangga | dèn timur-timurkên dhawak ||

10. kacêmut mèsêm Nuripin | umatur marang sang anom |

--- 176 ---

alêrês ramanta yêktosipun | kaula ningali | ulam kêdhung punika | owêl yèn tan pinancingan ||

11. yèn ta sampuna kula jrih (243) | ing kojah mlarati yêktos | Ki Wirya ris mojar wawi ngriku | kenthol bagus Ripin | gogoa kono sira | ing kêdhung Bagong kèh iwak ||

12. nora susah mancang-mancing | cêkêlana bae kono | Nuripin angglungsar pinggir kêdhung | ngula-ula ngagir | sikile kêthawean | nguling-uling tungkakira ||

13. sarwi kêdumêlan ririh | wong dèn êkon nyêmplung gogo | bok dhèwèke dhawak asilulup | pèn pinangan dhêmit | lah iku mari ladak | Ki Wirya gumuyu mojar ||

14. apa kang kowuwus èh Pin | cêlumikan kathik mencos | lir wong kêsurupan amêcucu | ngagir pinggir kali | Nuripin aturira | e botên thol piambakan ||

15. sawêg rêmên aningali (244) | ulam kang nèng kêdhung Bagong | agêng dhugal-dhugal ting kêcubuk | yèn tianga kadi | Ki Kulawirya mojar | kadi prie kadi sapa ||

16. bacute kêprie Ripin | lir sampean pa mêngkono | Nuripin turira sanèsipun | pan botên kadyèki | kadi anu ih klepyan | kayapa ing mau ika ||

17. Ki Kulawirya ambêkis | dhasar bandholên dudu wong | sida kêlanjingan dhêmit kêdhung | sing padha nyurupi | cêlathune kandhuhan | de mina ngran dhugal-dhugal ||

18. matur lah niku lamnèki | kang sami bancol mêncolot | wong ulam têmênan anèng kêdhung | dèn sêngguh nyêmoni | mrih sisip wong kewala | dhasar andhahari duka ||

19. êng e dhasar wong kêpadhil (245) | êndi ana wong mêngkono | wong dèn rani dhugal lan sirèku | iandhugal êndi | wong caturan lan ingwang | sêmbari ngagir angula ||

20. cokore dèn uling-uling | kêthawean numpang bokong | bangêt le gêndhila edan taun | diksura si joprit | sarwi ngambil kêrakal | watu sêpongge kinarya ||

21. ambalang ma[25] marang Nuripin | kêni poloke mak kêplok | Nuripin anglumba tangi lungguh | andamoni sikil | matane kaca-kaca | Ki Kulawirya alatah ||

22. i bêcik têmên Si Ripin | lir kirik kêtiban banon | ngrajug kêlengkengan muwêr bingung | mak kringkêle apik | dhêmên têmên ngong mulat | kang putra suka kalihnya ||

23. sêdaya gumuyu mèksi (246) | Ki Kulawirya ngling alon | sakake mêningan lah apamu | kang kêna ing krikil | dene kangsi sêmoa | blêg kaya wong arêp modar ||

24. Ki Ripin guyu-guyu ngis | matur ih tan wêlas mringong | wong watu sêkluak panggalipun |

--- 177 ---

jare sakêrikil | lah puniki watunya | mak gamplêng polok kaula ||

25. kêmiri lêrês kang kêni | biru èrêm amênyonyong | sakite tan jamak kantos bingung | mak pêt konang mijil | pêtêng tan priksa tiang | wong kulit balung kewala ||

26. gèning tipis botên daging | tan wande ing lampah bejog | sampean punika damêl butuh | guyon sok nglarani | Jayèngrêsmi wlas mulat | sinamun kasmarèng ulam ||

269. Asmaradana[26]

1. karênan dènya ningali (247) | Jayèngrêsmi Jayèngraga | nèng têmbining kêdhung Bagong | ulam gêng-agêng liwêran | lumarap têlerepan | bayakan atutut-tutut | tandhikan awijah-wijah ||

2. Jayèngrêsmi ngandika ris | punika paman kaecan | myat ulam nèng kêdhung Bagong | mèh kakirên wêktu ngasar | pijêr mojar lêlahan | suawi paman awêktu | gupuh kang samya liningan ||

3. samya ngambil toyastuti | mêngandhap ing pakêdhungan | pèrènging bambing kang èmpèh | sawusnya dènira kadas | samya awêktu ngasar | antara dangu bakda wus | pêragat praboting sunat ||

4. kang tinuding wau prapti (248) | Jakêrti ing Galèkwul[27] | sarta sutanira gaco | ambêkta samêktèng sêgah | myang tumpêng pakan iwak | rong jodhang pisuguhipun | rampadan ulam dhêdharan ||

5. Ragamênggala agipih | anguwuh kinèn mangarsa | Ki Wijakrêti wor lunggoh | kêpara lungse ing tua | pênganggone gênêngan | cara kuna sarwa kusut | mung têkên tanpa gêgaman ||

6. Jayèngrêsmi ngacarani | kang kidèn kêparèngarsa | lan ingong kang cêlak bae | Ki Wijakrêti agêpah | anyakup sêsalaman | Jèngraga Kulawiryèku | wèh salam mring kae tua ||

7. umatur atur pêmbagi | raharjaning pangampiran | nimpar anèng kêdhung Bagong | sintên kang pinujèng basa | ing wingking kawiryanta | ingkang kasêdya ingayun | pun kaki nuwun sinabda ||

8. lan pun kaki nênaosi (249) | sêkul lawuh sumapala | mung parêrêming kêlantèh | sêtètès wening dawêgan | myang upakramèng ulam | punika sumangga katur | dêlape pun kaki nistha ||

9. Jayèngrêsmi ngandika ris | ênggèh kaki ngong têrima | kusunging sih pamulene | mring wong tirakat kêsrakat | ran gus Santri kewala | dening sêsanèngong pungkur | ing kêrajan Wanamarta ||

10. lêlana sêdya ngulati | saking patudinging basa[28] | kinèn ngupaya jênêke | kadang tua nimpar paran | maha nis tan bayinat | dadya ing lampah kêlantur | sêjèngsun mring Lêmbuastra ||[29]

--- 178 ---

11. mantuk sêmbèn ngampir-ampir | mrih kêkaruh anèng paran | supaya kathah sunate | Ki Wijakrêti duk myarsa | tyas marma lon turira | lamun parêng sang abagus | mugi rèrèh ing wismamba ||

12. Jayèngrêsmi ngandika ris (250) | kaki aywa susah-susah | sun tarima sêdèrènge | wus kasêdya ing driarsa | wruha warnaning ulam | ing kêdhung Bagong kêlangkung | gêng-agêng ulame kathah ||

13. sarta tan kêna ingêpik | kaki punapi marmanya | mênawi wontên gotèke | ki pêtinggi nambung basa | kaki rika matura | dika bêrkat tiang sêpuh | kandhane kang kina-kina ||

14. Ki Jakrêti matur aris | inggih kandhane punika | ulame ing kêdhung Bagong | mila angkêre kêlintang | tan kenging dèn alapa | kêdhung Bagong duking dangu | kina-kinane têlaga ||

15. winastan têlaga Sasi | pataman[30] sri kawuryan | lêlangoning putra katong | ing Singasari narendra | Arya di Banyakwulan | tumêrah sêlaminipun | têkèng Arya Menak Sopal ||

16. jênêk nèng têlaga Sasi (251) | sêsanèng taman mêrtapa | sih mring ngon-ingon ulam loh | tambra bancèr wirasoca | rêng-arêng lan giligan | papar cakul bèkèl palung | tanapi ulam lanangan ||

17. Arya Menak Sopal nênggih | tinêka dènya mêrtapa | barang kang kinêrsan dados | kali Kêlampih pinuja | anjog maring têlaga | lajêng dados sirahipun | kang bênawi pêlabuhan ||

18. satêngah wontên mastani | sirah plabuhan punika | sing ardi Jalêr clêrènge | wetaning Kêdhiri praja | turute lèpèn Ujang | angubêngi ardi Kêlut | prênah salèr kilènira ||

19. duka dalêm kang sayêkti | lèpèn Kêlampih lan Ujang | rêbat yêkti panêrkane | Ki Kulawirya ris mojar | ing mangke punapaa | kêdhung Bagong namanipun | kadipundi[31] marmanya ||[32]

20. Ki Wijakrêti turnya ris (252) | inggih sawêg kula pajar | duk Menak Sopal waune | kukuwu anèng têlaga | Sasi ngalama-lama | nis marang dêlahanipun | mengkrad sampurnèng têlaga ||

21. musna lan salangênèki | ngumara anèng têlaga | tan ewah kadya sabêne | kluruking sawung abênan | sênguk mêlunging gêmak | swarèng gamêlan anguyu- | uyu ngrangin pan pinarsa ||[33]

22. cêngkunging kêmpul yèn ratri | swabawane wong amayang | kadhang lir suka rêramèn | pangliking sindhèn sinênggak | sênjata barondongan | myang surak atri gumuruh | kadya nalikane karya ||

23. mêkotên sêlaminèki (253) | wartine kang kina-kina | sêdaya tiang Trênggalèk |

--- 179 ---

yèn wontên kang darbe karya | mêmantu roan-roan | anambut gamêlan sinung | sêrancak rong rancak angsal ||

24. miwah praboting patani | wastra kêling sêsampiran | asesaji ing sontêne | enjing pinaran samêkta | nèng pinggiring narmada | binêkta sêkaliripun | myang dhalang anilih wayang ||

25. tan wontên susahing janmi | mêmantu nyilih gamêlan | samya mriki pangungsène | sêdhengah kang siniliha | apan antuk kewala | raja kêputrèn pan sinung | kewala tan cinupêtan ||

26. milane dipun wastani | têlaga Sasi punika | winastanan kêdhung Bagong | dadya panêbaning gangsa | myang sinung ulam kathah | kèh-kèhing tiang nênambut | won[34] kang melik culika ||

27. pinêndhêt barang sinilih (254) | kang culika tutumpêsan | katêlah dêlasan mangke | tan wontên wong pinitayan | mutung wus cinukêngan | mring kang mara bumi kêdhung | sêpriki tan kadya kina ||

28. mêkotên gogotèknèki | duk jênênge Menak Sopal | inggih kala jaman cothèk | ngluluri kaangkêranya | ing mangkya gih trêkadhang | tiang kang kêlilan sinung | amêndhêt ulam punika ||

29. yèn tan sinung datan kenging | nêrajang apêsing badan | kathah kang janma wurung wong | Jèngrêsmi suka ing dria | Jèngraga Kulawirya | myarsa andharing pitutur | agênah pênggotèkira ||

30. Ki Kulawirya ngling aris | lah kaki saengganira | mèt iwak sawiji bae | punapi tan dadi bahya | Ki Wijakrêti turnya | duka dalêm kang puniku | sumanggèng kêrsa kewala ||

31. Jayèngraga lon dènya ngling (255) | manira ngalap yuana | iwake ing kêgung[35] Bagong | cinoba lamun cinungan | lah mara Ripin sira | ngambila iwak dèn gupuh | Ki Wirya nambungi sabda ||

32. ya bênêr Ripin dèn aglis | santri Nuripin aturnya | kadospundi pamêndhête | cinêpêng mangsi kenginga | damêl pancing punapa | coba pinakan karuwun | mênawi kenging cinandhak ||

33. yèn wontên ulam kang minggir | mangke ginêdhig kewala | inggih gampil masalahe | Jèngrêsmi alon ngandika | kakang Ragamênggala | rika pakana dèn gupuh | ingkang liningan asigra ||

34. amakan ulame warih | amrutah tumpêng sêkawan | ngawirya katri nulya ge | samya amakani ulam | suka dènya tumingal | gêmbira ulam sakêdhung | samya rêrêbut ing pakan ||

35. koyol yêl-uyêlan tandhik (256) | amijah milar ngêlobak | byah kabèh mêtu saking rong | carub wor marupa-rupa | gêng alit tanpa wilang | tan kosi[36] kandhas kang sêkul | pinangan ing ulam kathah ||

--- 180 ---

36. pan wontên ulam kêkalih | amindu tan obah-obah | sarupa nora anggape | antêng wadêr wirasoca | jatmika asung[37] sasmita | Jèngrêsmi mèsêm andulu | ring wadêr ingkang datmika ||[38]

37. angandika rum amanis | kaki Jakrêti marmanya | kang wadêr wirasoca ro | beda lawan ulam kathah | antêng tan obah-obah | sêdaya samya andulu | marang wadêr wirasoca ||

38. dangu-dangu dèn tingali (257) | kang wadêr ro wirasoca | sêkala salin warnane | badhèr bang sisik kêncana | mêncorong tiningalan | sêdaya samya angungun | kadya angêmu wahana ||

39. nulya ngambang wadêr kalih | alon lêr awak tan obah | antara musna tan katon | sêdaya gawok tumingal | nise kang wirasoca | Ki Kulawirya amuwus | dospundi kaki punika ||

40. umatur Ki Wijakrêti | inggih prayogi punika | kados wontên wahanane | kang lir sasmitaning ulam | sawêg dugi kaula | langkung-langkung bêgjanipun | egal[39] lamine kangpanggya ||[40]

41. apan pênêd kang pinanggih | kang samya andon tirakat | idayat nèng kêdhung Bagong | sukur angsal kanugrahan | samya alon ngandika | kaki pandonganirèku | kang muga mangkya[41] raharja ||

42. Jèngrêsmi mèsêm ngling aris (258) | Nuripin ngambila ulam | ing kêdhung mênawa olèh | iwak padha dhêdhawêtan | Ki Wirya nambung sabda | lah mara ta dèn agupuh | kinèn amèt minèng toya ||

43. apa gogo apa mancing | sêkarêpmu dèn sêngaja | prayoga nyêmplunga bae | Nuripin sêmu kewuhan | rada jrih angkêrira | dadya tingkah ala nganggur | mancing pancinge cêngkolak ||

44. pinakanan iwak pitik | cinêmplungkên[42] ing toya | Ki Wirya sêndhu wuwuse | edan Nuripin gêndhila | têka dadak sêmbrana | dêdolanan ala nganggur | sun banggal cocotmu nyêntak ||

45. Nuripin kumringkang ajrih (259) | pancinge cinaplok mina | ing palung kêlangkung gêdhe | Ki Nuripin gugup srigak | sinêndhal mak cêkekal | sru alok uh olih palung | gêdhe têmên mak gudebag ||

46. samya gumuyu ningali | iwak pinancing ing wilah | gawok de têka kênane | Ki Wirya gumuyu latah | bilah dene digdaya | kenthol Nuripin sirèku | saiki mari gêndhila ||

47. Jayèngrêsmi Jayèngragi | suka tyasira tumingal | tan nyana kêlamun olèh | palung pinancing ing wilah | Ki Kulawirya sigra | muwus lah pancingmu iku | kêbangêtên nora pakra ||

48. tak dandanane sing bêcik | pancinge kurang prayoga |

--- 181 ---

kênure bêcik dioyot | bèn aja pêdhot sinêndhal | wus dadya dinandanan | ênya Pin iki wus kukuh | cobanên manèh yèn angsal ||

49. Nuripin mrèngès nampani (260) | pakane nulya pinasang | cinêmplungakên pancinge | laju sinarab ing mina | sinêndhal gumalebag | mêngkana sêdangunipun | jêkak-jêkèk angsal mina ||

50. tan kongsi nyêndhal ping kalih | sabên nibakên sinarab | pêpêk olèh sawarnine | sisikan miwah lanangan | Jèngrêsmi lon lingira | uwis Nuripin ywa banjur | wus akèh kang sira alap ||

51. Nuripin mêksih amancing | dèn prênah-prênah ing mina | sawiji tan ana nyenggol | ingalih minggir matêngah[43] | Ki Wirya mojar nêntak | hus wong edan dadak bêrung | su buntung kêparat edan ||

52. dinukan tan idhêp wêdi | andimêr wangkal apugal | mrêrêm katon iwak bae | Jayèngraga mèsêm nabda | nyata dhêmên mèt iwak | layake pusak sirèku | dene srêpan amèk mina ||

