Panji Asmarabangun, Anonim, #1298 (Pupuh 22-42)

Deskripsi judul
Teks sambungan
  1. Panji Asmarabangun, Anonim, #1298 (Pupuh 01-21). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Cerita
  2. Panji Asmarabangun, Anonim, #1298 (Pupuh 22-42). Kategori: Kisah, Cerita dan Kronikal > Cerita
Citra

22. Durma

1. kunêng tindakira Pangran Rawisrêngga | gênti ingkang kawarni | samadyaning wana | wontên andaka dibya | gêng luhur galak ngajrihi | pindha dirada | sungu panjang anglungid ||

2. cêmêng buntal suku pancal kapat pisan | ponang andaka srênggi | nèng sêlaning arga | megung ngandhaping [ngandhap...]

--- 123 ---

[...ing] gurda | sato lyan tan ana wani | warak myang sima | andanu samya nêbih ||

3. sênuk mèmrèng kancil lan kidang mênjangan | gusis ing kanan kering | datan purun cêlak | ing andaka kêng galak | sadhenga mara binêrik | warak kapurak | macan dèn incim-incim ||

4. najan sami banthèng datan purun cêlak | ingkang andaka srênggi | mrih margining lena | myang jalma datan ana | wong ing pagunungan wingwrin | kang marga pêjah | gawat anglaliwati ||

5. tindakira wau sang raja pinutra | tan ana baya kèksi | nasak wanapringga | urut iring ancala | tilas marga rungkud awrit | datan kaetang | ingkang kaciptèng galih ||

6. namung garwa Kusuma Côndrakirana | trêsnanira kalingling | Sang Dèwi Onêngan | tan pêgat minta raryan | têrkadhang ginondhong gênti | mring para kadang | rêreyongan samargi ||

7. Ki Prasônta mulat margi langkung gawat | gya matur mring Dyan Panji | dhuh gusti sumôngga | ngupados marga liya | punika sêmune wêrit | wus datan kambah | kados wontên kang mawi ||

8. lêpat begal inggih sato sami galak | dadya pêjah kang margi | Dyan Panji ngandika | sokur kakang onoa | buron galak kang mrih pati | miwah wong begal | yèn ingsun tan kêpanggih ||

9. iya lawan adhimu Côndrakirana | ingsun plaur ngêmasi | ya ta kêng andaka | kang megung soring gurda | amambêt gandaning jalmi | kagèt janggirat | tangi dènira guling ||

10. bêkas-bêkos mulat marang kering kanan | sigra awas ningali | yèn wontên satriya | lêlampah rantab-rantab | kêng banthèng micarèng ati | iki manungsa | liwat pasaban mami ||

--- 124 ---

11. apa nora wêruh yèn marga wus pêjah | dene asugih wani | baya gege lena | lah iya ayonana | sira mati dening mami | ponang andaka | krora giro netyandik ||

12. nujah kisma anggambul wit plasa rêbah | buntutira kumitir | ngawêt giro gibrah | nandêr mring rajaputra | pra kadeyan awas ngèksi | wontên andaka | darpa nandêr mangincih ||

13. aprayitna majêng ngarsaning dyan putra | pêksa nanggulang wèsthi | Sang Dèwi Onêngan | ginendhong mring Prasônta | binêkta ngungsi atêbih | Ki Lurah Bancak | amènèk wrêksa mêncit ||

14. sarwi nguwuh lah mrenea banthèng bêlang | ênggon ingsun wus inggil | ya ta kêng andaka | kêparêng dènnya liwat | soring Ki Cêkruk kang mêncit | wrêksa ginudag | orêg mèh sol ingkang wit ||

15. sadulumur ngêthapêl langkung jrihira | minta tulung jlah-jêlih | tansah apêntiyunganLebih satu suku kata: tansah pêntiyungan | kirang kêdhik mèh sêmpal | pang wrêksa kang dèn emploki | Ki Lurah Bancak | mrêm mêlik kêthip-kêthip ||

16. kang andaka anrajang para kadeyan | tinadhahan tan gingsir | Dyan Jayamiruta | panggah banthèng cinandhak | kêng singat agobag-gabig | narik curiga | banthèng ginoco wanti ||

17. tan tumama kêlangkung ing têguhira | radyan ginudag kuntit | Radèn Carangwaspa | têtulung narik katga | ginoco banthèng tan osik | Dyan Jayèngrana | miwah Dyan Wukirsari ||

18. sarêng nrajang kêng andaka linarihan | tan ana kang nêdhasi | banthèng saya krura | mamuk kagila-gila | dyan tiga siningat kuntit | sami malêsat | mangsah Dyan Jayèngpati ||

19. banthèng nêmpuh tinadhahan sungunira | cinandhak ngasta kalih | dêdrêg maputêran [ma...]

--- 125 ---

[...putêran] | dêdêl-dinêdêl panggah | banthêng binithi tan osik | sênsaya galak | Rahadèn Jayèngpati ||

20. kuwalahên ingungkil kongkal kabuncang | Radèn Punta nulungi | andaka pinapag | radyan binijig panggah | siningat kuwat tan rêpit | banthèng cinandhak | kêng singat gobag-gabig ||

21. sru binithi andaka datan wigatya | banthèng saya krora ngrik | angantêp kang rosa | wau Rahadèn Punta | binêrik kungkal tininggil | binuwang kentas | bêndu Dyan Wanèngpati ||

22. kadangira sami kêplajêng sêdaya | dening andaka srênggi | gya mênthang gandhewa | jêng kyai sarotama | tuhu jêmparing linuwih | banthèng sinipat | pathakira ngênèni ||

23. kawatgata banthèng pêjah kapisanan | gumabrug tibèng siti | kuwônda gya sirna | ya ta babar manungsa | bagus prakosa ngajrihi | dêdêg nung sarat | godhèg rawis sungsun tri ||

24. wastanira Rahadèn Malangsumerang | mangsuli witing nguni | rahadèn pranyata | atmanirèng pandhita | pêrtapan Sampora ardi | wiku sudibya | têngranira sang rêsi ||

25. Panêmbahan Sidikpêrmana minulya | tuhu pandhita luwih | trus paningalira | sidik ing pangandika | sêbarang cinipta dadi | mandi kang sêbda | tan kenging ginêgampil ||

26. mila radyan kenging ing papa cintraka | warni andaka srênggi | pan kenging upata- | nirèng rama sang tapa | mangkya wus mulya kêng warni | sangking satriya | lêlana nèng wanadri ||

27. Radèn Malangsumerang sru sukèng manah | ruwat cintrakèng dhiri | lir latri lêlampah [lêla...]

--- 126 ---

[...mpah] | kapêthuk ngabor mubyar | kêlangkung padhanging galih | sêdya marêka | mring satriya kêng prapti ||

28. sru mangrêpa ing tanduk tansah noraga | dhadhap dènnya lumaris | sang raja pinutra | ngungun banthèng sirnanya | pra kadang wus ngumpul sami | marêk ing ngarsa- | nira Dyan Wanèngpati ||

29. Dyah Onêngan prapta gya nungkêmi pada | sarwi alara nangis | ketang marmèng raka | dènira mêntas yuda | lawan kang andaka srênggi | myang Lurah Bancak | wus tumurun sangking wit ||

30. dhatêngira Rahadèn Malangsumerang | sru mabukuh nèng wuri- | ning kang pra kadeyan | kagèt sang narpaputra | kadeyan anolèh sami | Dyan Rawisrêngga | sêbdanira amanis ||

31. sira sapa satriya kang lagi prapta | kagèt ingsun ningali | dening tanpa sangkan | ana têngahing wana | sirnaning banthèng kang mati | sira ge prapta | tan duga roning wèni ||

23. Sinom

1. Rahadèn Malangsumerang | matur sarya awotsari | dhuh gusti sang maha dibya | dêlape ingkang mêstani | Malangsumerang mami | sayêkti amba sang ulun | ingkang warni andaka | kenging cintrakaning bumi | wit ngupatan dhatêng pun rama sang tapa ||

2. dene sudarma kawula | Pandhita Sampora ardi | ngran Wiku Sidikpêrmana | ngungun sang narendra siwi | myarsa turnya kang prapti | miwah kadeyan sêdarum | ngungun sru kaebatan | myat kang mêntas mindha warni | dibyanira duk mêksih mujud andaka ||

3. galak atêguh kagila | Ki Sadulumur mêrpêki | dhatêng Dyan Malangsumerang | angling sarwi jawil-jawil | kalingane kiyai | dika ingkang apêpunuk | sungu galak kaliwat | mèh thithik ingwang ngêmasi | tiba sangking ing wrêksa [wrê...]

--- 127 ---

[...ksa] andika gudag ||

4. reyang pan lagi uninga | gadhungan banthèng puniki | kang lumrah pan namung macan | ana gadhungane ugi | nêdha andika kyai | dadi malih andaka gung | manirarsa uninga | rekane asalin warni | paran sangking buntut punapa sing sirah ||

5. mèsêm kang para kadeyan | Dyan Sumerang sêbdanya ris | ki lurah yêkti manira | wit dadya andaka srênggi | murang kramèng sudarmi | rèh gadhungan tan sumurup | tan wegya malih dadya | tanbuh karsaning dewa di | manthuk-manthuk Ki Cêkruk gumun ing manah ||

6. wau Dyan Gagakpêrnala | mring kang prapta manêmbrami | nuwun kang sinungan sêbda | miwah pra kadeyan sami | nêmbrama gênti-gênti | Dyan Sumerang tansah nuwun | malih sang rajaputra | pangandikanira manis | hèh Sumerang paran wit kênèng supata ||

7. sira marang ramanira | kang sinung sêbda ngabêkti | dhuh gusti marma kawula | mring yayah dèn supaosi | lêpat amba pribadi | wantu mêksih rare ulun | kathah wulanging rama | kasantikan ulah jurit | karêmênên dasih ngèdhèng kaprawiran ||

8. bungah ginunggung ing kathah | angsring angayon-ayoni | puthut wêwasi ing arga | kang sami ulah kasêktin | kawula tanpa tandhing | pan kalajêng arda ulun | sangking kiranging mêngsah | ngantya ambêbegal mami | tan mrih brana tan lyan mêntarkên kadibyan ||

9. ngantya mêjahi pasaban | kêkês pra cantrik wêwasi | pun bapa sangêt dukanya | titamba datan mêrduli | ulun dipun wêstani | kadya banthèng murang tutur | sêksana amba dadya | andaka angadhang margi | pan alami têmahan panggih paduka ||

10. sampuna jêng gusti prapta | angruwat cintraka mami | kados kêlajêng patikbra | dadya andaka [anda...]

--- 128 ---

[...ka] salami | nêbda sang rajasiwi | bênêr ramanta sang wiku | dudu tingkahing titah | ngumbar arda murang niti | sayêktine wong kêng ulah kasantikan ||

11. mung dadya srananing gêsang | nyalangi jabaning pêsthi | tan kêna ingandêlêna | kêsiku ing bêthara di | pratingkah gêdhag-gêdhig | sêpira karosanipun | pan mêksih kuwat nalar | kang tan nimpang ing sastra di | Dyan Sumerang wrin sêbda sang narpaputra ||

12. tumungkul sangêt jrihira | ngandika malih Dyan Panji | paran mêngko karêpira | sira wus têmahan jati | Dyan Sumerang turnya ris | mangrêpa saha wotsantun | gusti sang maha dibya | yèn parêng ambarsa ngabdi | mring paduka manglêbur tilasing pada ||

13. sêdya amalês kawula | ruwate cintrakèng dhiri | sangking gusti sang sudibya | kunjuka kêng pati urip | mring paduka jêng gusti | lêpating dasih pukulun | pun patik nilakrama | dêlape kêdah udani | mring paduka gusti asaling satriya ||

14. ing ngajêng pundi sinêdya | sintên pinudya ing wangi | ngandika Dyan Rawisrêngga | yayi gon ingsun ngarani | bangêt tarima mami | sirarsa milu maring sun | sêdya malês kraharjan | tinrimoa ing dewa di | sira arsa wêruh ing wijil manira ||

15. sêka nêgara Jênggala | atmane sri narapati | têngran Kuda Rawisrêngga | de kabèh satriya iki | sadulur ingsun sami | dening ta panêdyaningsun | dhapur ngupaya garwa | putri adi ing Kadhiri | lunga nglangut awit rada pêputungan ||

16. pan wus jinarwa sêdaya | nêlas saniskara ngênting | dhatêng Dyan Malangsumerang | wiwitan malah mungkasi | ngungun kang sinung uning | Dyan Sumerang nêmbah matur |

--- 129 ---

dhatêng sang rajaputra | dhuh gustiningsun sang pêkik | yèn mêngkatên gusti sun aturi tindak ||

17. dhatêng dhepoke pun bapa | pêrtapan Sampora ardi | têrkadhang sagêd pun rama | amadhangakên kang galih | ing adat ragi têsdik | de garwa dalêm Dyah Galuh | dèrèng tamtu kang pêrnah | mundhut pitêdah sang rêsi | kalihdene gusti prakawis patikbra ||

18. paduka ywa kêtanggêlan | paring pitulung mring mami | gusti mundhutna apsama | lêpat amba mring sudarmi | ngandika sang pinanji | mring kang raka Radèn Wirun | lah kakang Jayèngrana | paran pêryogane iki | ing ature si yayi Malangsumerang ||

19. sun pinrih marang pêrtapan | tatêmu lawan sang rêsi | matur Radèn Jayèngrana | jêng paran langkung prayogi | tindak tuwan ngulati | kantênan ingkang jinujug | Jêng Radyan Rawisrêngga | kêlangkung lêganing galih | nulya tindak sêdya mring ardi Sampora ||

20. Rahaden Malangsumerang | nèng ngarsa atêdah margi | lan pêrapat kalihira | pra kadeyan tansèng wuri | kunêng Rahadèn Panji | gênti malih kang winuwus | pulo ing tanah sabrang | nênggih Maguwa nêgari | ratu agung ing sabrang tan ana madha ||

21. amarentah sami nata | jêjulukira nêrpati | Mraja Klana Sewandana | ya Jayapamuja Aji | kalih atus nêgari | kang kabawah ing sang prabu | Siak Ngacih ing Padhang | Bonjok Minangkabo nagri | Lampung Siyêm nagri Banjar Sokadana ||

22. Lipuru Butun ing Dhayak | ing Ambon Mêkasar Bugis | Kêrnate Bandhan Saparwa | Madhêndha Magada nagri | kêng kathah [ka...]

--- 130 ---

[...thah] tan kawarni | dene ta pêngagêngipun | kang minôngka wêdana | Madhêndha Magada Aji | ginadhuhan kulisèning para raja ||

23. tuhu andêl sri kalihnya | ing Sang Kêlana Nêrpati | wau Sang Prabu Madhêndha | ngran Pujangkara Sang Aji | pêrnah paman nêrpati | mring Sewandana Sang Prabu | narendra ing Magada | ngran Surapêrmuja Aji | pan kapêrnah raka mring Risang Kalana ||

24. malih raja andêling prang | sasorannya nata kalih | wau Sang Prabu Mêkasar | ngran Kraèng Pragora Aji | digdaya ing ajurit | ing dharat miwah prang laut | lan ing Bugis Narendra | ngran Mraja Dhaèng Maluwi | julig ing prang ing sabrang tos tau-tatal ||

25. anracak gunging pra raja | sami digdayèng ajurit | mila wong agung Maguwa | saya kèringan ing bumi | pra andêl mitadosi | gilig ing pakarya kêmbul | pamoting praja wira | pamungkasing bicara di | Radèn Patih Kêlana Jayapuspita ||

26. tuhu arining narendra | pinardi ulah utami | anjum pêrdatèng wikara | marentah ing nungsa bumi | trus kapratignyan ngênting | titih pasah ngagal alus | wadyabala Maguwa | sêdaya langkung jrih asih | mring Dyan Patih Jayapuspita mong dana ||

24. Asmaradana

1. wadya Maguwa nêgari | akathah warnining bôngsa | tanpa wilangan kathahe | sêkèt mliyun prajuritnya | kêjawi pra dipatya | miwah wadyaning pra ratu | myang para mantri samara ||

2. tuhu agêng kang nêgari | Ngatasangin tanpa timbang | kagiri-giri kratone | pranyata ambaudhêndha | kèringan pramudita | tuhu narendra pinunjul | dibya sêkti kinawasa ||

--- 131 ---

3. istrijad kasosrèng bumi | kêkês ingkang parangmuka | lyan nungkul tan lawan prange | atur prêsèn kumawula | mring Sang Prabu Maguwa | brana miwah putri ayu | tuhu Sang Sri Sewandana ||

4. putraning pandhita luwih | Sang Rêsi Bramanakôndha | ngarga Jêmbangan dhepoke | tatiga sêdhèrèkira | kênya dwi kakung juga | kang priya warnanya bagus | ya Radèn Jayapuspita ||

5. kang ngiras kinarya patih | ya Dyan Klana Tunjungseta | kang putri endah warnane | Sang Dyah Têgaron kêng wêdrah | ayu manis sêmbada | wiraga gandês ing têmbung | kang anèm Sang Dyah Wêrdeya ||

6. nglungid gandhang karya brangti | bambang awak pamulunya | jagêr-jagêr pangadêge | sang dyah kalih sêdhêng môngsa | ngangkat birainira | nging dèrèng krama sang ayu | karsaning raka sang nata ||

7. ngêntosi sri narapati | pranyata Prabu Maguwa | dèrèng adarbe patmine | mangkya Sri Jayapamuja | anggalih arsa krama | mirêng pawarta sang prabu | yèn ing pulo tanah Jawa ||

8. nêgari ing Bauwarni | sang nata darbe atmaja | wanodya endah warnane | têngran Dyah Kumudaningrat | pan arsa linayaran | ngiras karsanya sang prabu | angradin ing nungsa Jawa ||

9. kinarya pêpucuk jurit | yèn wangsul panglamarira | sokur kêtampèn sêrate | dhasar sinêdya akrama | sêmana wus aminta | duta bêkta sêratipun | wau Sang Prabu Magada ||

10. sawadya layar mring Jawi | sri narendra ing Maguwa | wusnya caraka budhale | kang raka Rajèng Magada | gya nungkak saha bala | layar mring rat Jawi daut | kang têngga praja pininta ||

11. sêdasa mliyun prajurit | lawan raja tigang dasa | sanèsnya dhèrèk sang katong |

--- 132 ---

risang dyah kalih binêkta | biyada kawan dasa | sacèthi pawonganipun | kêbut dhatêng nungsa Jawa ||

12. niskara datan kawarni | sri narendra ing Maguwa | wus ngancik Jawi tlatahe | myang sawadyabalanira | makuwon rakit kitha | nèng muara lèpèn Dhadhung | tinata bitinganira ||

13. sangking kathahing wadya ji | bêlabar lir tasik bêna | ngèbêki pasir wukire | andhêsêk mring desa-desa | tampingan Bauwarna | gègèr jalmanya sumawur | jrih mulat untabing bala ||

14. wau Sang Magada Aji | lampahira sampun prapta | nagri Ngurawan sang katong | kocap wus katur sêdaya | sarèhira dinuta | ya ta wau jêng sang prabu | Maha Sri Lêmbupangaran ||

