Ringgit Madya Lampahan Jayapurusa, Mangkunagara IV, c. 1915, #98 (Pupuh 11-20)

Judul
Sambungan
1. Ringgit Madya Lampahan Jayapurusa, Mangkunagara IV, c. 1915, #98 (Pupuh 01-10). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
2. Ringgit Madya Lampahan Jayapurusa, Mangkunagara IV, c. 1915, #98 (Pupuh 11-20). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
Citra

11. Pocung

1. nêmbah matur wau sang mantri pangayun | dhuh gusti sang nata | patikbra atur udani | duk ing wau wanci mèh gagat raina ||

2. nêdhêngipun janma eca tilêmipun | pun ibu lan rama | kalih sarêng muksa sami | botên wontên juga janma kang uninga ||

3. nadyan ulun sumêrêp amba pukulun | dupi mirêng swara | jumêgur ngèbêki bumi | ulun nusul mring ênggèn panendranira ||

4. rama ibu yun anggugah nêding kalbu | wusanamba miyat | ing tilam wus katon sêpi | sanalika tyas ulun sampun graita ||

5. lamun èstu sampun muksa rama ibu | mangkana dyan patya | aturira mring sang aji | purwa madya wasana katur sadaya ||

6. ya ta wau duk miyarsa sang aprabu | aturing dyan patya | anglês [a...]

--- 98 ---

[...nglês] sajroning panggalih | ăngga nglumpruk bayu yayah linolosan ||

7. tyas piduhung lêlakyan kang wus kalangkung | dènnya karya praja | ing nagri Malawapati | tuwin dènnya tambuh maring aturira ||

8. Sang Awiku Wasusarma duk ing dangu | dadya anggêgawa | karya sikuning dewa di | têmahira koncatan wadya pituwa ||

9. dangu-dangu pinupus sajroning kalbu | kinikising cipta | nata tan arsa ngingkêdi | maring sabda kang wus kabanjur kawahya ||

10. mila laju jroning sungkawa sang prabu | paring sabda tama | pangimur-imur mring patih | kinèn mupus pêpêsthènirèng jawata ||

11. ingkang mêngku masesèng titah puniku | sèsining bawana | alam marcapada iki | mobah mosik jawata ingkang akarya ||

12. nêmbah nuhun sandika patih turipun | ngèstokkên sadaya | dhawuh sabdaning narpati | sri narendra nulya dhawuh mring dyan patya ||

13. karsa prabu ayun tindak dintên wau | maring [ma...]

--- 99 ---

[...ring] kapatihan | nata badhe amriksani | warnanira kumbaya dwi mawa cahya ||

14. punggawa gung kinèn dhèrèk sanggyanipun | patih tur sandika | sang nata tan dangu mijil | nitih rata ginarêbêg pra punggawa ||

15. rawuhira kapatihan sigra tumrun | saking jroning rata | tandya nata manjing panti | pra punggawa myang patih tumutur samya ||

16. ya ta wau Sariwahana Sang Prabu | lan para punggawa | kagyat kalane umaksi | mring kumbaya kalih sami mèsi tirta ||

17. cahya mancur anglir kartika mabangun | samya kagawokan | kaelokaning dewa di | ya ta wau kumbaya kang mawa cahya ||

18. dupi sampun kauningan sang sinuhun | mirut sorotira | saya dangu saya alit | winatara kantun samrica gêngira ||

19. datan dangu kumbaya kalih puniku | muksa tanpa krana | nulya ing wiyat kapyarsi | wontên malih swara jumêgur goraya ||

20. lir galudhug sèwu barêng swaranipun [swa...]

--- 100 ---

[...ranipun] | angèbêki jagad | kagyat wau sri bupati | lan punggawa myarsa goraning kang swara ||

21. sangêt ngungun têmah sungkawa sadarum | sagung pra punggawa | tanapi jêng sri bupati | sanggyanira kapiluh angêmu waspa ||

22. riwusipun sadaya prasamya lipur | sang nata anulya | dhawuh mring Patih Sunjali | kinèn ngrakit panuturirèng kamuksan ||

23. sang nindya nung nêmbah sandika turipun | nulya tata-tata | cêcaruhan wus cumawis | dupa-dupa sirat sari găndawida ||

24. pêpak sampun sumaji ing ngarsanipun | kangjêng sri narendra | wusnya dèn puja mantrani | dening para maharsi myang pra pandhita ||

25. wusnya rampung caruhan binage sampun | maring pra punggawa | tuwin pandhita maharsi | wus warata praptèng wadya lit sadaya ||

26. tandya gupuh sri narendra jêngkar kondur | maring purantara | pra pandhita myang maharsi | datanapi sagung kang para punggawa ||

27. sanggyanipun sami sowang-sowang

--- 101 ---

mantuk | ya ta cinarita | praja Yawastina mangkin | samuksane Risang Bagawan Sunjaya ||

28. datan dangu kadhatêngan kalabêndu | angancik pailan | larang sandhang lawan bukti | wêwulanan tan ana tibaning jawah ||

29. sumur-sumur kali-kali kalènipun | sêndhang myang bêngawan | sadaya kasatan warih | tanêm tuwuh tiwas tan tuwuh palastra ||

30. buron banyu pitik iwèn akèh lampus | tan antuk pasaban | sumawana para janmi | ting bilulung kèh mati saking kalapan ||

31. kuwur-kawur saparan-parane bingung | kang samyarsa pindhah | mring nagri Malawapati | malah kesah ngungsi mring praja Widarba ||

32. saya dangu janma wimbuh ura-uru | rêbut sandhang boga | rusuh rina lawan wêngi | tanpa kêndhat lakuning bangsat bêradhat ||

33. dupi sampun ngancik wolung wulanipun | pacêklik wus suda | karana udan nuruni | sumur-sumur kali kalèn isi toya ||

34. nanging lintu praptaning kang kalabêndu [ka...]

--- 102 ---

[...labêndu] | mangkya buron wana | kèh samya mamăngsa janmi | ewon lêksan praptaning sato alasan ||

35. ngamuk punggung manjing praja tanpa etung | janma bubar-bubar | tambuh paraning angungsi | wadyabala nagari ing Yawastina ||

36. samya magut sato ingkang soroh amuk | nadyan kèh kang pêjah | wuri barubul ngêjogi | wadyabala têmah giris asasaran ||

37. samya mlayu malbèng wisma tutup pintu | wusnyantara dina | sato kewan ing wanadri | ragi mêndha gantya kèh swara kapyarsa ||

38. sabên dalu têkak kolik lawan tuhu | buntit miwah dhandhang | manuk wêk tuwin kudhasih | gêgantêran wèh atis janma sapraja ||

39. dupi esuk katon anuntak nanahwuk | dahat karya maras | maring tyase wong sanagri | kang mangkana ngantos catur dasa dina ||

40. wusnya iku dèrèng sawatawis dangu | praja Yawastina | pagêblug agêng dhatêngi | lara

--- 103 ---

sore wanci enjing mêsthi pêjah ||

41. sakit esuk wanci sontên têmtu lampus | wus tanpa etangan | kèhing janma kang ngêmasi | datan kobêr mayit binêktèng pasetran ||

42. sungsun timbun wangke nèng têpining lurung | giris wong sapraja | sagon-gone katon atis | nyênyêt sêpi tan ana sabawèng janma ||

43. tansah têdhuh sayêmpraba awis muncul | kalimputing ima | mêsum cahyaning nagari | kawlasarsa kadi maskentaring tirta ||

12. Maskumambang

1. ya ta wau Sariwahana Sang Aji | ing sadangunira | praja risak bosah-basih | kèh longe wong Yawastina ||

2. katarajang kalabêndu bêbayani | pêpêjah gêlasah | tumpuk undhung pinggir margi | saparan gănda tan eca ||

3. Yawastina kadi dhangkaning rasêksi | wangkening manusa | wor wangkening kêbo sapi | tanapi wangkening kuda ||

4. wangke pitik iwèn buron alit-alit [alit-a...]

--- 104 ---

[...lit] | kadya wuh balasah | karya sukaning kang pêksi | dhandhang ambyuk mawurahan ||

5. bêrkasakan suka wijah-wijah sami | măngsa wangke samya | janma ingkang maksih urip | giris maras samya bubar ||

6. kesah ngungsi maring Widarba nagari | marmanta sang nata | ing driya sangêt prihatin | dangu tan miyos sewaka ||

7. tansah muja nritis sanggaring panêpin | tajin dhahar nendra | saking mêndênging sêmadi | yayah seda jroning gêsang ||

8. rintên dalu nata waspanya drês mijil | ing tyas gung kagagas | tiwasing mêngku praja di | mila jroning pujamăntra ||

9. kang pininta aksamanirèng dewa di | waluyaning praja | lamun datan dèn idini | suka pinugut kang yuswa ||

10. saking dahat garês garantêsing galih | drêsing waspa mêdal | marawayan angêbêsi | sakojurirèng sarira ||

11. duk samana lingsir dalu ingkang wanci | Sri Sariwahana | mêtêking cipta sêmadi | antuk [a...]

--- 105 ---

[...ntuk] tăndha katarima ||

12. jroning puja ana swara amêmangsit | hèh kaki narendra | wudharên dèn ta sêmadi | sirantuk aksamèng dewa ||

13. nora suwe nuli sirna kang pagêring | kulup prajanira | sadhela waluya jati | mulih kadi mulanira ||

14. marma mêngko bengkasên dera prihatin | hèh kawruhanira | ingsun sudarmanta kaki | Sang Aprabu Yudayaka ||

15. mung samantên wontêning swara wêwangsit | byar sang nata kagyat | mulat ngiwa nêngên wingking | tan ana labêting janma ||

16. tarlèn amung maruta manda sumribit | gandaning puspita | korut katiyub ing angin | ngambar gandanira kongas ||

17. ananduki grana sang mudhar sêmadi | sêgêr angga sumyah | marêngi wanci byar enjing | adrêsing bun mawa gănda ||

18. sri narendra langkung ngungun ing panggalih | dènnya myarsa swara | sung wangsit amituturi | samadinira katrima ||

19. yèn samangke jawata paring

--- 106 ---

aksami | lan kang darbe swara | ngakên kang rama suwargi | Mahaprabu Yudayaka ||

20. pangunguning de nata tan ngraos guling | têmah lir supêna | wêkasan narimèng batin | suka sukuring jawata ||

21. sampun lêjar sang nata dènnya prihatin | nulya karsa tindak | kondur maring dalêm puri | panggih lan narpadayita ||

22. sri narendra nutur solahing sêmadi | mring sang pramèswara | miwiti praptèng mêkasi | kang garwa ngungun ing driya ||

23. awêkasan suka sukuring dewa di | mangkana winarna | ing Yawastina nagari | dènnya kambah ing lêlara ||

24. laminipun têtêp mung satêngah warsi | ya ta cinarita | nuju dintên Soma Manis | Sang Prabu Sariwahana ||

25. karsa miyos sewaka ing păncaniti | pêpak kang sumewa | punggawa prameya mantri | supênuh ing panangkilan ||

26. ya ta wau Sariwahana Sang Aji | arum sabdanira | maring Dyan Patih Sunjali | nahên wijiling sabdendra ||

--- 107 ---

27. hèh ta kakang patih lêlakon ingkang wis | tumrap prajaningwang | kalabêndu kang dhatêngi | wus nora wajib rinasa ||

28. krana iku pakaryaning jawata di | kang murba masesa | sèsining bawana iki | titah tan kêna suminggah ||

29. ya marmane kakang mêngko karsa mami | sira andhawuhna | kèhing wrahatbala mami | padha kinèn buwangana ||

30. bangke janma bangke sato pinggir margi | bangkening manusa | dèn ruktènana kang bêcik | wusing prapta ing pasetran ||

31. padha sinungana panuturan sami | de kang maksih gêsang | kakang priksanên kang titi | apa kêkuranganira ||

32. paringana pawitan ingkang nyukupi | arta rajabrana | dimèn ayêm tyase sami | măngka panglipur sungkawa ||

33. kaping pindho mungguh kakang dhawuh mami | ingsun sida arsa | pindhah mring Malawapati | sira nuli samêktaa ||

34. wahanane para garwa putra mami | myang pambêktanira | kabèh isine jro puri | pèni-pèni