53. kang paman aris nauri (260a) | wus karuhan iku pusak | malah kakehan pusake | alis idêpe ya pusak | alis dhesih sisihan | jenggote muwêl lir jêmbut | jumêbêng pating salewar ||

54. ia kenthol bagus Ripin | mulane jênêng si Pusak | dening kèh nyêng-unyêngane | gêr ginuyu ingakathah | Ki Nuripin anjola | jinangkar jênênganipun | angêcêmut palerokan ||

55. Ki Kulawirya ngling malih | èh Ripin dhèk bièn ika | kowe dèn lolohi lele | marang jêng kyai genea | Nuripin aturira | e inggih kala rumuhun | kaula duk mêksih bocah ||

56. kêlawan Ki Basarodin (260b) | kala dèrèng dados ibah | mêksih nama Dulrajake | dados lurah athak-athak | lurah botên mumulang | rèhning kasihan ing guru | kêrênge botên kêjamak ||

57. mung mêthès santri kon ngêmis | sêdintên sontên yèn prapta | kinumpulkên sal-angsale | tinêdha sêdayanira | kadhang santri tan uman | myang santri kinèn nênawu | suakan ngayab misaya ||

58. kula sring kinèn amancing | mring lèpèn miwah bêlumbang | lamun angsal jaji[44] paron | tan katur[45] ngaji sêmbahyang | pijêr amêndhêt ulam | pêngulu tan milu-milu | mung nênggani anèng wuntat ||

59. jêng kyai rêmênanèki | ngingulam dene Ki Basar | doyananipun iwak loh | kula sring kinèn mancinga | bêlumbang linarangan | marang jêng kiai guru | bêlumbang masjid punika ||

60. kathah angsal kula mancing (261) | sabên kula tinimbalan | datan kêpanggah-kêpanggèh | punika nuju konangan | jêng kyai langkung duka |

--- 182 ---

kaya tèngkèk bocah iku | nglêburi iwak bêlumbang ||

61. Dulrajak lumayu gêndring | jêng kyai nuduh mring kanca | kinèn nyêpêng mring kula ge | tinubruk tiang sêkawan | jêng kyai angandika | lèhe iwak lele iku | jujokna cangkême pisan ||

62. tan ngaji kêtungkul mancing | gya kanca santri angrêncak | sêkawan sami angêbyok | tan nyana lamun têmênan | kula sêngguh gethokan | kaula ginrêjêg purun | linolohan lele mêntah ||

63. bancolipun kanca santri | dadak nglolohi têmênan | lelene amatil tênggok | cumêprut kula anjêngat | butul maring gorokan | sru ambêngok biang-biung | jêng kyai wêlas tumingal ||

64. gupuh-gupuh kèn ngulapi (262) | lelene kang anèng têlak | kongsi butul matil tênggok | lajêng rinogoh kewala | lele miring nèng têlak | dinudut patil kang butul | sisihipun nyêngkrok têlak ||

65. anyênthak kula anjêlih | lelene egal[46] sinêndhal | ilat cêthak sami kèkrèk | gogodrès ngêmu rudira | jêng kyai timbalanya | modar kowe karêpamu | bocah bêlêr kaya lisang ||[47]

66. mila katêlah sêmangkin | gèthèke tênggok kaula | kang myarsa gumuyu kabèh | Jayèngrêsmi lon ngandika | Nuripin iwakira | ia lèhmu mancing iku | bakarên bae lawaran ||

67. Ragamênggala agipih (263) | lan gaco ing Galèk-wulan | gupuh dhokoh sabature | dadèn gêni manggang ulam | sêdaya binakaran | wus matêng sêdayanipun | Ki Wijakrêti turira ||

68. sumangga amba aturi | anadhah kang sumapala | kang ingaturan nulya ge | samya wanting wiwijikan | anadhah pasu[48] pasugata | kêmbul bukti katrinipun | ulam anyaran dhinahar ||

69. kêlangkung pikantuk bukti | raosing ulam kabina | anyir wus kadya binumbon | mèh têlas sêtunggal sewang | saking ing raosira | antara samya anutug | luaran dènya anadhah ||

70. Ragamênggala Nuripin | sami anyarik pisêgah | sêdaya linorodake | sinung mring pra kawingkingan | kupêng nadhah lorodan | dadya kalih gon akêmbul | dènya mangan ting kucapah ||

71. anêmên pêmanganèki (264) | kabèh ngrosakên ing iwak | sinambi mangan angomong | ya talah nora kêjamak | rasane luwih enak | lan sakèhe kang iwak luh | kali kalèn kana-kana ||

72. gurihe lir dèn bumboni | ambakna ngong Galèk-wulan | lagyèki wêruh rasane | ing kêdhung Bagong iwaknya | enake tanpa timbang | kaya mokahêna untu | samya gumuyu kang mangan ||

73. wong rolas iwak ngijèni | lali lawuh saking desa |

--- 183 ---

anungge ulam loh bae | anutug dènira mangan | warêg kongsi tan têlas | samya kêwarêgên nyêmpluk | wadhuke kang padha mangan ||

74. Nuripin mêksih nêmêni (265) | sisane kang sami mangan | sêga myang kêlaprutane | krowod rinakup pinangan | carup srundèng lan upa | ngamud[49] ri ngalêthak balung | Ki Kulawir[50] sru mojar ||

75. hus kêblak cicir Nuripin | thèthèkan nglêthêk thethelan | wis pancène nisthakake | lir sajêge tan kaupan | anggêmêti rewetan | bacot ngiras dadi kêlut | ngrêsiki upa kang gêdrah ||

76. gumuyu kang samya myarsi | Ki Wijakrêti ris mojar | gih pênêd tinêlasake | tanggêl owêl dados sisa | sampun isin nèng têba | wong warêg watêpuk kètu | arosa lumakwèng paran ||

77. nauri gihipun inggih | yèn ta sampun drawoloa | jrih dinukan pêsthi ngêlèh | niku kenthol Kulawirya | sok dukani wong mangan | nora ngêlumuhi batur | balung usus otot ilat ||

78. Ki Wirya gumuyu angling (266) | pa wis gêmêt lèhmu dilat | lan apa enak iwake | umatur pan inggih eca | anyir tanpa sêsama | sajêg ngong nêdha ulam luh | tan lir punika raosnya ||

79. Ki Kulawirya nauri | ya wong mono kowe setan | wong wong-wongan dudu uwong | sêdaya gumuyu suka | Nuripin ginaguywan | Jèngrêsmi ngandika arum | paman suawi asalat ||

80. sampun manjing wêktu mahrib | anulya samya akadas | Nuripin adan tumlawong | wusnya sunat nulya kamat | antara pêrlunira | bakda wabin lajêng wêktu | ngisa antara wus bakda ||

81. atata dènira linggih | nyamikan sudyèngarsa |[51] samya ngalap sasênênge | pinrutah marang wong kathah | karya cagak lèk-lèkan | mêngkana sêdangunipun | wus dalu samya karipan ||

82. aturu pating gulinting (267) | Jayèngrêsmi Jayèngraga | katri Ki Kulawiryane | adikir kêlangkung rahab | Nuripin sore mula | dèni[52] turu anglugur | ngêlindur bêngok gêmboran ||

83. kang turu kagyat atangi | ting jênggèlèk samya tanya | niku napaa baguse | ingoyog ginugah-gugah | gya tangi gurarapan[53] | Ki Wirya gumuyu muwus | Ripin iku katon apa ||

84. umatur inggih kaèksi | tiang gêng ali[54] kèh prapta | briga-brigi yun ambêlèh | kang arsa mênthung anjambak | ngagag bithi anêkak | manah kula kagum-kagum | nêdha tulung tan bisobah ||

85. Ki Kulawirya ngling bêkis (268) | wong jablog tan kira-kira | mundhak bêtah dhêkok ngrowok |

--- 184 ---

wis ta mêlèka kewala | matur gih pun tilêman | ngêliêp malih anglindur | angrêruntuh bêraokan ||

86. ginugah nulya nauri | mêksih malêlêng tan nèndra | Ki Kulawirya têtakon | krêp tindhihên ana apa | Nuripin aturira | kêtingal tiang gumuyu | gêng alit sêpirang-pirang ||

87. ngajak guyon ngilik-ilik | lajêng bêngka badan kula | mripat kula mêlak-mêlèk | e lah sirèku bakalan | kalap kapundhut dhanyang | kèndêl sêdhela anglindur | gêro-gêro gêragapan ||

88. ki Wirya gumuyu bêkis | hus cêblung kêparat edan | ambakna nglindur aglanyèh[55] | ijèh nyêngoh amêncangah | têkan nglindur datan[56] lumrah | lumrahe wong nglindur turu | iku wong mêlèk warasan ||

89. tindhihên sru angrêrintih (269) | umatur inggih wikana | akathah têmên kang katon | mêngkana sawêngi pisan | nèng sela kumalasa | tan lêt sêdhela anglindur | Nuripin kaku tyasira ||

90. kêrêpên dènya kêtindhih | tan pilih mêlèk turua | ki Ripin nangis gêlolo | angalih panggonan mêksa | tindhihên[57] kewala | akêbut nêbut dharudhut | tindhihên adêg-adêgan ||

91. sêdaya tan antuk guling | guguyu mring Ripin dènya | tindhihên tan ana lête | samya guyu-guyu samar | mênawa kêbanjura | anglamong kêna ing kêdhung | Bagong anggagu[58] wong anyar ||

92. ing wanci wus bangun ènjing (270) | Jayèngrêsmi lon ngandika | suawi paman asuboh | utami mupung sih awan[59] | lan Nuripin supaya | mêndha dènira anglindur | kêlangkung kawêlas arsa ||

93. kang paman miwah kang rayi | samya têngginas akadas | wus ngambil hèr astutine | mêngkana kang cinarita | Nuripin wusnya kadas | matane mari bariwut | nulya adan agalikan ||

94. kang sunat gya angamati | angangkat pêrluning salat | subuh antara bakdane | anutug puji dikirnya | pêragat numpa donga | sêlawat sêsalaman wus | Jayèngrêsma[60] angandika ||

95. lah wus kaki Wijakrêti | lawan kang Ragamênggala | kewala wangsulèng kene | manira yun lumaksana | marang ing Lêmbu-asta | kang liningan lon umatur | lir kukila andon wohan ||

270. Dhandhanggula

1. lamun parêng kuala[61] umiring (271) | ing sêparan akêdah tumuta | marang ing Lêmbuastane | Jèngrêsmi lon amuwus | pan wus sangêt tarima mami | mungguh laku tirakat | prayogi kang samun | tan sigug rarasing lampah | panguntape lampah wus tarima mami | sakèhe kang sih marma ||

--- 185 ---

2. lan wus pêdhak kang kasêdyèng kapti | ingkang liningan sumanggèng kêrsa | tan lênggana sêpakone | Jèngrêsmi malih muwus | kang pêtinggi kaki Jakrêti | sami andum waluya | kewala ngong laju | nulya samya sêsalaman | gantya-gantya wusnya dan mangkat tumuli | sah saking pakêdhungan ||

3. mèh rahina wanci pajar sidik | mabang silaking hyang arunènjang | masinjang ima awênge | lulungsiran kadulu | dadu pita rêkta arangdhi | marêngga tuturutan | mèrêm rêmu-rêmu | lir tasiking dyah tipisan | mega malang nêrantang ganthêng-ngênthêngi | angrênuk ima krêsna ||

4. tap masusun amêrdapèng wèni (272) | lir sisinoming dyah micis anjrah | linuding pipidih adèn | kasilakan asuluh | silih solah kasilo dening | hyang suryarsa madhadhar | duk umungup-mungup | ngatirah praba majingga | andipani salire sesining bumi | katrapèng adrakara ||

5. sumaringah kabèh pra kirnaning | kadya kagringan manggih usada | duk ratri praptèng arine | kakaywan yag lir mahyun | suka kèngêl katuping angin | antara kawistara | baskara ring esuk | tan wun langêning akirna | kang mahawan anabrang kali Kêlampih | ngidul ngetan nut mêrga ||

6. wus kêpungkur kang sêdya umiring (273) | nèng kêdhung Bagong wus asoangan | samya mulih dhewe-dhewe | ya ta ingkang lumaku | pêdhadhahan dhusun ing Wadi | anampak patêgalan | pala sri dinulu | gumantung pêndhêm kêsimpar | kacang gudhe kêcipir kara kêrai | timun lawan sêmangka ||

7. jagung jêwawut kêtela linjik | lombok terong kudhu jarak kapas | tompulu kasumba wijèn | samya tulus tinandur | pêsabinan tan anglêbari | gaga miwah tadhahan | sorotan tan uwun | tan mangsa tigasing gagang | ana panèn mêrkatak amêmping kuning | mapak mlêncut gumundha ||

8. ingkang lagya tandur myang anglilir | nyêbar angurit kang lagya mêka | nênampingi miwah anglèr | ingkang garu mêluku | malik ningkal lêbaring dami | kêbone rupa-rupa | kêbo jamus lamus | dari ngantèh dhungkul ranggah | ting balêkèr anggantêr pêcut ngabani | bo o o hir kya-kia ||

9. akanthêngan gêgalêng tinamping (274) | ngêmbong tulakan liraping toya | sri kasêrêng ing srêngenge | silaking ombak banyu | de didan ing angin maringin | nampèl galêng kaplikan | ngapyuk ing lèng yuyu | yuyune yayah asuka | nèng panglengan ayêm lir mangun kamuktin | dening gyan kabêngbêngan ||

10. kaboloting rurumbut kang minggir | ingadêgan bango pêcok cangak | balêkok kuntul trinile | angrakêt anèng ranu | kadya puspa mênur mênuhi | panjrah nèng pêtilêman | sumawur ing kasur | tustha kang pêksi putihan | mamrih mangsa ambêncèt bancèt malêcit | cat kêna kadhang tuna ||

11. pêcuk caruk rêbut nucuk cacing (275) | sulambêran mencok pagalêngan | miwah angacob ing warèh | ngungsir canthuka cundhuk |

--- 186 ---

ki Nuripin mèsêm ngaruhi | kanca ing pêcangakan | bisa anênangguh | yèn lagi wong anglèr sawah | glis anjêprah si kuntul putih asuci | anisil prêcil kongkang ||

12. tan sêmbada pasêmoning putih | ki wuragil Kulawirya mojar | lo lah milua dèn age | sira bangsaning kuntul | namung putih wulunirèki | sira mung jenggotira | kêlawan jênêngmu | Nuripin jênêng putihan | badhogamu tan kêna balung kumlithik | mêntah-mêntah pinangan ||

13. tan etung mung buru warêgnèki (276) | mungguh pasang sêmu santri kombang | gêsêng lir matêng jabane | jêrone mêntah lugu | durung kambo[62] gêni sapêlik | mêntah sêkojur pisan | iku yèn candramu | Nuripin mlêngèh turira | dene daya yèn kados kuntul nèng sabin | sasat sagêd angingkrang ||

14. nèng pêpalang palon kandhang sapi | Ki Kulawirya ambêkuh mojar | i bilah Ripin dilèngèng | bangêt lèh edan taun | agêgarapa[63] wong si pênyakit |[64] jinorogakên sawah | mak cêguk gêlaprut | Nuripin tibèng leleran | mèh kêpacul dorane lagi ambabit | narêngi gacrokira ||

15. kang macul kagèt sarya sru angling | i mèh bae kurang thithik kêna | prèhipun niku baguse | Ki Wirya sru gumuyu | gih raine niku Nuripin | kèn nampingi têng dika | rêgêd dimèn alus | sing alus kaya galêngan | tinampingan turene niku kêpengin | lamun dika pacula ||

16. kang macul guguyu mring Nuripin (277) | mlêruk mèsêm Nuripin lon mojar | ya talah awakku dhewe | lah maha ngaru biru | jare wong dèn rani kêpengin | tan kaprah ing wong kathah | wong dhêmên dipacul | sarwi mêntas mring galêngan | Jayèngrêsmi Jèngraga gumujêng mèksi | Ki Kulawirya latah ||