15. langkung kampita ing galih | sarêng kang putra linamar | Sang Dyah Kumuda sang sinom | dening kêlangkung lênggana | tinantun datan arsa | dadya kang duta tinanggung | sinandèn sarèh kewala ||

16. Surapêrmuja Sang Aji | taksih anganti kewala | têrangirèng wangsulane | tugur anèng Bauwarna | sajawining nêgara | kunêng gênti kang winuwus | ywantên babakan carita ||

17. pêrtapan Sampora ardi | Bêgawan Sidikpêrmana | tuhu pandhita kinaot | trus tingal sidik ing sêbda | istijrad ing sakarsa | mandi ing sasêbdanipun | dadi barang kang cinipta ||

18. tuhu wus mungkur ing pati | angrasuk wisening YwangKurang satu suku kata: angrasuk wisesaning ywang | tan kewran ing ajur ajèr | piniji ing Suksmantaya | kinasihan ing dewa | dadya paguron pra wiku | tekat pandênging kamuksan ||

--- 133 ---

19. kathah kêng cantrik wêwasi | manguyu kang puruhita | dhatêng sang pandhita kaot | tigang atus winatara | andhèrèk maratapa | arja ing Sampora gunung | asri rakiting prêtapan ||

20. lir kayanganing dewa di | dhepokira sang pandhita | pêpujan saniskarane | ngajênging sanggar sinungan | botrawi midêr pelag | kinubêngan ing wrat santun | pêpak ingkang sasêkaran ||

21. kêng soka ayom ngayêmi | kênonga kalak cêpaka | sridênta kanigarane | anjrah têpining talaga | lèn trate bang myang seta | sêdhênge ambabar santun | asri tinub ing brêmana ||

22. kapuwanan gandanya mrik | ngajênging tlaga gapura | kubêng banon capurine | gya pasowan pêcabakan | goning cantrik umarak | kiwa têngên pondhok pênuh | dhepoking wasi jêjanggan ||

23. papêthetanira asri | sêparan-paran kêng tirta | anjog ing jurang gumrènjèng | pêpèrèng sukuning arga | juwawut jali gaga | gênggêng gandum canthèl jagung | nêdhêng ngêmohi kang môngsa ||

24. sêkawan lurahing cantrik | juga ngran Puthut Sumôndha | Puthut Lahoto kalihe | tiga ngran pun Cantrik Yasa | catur ngran Kêrtisuta | cantrik sêkawan wus mangsud | kasarira mring sang tapa ||

25. linilan babarkên ngèlmi | mêmulang mring cantrik kathah | bêbinaon sêmadine | sêmana sang pinandhita | lagya mêdhar kêng tapa | lênggah nimbali pra puthut | nèng pasowan pêcabakan ||

26. ngandika sang maha yêkti | dhatêng Ki Puthut Sumôndha | hèh cantrik kaya kapriye | mêngko kabèh kancanira | kang padha puruhita | apa padha wus sumurup | pandênging mangsah mêmuja ||

27. matur nêmbah kang sinung [si...]

--- 134 ---

[...nung] ling | dhuh gusti sang maha dibya | kônca-kônca sêdayane | wontên ugi kang wus limpad | tampi wulang paduka | nging kathah dèrèng sumurup | sami kandhêg kôntha warna ||

28. awis kang têdhas ing ngèlmi | bawur èsthining kamuksan | sang tapa ngandika alon | lah puthut ing wruhanira | angèl wong ulah puja | yêkti tan kêna winuruk | landhêp padhanging wêrdaya ||

29. mêtu sing nugraha jati | lah iya Puthut Sumôndha | bènèh kang sun rasakake | baya ta wus pirang côndra | putrèngsun Ki Sumerang | dènira kênèng babêndu | rupa banthèng banjur lunga ||

30. ki puthut matur ngabêkti | dhuh gusti èngêt kawula | tri madya côndra sêmangke | nêbda Ywang Sidikpêrmana | Sumôndha bênêr sira | lah puthut sira dèn gupuh | gêlara babut myang klasa ||

31. sêbarana sari-sari | ingsun bakal dhêdhayohan | putra narendra kinaot | pêpakuning nungsa Jawa | sasat katêkan dewa | ki puthut agupuh-gupuh | sadhiya dhandhang tamunya ||

25. Dhandhanggula

1. tan antara sêdaya wus rakit | datan dangu Dyan Malangsumêrang | lawan parêpat kalihe | praptèng ngarsa sang wiku | radyan gêpah-gêpah nungkêmi | padanirèng sudarma | karuna mlasayun | aminta-minta apsama | wit dinukan nguni dadya banthèng srênggi | sang tapa rum ngandika ||

2. wis lungguha kulup putra mami | aja akèh-akèh kang rinasa | sokur wus mulya siranggèr | mung elinga ing pungkur | aja manèh-manèh ta kaki | nikêlakên pitêdah | kang amrih rahayu | nuwun kang sinungan sêbda | Radèn Malangsumerang wus tata linggih | dhêku pasilanira ||

3. nulya matur [ma...]

--- 135 ---

[...tur] sarwi awotsari | dhuh jêng rama pan kauningana | margi ruwat cintrakèngong | satriya sudibya nung | alêlana anèng wanadri | putra nata Jênggala | Radèn Marabangun | ing mangke marêk paduka | kèndêl jawi ngandika sang maha rêsi | kulup age turana ||

4. aja nganti kasuwèn nèng jawi | Dyan Sumerang mêdal sigra-sigra | tan kantun parpat kalihe | praptèng ngarsa sang bagus | dyan manêmbah turira aris | gusti paduka radyan | ingaturan laju | kewala dhatêng pun bapa | rajaputra tan wiyang sêksana manjing | lawan kang para kadang ||

5. sang pandhita duk mulat sang pêkik | nulya têdhak sing plênggahanira | mêthuk sang prapta ge-age | radyan cinandhak gupuh | astanira dhatêng sang yogi | Rahadèn Rawisrêngga | sru mangêrpèng tanduk | kinanthi jajar lumampah | nulya tata lênggah Ywang Pêrmanasidik | rajaputra ing ngarsa ||

6. Dyah Onêngan tan pisah nèng kering | pra kadeyan anèng wuri aglar | Radèn Sumerang sêdene | parpat tunggil pra puthut | sarawuhnya Dyan Kêrtapati | anèng ngarsa sang tapa | amicarèng kalbu | iki Ywang Sidikpêrmana | nyata luwih sêmune luhur awingit | gêdhe prabawanira ||

7. pantês nora kêna dèn gêgampil | sasêbdane dadi barang karsa | baya bisa madhangake | pêtênge atiningsun | angulati nimas Kadhiri | wau sang pinandhita | èsthinirèng kalbu | tan samar saniskaranya | jagat dewa bêthara kabêgjan mami | kêdhayohan satriya ||

8. pêpakuning pulo tanah Jawi | tuhu wuwuh kanugrahan ingwang | dene

--- 136 ---

têka kadingarèn | panjilmaning Ywang Wisnu | kêsamaran sêsmitèng bumi | layak yèn mêngkonoa | karsaning kang luhur | lagi kinarya lampahan | angandika Bêgawan Pêrmanasidik | anggèr sang rajaputra ||

9. kaaturan ingkang palakrami | nahing anggèr rawuh ing aldaka | pun kaki raosing tyase | lir kêbanjiran madu | jêng paduka panggih pun kaki | nêbda sang rajaputra | kêlangkung anuwun | eyang kang sih palakrama | sang pandhita nêbda malih manêmbrami | dhatêng kang para kadang ||

10. gênti-gênti nuwun kang sinung ling | sang pandhita malih aturira | dhatêng Dyan Kêrtapatine | anggèr sing tambêt ulun | jêng paduka rawuh ing ngriki | dene langkung dupara | satriya linuhur | pusakaning tanah Jawa | lan pra kadang miyos sangking ing nêgari | tindak mring wana sonya ||

11. lah punapa kang dipun karsani | mendah sêpining nagri Jênggala | baya ramanta sang katong | kêlangkung sêkêlipun | jêng paduka angendra pati | miwah sagunging wadya | prihatin sêdarum | umatur sang rajaputra | panêmbahan patikbra prayasa èsthi | sadèrèng ulun jarwa ||

12. kados-kados wus kapirsa sami | jurit mala sadarganing driya | myang purwa madya wêkase | mèsêm sang maha wiku | ngandika lon dhuh putu mami | lêrês tarka paduka | paran luwihipun | pun kaki amaratapa | manrang brata mucak mirangrong nèng wukir | yèn tan wruh ing sasmita ||

13. nging punika anggèr dèrèng pêsthi | wong atapa padhanging wrêdaya | wrin saosiking jagate | yêkti mawi pitulung | nugrahaning jawata luwih | dening mêksih tinitah | kenging ewah bawur |

--- 137 ---

nanging satindak paduka | kados-kados pun kaki ugi mangêrti | pitulunging jawata ||

14. dening anggèr kasêkêlan galih | angulati garwa putri Daha | Sang Dyah Galuh sang lir sinom | lêrês ubayanipun | badhe dhatêng ing Bauwarni | nanging tan kêlampahan | wontên singkêlipun | sangking pamayanging dewa | jêng paduka lajênga mring Bauwarni | tan wande benjang panggya ||

15. anggèr lawan garwa sang rêtna di | nanging kêdah kathah lampahira | paduka namura mangke | ywa katon satriya gung | amba ingkang nyulap suwarni | laju asuwitoa | Ngurawan Sang Prabu | nging paduka utusana | nukma dhatêng pêsanggrahan ing pasisir | wontên ratu gêng prapta ||

16. sangking sabrang Maguwa nêgari | sêdya nglamar putri Bauwarna | benjang dadya aprang gêdhe | paduka tandhingipun | ragi awrat yudaning aji | yèn sampun kadhinginan | sinlusuban wadu | ènthèng sinanggi ing aprang | narpaputra myarsa jarwaning sang rêsi | langkung padhanging driya ||

17. alon aturira radèn mantri | kasinggihan sêbdaning sang tapa | wus lami ulun ngupados | garwa amba Dyah Galuh | mangke wontên têdah sang rêsi | najan kathah kêng lampah | tan wigih pukulun | punapa sak rèh paduka | namun tindak ugêr wêkasan kêpanggih | lawan putri ing Daha ||

18. lawan malih tur amba sang rêsi | putra tuwan pun Malangsumerang | pan kêdah tumut maringong | sumôngga sang awiku | mung paduka tulusa kang sih | ngapuntên lêpatira | kang sampun kêlakun | angsala pangèstu môntra | sinungana kasuselan tyas basuki | miriba ing paduka ||

19. angandika Ywang Pêrmanasidik | lah na anggèr pun Malangsumerang | wus amba apuntên mangke | mugi ywang juwata gung |

--- 138 ---

dèn trus paring nugraha jati | mugi angsala barkah | paduka sang bagus | sinunga manah raharja | dene kêdah dhèrèk paduka sang pêkik | pan wus kasêdyèng manah ||

20. mila arsa ngong saoskên ngabdi | monakawan anggèr mring paduka | sagêda ulah prajane | sumôngga sang abagus | ulun titip suta satunggil | pêjah gêsang katura | mêmulang ywa wiguh | nuwun Radèn Rawisrêngga | sang pandhita ngandika marang kang siwi | kulup Malangsumerang ||

21. dipun bisa angawula kaki | sira marang radèn dhawuh marma | iku satriya kinaot | gadhangan ratu agung | ing rat Jawa pusakèng bumi | bênêr saciptanira | suwita sang bagus | dirèng malês karaharjan | purwa sira ruwat cintrakaning dhiri | sangking sang rajaputra ||

22. yêkti abot kapotangan ing sih | yèn ta aja ana narpaputra | sira tulus dadi banthèng | sênsaranira nutug | ing dêlahan siya pinanggih | sirikaning wong tapa | nitis dadi satu | bêgja sèwu sira ruwat | iya-iya pitulunging dewa luwih | nanging jalaranira ||

23. sêka Radèn Panji Wanèngpati | babo apa ing wêwalêsira | tan lyan patinira anggèr | aja wigih nrang kewuh | anglakoni karsa sang pêkik | Radèn Malangsumerang | wotsêkar umatur | jêng rama mugi angsala | sêbda tuwan dèn kuwat sagêd nêtêpi | pawulang mêgat yitma ||

26. Mêgatruh

1. kocap lami Radèn Putra Marabangun | wontên ing Sampora ardi | pêndhak dintên dungkapipun | wau sang narendra siwi | èsmu kacaryan ing

--- 139 ---

batos ||

2. wontên wukir Sampora sing asrinipun | lir kayanganing dewa di | sang rêsi istijratipun | barang pinirsa ngrêsêpi | myang sang dyah ragil sang sinom ||

3. langkung rêna pinarantèn papanipun | miwah kang parpat kêkalih | Ki Songgèng lan Sadulumur | langkung kêrasaning ati | tan kurang bukti sang karo ||

4. gandum otèk canthèl miwah jali jagung | myang wowohan warni-warni | kêng tansah ngladosi tamu | pangarsa puthut kêkalih | rigên Ki Cantrik Lahoto ||

5. lan Ki Cantrik Tiyasa sisihanipun | sêmana sang rajasiwi | umarêk dhatêng sang wiku | miwah kêng kadeyan sami | aglar ing ngarsa sang kaot ||

6. rajaputra Sang Apanji Marabangun | wau wus dèn lih kêng nami | dening kang eyang sang wiku | Dyan Madubrôngta wêwasi | sarta busana winaon ||

7. pan acara sinatriya trahing wiku | saya kuwangwang kêng sigit | wingit kang ujwala luhur | Sang Dyah Onêngan Sang Dèwi | ngran Turuntangis sang sinom ||

8. myang pra kadang ingirib busananipun | lan Dyan Wasi Madubrangti | tênapi pêparabipun | sêdaya ingalih sami | Dyan Sêsimping sang wiranom ||

9. Dyan Undhakan Astracapa tuhu patut | Rahadèn Prabatasari | Dyan Astradana sang bagus | Dyan Jayèngrana ingalih | Maesa Tankungkih sang nom ||

10. Dyan Andaga ngran Maesa Jayèngkewuh | wau Radèn Jayèngpati | Maesa Jêladri mungguh | Dyan Jayamiruta ngalih | Maesa Antaka kaot ||

11. Dyan Sumerang tan ewah ing namanipun | Ki Prasônta [Prasô...]

--- 140 ---

[...nta] akêkasih | Kêbo Kalandan apatut | Ki Sadulumur kêkasih | Kêbo Wanèngbukti munggoh ||

12. sang pandhita sêmèdinira pinêsu | lan bêsmi dupa pêpagil | kang wayah-wayah sêdarum | pinuja sulaping warni | panglinga kang sami anon ||

13. ywa kêtawis yèn putra narendra sagung | kabul pujaning sang rêsi | sêkala ewah kêng pasmun | tan paja-paja kêtawis | dhasar busana winaon ||

14. sang pandhita anêlas wawêlingipun | dhatêng Radèn Madubrangti | winangsit panggenanipun | kang garwa Dyah Sêkartaji | radyan sru padhanging batos ||

15. ing sapangrèh mèstuti wêling sang wiku | Radèn Sumerang sang pêkik | mring rama nêlas winuruk | rèhing suwita dyan wasi | jinarwa utamaning wong ||

16. babo-babo Ki Sumerang putraningsun | dèn bisa ngawula kaki | mring Madubrôngta sang bagus | abote kulup wong ngabdi | yèn tan ngrasa kapurbèng wong ||

17. pênganggêpe barang kauripanipun | sêka bisane pribadi | tan ngrasa barêkahipun | gusti kang dèn kawulani | iku sèwu luput kang wong ||

18. dadya ngènthèngakên barang prentahipun | sêjatine wong angabdi | ing lair batin kawêngku | gusti kang dèn kawulani | dadya tan wiyang sêpakon ||

19. abot ènthèng linakon parentahipun | ywa wiguh alabuh pati | dadya gustinira kolur | asih trêsna tur nitèni | sêtya antêp idhêping wong ||

20. Radèn Malangsumerang umatur nuwun | kathah wulangnya sang rêsi | kacakêp sêdayanipun | ya ta Radèn Madubrangti | gya pamit mangkat sang anom ||

21. arsa atur bêkti sang tapa tanpayun | namung pra kadeyan sami | manêmbah ngusapi lêbu | gênti- gênti [gênti-...]

--- 141 ---

[...gênti] angabêkti | wusnya gya mangkat sang anom ||

22. tumrun sangking prêtapan Sampora gunung | sêdya dhatêng Bauwarni | arêmbên ing tindakipun | pra kadeyan datan têbih | lèn Dyan Sumerang sang anom ||

23. anêrajang wona trataban sang bagus | mêne gênti kang ginupit | ing Bauwarna praja gung | Lêmbupêngaran Sang Aji | langkung rudatin sang katong ||

24. laminira kang putra sang kusuma yu | Rêtna Kumuda Sang Dèwi | linamar ing ratu agung | sang dyah tan arsa nglampahi | èmêng ing driya sang katong ||

25. duk ing nguni murcaning putra kang sêpuh | Kusuma Cindhaga Dèwi | tan dadya sungkawèng kalbu | dening putra murang krami | dhasar warna langkung asor ||

26. mangkya sangêt sang nata prihatinipun | dirèng putra têlênging sih | dèrèng tamtu jadhonipun | linamar ing narapati | langkung lênggana sang sinom

27. arsa nulak panglamarira sang prabu | tan wande dadya ajurit | ngraos tan bangkat ing pupuh | sangking sru karoban tandhing | jitus timbanging wadya sor ||

28. mila sangêt sang nata kampitèng kalbu | ya ta mamintèng dewa di | nèng sanggar tansah manêngkung | pinêsu kang pujabrangti | tandya tinrimèng Suksmanon ||

29. nulya wontên sasmita swara karungu | hèh nata ing Bauwarni | sira kapêtêngan kalbu | prakara ratu kang prapti | kita sru kewran ing batos ||

30. sêdya pasrah atmaja datan pênuju | arsa ngukuhi ing siwi | ering têmahaning pupuh | de luwih karoban tandhing | mula bênêr sang akatong ||

31. wruhanira ratu ingkang lagi rawuh | dinulur ing jawata di | dhasar balanira

--- 142 ---

agung | abala para nêrpati | pilih tandhing ing palugon ||

32. pocapane wadya Ngurawan sêdarum | cawêta têkan kang èstri | durung nôngga yudanipun | dene tandhinging ajurit | mintoa sraya ingkang wong ||

33. alêlana kawijilan sêka gunung | têngran Wasi Madubrangti | iku kang ngêntasi pupuh | sênajan karoban tandhing | têmbe unggul ing palugon ||

34. nulya sirna kêng swara wus tan karungu | sang nata ngungun ing galih | nglêm banawi pancu sokur | mring Maha Ywang Utipati | sujud manêngèng pada nor ||

35. sigra luwar kundur malêbèng kêdhatun | sêksana miyos tinangkil | mêpak wadyabalanipun | ki patih sumiwèng ngarsi | Jêksanêgara mabukoh ||

36. Radèn Sinjanglaga tan têbih ing ngayun | dêmang paningron sumiwi | pêpak pratiwa nung-anung | dhêdhêp sênêning nêgari | narendra ngêmu wirangrong ||

27. Wirangrong

1. sang nata ngandika manis | patih kayaparan mêngko | kancanira Ngurawan | antêpipun | prakara nini putri | Kumuda pan linamar | nanging kaliwat lênggona ||

2. kongkonan sun sêsondèni | sêdhela yêkti angantos | lamun nganti alawas | ubayèngsun | kapriye saur mami | tan wurung anêsêga | paran mrih wêkasing lampah ||

3. upama wêca tinampik | tan wurung ngrêbasèng pupoh | gajêg ora anôngga | wadyaningsun | ewa sêmona patih | sun ora sêja ngêndhak | kasuraning kancanira ||

4. yèn ana sanggup tumandhing | dadya dhadhaning palugon | lah iya apa [a...]