--- 108 ---

rajabrana ||

35. aywa kongsi ana barang ingkang kari | lan wadya sadaya | padha pradandana sami | budhal ingsun nora lama ||

36. kang mung kari nganti sawatara ari | dyan patih sandika | sang nata jêngkar tumuli | kondur manjing purantara ||

37. pasowanan sira Dyan Patih Sunjali | lan kănca punggawa | bubaran wus mantuk sami | mring wismane sowang-sowang ||

38. tan winarna wau Dyan Patih Sunjali | wus karya parentah | ngèstokkên dhawuh narpati | sadaya wus kalêksanan ||

39. tuwin karya nawala kang katur maring | kang raka dyan patya | Suksara Widarba nagri | lêlayu muksaning rama ||

40. Sang Bagawan Sunjaya sarêng sarimbit | lawan ingkang garwa | pustaka sawusnya dadi | matah mantri kapatihan ||

41. rong kêmbaran gangsal kalawan têtindhih | sampun dhinawuhan | ijêmannya wus winêling | duta umatur sandika ||

42. sêrat sampun tinampèn anulya pamit | kalilan gya

--- 109 ---

budhal | sapungkuring duta nuli | sira sang nayaka waktra ||

43. lawan sagung wadyabala agêng alit | samya tata-tata | umyung janma sanagari | ingkang sami pradandanan ||

44. samangkana wusnya samêkta dyan patih | lan wadya sadaya | gung alit wus sami rakit | sri narendra tandya budhal ||

43. kêbut saha wadyakuswa sampun kêrig | mring nagri Malawa | praja ingkang nêmbe dadi | laladan wana ing Roban ||

44. prênah salèr kilèn căndramuka wukir | lampahnya sang nata | sawadyabala gêng alit | gumuruh samarga-marga ||

45. swarèng kuda swarèng janma myang raywalit | swarèng rajakaya | pitik iwèn ingkang sami | samya binêktèng alihan ||

46. janma desa rèntèp anon pinggir margi | katêmbèn umiyat | narendra pindhah nagari | dhasar wau sri narendra ||

47. agung nyêbar dêdana saurut margi | kawula pradesan | sukantuk kucahing gusti | lir dhandhang |

--- 110 ---

manggih mêmangsan ||

13. Dhandhanggula

1. tan winarna dangune nèng margi | lampahira nata saha wadya | cinêndhak wau lampahe | Malawa sampun rawuh | sri narendra lan garwa siwi | laju tumamèng pura | sira sang nindya nung | lan sagung para punggawa | sumawana pra mantri myang kawula lit | wus manggèn sowang-sowang ||

2. kang ngaturkên prênah siji-siji | Arya Grêndaka lan Wirasena | wus pinantês dhewe-dhewe | tan gèsèh lan rumuhun | rikala Yawastina nagri | ya ta sri naradipa | lawan sawadya gung | riwusing têntrêm sadaya | pindhahipun sang nata mring Mlawapati | wus kawandasa dina ||

3. nulya têdhak mêng-amêng sang aji | midêr ing jro miwah jawi praja | wadyabala dhèrèk kabèh | sauruting marga gung | sri narendra gêganjar maring | wong magêrsari samya | jinajahan kêmput | wradin tan ana klangkungan | wusnya tutug nata kondur ngênyapuri | dene kang wadyakuswa ||

4. sowang-sowang samya [sa...]

--- 111 ---

[...mya] mantuk sami | sigêg nagri ing Malawapatya | gantya winursitakake | nagri Widarba iku | nuju dintên ing Soma Manis | Prabu Jayapurusa | siniwèng wadya gung | munggwing bale panangkilan | pêpak andhèr wadyendra ingkang sumiwi | sang nata rum ngandika ||

5. maring patih nihan sabdanta ji | hèh ta kakang patih apa sira | antuk warta kaanane | ing Yawastina iku | kadiparan ingkang pawarti | nêmbah Patih Suksara | dhuh gusti sang prabu | patikbra miyarsa warta | yèn samangke rayi paduka sang aji | Prabu Sariwahana ||

6. lagya sangêt kataman prihatin | dening sabab nagri Yawastina | kadhatêngan pagring gêdhe | yèn sontên sakitipun | wanci enjing yêkti ngêmasi | yèn enjing sakitira | sontên tamtu lampus | wangkening janma alêksan | binucalan wontên satêpining margi | wor bangke lêmbu kuda ||

7. saking datan kobêr anyaèni | mring

--- 112 ---

pasetran lir tata kang limrah | saking pêpêjah kathahe | mung dados sukanipun | pêksi dhandhang mêmăngsa mayit | sapraja Yawastina | ing sagèn-gènipun | kèbêkan gandaning sawa | Yawastina sasat dhangkaning rasêksi | kang gêsang giris maras ||

8. bubar kabur mawut samya ngungsi | samya dhèrèk wisma ing Widarba | ngantos praptane samangke | tan wontên kêndhatipun | rintên dalu tansah anggili | tiyang ing Yawastina | marmanta pukulun | praja tuwan ing Widarba | ngantos sêsak tiyang gêgriya apipit | jèjèr pepet-pepetan ||

9. pramilanta ing samangke gusti | ngêlar wana tuwin parêdenan | ewamakatên prandose | tan wontên kèndêlipun | sabên dintên janma kang prapti | saking ing Yawastina | ya ta sang aprabu | duk kalanira miyarsa | mring ature sira Dyan Suksara Patih | sangêt ngunguning driya ||

10. awêkasan sungkawa ing galih | akèngêtan talêring kêkadang | barêbêl ngêmbêng waspane | ketang wlas jroning kalbu | mring kang

--- 113 ---

rayi sri narapati | Prabu Sariwahana | wêkasan sang prabu | arum wijilingkang sabda | yèn mangkana kakang patih kèhing janmi | playon sing Yawastina ||

11. kabèh padha paringana sami | rajabrana myang wastra warastra | lan wiji têtanêmane | măngka pawitanipun | nuli dhawuhana prasami | nênandur sasukanya | mrih ayêm tyasipun | jêjêka anggone padha | awêwisma nèng Widarba praja sami | patih matur sandika ||

12. dèrèng têlas dhawuhnya sang aji | gya katungka duta Yawastina | laju mring panangkilane | jujug sang mantri anung | langkung kagyat Suksara Patih | duta dinangu turnya | kêlamun dèn utus | Arya Sunjali Dyan Patya | ingkang dhihin ngaturakên pangabêkti | dene ping kalihira ||

13. ulun kinèn ngaturkên kang tulis | mring paduka srat sampun tinampan | patih kumêpyur galihe | thika maksih tinutup | tan winaos dening dyan patih | laju konjuk narendra |

--- 114 ---

kagyat sang aprabu | anampi ponang wilapa | gya binuka winaos sinukmèng galih | bêbukaning kintaka ||

14. saking patih Dyan Arya Sunjali | katur maring Dyan Patih Suksara | atur uninga wiyose | dening ta muksanipun | rama ibu barêng salatri | lan ngandharkên sadaya | kawontênanipun | nagari ing Yawastina | samuksane Brahmana Kèstu pituwin | Bagawan Wasusarma ||

15. gya lumintu kamuksanirèki | rama ibu tan pantara lama | kadhatêngan pagring gêdhe | mangkana sang aprabu | duk uninga surasèng tulis | wimbuh ing tyas duhkita | srat nguncalkên sampun | maring Dyan Patih Suksara | kinèn maos lan punggawa gênti-gênti | patih matur sandika ||

16. wus cinandhak wau ponang tulis | gya winaos sinuksmèng wardaya | wus tamat dèn ulungake | mring punggawa sadarum | kinèn maos agênti-gênti | winaos wus warata | sadaya

--- 115 ---

angungun | têmahan bela sungkawa | dangu-dangu pinupus karsèng dewa di | nulya nata ngandika ||

17. mring dyan patih hèh kakang tumuli | wangsulana padha kamot layang | dèn bisa manis têmbunge | lairna cihnanipun | yèn ing kene bela prihatin | lan duta Yawastina | sakabèhe iku | ganjarên arta busana | myang warastra aywa kongsi nguciwani | patih matur sandika ||

18. nulya jêngkar kondur sri bupati | manjing pura kang sowan bubaran | patih lawan sakancane | pra mantri punggawa gung | sowang-sowang mantuk prasami | dupi wus pêndhak dina | sira sang nindya nung | Rêkyana Patih Suksara | sampun karya nawala sul-angsul maring | risang nayaka waktra ||

19. Yawastina Dyan Patih Sunjali | miwah duta sadaya ginanjar | busanarta warastrane | kang tampi suka nuhun | kanang sêrat sampun tinampi | pamit kalilan budhal | lampah tan winuwus | mangsuli prajèng Widarba | rikalane nuju

--- 116 ---

ing dina Rêspati | Prabu Jayapurusa ||

20. karsa miyos midêr mariksani | mring rakite kang sami we wisma | janma Yawastina kabèh | ingkang samya lumayu | angungsi mring Widarba nagri | patih sakancanira | para punggawa gung | dhinawuhan dhèrèk samya | wanci enjing sri narendra sampun mijil | rawuhing panangkilan ||

21. amung kèndêl sapangu sang aji | tandya têdhak anitih dipăngga | murub mubyar palanane | patih sakancanipun | dhèrèk wontên wingking narpati | samya wahana kuda | uyêl sapraja gung | untaping janma umiyat | jêjêl uyêl tarap rintip pinggir margi | kongsi tan kêna piyak ||

22. tan winarna solahirèng janmi | kang suk-sukan rêbut anèng ngarsa | ya ta sang nata lampahe | wus prapta prênahipun | ing wismane wong magêrsari | kang saking Yawastina | sukèng tyas sang prabu | dene nguni kang wanarga | mangke dadya tata raharjane sami | lawan sajroning [sajro...]

--- 117 ---

[...ning] praja ||

23. lampahira nata urut margi | lan gêganjar branarta busana | kang tampi suka manahe | manêmbahnêmbah nuhun | dupi lampahipun sang aji | wus têmpuk têmu gêlang | tandya laju kondur | kèndêl lênggah panangkilan | Kyana Patih Suksara lan pra dipati | samya majêng sumewa ||

24. sri narendra nulya ngandika ris | maring patih hèh kakang wruhanta | prajanira tambah rame | yêkti parmèng dewa gung | sung nugraha mring jênêng mami | andhêku mantrimukya | nêmbah lon turipun | kluhuran dhawuh narendra | tingalipun sadaya wong magêrsari | kang wisma ing Widarba ||

25. sampun sami têntrêm tyase sami | nadyan manggènipun dèrèng lama | sampun sami nambutgawe | ananêm tanêm tuwuh | pasabinan myang têgil-têgil | tan wontên siti bêra | ya ta sang aprabu | myarsa aturing dyan patya | langkung suka nulya tan dangu sang aji | jêngkar kondur ngadhatyan ||

26. kyana patih sarowange sami [sa...]

--- 118 ---

[...mi] | sampun bibar mantuk sowang-sowang | ya ta sigêg caritane | gantya ingkang winuwus | nênggih praja Malawapati | nuju ing ari Soma | Krêsna wayah esuk | Sang Prabu Sariwahana | karsa miyos sinewaka păncaniti | pêpak kang wadyakuswa ||

27. jro paseban lir robing jaladri | sri narendra lênggah dhampar rukma | ingkang parêk ing ngarsane | sira dyan mantri ngayun | sri narendra nulya nabda ris | maring nayaka waktra | hèh kakang karsèngsun | mêngko ngong arsa utusan | sung uninga mring Widarba kakang aji | Prabu Jayapurusa ||

28. lamun ingsun samêngko wus ngalih | pindhah praja ing Malawapatya | kaping pindho wigatine | Widarba kakang prabu | ngong timbali mring Mlawapati | sawadyabalanira | lan bêktaa sagung | pèni-pèni ing Widarba | lamun lumuh nêdya balela mring mami | sun antêp karsaningwang ||

29. nanging kabèh dhawuh ingsun iki | akamota sajroning

--- 119 ---

nawala | mula kakang dipun age | mataha punggawa gung | sakêmbaran ingkang prayogi | kang wasis liring basa | bisa bengkas nambung | lantip ing cipta sasmita | kang supaya kakang aywa pindho kardi | kang bakal ingsun duta ||

30. ya ta sira Dyan Patih Sunjali | duk miyarsa dhawuhing narendra | ribêt aribêng galihe | mangudasmarèng kalbu | de kabanjur tyase sang aji | ardambêg puwa-puwa | kalimput amuput | supe talêring kêkadang | nging dyan patih lamun mambêngana ajrih | bok tampi ing dêduka ||

31. atêmahan sandika turnèki | lan ngaturkên kalih kang punggawa | kang dadya pêpilihane | punggawa ingkang sêpuh | kang kinira tan nguciwani | Dyan Arya Sindusena | dene kalihipun | sira Arya Sindupatya | sri narendra suka kapadhan ing galih | srat pinaringkên sigra ||

32. lan winêling-wêling wosing kardi | ingkang wignya ngrakit ngrakêt [ngra...]