17. ngling i Ripin lir wongwongan glali | jêg lara bonyo gawe kucingan | gêlaprut êndhut jenggote | wis ta adusa gêmblung | Ripin ngagag ngrangkul ki ragil | Ki Wirya ngling ya ia | tan[65] parung lambemu | sêdaya suka tumingal | ingkang dadi paguywan samêrgi-mêrgi | Nuripin masuh sinjang ||

18. pine ngiras nganggo ing lumaris (278) | nut mêrga gung ngetan sring papagan | wong pêpasaran mring Galèk | jalu èstri asêlur | ngawirya tri kêrasèng ati | kèngêtan ing kêrajan | ing Wanamartèku | kêlangkung arjaning desa | ing Trênggalèk dhusun dhêkêt adu sabin | pêpasar kèh pinangka ||

19. wisan gawe wayahirèng ari | Ki Nuripin kinèn atetanya | dhusun ing Lêmbuastane | kang liningan agupuh | ngandhêg laku janma ing mêrgi | têtanya pundi ingkang | dhusun prênahipun | kang winastan Lêmbuasta | kang tinakon nauri kidul puniki | lêt rong dhusun kewala ||

20. kajêng rau agêng kang anganjir | Ki Nuripin wus narimèng warah | umatur mring bêndarane | Ki Kulawirya muwus | lah dhingina ngidul Nuripin |

--- 187 ---

sira atêtakona | ing pawismanipun | kae Kidangwiracapa | ia mangsa bodhoa sira Nuripin | bêlabaka bêlaka ||

271. Balabak[66]

1. kang liningan Nuripin matur sêndika (279) | nulyage | andhingini ing lampah kinèn têtakon | wismane ||

2. Mas Dêmang Kidangwirapa[67] ing Lêmbu- |[68] astane | Ki Nuripin wus prapta ing pêdhadhahan | dhusune ||

3. langkung agêng anggênggêng karang kitrine | kirnane | kinubêngan ing pring ori têpung gêlang | dhadhahe ||

4. mujur ngulon kêrajane Lêmbuasta | banjênge | tinuruting jagang jro wiar atêpung | gêlange ||

5. ingkang pêrnah pêlawangane dèn woti | jagange | mêrgi agêng ngubêngi jagang mring kori | jujuge ||

6. Ki Nuripin praptatèng[69] lawang paregolan | kandhêge | ngadhang janma wêtu saking jro sawiji | tinakèn ||

7. saurira kula jrih matur mas dêmang (280) | têmêne | wontên malih tinanyan sami kewala | saure ||

8. kang sawiji malih tinakon mrayoga | saure | yèn prêkara mêkotên dika pangguh[70] | lan lêbe ||

9. mring kauman ki pêngulu Asradênta | adate | nika kang wus pinitayan mring mas dêmang | sabêne ||

10. Ki Nuripin manthuk-manthuk anauri | arise | lah kang pundi wismane Ki Asradênta | prênahe ||

11. tinudingan lah nika[71] ing masjid | êlère | nauri yèn mêkotên pênêd ngong panggih | lan lêbe ||

12. lah gèh sampun kisanak ngong têmonane | kaume | inginggihan Nuripin nulya lumampah | ge-age ||

13. tan antara prapta wismaning pêngulu | kêpanggèh | sêsalaman Nuripin lan Asradênta | nèng èmpèr ||

14. rogok-rogok Asradênta gêdhe dhuwur (281) | dêdêge | gumapula kêpara akèh kang putèh | rambute ||

15. jenggot jemprok anggabrès bruwès atêpung | godhège | netra kêdhop aloyop milulu lambe | andomble ||

16. awak irêng kurang daging kêdhuwurên | dêdêge | gondhokira ngêtombol gendhol sagembol | gêdhene ||

17. Ki Nuripi[72] mèsêm ngling sajroning ati | wong kuwe | iba apa bêndara lamun wêruha | mring kuwe ||

18. mandah gone amoyok Ki Kulawirya | tèk amèk | wong mêngkono dadak ginawe pêngulu | ya gene ||

19. amitêmbung Nuripin mring ki pêngulu | sojare |

--- 188 ---

anjêjèrèh jarwani kang mulabuka | jatine ||

20. mugi kyai pêngulu anglarapêna (282) | kature | mring bêndara mas bèi ing Lêmbuasta | nuntêne ||

21. ki pêngulu Asradênta anaguhi | têmbunge | gèh nak bagus yèn mêkotên kula matur | pênêde ||

22. lah suawi lumêbêt kula kang ngirid | lampahe | Ki Nuripin nyauri inggih sumangga | andhèrèk ||

23. nulya samya lumampah Nuripin wuri | garêndhèl | kacêmutan guguyu mring Asradênta | batine ||

24. gêdhe dhuwur andhoyok ngêthimil rindhik | lakune | tan antara praptèng jro kae pêngulu | kêpanggèh ||

25. nèng pêndhapa Kidangwiracapa tanya | wuwuse | ana paran Sradênta sira agati | dêlênge ||

26. alon matur têlèsèh katur sêdaya | bukane | manthuk-manthuk ki dêmang rada kelingan | dangune ||

27. alon mojar ki dêmang mring ki pêngulu (283) | wuwuse | anèngêndi samêngko kang sira pajar | ênggone ||

28. Asradênta anolih marang Nuripin | tanggape | Ki Nuripin umatur mêksih nèng wuri | arèrèn ||

29. sangandhaping wrêksa gêng rau anganjir | katrine | angling malih èh Asradênta sirèki | dèn age ||

30. aturana priyayi kang ngandon langip | lakune | kang liningan lèngsèr Nuripin tan kari | undure ||

31. angaturi marang kang sêdya mrêdhatêng | gupuhe | anèngarsa Nuripin ngirid pêngulu | lakune ||

32. Jayèngrêsmi Jayèngraga Kulawirya | katrine | dènya rarywan anganti ingkang tinutuh | wangsule ||

33. gya katingal Nuripin pan tinut wuri | lakune | ragi pêdhak Ki Kulawirya andulu | karone ||

34. sapa kae roange dene adhuwur (284) | dêdêge | kêdhuwurên ngarêp kêndhèkên kêpara | kêpere ||

35. i i gondhok agêdhe lambe andoblèh | andomble | kaya apa dene iku mêmêdèni | dhapure ||

36. gêdhe têmên gondhoke sakrungan gêmak | gêdhene | lir gantangan mlêngkung kabotan kurungan | nyanglunge ||

37. ingkang putra gumujêng myarsa kang paman | wuwuse | tan adangu Nuripin prapta ingarsa | karone ||

38. Asradênta ngadhêpêk matur angglêrêk | swarane | gêdhe nglokor gumrênggêng kadya barênggi | grênggênge ||

39. punapinggih paduka ingkang mrêtamu | badhene | ki wuragil nauri ênggèh mêkotên | kyaine ||

40. inggih kula punika kinèn ngaturi (285) | lajênge | maring rama ijêngandika bêndara | kêrsane ||

--- 189 ---

41. lah sumangga sang bagus kula umiring | ngiride | Jayèngrêsmi alon dènira ngandika | mring lêbe ||

42. rika niku punapi ênggèh prêtinggi | lungguhe | utawa yên mambu sêntananira mring | dêmange ||

43. Asradênta umatur kula punika | yêktose | awon-awon inggih dinamêl pangulu | ing mangke ||

44. Jayèngrêsmi mèsêm angandika aris | mring lêbe | lah dawêg ingriki sami sêsalaman | ki lêbe ||

45. ki pêngulu gupuh nyakup astanipun | salame | nulya Jayèngraga Kulawirya gantya | rahabe ||

46. ki wuragil Kulawirya mèsêm dulu | mring lêbe | sasmita ring kang putra myang mring Nuripin | liringe ||

47. Jayèngrêsmi ngandika sêwawi paman | lumade | nulya samya tyasira angraras dria | katrine ||

272. Mijil

1. pra ngawirya katri wus kairid (286) | lampahira alon | Asradênta lumakyèngarsane | Kulawirya tansah abibisik | marang Jayèngragi | samya angguguyu ||

2. mring pêngulu Asradênta dening | dhuwur kuru gondhok | ia talah ki pêngulu kuwe | wong mêngkono dèn gawe mêngkoni | pêngulu lir pêksi | pêcuk gondhol susuh ||

3. Jayèngraga mèsêm tutup lathi | kang pinoyok munggoh | Nuripin melat-melot èncêpe | jêrku apa bênêr pêthèk mami | kadya wong madati | nêmu tike candu ||

4. Ki Wirya ngling apa kang dera ngling | Nuripin acêlor | inggih piambakan anêlame | tan antara lampahira prapti | paregolanèki | kèndêl samya ngantu ||

5. Asradênta matur dalêm nganti (287) | nèngriki kemawon | kula matur mring bêndara mangke | ênggèh paman manira anganti | sêkêdhap nèngriki | sigra ki pêngulu ||

6. tur uning mring bêndaranirèki | Ki Wirya duk anon | ngling ya talah pênguluning kene | apa saking alime ing ngèlmi | wong kaya mêmêdi | digawe pêngulu ||

7. wong irêng blêng jenggot kèh kang putih | angrokob ing gondhok | nurut uang têpung lan godhoke[73] | kaya kêndhil kêdleweran tajin | lan êndhasirèki | gêdhe gondhokipun ||

8. tan sêmbada dhuwure kru aking | balung ting pêndhosol | layak kabotan dening gondhoke | gondhok mêdhok angingkuti daging | nglumpuk dadi siji | mring gondhok milulu ||

9. miud-miud lakune tênganging (288) | kêbandhula[74] gondhok | ginuyu mring kang putra kalihe | Ki Nuripin angglêgês sarya ngling | andêlna jêng kyai | kenthol yèn amangun ||

10. malah mêksih kurang papanèki | ijèh luwih poyok |

--- 190 ---

Asradênta kang atur uninge | kae Kidangwiracapa angling | gêgêlara aglis | lampit kêlasa lus ||

11. sigra rinumatan wus miranti | paligian[75] dhayoh | lon dènya ngling lah turana age | Asradênta gupuh angaturi | marang sang tamu tri | kang ngantu ing pintu ||

12. turira ris paduka ngaturi | mring ramanta gupoh | kang ingaturan kerid lampahe | Jayèngrêsmi lawan Jayèngraga | Ki Kulawiryèki | Nuripin tan kantun ||

13. kae Kidangwiracapa mungging (289) | pêndhapa têmbing lor | ingadhêp dening kulawangsane | sêntana kalan[76] magêrsari |[77] tarap anèng wuri | samya saguh-saguh ||

14. sangkêp suparaning[78] ngabèi |[79] epok lan paidon | anèng nte[80] lan pawong rencange | samyambêkta pêdhang miwah tamsir | talêmpak myang bêdhil | panguthik lan suduk ||

15. arinira katri anèngarsi | dêl-andêling kewoh | Wiranjara lan Wirangjarane | wuragile Ki Wirabrajèki | samya angayumi | bawah tabonipun ||

16. lêbak wukir ing Lêmbuastèki | anyapara têlon | pra kenthol tri dadya wat-awate | kang raka wus tan angudanèni | rampung rinira tri | kinarya bêbau ||

17. ya ta wau ingkang amrêtami | lampahira alon | praptèng natar tritis pêndhapane | Kidangwiracapa duk ningali | mring kang wau prapti | sênêne sumunu ||

18. gupuh-gupuh mêthuk angadêgi (290) | sarya lingira lon | lah sumangga anakmas alinggèh | matur inggih nulya angabèi | Wiracapa linggih | lan pra arinipun ||[81]

19. Jayèngrêsmi Jèngraga ki ragil | samya tata lunggoh | Jèngrêsmi mangarsa tur salame | kaèng Kidangwiracapa aglis | pasalam ngrahabi | wabarakalahu ||

20. sarwi anêmbrama ing pêmbagi | karaharjèng lakon | mangsuli basukièng kramine | wusnya nulya majêng ganti-ganti | sêsalaman sami | gya mring pra rinipun ||

21. samya rahabira tundhuking sih- | ira têmbe tumon | wusnya sêsalaman sêdayane | amrayogi dènya samya linggih | langkung among krami | kajatmikanipun ||

22. Kidangwiracapa angabèi (291) | wijiling sabda lon | punapinggih anakmas putrane | kakang kae Bayipanurtèki | wastane inguni | Mas Darundayèku ||[82]

23. ingkang pundi pêmbayuning siwi | kang tua kang anom | pintên sêdaya panunggilane | sapa sintên kang sinambat ing sih | anak ingong katri | pundi ingkang sêpuh ||

--- 191 ---

24. Jayèngrêsmi aturira aris | paduka tanèngko | rakanta jêng kyai susunune | namung titiga pêmbayun èstri | kang jalu kêkalih | kaula kang sêpuh ||

25. ingkang anèm punika pun adhi | wondene kang wadon | Tambangraras bok ayu wastane | kula sinungan pun Jayèngrêsmi | punika ri mami | Jèngraga ranipun ||

26. sêtunggil paman Kulawiryèki | kang wuragil anom | gangsal sêdaya panunggilane | ingkang sêpuh rakanta jêng kyai | tumuntên rinèki | Suwarja pêngulu ||

27. Wiradhusta pêndhadhanirèki (292) | gya Panuksma rêko | Panamar lan Ki Kulawiryane | inggih punika kang muragili | sêdhèrèk nêm nunggil | sayayah saibu ||

28. Kidangwiracapa duk miarsi | nauri sabda lon | yèn mêkotên anakmas kalihe | putranipun jêng kakang kiai | Ki Kulawiryèki | wragile ki guru ||

29. inggih sukur alkamdulillahi | kêrsaning Hyang Manon | nakmas pêpanggih lan ingong rêke | tuwin pun adhi Kulawiryèki | prayogi di ragil | kang kêparèngayun ||

30. cêcêlakan lan arinta katri | supaya mrih pundhoh | kang liningan lèngsèr gya nulya ge | têpung dhêngkul lan Wirabrajèki | pra kadang ngingsêri | samya sukèng kalbu ||

31. kae Kidangwiracapa angling (293) | pundhuha padhanom | manira bièn duk mêksih anèm | lan ki guru ing Wanamartèki | wus saekakapti | tan sêlayèng kayun ||

32. arinira katri anoragi | malih ngandika lon | lah undangên rubiah ngong Ni Kèn | Widaryati Asradênta aglis | ngaturi jêng nyai | Widaryati gupuh ||

33. praptèngarsa kang raka ngling aris | wruhanira rêko | sira kêdhayohan ya sutane | kae guru Bayipanurtèki | kang ro iku siwi | sijiku sêdulur ||

34. kang sring ngong tuturkên ing sirèki | duk mêksih samyanom | wong sêsanga ia panunggale | Mas Rundaya lawan Arsèngbudi | miwah Ekawrêdi | lan Wargasastrèku ||

35. Malarsipta Cariksutra tuwin | Carikmudha kang wong | Danumaya kêsangane dhèwèk | mêngko tan ana panggih-pinanggih | bagèkna tumuli | dhimu myang alomu ||

36. Ni Kèn Widaryati nêmbramani (294) | arjaning apanggoh | ingkang putra kalih noragane | myang kang wuragil Kulawiryèki | wêcananira ris | amangsuli nuwun ||

37. Kidangwiracapa angling malih | inguni ngong anon | santrine Mas Arundaya bièn | sawiji tan kêna sah kikinthil | Si Bawuk ranèki | wus amulu cumbu ||

38. Jayèngrêsmi mèsêm matur aris | sèstuning patakon | inggih mêksih pun Bawuk ing mangke | kinarya pêngulu angibahi | ing Wanamartèki | sawêwêngkonipun ||

--- 192 ---

39. wasta ki pêngulu Basarodin | gênging sih kinaot | lan kang para kadang sêdayane | Kidangwiracapa gumuywangling | mring Asradêntèki | kancamu Si Bawuk ||

40. jênênge saiki Basarodin (295) | mêngku ibah ing wong | Asradênta mêlongo winartèn | angling malih niku adhi ragil | Asradênta niki | ngong karya pêngulu ||

41. bêrkat milu lara lapa kinthil | lit mila milyèngong | baya wus binagi ing takdire | wusanèngsun tinitah ngabèi | sêkadar malês sih | mring Asradêntèku ||