--- 143 ---

[...pa] manèh | sokur sèwu | matur nêmbah kya patih | dhuh gusti sri narendra | sadèrèngira ngandika ||

5. sêdaya kônca ngong tari | tan wontên puruning batos | nanggulang mêngsah nata | samya guyub | ngaturkên pati urip | sang narpa malih nêbda | lah iya Jêksanêgara ||

6. sira lungoa sun tuding | ngupoyoa sraya kang wong | ingaran Madubrôngta | trahing gunung | lah iku uga wangsit | mênawa nora cidra | kang bakal ngêntasi karya ||

7. nanging dèn enggal ywa lami | duta ing Maguwa Katong | pan bakal ingsun undang | ngong paring wruh | yèn panglamar wus dadi | namung nganti sadhiya | sumêktaning bojakrama ||

8. nguni ing sêsandi mami | dening putrèngsun sang sinom | tan kêna tinaria | durung kolur | mêngko arsa nglakoni | ubaya madya côndra | sêdhêng sadhiya sumêkta ||

9. mung saungkurira patih | kanca-kancanira gung wong | Ngurawan kon sadhiya | tratag tarub | amanguna nêgari | karya sêmanging gêlar | katona têmêning rêmbag ||

10. nanging lunganira patih | ywa gawa bala kèh kang wong | dèn bisa namun lampah | hèh dèn gupuh | mangkata dina iki | kang liningan tur sêmbah | lèngsèr sangking ngarsa nata ||

11. tan mawi mantuk ki patih | mung kèndêl salin pênganggo | wontên ing pangurakan | ngrucat kampuh | busana cara mantri | lumampah pasisiran | gya mangkat catur kêng wadya ||

12. sang nata mêksih tinangkil | pan agalih dandos-dandos | sumêktaning wiwaha | tratag tarub | kang nampèni sêbda ji | Kyai Paningron Dêmang | lan Dyan Arya Pênyangkringan ||

13. kunêng Sang Sri Bauwarni | wau Sang Kêlana Katong | nglampahakên caraka | situ-situ | mring Sang Magada Aji | kinèn nêgês ing karya | Surapêrmuja Sang Nata ||

--- 144 ---

14. gya mêsat malbèng nêgari | enggal-enggalan sang katong | nitih kareta siyas | tanpa wadu | mung walu wadya langsir | Sang Prabu Bauwarna | mêksih dènira pinarak ||

15. Suraprêmuja Sang Aji | praptèng pangurak gupoh | têdhak sangking kareta | apan laju | mung sêkawan kang dasih | ngampil sês lawan gantyan | songsong alit jênar tlacap ||

16. sang nata mulat gung jalmi | rame sami dandos-dandos | angartika ing driya | sang aprabu | iki wong nambutkardi | baya dadi kang rêmbag | lakuningsun antuk karya ||

17. laju minggah mring sitinggil | tanpa larapan dumrajog | ing ngarsa Sri Ngurawan | sru mabukuh | pinarnah anèng kursi | Sang Nata Bauwarna | alon ingkang pangandika ||

18. kisanak andika prapti | baya wontên karya gatos | matur Rajèng Magada | dhuh sang prabu | lampah kawula manjing | mugi kauningana | putranta Maguwa Narpa ||

19. utusan nêrang karsa ji | sande atênapi siyos | panglamaring putranta | sang aprabu | wangsul miwah kêtampin | Sang Sri Lêmbupangaran | alon dènira ngandika ||

20. kisanak Magada Aji | rèh panglamaring putrèngong | siyos manira tampi | de rumuhun | dèrèng kenging sun tari | sangking kogunging manah | marma manira sumaya ||

21. ing mangke purun nglampahi | manira ingkang sumados | sangking samadya côndra | laminipun | sêdhêng sadhiya sami | sakadar-kadarira | arsa ingsun bojakrama ||

22. Sang Surapêrmuja Aji | kêlangkung sukaning batos | kêlampah wus tinampan | lon umatur | sêbda narpa kapundhi | ulun wus pinitayan | amutusi kang bicara ||

23. sapangrèh amba lumiring | punapa karsa sang katong | lan kawula dinutèng | putra prabu | rèh prakawis [prakawi...]

--- 145 ---

[...s] wus dadi | yayi Prabu Maguwa | mangkya nyaosi pratôndha ||

24. saha kang patiba sampir | kunjuka paduka katong | akathah warnanira | kêng brana gung | pèni kang rajapèni | busananing wanodya | sêngkang mêntul myang kalpika ||

25. sêrat lan paniti pênding | klatbau gêlang kana byor | sêdaya sinasotya | ajinipun | pan kalih yuta rispis | miwah amêng-amêngan | dhakon mirah simbar rêtna ||

26. tuwin kêng gilingan rukmi | jôntra mas katur sang katong | tanapi kang pêkakas | meja agung | kêng sendhok parok rukmi | sirpis sami kêncona | sarta kang warni titihan ||

27. jêmpana rinênggèng rukmi | sakêmbaran lan ingkang wong | pênandhon sami ngrêmbat | malihipun | dipôngga gêng sarakit | lan rata Paktariyah | sêpasang lan kudanira ||

28. ngalih kêstèl sami Pirsi | sumôngga karsa sang katong | wau Prabu Ngurawan | duk myarsa tur | angartika ing galih | iku kang rajabrana | lamun ingsun tampanana ||

29. yèn prakara nora dadi | yêkti nistha jênêng ingong | lamun ingsun tampika | kang pisungsung | pêsthi dadi pêrkawis | ingran nulak panglamar | bêcik dhingin sun titipna ||

30. alon ngandika sang aji | sanak andika kinongkon | masrahakên kang brana | marang ingsun | lah ta langkung katêdhi | mugi dadosa tôndha | katrêsnane mring pun rara ||

31. nanging ta pêrkawis gampil | yèn sampun cêlak kimawon | lamun kirang sadina | panggihipun | manirarsa nampèni | mangke titip mring dika | pamrihing karya tan kêmba ||

32. Risang Magada Nêrpati | lômba sru suka

--- 146 ---

ing batos | sêmana gya pamitan | nuwun mundur | linilan mêsat nuli | nèng jawi nitih kreta | akras praptèng pêsanggrahan ||

33. gya minta caraka aglis | dhatêng muara pakuwon | tur wrin Prabu Maguwa | saliripun | panêgêse ing kardi | ing mangke wus kêtampan | trustha Sri Jayapamuja ||

34. Mraja Kêlana duk myarsi | sru sukaning tyas sang katong | dhasar lami kêsmaran | mangkya wimbuh | kadi katon sumandhing | tansah kunjana papa | sang prabu ing Bauwarna ||

35. saunduring Magada Ji | tansah angungun sang katong | kêng ketang mung apatya | lampahipun | mênawa tantuk kardi | baya langkung sansara | nulya kundur sri narendra ||

36. luwaran sagunging nangkil | kunêng gênti winiraos | Patih Jêksanêgara | lampahipun | wus têbih sangking nagri | ngambah wana trataban | ki patih kewran ing manah ||

37. tanbuh kang sinêdyèng ati | dènnya ngulati srayèng wong | kang aran Madubrôngta | trahing wiku | ya ta kaparêng nuli | kapêthuk lampahira | lan wasi duta sri nata ||

28. Sinom

1. Radèn Kuda Madubrôngta | sakadeyanira ngiring | lumampah arantab-rantab | ki patih sarêng ningali | sinatriya lumaris | sajak ngardi bagus-bagus | sêksana pinarpêkan | sêdya arsa dèn takèni | sarêng cundhuk dyan wasi lawan apatya ||

2. kèndêl sami tata lênggah | kadeyan aglar ing wuri | Dipati Jêksanêgara | sru ngungun micarèng ati | iki satriya ngêndi | dene warnanira [warnani...]

--- 147 ---

[...ra] bagus | saumur durung mulat | kêng sigit kaya puniki | tur jêtmika alus tejane ngambara ||

3. kêng timbanging bagusira | namung Radèn Kêrtapati | putra nata ing Jênggala | baya kêmbar yèn tinandhing | nging kacèk solah liring | lan sumbaga mirib wiku | têkan kadeyanira | nracak padha pêkik-pêkik | pasêmone atos matêng tapanira ||

4. lah muga iki ya mana | kang ran Wasi Madubrangti | ki patih alon turira | nah anggèr pun bapa ugi | dêlap anilakrami | teja lêksanèng ngrèh ayu | tejane têmbe panggya | lêksananing satriya di | kasinggihan sintên sinambat ing nama ||

5. ing wuri pundi pinôngka | paran sinêdya ing ngarsi | sêbda Radèn Madubrôngta | paman gon ingsun mastani | andika tanya mami | dêlape kang sudi nguwuh | ngran Wasi Madubrôngta | sing pêrtapan Samporardi | yèn sêmbada sêdyèngsun arsa ngawula ||

6. marang kang jumênêng nata | kêpengin ulah praja di | sang adipati duk mirsa | jarwaning Dyan Madubrangti | langkung lêganing galih | kalêrêsan lampahipun | nêbda Dyan Madubrôngta | paman amba nilakrami | jêngandika priyayi pundi pinôngka ||

7. ing ngajêng paran sinêdya | sintên sinambat ing wangi | nanglingangling Ki Jêksanêgara | anggèr têtanya ing mami | amba yêkti pêpatih | ing Bauwarna praja gung | wasta Jêksanêgara | karya kawula sang pêkik | pan ingutus mring ramanta sri narendra ||

8. mèt sraya pakaryèng yuda | mangke ramanta sang aji | kadhatêngan parangmuka | sangking Maguwa nêgari | purwa nglamar putra ji | Rêtna Kumuda Sang

--- 148 ---

Ayu | dhasar sang dyah tan arsa | linamar ing narapati | rama tuwan inggih sêmu wrat ing driya ||

9. de winawrat têmahira | ratu sabrang ingkang prapti | panggusthining gagênthongan | tan namung sinêdya krami | arsa ngradin ngrat Jawi | marma sungkawa kêlangkung | rama andika nata | wangwang mêthuka ing jurit | dirèng dahat karoban tandhinging yuda ||

10. lan mashur pawartènira | Sang Sewandana Nêrpati | langkung kadigdayanira | ing sabrang datanpa tandhing | mila nglantrah ngêjawi | sangking wudhu yudanipun | ramanta sri narendra | sangking sru sungkawèng galih | muja brôngta sêmèdi mring dewanira ||

11. wontên sasmita kapyarsa | kinèn minta srayèng jurit | kêng ran Wasi Madubrôngta | punika yogya tumandhing | ratu sabrang kêng prapti | mangke paduka sang bagus | kang ran Dyan Madubrôngta | cacog sêsmitèng dewa di | punapanggèr yun pininta srayèng yuda ||

12. mangrurah ratu kang prapta | yèn èstu anggèr dyan wasi | ngundurakên parangmuka | agêng ganjaraning aji | tinriman putri adi | lan sêpalih kang praja gung | malah dugi kawula | yèn sang nata wus udani | mring paduka kados langkung sih pracaya ||

13. kados ingakên atmaja | kinarya putra pangarsi | krana kangjêng sri narendra | dama putra langkung kêdhik | kang priya mung satunggil | Dyan Sinjanglaga sang bagus | kados dèrèng prayoga | têmbe ginadhanga aji | sangêt sungkro punggung tur kirang jlagêdhag ||

14. nêbda Wasi Madubrôngta | lah ta paman adipati | ywa susah mawi ingêbang | dhasar [dha...]

--- 149 ---

[...sar] wus kasêdyèng ati | arsa suwitèng aji | sokur mêningi karya gung | ayahan ngrurah yuda | yèn sêmbada wade kardi | tanbuh gêsang kêng ketang mung labuh pêjah ||

15. yèn taksih pun Madubrôngta | ratu sabrang kang ngêjawi | arsa angglung parentahan | tangèh klampahana ugi | tanbuh yèn sun ngêmasi | langkung bêgjaning sang prabu | ulun darmi lumampah | ki patih duk mirsa kang ngling | sagahira Radèn Wasi Madubrôngta ||

16. kêlangkung sukaning manah | dyan wasi rinangkul ririh | sarwi manis angandika | adhuh anggèr sang apêkik | mandah ramanta aji | yèn priksa mring sang abagus | baya sru sukèng driya | sumôngga gèr amba irid | malbèng praja sowan kangjêng sri narendra ||

17. ya ta Ki Maesaboga | ki patih cinènèng ririh | mèsêm alon wuwusira | dènira ngrangkul bok uwis | sêmune kyai putih | rada adawa kang irung | mênèk nyunyuk bêndara | pêngrangkule mambu ati | nulya mundur ki patih mèsêm wêcana ||

18. ki lurah kang ora-ora | ngantia nyium dyan wasi | sing bungah-bungah ing manah | tuhu antuk karya mami | pra kadang suka sami | ya ta kerid sang binagus | dhatêng sang adipatya | adulur sami lumaris | kunêng marga gênti malih cinarita ||

19. sang prabu ing Bauwarna | sapêngkêrira kya patih | ing galih tansah sadhiya | miranti kêprabon jurit | para andêling aji | wus winangsitan sêdarum | gêgabah prajuritnya | tan subawa ting kalêsik | glar ing ngarsa tata badhe bojakrama ||

20. sabên ari nambutkarya | rêrêsik pura myang jawi | wau [wa...]

--- 150 ---

[...u] kangjêng sri narendra | langkulangkung dènnya ngarsi-arsi | lampahira ki patih | tan antara dhatêngipun | Risang Jêksanêgara | ngirid Radèn Madubrangti | sakadangnya anjujug ing kêmagangan ||

21. gya katur ing sri narendra | gêpah-gêpah dèn timbali | Dipati Jêksanêgara | myang Dyan Wasi Madubrangti | sakadangira sami | mring èmpèr bangsal kang kidul | sapraptaning ngarsendra | Radèn Kuda Madubrangti | sru tumungkul muka lir konjêm ing kisma ||

22. miwah kang para kadeyan | bukuh silanira sami | sang nata sarêng tumingal | mring Dyan Wasi Madubrangti | sakadangira tuwin | langkung kêsamaranipun | dibyaning sang pandhita | Bêgawan Pêrmanasidik | myang dyan wasi kang tansah pinancêr tingal ||

23. narpa sru rêsêp ing driya | mring Dyan Wasi Madubrangti | datansah winangwang-wangwang | lir mulat têpa palupi | ya ta ngandika manis | Sri Lêmbupangaran Prabu | hèh ta Jêksanêgara | sira matura dèn aglis | sang dipati nêmbah matur ngêmu brôngta ||

28. Asmaradana

1. lampah kawula dewaji | ingutus aminta sraya | kêng kadi wêling sang katong | satriya sangking aldaka | ngran Wasi Madubrôngta | bêgja paduka sang prabu | kalêrêsan sêdayanya ||

2. sarema datan salisir | punika kawula angsal | satriya sing arga wite | wasta Radèn Madubrôngta | kêparêng sêdyanira | milarsa suwitèng prabu | magang mrih awrating karya ||

3. nêlas turira ki patih | dirèng kêsagahanira | dyan wasi nanggulang prange | sang nata suka miarsa | saya luntur ing driya | myang pra kadeyan sêdarum | wus dinangu namanira ||

--- 151 ---

4. nêlas turira kya patih | miwah kêng kadang wanodya | lèn parpat wus katur kabèh | narpa saya trusthèng driya | sokur mring dewanira | kênyatan sêsmitanipun | uga angêntasi karya ||

5. sêmana Dyan Madubrangti | pan wus ingakên atmaja | sarta pininta lênggahe | salêksa cacahing karya | lan pinaringan nama | Cakranêgara Tumênggung | winuryan busananira ||

6. kadya putraning nrêpati | kêlangkung rinaja-raja | pinarnahakên dalême | tan têbih lan dhatulaya | ngumpul sakadangira | ya ta wus tinundhung mêtu | manggèn dhatêng dalêmira ||

7. kocap ing wau duk prapti | Radèn Wasi Madubrôngta | Rêtna Kumuda Sang Sinom | ngintip nèng lêbêting wrana | wêspada salirira | wontên kang kaciptèng kalbu | Dyan Undhakan Astracapa ||

8. kadangira radèn wasi | dhasar Sang Rêtna Kumuda | lagya mêmpêng biraine | nguni duk tinantun krama | lawan Prabu Maguwa | sangêt lênggona sang ayu | dening sang dyah myarsa warta ||

9. yèn Sang Kêlana Nêrpati | kasar gêng inggil dêdêgnya | sarta anggrothal tingkahe | têbih ing galih sang rêtna | linampu têkèng lena | najan kang antuk sih prabu | Tumênggung Cakranêgara ||

10. tan dadya raosing galih | namung kadange taruna | Sang Astracapa Rahadèn | gumantung têlênging driya | sapangribawanira | tanbuh solahnya sang ayu | gandrung-gandrung nandhang brôngta ||

11. ngèsthi paraning kang margi | sagêdnya wawuh lan Radyan | Undhakan Astracapane | sêmana sri naranata | kêlangkung asihira | dhatêng kang putra sang bagus | Tumênggung Cakranêgara ||

12. pêparêngira amintir | angsring-angsring winiyosan [winiyosa...]

--- 152 ---

[...n] | mring dalêmira sang anom | nêlas ing katrêsnanira | narpa dhatêng ing putra | kadya atmaja satuhu | sangking rêsêping wrêdaya ||

13. sangking sagêdnya sang pêkik | ngawula dhatêng sang nata | sêmbada lêmbah manahe | dhasar Sang Sri Bauwarna | langkung dama atmaja | wontên juga putra kakung | Radèn Arya Sinjanglaga ||

14. tan dhanganakên ing galih | narendra arsa sawêca | têmbe kang ginanjarake | yèn wus kasor Sri Maguwa | èwêding tyas sang nata | lamun dede karsanipun | putra Dyan Cakranêgara ||

15. sêmunira sang apêkik | tan galih Sang Dyah Kumuda | sanès kêng kaciptèng tyase | tan lyan kusuma ing Daha | Sang Dyah Côndrakirana | derarsa nanggulang pupuh | tan mrih ganjaran wanodya ||

16. narendra waskithèng liring | dadya tan arsa ngandika | angêbang wanodya têmbe | tan lyan pamikating karya | trus ingakên atmaja | sinrahan raruwêdipun | nêgari ing Bauwarna ||

17. nanging Sang Dyah Turuntangis | sakêdhap-kêdhap ngandikan | dhatêng sajroning kêdhaton | kinadangakên sanyata | lawan Sang Dyah Kumuda | pamulèning tyas kêlangkung | kusuma ing Bauwarna ||

18. dhatêng Sang Dyah Turuntangis | tan sita pangrakêtira | sang dyah mintir pêparinge | kalpika myang wastra-wastra | sêkar lèn gônda wida | pamikating tyas sang ayu | kênoa dadi jaruman ||

19. lan kadangira sang pêkik | Radèn Kuda Astracapa | kathah sandining kêrsane | pêparing pinrih kagêma | mring Radèn Astracapa | radyan wus kraos ing kalbu | yèn putri ing Bauwarna ||

20. ing tanduk tan mêsajani | sêmu mrih pêpucuk yuda | kanyinèng [kanyi...]