--- 120 ---

[...kêt] basa | ing têmbung adu manise | duta kalih wotsantun | sêrat sampun dipun tampèni | amit kalilan budhal | sapanêkaripun | ya ta sapungkuring duta | sri narendra tandya ngandika mring patih | he kakang dhawuhêna ||

33. mring sagunging wadyabala mami | yèn samêngko kakang sutanira | ngong wisudha sakarone | dadya punggawa agung | ingkang tuwa arana mangkin | sira Arya Sudarma | dene arinipun | arana Arya Sumarma | langkung suka sandika Patih Sunjali | sutane karo pisan ||

34. mapan sampun dhinawuhan sami | tur sandika ingkang winisudha | manêmbah majêng nulyage | mangaraspadèng prabu | arya kalih agênti-gênti | riwusira mangkana | nata jêngkar kondur | manjing jroning dhatulaya | pasowanan sira dyan Patih Sunjali | lan kănca-kancanira ||

35. pra punggawa tuwin para mantri | samya bubar mantuk sowang-sowang | sigêg kang winarna ing rèh | gantia kang winuwus | lampahira duta kêkalih | Dyan Arya Sindusena | lawan arinipun [a...]

--- 121 ---

[...rinipun] | sira Arya Sindupatya | lawan para panêkar lampahe prapti | praja di ing Widarba ||

36. kalêrêsan duk samana lagi | amarêngi ari pasewakan | duta dumrojog praptane | lan sapanêkaripun | laju manjing ing păncaniti | jujug Patih Suksara | kagyat sang aprabu | miyat duta ingkang prapta | tinimbalan majêng marêg ing ngarsa ji | duta dwi gurawalan ||

37. tur sandika majêng awotsari | dupi sampun cêlak ing ngarsendra | sang nata nambrama age | hèh uwa kalihipun | praptanira Widarba nagri | apa padha raharja | sajroning lumaku | miwah kang kari nèng praja | yayi aji sagarwa putra pituwin | sanak kawulawarga ||

38. apa uga prasamya basuki | matur nêmbah Arya Sindusena | dhuh gusti kangjêng pamase | kados lamun pakantuk | ing pangèstu paduka aji | lampah amba ing marga | nir sangsayanipun | dene jêng rayi paduka | sri narendra lawan [lawa...]

--- 122 ---

[...n] para garwa siwi | tuwin para santana ||

39. sanggyanipun prasamya basuki | dene gusti pisowan kawula | ing ngarsendra sayêktine | mapan dhapur ingutus | rayi tuwan sri narapati | Prabu Sariwahana | kang sapisanipun | ngaturkên pudya istawa | katur maring paduka sri narapati | dene ping kalihira ||

40. amba kinèn ngaturkên kang tulis | kagyat Sang Prabu Jayapurusa | nampèni srat age-age | nulya binuka sampun | gya winaos sinukmèng galih | bêbukaning nawala | kang sinawung têmbung | Sang Prabu Sariwahana | ingkang pindhah kadhaton Malawapati | ngungkurkên Yawastina ||

14. Pangkur

1. ingkang dhihin sêrat kula | kintun pudya istawa myang sêsanti | mring andika kang prabu[1] | Sang Sri Jayapurusa | kang kadhaton nagri Widarba linuhung | dene kaping kalihira | kula asung kang udani ||

2. lamun panjênêngan kula | sampun pindhah kadhaton Mlawapati | kalihdene [kalihde...]

--- 123 ---

[...ne] kakang prabu | dèn dhanganing wardaya | kula pinta prapta saha wadyanipun | maring nagri ing Malawa | ambêktaa rajapèni ||

3. pèni-pèni ing Widarba | măngka kangge sèn-isèn ing jro puri | Malawa kadhaton ingsun | kakang prabu dipema | pituhunên arinta ing wuwusipun | sarênga lan lampahira | wangsuling duta mong kalih ||

4. titi saraosing sêrat | Prabu Jayapurusa jroning galih | saklangkung ing rêngunipun | nging maksih sinasaban | nulya mèsêm nata manis sabdanipun | maring Dyan Patih Suksara | hèh kakang wacanên iki ||

5. layange yayi narendra | Prabu Sariwahana Mlawapati | ratakna lan sakancamu | sagung para punggawa | kang pustaka tandya nguncalakên sampun | katampèn Patih Suksara | winaos raosing tulis ||

6. sakêdhap sampun sampurna | pinaringkên punggawa gênti-gênti | wus wradin pamaosipun | srat wangsul mring sang nata | kyana patih

--- 124 ---

lan sadaya kancanipun | wusing sami maos sêrat | samya jêngêr tan bisangling ||

7. Sang Prabu Jayapurusa | angandika winor gujêngirèki | maring duta kalihipun | hèh wadyan Sindusena | lawan uwa Arya Sindupatinipun | ngong sawise maos sêrat | paringe yayi sang aji ||

8. Sang Prabu Sariwahana | têka gawok têmên ing ati mami | măngka prasaning tyas ingsun | prajaningsun Widarba | datan ana solah tingkah kang barênjul | myang sabawa kang tan yogya | salawas-lawase sêpi ||

9. kajaba kabèh mung nêdya | dhewe-dhewe mrih rahayuning dhiri | lan ngêgungkên sêmbahipun | maring dewa bathara | kang supadi antuk pangaksamanipun | myang dhaku-dhinaku nora | mandar rumêngkuhe sami ||

10. ing Malawa ya Widarba | ing Widarba iya Malawapati | apadene sungkêmipun | kang para wadyakuswa | nora beda ingsun lawan yayi prabu | loro inganggêp [ing...]

--- 125 ---

[...anggêp] sajuga | mangkono ingkang sayêkti ||

11. lan lagi tumindak pira | yayi prabu kalawan jênêng mami | têka bangêt wus kalimput | tanpa rèh parikrama | ilang kabèh têpane mring kadang sêpuh | iya yèn ingsun priyăngga | ingkang aran kulit daging ||

12. sêdene para punggawa | uga akèh kulawargane sami | kabèh ya padha sadulur | durung adoh tumimbal | yèn kongsia abrawala têmahipun | yayi prabu ing Malawa | tan asih mring kulit daging ||

13. ewa mangkono manawa | yayi prabu kabanjur gone lali | mung manut kewala ingsun | lan pasrah ing jawata | dènnya karya lêlakon mring raganingsun | titah mung darma lumaksa | atas karsaning dewa di ||

14. amung yèn ingsun pinêksa | kinèn prapta sowan mring Mlawapati | yêkti manira tan sanggup | sapisan durung ana | ingkang dadya têpa myang tuladhanipun | wrêda nêmbah kadang mudha | sêdene jêng rama

--- 126 ---

swargi ||

15. durung nate seba marang | Yawastina malah jêng paman aji | Yudayaka Sang Aprabu | kêrêp tinjo kang raka | mring Kadhiri lah iku tuladaningsun | iku bae lêstaria | aywa na salayèng budi ||

16. ing kalihe durung ana | ing dhawuhnya jawata maring mami | kinèn sowan raganingsun | maring nagri Malawa | dene lamun jawata wus paring dhawuh | aja manèh raganingwang | manêmbah mring yayi aji ||

17. kalamun ingsun lumuha | nadyan silih kinèn manêmbah mami | maring wong bangsaning pikul | yêkti datan suminggah | lah mung iku kang dadi wangsulan ingsun | hèh wa Arya Sindusena | lawan Arya Sindupati ||

18. karo padha aturêna | yayi nata iku wangsulan mami | nora susah jênêng ingsun | gawani kang nawala | dene sira karo kang padha dèn utus | măngsa dadak karya durta | rêrêngatan mrih tan yukti ||

19. dhêku arya kalihira | tur sandika wusnya sang nata ênting | dènnya dhawuhkên [dha...]

--- 127 ---

[...wuhkên] sul-angsul | mring duta ing Malawa | nulya kondur jêngkar ngadhaton sang prabu | Patih Suksara bubaran | lan sagung kancane sami ||

20. samya mantuk sowang-sowang | Arya Sindusena makuwon maring | wismane raka puniku | Dyan Arya Danurdhara | Arya Sindupati lêrêm dalêmipun | sira Arya Danumaya | sadangune duta kalih ||

21. anèng nagari Widarba | sakalangkung sinuba-suba dening | kang raka sakalihipun | Dyan Arya Danurdhara | lawan sira Sang Arya Danumayèku | miwah sunggataning nata | andina-dina anggili ||

22. arya kalih langkung suka | dènnya dahat sinuka-sukèng kapti | riwusing sadasa dalu | Dyan Arya Sindusena | lawan Arya Sindupati sami mantuk | wangsul mring nagri Malawa | kalilan wus budhal sami ||

23. ya ta lampahe nèng marga | enggal laminipun datan jinarwi | cinêndhak caritanipun | wus prapta ing Malawa | duta kalih kapatihan kang jinujug [jinuju...]

--- 128 ---

[...g] | kagyat risang mantrimukya | umyat praptaning duta dwi ||

24. sukèng tyas tandya tur priksa | mring sang nata marang sajroning puri | ya ta duk miyarsa atur | Prabu Sariwahana | langkung suka duta tinimbalan gupuh | manjing jroning purantara | kerit Dyan Patih Sunjali ||

25. myang sagung para punggawa | datan dangu wus sowan byantara ji | duta kalih gya dinangu | dènnya lumaku duta | Arya Sindusena manêmbah umatur | ngaturkên sasolahira | duk wontên Widarba nagri ||

26. purwa madya myang wusana | sampun katur sadaya mring sang aji | kagyat wau sang aprabu | dupi myarsa turira | maring duta kalih langkung dukanipun | sêmuning netya ngantirah | kumukus lir mêtu agni ||

27. kang dadya marganing duka | dening duta purun dipun wangsuli | ijoan mantuk ngalênthung | nata sru sora nabda | hèh hèh karo tiwas têmên ingsun tuduh | alah dene ngong utusan [utu...]