42. sami lan pun Bawuk Basarodin | niku ran si Dhogol | gêr ginuyu marang sêdayane | Kulawirya latah duk miarsi | mojar olih tandhing | kang pêngulu Bawuk ||

43. lan kang Asradênta buh pinilih | kari angêtombol | sangsaya gêr-gêran ing guyune | Kulawirya tan wangwang maliring | watak bibisani | yèn anjurudêmung ||

273. Jurudêmung

1. kae Kidangwiracapa (296) | pangandikanira arum | marang ing rubiahipun | Widaryati arakita | pasugatane tamumu | mumulenên sutanira | saiki mupung apangguh ||

2. uwus manira tan bisa | têtêmu lan ramanipun | sutanta bae lan rimu | prêsasat kakang Rundaya | mêrene sinihan pangguh | marêm dening pulunanta | Ni Kèn Widaryati gupuh ||

3. alon lèngsèr maring wisma | nuduh pawong rencangipun | [...] |[83] pawohan wedang panganan | kinèn nyaoskên mangayun | kang nênampa ngadi warna | sapênganggone pinatut ||

4. Ni Kèn Widaryati agya | ngirid panggulan mangayun | kêpering raka alungguh | sugata sumajèngarsa | wusnya ngladèni gya mundur | tap laku kadya wong kutha | pêrigêl sasolahipun ||

5. kae Kidangwiracapa (297) | nanyakên sugatanipun | sumanggèng kêrsa ingriku | sami anadhah nyamikan | aywa[84] taha-taha ing kalbu | utami kêrana allah | tan wêrana siku-siku ||

6. sarwi candhak[85] pacawanan | wedang ron bêlimbing wuluh | gula saka[86] rarên luhung | mara ta ing kono sira | Wiranjara lan adhimu | Wirangkara Brajawira | angrahabana sirèku ||

7. alomu mênawa ringa | kang liningan samya gupuh | nêmbrama manis ing wuwus | Jayèngrêsmi Jayèngraga | katri Ki Kulawiryèku | samya ngalap nginum wedang | kang wedang bêlimbing wuluh ||

8. lalape gularèn sakar | adhahar nyamikanipun | sasênêngira amundhut | wowohan myang lah-olahan | Ki Wiracapa amuwus | lamun kaparêng ring dria | dhi ragil nakmas puniku ||

--- 193 ---

9. prayogi kèndêl sêpasar (298) | supaya ing sih tyas nutug | marêma marma andulu | marang sang bagus katrinya | Jèngrêsmi alon turipun | pangandikanta kang dhawah | inggih kêlangkung kasuhun ||

10. ingkang sih marma paduka | asangêt kaula nuhun | [...] |[87] marmanipun tur kaula | ri paduka yêktosipun | ing lampah katri punika | dhapur ingutus angruruh ||

11. mring kae Sèh Amongraga | sah nising sêsananipun | jênêka dèrèng saèstu | swawi Ni Kèn Tambangraras | kêlangkung kawêlas-ayun | karya runah[88] yayah rena | myang sakulawangsanipun ||

12. mila ing lampah kaula | kêlunta andon anglangut | aniti titik tan antun[89] | mahas wana pawukiran | ing mangkya prapta ingayun | kaula panggih paduka | pan punika wiosipun ||

13. kae Kidangwiracapa (299) | duk miarsa aturipun | kang putra angrês tyasipun | kêgagas wlas sêmu waspa | Widaryati nut wêtu luh | myarsa ature kang putra | anutur sêduluripun ||

14. angarang tinilar pria | ing têpa sariranipun | kae Wiracapa muwus | gih talah kang pinapajar | dene kabèh kawlas-ayun | manira lawan bibinta | puara tumutur wuyung ||

15. saking kandhêhan miarsa | lapake datan susunu | puniku bibinirèku | myat ring anakmas kalihnya | lir tan kêna sah andulu | kula puniki anakmas | tan pati branahan tuwuh ||

16. susuta èstri sajuga | tan kaprah limrah ing sunu | Jayèngrêsmi lon umatur | liripun kadya punapa | de mawi tan limrahipun | Ki Wiracapa lingira | rinta wit duk jêbên pinjung ||

17. tan kêna rinèh ing karya (300) | akarêm saba wana gung | sêpisan pindho ping têlu | sabên lunga ginolekan | ibune milu angruruh | kêpangguh têngahing wana | tan jênêk nèng wismanipun ||

18. tita ing alama-lama lama[90] | pan dadi pêrawan jêbug | wancine wayah mêmantu | kêdarus tan arsa krama | namung karêm ambuburu | anundhung kijang mênjangan | andaka jawi andanu ||

19. samawona ngitêr sima | solahbawane lir kakung | sikêp prajuritanipun | tan pisah turangganira | pêrigêl angêmbat lawung | kukuwu ing dalu siang | nèng wana tan mantuk-mantuk ||

20. yèn purun mantuk mring wisma | sring angsal ambêkta lawuh | winot ing turangganipun | nuwuki sampe sawulan | bagi[91] wus têkdiripun | kêdhanyangan ing wanarga | dadya gêrma tua buru ||

21. ni rara rêtna Ginubah (301) | karya ran pribadinipun | ngong bibinta tan wèh juluk |

--- 194 ---

wikan ingkang asung aran | ngong wus narimèng tyas muwus[92] | bibinta myat mring anakmas | prawirèng krama abagus ||

22. kêlangkung kêpenginira | yèn bisa darbe susunu | lamine panggih kramèngsun | babêle namung sêpisan | sutrèstri[93] puniku wau | prêsasat datan susuta | tan kêwasa mêngku sunu ||

23. puniki wus pêndhak dina | rintata[94] tan kadulu mantuk | ênggèh tan kêna binastu | ni rara rêtna Ginubah | wus kuwu nèng wana gunung | sasat wus sêsananira | wit anom tumêkèng sêpuh ||

274. Sinom

1. sadangunira rêrasan (302) | Ki Kidangwiracapèki | sasmitèng ngungun mring garwa | sira Ni Kèn Widaryati | kêrasa inanèki | tiwas tana tuasipun | ngêmbêng waspa rawayan | sinamun lêbu ngalilip | tyas kêpengin puputra lir tamunira ||

2. kae Kidangwiracapa | ngling mring garwa Widaryati | wis aja kèh kang rinasa | sêpuluh lagi pinêsthi | darbe suta sawiji | tan kêna tinêkêm ucul | kamanon anèng wana | pinulung kang mara bumi | ya nakira ni rara rêtna Ginubah ||

3. Jayèngrêsmi Jayèngraga | katri Ki Kulawiryèki | myat maring kang darbe wisma | èsmu sungkawa myang rabi | sih marma mring têtami | katri samyanor tumungkul | ngungun ring sojarira | sutane èstri kadyèki | sira kae Dêmang Kidangwiracapa ||

4. ngling aris mring garwanira (303) | lah wus sira Widaryati | tata-tataa madhangan | sêdhênge têngange ari | baya katoran mêrgi | kêlantih pulunanamu | Widaryati agêpah | mring wisma nuduh parèstri | kang rêrakit rampadan kinèn prayoga ||

5. kae Kidangwiracapa | ningali tamunira tri | ragi sêlayèng wahana | ing wangun pasêmonèki | pan samya amrayayi | sawiji sêntosèng ngèlmu | tyas mêrtyambêk ngumala | kang kalih lugu mriayi | tyas ngumalambèk rêmên langêning praja ||

6. aris dènira ngandika | won nganggur inggih dhi ragil | pakurmat sunat lêlahan | kêjibah bumi priayi | sacaraning nêgari | pênêd wontên gong cumêngkung | angalang gama sarak | sêkêdhik cara priayi | kang liningan samya umatur sumangga ||

7. ngling malih mring arinira (304) | lah Wirabraja dèn aglis | pêpêkên niaganira | wêtokna gamêlan mami | sêlendro si bèr manis | ing kono bae burimu | Wirabraja agêpah | ngambil[95] niaga kèn ngambil | gamêlan si bèr manis tinatèngarsa ||

8. tan antara pra niaga | rumat sêkala miranti | kae dêmang mèsêm mojar | Camaya ngrêbaba bêcik |

--- 195 ---

sing anggambang Si Prawit | Si Cakrêma kêndhangipoun | Si Caguna ngromonga | Si Cawea kang anyuling | Si Calêngki prayoga anggêndèrana ||

9. e ya bênêr Wirabraja | bok ngundang têlèdhèk siji | kang abêcik swaranira | ing Bendha Si Grèpèt bêcik | undangên sêdhela glis | Ki Wirabraja anuduh | ngundang ronggèng mring Bendha | Ki Wiracapa ngling aris | wis sênggrèngên rêbabmu pathêtên sanga ||

10. nuli lêkas unèkêna (305) | rondhon kang sêmada ririh | agupuh ingkang liningan | sinênggrèng ngèk wus pêkolih | nême sasêndhon apti | akêjêr tutupanipun | samya sajak nêgara | pêthikan ing Pranaragi | kang sasêndhon pathêt sanga rum araras ||

11. nutug lih-ulihanira | gya laju talu anggêndhing | munya rondhon sesegolan | pênabuhe ukur jawil | satangkêping aringgit | kalanya durung anjantur | rampak imbal ngêpinjal | ngêmanak bêngkakanèki | nganyut-anyut bèr manis arum araras ||

12. sêdhêng lêganing irama | Jèngraga mèsêm miarsi | asasmita ri kang paman | Kulawirya amaguti | tansah nolèh ningali | mring niaga kang nênabuh | cengkoke tan sêlaya | bèr manis ngrantêg ngrêrangin | srining dhusun kadêmangan Lêmbuasta ||

13. Ni Widaryati mangarsa (306) | matur ing rakanirèki | paduka kèn angruktia | sêsaji sugatèng tami | kang raka ngling o[96] thithik | sêdhêng têka ronggèngipun | Jèngraga Kulawirya | mèsêm kêduga ing ati | wus antara kang gêndhing rondhon aminggah ||

14. ya ta wau kang ingundang | têlèdhèk Si Grèpèt prapti | anèng ngarêping niaga | anêsêg unggahing gêndhing | ngêndhêlong dèn salahi | asuwuk gamêlanipun | Ke Kidangwiracapa | ngandika mring garwanèki | lah wus mara ladèkna lêladènira ||

15. kang garwa lèngsèr singarsa | anuduh padhêke èstri | agupuh kang inujaran | nampambêng dhulang tup saji | kobokan lawan kêndhi | pinere dhêdharanipun | sêkul ulam rampadan | akupêng tinatèngarsi | ingambêngan kabèh priangga-priangga ||

16. ngling wawi ngriku anakmas (307) | prayogi sami wêwanting | gupuh kang sami cinaran | tuturuh sarya ngling malih | mring niaganirèki | unèkna gamêlanamu | la-êla lon kewala | padha krasa ukur jawil | gupuh para niaga anulya buka ||

17. cumêngkling arum araras | rarase angraras ati | angapti pênabuhira | baud rêbut mrih kaèksi | adan lêkas abukti | kang sami nadhah pikantuk | kasumyar ing gamêlan | la-êla alon angêlik | binarungan ingkang gêndhing ginêndhengan ||

18. mêthit mêrit muluh rêmak (308) | pupunton rêbab lan suling | tungtung ngês lan wilêtira | rêbut yakmakaning gêndhing | ambyantu ririh ricik | munya rum anganyut-anyut |

--- 196 ---

Jèngraga Kulawirya | rongèh sring alihan linggih | Kidangwiracapa mèsêm langkung suka ||

19. tumingal mring tamunira | Jèngraga Kulawiryèki | ki dêmang aris wêcana | mring kang putra Jayèngrêsmi | gih anakmas puniki | pakurmatan warninipun | sajaking maksiatan | tan mupangat ing agami | sêdaya wus tatanira alyèng praja ||

20. kula kêlawan ramanta | bagi wus ganjaranèki | kakang Rundaya tinitah | ngulamèng ngèlmi linêwih | sun tinitah ngabèi | pan beda ganjaranipun | maklumipun anakmas | sarèhning sukur ing kapti | tan nupêna anakmas panggih pun bapa ||

21. myang dhi ragil Kulawirya (309) | tumungkul kang sinung angling | wus antara dènya nadhah | luaran samya wêwanting | ambêng nulya cinarik | sinungkên pêmburinipun | Nuripin Asradênta | wong loro samya abukti | angrêrantêg gêndhing la-êla aniba ||

22. rêbut bêsus sêdayanya | ngungalkên ngês wilêtnèki | antara babakanira | ngêndhêlong suwuk kang gêndhing | nulya sinungan bukti | niaga kapang atêpung | amangan ting kucapah | Asradênta lan Nuripin | Asradênta wus dangu pêngantinira ||

23. andulu pamulukira | nut nênga tumungkul mèksi | Nuripin mêksih amangan | Ki Kulawirya anolih | sarwi muwus ambêkis | tawêkal têmên si buntung | dhèk gêndhing durung niba | kongsi suwuk mêksih nyêmil | olèh gawe tirah lambe anèng paran ||

24. ambêrung lir wêdhus saba (310) | ing pakacangan ngrêmusi | nora miris binênturan | ya kêjaba dipênthungi | sing muncrat polonèki | ia kang kaya wong iku | gumuyu Asradênta | angglêrêk lir têkèk muni | anèng gowok anggogok sru agêrokan ||

25. Nuripin jrih nulya wisan | takêre lagi nêngahi | cua tan tutug amangan | wêdi dinukan ki ragil | wusnya wisuh Ki Ripin | Ki Asradênta agupuh | sisane sêkul ulam | rampadan misih kèh kari | binêrkatan mring Asradênta sêdaya ||

26. binuntêl kacune amba | anuli ginawa mulih | ambêntoyong gawa bêrkat | aja sininggahkên aglis | anjêngèk Ki Nuripin | garundêl[97] amarêngut | pêngulu kênèng lara | wruha yèn dèn bêrkat mulih | tak êntèkna mau tur warêg amangan ||

27. Ki Wirya mèsêm têtanya (311) | ririhan nolih mring wingking | apa Pin dene grundêlan | Nuripin umatur ririh | sawêg cilaka mi[98] | puni[99] kyai pêngulu | tan nyana lamun bêrkat | sêdaya binêkta mulih | binuntêl ing kacu wiar palipidan ||

28. ambêntoyong gulunira | bêntoyong tanganirèki | uninga yèn mêkatêna | ngong têlaskên sedayèki | jêr dadak dèn dukani |

--- 197 ---

wong amangan durung tutug | lêrês gèn kula nyêngka | inggih dêlênge acicik | Asradênta pambêrkate dadi drêmba ||

29. wong nadhah sawêg satêngah | sêlak sampean dukani | Ki Kulawirya asuka | anggligik gumuyu ririh | sarwi atudang-tuding | Jèngraga mèsêm andulu | mêngkana wus luaran | nyamikan sumadyèngarsi | kae Dêmang Kidangwiracapa mojar ||

30. prayogi sêsangat salat (312) | wancining wêktu umanjing | Jèngrêsmi gêpah turira | nulya samya maring masjid | Kidangwiracapèki | mring paheran samya wulu | sawusira akadas | ki dêmang kang angimami | wus antara ing wêktu luhur bakdanya ||

31. pragat puji dikirira | sêlawat salaman sami | mudhun saking pêlagaran[100] | kang putra ari ingirid | langkung dening ngrêsêpi | Ke Kidangwiracapèku | tamu katiga pisan | wangsul mring pêndhapa malih | wus satata dènira alêlênggahan ||

32. dhêdharan asri nèngarsa | ki dêmang angacarani | sumanggèngriku anakmas | won kèndêl sêsambèn bukti | paran kang dèn kêrsani | kang putra samya tur nuwun | malih alon wêcana | kula puniki dhi ragil | mung kêcanthèl wêktu tan pitaya tilar ||

33. sinambi mêngku parentah (313) | cèwèng caraning agami | baya wus ganjaraning Hyang | mungguh ahlining ulami | bibar sêdaya kêndhih | dening langêning acêngkung | kêburu kêberagan | sapraboting kaprayayin | ragi bênggang sacêgah pakoning Allah ||