--- 153 ---

[...nèng] gônda widane | praptane tanpa ukara | srêbêde mambu brôngta | kaprananing tyas kumênyut | Radèn Kuda Astracapa ||

21. kang rayi tansah tiniti | yèn sangking lêbêting pura | niskaranira sang sinom | Kusuma Kumudaningrat | warna myang solahira | Turuntangis Sang Rêtnayu | ngênting jarwane mring raka ||

22. Dyan Astracapa sang pêkik | duk wrin turing arinira | kêgagas ketang brangtane | dhatêng sang dyah ing Ngurawan | lir katon sumandhinga | ya ta nêmpuh byat sang bagus | tandya akarya supatra ||

23. badhe katur ing sang dèwi | sawusira ingulêsan | gya sinungkên ing jro badhe | ingkang rasukan badhidhar | sêdasa elo endah | lan lisah mawar nêm cupu | gya nimbali arinira ||

24. prapta Sang Dyah Turuntangis | Dyan Astracapa ngandika | sira yayi prayogane | bêcik malês nyaosana | marang Sang Dyah Kumuda | jêr paringira wus agung | dhenok kêng marang ing sira ||

25. matur Sang Dyah Turuntangis | lah iya kakang prayoga | olèhira ngêndi kuwe | kang raka manis ngandika | yayi gon ingsun lilang | ana koja prapta nunut | têkane Prabu Maguwa ||

26. bukak toko lagi wingi | sang dyah pan sampun atômpa | gya mangkat malbèng kêdhaton | kang dhèrèk cèthi sêkawan | tan dangu sampun prapta | ngarsèng Kumuda Sang Ayu | kumêpyur ing tyas sang rêtna ||

27. duk mulat Dyah Turuntangis | èngêt kang sêdhèrèk priya | gêpah-gêpah pêndangune | yayi Turuntangisira | esuk-esuk mring pura | lan anggawa apa iku | sêmune aèng barangnya ||

28. matur Dèwi Turuntangis | punika sing dêlap amba | nyênyaosi

--- 154 ---

sang lir sinom | badhe rasukan badhidhar | tênapi lisah mawar | Rêtna Kumuda Sang Ayu | saosan nulya tinampan ||

29. binuka kêng wastra isi | supatra ngulêsan jênar | saya kumrutug driyane | Kusuma Rêtna Kumuda | kêng srat tandya binuka | mêngkana udayèng têmbung | arum tanduking ukara ||

30. pèngêt bêbukaning tulis | sangking Radèn Astracapa | warnèn lurah mantri anom | katura mring sang kusuma | sêsotyèng Bauwarna | Rêtna Kumuda Sang Ayu | kang putus saliring karya ||

31. tur rampunging susela di | tuhu sasêkaring pura | kang tansah karya wirangrong | wiyose gusti kawula | sing kabyatan ing brôngta | dhatêng paduka sang ayu | yèn parêng pun Astracapa ||

32. kaabdèkna ing sang putri | kapengin sinarwe sêbda | dadosa pamurung layon | dirèng pun dasih wus lama | nandhang asmara brôngta | dhatêng paduka wong ayu | titi niskarèng supatra ||

33. kasêrat Isnèn Wagya ri | wulan Ruwah ping patbêlas | Jimakir ing sêngkalane | èsthi sêbdèng puja warnaSengkalan: èsthi sêbdèng puja warna (478 A.J.) | sang dyah dènnya nupiksa | ing sastra wadi kang sêmu | tan môntra kawêntar sêbda ||

29. Mijil

1. sang kusuma wusnya nukmèng tulis | nirbyat pyuh ing batos | ngartikèng tyas i i i i dene | angkuh têmên mantri anom warnin | lir hèr tohing bruswik | jumênêng gupêrnur ||

2. dene ngajap dadine ing jurit | wantêring palugon | kaya andêling prang litnan kolnèl | ambêk têmên si bungkêr nyênyêngit | mendah antuka sih | jumênêng tumênggung ||

3. têlung mono pêngrangsanging ati | pêcak mantri anom | pan

--- 155 ---

sêpira lungguh myang bayare | sêtun rolas rupiyah yèn dadi | pêksa rabi putri | gumune tyas ingsun ||

4. sang dyah rêtna nulya anênulis | saèsthining batos | pan wus kawrat ing jro palupine | gya tiningkêm binuntêl arêpit | dènira nênulis | angiwa sang ayu ||

5. sinungakên jroning gajah nguling | kang sêrat awados | sinamun ingkang sêkar-sêkare | gêgubahan miwah bungah ramping | nèng jro tambor alit | sinêrbetan pingul ||

6. gya sinungkên mring Dyah Turuntangis | dyah sarwi nêbda lon | yayi iku karyanên lèh-olèh | kakangira kang kinarya warnin | mantri anom jawi | sêmune mlasayun ||

7. durung singgih tanna kêng ngopèni | nuwun sang lir sinom | Sang Dyah Turuntangis pamit age | sampun mêdal sangking jroning puri | ngarsèng raka prapti | wau sang abagus ||

8. Radèn Astracapa duk ningali | kang rayi sang sinom | sangking pura kathah sal-angsale | kaot lawan ing sabên duk manjing | kumêpyur ing galih | gêpah sêbdanya rum ||

9. iku apa olèhira yayi | de akèh lah dhenok | sang dyah jarwa ing sawawêlinge | Dyah Kumuda mring raka angênting | wau sang apêkik | duk mirsa kêng atur- ||

10. irèng rayi Sang Dyah Turuntangis | kumênyut ing batos | ingkang sêkar nèng tembor angsale | gya pinundhut binêkta sumingkir | mring kamar asêpi | sêkar binuka wus ||

11. jroning sangsangan gajah anguling | wontên srat awados | tatingkêman duk mulat rahadèn | kumarutug ing driya sang pêkik | srat binuka aglis | udayaning têmbung ||

12. pèngêt ingkang bêbukaning tulis | malêm baik [bai...]

--- 156 ---

[...k] ingong | Sang Dyah Rêtna Kumudaningrate | tumêkoa marang sira ugi | Astracapa warnin | kêng kagêdhèn angkuh ||

13. angungkuli kang dadya bupati | magang mantri anom | mendah antuka sihing sang rajèng | pitung mono ambêke si bênthing | têka ngajak mati | si disambêr kupu ||

14. kaya Si Klana angkuhing ati | pêksa mondhong mring ngong | nyakrawati ing kawantêrane | kaya jendral raf andêling Prangkrik | yèn ta dhasar wani | mêngko pukul walu ||

15. lumêbua mring ujwana sari | kuloning kêdhaton | ingsun arsa tatêmu dhèwèke | titi kang srat ri sêdhêng tinulis | ing Sênèn Wagya ri | siyang jam sêpuluh ||

16. ari sêlawe ing wulan Juni | ôngka tauning wong | sèwu wolung atus lan sèkête | kêtandhaning Dyah Kumuda Dèwi | wusnya maos tulis | wau sang abagus ||

17. lir ingunggar brangtanirèng galih | ciptanya sang anom | baya iki margèngsun patine | sêka Sang Dyah Ayu Bauwarni | nora pilih margi | yèn kudu rahayu ||

18. ya ta puluh-puluh awak mami | nêmpuh bêbaya bot | uga asab nglabuhi patine | kasênsara amarga wong kuning | sêmana kêng wanci | ywang arka wus surup ||

19. pan kagêntyan padhanging kêng sasi | purnama mêncarong | dungkap pukul walu ing sêmangke | Dyan Undhakan Astracapa aglis | mangkat mring ujwani | kadya wêlingipun ||

20. sang kusuma kêng kawrat ing tulis | lir jinurung ing don | ing jawata lêstari lampahe | kocap sang dyah sasêkaring puri | wus sontên sang dèwi [dè...]

--- 157 ---

[...wi] | mring ujwana santun ||

21. mila sang dyah wus dèn pêrantèni | mring rama sang katong | ujwanendah asri lêlangêne | sinung dalêm niskaranira di | sang dyah nèng ujwani | cèthi kang tut pungkur ||

22. mung sêkawan kang sami binatin | wau sang lir sinom | lênggah anèng sor sumarsanane | mênggêp abusana sarwa adi | dhasar yu kang warni | lir mukswa dinulu ||

23. jagêr-jagêr awijang mathinthing | gilig tur mêncarong | kadya gandhewa dênta astane | mêndal-mêndal madyane amêngkik | sru manasbarani | ungaling pêmbayun ||

24. sotya jait amandam kasilir | akarya wirangrong | singa mulat kapilêng driyane | mila kasosra sing lyan nêgari | tur ayu mumpuni | kêmpyange karya kung ||

25. sang kusuma alênggah ing kursi | sru nganti ing batos | kêng ubaya kawrat ing sêrate | ciptaning dyah paran si nyênyêngit | si ludhês wong bênthing | kêng kagêdhèn angkuh ||

26. apa nyata wani labuh pati | warnèn mantri anom | sang dyah nêbda dhatêng ing cèthine | biyung êmban sira ingsun tari | kapriye ta mami | sun linamar ngratu ||

27. ing Maguwa apa angrêmbugi | ni êmban wotsinom | gusti ulun langkung suwawine | kasinggihan paduka sang dèwi | akrama nêrpati | timbang drajat luhur ||

28. dhasar Prabu Sewandana Aji | langkung gênging kraton | dunyanira tanpa wilangane | yèn klampahan mendah mukti mami | sang rêtna nêbda ris | tan sêmono ingsun ||

29. ima-ima pêparikaning ngling | srêbêng ayogya wong | lalu pinjung biyung sun têmahe | suthik laki wong Maguwa mami | najan ratu luwih | sun [su...]

--- 158 ---

[...n] pêlaur lampus ||

30. yêkti ingsun têmah laki olih | warnèn mantri anom | nyai êmban angungun ature | kadyaparan paduka sang dèwi | nampik narapati | amilih pênèwu ||

31. mung tigang jujung lênggahe yèn dadi | lurah mantri anom | dene-dene wus atêtêp mangke | Radèn Astracapa lagya warnin | sêtun kêrsa milih | raka dyan tumênggung ||

32. Cakranêgara pantês akêdhik | sande krama katong | ragi asab dhaup bupatine | tur nglangkungi sihing ramanta ji | dyan warnèn pinilih | tanpasil satuhu ||

33. datan wande sêngkang myang paniti | kinarya têtombok | bêtahira kalêbêt ing gadhon | môngsa sagêda nêbus tumuli | kadar kang lêlinggih | pan naming tigang jung ||

34. Radèn Astracapa kang winarni | wus dangu sang anom | dènnya malêbêt anèng tamane | pan malumpat ing banon duk manjing | praptèng jro sang pêkik | nèng sor nagasantun ||

35. ampingan wit tansah ngintip-intip | tinata kêng batos | radyan saya kabyatan brangtane | mulat Sang Dyah Kumuda Sang Dèwi | mêloknya dumêling | lan basônta jumbuh ||

36. mênggah-mênggah ing driya sang pêkik | sru kewran ing batos | tansah mèsêm myarsa rêrasane | sang kusuma lan kang êmban cèthi | nêmpuh byat sang pêkik | mrih nganthi sang ayu ||

30. Kinanthi

1. alon dhèhèm sang abagus | kêng swara rum pait gêndhis | kagèt adining kusuma | trataban tumrun sing kursi | pra cèthi jumbul sêdaya | langkung jrih ingran mamêdi ||

2. dene pêtêng ênggènipun | nèng pangyoming nagasari | lyan cèthi [cè...]

--- 159 ---

[...thi] nekad têtanya | lah sapa kang dhèhèm iki | apa dhêmit apa jalma | de tanpa sangkan duk prapti ||

3. apa kêmit bumi tungguk | yèn wong ngatona tumuli | Dyan Astracapa ngandika | nyai sun jalma sayêkti | mantri anom warninira | prapta sêdya labuh pati ||

4. sang dyah duk myarsa ing wuwus | yèn ngakên pênèwu warnin | trataban ing galihira | wus dinugi sang apêkik | Dyan Undhakan Astracapa | maras rikuh awor brangti ||

5. ngeja wêkas sang rêtna yu | pangandikanira manis | biyung padha sumingkira | sun takonane pribadi | hèh wong prapta angatona | aja singlon kaya sandi ||

6. nulya ngatingal sang bagus | parêng paguting pangliring | lan Sang Dyah Rêtna Kumuda | lir gêlas tumibèng curi | kumêpyur sang kalihira | lir tanpa jiwa upami ||

7. mung yitma paworing èstu | èstu brôngta rêjasèng sih | sinêksèn kênyaring côndra | parênging kakung lan putri | sarira darmi amolah | sang dyah sêbdanira manis ||

8. sira sapa ingkang mêlbu | mring taman asugih wani | lan kapan dènira prapta | umatur alon sang pêkik | kawula pun Astracapa | lurah mantri anom warnin ||

9. prapta kawula sang ayu | duk wontên sêngkang paniti | sami kalêbêt gantosan | sang rêtna mèsêm ing galih | wau Radèn Astracapa | datan sêrônta sang pêkik ||

10. tandya pinondhong sang ayu | ngayang-ayang kusuma di | tan osik Dyan Astracapa [A...]

--- 160 ---

[...stracapa] | sarwi gunturi mêmanis | wus binêktèng pasarean | nulya tumangkêb kang samir ||

11. dumugi ngoswèng puja kung | kongas pambukèng mêmanis | drêsing riris mêrdu sumyar | sumawur jrah ing jinêmrik | kapupugan kalihira | kunêng paworing brôngta sih ||

12. kawimandraning jinêmrum | kusuma ing Bauwarni | miwah Radèn Astracapa | aluwês wêspadèng rêsmi | dhasar wasis minta raras | kangjêng tuwan komasaris ||

13. myang prajanjinira nutug | palêkat kontrak kêkancing | mupakat jisim kalihnya | sinaidan kasursari | sosrah kabêrbah ing aprang | luwaran kêng andon jurit ||

14. Dyan Astracapa sang bagus | wus mêdal sangking ujwani | sang dyah gya kundur mring pura | kêng wanci wus bangun enjing | cèthi sêkawan tan pisah | sêdya ngalingi mring gusti ||

15. tan arsa matur mring prabu | sangking gêng kawratan ing sih | dhatêng adining kusuma | labuh rusak nalar silib | sêmana karsaning nata | dènira mêdakèng janji ||

16. dhatêng Maguwa Sang Prabu | dèrèng sawêca anampik | nganti ing sumêktanira | dènnya sadhiya ing jurit | wau Sang Prabu Magada | tansah sinamun kang galih ||

17. Dyan Sinjanglaga sang bagus | kang tinuduh angrapêti | dhatêng Sang Prabu Magada | radèn arya angsring-angsring | dhatêng pakuwon Magada | lan Kyai Supatrangrawit ||

18. Dêmang Paningron tan kantun | têrkadhang sarêng sang katri | sami main salikuran | têrkadhang [têrka...]

--- 161 ---

[...dhang] wawuron sami | kêtungkul Sang Sri Magada | tan singgun nalar kalêsik ||

19. wau Jêng Radyan Tumênggung | Cakranêgara kawarni | tansah pamit ing sang nata | karsa ambanjêl ing jurit | nanging dèrèng linilanan | ngantya ing sawêtara ri ||

20. dadya Rahadèn Tumênggung | Cakranêgara tyas ririh | lumembak karsaning nata | kêng tansah kaciptèng galih | mung Sang Dyah Côndrakirana | èngêt onêngnya sang pêkik ||

21. datansah sinamun-samun | sabên dalu main uwis | kang ngladosi karsanira | Dyan Astracapa sang pêkik | miwah Radèn Astradana | Radèn Maesa Tankungkih ||

22. Jayèngantaka sang bagus | mangkya wus ragi mangêrti | Rahadèn Malangsumerang | mêksih sinaon sang pêkik | winulang mring Astradana | mêlani sabêtan main ||

23. kadhang omêr mainipun | Dyan Sumerang dèrèng bangkit | pan namung sowan kewala | mring Dyan Astradana nêmpil | Jêng Radyan Cakranêgara | main sêprandêr sring-asring ||

24. main kanto têmah unggul | sring ngasta sipadhilihi | awis-awis dènira pas | Dyan Astradana sang pêkik | awis prah dadya angsring pas | lan èsmu gidhuh ing galih ||

25. kêrêp dèn jawil sing pungkur | mring Dyan Sumerang yun bangkit | sakêdhap-kêdhap têtanya | ngadhêkês dènira linggih | Rahadèn Jayèngantaka | mulat mèsêm sarwi angling ||

26. Dyan Astradana riningsun | sêmune susah kang galih | tan kabêr-kabêr main prah | pijêr ananduki ing ngling | lan ringkês sêmune ri mas | cêdhak lan Sumerang yayi ||

27. tau dladag ariningsun | apês arsa

--- 162 ---

dèn ragangi | mring yayi Malangsumerang | mèsêm Radèn Wukirsari | pra kadang gumujêng samya | gya luwar dènira main ||

28. jam kalih ing wancènipun | mêngkana ing sabên latri | wau Radèn Astracapa | sabên bubar dènnya main | têrkadhang malêbèng taman | marêk Dyah Kumuda Dèwi ||

29. wau Jêng Radèn Tumênggung | Cakranêgara wus uning | sasolahing arinira | nanging sinamun ing liring | pangartikaning wêrdaya | katujune laku mami ||

30. tan sanggêm pangêbangipun | duk ki patih anjarwani | bakal ginanjar wanodya | yèn ana ungguling jurit | sisane si yuyu kangkang | kusuma ing Bauwarni ||

31. ya ta sêmana winuwus | Dyan Cakranêgara arsi | duta nukmèng pêsanggrahan- | nirèng Maguwa Nêrpati | kêng kadang rayi tatiga | pan sarta winêling-wêling ||

32. Dyan Astracapa sang bagus | Dyan Astradana tênapi | miwah Dyan Malangsumêrang | gya mangkat satriya katri | sêdya sami angawula | mring Sang Kêlana Nêrpati ||

33. ginancar rêngganing kidung | sêmana pan sampun prapti | pêsanggrahan ing Maguwa | kêtampèn dènira ngabdi | mring Prabu Jayapamuja | suwitanya gambuh aglis ||

31. GambuhPupuh Gambuh pada naskah ini, semua baris yang ke-2, kurang dua suku kata

1. kanggêp pamagangipun | dyan tiga dhatêng sang prabu | Dyan Undhakan Astracapa atênapi | Astadana sang abagus | kinarya wêdana jêro ||