--- 129 ---

[...san] | wrêdaning punggawa mami ||

28. têka sasat mulih wara | tanpa labêt lamun duta narpati | ilang karo sêsipatmu | tandhaning duta tama | têmah nistha caraka mulih jarunthul | hèh wa Arya Sindusena | karo Arya Sindupati ||

29. lamun ingsun trima tămpa | wêwangsulan kojah kadi sirèki | tan parlu manira ngutus | punggawa ingkang tuwa | angutusa wrahatbala bae ingsun | măngsa ta nora antuka | wangsulan kadi sirèki ||

30. dhuh sae têmên ta sira | êndi tandhanira duta utami | ya ta dwi kang tampi bêndu | Dyan Arya Sindusena | lawan ari Arya Sindupatinipun | duk myarsa dukaning nata | jroning tyas kalangkung runtik ||

31. jaja bang kadi jêblosan | dènnya sangêt merang rinungu dening | pra punggawa kancanipun | nging lair sinasaban | langkung ajrih arya kalih tansah dhêku | ya ta nata wusnya têlas | dukane mring duta kalih ||

--- 130 ---

32. tandya dhawuh mring dyan patya | hèh ta kakang Patih Arya Sunjali | nuli undhanga dèn gupuh | mring kabèh wadyaningwang | dipun sami pradandanan ing prang pupuh | ingsun nuli arsa tindak | nglurug mring Widarba nagri ||

33. lah uwis padha mundura | tur sandika sira Patih Sunjali | gya mêdal sakancanipun | praptèng jawi bubaran | sêsewangan sami sowang-sowang mantuk | sira sang nayaka waktra | wus dhawuh samêktèng jurit ||

34. arsa binêkta sang nata | tindak nglurug maring Widarba nagri | ya ta wau kang winuwus | Dyan Arya Sindusena | lawan ari Arya Sindupatinipun | undure saking jro pura | sayarda runtiking galih ||

35. mring Prabu Sariwahana | dènnya datan parimarma mring dasih | dêduka sakarsanipun | arya kalih datan sah | rintên dalu kumpul sapanêkaripun | rêmbag nêdyarsa balela | balik mring Widarba nagri ||

36. malah kang para panêkar | kathah sami matur mring arya kalih |

--- 131 ---

yèn parêng yun soroh amuk | ngrisak prajèng Malawa | nanging arya kalih ing galih tan cundhuk | têmah golonging kang rêmbag | nungkul mring Widarba nagri ||

37. wusnya golong ingkang rêmbag | Arya Wirasena sampun ngrujuki | mring kang rama karsanipun | Dyan Arya Sindusena | garwa putra tuwin wayah wus ngalumpuk | wêkdal dalu tandya budhal | lolose punggawa katri ||

38. sawadya panêkarira | ya ta cinarita praptaning enjing | Dyan Sunjali sang nindya nung | dhawuh arsa kumpulan | sakancane sadaya pra punggawa gung | anèng dalêm kapatihan | sadaya wus sowan sami ||

39. amung punggawa têtiga | Arya Sindusena lan Sindupati | Wirasena katrinipun | padha sapanêkarnya | dèrèng prapta dèn anti-anti wus dangu | nulya dyan patih utusan | mantri kapatihan kalih ||

40. kinèn ngenggalkên sadaya | punggawa tri sapanêkare sami | kalih duta mêsat sampun [sampu...]

--- 132 ---

[...n] | sakêdhap wangsul prapta | matur maring sang nindya mantri kalamun | arya katri tan kapanggya | ing wisma sadaya sêpi ||

41. dupyantuk janma sajuga | tinakenan puruging arya katri | wangsulaning janma wau | duk wanci dalu budhal | saha wadya tuwin garwa putranipun | lampahe lajêng mangetan | kilap badhe dhatêng pundi ||

42. lamun dènnya tata-tata | pakumpulan wus wontên pitung ratri | nanging kathah ingkang nyêngguh | rêmbag sawegèng yuda | rèhning tampi dhawuh nata arsa nglurug | mangun prang maring Widarba | dadya tan wontên kang dugi ||

43. yèn arya tri yun miruda | kagyat wau Risang Patih Sunjali | rikala miyarsa atur | lan kănca pra punggawa | sampun nyipta arya tri mirudanipun | mêntas dinukan sang nata | mundur mring Widarba sami ||

15. Durma

1. nulya Patih Sunjali sakancanira | sagung punggawa sami | manjing jroning pura | tur uninga sang nata | mirudaning arya katri | Dyan [Dya...]

--- 133 ---

[...n] Sindusena | lawan Dyan Sindupati ||

2. tiganipun sira Arya Wirasena | praptaning ngarsa aji | wus katur sadaya | prakawis tri punggawa | ya ta sang nata miyarsi | kalangkung duka | asru ngandikèng patih ||

3. hèh ta kakang sira age amataha | bocah punggawa kalih | sapanêkarira | nututi kang miruda | ngêndi kacandhake katri | pocokên samya | murdane arya katri ||

4. aturêna maringsun êndhas kewala | sandika nindyamantri | sigra sami mêdal | patih sakancanira | sapraptanira ing jawi | dyan mantrimukya | matah punggawa kalih ||

5. kang satunggal sira Dyan Arya Subala | Arya Sutarsa kalih | sapanêkarira | nututi kang miruda | wus samya winêling-wêling | dhawuhing nata | sandika kang tinuding ||

6. amit budhal sakancanira panêkar | sikêp kaprabon jurit | lampahe nèng marga | tan mawi cinarita | cinêndhak sampun nututi | arya têtiga |

--- 134 ---

kagyat wau ningali ||

7. yèn lampahnya tinututan ing wadyendra | nuju wanci byar enjing | Arya Sindusena | lan Arya Sindupatya | Arya Wirasena katri | saklangkung duka | kandhêg dènnya lumaris ||

8. pra panêkar baris nêdya mapag ing prang | dupi clak kang nututi | wadya kang miruda | tan kongsi atêtanya | tadhah lajêng angêmbuli | rame ing yuda | mungsuh rowang bêg pati ||

9. caruk rukêt wadyane kang tinututan | lan wadya kang nututi | dangu-dangu kandhap | wadyane Dyan Subala | lan Arya Sutarsa kalih | bubar sar-saran | ngungsi sang arya kalih ||

10. Dyan Subala kalih lan Arya Sutarsa | duka yayah sinipi | wadyane kasoran | ngamuk tan tolih wuntat | wadyane sang arya katri | kathah kang pêjah | dèn amuk arya kalih ||

11. langkung duka sira Arya Sindusena | lan putra mangsah aglis | Arya Wirasena | panggih Arya Sutarsa | Arya [Ar...]

--- 135 ---

[...ya] Subala kapanggih | Dyan Sindusena | rame gantya kalindhih ||

12. dangu-dangu Arya Sutarsa palastra | kaparjaya ing kêris | dening mêngsahira | sira Dyan Wirasena | Arya Subala kalindhih | prang samya gada | tan dangu wus ngêmasi ||

13. pêjahira tandhing Arya Sindusena | ya ta kang kasor jurit | pra panêkarira | sira Arya Subala | lan Arya Sutarsa kalih | sasisaning prang | lumayu samya bali ||

14. mring jro praja tur uninga mring dyan patya | yèn tiwas kang nututi | arya kalih pisan | pêjah kasambut ing prang | kagyat Dyan Patih Sunjali | myarsa pawarta | gugup umanjing puri ||

15. sakancane punggawa sowan sang nata | praptaning byantara ji | wus katur sadaya | purwa madya wasana | lampahe arya kêkalih | kang sami nungka | lolosing punggawa tri ||

16. campuhing prang wontên madyaning dêdalan | arya kalih ngêmasi | wau ta narendra | Prabu Sariwahana | myarsa [myar...]

--- 136 ---

[...sa] ature dyan patih | netya ngatirah | duka yayah sinipi ||

17. waja gathik jaja bang kadi dahana | pratăndha sangêt runtik | tandya sru ngandika | maring nayaka waktra | kakang dhawuhna tumuli | mring wadyabala | samêkta ing ajurit ||

18. ingsun arsa ngawaki tindak priyăngga | nglurug ngadoni jurit | gêpuk ing Widarba | lawan mataha wadya | punggawa kang tunggu nagri | yèn wus samêkta | ingsun budhal tumuli ||

19. tur sandika sira dyan mantri wasesa | sampun kalilan mijil | nulya undhang-undhang | mring wadya pra punggawa | satriya prameya mantri | sudhiyèng yuda | andhèrèk sri bupati ||

20. tindak nglurug maring nagari Widarba | lawan mêmatah sami | mring para punggawa | kang kantun têngga praja | orêg wadya sanagari | apradandanan | asikêping ajurit ||

21. wusnya rakit sagunging wadyakuswala | mêpak atata baris | ngalun-alun kêbak | kèbêkan ing gêgaman |

--- 137 ---

gumuruh kêndhang gong bèri | samya gambira | untaping pra prajurit ||

22. tandya miyos Sang Prabu Sariwahana | kèndêl ing păncaniti | patih myang punggawa | sampun sami sumewa | sawatara sri bupati | nulya ngandika | maring Patih Sunjali ||

23. hèh ta kakang baris nuli budhalêna | dimèn lumaku ngarsi | de bocah punggawa | padha anindhihana | wadya-wadyane pribadi | kakang mung sira | lawan bocah sinêlir ||

24. angayapa lampah ingsun anèng wuntat | sandika nindyamantri | dhinawuhkên sigra | maring para punggawa | bêdhol kang wadya prajurit | rame swaranya | tabuhan samya muni ||

25. barung lawan bangingèhirèng turăngga | myang krincinging kêndhali | wuri sri narendra | têdhak nitih dipăngga | palana lawak rinukmi | rêkyana patya | tan têbih lan sang aji ||

26. munggwing kuda sira sang mantri wasesa | para wadya sinêlir | lan wong kapatihan | ngayap Sri Naradipa | wus mêdal jawi

--- 138 ---

nagari | sigêg lampahnya | nata ing Mlawapati ||

27. gantya ingkang winursita ing Widarba | Jayapurusa Aji | nuju ari Soma | enjing miyos sewaka | anèng bale păncaniti | lir saban-saban | pêpak ingkang sumiwi ||

28. Kyana Patih Suksara sakancanira | punggawa para mantri | andhèr ambalabar | kadi samodra bêna | sri narendra lênggah munggwing | dhampar kancana | ya ta wau sang aji ||

29. mapan dèrèng ngantos wawan pangandika | kasaru ingkang prapti | Arya Sindusesa | lan Arya Sindupatya | Arya Wirasena katri | sagarwa putra | lan panêkare sami ||

30. dumarojog laju maring panangkilan | jujug rêkyana patih | kagyat sri narendra | umyat kang lagya prapta | katimbalan mring ngarsa ji | agurawalan | tiga umajêng sami ||

31. sri narendra wusnya paring kang pambagya | nulya andangu maring | katri sang nararya | mênggah wigatinira | Dyan Sindusena [Sinduse...]

--- 139 ---

[...na] wotsari | matur prasaja | yèn praptanira nguni ||

32. saking nagri Widarba praptèng Malawa | dinukan mring sang aji | wus katur sadaya | purwa madya wasana | ya ta wau sri bupati | kalane myarsa | turnya dyan arya katri ||

33. langkung suka arum wijiling wacana | hèh uwa arya kalih | mungguh praptanira | anèng nagri Widarba | dahat karya suka mami | ingsun rumasa | antuk wong tuwa maning ||

34. ingkang bakal rumêksa mring raganingwang | anaa sèkêt iji | wong tuwa lir sira | sayêkti ingsun tămpa | jêr araning kulit daging | yêkti tan beda | ana ing Mlawapati ||

35. yèn nèng kana pikire kurang sakeca | maring Widarba nagri | yèn anèng Widarba | uga pikir tan eca | pindhah mring Malawapati | tan paenira | jêr padha kulit daging ||

36. marma mêngko hèh kakang Patih Suksara | kang dadya karsa mami | uwa karo pisan | kalawan sutanira | kakang Wirasena [Wirase...]

--- 140 ---

[...na] mangkin | kawiryanira | lan cêcatuning siti ||

37. aywa owah lan duk ana ing Malawa | tumrape anèng ngriki | panganggêp manira | yêkti tan ingsun beda | kalawan si uwa katri | Dyan Danurdhara | Arya Danumayèki ||

38. katrinira si wa Arya Hèrkamaya | manêmbah kyana patih | umatur sandika | jumurung karsa nata | ya ta wau arya katri | dupi miyarsa | sabdanira sang aji ||

39. langkung dening sami asrêp manahira | dènnya sampun katampi | pasuwitanira | Dyan Arya Sindusena | umatur saha wotsari | mring sri narendra | dhuh gusti jêng dewaji ||

40. kintên-kintên gusti rayi jêng paduka | Natèng Malawapati | tan antawis dina | yêkti tumuntên prapta | nglurug mring Widarba nagri | margi duk kala | gusti kawula maksih ||

41. wontên praja Malawa rayi paduka | sampun dhawuh mring patih | undhang wadyabala | samêkta ing ayuda | sang nata arsa ngawaki | tindak priyăngga [pri...]