34. wrating wong lumakyèng karya | sêdasa-dasa dospundi | brêkating mêngku wong kathah | akathah ingkang pinikir | Jèngraga lan ki ragil | umatur sarwi gumuyu | punika kêsinggihan | inggih kadospundi malih | tiang dados priayi mêngku prêkara ||

35. myang nlangên[101] tataning praja | ngangge sêcaraning nagri | solahbawaning kamuktan[102] | wusatong[103] priayi |[104] ki dêmang anganthuki | inggih mêkotên dhi wruju | inggih botên ambucal | ing sarak sarengat nabi | inggih burêt katimpah tingkah maksiat ||

36. wahyu cathêting wardaya (314) | gampilanipun dhi ragil | ngèlmi gegeongan ing tyas | mungguh ngagêsang puniki | anggêr pênêd ing salair[105] | inggih pênêd batosipun | lamun pênêd nèng donya | gih pênêd akeratnèki | ingagêsang mung ambujêng kapênêdan ||

37. ki wuragil Kulawirya | anêsêg dènya alinggih | myang kang putra kalihira | sukèng dria miarsa ngling | Ki Ragil nambung aris | inggih kadospundi wau | mênggah pênêd punika | liripun kadipunêndi | basa pênêd apênêd dhatêng punapa ||

38. kae Kidangwiracapa | gumuyu angèdhèg wêntis |

--- 198 ---

dhi wuragil Kulawirya | mung pênêd kalih prekawis | mênêdi sapucuking | ilat lan pucuking guthul | Ki Kulawirya latah | gêr gumuyu sêdayèki | Jayèngrêsmi tumungkul Jèngraga suka ||

39. kae dêmang malih mojar (315) | basa puniku dhi ragil | kêlangkung dene diksura | balêjêd ngisin-isini | nanging puniku wiji | wijiling ngilmi binrukut | lêring nalar tar wêntar | minangka urating ngilmi | milanipun dakar ingaranan urat ||

40. pasênêtananing duryat | ayat martabating jinis | janase sampun kaênas | tamjis lan najis pan jais | kadi ta lapal kadis | dikir lan dakar puniku | mungguh makma[106] tan beda | sami kasucianèki | pon kang sipat ajali abadi tunggal ||

41. mungguh murad cara Jawa | têpunging lapal lan Jawi | dakar ingaranan kalam | kalam maknanipun angling | kêlawan ilat tratil | puniku paworing pucuk | pucuking kalam dakar | lan pucuking kalam uni | namung ngriku gegeonganing agêsang ||

42. anèng enak lan pakenak (316) | enake nandhang abukti | pakenak layaping nendra | lan ruruning rasa jati | yèn sampun anyukupi | kalih prêkawis puniku | tan kirang sandhang tadhah | tan kirang rahabing rabi | gih puniku kang wus prayogi ing titah ||

43. sampurna ing dalêm dunya | sampurna ing dalêm akir | punapa pulasing dunya | inggih pupulasing akir | dunya wit nganam-nami | ngakerat dadining wakul | tumbu tampah tampira | puniku ingkang supami | malah tikêl sêdasa tikêl atusan ||

44. barang tabyate nèng dunya (317) | tabyat ala tabyat bêcik | sarwa tikêl samadaya | nut dhorènge nèng dunyèki | lamun nèng dunya miskin | tikêl satus miskinipun | yèn sarwa sarwi punya | tikêl satus sarwa sarwi | prêtandhaning bab pênêd wontên sêksinya ||

45. sêksining pênêd punika | dhi ragil tigang prêkawis | bênêr wuwuse tan gethang | prêcaya datan kêwatir | angandêl tan ngèmèngi | nirnakên tri prêkarèku | tan labêt doracara | tan pitênah ing sêsami | datan ngumpêt mêpêt pênggawe raharja ||

46. arjanèng wong ahli dunya | angèsthi kalih prêkawis | kalam dikir kalam dakar | wus sampurna uripnèki | wa mêkotên dhi ragil | kaelokaning Hyang Agung | kang tan kêrana dunya | anrang baya ing arungsit | tan kaduli ing sandhang kêlawan pangan ||

47. tan sotah ing rajah tamah (318) | puniku ahli otadi | tan pae lan ahli donya | lir têlêng lawan jêladri | alun ahli dunyèki | têlêng ahli akiripun | tan beda jatinira | alun lan têlêng jêladri | ahli dunya ahli akerat wus timbang ||

48. ahli dunya yèn wus bisa | nyamuti dhirinirèki | ing enak lawan pakenak |

--- 199 ---

kang ahli akerat yèn wis | enak datan abukti | pakenak datan aturu | lir kudhuping puspita | tan ana gatraning rujit | saking dening wungkule pinguling dênta ||

49. kang ahli dunya upama | puspa migar angganda mrik | saking ambabar ihtiar | mêkar angambar tulyasri | kang puniku dhi ragil | sêdhengah ingkang pinupu | gampil angèle datan | prabeda lamun inapti | Jayèngrêsmi Jayèngraga Kulawirya ||

50. kajuming dria wioga (319) | kaparas rasan akiki | kikise nora kikiban | sami micarènging kapti | labêt randhan ngulami | muradi basa kang saru | tan ana rubedanya | nora sêmbada witnèki | wekasanya murade awirangrongan ||

275. Wirangrong

1. ki ragil Kulawiryèki | raosing tyasira condhong | liningane gampang gathak-gathuk | galèthèking ngilmi | tan ngêkahkên upama | apêsaja cara Jawa ||

2. Ke Kidangwiracapèki | gumuyu sarya ngling alon | adhiku[107] Kulawirya kintênipun | badhèk wignyèng gêndhing | Ki Wirya ris turira | sarwi gumuyu alatah ||

3. anjawi putranya niki (320) | anakmas kang sampun gamboh | tan kèwêdan raras[108] | anggêndhing rêspati | mèsêm ingkang liningan | tan pati wagêd turira ||

4. ki dêmang suka ing galih | lir punaga[109] tyasnya tumon | ngling mring arinira kang wêruju | èh Wirabrajèki | ngundanga têtanggapan | kang êndi prayoganira ||

5. têtanggapan mêngko bêngi | apa wayang apa gambyong | apa bêbagoran têlu iku | êndi kang prayogi | salah siji sêdhengah | Ki Wirabraja turira ||

6. inggih sumangga jêng kyai | kêrsa kang pundi sinios | kang raka lingira mungguh aku | bagor bae bêcik | lakone Narawangsa | yèn ora Jayakusuma ||

7. dha-padha wong kene iki (321) | dhêmênane kang tinonton | amung totopengan kèh wong dulu | tinimbang lan ringgit | tlèdhèk karucil pruwa | topèng gêdhening tontonan ||

8. dospundi ngriku dhi ragil | kêrsane ingkang tinonton | Ki Wirya turira sumanggèng yun | kang dipun kêrsani | Ke Kidangwiracapa | nuduh mring ari katrinya ||

9. lah Wiranjara sirèki | ngong patah gawening wadon | sira tuturana bok ayumu | lah-olah ngratêngi | kudur padha wadonan | dadakan bae kang rumat ||

10. ya sira kang ngêpalani | sakèh pênggawening wadon | de Si Wirangkara ya sun tuduh | mêragata sapi | gudèl kêlawan menda | samawana bèbèk ayam ||

--- 200 ---

11. mangsa bodhoa sirèki | cukup kurange ing mêngko | de Si Wirabraja pakaryamu | ngong tuduh sirèki | angulêm-ulêmana | nakmu Dêmang Wirancana ||

12. ing Galèk kulon dèn brêsih (322) | mace[110] pat kidul wetan lor | para bundhêl desa gaco umbul | jêjênggul pêtinggi | bêkêl pêndhêsêl gêbrag | konên rakit pêsamoan ||

13. undangên Si Nayakênthi | lan saroange pra bagor | pêpakên sedaya wong atapuk | aywana kang kari | sigra ingkang liningan | para ri kêtiga pisan ||

14. Jayèngrêsmi Jayèngragi | katri Ki Kulawiryanon | marang kae dêmang krasèng kalbu | samya ngling ing galih | kèngêtan ingkang rama | Jêng Kyai Bayipanurta ||

15. duk kala wit darbe kardi | mêmatah kadang tuanom | kumênyut tyasira duk ing dangu | panggihe rakèstri | bok Ni Kèn Tambangraras | lawan Ki Sèh Amongraga ||

16. puara nis sah lan swami | ing mangke dadya lêlakon | pangupayèng paran angrururuh | rèh kapugutan sih | kumêmbêng ngêmu waspa | sinamun iribanira ||

17. Ke Kidangwiracapèki (323) | mulat mring kang putra karo | èsmune sungkawa wus kawêngku | saraosing galih | nglêlêjar wuwusira | dhi wuragil Kulawirya ||

18. bok swawi adhi anggêndhing | lan anakmas ingkang anom | punapa winignyan langênipun | Ki Kulawiryèki | gumuyu naur sabda | prayogi lawan paduka ||

19. lan jêngandika jarwani | sampurnaning wong angêgong | sabab wontên kojah kaolipun | sami amastani | mêkruh gêng malah karam | tunggal babagan lan wayang ||

20. liripun kadipunêndi (324) | kaula angalap kawroh | ki dêmang anjola sru gumuyu | i bilah dhi ragil | angêgol anggêrewal | angajak barak berekan ||

21. latah Ki Kulawiryèki | botên ta mêkotên ngêgol | ngong ngalap barêkah ingkang mungguh | botên mutawatir | galate wong lêlahan | ngling Ke Kidangwiracapa ||

22. gih-inggih mangke dhi ragil | kula jarwani kang gathok | sampurnaning cêgah karamipun | wong gêndhengan gêndhing | saratêdah[111] cinoba | jarwa purwakanthinira ||

276. Kinanthi

1. wawi ta sami nênabuh | mangkya dhi kula jarwani | Ki Kulawirya anggagrak | ngling mèsêm mring Jayèngragi | lah wis payo anak êmas | ngrêbaba ingong kêndhangi ||

2. kae dêmang sru gumuyu (325) | mring niaga ngandika ris | êndi rêbabmu Camaya | turnèng anakmas Jaragi[112] | kêndhangmu Cakrêma turna | mring adhi Kulawiryèki ||

--- 201 ---

3. êndi mrènèkna dhêmungmu | manira milu anggêndhing | dhêmunge imbal lêlamban | barung panrus imbal Pathi | agupuh ingkang liningan | tur rêbab kêndhangirèki ||

4. nulya tinampanan sampun | Jèngraga Kulawiryèki | Ki Kidangwiracapojar | wawi anakmas anggêndhing | dimèn tinelad niaga | wilêting Jêpara Pathi ||

5. Ki Jayèngraga agupuh | anggamêl rêbab rêspati | rêbabe langkung prayoga | watangan pinonthang gandhing[113] | kosok pinatra pinrada | bathok jamangan balênggin ||

6. kawat thinênthêng nêmipun | sinênggrèng ngèk wus pêkolih | lan nêming gêndèr myang gambang | ênêming suling nyamlêngi | Jèngraga miragèng rêbab | pacêt jamika[114] amanjing ||

7. angangkang kinosèr muput (326) | santêne[115] karyuni |[116] kêngkêng wêwangkisanira | sêdayanipun sarwapik | gya sêsêndhon pathêt sanga | jarijya gêtêr awiwil ||

8. lir kêtunggèng masang antup | tumèmbêl tutupanèki | angingiat ngêmbat kawat | mèt wilêt cengkok pinipil | angêntul pangêlusira | mego raras ngês mrih manis ||

9. anglela pênunggulipun | pênuduh amupus pakis | jênthik nyikiling gang-anggang | klilinganira têrampil | kosok muput anglêr lamba | yèn rakêp[117] alus lêstari ||

10. ngêcêk ngêkik ngêlik ngungkung | barung gêndèr gambang suling | tapis rarasing jakmaka | wilête anglulut ati | tutupe awiwilahan | acêtha rata amathis ||

11. ingapti pangrêbabipun (327) | amêsês bêsus asasis[118] | wêntise akalêsêdan | sad-ingsêd saradanèki | lamine tan lir puniki |[119] tinuntungakên angênting ||

12. êntong atine kang nabuh | sitong tan ana maoni | anjomblong para niaga | mlompong mulat ing Jèngragi | andongong pan kêgawokan | ngêtonggong mitênggêng mèksi ||

13. dènira sêsêndhon nutug | wali lih-ulihanèki | gya sarayuda sambêman[120] | êgong nglêgakakên ati | sawusira pêpathêtan | rêbabe dèn ling-ilingi ||

14. Ki Kidangwiracapèku | suka gumuyu sarya ngling | dubilah dene kêpenak | amarasakên wong gêring | wong sêmene mêjên mulat | mring anakmas Jayèngragi ||

15. kang inujaran nor lungguh (328) | Ki Kulawirya ngèsêmi | ka[121] Kidangwiracapa | nolih mring niaga angling | jamak mêngkono Camaya | wong ngrêbab enak pinarsi ||[122]

16. mara ta tirunên iku | tutupe kosokanèki | arêsik nora sêlaya | wiwilahane amêsthi |

--- 202 ---

camplêng tan salir samêndhang | cènthênging tutup pêkolih ||

17. wiwilêtane asurup | dadi ngês kabèh amanis | pra niaga nor turira | inggih kêlangkung dènyawig | niaga tan mêkotêna | kadya putranta awasis ||

18. lah ia tirunên busuk | samya tumungkul sinung ling | ngling malih mring Kulawirya | mungguh surasaning gêndhing | wus têlas nèng pêpathêtan | sêsêndhon yakmakèng gêndhing ||

19. widayakaning atêmbung (329) | tambang têmbinging agêndhing | gandhang gêndhunging kokondhang | sêsêndhon kang mawa wingit | pantês langêning kusuma | mêmangun langên kamuktin ||

20. umatur inggih saèstu | mangkètên kakang ngabèi | kang kadi pangrêbabira | putranta Ki Jayèngragi | anglêjarakên tyas susah | anggagas kamuktyan singgih ||

21. adi-adining langên rum | tan wontên lianing gêndhing | sumêrêp lan ginêndhengan | Ke Kidangwiracapèki | gumuyu suka saryojar | wawi anakmas anggêndhing ||

22. wawi anakmas kang sêpuh | prayogi kêrsa anggêndhing | matur tan patos wagêdan | tan kados yayi Jèngragi | kaula dhêmung kewala | anurut gêndhing kang gampil ||

23. jroning tyas[123] pati kudu (330) | namung sarat angecani | rèhning tamu kawisesa | maring kang darbe wismèki | lamun datan mêngkonoa | kuciwa tan bisa mor sih ||

24. kae dêmang sukèng kalbu | naoskên kadhêmungnèki | ngandika marang niaga | êndi gêndèrmu Calêngki | anggriming mênawa bisa | gêndèr ingaturkên aglis ||

25. nulya Ki Jayèngragèku | anyênggrèng rêbabira ris | angapti sêndhon pathêtan | laju buka Gambirsawit | tibaning nêm dhêming kêndhang | tibaning lima dèn gongi ||

26. gya ricik ambyong biantu | rêmpêg pênabuhe ririh | sajanturaning awayang | ukur jawil angrêrangin | nulya gêndhèng ronggèngira | anjêririt muluh rujit ||

27. soring sêrêng barung arum (331) | pupunton gêndhèng lan gêndhing | tan ana sêlayèng raras | awilêtan ing amanis | atungtum padha kêrasa | rarase ngrês-rêsi ati ||

28. angêlulut nganyut-anyut | sêmbada parikanèki | puspa citra munggèng wastra | ambabagi ing abrangti | wêdhung alit panuratan | angot moyang wong kêkalih ||

29. baskara kang mêdhar dalu | mung dika sun kaulani | patêmbayan manggis jênar | aja maleca ing jangji | balung jagung kakang lurah | namung dika kang janggêli ||

30. kothak widhe wong abagus | kênaa ngong pèk-êpèki | kang sela pênglawêd ganda | nunuwun sêpisan iki | pitik bontit bantal dawa | guguling sun wolak-walik ||

31. amrih pintêr cêngkir wungu (332) | sun sinau amawali | kawuk citra pêlêm ganda |