2. tunggil ing damêlipun | lan êmban kêkalih wau | Rôngga Thono-thono Rôngga Thona-thani | dyan kalih luwês ing tanduk | lair sumungkêm mèstu nor ||

3. sang nata sru sihipun | mring satriya kalih

--- 163 ---

wau | dhasar sami bagus kêng ujwala manis | wadya Maguwa sêdarum | tan ana mirib dyan karo ||

4. namung arining prabu | dyan patih mirib kêng bagus | namung dèrèng ngungkuli satriya kalih | kantun kêng pasêmon luhur | lan luwês wiraganing wong ||

5. mila wong jro sêdarum | jalwèstri sami kayungyun | dhatêng Radèn Astracapa sang apêkik | myang Astradana sang bagus | lulut rêrehanira wong ||

6. parèstri kathah wuyung | cèthi biyada myang manggung | kang piningit sangking jro angintip-intip | ya ta arining sang prabu | Rêtna Wêrdeya Têgaron ||

7. kèlu nginjên sang ayu | dyah kalih sami kapencut | dhatêng radèn wêdana kêng anyar dadi | siji sowang anèm sêpuh | tanbuh tingkahnya sang sinom ||

8. Radèn Sumerang wau | kinarya wêdananipun | kapêtêngan prajurit sèwu pinilih | lintang pracayaning kalbu | lulut kancanira gung wong ||

9. kunêng Maguwa Prabu | gênti malih kang winuwus | tindakira Sang Dyah Rêtna Sêkartaji | kang tansah anglangut-nglangut | mring Ngurawan sêdyèng batos ||

10. nanging tinuju bingung | sang dyah kepyan margènipun | lir kinincang ing jawata kang linuwih | tansah ngambah wana gunung | langkung kaswarsa sang sinom ||

11. tan pêgat amênggak luh | sru ketang sungkawanipun | pisahirèng lan raka Dyan Kêrtapati | mangu mênggah ngêsah gandrung | merang-merang gêng wirangrong ||

12. dening raka sang bagus | akrama palson Dyah Galuh | rasa-rasa kang sarira kangge malih | krana lami tan sinusul | dadya anglampus sang

--- 164 ---

sinom ||

13. pasrah ing dewa luhur | ngèli ing pamayangipun | suka lila yèn binanjuta tumuli | langkung eklas sang dyah ayu | tuhu wanodya kinaot ||

14. kasuselanya têrus | gêng sêtya pêrcayèng kakung | èstu kasihing bêthara sang rêtna di | rinêksèng kadudonipun | sêparanira sang sinom ||

15. ngambah ing wana gunung | lêstari satindakipun | kèhing cira-ngacira katrajang wingwrin | sato galak dadya tutut | katrajang gubar angadoh ||

16. bayak-bayak adulur | lir jajari isthanipun | gumrah ingkang kukila amôngsa bukti | rêntah lir nêmbramèng sang rum | sêkar nêdhêng babar sinom ||

17. kongas gandanira rum | kamarutan mrik sumawur | ramya ingkang brêmara angoswa sari | kang puspita mêksih kudhup | dèn ingsêp kumbang darpèng ron ||

18. akathah solahipun | kumênyut ing tyas sang ayu | sru kêgagas langên asmaraning laki | dadya karuna Dyah Galuh | ngusapi waspa kang miyos ||

19. dhasar wanodya luhung | sangêt anandhang kaswayun | ing sêkala dhatêngakên prabaya tri | gora rèh bayu bajra rug | prahara gumrit wrêksa sol ||

20. prakêmpa bumi miyud | linang-linang gona têdhuh | teja maya wangkawa myang obar-abir | gègèr isining wana gung | kunêng malih winiraos ||

21. wadyèng Maguwa wau | kang pinatah karyanipun | jêjampangi marga kang mring Bauwarni | têpis wiringing praja gung | yèn wontên sandining kewoh ||

22. sangking liyan pra ratu | mênawa atambung [ata...]

--- 165 ---

[...mbung] laku | aywa nganti kadhinginan ing prakawis | wadya sèwu tindhihipun | rôngga dwi andêling kewoh ||

23. lan mantri patang puluh | tindhih sajuga ranipun | ngran Maesa Nabrang prawirèng ajurit | LanjakprakosanipunKurang satu suku kata: lan Lanjakprakosanipun | sami andêling palugon ||

24. miranti saha wadu | dènnya baris nèng wêkasipunKurang satu suku kata: dènnya baris nèng wêkasanipun | tlatah nagri Ngurawan cêlak wanadri | kocapa ing tindakipun | Côndrakirana Sang Sinom ||

25. duk dungkap sang rêtna yu | pinggir desa soring gunung | ciptaning dyah sêdya asalin wêwangi | ywa kêtawis putrèng ratu | upama tinakon ing wong ||

26. badhe ngakên wong nglangut | tanpa panti sagènipun | Sang Dyah Citralangênan ingkang wêwangi | satindakira lêstantun | samarga tansah angrimong ||

27. wadyèng Maguwa wau | pra kuli pangiritipun | dènnya cari rumput pan sami anêbih | mring larog sêlaning gunung | wênèh kuli sami anon ||

28. wontên wanodya langkung | sru endah suwarnanipun | gêbyar-gêbyar ujwala kasrang ing rawi | lir bênggang sing kisma tuhu | pra pêkathik mulat dongong ||

29. kapilêng ing cahya nrus | kang dhugal mêpêki sang rum | apan sarwi lêlewa mèsêm dènnya ngling | bêdhès-bêdhès bujug-bujug | rika lah wong ngêndi dhenok ||

30. payo mring wismaningsun | eman dèn môngsa ing satu | Sang Dyah Citralangênan kêlangkung ajrih | sarêng kapêthuk jalma gung | gumêtêr wus ngèsthi layon ||

31. pasrah mring dewanipun [dewani...]

--- 166 ---

[...pun] | kang marna saliring tuwuh | ya ta kuli kang nêdya purun sang dèwi | kenging pêngaribawa gung | gya jungkêl niba tan alon ||

32. wontên malih yun ngrasuk | kêng tangan cikêr nulyambruk | sami giris sêdaya para pêkathik | wong nênêm bubar lumayu | anarka dede suwados ||

33. kêranjang sami kantun | asipat kuping lumayu | mring pakuwon matur bêndaranya sami | gêtêr kang sinungan wêruh | gya matur mring rôngga karo ||

34. Maesa Nabrang gugup | myarsa wontên wanodya yu | milalati gêpah muwus mring kang rayi | Lanjakprakosa riningsun | iki ana dyah kinaot ||

35. dèn sarèh ywa marucut | lah kêpungên wong akèh gupuhKurang satu suku kata: lah kêpungên wong akèh dèn gupuh | lamun ana kang duwe bojo nututi | poma ywa nganti karêbut | sun takonane sang sinom ||

36. gya mêsat kang pra wadu | pêkathik lumakyèng ngayun | praptèng gyaning sang dyah gya kinêpung nuli | sapêmbalang têbihipun | kang ngêpang dhandhang gumantos ||

32. Dhandhanggula

1. Sang Dyah Citralangênan Sang Dèwi | sarêng kinêpung ing baris kathah | saya pinêsu tingale | cêngêng sinambi lungguh | mung dewane ingkang kaèsthi | tan samar sang kusuma | sêjatining suwung | nging suwunge padha ana | ananira tan kadi sawiji-wiji | kêjatèning wisesa ||

2. jroning cêngêng pan swara dumêling | tanpa lesan tuhuning sêsmita | hèh Nini Galuh wiyose | sira nandhang kaswayun | aja êsak mring bêthara di | babo dipun narima | purbaning [pur...]

--- 167 ---

[...baning] dewa gung | jamak wong antuk nugraha | luwih gêdhe coba rêncananing bumi | wêkasan luwih mulya ||

3. lakonana sakarêping jalmi | wong Maguwa kang ngêpung mring sira | pêsthi rinêksèng dudune | sira mring jawata gung | lawan iku margane nini | têmu lan bojonira | kaki Marabangun | Sang Rêtna Citralangênan | saya asrêp ing driya miarsa wangsit | sarambut tan kumêdhap ||

4. aningali untabe gung jalmi | ya ta wadya Maguwa kang ngêpang | sami anjêngêr duk anon | dhatêng sang kusuma yu | lêngêr-lêngêr kawuron warni | ciptanya warna-warna | lyan narka apsantun | wênèh mastani jin mambang | ingkang têngga ing wana mila awingit | agêng prabawanira ||

5. Rôngga Lanjakprakosa sarêng wrin | ing sang rêtna kêlangkung kêsmaran | tan tahan nandhang brangtane | mêrpêki gupuh-gupuh | mèsêm-mèsêm sêbdanira ris | dhuh mirahe pun kakang | sêmune mlasayun | payo mring kuwu manira | sarêng arsa anyandhak sang kusuma di | kenging pangaribawa ||

6. sêkala mrêm netranira kalih | suku asta mangkêrêd sêdaya | aniba nèng kisma age | sangêt panangisipun | adhuh biyung biyung sun mati | wong ayu warasêna | kapok yayi ingsun | wani-wani marang sira | Sang Dyah Citralangênan sêbdanira ris | hèh wong nêdya sikara ||

7. lamun sira eling tuhu wêdi | lah tobata marang dewanira | lan tobata mring laki ngong | Lanjakprakosa wau | langkung ajrih dhatêng sang dèwi | nêlôngsa wuwusira | tobat mring dewa gung | miwah dhatêng kakungira | sang kusuma [ku...]

--- 168 ---

[...suma] minta waluyaning dhiri | nuwun sih pangapura ||

8. ri sêksana waluya kang sakit | nulya mundur mlajêng dhêrakalan | gumêtêr sangêt ajrihe | Kêbo Nabrang amuwus | mau mula sun kon aririh | agahan pêksa ngroda | kêng walat tinêmu | pinadha lan jalma rucah | kaya arsa nyêkêl wong dol rakok wangi | tan mawang jalmanira ||

9. kabèh kônca aja wani-wani | wadon iki dudu sêbaenya | pantês sinêmbah ing ngakèh | baya trahing aluhur | yogya dadi garwa nêrpati | gya nêbih pra punggawa | andhadhok sêdarum | Ki Rôngga Maesa Nabrang | amêrpêki mêrdapa dènnya lumaris | prapta ngarsanirèng dyah ||

10. silanyanor matur awotsari | dhuh sang rêtna teja sulêksana | tejane têmbe katonton | lêkasaning wong luhur | ngajêng paran sinêdyèng galih | wingking pundi pinôngka | kawuryan sang ayu | sintên sinambat ing nama | sang dyah nêbda sira atanya mring mami | sun ran Citralangênan ||

11. tanpa asal titahing dewa di | kandhang langit katêmu lan mega | tan ana sinêdyèng tyase | lir sarahan nèng laut | pan angèli lembaking warih | Rôngga Maesa Nabrang | wotsêkar umatur | yèn parêng karsa sang rêtna | ngong aturi dhatêng pakuwon pasisir | panggih ratu kawula ||

12. sang kusuma sêbdanira manis | lah ta mayo ing sakarêpira | ki rôngga suka manahe | ngrasantuk karyanipun | dhatêng gustinira sang aji | amundhut kêrmun sigra | sang dyah nitih sampun | mangkat sangking wanawasa | Ki Maesa Nabrang angirid pribadi | lan sêpalih punggawa ||

13. Lanjakprakosa kang têngga baris | pan lêstari sang rêtna binêkta | dhatêng [dha...]

--- 169 ---

[...têng] muara pakuwon | gênti malih winuwus | amangsuli kandhaning nguni | sang prabu ing Jênggala | sapêngkêring sunu | Radèn Panji Rawisrêngga | sakadeyanira nusul angulati | Dyan Kuda Narawôngsa ||

14. sakêlangkung sungkawaning galih | tansah tajin dhahar lawan nendra | kêgagas ing katrêsnane | wadya ngulati kêbut | jajah wona arga kêng inggil | mêksa datan kêpanggya | Radèn Marabangun | wau Radèn Brajanata | pamit ngrama ngupaya dhatêng ing rayi | bêkta kadang sêkawan ||

15. Radèn Kuda Gadhingan sang pêkik | Radèn Panji Undhakan Jêjêtan | Kuda Layaran malihe | Dyan Antuna kacatur | wolung dasa abdi pinilih | samya akêkapalan | lami tindakipun | Rahadèn Nila Prabôngsa | jajah desa anasak ing wana ardi | tansah kalunta-lunta ||

16. sabên-sabên Radèn Wanagiri | ngampir-ampir ing wong maratapa | tanya kang rayi parane | nanging dèrèng pênuju | wontên wiku wegya jarwani | puruging arinira | Radèn Marabangun | wiguh Radèn Brajanata | dening lami ngupaya datan amanggih | sêmana myarsa warta ||

17. lamun wontên pandhita linuwih | anèng pucak ing ardi Sampora | langkung gêntur sutapane | wêspadèng tingal têrus | têngran Wasi Prêmanasidik | Rahadèn Brajanata | gya minggah mring gunung | rayi sêkawan tan pisah | sawadyanya prapta dhepoking sang yogi | cantrik kalih kêng mapag ||

18. Ki Lahoto lan Tiyasa nênggih | gêpah-gêpah tur wrin ing sang tapa | Dyan Brajanata praptane | tandya sang maha wiku |

--- 170 ---

miyos sangking sanggar anuli | lênggah ing pacabakan | manggihi têtamu | Rahadèn Nila prabôngsa | wus ngaturan prapta ngarsaning sang rêsi | arsa mangaras pada ||

19. kipa-kipa Ywang Pêrmanasidik | nulya sami tata lênggah jajar | rahadyan bukuh lênggahe | wusnya nêmbramèng têmbung | sang pandhita sêbdanira ris | dupara jêngandika | anggèr minggah gunung | putraning narendra dibya | wontên karsa punapadene agati | matur sang rajaputra ||

20. panêmbahan kang langkung winong sih | ing jawata pan saèsthi praya | sang wiku alon dêlinge | anggèr sang rajasunu | lêrês sêbdanira sang pêkik | punapa langkungira | wong mêrtapèng gunung | tan wruh lèjêming ciptaKurang satu suku kata: datan wruh lèjêming cipta | jêng paduka ngulati kadang taruni | Dyan Panji Rawisrêngga ||

21. atur amba anggèr sang apêkik | datan kenging ing mangke panggiha | lagya sinimpên dewane | lamun arsa kêpangguh | jêngandika mring Bauwarni | benjang nagri Ngurawan | wontên aprang agung | anggèr nimbrunga ing yuda | pêsthi panggih arinta Dyan Kêrtapati | wau Dyan Brajanata ||

22. duk miarsa jarwaning sang rêsi | langkung padhang asrêp ing wêrdaya | gya pamit dhatêng sang kaot | mundur tumrun sing gunung | sakadangnya catur tan kari | kunêng gênti kawarna | Maguwa Sang Prabu | Sri Klana Jayapamuja | ingkang tansah kunjana papa sang aji | nandhang asmara brôngta ||

33. Asmaradana

1. ri sêdhêngira tinangkil | sri narendra ing Maguwa | munggèng paglaran sang katong | pinarak kursi kêncana | pinatik [pi...]

--- 171 ---

[...natik] nawa rêtna | abra busananing prabu | akampuh rèjèng rinêngga ||

2. paningsêt renda surati | rinangkêp cindhe puspita | sinampir dhuwung kêprabon | lancingan cindhe pinrada | èpèk rinaja mulya | anting-anting kêlatbau | rineka nagendrasmara ||

3. amakutha binuka sri | jamang sungsun tri kêncana | garudha mungkur cundhuke | sinawur sinanggèng praba | sangsangan surèng patya | rumbing sêsotya hèr laut | mênggêp kang badhong kêncana ||

4. nèng jaja mubyar minanik | bintang gêng nèng jaja kiwa | dhapur purbanêgarane | aciri Ywang Siwahboja | tuhu sidyaning dewa | sirna kamanungsanipun | lir pendah Bêthara Brama ||

5. supênuh wadya kêng nangkil | niyaka myang para raja | kadi sêgara rob tinon | busananya warna-warna | amyang lir ardi Bêsma | kênyaring rêtna sumawur | myang rukma pêrgil suwasa ||

6. liwêran angilat thathit | kasonar ing diwangkara | wimbuh srining pasowane | pajêm môndra-môndra lumrang | teja maya sumirat | kongas manuhara pênuh | pasmon luhur-linuhuran ||

7. neka busananing nangkil | kêng tapong pindha gupala | myang sakempol gêng gilige | tinurut pasmèn satêbah | kêng badhong rukma sinang | sawanci-wanci gêngipun | jamang sungsun warna-warna ||

8. kang sumping-sumping mas asri | rineka masêkar-sêkar | neka-neka pasêmone | pra raja lèn pra dipatya | ana lir banthèng krura | lyan kadi naga manaut | satêngah

--- 172 ---

sêmunya pindha ||

9. macan gêng dèn bêbasahi | wênèh lir dirada mêta | lyan pindha garudha barong | wênèh lir mênjangan ranggah | adha sapêrti badhak | ana lir wrangutan murus | kathah warnaning punggawa ||

10. kang munggèng ngarsa nêrpati | Dyan Patih Jayapuspita | pra raja nèng kursi andhèr | Rahadèn Malangsumerang | tan têbah lan dyan patya | Dyan Astracapa sang bagus | miwah Radèn Astradana ||

11. tan têbih lawan sang aji | wor lan êmban kalihira | sira Rôngga Thono-thono | lawan Ki Rôngga Juwana | myang Tagog Sarahita | kanan keringing sang prabu | ing wuri gung upacara ||

12. ingampil biyada cèthi | kajinêman ngering nganan | sikêp pêdhang tawok tamèng | wurinya wadya èrdênas | dwi wêlas wong bênggala | wor slomprèt miwah panjidhur | Sang Prabu Jayapamuja ||

13. sêlamènira ngêjawi | kêng tansah kaciptèng driya | derarsa gêlung jagate | sangking gêng kêratonira | ngraos tanpa tandhinga | wontên pulo dèrèng manut | sêdya rinadin sêmana ||

14. sarta arsa palakrami | dhasar sang nata jêjaka | dèrèng adarbe padmine | dènnya kêsmaran mring sang dyah | Kusuma Bauwarna | lir wus wrin sawantahipun | kadi katon sumandhinga ||

15. sêbarang ingkang kaèksi | pinindha Sang Dyah Kumuda | dangunya miyos sang katong | tan jênak ing lênggahira | kadi kunjana papa | lênggah tumurun sang prabu | kathah solahing abrôngta ||

16. sakêdhap supe sang aji | lamun miyos siniwaka | tansah srênggara langêne | sêbarang kang dipun asta | pinindha sang kusuma | sinawang [si...]