--- 141 ---

[...yăngga] | gêpuk Widarba nagri ||

42. kaping kalih nalika lolos kawula | gusti dipun tututi | kêkalih punggawa | sami sikêping yuda | kasusul ing têngah margi | ingkang dinuta | Arya Subala kalih ||

43. sira Arya Sutarsa sawadyanira | dados ing têngah margi | ulun kandhêg ing prang | kalih punggawa pêjah | panêkare kathah lalis | sakantunira | lir pucung samya ngungsi ||

16. Pocung

1. yêktinipun rayi tuwan sang aprabu | Sri Sariwahana | tambah dukaning kang galih | mila amba ngintên botên dangu prapta ||

2. ya ta wau Jayapurusa sang prabu | rikala miyarsa | Dyan Sindusena turnèki | langkung suka tandya ngandika mring patya ||

3. liring dhawuh jagi prayitnèng pakewuh | hèh kakang Suksara | dhawuhna mring wadya mami | gêdhe cilik dèn sami samêktèng yuda ||

4. nanging dipun nyamar ing pratingkahipun | baris pêpêndhêman | aywa kongsi ngatawisi | lan sakèhing

--- 142 ---

kawula nagri Widarba ||

5. siyang dalu nuju mêlèk tuwin turu | anèng jroning wisma | tanapi lêlungan sami | aywa ana kapisah gêgaman yuda ||

6. sang nindya nung nêmbah sandika turipun | nata wusnya têlas | dhawuhipun mring dyan patih | tandya jêngkar kondur manjing jroning pura ||

7. pra wadya gung kang sowan bubaran sampun | mantuk sowang-sowang | ya ta wau arya katri | rêrepote sakadang garwa myang putra ||

8. samya dunung wismaning rakatrinipun | Arya Danurdhara | Arya Danumaya tuwin | katrinira sira Arya Hèrkamaya ||

9. tan winuwus enjingipun sang nindya nung | Dyan Patih Suksara | wus dhawuh maring wadya ji | tuwin maring kawula prajèng Widarba ||

10. sanggyanipun dèn sami prayitnèng kewuh | nadyan anèng wisma | miwah yèn lêlungan sami | aja kongsi pisah sanjataning aprang ||

11. pra wadya gung matur sandika sadarum | wus sami sawega | baris pêpêndhêman [pêpêndhêma...]

--- 143 ---

[...n] sami | ya ta wau Sang Prabu Jayapurusa ||

12. jroning kalbu langkung dènira amêsu | sabên dalu tansah | sêmadi maladi êning | tanpa ginggang saking sanggar palanggatan ||

13. ciptanipun jroning puja kang dèn suwun | ing rahayunira | dènirarsa mangun jurit | lan kang rayi Sang Prabu Sariwahana ||

14. duk anuju satunggalira ing dalu | sang nata kang lagya | arsa umangsah sêmadi | kagyat ing tyas umyat kang rawuh sing wiyat ||

15. laju jujug sanggar palanggatanipun | yèku Hyang Naradha | nata kang ayun sêmadi | gurawalan nêmbah mring kang lagya prapta ||

16. ngraup sukunira Hyang Kanekasunu | ya ta Hyang Naradha | gumujêng ngandika aris | wruhanira kaki ing prapta manira ||

17. dipun utus Hyang Guru aparing dhawuh | maring pêkênira | pamintanta jro sêmadi | jinurungan dening Hyang JagadPratingkah ||

18. iya besuk aprangira yêkti unggul | arinta narendra | Sariwahana ing benjing [be...]

--- 144 ---

[...njing] | yêkti sirna kaki dening panahira ||

19. ingkang kasup Kyai Pasopati ampuh | liya iku nora | ana braja kang nêdhasi | sabawana tumpêkên gêgaman yuda ||

20. yêktinipun tanpa karya sanggyanipun | ujêr arinira | Sariwahana Sang Aji | luwih têguh wirasakti măndraguna ||

21. marganipun saking nguni timbulipun | Bagawan Mintuna | marma kaki dipun eling | lamun têmbe sira sida băndayuda ||

22. ywa kalimput kasuwèn dèn ta umagut | nuli lêpasana | jêmparing Ki Pasopati | mêsthi dadya pangatêre arinira ||

23. kaki Prabu Sariwahana puniku | mring jaman kamuksan | dene yèn kasuwèn kaki | sisip-sisip tiwas dhewe pêkênira ||

24. Sang Aprabu Jayapurusa duk ngrungu | maring dhawuhira | sira Hyang Kanekasiwi | langkung suka nuhun-nuhun aturira ||

25. dhuh pukulun jawata ingkang linuhung | yêktine kawula | botên badhe angingkêti | ngèstokakên dhawuhing [dha...]

--- 145 ---

[...wuhing] jawata mulya ||

26. nadyan lêbur datan garantês sarambut | Hyang Kanekaputra | langkung êntyarsèng panggalih | amiyarsa turing Sri Jayapurusa ||

27. manthuk-manthuk lan malih ngandika arum | hèh kaki narendra | kajaba dhawuh ngong kang wis | anamanèh karsane Hyang Girinata ||

28. sira kulup pinaring pusakanipun | karo rupa rêca | siji priya siji èstri | ingkang priya kulup mimba warnanira ||

29. Sang Hyang Guru lan kadadyanirèng dangu | kang wêsi garita | anadene ingkang èstri | warnanira mimba Hyang Bathari Uma ||

30. asalipun rêca èstri duk rumuhun | iya kadadyannya | aran kang wêsi Sri Kandhi | karopisan dadia pusakanira ||

31. wit puniku sajatine kang sawastu | iya pusakanya | eyangira duk ing nguni | Sri Ngastina kaki Prabu Dipayana ||

32. kongsi tumrun anak putu praptanipun | ing sudarmanira | Gêndrayana kaki aji | de

--- 146 ---

baline pinundhut Hyang Girinata ||

33. duk rumuhun barêng kabasmaranipun | kadhaton Ngastina | ya ta Jayapurusa Ji | langkung suka nampèni rêca dwinira ||

34. gupuh-gupuh pinarnah nèng madyanipun | sanggar palanggatan | wusnya nata rêca kalih | sri narendra tandya wangsul marêk sigra ||

35. ngarsanipun Hyang Kaneka sarwi matur | pukulun patikbra | dahat kapengin udani | purwanipun wontên tosan dados rêca ||

36. dadosipun kawarti kala rumuhun | tan srana kinarya | tuwin caritane nguni | kalanipun kabêsmi kraton Ngastina ||

37. ya ta wau sira Hyang Kanekasunu | duk myarsa turira | Sri Jayapurusa Aji | langkung suka gumujêng lajêng carita ||

38. hèh ta kulup ing nguni caritanipun | wêsi dadya rêca | kwasane Êmpu Brangtadi | Hyang Naradha agalur caritanira ||

39. ngantos nutug linêkasan wiwitipun | kala jênêngira | Mahaprabu [Mahapra...]

--- [0] ---

[Grafik]

Sang Hyang Naradha, rêca, Prabu Jayapurusa.

--- 147 ---

bu Parikêsit | kongsi prapta alam Prabu Gêndrayana ||

40. wêkasipun Hyang Naradha kojahipun | karaton Ngastina | purwakanira kabasmi | suka ngungun Sang Prabu Jayapurusa ||

41. sukanipun dene wruh lêlakonipun | jaman kina-kina | para eyang kongsi prapti | ingkang rama Mahaprabu Gêndrayana ||

42. ngungunipun dene lampahan rumuhun | kathah kang pinanggya | kaelokaning dewa di | wusnya têlas dhawuhing Rêsi Naradha ||

43. amit kondur wangsul ing kahyanganipun | sakêdhap wus muksa | Sri Jayapurusa Aji | karyanggana lêstantun amuja brăngta ||

17. Asmaradana

1. ya ta wau tan winarni | Sang Prabu Jayapurusa | ingkang mêndêng sêmadine | nèng sanggar panêpinira | sigêg gêntya winarna | kang lagya lêlampah nglurug | Sang Prabu Sariwahana ||

2. lan wadya punggawa sami | enggal lamine nèng marga | datan nganggo kacariyos | duk samana [sa...]

--- 148 ---

[...mana] sampun prapta | nagari ing Widarba | sang nata tandya kêkuwu | kilèn wukir Nilandusa ||

3. pakuwon sampun rinakit | rinareka bêbitingan | cêkapan têbih cêlake | lan jro kitha ing Widarba | lampahan kalih dina | kamot ing sawadyanipun | Sang Prabu Sariwahana ||

4. wus dhawuh marang ing dasih | datan ana kang kalilan | karya risak karya gègèr | mring janma bumi sadaya | milanta wong padesan | ing sakanan keringipun | pakuwon Natèng Malawa ||

5. malah suka-suka sami | jalu èstri sêsadean | têtêdhan barang wêdale | palakirna ing padesan | marma kongsi katêlah | prênah pasanggrahan wau | sinêbut karan Malawa ||

6. kabêkta saking dèn broki | pakuwon Natèng Malawa | ya ta wau sang akatong | Sang Prabu Sariwahana | lênggah siniwèng wadya | rêrêmbagan lan nindya nung | myang sagung para punggawa ||

7. ing lampah ingkang sayogi [sayo...]

--- 149 ---

[...gi] | dènirarsa mangun aprang | Patih Sunjali ature | dhuh gusti jêng sri narendra | kajawi karsa nata | mênggah mrih utaminipun | rèh badhe prang sami kadang ||

8. kêdah utusana dhihin | pangantêp mring raka tuwan | nadyan gusti sawaune | sampun sami puguh ing tyas | nanging dintên punika | bokmanawi galihipun | binuka dening jawata ||

9. lajêng kadunungan eling | dene lamun wus mangkana | raka tuwan maksih wangkot | nêdyarsa mêthuk ing yuda | gusti jêng padukendra | botên kainan ranipun | kaping kalih loking jana ||

10. sampun botên nguciwani | tan tilar ing parikrama | tataning prang sami katong | Sang Prabu Sariwahana | myarsa aturing patya | langkung suka galihipun | sigra dhawuh karya surat ||

11. maring wadya juru tulis | nawala sakêdhap dadya | nulya ngaturkên sang katong | dèn waos surasanira | sampun kapadhan karsa | kang sêrat [sêra...]

--- 150 ---

[...t] sigra tinutup | matah kalih kang punggawa ||

12. kang badhe mlampah tinuding | kang pinilih majêng ngarsa | Arya Sudigda arine | sira dyan nayakawaktra | dene ta kanthinira | Dyan Grêndaka kalihipun | sutèng Arya Wirabadra ||

13. patutan Dyah Mahanari | putrine Sri Gêndrayana | prênah raka lan sang katong | Sang Prabu Jayapurusa | wau kalih kang duta | pinaringan sêrat sampun | wus winêling ijêmannya ||

14. tur sandika duta kalih | nêmbah lèngsèr saking ngarsa | dèn dhèrèkkên ing wadyane | panêkar mung sawatara | sami wahana kuda | sêsandêran lampahipun | tan winarna anèng marga ||

15. cinêndhak samana prapti | sajroning kitha Widarba | nuju Rêspati dinane | Sang Prabu Jayapurusa | lagya miyos sewaka | munggwing păncanitinipun | andhèr pêpak kang sumewa ||

16. jroning sewaka sang aji | kang rinaos datan liya | lêlakon kadadeyane |

--- 151 ---

yèn èstu amangun yuda | lan kadang rêbut pêjah | ya ta nata ngandika rum | maring Dyan Patih Suksara ||

17. kadiparan kakang patih | lamun sida mangun ing prang | mungsuh kadang rêbut layon | dyan patih nêmbah turira | gusti sadasa-dasa | karsaning dewa linuhung | lagya kinarya lampahan ||

18. tan kenging dipun singgahi | sang nata manggut ngandika | iya kakang bênêr kowe | dèrèng dumugi sang nata | dènira angandika | kasaru ing praptanipun | dutaning Natèng Malawa ||

19. datanpalarapan kalih | jujug maring pasewakan | kalih lungguh ing ngarsane | sagunging para nayaka | wurinira dyan patya | dene pra panêkaripun | kèndêl soring wringin kêmbar ||

20. kagyat wau sri bupati | tuwin kang samya sumewa | nanging wus andugi kabèh | yèn duta saking Malawa | sang nata dangu sigra | mring Arya Sindusenèku | hèh Wa Arya Sindusena ||

21. sapa karo ingkang [ing...]