--- 203 ---

sarira sapa duwèni | busana rinênggèng basa | wong bas[124] angadi-adi ||[125]

32. mêjên kang samya nênabuh | kecan myarsa gêndhèng gêndhing | atangkêp mukêt wilêtnya | lumakêt iramèng gêndhing | kêndhang kinosèk walikan | aniba ricik nêsêgi ||

33. sangsaya angikal bêsus | ulah yakmakaning gêndhing | wong nonton asalang tunjang | jalwèstri myang rare alit | wong pawon kang olah-olah | ting dêngongok tilar kardi ||

34. kèh gosong gorenganipun | katungkul myat kang anggêndhing | wong akèh mung Jayèngraga | kang samya dèn titingali | abagus bisa angrêbab | ngik-ingik anganyut ati ||

35. singa kang liniring wuyung (333) | ngowahi kêmbênirèki | ulate gègèr tan gênah | manike akocak-kacik | pêngrasane wus sêmayan | lan sang bagus Jayèngragi ||

36. ing antaranira dangu | nutug pangolahing gêndhing | wilêting sindhèn nut rêbab | cengkoking rêbab ngênthêngi | misah ngumpul ing irama | kosok kêsit tutup trampil ||

37. kêkêndhangane angguguk | bêm sêbah kêmpyang ngêpipik | kosekan raras siblonan | akipyah dènya ngêndhangi | ki dêmang panggêndèrira | gêmbyangan tan pati wasis ||

38. nanging wus rêmênanipun | anggêndèr sabên anggêndhing | Ki Jayèngrêsmi dènira | ngadhêmung lêlamban ririh | wus antara dangunira | gya nêsêk iramanèki ||

39. kinandhêlongakên suwuk | laju sasêndhon angêlik | nutug lih-ulihanira | sarayuda sabêman wis | kae Dêmang Wiracapa | gumuyu angèdhèg wêntis ||

40. ya talah têmên nak bagus (334) | nyata prênjana ing gêndhing | wasis lungiding yakmaka | ngênorkên wong juru gêndhing | tan mambu putrèng ulama | wignya langêning pakêrti ||

41. nanging dhi ragil puniku | mungguh wong kang ulah rawit | dadya cêgahing agama | ing têmah amêlarati | mêlarat dunya akerat | tanpa iman ing agami ||

42. sabab wong gêndhing puniku | atine mangeran gêndhing | tan ana lian kacipta | namung rasaning ing gêndhing | sinungku sajroning nala | nalika lakuning gêndhing ||

43. kodhêng andhêndhêng gumêndhung | kang dèn dhêng-êdhêng mung gêndhing | sarta ginêndhengan gandhang | tinondhea tanpa tandhing | tan duwe eling samêndhang | kang sinandhang kang sinandhing ||

44. mung gêndhing dèn undhung-undhung | kêkandhangan nora dhongdhing | raina wêngi angadhang- | adhang wong ananggap gêndhing | mring agama nora dhangan | katêndhang tundhunging gêndhing ||

45. lir duwe kumêndhung-kêndhung (335) | yèn nuju lagi anggêndhing | puniku dhi Kulawirya | alate[126] wong ulah gêndhing | tan eling marang Pangeran | kang karya pati lan urip ||

--- 204 ---

46. angganjar aniksa iku | ing dunya prapta ing akir | milane para niaga | dadya sor-soring pakêrti | sêdaya wong nambut karya | kasabe lawan prihatin ||

47. nanêdha maring Hyang Agung | untunge anambut kardi | sinêntor lawan ngibadah | mumuji maring Hyang Widi | mayare saking kangelan | ngupaya sandhang lan bukti ||

48. yèn niaga tan kadyèku | angêgungkên maring gêndhing | dadya kandhuwa gêndhingla[127] | anggêgondhèl ngondhal-andhil | luludrug gêndhèng lan dhalang | andhulêng mêlênging gêndhing ||

49. puniku pangkating lacut (336) | mêrucut maring agami | gumampang animpang sarak | kêsarik tan wruh ing bêcik | bacêk macêk tan utama | mung mumucung mucang gêndhing ||

277. Pocung

1. kang puniku dhi ragil Kulawiryèku | mungguh gagêndhingan | mrih sampurnaning awaril | kêdah dunungakên[128] ilmu rasanya ||

2. ungêlipun gamêlan srancak puniku | pan unining gangsa | tan dadya wrêdining ilmi | mung gêndhinge dhi ragil kang dadya rasa ||

3. yèn tinabuh siji kewala tan patut | gong êgong kewala | kênong kewala tan bêcik | miwah saron sawilah datan prayoga ||

4. myang sêdarum mêkatên sêsaminipun | dèrèng kêpanjingan | kaklimahane kang gêndhing | gêndhing yèn wus manjing ricik wiwilahan ||

5. ênêmipun gangsal lan têngah panggulu (337) | barang wêkasanya | saron nêm wilah marmèki | amraboti ing gêndhing gêng alitira ||

6. rarasipun ing gêndhing ingkang tinurut | dadining irama | yakmaka ukêling gêndhing | pinrih nyamlêng ricike serancak pisan ||

7. purwanipun wontên gamêlan puniku | sakèng widayaka | anawung rawiting gêndhing | têgêsipun widayaka wong anêmbang ||

8. têmbang lagu têmbung pêparikanipun | rarasing gamêlan | têgêsing gamêl nyêkêli | gêndhing muni tinabuh kêlawan tangan ||

9. dadya dhaup gêndhèng lawan gêndhingipun | asmaraning raras | sakèng swara kang murwani | niku sawêg dhi ragil keratanira ||

10. de puniku dhaupe marang ing ngèlmu (338) | unining gamêlan | sami lan unining lambe | gêndhingane puniku jatining niat ||

11. paminipun nglinging dikir pujinipun | lir cêngklinging gangsa | kang dèrèng kêlawan gêndhing | muji dikir lamun tan kêlawan niat ||

12. pujinipun sami lan unining kêthuk | tinabuh dhewekan | unine tan dadi gêndhing | muji dikir ngêtèprès lir kêcèr pêcah ||

13. kumarusuk blêbêgi kuping rinungu | lir suak-suaka | dèn kongsi sêmpal uange | muji kir[129] ukur cangkême kewala ||

14. nyananipun kêtrima barang jinaluk | jlêg padha sêdhela | de kongsi erak gondhange | kari-kari inganti tan ana prapta ||

15. sababipun tan nganggo gêndhinging kalbu |

--- 205 ---

unine krak-okrak | yèn ta angangoa[130] gêndhing | pêsthi nyamlêng kadya gêndhing pathêt sanga ||

16. ingkang uwus dhaup lawan niatipun (339) | ikralirèng lesan | tansaya unining puji | pan diga[131] babagan kêlawan tapa ||

17. watêsipun karya onjotaning laku | kang dadya niaga | êndême marang ing gêndhing | munthêr manthêr mungsêr tan kèngsêr ing raras ||

18. cêngêngipun tan ana ketang lyanipun | cathêting wêrdaya | namung surasaning gêndhing | dadya gêndhêng majênun mring Onang-onang ||

19. gêr gumuyu sêdaya kang myarsa tutur | pralêbdaning basa | atutuk nyênyêd dera ngling | banyol nyenggol ing agama lan gamêlan ||

20. ngêntrog pupu Ki Kulawirya angguguk | asasmitèng putra | Jèngraga mèsêm maguti | angling malih kae Kidangwiracapa ||

21. gih puniku wong niaga bangsa wuru (340) | sênadyan wurua | yèn wuru wuruking ngèlmi | wuru cêngêng ekrame mikrad munajat ||

22. tubadilu ing dikir myang dikiripun | kêplênge kang munggah | sapocapan anggêntèni | tan katimpah solah sêjabaning niat ||

23. ya kadyèku niaga cêngêng mring cêngkung | cêngkènge ing tandhak | ingêndhak undhaking bêcik | bacêk bae bocok uripe niaga ||

24. kang saèstu mrih nyamlêng gêndhing lan ngèlmu | rarasing gamêlan | gêndhing ginêdhong ing kalbi | ngês wilête dadya tangise ing niat ||

25. niat luhung kang nuge mring Hyang Maha Gung | têtêsing kasidan | ginambar ing Gambirsawit | sawatgata nalikèng kono akêrsa ||

26. ungêlipun sêdaya ingkang tinabuh (341) | kêndhang kênong gangsa | gambang gêndèr rêbab suling | bonang saron cèr kêthuk ricik sêrancak ||

27. tan karungu gamêlan nang nong gungipun | thethe thethonira | sêdaya datan kapyarsi | mung rarasing gêndhing kang nganyut ing dria ||

28. campuhipun lawan niat kang mulya nung | anungge ing kanang | kinêngan kunênging ati | a[132] ingati-ati kêlawan niat ||

29. aywa korup mring gêndhing surupanipun | surasaning raras | kinarya pangrêsing kapti | kang minangka pangatêre tyas ing gagas ||

30. nganyut-anyut palute[133] yuning kalbu |[134] kasaban subrangta- | nira marang ing Hyang Widi | dadya gêndhing kendhang datan kumalêndhang ||

31. kang kadyèku dhi ragil pamuntunipun (342) | swaraning gamêlan | gêndhing gêndhèng swaranèki | ingulihkên swara mring kang duwe swara ||

32. mring kang asung swara unining parunggu | gangsa kang rinêngga | sor-sore titahing uni | ing sauni-unining babagan lêmah ||

33. datan mêtu saking rasaning roh kudus | mangka pinangeran | puniku kang mawa sirik | langkung ina mangeran unining gangsa ||

34. yêkti gangsul marusul dadi wong gêcul | kacangkol ing cêla | mulane wong karêm gêndhing | gêndhing gêndhèng gêndhung gêndhêng dadinira ||

35. sababipun kêliru budinirèku | kadi ta niaga |

--- 206 ---

karêm mangeran ing gêndhing | wignya ulah rawitan duwe gamêlan ||

36. pan linampu dadi niaga anyêngkung | wus kablusuk bisa | angêndhing ambêk ngêdhingkring | kêdhangkrange ambonang wis kaya dêmang ||

37. tur ta niku kêpatuh tan nyandhang wutuh (343) | puniku kang mawa | tiang mangeran ing gêndhing | wus kaondhang ondhe-ondhening agêsang ||

38. wus saèstu wong lah[135] gêndhing gumêndhung |[136] gêndhila katula | budi kacrêman nyrêmêdi | dadi meda dêdalan adol asmara ||

278. Asmaradana[137]

1. puniku adhi wuragil | wong karêm marang gêndhingan | lamun tan wêruh surupe | anggugurakên agama | gêndhing gêndhèng rasanya | kêplantrang kêtrucut lacut | pêcat niate kang tama ||

2. lapake lali ing Widi | kêliru kêlara-lara | kalurung marang sapapele |[138] palane mung paprênesan | têmahe kêmlaratan | tan kabuka ulah ngèlmu | mumuji maring Pangeran ||

3. yèn wus wruh rasaning gêndhing (344) | lan sasurasaning niat | gêndhing dadya pangatrêre | marang sêjatine niat | tumêkaning kasidan | sidaning kayun kang mojud | ingkang tan kêlawan majad ||

4. lire pênggayuhing ati | tinêkan lawan nugraha | ing jaman bangsa kamuktèn | dadya kamulyèng akerat | pon tan paèng wusana | milèlmi kêdah dumunung | supaya sampurnèng cêgah ||

5. Jayèngrêsmi Jayèngragi | katri lan Ki Kulawirya | kêlangkung sukur driane | miarsa wirayatira | Ke Kidangwiracapa | brêka[139] ngulama ing dangu | dhèmês susurupanira ||

6. sami amicarèng galih | mitrane jêng kyai bapa | tan ana bodho ahline | padha punjul ing sêsama | mêngkana kae Kidang- | wiracapa lon amuwus | mring kang putra myang rinira ||

7. wawi anakmas dhi ragil (345) | puniku wus wêktu ngasar | sami sêmbahyang ecane | pra tamu matur sumangga | malah alon lingira | lah mara niaga gupuh | unèkna sêkarêpira ||

8. kang aenak dèn sindhèni | niaga matur sêndika | nulya muni gamêlane | têlèdhèk sindhèn araras | Ke Kidangwiracapa | mring langgar lan para tamu | mèt hèr astuti sawusnya ||

9. manjing langgar salat ngasri | ya ta kang anèng pêndhapa | para ri tri pandhegane | pan sami andadak karya | rakite atamuan | tutuwuhan pasang tarub | miwah natar rinêsikan ||

10. ramya kang anambut kardi | jalu èstri mawurahan | samya ngukus anèng pawon | kang rêrajang mupuh ulam | kang karya kêmbar mayang |

--- 207 ---

ing karya sêkala rampung | rinayap ing pawong kathah ||

11. sakèhe kang nambut kardi (346) | ngrungu swaraning gamêlan | panglike sindhèning ronggèng | ting balêkèr bungah-bungah | sinambi patrap karya | rakite lir wong mêmantu | tan ana ingkang kuciwa ||

12. kawêntar pirang desèki | pêrapat manca limanya | lamun mas dêmang ing mangke | ropyan-ropyan têtamuan | bakale bêbagoran | wong akèh sêdya dudulu | mring kêrajan Lêmbuasta ||

13. kèh wong kang anglon-êloni | manca sanganing adesa | adulur sami praptane | krajan kadêmangan wetan | miwah kang sinuruhan | salong kang prapta rumuhun | lan saanak rabinira ||

14. ya ta kang salat ing masjid | wus dangu dènira bakda | rèrèh nèng palanggarane | Jayèngrêsmi Jayèngraga | katri Ki Kulawirya | angudi rêrasan ngilmu | purnane cêgah ing tingal ||

15. Jayèngrêsmi matur aris (347) | mring Ke Kidangwiracapa | kaula nuwun wulang rèh | mênggah purnaning pangiksa | kang cêgah tiningalan | kadi ta tiang atapuk | angludrug andhalang crêma ||

16. acêgah mun[140] inèksi |[141] purnane kadi punapa | kaula nuwun jinarwe | kae Kidangwiracapa | mèsêm alon ngandika | dhuh sutèngsun anak bagus | mungguh kang basa punika ||

17. puniku pasêmonèki | lungide wong ahli tingal | tingale kang tan kumêdhèp | raga kitèki upama | lir tapuk anèng muka | mulêlêng mamak pandulu | dudu pandulyèng wistara ||

18. kita tingal tan ningali | tingal kalingan paningal | kang ningali tingaling roh | kêlawan kêwasaning Hyang | Suksma Kang Maha Mulya | raga kita paminipun | roh sarta nugrahaning Hyang ||

19. jêjêr Jênggala Kadhiri (348) | dhauping Panji Kirana | sasolahbawaning topèng | topèng wrananing roh mukdas | wrananing Hyang[142] | Hyang wrana pribadinipun | wêrana tanpa kêrana ||

20. sêkathahe kang ningali | tan anggugu maring raga | kang ginugu mung topènge | laku pralêbdaning basa | ucaping jêjanturan | caritane amlas-ayun | yèn nuju lakon wêlasan ||

21. kang cinging kèh sami nangis | pêngrasa lir ya iaa | wignyane kang karya lakon | pandêlênge wong akathah | dêlêng topèng kewala | kang nopèng datan kinalbu | tur ta iku kang amawa ||

22. kadi ta kita puniki (349) | lakuning jiwa priangga | ngagêsang awon pênêde | tinutuh myang ginunggunga | datan anuduh Suksma | myang tan gunggung Suksmanipun | cinacad kang ingalêma ||

23. tan lian rêraganèki | inane panginanira |

--- 208 ---

pangalême ing lêmbahe | ing kale kita punika | obah osiking Suksma | Suksmane datan kadulu | kang kadulu mung rêraga ||

24. lir topèng mêksih nampêki | anèng mukane ki lêbda | yèn wus tutug wêwêtone | tapuk sah saking wêdana | tan ana gunanira | gumalethak mulih kayu | mung kari gatraning rupa ||

25. sininggahkên ing gyanèki | mari ginunggung cinacad | wus tan ana pocapane | mêkotên niku anakmas | kang ginawe noraga | Jèngraga Kulawiryèku | tyas samya suka pirêna ||