--- 173 ---

[...nawang] rinungrum-rungrum | mangkana sêbdaning nata ||

17. dhuh masmirah ingsun yayi | Kusuma Rêtna Kumuda | kang tansah karya wirangrong | katon têmên warnanira | gumawang ing pangeswa | sarwi jumênêng sang prabu | sêsaka pinindha-pindha ||

18. kêng kunca winiwir-wiwir | sarta gunturi srênggara | dhuh masmirah jiwaningong | payo gusti ingsun êmban | anggèr angandikoa | sakêcap sun têbas sèwu | sun gawe têtômba brôngta ||

19. sirap siti sun wêstani | biyadane wong Ngurawan | gumêndhèng kagungan bae | sineba nora ngandika | gubug dhuwur jro pura | tumbak tulup wong angrangkung | amanggung angkuh kewala ||

20. manistra mantraning brangti | bênguk alit mawa wisa | kêpengin dasih sinarwe | ing sang asor wilutama | rêngkulu pujwasmara | parikudu awak ingsun | amba tali asta kiwa ||

21. sarwi gumujêng sang aji | kathah solahing sang nata | sru kepyan rèhing kêprabon | rusak wanguning narendra | siyal makuthanira | sosrah kaluhuranipun | ratu nglanggar parikrama ||

22. Rôngga Thono Rôngga Thani | tan nêdya mambêngi karsa | malah ngêmpyangi brangtane | wau Radèn Astracapa | tansah mèsêm ing driya | mulat tingkahnya sang prabu | dènira kunjana papa ||

23. ketang wus sobat pawor sih | lan Sang Dyah Rêtna Kumuda | radyan kêng kaciptèng tyase | dènnya nukmèng sandipaya | badhe silib ing yuda | kang dèn ngon ing tyas sang bagus | pigunaning wong Maguwa ||

24. Dyan Astradana sang pêkik | miwah Dyan Malangsumerang | tan prabeda prayitnane | wau

--- 174 ---

Dyan Jayapuspita | tan pêgat aturira | dhatêng raka sang aprabu | mrih èngêt ing sri narendra ||

25. sêmana sri narapati | èngêt ing purwa duksina | yèn lagya siniwakandhèr | gya tata lênggah sêksana | sarwi alon ngandika | jagat dewa bêtharèngsun | hèh yayi mas Tunjungseta ||

26. kaya wong edan kinardi | yayi jênênge pun kakang | bênèh kang sun rasakake | prakara Prabu Ngurawan | dènnya ubaya dina | mêngko petung sun wus tutug | kakang prabu ing Magada ||

27. durung ana tur udani | katêranganing prakara | apa ana pakewuhe | matur nêmbah radèn patya | mênawi sri narendra | Ngurawan sanès kêng kayun | wontên dhadhakaning rêmbag ||

28. sang nata ngandika malih | yayi patih karsaningwang | yêkti sun antèkkên manèh | tri dina sêmayanira | upama wus antara | pêsthi sun rêbut ing pupuh | biyadaning Bauwarna ||

29. najan tan sêlayèng kapti | Sang Prabu Lêmbupangaran | tan wurung sun wêngku têmbe | dhasar sun sêdya amurwa | ngrata nêgara Jawa | sêmana tandya kasaru | Maesa Nabrang praptanya ||

30. bêkta wanodya yu luwih | Sang Rêtna Citralangênan | nèng krêmun laju lampahe | amiyak sagung siwaka | sang dyah dèn dhêg ing jaba | praptèng byantara mabukuh | kagèt nêbda jêng sri nata ||

34. Sinom

1. lah Rôngga Maesa Nabrang | sira prapta sun tingali | sêmune asigra-sigra | baya ana karya gati | umatur kang sinung ling | dhuh diwaji sang aprabu | dasih lumêksèng [lu...]

--- 175 ---

[...mêksèng] karya | jampangi ing têpis wiring | Bauwarna patikbra manggih wanodya ||

2. wasta pun Citralangênan | wontên madyaning wanadri | ugi piturun sing swarga | tan ngakên asaling kang wit | kang warnendah nglangkungi | kawula tan sagêd munjuk | lir gambar jro supêna | sor wiyat tan wontên mirib | tur sêmbada wingit gêng prabawanira ||

3. pun yayi Lanjakprakosa | duk wrin sêdya nyêngkramani | kenging walating sang rêtna | tangan cikêr myang kang sikil | mrêm netranira kalih | kados-kados jêng sang prabu | nugrahaning jawata | dhatêng paduka nêrpati | paring garwa jêr gusti dèrèng akrama ||

4. nanging ta atur kawula | yèn arsa anyêngkramani | dèn ririh karsa narendra | dening langkung milalati | sang nata duk miarsi | sru krêncungan galihipun | langkung marwata suta | sêkala supe sang aji | brangtanira dhatêng Sang Dyah Bauwarna ||

5. gêpah dènira ngandika | Maesa Nabrang dèn aglis | lêbokna mring pêsanggrahan | sêksana tandya dèn irid | Ki Rôngga Thona-thani | kang nampèni sang dyah ayu | lawan cèthi pawongan | sarêng kang krêmun umanjing | gandaning dyah mêlêk kantun nèng paseban ||

6. tuhu adining kusuma | kang riwe asor kêsturi | nglangkungi wangining sêkar | cingak sagunging kang nangkil | katrajang gônda minging | têmah jrih dadya tumungkul | miwah Sang Sri Kêlana | ngantya mingêr dènnya ngèksi | ponang krêmun prapta jroning pasanggrahan ||

7. Sang Dyah Têgaron Wêrdeya | kang mêthuk sang kusuma [kusu...]

--- 176 ---

[...ma] di | têdhakira sing wahana | sang rêtna tandya kinanthi | kêng asta kanan kering | dyah kalih sangêt jrihipun | mring Sang Citralangênan | dening kang ujwala wingit | sarèhnya rum ayune tanpa ngupama ||

8. pra cèthi manggung biyada | kêbut marêk naningali | dhatêng sang rêtna kang prapta | ebat ayune kêng warni | lir piturun sing swargi | Sri Sewandana Sang Prabu | jêngkar dènnya sineba | luwaran sagunging nangkil | sri narendra kundurnya enggal-inggalan

9. Radèn Kuda Astracapa | myang Astradana sang pêkik | kinon dhèrèk malbèng pura | ningali sang dyah kang prapti | tuhu ingandêl sami | dyan kalih dhatêng sang prabu | kadya êmban kalihnya | Ki Thono lawan Ki Thani | sri narendra duk mulat sang dyah kêng prapta ||

10. kumrutug sru brangtanira | kadyarsa mondhong tumuli | sang dyah arsa cinêlakan | gya mingsêr lênggahnya nêbih | mênggah sri narapati | gya tata lênggah sang prabu | Têgaron Dyah Wêrdeya | tansah nglalipur sang dèwi | Radèn Astracapa Radèn Astradana ||

11. sowan anèng ing têratag | lan Ki Thono Rôngga Thani | wau Radèn Astradana | duk mulat sang dyah kêng prapti | datan samar ing galih | yèn kang êmbok Sang Dyah Galuh | kumêpyur mênggak waspa | mêngkana ciptaning galih | dene iki kakang bok Côndrakirana ||

12. dèn gawa mring wong Maguwa | katêmu anèng wanadri | lawas padha ingulatan | tan nyona katêmu ngriki | baya sun kinèn sami | ngawula marang sang prabu | iki kadadènira | wêspadane sang maharsi [mahar...]

--- 177 ---

[...si] | ing Sampora Bêgawan Sidikprêmana ||

13. upami Si Sewandana | pêksa angroda ing rêsmi | marang kakang bok sang rêtna | krasa dening tangan mami | Dyan Astracapa tuwin | tan prabeda ciptanipun | kadya Dyan Astradana | Citralangênan Sang Dèwi | sarêng mulat ri kalih sami ngawula ||

14. dhatêng Sri Jayapamuja | kumêmbêng sang kusuma di | mangkana èsthining driya | iki si yayi kêkalih | padha ngawulèng aji | pisah lawan kadangipun | dyan kalih sarêng mulat | kadange sri narapati | Sang Kusuma Têgaron Sang Dyah Wêrdeya ||

15. kumênyut kabyatan brôngta | sêpuh anèm main liring | dhasar sang dyah kalihira | wus lami kêsmaran sami | juga-juga raka ri | dyan wêdana kalihipun | mangke ujung pangeswa | calong-cinalong ing liring | dupi pagut sarêng tumungkul ing jôngga ||

16. dyan kalih èsthining driya | tan jamak prayayi iki | kapan-kapan Si Kêlana | kêtungkul sun grumut pêsthi | wau sang kusuma di | Citralangênan gya mundur | sang dyah kalih tut wuntat | sang nata mênggah ing galih | angandika dhatêng Ki Rôngga Juwana ||

17. bapa lah sira matura | mring gustinira sang dèwi | yayi Têgaron Wêrdeya | kon matur bakyune nuli | nêrang tamtuning karsi | gêlême ngladèni mring sun | sêmune wrat ing driya | yèn ana dadya pêpanggil | sun turuti kang ana dèn tambuhana ||

18. kang tan ana dèn jaluka | yêkti ingsun pinangkani | najan mintoa sasrahan | sêkar dewadaru swargi | pêsthi ingsun têkani | jaluka sêgara marus | lumut [lu...]

--- 178 ---

[...mut] layu bandera | aparang turôngga èsthi | sun têkani wong ayu pamintanira ||

19. mung gêlêm angladènana | ki rôngga mêsat wotsari | prapta ngarsaning sang rêtna | mring Dyah Têgaron turnya ris | gusti amba tinuding | ing rakamta jêng sang prabu | paduka umatura | mring Citralangênan Dèwi | parandene tan arsa ngladosi karsa ||

20. ing rakamta sri narendra | yèn wontên raosing galih | punapa pêpanggilira | pêsthi sang nata dhatêngi | sêdaya katur sami | timbalanira sang prabu | myang dhatêng Sang Kusuma | Citralangênan Sang Dèwi | sang kusuma alon dènira ngandika ||

21. hèh Têgaron umatura | mring kakangira sang aji | gêlêm ingsun ngladènana | nanging anjêjaluk mami | dèn kêmarua ing sih | iya lawan sang rêtna yu | putri adi Ngurawan | upama wus dèn têkani | sêmangsane sun ladèni kakangira ||

22. mundur Têgaron Sang Rêtna | nêbda mring Ki Rôngga Thani | kadya sêbdaning sang rêtna | ki rôngga marêk sang aji | matur niskara titi | ya ta Sri Kêlana Prabu | duk mirsa yèn sang rêtna | Citralangênan kêng panggil | minta maru Kusuma Rêtna Kumuda ||

23. langkung sukaning wêrdaya | gumujêng anampèl wêntis | latah sarwi angandika | mirah ingsun wong akuning | sêpele kang pêpanggil | lan anèh kudu dèn maru | tur wus dadi kang rêmbag | nglamar putri Bauwarni | yèn katêkan mung aja mungkur kewala ||

35. Pangkur

1. nulya miyos sri narendra | dyan wêdana kalih tan wontên kari | myang êmban kadwi tan kantun | lênggah ing sewasana [sewasa...]

--- 179 ---

[...na] | gya nimbali dyan patih lèn pra nung-anung | raja sêntana dipatya | kêpala rat van yèstisi ||

2. gagêdhug andêling yuda | saha angsal ridêr pratôndha luwih | pamungkasing bicara gung | pra anung kalih wêlas | raja tiga kapat Sang Magada Prabu | nanging tan milya ngandikan | de lagya nèng Bauwarni ||

3. dadya mung narendra tiga | Sri Madhêndha Rajèng Mêkasar Bugis | catur kang sêntana agul | Radèn Jayaprabôngsa | Dyan Sudirga Radèn Arya Jayènglaut | Dyan Riya Pragotasura | Dyan Sumerang datan kari ||

4. miwah sêkawan bupatya | angandika kangjêng sri narapati | yayi patih ana rêmbug | myang pamaning Madhêndha | nimas Citralangênan mangkya jêjaluk | kudu dipun kêmarua | lan putri ing Bauwarni ||

5. iku yayi rêmbug gampang | dhasar ingsun wus anglamar sang putri | namung kêdhik wagêlipun | ubayaning sang nata | ing Ngurawan apa sarèha rumuhun | paran kinêras ing lampah | priye rêmbugira yayi ||

6. dyan patih matur anêmbah | kaka prabu kêng karsa yèn marêngi | prayogi sarèh rumuhun | sawêtawis tri dina | nanging utusana dhatêng kaka prabu | Magada anêrangêna | mring nata ing Bauwarni ||

7. sumambung Prabu Madhêndha | anak patih ingkang kêpanggih mami | sarèh sumôngga rumuhun | nanging prayoganira | anak prabu Maguwa ngaliha kuwu | majênga mring Bauwarna | tunggil pakuwonira ji ||

8. anak prabu ing Magada | pamrihira upamining prakawis | tinampik panglamaripun | ywa têbih magut ing prang | yèn katampèn [katampè...]

--- 180 ---

[...n] wus cêlak pangarakipun | nambungi rajèng Mêkasar | itu lah bêtul sadhikit ||

9. tapi misih bêlum enak | tuwan raja banyak rêndhah sama ji | dhari lah lama têlalu | Raja Jawa Ngurawan | mentak tempo main gila sunggu-sunggu | baik pur bêklahi saja | main sabêl èn banjênit ||

10. dèrèng dangu agupita | gya kasaru wontên caraka prapti | sangking Sang Magada Prabu | saha mundhi nuwala | dumarajog anèng ngarsaning sang prabu | duta matur sarèhira | ingutus nyaoskên tulis ||

11. gya pinundhut kêng supatra | mring sang nata binuka kêng kintèki | mangkana udayèng têmbung | pèngêt kang sêrat saha | puji taklim pun kakang Magada Prabu | awiyos atur uninga | dhatêng paduka nêrpati ||

12. mangke Sang Sri Bauwarna | tuhu silib sêdya madayèng janji | dènnya tata tratag tarub | kinarya samudana | sêjatine sadhiya sikêping pupuh | ting kalêsik dhadhêmitan | wêspaos sêpiyun mami ||

13. kang sarta aminta sraya | prajurit tos satriya sangking ardi | Madubrôngta wastanipun | langkung pangrêngganira | ngambil putra jinunjung dadya tumênggung | wasta pun Cakranêgara | sagah mêngsah paduka ji ||

14. sumôngga karsa narendra | paran nuntên pinukul ing ajurit | yèn wus parêng karsa prabu | tan susah binantonan | ulun pyambak ingkang angrêmak praja gung | sakônca rencang kawula | kados ambangkat ing kardi ||

15. titi kang sêrat pratôndha | Sri Magada Surapramuja Aji | kasêrat ing dintên nuju | Rêspati Wage Ruwah | ping tri likur Jimakir sêngkalanipun [sêng...]

--- 181 ---

[...kalanipun] | èsthi gora swara tunggalSengkalan: èsthi gora swara tunggal (Rêspati Wage, 23 Ruwah 1778 A.J., 3 Juli 1850 A.D.) | utawi ing wulan Juli ||

16. ri tiga angkaning warsa | sèwu wolung atus sèkêt marêngi | ya ta Sang Kêlana Prabu | wusnya maos supatra | langkung duka netyandik ôngga kumutug | miyud kêng kursi kêncona | akêras dènira angling ||

17. ora talah Sri Ngurawan | mêndhak-mêndhak alingan padhang yêkti | tan kêna ginawe ayu | kêpengin karusakan | prajanira môngsa ta nora kêlakun | dadak aminta sêraya | lah golèka bantu maning ||

18. rongpuluh Cakranêgara | najan kadang dewa ingsun tan wêdi | ya nadyan êndhasa sèwu | ingsun nora kumêdhap | kaya apa suwarnane si dêdohun | kang aran Cakranêgara | sêkrabi anggege pati ||

19. hèh yayi Jayapuspita | têngoroa sun arsa tindak jurit | dyan patih gêpah umatur | mangrêpa sarwi nêmbah | kaka prabu sampun kasêrêng ing bêndu | dèrèng môngsa jêng paduka | nyalirani ing ajurit ||

20. tanpa damêl kang pra raja | miwah amba owêl tuwuk amukti | benjang paduka umagut | yèn ulun wus pralaya | dutanira Sri Magada nêmbah matur | gusti kangjêng sri narendra | lêrês arinta dyan patih ||

21. murwating nagri Ngurawan | sêtun kathah gangsal lêksa prajurit | dene ta sêrayanipun | kang ran Cakranêgara | amba sampun priksa têtiyanganipun | tan pantês prakosanira | kêpara alit tur ringkih ||

22. mung sigitira kalintang | kados ingkang dèn andêlkên ing jurit | gênturing sutapanipun | maling si pamulunya | kados [kado...]

--- 182 ---

[...s] wadya paduka sêdasa mliyun | kewala wus ngrobi yuda | rakamta Magada Aji ||

23. wêwah akêdhik kewala | uga têdhas ngrêbasèng Bauwarni | Rajèng Madhêndha sumambung | matur ing sri narendra | anak prabu lêrês rinta aturipun | miwah unjuking caraka | yèn parêng karsa nêrpati ||

24. amba priyôngga lumampah | ambantoni anak Magada Aji | lan Mêkasar Bugis Prabu | lan raja lit sêkawan | Ngambon Dhayak myang Raja Lipuru Butun | kônca ing lêbêt ywa obah | rumêksèng paduka aji ||

25. myang anak mas radèn patya | inggih dèrèng môngsa nindaki jurit | yèn taksih amba sang prabu | sumambung Sri Mêkasar | Umadhêndha kasih unjuk lêbih bêtul | tuwin rik bistir trak susah | pur pigi pêrang sêndhiri ||

26. kalu misih kita orang | saya ponya banjênèt misih buni | dhan misih sa ponya idhup | tuwanku konêng bêsar | mau kawin dhuwa musthi dhapêt sunggu | ya ta wus dadi kang rêmbag | anggêrgut kang para aji ||

27. anulya inum-inuman | kêng para rat kurmat dadining jurit | mangkrak Sang Mêkasar Prabu | lawan Bugis Narendra | kaduk minum èngêt kasudiranipun | kalih tumrun sing pahêman | arsa main pêdhang sami ||

28. tur tabe sang kalih raja | mring Sri Klana wusira mundur nuli | narik pêdhang kalihipun | mawêntus ujung pêdhang | sami wasis sami wulêd kulitipun | wusnya gya inum-inuman | tandangira gêgirisi ||

36. Girisa

1. Sang Prabu Jayapamuja |

--- 183 ---

akras dènira ngandika | hèh duta sira matura | mring kakang Prabu Magada | ingsun tan mangsuli sêstra | sira pan wêruh priyôngga | mung wêkas sun poma-poma | aja nglingsêmi ing yuda ||

2. yèn kanti kuciwèng karya | mandah ènjêpe sang rêtna | Kusuma Citralangênan | tênapi nimas Kumuda | ingaran cabar manira | dudu lanang wong Maguwa | tan bisa mondhong biyada | angur padha pêpinjunga ||

3. caraka matur sandika | gya pamit mêsat sing ngarsa | gêgancangan lampahira | wau Sang Prabu Madhêndha | myang Mêkasar Bugis Raja | wus pamit mundur sing ngarsa | nèng jawi sami sadhiya | sawadya apartisara ||

4. gumrah swaraning kuswala | wadya gung pitung nêgara | Lipuru Butun ing Dhayak | Ngambon myang Bugis Mêkasar | Madhêndha aguling aprang | kathahing baris ingetang | sangang mliyun amirantya | maryèmnya gêng wolung dasa ||

5. sinarad ing gajah unta | wusira sami sumêkta | gya budhal Sang Sri Madhêndha | tênapi kang para raja | sêdya dhatêng Bauwarna | ngumpul pakuwon Magada | anglarug lampahing bala | tan antara sigra prapta ||

6. pêsanggrahaning Magada | wau têbihnya sing kitha | wolung pal antawisira | Sang Prabu Suraprêmuja | wus lami sumêktèng yuda | sarêng kang duta wus prapta | sangking pakuwon muara | katur saniskaranira ||

7. sukèng tyas sri naranata | linilan panuwunira | mring rayi Prabu Maguwa | ngrurah nagri Bauwarna | sarta kang rayi sang nata | datan tumindak ing yuda | namung binanton kewala | raja pitu kêmbul karya ||

--- 184 ---

8. dadya wau Sri Magada | kumpuling baris sêdaya | sêdasa mliyun mirantya | sri astha saeka praya | gilig rarêmponing yuda | gya rinakit barisira | saperang-perang atata | bêlabar ing ara-ara ||

9. umèb lir jêladri bêna | ya srang têngara gurnita | gègèr desa-ingadesa | kadhêsêk baris Maguwa | dhasar wus nêdya tan arja | kula lit rinayah samya | jalu èstri dèn plêksana | sumyur jalma Bauwarna ||

10. wau Dyan Cakranêgara | pamit ing rama sang nata | arsa magut ing ayuda | tandya linilan sêmana | miranti sakadangira | wadya gung ing Bauwarna | dhasar wus lami sadhiya | timbalanira sang narpa ||

11. dhatêng sagunging niyaka | pra andêl mênggalèng laga | kapya kinèn mèstutia | mring Radèn Cakranêgara | salêbêting bitutama | linilan ganjar aniksa | miwah Ki Jêksanêgara | tuwin Radèn Sinjanglaga ||

12. kawêngku prentahanira | mring Radèn Cakranêgara | gilig wadya Bauwarna | mituhu mring senapatya | pêrcayèng kadibyanira | Tumênggung Cakranêgara | kumpuling baris wêtara | nêm lêksa asura sara ||

13. kêng baris pinara sanga | gangsal èwu perangira | de kêng kalih bêlah lêksa | minôngka gununganira | pinangku ing senapatya | Jêng Radyan Cakranêgara | kêng saperang tindhihira | Dipati Jêksanêgara ||

14. kang sêbage tindhihira | Radèn Arya Sinjanglaga | Kya Paningron malihira | lawan Kya Ngrawitsupatra | sami mangku gangsal sasra | Maesa Tankungkih Radyan [Ra...]