--- 152 ---

[...kang] prapti | matur Arya Sindusena | gusti punika èstune | nama Sang Arya Sudigda | arinipun dyan patya | dene kang satunggalipun | anama Arya Grêndaka ||

22. pulunan tuwan pribadi | sutèng Arya Wirabadra | patutan saking garwane | Mahanari Sang Kusuma | putri saking Widarba | putra jêng ramanta èstu | Mahaprabu Gêndrayana ||

23. wusnya sang nata udani | alurane ingkang prapta | nulya sinapa kalihe | pinaring sabda pambagya | dinangu praptanira | Arya Sudigda umatur | pukulun ulun dinuta ||

24. arinta sri narapati | Sang Prabu Sariwahana | angaturkên nawalane | katur maring jêng paduka | sêrat ngaturkên sigra | tinampèn maring sang prabu | winaos sinuksmèng driya ||

25. kadhadha raosing tulis | mèsêm Sri Jayapurusa | maring wau duta karo | hèh kakang Arya Sudigda | kulup Arya Grêndaka | anadene layangipun | yayi

--- 153 ---

prabu ing Malawa ||

26. kang sapisan mundhut maring | bêburone kang andaka | têtêlu waja tracake | miwah netrane kumala | ucul saking Malawa | ginalih yèn raganingsun | ngukuhi banthèng trinira ||

27. pangrasane ing tyas mami | kang mangkono nora pisan | amung sabênêr-banêre[2] | rumasa padha kawogan | duwe kawulawarga | ing sakarêp-karêpipun | tan enak anèng Malawa ||

28. banjur mring Widarba ngalih | nèng Widarba tan sakeca | mring Malawa sasukane | kana kene tan prabeda | Widarba lan Malawa | padha kulit dagingipun | tan bisa akon myang nyêgah ||

29. mangkono panêmu mami | dene kaping kalihira | nawalane yayi katong | ingsun tinimbalan seba | maring pakuwonira | bangêt gon ingsun pakewuh | rèh ingsun jumênêng nata ||

30. anèng Widarba praja di | kinèn seba mring wong desa | dhasar wêwêngkonku dhewe | sêdene yayi narendra [na...]

--- 154 ---

[...rendra] | tindak prajèng Widarba | andadak tan karsa laju | manjing jro kitha Widarba ||

31. kapanggih kalawan mami | abangêt gone kumliya | gawe gawoke tyas ingong | kaping têlu sêratira | yayi Prabu Malawa | angantêp ing sêdyaningsun | kang dadi wangsulan ingwang ||

32. biyèn-biyèn praptèng mangkin | prajaningsun ing Widarba | nora ana antarane | karya dhadhakan tan yogya | tan liya sêdyanira | ngagêngkên panêmbahipun | maring jawata minulya ||

33. alah gêlar dene yêkti | sira karopadha wikan | kadiparan kaanane | kene katon kadiparan | têlas sabdèng narendra | yatarya Sudigda matur | dhuh gusti sri naradipa ||

34. karsanya rinta sang aji | saking praja mung anêdya | ambêbujêng bujêngane | tri andaka tracak waja | sami netra kumala | pundi ênggène kapangguh | yêkti lajêng winasesa ||

35. dene arinta sang aji | makuwon jawining kitha |

--- 155 ---

botên katênta èstune | saking sêngsêming panggenan | punika botên pisan | mung èngêt rayi pukulun | kalamun ingkang sarira ||

36. ratu agung nyakrawarti | ingkang binatharèng jagad | lasar kinalêpèhane | nata agung binathara | yèn karsa apêpara | wontên ing pundi dhokipun | lajêng dados pacangkraman ||

37. nuntên ratu kanan kering | kang miyarsa sami sowan | lan nungsung pakurmatane | karantên sasèsining rat | sampun sami kongkulan | wibawane rinta prabu | makatên pamanggih amba ||

38. pramilanipun sang aji | jêng paduka akarsaa | paring srat wêwangsulane | wêwaton karsa paduka | dèn wratna ing nawala | yèn dhawuh tuwan pukulun | amung kalawan ijêman ||

39. kawula ajrih nampèni | lan malih rayi paduka | yèn karsaa upamine | nampèni wangsulan wara | măngsa dadak ngutusa | pun sudigda yêktinipun | cêkap wadya wrahatbala ||

40. pramila [pra...]

--- 156 ---

[...mila] kawula gusti | yèn tan kaparingan sêrat | lêhêng mantuk aran bae | têlas wau aturira | sira Arya Sudigda | sang nata kalangkung bêndu | myarsa atur kang mangkana ||

41. kang netya ngatirah andik | jaja bang mawinga-winga | tansah kumêdut lathine | sêrêng wijiling sabdendra | hèh hèh Arya Sudigda | abane bocah kêkuncung | tan wrin rèhing subasita ||

42. tanpa nganggo sidhang siring | micara tanpa ukara | anggêr bisa ngêtokake | yèn mangkono ing samangkya | matura ratunira | têtêpe ing karsaningsun | padha mrih yuda kênaka ||

18. Pangkur

1. samêngko banthèng têtiga | tracakwaja netra kumala sami | ngong umbar nèng alun-alun | dèn cêkêla priyăngga | mring ratumu dèn enggal turana rawuh | ngalun-alun ing Widarba | pancèn wus ngong sudhiyani ||

2. ya ta wau Dyan Grêndaka | duk miyarsa sabdanira sang aji | lir sinêbit kupingipun | kêrot anggêgêt [ang...]

--- 157 ---

[...gêgêt] waja | sarwi majêng sacêngkang dènira lungguh | asru matur mring sang nata | lah sinuhun dipun aglis ||

3. ponang andaka têtiga | dèn umbara kawula kang kadugi | nyêpêng ijèn banthèng wau | mila rayi paduka | ngutus dhatêng pun Grêndaka yêktinipun | sampun ginalih pitaya | sagêd bengkas angrampungi ||

4. ature Arya Grêndaka | lawan gigit waja amêdal gêtih | saking sruning runtikipun | ya ta wau sang nata | duk miyarsa Dyan Grêndaka aturipun | saya wimbuh dukanira | mèh dadya brawala yêkti ||

5. tanggap Dyan Patih Suksara | majêng nêmbah matur mring sri bupati | dhuh gusti jêng sang aprabu | kapilare kalintang | yèn paduka nimbangi wirodèng kalbu | lan malihipun tan ana | tuladhaning nguni-uni ||

6. wontên duta manggih tiwas | kyana patih wusnya matur sang aji | sigra dènnya nolih pungkur | mring duta kalihira | hèh ta adhi Dyan Sudigda kalihipun | anak [a...]

--- 153 ---

[...nak] mas Arya Grêndaka | paranmarmanta kêkalih ||

7. padha kalimput ing driya | gawe tingkah kang karya walangati | tindak tanduk ingkang saru | niring rèh parikrama | têmah mamak mring adat tatèng karatun | ilang ing lêlabêtira | lakuning duta utami ||

8. yèn mangkono pantêsira | amung dadi dutaning ratu wukir | kang kulina padhas watu | lah mêngko wruhanira | kabèh-kabèh prakara ingkang tumangguh | iya Si Patih Suksara | piyarsanên wuwus mami ||

9. matura mring gustinira | ingsun ingkang mancas prakara iki | nuli praptaa dèn gupuh | Prabu Sariwahana | besuk wani ing samêngko iya purun | mapan wus padha sinêdya | ngadêg satêngahing baris ||

10. kadi nora karya cuwa | ing Widarba dhasar wus mirantèni | têlas wau sabdanipun | sira Patih Suksara | lêga tyase duta arya kalihipun | pamit mundur sigra budhal | prapta gèn panêkar nganti ||

11. nèng

--- 159 ---

soring waringin kêmbar | arya kalih nyengklak kudane sami | sinabêt turăngga mamprung | tanapi panêkarnya | ya ta sapungkuring duta kalih wau | Sang Prabu Jayapurusa | nulya dhawuh mring dyan patih ||

12. kinèn budhalakên wadya | pacakbaris sasikêping ajurit | maring jawi kithanipun | pasang gêlar sinamar | sri narendra yun nindaki aprang pupuh | sandika Patih Suksara | nata kondur manjing puri ||

13. Rêkyana Patih Suksara | sakancane para punggawa sami | wus sami bubaran mantuk | nulya ri enjingira | sang nayaka waktra sampun adhêdhawuh | mring sagung wadya sadaya | samêkta kaprabon jurit ||

14. wusnya samêkta sadaya | tandya nêmbang têngara budhal aglis | swaraning wadya gumuruh | praptaning jawi praja | pangrakiting gêlar baris tan winuwus | gantya mangsuli lampahnya | duta ing Malawapati ||

15. Arya Sudigda kalawan | sira Arya Grêndaka lan pangiring | pra mantri panêkaripun | wus [wu...]

--- 160 ---

[...s] prapta pasanggrahan | duk samana Sariwahana Sang Prabu | nuju lênggah pakêmpalan | lan sagung punggawa sami ||

16. kagyat sri narendra miyat | sapraptaning duta arya kêkalih | gya dinangu gupuh-gupuh | saliring rèh dinuta | sira Arya Sudigda nêmbah umatur | ngaturkên sasolahira | dènnya lumampah tinuding ||

17. purwa madya myang wasana | sampun katur sadaya mring narpati | sri narendra langkung bêndu | tandya dhawuh sang nata | mring dyan patih kinèn undhang mring wadya gung | budhal arsa manjing praja | wus nêdya rêrêmpon jurit ||

18. dyan patih matur sandika | sampun lajêng undhang budhalkên baris | kêndhang gong bèri tinabuh | rame umyung swaranya | dupi sampun baris cêlak lampahipun | cakêt sajawining praja | kagyat dènira ningali ||

19. kalamun wadya Widarba | sampun sami masang gêlaring jurit | mila tan dangu gya têmpuh | arame long-linongan | mungsuh rowang sami

--- 161 ---

kathah ingkang lampus | ing wuri majêng anunjang | wuru riwut kang ajurit ||

20. wutahing rah ambalabah | jawi kitha yayah abanjir gêtih | dangu-dangu saya liwung | aprang sami punggawa | duk samana Arya Sudigda kapangguh | tandhing lan Dyan Sindupatya | arame ungkih-ingungkih ||

21. samya ngêtog kasudiran | têmah kalih pêjah sampyuh ing jurit | Arya Grêndaka angamuk | tadhah Dyan Sindusena | rame kalih kang aprang caruk-cinaruk | sami kasudibyanira | kalih pêjah sampyuh malih ||

22. ya ta Arya Wirabadra | duk umiyat Arya Grêndaka lalis | sangêt krodha ngamuk punggung | nir baya nir wikara | wong Widarba kang katrajang akèh lampus | kang kari miris abubar | ngungsi maring senapati ||

23. sira Arya Wirabadra | saya liwung wruh mungsuhe angisis | solahe lir banthèng tatu | duk samana kapapag | lan arine Jayapurusa Sang Prabu | Arya Prabu Dipayana |

--- 162 ---

wus ajêng-ajêngan kalih ||

24. Arya Prabu Dipayana | sru nabda hèh Arya Wirabadrèki | sira trah prajurit luhung | dene pangamukira | muta tuli tan nganggo amawang mungsuh | yèn sira dhasar murina | patine sutanirèki ||

25. si kulup Arya Grêndaka | dudu ingsun kang marjaya matèni | aprange wus padha sampyuh | lan Arya Sindupatya | Arya Wirabadra wus datanpa kengguh | malah pangucape sora | hèh sira dhasar panyakit ||

26. kolu maring kaponakan | dènnya ngucap kalawan gigit lathi | kalawan narajang mungsuh | sirarya prabu sigra | anadhahi ing aprang nêdya tumangguh | ramening prang kalihira | sami prawirèng ajurit ||

27. dangu-dangu risang arya | Prabu Dipayana kêni kasliring | kataman nênggala lampus | kuwănda lajêng muksa | Sang Aprabu Jayapurusa andulu | pêjahe kang rayi sigra | krodha mangangsahkên èsthi ||

28. nêdya ngawaki ing yuda | ya ta

--- 163 ---

Patih Suksara amêgati | mring angsahira sang prabu | sarwi matur ngrêrêpa | dhuh pukulun yogya kèndêla rumuhun | yèn paduka ngawakana | ing aprang dèrèng winanci ||

29. margi mêngsah dede timbang | taksih kathah gusti punggawa aji | kang sami prawirèng pupuh | de sedane ri nata | Arya Prabu Dipayana apan ta wus | karsaning dewa winênang | titah sadaya darbèni ||

30. pêpêsthèn pyambak-piyambak | botên kenging gusti dipun ewahi | ya ta wau sang aprabu | dupi myarsa turira | kyana patih kèndêl kanggêg krodhanipun | wêkasan panggalihira | mupus narimèng dewa di ||

31. ngingêrkên titihanira | kang dirada maring barisan wuri | ya ta wau ingkang ngamuk | Dyan Arya Wirabadra | lir sardula wikrigita tandangipun | giris wadya lit Widarba | singa kang katrajang ngisis ||

32. krodha Arya Danurdhara | mangsah nêngah sumêdya nanggulangi | marang kang mangamuk [mangamu...]