26. suruping murad mêtitis (350) | kae Kidangwiracapa | malih angandika alon | puniku nakmas kalihnya | purnane kang cinêgah | lan malih mungguh luludrug | wong lacut cêgah tiningala ||[143]

27. purnaning lacut pinêthik | angludrug pangupajiwa | mimikan banyol lulucon | lèjême wong ahli brangta | karêm maring dêluya | murang krama digsura dur | doracara cacah-cucah ||

28. kang dadi pangambil bukti | amasang dora sêmbada | nêrima dadya paguyon | awake dèn ala-ala | mring[144] sukaning sêsama | pangulah bêdhat ambadhut | amêdhot tingkah tan lumrah ||

29. tan wawang ing wirang isin | cacad-cinacading kathah | bungah dèn rani sêgawon | eman ki ludrug tekadnya | toh jiwa soring tingkah | angrêbut têlêsing gulu | gula sacuwil tan misra ||

30. palênthinging wadhuknèki (351) | tan etang dora duraka | kasor mung olèha nocor | pêcat tabyating agama | lali maring Pangeran | kêtungkul mêrusul gêcul | tan idhê[145] cêla cilaka ||

31. kacêluk babaran baring | pirabara yèn luara | uripe aberong-berong | nyêkêl corong ambêbarang | datan wirang sarang[146] sinarang | saru sinêrtu ing èlmu | sarengat wêwalêr murtad ||

32. pêthikanipun mring ngèlmi | tekade wong kang ahli kak | angludrug marang Hyang Manon | tan riringa ing akathah | mung karêpe priangga | majênun marang Hyang Agung | tan jamak limrah ing kathah ||

33. nikmat ngala-ala dhiri (352) | ingkang mokal kinarêpan | kabèhe kang elok-elok | tan sudi angudi pangan | myang sandhang tinambuhan | yèn ayun turu sinêrtu | tan sotah ing rajah tamah ||

34. kabèh satingkahing urip | kinirigakên sêdaya | andhulêng mêlêng tingale | maring Hyang kang murbèng jagad | kang sipat pribadinya | andhedhewe dhèwèkipun | anungge nunggal Pangeran ||

35. puniku saminirèki | wong ngludrug pêngalapira | tekade kang nora rikoh |

--- 209 ---

wus têkèng panarimanya | arègèl regol tangan | bot-bote wong nêlês gulu | buru pangan sakêlêdan ||

36. dene mêjênun puniki | lepyane nadhah anendra | bot-bote nêlês Hyang Manon | buru rahmating kasidan | amanting-manting jiwa | kang kongsi dèn kadi badhud | wirang isin tan rinasa ||

37. puniku nakmas Jèngrêsmi (353) | alaping tingal kang cêgah | ngalap tekading cêmporèt | dadya tingal tan kiparat | maklum mring makluking Hyang | takdir asya a asnapun | pêpêk rupaning kang titah ||

38. cêgahe pribadinèki | ywa korup maring paningal | ningali wong angreregol | bêbênyol egoling badan | cêgahe yèn kadyèka | aywa nacad wong angludrug | gêgaweaning Pangeran ||

39. polah-polahe pribadi | cara-carane priangga | satrekah-trekahe dhewe | yèn wontên nacad maona | tur ta mangsa enjoha | lir pinoyok angluludrug | tandhaning gaweaning Hyang ||

40. nor lungguh kang putra kalih (354) | Ki Kulawirya alatah | kêduga susurupane | sarya ngling i bilah kakang | amrajak muradira | kêduga têmên atiku | acêtha rata apurna ||

41. lah malih kakang ngabèi | purnane wong nonton wayang | brahala cêgah tinonton | lawan gorohe ki dhalang | Ke Kidangwiracapa | mojar sarwi sru gumuyu | gih dhi ragil Kulawirya ||

42. dene dhalanging aringgit | pasêmoning janmotama | mungguh mring Hyang tanasube | kang ahli bantala kasa | marmane dhalang cêrma | acêgah lamun dinulu | mangeran lyan gama sarak ||

43. angingkêt carita sirik (355) | dadakan angayawara | wus têtêp ahline goroh | anggorohakên ing kathah | ngirup arêping tingal | anyinthung mrih kusung-kusung | andulu dhalang ngawayang ||

44. kawuyungan jalu èstri | korup pangiruping dhalang | pralêbda karya lêlakon | nyêp-nyêp pangembaning raras | acucut mèt banyolan | tutuk popocapanipun | kêrêng branyak lan jatmika ||

45. milane wong dhalang ringgit | sarak cêgah aniningal | pangamêng-amêngan ngomong | ngarad-arad doracara | carita winitara | carêmêde anglud kalbu | kalaban labêting raras ||

46. ngurus pangirising ati | angrês tyase samadaya | myang berag abungah-bungoh | angingus ngêsing bengesan | sêngsêming nalar samar | margèng sasar sinêlusur | tyase kendhang mring dhêdhalang ||

47. dhêglêng dhêglo lalu lali (356) | kalulun alun dhêdhalang | andhulêng mêlêng mêlongo | mring pangomonge ki dhalang | dhalange kang andhalang | amumulut maring luput | sakèh wong sapênontonan ||

48. ki dhalang ambêke dhiri | amêdhar mudhari kandha | kang tinandho dhadhakane | dhadhag madhidhig sêbodhag |

--- 210 ---

blêg-blêgan kumabisa | sapa sira sapa ingsun | sun pintêr karya carita ||

49. rêp-sirêp tana maoni | kèdhêp angidhêp maringwang | kabèh cingire wong nonton | mêkotên ambêking dhalang | lir prabu siniwaka | anggêpe mring wong dudulu | wong core bêcore rucah ||

50. mila wong andhalang ringgit (357) | tanpa iman ing agama | gumêndhung ethe gumêdhe | têtês sor-soring apêngal | tan duwe ngamal aplal | gih dènya kêmratu-ratu | diksura êdak andadra ||

51. langar lêngus tan ngingusi | angungasakên kabisan | lonyot ngalunyut lir monyèt | wong crêma mung carêmêdan | kêdhara dhirinira | tur ta dhêrakalan lamun | ingundang kinèn awayang ||

52. nir dhirine kang ngêdhingkring | lir sona sinung baksana | suka anggaèng anyêngkèng | mêthèngkrèng lamun kumrengkang | ingundang kinèn wayang[147] | mung mêkotên idhêpipun | tan duwe polatan lia ||

53. uripe cêmêr sukêr jis | jasmanine ina papa | tan duwe iman kang mansoh | sah sakèng sasanèng tama | tumanêm angacêla | cêlak cilakane muput | mêpêti agama mulya ||

54. pan wus tan duwe mulyati (358) | kêtutuh patuh kêtula | sêtata sato samine | dadya sor-soring atitah | bêtah ngrarah ing rucah | angèl dungkaping aluhung | lêhêng lêlahan kewala ||

55. uripe pating barêndhil | dadya bubundhêling ala | ngaluya laya uripe | mêkotên dhi Kulawirya | mungguh cêgahing crêma | carême crêmêdan saru | sêrupa lan kang madal pang ||

56. talah[148] Ki Kulawiryèki | Jayèngrêsmi Jayèngraga | gumuyu asasmitanon | myarsa lohate Ke Kidang- | wiracapa aprama | jarwa kerataning têmbung | têmbang mêgatruh ingarsa ||

279. Mêgatruh

1. ki wuragil Kulawirya sru gumuyu | pan sarwi aturira ris | winong[149] paguting pandulu | dospundi kakang ngabèi | pênêding ringgit tinonton ||

2. kae Kidangwiracapa lon amuwus (359) | dhi ragil Kulawiryèki | mungguh purnaning pandulu | susurupaning aringgit | kakekate kang binatos ||[150]

3. janmotama karya lèjêming pandulu | sasmitaning Hyang sêjati | dhalang la[151] wayang dinunung | panganggone Hyang mawarni | arya[152] upamèng pandulon ||

4. kêlir jagad gumêlar wayang pinanggung | asnapun makluking Widi | gêdêbog bantala wêgung | bêlencong pandaming urip | gamêlan gêndhinging lakon ||

5. titahing Hyang tanpa wilis ing tumuwuh | kabèhe dadya ling-aling | kang tan olih ing pituduh | tan mulat ing Hyang sêjati | kandhêg warna rupèng kono ||

--- 211 ---

6. tingalipun dadya bawur bingung lawung | saking tan wruh ing kêjatin | kêsasar ing mêrga ewuh | tan wrin sampurnèng pangèksi | punaning[153] katon tinonton ||

7. karya lênglêng warnaning tulis puniku (360) | tulis ing tyas wisesaning | kêrsa tan lyan dhirinipun | mêngidul ngetan lumaris | ngalor atanapi ngalor ||[154]

8. ngawiat lan ngandhap têngah tan kadunung | dunung panuksmaning jati | suksmanên sasmitanipun | lawan asmaning Hyang Widi | wangsiting kêrsa tan ewoh ||

9. kang tan oah saking datipun Hyang Agung | wênang muba[155] misesèki | pan lêstari purbanipun | anunggal tan tinunggali | kasucianing Hyang Manon ||

10. maha suci têtêp kasucianipun | urip mulyaning kêrsèki | kêrsa tan kêlawan kalbu | mangun èski[156] dhalang luwih | graita cipta ngon tinon ||

11. asasmita wadine pinarèng sêmu (361) | tana lyan sakèng pribadi | mulyaning sasmitèng kayun | haibing Hyang kang hakiki | lêsning tan kêcambor-cambor ||

12. ingaranan kun idayat ajujuluk | latakyun wiwinih dhiri | saengga dhalang awuyung | tanpa wayang lilung angling | tan arsa garap lêlakon ||

13. rampung kang carita kakawin aguru | kang ngundang dèrèng lumaris | wus tampi pangopahipun | wus wisan durung mucuki | alêkas tan bêdhol kayon ||

14. sakèhe kang myarsa miwah kang andulu | yèn kinira dhalang lungid | wong padha rêrasan kanyut | kawilut lênglêng ningali | ki dhalang adi kinaot ||

15. suwunging pawayangan rame kêlangkung | lir gêrah gamêlan muni | tan ana rupaning kêthuk | kêcèr gêndèr rêbab suling | sron gambang kêndhang kênong gong ||

16. ingulatan ki dhalang tana kadulu (362) | sarêng lêkas manggung ringgit | wisantèk caritanipun | ki dhalang anèng ingêndi | karipan ingkang anonton ||

17. ia sapa kang ananggap duk ing dangu | dhalang durung manggung ringgit | jêjêr ing Jênggala prabu | ngêlaya ngidêri bumi | Jênggalane nut tan adoh ||

18. puniku dhi ragil lèlèjêming ngilmu | panglêpasaning alungid | ginraita jatinipun | sêmuning dhalang lan ringgit | ywa korup mring kang tinonton ||

19. liring basa dhi ragil puniku wau | mungguh Hyang Kang Maha Suci | kang minangka dhalang luhung | karya titah ing kitèki | duk dèrèng lair saking bok ||

20. pan wus rampung takdire pêsthinirèku | bêgja cilakanirèki | lan dawa cêndhêking tuwuh | cabar tuas wus binagi | duk mêksih mêgêng nèng gêdhong ||

21. gêdhong limput paluyutaning alimut (363) | duk lagya wijiling wiji | caritanira wus rampung | samêndhang tan kurang luwih | bijaksananing Hyang Manon ||

22. Hyang Maha Gung puniku dhalang linuhung | pangkat lairing jasmani | myang istidlal kang maujud | dadining ringgit nèng kêlir | dhalang kang murbèng lêlakon ||

--- 212 ---

23. inggih dhalang sêjati puniku ratu | kang murba solahing urip | kang sinèrèn mring Hyang Agung | nampèni ayating takdir | tabiat bawaning kang wong ||

24. ratu kang minangka wrananing Hyang Agung | ratu nut takdiring Widi | wus dadya nèng lokil makpul | sang ratu tan anduwèni | drêma nyondhongi lêlakon ||

25. pocapane wus anèng pribadinipun (364) | sang ratu tan angoahi | asor luhuring sêdarum | kang siniksa kang sinung sih | wêwêngkon wadyaning katong ||

26. pan wus samya tinakdir kalaning dangu | pinolah pribadyèng Widi | wus dadya sadèrèngipun | pinolah anèng ing kêlir | tunurut dadya lêlakon ||

27. pêngganjare lan paniksane sang ratu | kang tinampik kang pinilih | kang sinaput kang sinêrtu | kang rinikat kang linami | pon wus kêrsaning Hyang Manon ||

28. kêrsaning Hyang kikis nèng kalbuning ratu | anungge nunggal pakarti | titining wadyabala gung | sang sri tan wuk ing pangiksi | katon kêlawan Hyang Manon ||

29. paningaling ratu maring tantranipun | lir dhêdhalang myat ing ringgit | tan kalêmpit limputipun | suka sikune sasiki | gêng alit pan wus kantonton ||[157]

30. pan ki dhalang sêjati-jatining ratu (365) | sang ratu gêntyaning nabi | nabi gêntyaning Hyang Agung | ratu nabi prasasating | Hyang Maha Gung kang kadulon ||

31. kang puniku dhi ragil Kulawiryèku | susurupane ing ngilmi | kang mungguh lairahipun | sarak sarengating nabi | wondening tingkêsing batos ||

32. ing panganggêp anggêping piambakipun | dhêdhalang kêlawan ringgit | tanapi gamêlanipun | kothak gêdêbogirèki | myang kêlir lawan bêlencong ||

33. pan wus pupul papal sawijining wujud | dhêdhalang dhirining urip | urip kang latip puniku | paanglinging urip budi | budi nglinging dhalang manon ||

34. solah tingkah muna munining ragèku (366) | puniku jatining ringgit | molah nèng kêlir jagat gung | pinolah uriping budi | rêraga nandhang lêlakon ||

35. kaelokan Hyang Maha Gung karya dunung | panuksmaning rasa jati | jatining rasa roh kudus | nêlahi uriping ringgit | gêndhing janturaning lakon ||

36. panuksmaning suksma ring raga puniku | nuksmaning dhalang mring ringgit | patêmbayaning apagut | ing badan kalon[158] budi |[159] tan kêna sêlayaning ro ||

37. osiking tyas katampèn lairing tutuk | dadya rêraga kang angling | sêrêng sarèh ing pamuwus | tar wistara linging budi | mung rêraga kang miraos ||

38. ing atitah kita puniki kawêngku (367) | ring budi dhirining urip | punapa kang kita têmu | puniku lakoning ringgit | kita piambak katongton ||

39. kang anonton dadya saksining tumuwuh | awon nêding[160] ragèki |[161] suwur titining andulu | nitèni solahing urip | samya anandhang lêlakon ||

--- 213 ---

40. kang andulu tan andulu dhalangipun | namung ngaèksi riringgit | sasolah pocapanipun | surup lir nglinge pribadi | purbaning dhalang tan katon ||

41. pan makon[162] surup purnaning pandulu |[163] nor lungguh putra kang kalih | sinung dununganing kawruh | Ki Kulawirya gêligik | myarsa panggirising raos ||

280. Girisa

1. ya ta wau wancinira | surya lumaraping purwa | anitih tirah ancala | kae Kidangwiracapa | anundha aris wêcana | mring ri putra kalihira | ngong puniki ri anakmas | kadya nyarêmi samodra ||

2. andhêdhêr jati nèng wana (368) | mêkotên supaminira | anakmas wus anrang rasa | lèjêm sêmuning aotad | Jayèngrêsmi Jayèngraga | samya nor lungguh saryojar | mugi saèstuèng sabda | rumaos dèrèng kadyèka ||

3. kêlangkung mindha mimika | magyuh pênggayuh ing tama | tumitah tan wrin sêtata | kang para paramotama | tar tumama ring surasa | bêgjamu antuk tuduhan | Ke Kidangwiracapojar | andèh têmên pranèng basa ||

4. wêdharing ngling ngong pêsaja | sakèng kêpasuking suka | ingkang liningan noraga | mya[164] kaluhuran sabda |[165] wanci manjing candhik-ala | ngling Ke Kidangwiracapa | sêwawi sami akas |[166] manjing wêktuning asalat ||