--- 185 ---

[...dyan] | nindhihi saperangira | miranti apartisara ||

15. wau Rahadèn Maesa | Jayèngkewuh mangku wadya | myang Radèn Jayèngantaka | Radèn Maesa Jêladra | sami ngirid gangsal sasra | wusira sami sumêkta | gya daut sangking jro kitha | muntab pan kadi hèrnawa ||

16. kang dadya cucuking yuda | Rahadèn Jayèngantaka | dupi praptèng jawi praja | mulat baris ing Magada | wus aglar ing ara-ara | anggênggêng lir tasik bêna | sigra dhèdhèr gêlar tata | mungsuh rowang aprayitna ||

17. wong sabrang gêrgut tandangnya | wus rinakit barisira | ingaran dirada mêta | kang môngka têlalenira | Raja Ngambon lan ing Dhayak | gadhingnya Butun Narendra | lawan ing Lipuru Raja | sawadyanira gambira ||

18. Sang Prabu Kraèng Pragora | dadya pênjawat ing kanan | sabala asura sara | Rajèng Bugis munggèng kiwa | saha wadya wingkridita | môngka sirah Sri Madhêndha | sabala sumrêg gambira | kang dadya awaking gêlar ||

19. Sang Prabu Suraprêmuja | ngêdhangkrang anèng matêngga | sinungsungan kartas jênar | kinubêng para prawira | tan sanès Sri Pujangkara | munggèng èsthi songsong pita | kang sami dèn ônta-ônta | tan lyan Dyan Cakranêgara ||

20. wadya gung ing Bauwarna | garudha nglayang glarira | kang minôngka cucukira | Rahadèn Jayèngantaka | sabala lir saradula | dene kang minôngka dhadha | Dêmang Pangrawitsupatra | lan Paningron sêbalanya ||

21. Maesa Jêladri Radyan | kang dadya suwiwi kanan | Dyan Jayèngkewuh minôngka |

--- 186 ---

suwiwi kering sabala | Maesa Tankungkih Radyan | sawadyanya dadya sirah | lawan Radèn Sinjanglaga | Jêng Radyan Cakranêgara ||

22. kang môngka awaking gêlar | kinare wadya pratistha | munggèng kuda dhawuk seta | wasta kyai endracapa | songsong gilap tunggul rêtna | lir arsunaba tumiba | urub prabaning sumbaga | wimbuh sênêning ujwala ||

23. nêlahi ing ranagona | surêm kênyaring radetya | sirna kamanungsanira | Jêng Radèn Cakranêgara | kadi Sang Ywang Girinata | tumêdhak langlang buwana | enggar manahing kuswala | ngandêl senapati dibya ||

24. yèn tinimbang mêngsahira | jitus tandhinging ayuda | prandene ngênting suranya | prabawaning senapatya | tan wangwang tandhing sumêngka | kadya rinowang ing dewa | parêpat kalih tan pisah | wau Kya Jêksanêgara ||

25. minôngka buntuting gêlar | sawadya rumêksèng wuntat | yèn wontên cidraning mêngsah | lan ngrêksèng pêkakasing prang | wusnya sami tata gêlar | mungsuh rowang sarêng nrajang | Rahadèn Jayèngantaka | nrêg wadya tan gumingsira ||

37. Durma

1. wadyèng sabrang mariyêmira pinasang | suwidak barêng muni | wadya Bauwarna | sinungsun kêng gurnada | lir gêlap sakêthi tarik | angrok gumêntar | kadya ngrubuhna langit ||

2. cucuk dhadha têlale myang kering kanan | parêng anêmpuh wani | gêdêr magênturan | tinggar lir ardi bêntar | kêng kokap aglap nglimputi | gagap-gagapan | tan ana kêng gumingsir ||

3. long-linongan mungsuh rowang tan ingetang | kang sura murang-muring | miring-miring manrang | nurung [nu...]

--- 187 ---

[...rung] mangawur tinggar | saya akathah kêng kanin | mimis lir jawah | maawun-awun agni ||

4. gutuk api ting calarot kadi kilat | sumiyut angênèni | saya kèh papêjah | mungsuh rowang gêlasah | pêpetaran gênti ngisis | sikêpaning prang | murub katiban mimis ||

5. payung dwaja lêlayu pêdhot manglayang | lir kuwung tibèng siti | wahana kèh pêjah | turôngga liman unta | mariyêm kèh magok sami | mungsuh lan rowang | tan ana kêng gumingsir ||

6. wadyèng sabrang dhasare mangrobi lawan | tan pêjah tan kêtawis | wadya Bauwarna | kathah têguh yuwana | prabawaning senapati | sinihan dewa | yèn ta aja winong sih ||

7. ing jawata tan nganti satêngah êjam | rusaking baris jawi | dèn urugi tinggar | rèh sru karoban lawan | sudibyaning senapati | panggah ing aprang | wadya ing Bauwarni ||

8. tinggar pêjah caruk watang lêmbing pêdhang | limpung nênggala piling | bêdhama côndrasa | slirik bodhik myang dhêndha | kêng surak angrok mêlingi | ramya gumêntar | têmpuhing astra siring ||

9. ting carêngkling kumêngsring kêmprang gumênjrang | kumêpruk dhêndha tangkis | ana sêsangkuhan | wênèh papor-poporan | lyan gêlut banting-binanting | cêngkah-cinêngkah | jambak-jinambak untir ||

10. mungsuh rowang saya akathah kêng pêjah | mèh sadhêngkul kang gêtih | jêbog kèlês ing prang | kang sura têkên watang | wangke lir babadan pacing | wadya Maguwa | prangira tan ngudhili ||

11. ingkang wau langkung ngrobi tandhingira | mangkya wus timbang jurit | wit wadya Ngurawan | kathah timbuling braja | wong sabrang gamoh kang kulit | dadya rame prang | sura ungkih-ingukih ||

--- 188 ---

12. Radèn Jayèngantaka manêngah ing prang | sabala ngamuk wani | Sri Ngambon ing Dhayak | kalindhih yudanira | sêmpal têlalening baris | mawur sumêbyar | Rajèng Butun pêpulih ||

13. myang Lipuru mangamuk sabala galak | Dêmang Supatrangrawit | lan Paningron mapag | sawadya ramya ing prang | kuciwa Supatrangrawit | Paningron miwah | Dyan Maesa Tankungkih ||

14. tulung ing prang miyak bala anêrajang | nèng kuda sikêp biring | kang sinêrang gêmpang | wadya nututi nêngah | têmpuh lan wong Butun jurit | Lipuru miwah | Sinjanglaga sang pêkik ||

15. arsa nêngah miris mulat bangke kathah | dadya namung kêng dasih | pinêlak manunjang | wênèh binuntar watang | sangkut lan wong Butun titih | Rajèng Mêkasar | mulat wadya kalindhih ||

16. langkung duka gya mangsah lan andêlira | pra ajidan tan têbih | sawidak nèng kuda | nèng sabrang wus kasosra | tanpa lapak yèn ajurit | pasêr sikêpnya | lyan tawok langkung mandi ||

17. nêngah ing prang nêmpuh kang suwiwi kanan | Dyan Maesa Jêladri | balanya kèh pêjah | dèn amuk Sri Mêkasar | Sang Kraèng Pragora Aji | nirbayèng laga | sikêp pêdhang nèng wajik ||

18. singa ingkang katêrajang anggêlasah | Dyan Maesa Jêladri | bramantya kotbuta | mangsah nglancangi bala | dharat mamuk ngobrak-abrik | mung karo asta | nêndhang jagur babarji ||

19. apuyêngan wong Mêkasar bubar-bubar | kang magok angêmasi | Si Kraèng Pragora | bêndu mapulih yuda | andêl suwidak ngêbyuki | ing Dyan Maesa | Jêladri datan osik ||

20. pasêr tawok tan ana ingkang tumama | saya wringut sang pêkik | nyandhak maryêm sigra [si...]

--- 189 ---

[...gra] | kinarya mupuh mêngsah | dhêndha maryêm mobat-mabit | andêl suwidak | gêlasah jur wor siti ||

21. têkan kudanira sami tugêl sêmpal | Dyan Maesa Jêladri | langkung bêk sarosa | wus kawuron ing yuda | Sang Kraèng Pragora Aji | langkung bramantya | wadyanira sirnanting ||

22. ngêtab kuda dyan arsa sinambêr pêdhang | Dyan Mae JêladriKurang satu suku kata: Dyan Maesa Jêladri | kêbat ngikal dhêndha | sinabêt Sri Mêkasar | kêng kuda rêmak ngêmasi | nata malumpat | ngikal pêdhang mawêngis ||

23. Dyan Maesa Jêladri sinabêt pêdhang | wanti-wanti tan busik | tikêl kêng mastaran | musthi pistul kandhutan | kêng mimis kêncona katri | radyan sinipat | kêng jaja datan titis ||

24. mimis luluh nèng pêrnaja kadi bintang | ebat Mêkasar Aji | Dyan Mesa Jêladrya | solah dhêndha gurnada | jinangkah sri narapati | winaglut sigra | Kraèng Pragora kuntit ||

25. sru binanting ing kisma datan gulawat | jaja ingidêk wanti | kêng sirah tinêndhang | Sri Mkasar wus pêjahKurang satu suku kata: Sri Mêkasar wus pêjah | supit kering wus wèrwor jurit | Bugis Narendra | lan Radèn Jayèngwèsthi ||

26. wadya Bugis wus kathah longe kang pêjah | lyan mundur sami kanin | kantun wolung dasa | sami tos gêgangsingan | binêrêg mangamuk wani | wong Bauwarna | sosrah mawur kêng baris ||

27. Dyan Maesa Jayèngkewuh sru bramantya | mangsah nglancangi dasih | mangamuk lir yêksa | dèn êbyuk nora kewran | rinampog ing ganjur lêmbing | datan rinasa | malês dhupak ambithi ||

28. kasulayah wadya Bugis kathah pêjah | lyan sinikut kapilis | ngrênggut driwa pêgat [pêga...]

--- 190 ---

[...t] | lir Radèn Gathutkaca | giris sakarining lalis | mirut mêlarat | Mraja Dhaèng Maluwi ||

29. krora mangkrak amêncak ngikal talêmpak | Rahadèn Jayèngwèsthi | mawanti tinumbak | kang jaja nora kenjak | jinangkah Sang Rajèng Bugis | muka tinêpak | kapisanan wus lalis ||

30. kang pênjawat kanan kering sirna gêmpang | Dyan Maesa Tankungkih | Dyan Jayèngantaka | sarêng angantêp yuda | Rajèng Dhayak Butun tuwin | Lipuru Nata | sampun samya ngêmasi ||

31. dening Radèn Maesa Jayèngantaka | Dyan Maesa Tankungkih | wadyèng sabrang sosrah | dèn amuk wong Ngurawan | undurnya anganan ngering | dening kapêlak | Sang Madhêndha Nêrpati ||

32. baris sabrang sêdasa mliyun wêtahnya | ing mangkya sêtun kari | kalih mliyun kirang | wadyèng Jawi kêng gêmpang | sêtun salêksa gêng alit | Rajèng Madhêndha | Magada langkung runtik ||

33. mulat wadya ing Maguwa karisakan | ketang lingsêming galih | mring Sang Sri Kêlana | merang lamun uripa | yèn tan bêdhah Bauwarni | sang kalih raja | gya anrêgakên dasih ||

34. sarêng mangsah wadya Madhêndha Magada | rame malih kang jurit | asêrang-sinêrang | Radyan Cakranêgara | sing wuri nrêgakên dasih | gumulung ing prang | gambuh wong Bauwarni ||

38. GambuhPupuh Gambuh pada naskah ini, semua baris yang ke-2, kurang dua suku kata

1. têmpuh prasami purun | wêntus pêdhang gada ganjur | limpung kunta nênggala côndrasa piling | lintang ramening apupuh | brêg-binrêg mangukih layon ||

2. wadyèng Madhêndha gêrgut | sru binrêg ing sang aprabu [apra...]

--- 191 ---

[...bu] | saya nunjang tan ana angeman pati | wong Jawa tadhah ing pupuh | mungsuh rowang kathah layon ||

3. dhêdhêl ngarsa wuri byuk | pêpati-pati atumpuk | wêwukiran saengga babadan pacing | Cakranêgara sang bagus | langkung bramantyaning batos ||

4. mulat wadya kèh lampus | gya ngêtab turôngga mamprung | musthi têmbung prabawa praneda gusthi | nrutus mêngsah glasah sumyur | cinamêthi sirah pagog ||

5. kinêmbulan tan wiguh | radyan sakudanya têguh | tusan ewon kang pêjah dening sang pêkik | rinampêd pangamukipun | kêng wadya nututi manrod ||

6. ing yuda saya kiwul | pra kadeyan nungkêb ngêbyuk | saha bala anunjang sing kanan kering | myang ki patih marsèng ngayun | sawadya mangamuk galong ||

7. kunêng kang rame pupuh | Dyan Brajanata winuwus | kang ngulati kang rayi Dyan Kêrtapati | lampahira mangke rawuh | nagri Ngurawan sang anom ||

8. duk wrin swaraning pupuh | sinêrang ing tindakipun | kang kacipta mung wêlingira sang rêsi | Pandhita Sampora gunung | kinèn nrombol ing palugon ||

9. tansah kapêrgok wau | undurnya kang sami tatu | ting balacor ana kang pêjah ing margi | wadya sabrang kêng kapêthuk | radyan angênting têtakon ||

10. kêng dadya rowang mungsuh | duk wêspaos jarwanipun | Dyan Prabôngsa arsa anglambung sing kering | Sri Magada kang dèn rundhuk | sabala angatos-atos ||

11. sêmana Sang Aprabu | Madhêndha kesisan wadu | pan dèn amuk ing Radèn Cakranêgari | tumpês kèlês wadya gisus | mung kantun sèkêt wadya tos ||

12. Sang Sri Magada Prabu | mulat kêng paman sang prabu [pra...]

--- 192 ---

[...bu] | ing Madhêndha nglela kesisan ing dasih | drêg wadya arsa têtulung | Dyan Nila Prabôngsa gupoh ||

13. mangsah sawadya nêmpuh | kagèt wong Magada sumyur | bilulungan dèn amuk sangking ing kering | akathah tatu myang lampus | mapulih-pulih kapêngkok ||

14. wadyèng Jênggala gêrgut | lir yêksa pangamukipun | Radèn Brajanata mangsah ngobrak-abrik | myang rayi catur asêngkud | nigas mancas nêndhang jatos ||

15. kinêmbulan tan wiguhPada bait ini jumlah guru wilangannya sudah benar| putra Jênggala atêguh-têguh | sêbalanya wolung dasa sura sêkti | wadya Magada samliyun | sosrah dèn amuk kèh layon ||

16. sangking kagèt gung wadu | tinugêl ing lampahipun | sru kapêngkok akiwul-kiwul kêtangsil | tusan ewon ingkang lampus | lyan caruk padha rowang wor ||

17. dadya dhadhal lumayu | sisaning pati sumawur | Sri Magada bêndu katunjanging dasih | matêngganira agrupyuk | mung wadya sèkêt kang magok ||

18. tindak sêntona sagung | tan oncat sumêdya labuh | wadyanira Rahadèn Panji Tohpati | mung kalih kêng nandhang tatu | lan kuda kathah kang layon ||

19. tan kandhêg pamukipun | sabala akuthah marus | Sri Magada panggah tan nêdya gumingsir | sawadya sèkêt gumulung | rame têmpuhing palugon ||

20. Surapramuja Prabu | mangsah anglancangi wadu | mandhi gada pratistha swandana èsthi | DyanTohpati marsèng ngayun | têdhak sing kuda tan alon ||

21. amandhi bindi mungguh | sêdya rarêmponing pupuh | kêng para ri myang wadya gêrbêg ing wuri | panggya Sang Magada Prabu | asru sêbdane sang katong ||

--- 193 ---

22. prajurit saparanmu | cidrèng prang atambung laku | kaya dudu prawira nênungkul jurit | Dyan Brajanata nêbda sru | sira atakon maring ngong ||

23. sun putrane Sang Prabu | Jênggalamanik praja gung | atmajane kaponakan paman aji | Ngurawan dene ran ingsun | Panji Tohpati Sang Katong ||

24. lah sira saparanmu | paran sêdyanira pupuh | sru ngandika Sang Surapramuja Aji | ingsun ing Magada Prabu | Surapramuja ran ingong ||

25. ingsun ngrêbasèng pupuh | ngrêbut putrane sang prabu | Dyah Kumuda yèn mêngkono sira ugi | pranyata trubusing satru | numbras silib ing palugon ||