--- 164 ---

[...k] liwung | sirarya Wirabadra | wus kapanggih ijèn arame prangipun | kalihe sami prawira | dangu tan ana kalindhih ||

33. saking riwut tandangira | têmah weya Dyan Wirabadra kêni | jinojoh nênggalanipun | sirarya Danurdhara | kapisanan pêjah nèng bantala ambruk | kuwănda umêsat muksa | kèndêl kasaput ing ratri ||

34. mungsuh rowang samya bubar | sowang-sowang mring pakuwone sami | sajroning ratri puniku | kang susah tan jinarwa | pakuwoning Widarba kalawan mungsuh | malah sami andrawina | bujana kasukan ngênting ||

35. ing dalu tan winuwusa | dupi enjing têngara aprang muni | kêndhang gong bèri angungkung | baris mungsuh lan rowang | sarêng mêdal datan dangu nulya campuh | anggung sami long-linongan | langkung ramening ajurit ||

36. mèh sadintên dènnya aprang | gênti unggul miwah gênti kalindhih | ingkang yuda saya riwut | Dyan Arya Prabasana | pêjah sampyuh [sa...]

--- 165 ---

[...mpyuh] ajêng-ajêngan acampuh | lawan Arya Hèrkamaya | dangu-dangu ing ajurit ||

37. wong Malawa mirut dhadhal | ngungsi wuri unggyaning senapati | ya ta wau duk andulu | Prabu Sariwahana | wadyanira akèh larut ngungsi pungkur | duka ngawaki ngayuda | sarêng lan Patih Sunjali ||

38. tuwin kang para punggawa | sasisane ingkang sampun ngêmasi | sadaya sarêng angamuk | singa katrajang bubar | kang kapikut mêsthi nyawanira jabut | wadya Widarba sar-saran | bubar kabur ngungsi wuri ||

39. tanda[3] Sri Jayapurusa | apêpulih mring wadya ingkang ngisis | Patih Suksara tan kantun | myang sagung pra punggawa | ingkang maksih gêsang sarêng samya ambyuk | anut dening gustinira | wus nyalirani ngajurit ||

40. Sang Prabu Sariwahana | mênthang laras dèn arah ngati-ati | kang sinipat jangganipun | raka Natèng Widarba | wusnya lêrês pamênthang pamawasipun | tandya jêmparing lumêpas | sumêbut saengga [saeng...]

--- 166 ---

[...ga] thathit ||

41. Sang Prabu Jayapurusa | wus waskitha mring laraping jêmparing | dupyarsa nata kacundhuk | endha sakêdhik mêndhak | kang warastra sumiyut sanginggilipun | mustakanya Sri Widarba | têmahan makutha kêni ||

42. uwal kasingsal mring kisma | Prabu Jayapurusa langkung runtik | saking lingsêmnya kalakung[4] | dene makuthanira | wus kasingsal uwal sing mastakanipun | krodha angayat sanjata | jêmparing Ki Pasopati ||

43. pamênthangira dèn wawas | jajanira rayi Sri Mlawapati | wusnya pamawase cundhuk | jêmparing gya lumêpas | langkung kêras saking gandhewa sumêbut | Sang Prabu Sariwahana | kacundhuk Ki Pasopati ||

44. lêrês madyaning pranaja | kumaleyang ambruk lênggah ing siti | lawan ngadhuh sambat lampus | ya ta kang samya aprang | mungsuh rowang dupi umiyat Sang Prabu | Sariwahana Malawa | kanin kêni ing jêmparing ||

45. duk lagine kumaleyang | pindha ingkang pangantèn [panga...]

--- [0] ---

[Grafik]

Patih Sunjali, Prabu Jayapurusa, Prabu Sariwahana, Patih Suksara.

--- 167 ---

ntèn anyar lagi | niba anèng tilamsantun | rikala karsa nendra | kang umiyat kumêsar sadayanipun | bayu kadya linolosan | kang aprang kèndêl prasami ||

46. lumajêng marêg sadaya | mring ngarsane wau kang nandhang kanin | lan karuna sanggyanipun | ya ta Natèng Widarba | malajêngi mring kang rayi gupuh-gupuh | angrangkul lungayanira | ngandika sarwi anangis ||

47. dhuh yayi prabu riningwang | lah kapriye yayi sira nêmahi | prapta ing antakanipun | kalamun nguni sira | aywa bangêt ngugung ardaning tyas digung | lalu lali mring pun kakang | tambuh rèh laku utami ||

19. Gambuh

1. yèn ta yayi rumuhun | tyasnya têtêp anèng praja amung | lawan ingsun dhewe-dhewe padha mukti | tan nganggo dhaku-dhinaku | limut mring kadang sayêktos ||

2. lah mêngko wus kabanjur | puluh-puluh wus dadi rong puluh | yayi prabu kudu muksa andhingini | tarlèn pun kakang jumurung [ju...]

--- 168 ---

[...murung] | sudya istawa kemawon ||

3. ing patrap ywa tumpangsuh | dipun têtêp sêdyaning panggayuh | yèn tan samar maring pamoring atunggil | sayêktine tan pakewuh | ancasing kasidan dados ||

4. ya ta wau sang prabu | Sariwahana dupi angrungu | sabdèng raka talingannya lir pinêtik | tumênga mangsuli wuwus | sugal nanging wus rêkaos ||

5. pêgat-pêgat lingipun | kakang prabu nirdaya ing wuwus | tanpa wêkas lir ucaping lare alit | apa Sariwahanèku | tinarka bodho kemawon ||

6. amamak mudha punggung | muta tuli tan wrin unggah-ungguh | barang karya wus katimbang lawan titi | nindaki prang takêr marus | uruping toh wus binobot ||

7. lan maning kakang prabu | têka pindho karya ing wuwusmu | măngsa dadak ratune wong Mlawapati | maèlu ujar kadyèku | mapan wus mangkene katon ||

8. palimarma sathekruk |

--- 169 ---

nora dadi marganing pikantuk | jêr Si Sariwahana dudu raywa lit | wusing têlas wuwusipun | sang nata mangracut gupoh ||

9. ing păncadriyanipun | rasa gănda pangrungu pandulu | winasesa rinupak pinêpêt sami | mung mêlêng sawijinipun | mrih nunggal kaanan jatos ||

10. wêninging cipta sampun | dadya juga ginêlêng kinumpul | sanalika Sang Prabu Malawapati | muksa sakuwandanipun | tandhaning nata kinaot ||

11. wiyat swara jumêgur | angèbêki sabawana kêmput | sinarêngan gara-gara andhatêngi | jawah puspita sumawur | găndra mrik minging kasêrot ||

12. kilat thathit abarung | pracalita sarêng riris tumrun | karya maras wong paprangan tyas muriring | ing palagan kadi têdhuh | yayah dalu măngsa panglong ||

13. wusnya antara dangu | katiyup ing samirana mirut | têdhuh sirna sarêng lan têranging riris | ya ta kang wadyabala gung | èngêt sajroning palugon [palu...]

--- 170 ---

[...gon] ||

14. nyandhak gêgamanipun | Kyana Patih Suksara amuwus | angraripih mring ari Patih Sunjali | hèh yayi mas ariningsun | prayogane kang lêlakon ||

15. rèh mêngko Sang Aprabu | Sariwahana mapan wus murut | tanpa karya yèn dèn tutukkên ing jurit | apa ta ingkang rinêbut | luhung bae ariningong ||

16. sayogya padha kumpul | anungkula mring Widarba bagus | kumpul kadang bali kadi nguni-uni | dhêdhasare wong sadulur | kang durung tumindak adoh ||

17. pikirên ingkang mulur | cocogêna lan wosing pamangguh | aywa pijêr ngugung ardaning tyas runtik | apa tan wêlas riningsun | rusaking wadya kèh kalong ||

18. ya ta dupi angrungu | Dyan Sunjali maring wuwusipun | ingkang raka sirarya Suksara patih | sugal wêngis sauripun | santak wijiling wiraos ||

19. hèh kakang nora patut | ujarira [ujari...]

--- 171 ---

[...ra] nisthane kalangkung | têka mamak nora nganggo nênitèni | Si Sunjali pinrih mêsum | ngucirèng prang wêdi layon ||

20. cacak panêkar ingsun | wani labuh ewon padha lampus | anggulasah wangke wor bathanging wajik | Si Sunjali pinrih ngunthul | lalu tan wruh unggah-unggoh ||

21. yèn wong kadi sirèku | pantês patihe wong dèrès iku | wani wirang kêndêl ngisin wêdi mati | dene yèn têmên sira yun | lêstari rèh karahayon ||

22. tulus rukun sadulur | ratunira ladèkna maringsun | lan bêbandan arsa sun aturkên maring | putraning narendraningsun | Dyan Ajidarma kinaot ||

23. yèn mangkono sawastu | sira bisa widada rahayu | lamun nora kalakon mangkono yêkti | mung têtêp doracaramu | mangapus krama kemawon ||

24. tan parlu anggadêbus | lah ta payo prang manèh barubuh | aywa pijêr angrêrimuk [angrêri...]

--- 172 ---

[...muk] angapusi | tanpa tuwas têmahipun | bêcik nuli arêrêmpon ||

25. wau pangucapipun | Dyan Sunjali sora tan pakewuh | nèng ngarsane Sri Jayapurusa Aji | lan malangkrik tanganipun | tan ngangge rêringa yêktos ||

26. ya ta kalane ngrungu | Patih Suksara lan sang aprabu | mring wuwuse sira Dyan Patih Sunjali | krodha sangêt dènnya bêndu | ngatag wadyabala gupoh ||

27. nyandhak sanjatanipun | wadya Malawa trangginas magut | lajêng campuh langkung ramening ajurit | gênti asor gênti unggul | mungsuh rowang pêjah ewon ||

28. Patih Sunjali gupuh | lajêng mênthang ing gandhewanipun | kang dèn arah sira Dyan Suksara Patih | lumêpas sanjata mamprung | lir kilat thathit cumlorot ||

29. Dyan Suksara kacundhuk | ing warastra lêrês jajanipun | dhawah ambruk nging jêmparing tan nêdhasi | namung sangêt dènnya kantu | rinêbut [ri...]

--- 173 ---

[...nêbut] wadya ginotong ||

30. maring pakuwon pungkur | ya ta duk samana panahipun | Kyana Patih Sunjali taksih anggili | ngudani ing mêngsahipun | wadya Widarba kèh kalong ||

31. kang kari kagum-kagum | ana arining nata jêjuluk | Arya Prabu Jayawiyana akêni | kataman jêmparing ambruk | kulit tan pasah mung gosong ||

32. myang sangêt datan emut | tandya ginosongan ing wadya gung | ya ta Arya Danumaya mangsah aglis | kataman jêmparing ambruk | nibèng kisma laju layon ||

33. muksa kuwandanipun | ya ta wau Sri Widarba Prabu | langkung duka miyat wadyane kèh mati | risak dening panahipun | Dyan Sunjali kadi jawoh ||

34. tandya mênthang sang prabu | gandhewane nyipat kang tinuju | ing jajane sira Dyan Patih Sunjali | warastra umêsat mamprung | Ki Pasopati cumlorot ||

35. Dyan Sunjali kacundhuk [kacu...]

--- 174 ---

[...ndhuk] | dening Pasopati jajanipun | nibèng kisma sanalika datan lalis | nanging wus nyipta kalamun | dadya lantarane layon ||

36. nulya ambêngok nguwuh | mring sutane jalu kalihipun | ingkang sêpuh Dyan Sudarma awêwangi | Dyan Sumarma arinipun | lawan sambat-sambat layon ||

37. ya ta wau angrungu | Dyan Sudarma lawan arinipun | ingkang lagya ngamuk samadyaning jurit | kanggêg myarsa yèn dèn uwuh | ing rama lan sambat layon ||

38. kèndêl pangamukipun | malajêngi ing rama gènipun | duk umiyat arya kalih samya nangis | ya ta wau sang nindya nung | Dyan Sunjali patih anom ||

20. Sinom

1. ya ta sang mantri wasesa | ngawe mring putra kêkalih | lan ngulungkên katganira | kalih ingkang sinangkêlit | pêgat-pêgat dènnya ngling | kulup karo putraningsun | sira padha muliha | mring praja Malawapati | lah rêbutên gustimu sang rajaputra ||

--- 175 ---

2. sira Radyan Ajidarma | adêgêna narapati | anèng nagara Malawa | poma kaki wêling mami | pituhunên sayêkti | kalih sandika turipun | sarwi lara karuna | katga kalih wus tinampi | nulya mêsat kalih nilapakên wadya ||

3. mêdal saking jro paprangan | lumajêng mantuk prasami | wau ta nayaka waktra | sapêngkêring putra kalih | tandya ngukut sakyèhning | rahsa-rahsa wus ginulung | mêlêng maring kamuksan | sakala Patih Sunjali | sampun sirna muksa sakuwandanira ||

4. nulya wontên gara-gara | jumêgur ing awiyati | yayah kang akasa rêbah | tăndha kamuksanirèki | sira Patih Sunjali | tinarimèng jawata gung | ya ta wadya Malawa | duk umyat Patih Sunjali | sampun muksa kasambut ing adilaga ||

5. gègèr lumayu sar-saran | wênèh ngungsi ing wanadri | ana mantuk mring prajanya | nagari Malawapati | wênèh anungkul aris | ya ta Widarba Sang Prabu | umyat [umya...]