5. kang liningan samya gêpah (369) | akadas marang pahèran | sawusnya Jèngraga nulya | adan ngalêp angêmandhang | landhung luntas kang suara | pra santra[167] ing pêkauman | myang pêngulu Asradênta | lumêbu dènya sêmbahyang ||

6. samya wulu ring bêlumbang | wusira laju mring langgar | samya sunat sêdayanya | kang wus ngamal pupujian | arahab asri pinyarsa | wus antara kinamatan | Ke Kidang alon wêcana | kang putra kinèn dadiman ||[168]

7. Jèngrêsmi myang Jayèngraga | amopo samya noraga | Ki Dêmang Wiracapa gya | umajêng ngimami salat | usalinira paseat | mikraje tibaning akbar | sartane iptitah wajah | atartib lan tumaninah ||

8. gya usali sêdayanya (370) | sri sarênti takbirira | imam amaca patekah | gragul-gragul swaranira | trampil kirating kalimah | nelakên mad kasarira | wêwacan wusing têkah |[169] kang surat kulya-ayunya ||

9. akire wusing patekah | apan surat idaja-a | antara tahyat akirnya | salam bakda pupujian | dikir donga tinasiban | rampung sunat bakdiatan | laju mansohkên wabinya | nêm rêkangat tigang salam ||

--- 214 ---

10. gya pasang dikir wiridan | wusnya pêragat mupidnya | sangat manjing wêktu ngisa | nulya kinèn ngadanana | ki pêngulu Asradênta | aglis ngadêg lêkas adan | angglêrêk gêrok swaranya | gumêrot lir têkèk munya ||

11. amêdhok gogondhokira (371) | mèsêm sêdaya kang myarsa | myat Asradênta dènyadan | swarane bêmbêng kewala | tan angukêl gêng alitnya | Nuripin ngacêmut mulat | anggrundêl ririh lingira | e e lah adan Si Asra ||

12. de kaya senggot swaranya | dhapure kudu ambêrkat | bêntoyong lir gulunira | ambakna wong duwe swara | wis wong angorok warasan | pêngulu têluh ambêngan | brêkat tan ngumani roang | ya ta wus dènira adan ||

13. iman nêthêk akèn kamat | agupuh gya kinamatan | Ke Kidangwiracapojar | nakmas kang sêpuh majênga | andika ngimami salat | pinêksa nulya kang putra | majêng ngimami mangarsa | angangkat usalinira ||

14. praptèng takbiratul ikram (372) | tubadil mikrad munajat | kabirah wajah iptitah | tartib sarta tumaninah | angapti maca patekah | apasêkat kirkatira[170] | kalimahe sinêkatah | made lajim lan jaisnya ||

15. kasar talak ismamira | tan kalêmpit kurupira | acêtha atela-tela | swaranya sêdhêng kumandhang | ulon êmpuk rum araras | tibaning lapal walala | ngandhêlong landhung amêmbat | gawok jroning tyas kang myarsa ||

16. anggunggung alim ngulama | kacihna wêwacanira | samya kayungyun ing nala | sawuse patekahira | surat jumngah kang winaca | akire wusing patekah | surat munapèk pasekat | antara wêktu wus bakda ||

17. pupuji myang dikirira | laju anunumpa donga | tinasiban mring Jèngraga | kang amin rahab ambalan | amin-aminu ya Allah | nulya sêlawat salaman | wusnya laju sunat bakda | pêragat myang witirira ||

18. sawuse pasunatira (373) | ambengatakên wiridnya | jênêk suhulirèng Suksma | tan kawuwus mupitira | ing wanci wus bakda ngisa | ya ta kang anèng pêndhapa | para kadang katrinira | Wiranjara Wirangkara ||

19. waruju Ki Wirabraja | wus dènya prapta[171] tatakrama |[172] myang rakit wisma pinajang | lir pêpanggihing pêngantyan | pandaming dluang rujitan | kinêmbang wayang putêran | têpung marik ing taruban | myang pêndhapa ting pêluncar ||

20. joglo pêcak wolung dasa | amagrong winêlit anyar | tinratag tarub bêlarak | ambanjêng langkung bawera | ginêlaran lampit kasah | pinggir kêlasa lajuran | pinaryoga badhenira | kang mrêdhatêng linggihira ||

--- 215 ---

21. urute wus winêtara (374) | para ri katri wus mapan | dènya lênggah nèng pêndhapa | pra niaga wus pinêrnah | kilèn pinggiring pêndhapa | wurinira kinajangan | praptaning bagor busana | tan adangu samya prapta ||

22. Nayakênthi saroangnya | wong abagor sêlawe prah | prapta sila nèng pêndhapa | Ki Wirabraja agêpah | matur mring bok ayunira | anuwun busana endah | wastra kêling jêbad sêkar | sêrambuting mas kumambang ||[173]

Babon saking nêgari Leiden VIII jilid sampun tamat.

--- [216] ---

Pratelan kalêpataning panyithakipun.

[Ralat dari redaksi sudah dimasukkan langsung ke dalam teks].

Catatan kaki:

1. § langkung sawanda, kabucal: ki. (kembali)
2. § prayoginipun: gacone. (kembali)
3. § prayoginipun: Ragamênggala. (kembali)
4. Kurang satu suku kata: Ragamênggala turira. (kembali)
5. § prayoginipun: Nuripin. (kembali)
6. § prayoginipun: kaula. (kembali)
7. Kurang satu suku kata: kaula dhatêng umiring. (kembali)
8. § kirang sawanda, kawêwahan: re [rare]. (kembali)
9. § prayoginipun: pangonan. (kembali)
10. § langkung sawanda, kabucal: pa. (kembali)
11. yèn. (kembali)
12. § prayoginipun: sinosog. (kembali)
13. Kurang satu suku kata: sinosog baya jur nyunyur. (kembali)
14. § kirang sawanda, kawêwahan: ya [sangsaya]. (kembali)
15. § utawi: carub. (kembali)
16. § prayoginipun: kenging. (kembali)
17. § utawi: sumawana. (kembali)
18. § prayoginipun: pralambi. (kembali)
19. § prayoginipun: umatur. (kembali)
20. § kirang sawanda, kawêwahan: duk. (kembali)
21. § prayoginipun: jinada. (kembali)
22. § prayoginipun: anakmas. [Kurang satu suku kata: yèn ajaa anakmas]. (kembali)
23. § prayoginipun: wirayat. (kembali)
24. § kirang sawanda, kawêwahan: ah [ah ah]. (kembali)
25. § langkung sawanda, kabucal: ma. (kembali)
26. Teks asli: Asmarandana. (kembali)
27. § kirang sawanda, kawêwahan: an [Galèkwulan]. (kembali)
28. § prayoginipun: bapa. (kembali)
29. § prayoginipun: asta. (kembali)
30. § prayoginipun: pêtamanan. (kembali)
31. § prayoginipun: punêndi. (kembali)
32. Kurang satu suku kata: kadipunêndi marmanya. (kembali)
33. § prayoginipun: pinyarsa. (kembali)
34. § kirang sawanda, kawêwahan: tên [wontên]. (kembali)
35. § prayoginipun: kêdhung. (kembali)
36. § prayoginipun: kongsi. (kembali)
37. § langkung sawanda, kabucal: a. (kembali)
38. § prayoginipun: dyat(jat)mika. (kembali)
39. § prayoginipun: enggal. (kembali)
40. § prayoginipun: kêpanggya. (kembali)
41. manggya. (kembali)
42. § kirang sawanda, kawêwahan: a [cinêmplungakên]. (kembali)
43. § prayoginipun: mêntêngah. (kembali)
44. § prayoginipun: janji. (kembali)
45. § prayoginipun: kaur. (kembali)
46. § prayoginipuin: enggal. (kembali)
47. § utawi: lingsang. (kembali)
48. § langkung kalih wanda. Kabucal: pasu. (kembali)
49. ngramud. (kembali)
50. § kirang sawanda, kawêwahan: ya [Kulawirya]. (kembali)
51. § prayoginipun: sumadyèngarsa. [Kurang satu suku kata: nyamikan sumadyèngarsa]. (kembali)
52. § kirang sawanda, kawêwahan: ra [dènira]. (kembali)
53. § prayoginipun: guragapan. (kembali)
54. § prayoginipun: alit. (kembali)
55. § prayoginipun: angglênyèh. (kembali)
56. § langkung sawanda, kabucal: da. (kembali)
57. § kirang sawanda, kawêwahan: ke [kêtindhihên]. (kembali)
58. § prayoginipun: angganggu. (kembali)
59. awal. (kembali)
60. § prayoginipoun: Jayèngrêsmi. (kembali)
61. kaula. (kembali)
62. § prayoginipun: kambon. (kembali)
63. § prayoginipun: anggêgarap. (kembali)
64. Lebih satu suku kata: anggêgarap wong si pênyakit. (kembali)
65. § prayoginipun: tak. (kembali)
66. Teks asli: Bêlabak. (kembali)
67. § prayoginipun: wiracapa. (kembali)
68. Kurang satu suku kata: Mas Dêmang Kidangwiracapa ing Lêmbu-. (kembali)
69. § langkung sawanda, kabucal: ta [praptèng]. (kembali)
70. § kirang sawanda, kawêwahan: kê [kêpangguh]. (kembali)
71. § kirang kalih wanda, kawêwahan: cêlak. (kembali)
72. § prayoginipun: Nuripin. (kembali)
73. § prayoginipun: gondhoke. (kembali)
74. kêbandhulan. (kembali)
75. § prayoginipun: palinggihan. (kembali)
76. § prayoginipun: kêlawan. (kembali)
77. Kurang satu suku kata: sêntana kêlawan magêrsari. (kembali)
78. § prayoginipun: supacaraning. (kembali)
79. Kurang satu suku kata: sangkêp supacaraning ngabèi. (kembali)
80. § kirang sawanda, kêsambêtan: la, dados lante. (kembali)
81. Mulai bait ini, Jayengresmi, Jayengraga, Kulawirya, Nuripin bertemu dengan Kidangwiracapa di pertapaan Lembuasta. (kembali)
82. § prayoginipun: Arundaya [Arundayèku]. (kembali)
83. Baris ke-3 tidak ada: 8u. (kembali)
84. § langkung sawanda, kabucal: a. (kembali)
85. § prayoginipun: nyandhak. (kembali)
86. sakar. (kembali)
87. § kirang sêlarik, kawêwahan: sumanggèng kêrsa lumuntur. (kembali)
88. rudah. (kembali)
89. § prayoginipun: antuk. (kembali)
90. § langkung kalih wanda, kabucal: lama. (kembali)
91. § kirang sawanda, kawêwahan: ne [bagine]. (kembali)
92. § prayoginipun: mupus. (kembali)
93. § prayoginipun: sutèstri. (kembali)
94. § langkung sawanda, kabucal: ta [rinta]. (kembali)
95. § prayoginipun: manggil. (kembali)
96. § prayoginipun: ko. (kembali)
97. § kirang sawanda, kawêwahan: an [garundêlan]. (kembali)
98. § kirang sawanda, kawêwahan: mi [mami]. (kembali)
99. § kirang sawanda, kawêwahan: ku [puniku]. (kembali)
100. § prayoginipun: pêlanggaran. (kembali)
101. § prayoginipun: langên. (kembali)
102. § utawi: kamuktyan. (kembali)
103. § prayoginipun: wus sasat bangsa. (kembali)
104. Kurang dua suku kata: wus sasat bangsa priayi. (kembali)
105. § langkung sawanda, kabucal: sa [lair]. (kembali)
106. § prayoginipun: makna. (kembali)
107. § langkung sawanda, kabucal: ku [adhi]. (kembali)
108. § kirang kawan wanda, kawêwahan: ing kêlangun. (kembali)
109. § prayoginipun: punagi. (kembali)
110. § utawi: manca. (kembali)
111. § prayoginipun: sarat kêdah. (kembali)
112. § prayoginipun: Jèngragi. (kembali)
113. § prayoginipun: gadhing. (kembali)
114. § prayoginipun: jatmika. (kembali)
115. srêntêne. (kembali)
116. § prayoginipun: akarya uni. [Kurang dua suku kata: srêntêne akarya uni]. (kembali)
117. § prayoginiupun: rangkêp. (kembali)
118. § prayoginipun: awasis. (kembali)
119. § prayoginipun: punika. [Guru lagu seharusnya: 8a, lamine tan lir punika]. (kembali)
120. § prayoginipun: sabêman. (kembali)
121. § kirang sawanda, kawêwahan: e [kae]. (kembali)
122. § utawi: pinyarsi. (kembali)
123. § kirang sawanda, kawêwahan: tan. (kembali)
124. § prayoginipun: bagus. (kembali)
125. Kurang satu suku kata: wong bagus angadi-adi. (kembali)
126. alane. (kembali)
127. § prayoginipun: kandhuhan gêndhila. (kembali)
128. § kirang sawanda, kawêwahan: ing. (kembali)
129. § kirang sawanda, kawêwahan: di [dikir]. (kembali)
130. anganggoa. (kembali)
131. § kirang sawanda, kawêwahan: wa [digawa]. (kembali)
132. § kirang sawanda, kawêwahan: ti [ati]. (kembali)
133. § prayoginipun: paluyute. (kembali)
134. Kurang satu suku kata: nganyut-anyut paluyute yuning kalbu. (kembali)
135. § prayoginipun: olah. (kembali)
136. Kurang satu suku kata: wus saèstu wong olah gêndhing gumêndhung. (kembali)
137. Teks asli: Asmarandana. (kembali)
138. § prayoginipun: sêpele. [Lebih satu suku kata: kalurung marang sêpele]. (kembali)
139. § prayoginipun: brêkah. (kembali)
140. § prayoginipun: muni. (kembali)
141. Kurang satu suku kata: acêgah muni inèksi. (kembali)
142. § kirang tigang wanda, kawêwahan: wêrana. (kembali)
143. § prayoginipun: tiningal. [Lebih satu suku kata: wong lacut cêgah tiningal]. (kembali)
144. § prayoginipun: mrih. (kembali)
145. § prayoginipun: idhêp. (kembali)
146. § langkung kalih wanda, kabucal: sarang. (kembali)
147. mayang. (kembali)
148. § prayoginipun: latah. (kembali)
149. § prayoginipun: winor. (kembali)
150. Mulai bait ini diuraikan tentang gambaran alam semesta dengan Tuhan Sang Pencipta diibaratkan suatu pertunjukan wayang kulit, gamelan, wayang, kelir dan dalang. (kembali)
151. § prayoginipun: lan. (kembali)
152. § prayoginipun: karya. (kembali)
153. § prayoginipun: purnaning. (kembali)
154. § prayoginipun: ngulon. (kembali)
155. § prayoginipun: murba. (kembali)
156. èksi. (kembali)
157. § prayoginipun: katonton. (kembali)
158. § prayoginipun: kêlawan. (kembali)
159. Kurang satu suku kata: ing badan kêlawan budi. (kembali)
160. § prayoginipun: pênêding. (kembali)
161. Kurang satu suku kata: awon pênêding ragèki. (kembali)
162. § prayoginipun: mêkotên. (kembali)
163. Kurang satu suku kata: pan mêkotên surup purnaning pandulu. (kembali)
164. § prayoginipun: samya. (kembali)
165. Kurang satu suku kata: samya kaluhuran sabda. (kembali)
166. § prayoginipun: akadas. [Kurang satu suku kata: sêwawi sami akadas]. (kembali)
167. § prayoginipun: santri. (kembali)
168. dadimam. (kembali)
169. § prayoginipun: patekah. [Kurang satu suku kata: wêwacan wusing patekah]. (kembali)
170. § prayoginipun: kiratira. (kembali)
171. § prayoginipun: trap. (kembali)
172. Lebih satu suku kata: wus dènya trap tatakrama. (kembali)
173. Walaupun 8 jilid tamat, menurut isi cerita belum selesai, karena pencarian terhadap Seh Amongraga belum ditemukan, dan akhirnya juga belum dapat dipertemukan dengan Ken Tambangraras. (kembali)