--- 176 ---

[...t] kalangkung suka | tandya dhawuh mring dyan patih | kinèn sami ambubarkên barisira ||

6. wangsul manjing jroning kitha | sang nata kondur tumuli | sakèhing wadya têlukan | wus samya pinarnah sami | binoga amênuhi | sinuka-suka tyasipun | sawusing pêndhak dina | nuju ing dina Rêspati | sri narendra karsa miyos sinewaka ||

7. pêpak andhèr kang sumewa | ya ta ngandika sang aji | hèh kakang Patih Suksara | wadyaningsun ingkang mati | anèng madyaning jurit | para warise kang kantun | padha gumantyakêna | kalamun tan darbe siwi | anak mantu sadulur myang kaponakan ||

8. de yèn tanpa sanak kadang | kakang rabine kang kari | paringana panguripan | lan wadya têlukan sami | padha dhawuhna mulih | bali maring prajanipun | nagari ing Malawa | konên ngadêgake aji | putranira yayi prabu ingkang tuwa ||

9. kang aran Dyan Ajidarma | madêga Malawapati | kabèh [ka...]

--- 177 ---

[...bèh] padha paringana | ganjaran ingkang waradin | arta busana tuwin | myang warastra ingkang cukup | patih matur sandika | dhinawuhakên tumuli | maring wadya ingkang sami winisudha ||

10. lan maring wadya Malawa | kang sami kalilan mulih | sadaya matur sandika | lawan suka-suka sami | wusnya misudhèng dasih | sri narendra sigra kondur | jêngkar manjing jro pura | patih sakancane sami | wus bubaran samya mantuk sowang-sowang ||

11. dene wadya ing Malawa | wus sami budhalan pamit | mantuk maring prajanira | ya ta sigêg kang winarni | sutanira Dyan Patih | Sunjali kêkalihipun | sira Arya Sudarma | Arya Sumarma kang rayi | ingkang samya oncat saking ing paprangan ||

12. enggal lamine nèng marga | wus datan winarnèng tulis | samana wus samya prapta | ing praja Malawapati | laju manjing jro puri | lawan tawan tangisipun | marêk mring rajaputra [ra...]

--- 178 ---

[...japutra] | ngaturkên solahing jurit | purwa madya wasana katur sadaya ||

13. kagyat Radèn Ajidarma | myang katiga ingkang rayi | sarêngan anjrit karuna | kadi tangising pawèstri | nulya radyan ngaturi | kang ibu dyah narpawadu | sakêdhap sampun prapta | Sang Kusuma Rarasati | wusnya lênggah kang putra atur pawarta ||

14. lamun kang rama narendra | seda kasambut ing jurit | anèng nagari Widarba | ya ta Dèwi Rarasati | dupi miyarsa warti | sedaning raka sang prabu | anjrit nibèng bantala | saking sangêting panangis | akêkêjêng satêmah kalajêng seda ||

15. rame swaraning jro pura | pra parêkan para cèthi | sadaya anglut karuna | ya ta wau rajasiwi | lan para kadang sami | langkung ribêng galihipun | sira Arya Sudarma | lan Sumarma ingkang rayi | kalihira ngêngimur mring rajaputra ||

16. dhuh gusti sang narpatmaja | paduka ywa gung prihatin [prih...]

--- 179 ---

[...atin] | tuhu dahat tanpa karya | sampun karsaning dewa di | luhung anggalih gusti | mênêdi layon sang ayu | ibunta pramèswara | yèn kadangon amlasasih | lamun sampun layoning ibu sampurna ||

17. paduka sang rajaputra | ulun jênêngkên narpati | wontên prajanta Malawa | gumantya ramanta aji | ya ta sang rajasiwi | sakadang wus samya lipur | Rahadèn Ajidarma | nulya angandika aris | maring Arya Sudarma lawan Sumarma ||

18. lah kakang karo mêtua | lawan cêcawisa sami | pirantining pantesawa | sauparêngganirèki | nêmbah sang arya kalih | mêdal saking jro kadhatun | praptanira ing jaba | dhawuh mring pra wadya sami | rajaputra lan para ari têtiga ||

19. sami nambut layonira | kang ibu dyah pramèswari | binêktèng sanggar langgatan | sawusira dèn sucèni | binusana sarwa di | ing raja kaputrènipun | kadi pangantèn anyar | tan dangu arya kêkalih |

--- 180 ---

Dyan Sudarma lan ari Arya Sumarma ||

20. sowan bêkta pantesawa | sauparênggane sami | malêbèng jro dhatulaya | lan pandhita myang maharsi | samya anjujug maring | sanggar palanggatanipun | marêk ing rajaputra | ngaturkên ingkang piranti | pantesawa awarni kardha candhana ||

21. layoning narpadayita | sawusnya sarwa miranti | pinanjingkên pantesawa | kardha candhana ingukir | siniram buratwangi | ing găndawida rum-arum | nèng sanggar palanggatan | datansah dipun tuguri | pra punggawa maharsi myang pra pandhita ||

22. wusnya antuk pitung dina | layon gya binêkta mijil | ginarbêg ing para putra | pra pandhita myang maharsi | para punggawa sami | agêng alit anggarubyug | winantu pakurmatan | satata pangantèn panggih | sapraptaning madya ngalun-alun sigra ||

23. ponang kardha gya pinasang | ingurugan kajêng jati | siniram dening kang lisah | tan dangu nulya binêsmi | dahana gêng nglangkungi | mulat-mulat urupipun | lir wukir kabasmaran |

--- 181 ---

umung pra pandhita sami | muja măntra panuturaning kamuksan ||

24. sasirêping kang dahana | nulya na swara kapyarsi | jumêgur ing antariksa | kadya galudhug sakêthi | măngka pratăndha yêkti | sampurna kamuksanipun | ya ta wusnya mangkana | sakathahing kang sêsaji | gya binage mring sagung para pandhita ||

25. myang sagung kang wadyabala | sadaya sampun waradin | nulya Dyan Arya Sudarma | ngaturi sang rajasiwi | sineba păncaniti | lan wadyabala sadarum | tuwin para pandhita | kinèn sowan păncaniti | rajaputra sira Radèn Ajidarma ||

26. sapraptaning panangkilan | Arya Sudarma nabda ris | hèh ta kabèh kancaningwang | sasedane sri bupati | karsaning jawata di | samêngko ingkang sun junjung | gumantya naradipa | putra kakung kang pangarsi | kang jêjuluk sira Radyan Ajidarma ||

27. têtêp kadi ingkang rama | binathara nyakrawarti | juluk Prabu Ajidarma | para wadya

--- 182 ---

kang sumiwi | sandika saurpêksi | sampun ngèstrèni sadarum | tuwin para pandhita | wusnya kêpyak rajasiwi | gya ingangkat lênggah ing dhampar kancana ||

28. kang pinatik nawarêtna | tandya sang nata nabda ris | hèh sagunging wadyaningwang | padha pyarsanên samangkin | kang dadya karsa mami | Arya Sudarma puniku | ingsun wisudha dadya | warăngka Malawapati | ajênênga Dyan Patih Arya Sudarma ||

29. dene Dyan Arya Sumarma | dadya sor-soraning patih | liya iku karsaningwang | ari-ariningsun katri | samêngko padha dadi | senapatining prang pupuh | para wadya sadaya | tanapi pandhita rêsi | tur sandika sami jumurung karsendra ||

30. ya ta ingkang winisudha | umarêk ngarsa sang aji | ngaraspada gantya-gantya | ya ta dèrèng sawatawis | kasaru ingkang prapti | wadya kang saking ngalurug | sasesaning kang pêjah | laju manjing păncaniti | langkung kagyat sira Prabu Ajidarma ||

--- 183 ---

31. wusing sami sinambrama | sadaya kang nêmbe prapti | gya dinangu marmanira | iku padha bisa mulih | mangkana ingkang dadi | pangarsanira ingatur | sira Arya Suwarsa | Arya Sarana kêkalih | matur nêmbah maring Prabu Ajidarma ||

32. ngaturkên sasolahira | duk anèng paprangan nguni | purwa madya lan wusana | sampun dèn aturkên titi | ya ta wau sang aji | duk miyarsa aturipun | sira arya kalihnya | dahat pangunguning galih | awêkasan suka sukur ing jawata ||

33. de maksih sami raharja | sri narendra nulya gênti | paring warta sedanira | kang ibu dyah pramèswari | miwiti amêkasi | Arya Sutarsa angungun | tuwin Arya Sarana | kalihe èsmu prihatin | dangu-dangu wus sami pinupus ing tyas ||

34. riwusira kang mangkana | ngandika sri narapati | maring Dyan Patih Sudarma | Arya Sutarsa kêkalih | Arya [Ar...]

--- 184 ---

[...ya] Sarana tuwin | sawadya panêkaripun | kinèn sami mangsulna | mring klênggahanira lami | tur sandika sira dyan nayakawaktra ||

35. sadaya wus dhinawuhan | sandika ature sami | tandya Sang Sri Ajidarma | jêngkar kondur ngênyapuri | Patih Sudarma tuwin | sakancane punggawa gung | tanapi pra panêkar | bubaran wus mantuk sami | samangkana sira Dyan Patih Sudarma ||

36. andina-dina datansah | ngimpun sakathahing waris | sutane para punggawa | myang sutane para mantri | kang tiwasing ajurit | aprang Widarba rumuhun | kang wisma desa-desa | tanapi măncanagari | tinimbalan maring nagari Malawa ||

37. lajêng konjuk ing narendra | samya winisudha sami | ing sapangkat datan ewah | lênggahe kang dèn gêntosi | marma Malawapati | sakêdhap kewala wangsul | tata raharjanira | kadya duk sang nata nguni | jumênênge Sang

--- 185 ---

Prabu Sariwahana ||

38. titi tamating panitra | nujwaari Isnèn Lêgi | tanggal kaping tiga wêlas | Saban tumanggaping warsi | awaling taun Alip | angkaning warsa pinetung | kinarya kang sêngkalan | tri caturing pandhita ji[5] | kang manitra namane datan jinarwa ||

Sambêtipun badhe kawrat ing Almênak taun 1915 ngajêng punika.

__________

--- [0] ---

[...]


Kurang satu suku kata: mring andika sang aprabu (kembali)
Kurang satu suku kata: mring andika sang aprabu
sabênêr-bênêre (kembali)
sabênêr-bênêre
tandya (kembali)
tandya
kalangkung (kembali)
kalangkung
Sengkalan: tri caturing pandhita ji (Isnèn Lêgi, 13 Saban 1743 A.J., Selasa, 9 Juli 1816 A.D.). (kembali)
Sengkalan: tri caturing pandhita ji (Isnèn Lêgi, 13 Saban 1743 A.J., Selasa, 9 Juli 1816 A.D.).