26. pamanira sang prabu | luwih-luwih cidranipun | sandi tarub yêktine miranti jurit | mintra sraya prajurit tus | kaya dudu tingkah katong ||

27. Dyan Brajanata bêndu | ngikal bindi sigra nêmpuh | Sri Magada sinabêt kang ponang èsthi | kumbaning dirada rêmuk | liman pêjah sang akatong ||

28. mlumpat sru kurdhanipun | mutêr gada nrajang gupuh | Dyan Tohpati prayitna atangkis bindi | parêng wêntusira murub | rame ujung dhêndha karo ||

29. wadya surak nèng pungkur | kang yuda sami kyatipun | dangu jangkah-jinangkah tan nguciwani | yèn liwat pamupuhipun | tibêng kisma bumi gênjot ||

30. yèn nuju dhêndha wêntus | mubalkên dahana murub | najan nêmpuh sarira tan ana osik | tuhu sami dibyanipun | dangu-dangu sang akatong ||

31. sayah pênangkisipun | kasliring nulya pinupuh | astanira rêntah gadanira aglis | winuwung sirah pinupuh | jungkêl ing kisma sang katong ||

32. kêng wadyarsa têtulung | gêpah wong Jênggala ngêbyuk | miwah radèn catur mangamuk mangungkih | wong Magada sèkêt gisus | sami tatu jaja kang wong ||

--- 194 ---

33. Surapramuja Prabu | lêstari pralayèng pupuh | pêjah dening Rahadèn Panji Tohpati | wau Sang Madhêndha Prabu | wadyanya wus kathah layon ||

34. dene ing pamukipun | Cakranêgara Tumênggung | sakadangnya myang wadya ing Bauwarni | saya ngrobi tandhingipun | mawut sasisaning layon ||

35. wadyèng Madhêndha sumyur | giris myat ing pamukipun | Radèn Cakranêgara anggêgilani | tan kanti indha gung wadu | cinamêthi sirah pagog ||

36. myang kadeyan agêrgut | têtumpêsan kang dèn amuk | wong Madhêndha salêksa wus sirna gusis | kantun wadya patang puluh | tan nêdya gingsir palugon ||

37. tan pisah gustènipun | Sang Sri Pujangkara Prabu | langkung duka dèn angkus kang ponang èsthi | mindha gada Sang Aprabu | Dyan Cakranêgara gupoh ||

38. nyamêthi kudanipun | wus panggih lawan sang prabu | kras ngandika Sang Pujangkara Nêrpati | lah ta sapa sira bagus | kang mapagakên yudèngong ||

39. kêmaki sira kuncung | anênggulang lakuningsun | Radèn Cakranêgara sêbdanya wêngis | aja tambuh iya ingsun | srayèng nata asmarandon ||

39. Asmaradana

1. kang pinutra danu mami | rinêngga Raja Mênggala | senapatining palugon | têngran Dyan Cakranêgara | kinudang nyirnakêna | wong sabrang sêdayanipun | sêka ing nêgara Jawa ||

2. lah sira sapa wêwangi | apa Si Jayapamuja | ratu sabrang panggêdhene | nêbda kras Rajèng Madhêndha | sun dudu Sri Kêlana | pan kapêrnah pamanipun | pilungguh nagri Madhêndha ||

3. ngran Pujangkara Nêrpati | ingsun kang

--- 195 ---

kinarya wawrat | nèng sabrang tanpa tandhinge | kalingane babo sira | srayane wong Ngurawan | dene cilik klumar-klumur | atotmu rêga rong gobang ||

4. de sira luwih kêmaki | gêlêm dèn pinta sêraya | andhadhani ing palugon | mungsuh lan Prabu Maguwa | bangêt datanpa ngrasa | dumèh wadyèngsun wus gêmpur | sira gêdhe atinira ||

5. lamun ingsun mêksih urip | tangèh dhadhaling barisan | kaya tan têkèng ngarsane | anak prabu ing Maguwa | sun eman babo sira | mapagakên yudaningsun | pêsthi sira nora nôngga ||

6. ngur nututa mumpung urip | ulungna putri Ngurawan | awêl lamun têkèng layon | bagus anom warnanira | sira anèng Maguwa | baya dèn sihi sang prabu | kinarya dhidhêkamira ||

7. langkung bramantya sang pêkik | asru dènira ngandika | ora talah sira rajèng | ingsun sira kon nutututaLebih satu suku kata: ingsun sira kon nututa | dene luwih dupara | dene ing pakaryaningsun | sêdya mungsuh wong Maguwa ||

8. balane wuwuha maning | ngêbêkana Bauwarna | yèn sun rinêksèng dewane | tan ulap tandhing ayuda | utawa kaya sira | bisoa rupa sapuluh | tan nêja oncat ing rana ||

9 bramantya sri narapati | gya ngikal gada bisana | radyan winuwung karsane | sangking luhuring dirada | tinangkis ing praneda | kêng gada rêntah sang prabu | saya sangêt kurdhanira ||

10. gya nyandhak panuwak karbin | mimis kêncona sinandhang | radyan sinipat jajane | tan gigrig wulu salômba | punglu luluh

--- 196 ---

nèng jaja | mêwahi ridêr amungguh | dinulu agêbyar-gêbyar ||

11. Sri Madhêndha èsmu miris | mulat Dyan Cakranêgara | gya ingangkus dipanggane | dyan arsa rinênjah ngliman | kudanira kinêtab | midêr ngubêngi sang prabu | kewran Sang Sri Pujangkara ||

12. èsmu kapêngkok sang pêkik | kudarsa tinunjang gajah | gya sinabêt kang têlale | myang gadhingira jur rantas | nglumba ponang matêngga | kuntal Sri Madhêndha dhawuh | nèng kisma aburangkangan ||

13. tinututan dèn camêthi | kêng sirah crah kapisanan | ngolang-ngaling diradane | nulya rinampog ing kathah | kang liman sampun pêjah | wong Madhêndha kantunipun | ngamuk sampun kêtadhahan ||

14. dening wadya Bauwarni | tumpês jalma kawan dasa | gusis wong sabrang sagunge | sisaning pati lumajar | mring wana jurang arga | wênèh mring barisan agung | pêsanggrahaning muara ||

15. wadyabala Bauwarni | kathah dènira bêbandhang | tênapi parpat kalihe | Ki Wanèngbukti Kaladan | bungah sami jêjarah | tuhu unggul yudanipun | Rahadyan Cakranêgara ||

16. Kya Jêksanêgara Patih | lumajêng mêrpêki sigra | Radyan Cakranêgarane | miwah Radèn Sinjanglaga | sami têdhak sing kuda | rêrangkulan tiganipun | tan nyona mêngsah sirnanya ||

17. ki patih èngêt ing galih | mêngsah kang nèng wuri pisan | tan ana wêruh dhadhale | sêmana sami tumingal | wontên baris tan obah | sakêdhik lir dede mungsuh | ki patih nulya utusan ||

18. Ki Dêmang Supatrangrawit | numpak kuda nandêr sigra | amriksa [amri...]

--- 197 ---

[...ksa] baris kêng katon | duk ragi cêlak lampahnya | sapandêlêng dohira | tan samar paningalipun | lamun Radèn Brajanata ||

19. putra ing Jênggalamanik | tan nganti tumrun sing kuda | gya nulak nandêr lampahe | prapta pêrnahing ki patya | tumrun sangking turôngga | matur sarèhirèng ngutus | mriksa baris kêng katingal ||

20. lamun Dyan Panji Tohpati | lan kadang sawadyanira | kya patih duk wrin ature | yèn Radèn Nila Prabôngsa | pan wus dinugèng driya | kang têtulung ing apupuh | ngrisak baris kang sapôntha ||

21. pêpangkonira sang aji | Mahraja Surapramuja | myang sang nata wus tan katon | ugi pralayèng ayuda | dening Dyan Brajanata | sukèng tyas kang prawara nung | sami andugi mangkana ||

22. nulya ki rêkyana patih | miwah Radèn Sinjanglaga | lawan Ki Dêmang Paningron | myang Ki Angrawitsupatra | sami mêrpêki sigra | Dyan Tohpati tilar wadu | gêgancangan munggèng kuda ||

23. tan dangu anulya prapti | pêrnahing Dyan Brajanata | sami tumrun sing kuda ge | lumajêng dupi pêpanggya | Radèn Nila Prabôngsa | gêpah prasami rinangkul | ketang onênging wêrdaya ||

24. kêgagas rêntênging nagri | praptaning kang parangmuka | ki patih alon dêlinge | anggèr Radèn Brajanata | pun bapa datan nyana | kêpanggih madyaning pupuh | sokur sèwu jêng paduka ||

25. rawuh atêtulung jurit | sampuna paduka prapta | dangu kang mêngsah dhadhale | dening langkung agêngira | punika dèrèng paja | pêngangênging ratunipun | dèrèng obah barisira ||

26. kang sampun kasor ing jurit | sêtun saparagangsalan | ing wingking langkung kathahe | mila pamanta sang nata | têmah aminta sraya | sangking wangsiting dewa [de...]

--- 198 ---

[...wa] gung | têngran Wasi Madubrôngta ||

27. mangkya ginanjar lêlinggih | wasta Dyan Cakranêgara | dadya bupati mijine | sarta ingakên atmaja | na anggèr jêng paduka | paran purwa wêkasipun | rawuh wontên Bauwarna ||

28. marêngi têmpuhing jurit | ngandika Dyan Brajanata | paman manira purwane | prapta nagri ing Ngurawan | dhapur ngupaya kadang | pun yayi mas Marabangun | kesah sing nagri Jênggala ||

29. kendranya margi ngulati | garwane Côndrakirana | lami manira ngupados | angsal têdahing pandhita | kinèn mring Bauwarna | cinêtha wontên prang agung | ngong kinèn nrombol ing yuda ||

30. punika kêpanggih mami | lan yayi Gagakpêrnala | wusana tan wontên katon | pun yayi mas dhawuh marma | punapa ta cidroa | pandhita kang angsung tuduh | ngungun Ki Jêksanêgara ||

31. myarsèng jarwa Dyan Tohpati | wêkasan alon turira | yèn mêngkatên lah jêng anggèr | prayogi dèn antosêna | pitêdahing pandhita | dene wontên yêktosipun | ngriki lagya bitutama ||

32. mênawi ta benjing ugi | bilih mêdalipun Klana | wontên madyaning palugon | kêpanggih rayi paduka | Dyan Panji Rawisrêngga | dèrèng dugi lampahipun | mêngsah wingking saya awrat ||

33. dene ing mangke sang pêkik | kawula aturi sowan | ing pamanta jêng sang katong | mendah sukaning sang nata | anggèr paduka prapta | lagya wontên mêngsah agung | saya asrêp ing wêrdaya ||

34. srayanya tan nguciwani | wêwah jêng paduka radyan | ugi wus têrtib laire | rumêksa ing Bauwarna | lan lèjêming wong sabrang | tan ngamung ngangkah Dyah Ayu | Kumuda putra srinata ||

40. Sinom

1. milarsa ngrata rat Jawa | bêbuka anglamar [angla...]

--- 199 ---

[...mar] putri | pun Kêlana Sewandana | nèng sabrang datanpa tandhing | yèn tamtu angsal putri | dènnya ngrèh sinangkan ngalus | pinawong pasobatan | lamun panglamar tinampik | pan wêspaos anggèr sêpiyun kawula ||

2. tuhu arsa ngrêbasèng prang | kang wadya dèn sumêktani | untabe kadi samodra | ngèbêki ing pasir wukir | cacahirèng prajurit | nênggih kawan dasa mliyun | dene kang sampun gêmpang | sêdaya mliyun gêng alit | kèhing nagri sêdaya wus tinêlikan ||

3. Singasari myang ing Daha | tênapi Jênggalamanik | èwêd gampile ing papan | kathah kêdhiking prajurit | malah pamirêng mami | yèn Ngurawan sampun gêmpur | laju dhatêng Jênggala | kang badhe rinurah jurit | lah sumôngga anggèr sowan ing sang nata ||

4. lan panggih rayi paduka | Cakranêgara sang pêkik | dirèng wus manjing sudara | sêtya tuhunya nglangkungi | tan wigih labuh pati | anggèr paduka sang bagus | kang mugi nimbangana | anggêping pamanta aji | dhatêng Radèn Tumênggung Cakranêgara ||

5. wau Dyan Nila Prabôngsa | duk wrin jarwaning kya patih | lamun Sang Prabu Maguwa | sêdyarsa ngrata rat Jawi | talingan lir sinêbit | kudya ge anglanggar pupuh | dhatêng pakuwonira | ngandika mring kyana patih | paman Jêksanêgara gampil ing benjang ||

6. sowan jêng paman narendra | yèn wus kantênan ing jurit | kang dadya raosing manah | ardane pun Klana Aji | arsa ngradin ngrat Jawi | dening langkung kumapurun | manirarsa panggiha | kewala lawan pun yayi | putra angkat Tumênggung Cakranêgara ||

--- 200 ---

7. jêr punika wakilira | paman Aji Bauwarni | ambarsa giligkên rêmbag | ajêng unduring ajurit | suka ing tyas kya patih | rumajong karsa sang bagus | ya ta sami lumampah | tan dangu anulya prapti | pêpanggihan lan Radèn Cakranêgara ||

8. kumêpyur ing tyas duk mulat | wau Radèn Wanagiri | dhatêng Dyan Cakranêgara | adangu liningling-lingling | gajêg-gajêg kang rayi | Radèn Putra Marabangun | gajêg sanès satriya | pasmon lan subawa salin | sêjatine sinulap mring sang pandhita ||

9. Bêgawan Sidikpêrmana | dadya pangling gunging ngèksi | miwah dhatêng Radèn Punta- | pêrtala miruta buntit | samya kilap ing warni | têmah Dyan Tohpati mangu | mênggah arsa ngrangkula | kandhêg kacaryan ningali | manglêmbana mring Radèn Cakranêgara ||

10. mèstu pênganggêping nata | ingangkat putra pangarsi | dènira apêpanggihan | dèrèng sami tata linggih | wontên madyaning jurit | wusirèng jêjarwa putus | saha apirêmbagan | pratikêlirèng ajurit | nulya nitih kuda arsa mêsanggrahan ||

11. aturing rêkyana patya | ingaturan angêbrêki | pêsanggrahaning Magada | tumurut kang para siwi | daut sakuswa latri | sangking pabaratan kêbut | kasaput latri tandya | mênggah angupaya margi | ing saparan-paran mung mayid lawan rah ||

12. turôngga ngancik bêbathang | lyan wadya kaborang kêris | prandene datan rinasa | wus wiyah wong mênang jurit | atuwuk tanpa bukti | sêsakit têdhak tan ketung | sangking egaring manah | wulan purnama

--- 201 ---

marêngi | pan sumilak padhange kadi raina ||

13. ki patih sampun utusan | tur uningèng sri bupati | ing sasaniskarèng lampah | unggulira ing ajurit | arja risaking dasih | tanapi sarawuhipun | Radèn Nila Prabôngsa | sang nata suka ing galih | amiarsa kang putra unggul ing yuda ||

14. ya ta Dyan Cakranêgara | miwah Dyan Panji Tohpati | rawuh pakuwon Magada | sabala laju ngêbrêki | kiranging gyaning dasih | bêlabar mring dhusun-dhusun | wau laju kumpulan | pra anung nèng pôncaniti | angandika Tumênggung Cakranêgara ||

15. kakang mas Nila Prabôngsa | paran prayogining jurit | punapa nglanggar ing aprang | paran ta tadhahing jurit | ngandika Dyan Tohpati | yayi mas lamun pênuju | prayogi anglaraga | dening karoban ing tandhing | bilih kuwur wadya kadhinginan lampah ||

16. sanès yayi lamun minggah | gêrgut saute gung dasih | tan ngetang tandhing sumêngka | langkung-langkung kang tatindhih | wegya ngangsahkên jurit | kalêrêsan gêlaripun | kadya kang wus kêlakyan | tumpêse baris kang ngarsi | lamun lêrês ing lampah mayaring aprang ||

17. ya ta wus dadi kang rêmbag | suka pra anung miarsi | gêndhingnya Dyan Brajanata | tamtu badhe nglanggar jurit | anulya bujana tri | kêmbul kêng para nung-anung | meja kursi wus gumlar | pêkakas panggihan sami | agêmira Sang Prabu Surapêrmuja ||

18. bupati sapanginggilnya | kêng ngladosi pista sami | ngênting sukaning wêrdaya | kang gêndhing munya angrangin | wusnya luwaran sami | jam kalih ing wancènipun | Radyan Cakranêgara | bubarira

--- 202 ---

dhahar larih | pan kèngêtan onêngira mring kang garwa ||

19. Kusuma Côndrakirana | kang winayang ing dewa di | lami pisah tanpa krana | radyan arsa lampah sandi | mring kuwunira aji | Sang Kêlana Maha Prabu | lan parpat kalihira | Ki Kaladan Wanèngbukti | laju tindakira Dyan Cakranêgara ||

20. kunêng ingkang sêdya nukma | kocap kang tansah gêng kingkin | Kusuma Citralangênan | nèng pura kuwu pasisir | atajin dhahar guling | mêmuja mring dewanipun | luwarnya sing sungkawa | panggiha kang gurunadi | narpaputra Radèn Panji Rawisrêngga ||

21. salaminira sang rêtna | kacakup dhatêng sang aji | tangèh arsa cinêlakan | yêkti pinlaur ngêmasi | ping kalih dèn pêrpêki | sang dyah narik patrêmipun | sang nata mulat mênggah | dhasar kenging prabawa di | sabên nêdya mubêng panoning narendra ||

22. dadyèsmu miris ing driya | narpa kang tansah ginalih | mung ubayaning sang rêtna | dènira arsa ngladosi | yèn wus dèn maru ing sih | lan Dyah Kumuda Sang Ayu | tansah nganti sang nata | bêdhahe sing Bauwarni | lampahira kang pra raja ngrurah kitha ||

23. Sang Dyah Têgaron Wêrdeya | kang tansah kinèn ngladosi | wau Sang Citralangênan | tan pêgat amuja brangti | dadya sang dyah kêkalih | mung têngga nèng jawi pintu | pan sinambi mêmaca | rêrêpèn kidung kêkawi | kang rinêngga dyan wêdana kalihira ||

24. Sang Dyah Têgaron èsthinya | Dyan Astracapa sang pêkik | Kusuma Rêtna Wêrdeya | kang dadya paraning brangti | Dyan Astradana nênggih | tansah rinênggèng kakidung | sang dyah wus sami jarwa | sêpuh nèm saeka kapti | gêgên pada lir rukma timbul ing toya ||

41. Maskumambang

1. Dyah Têgaron [Têgaro...]

--- 203 ---

[...n] cèthi juga kang binatin | ngran Biyang Tarimah | nate adol rakok wangi | kêmbul ing karya tan arja ||

2. Dyah Wêrdeya juga pawongan binatin | ngran Nyai Guledhag | nate laki soldhat pyonir | ajulig tingkah bosiyang ||

3. nora kurang mêmanis malah ngaduki | yèn marna rarênggan- | ira dyan wêdana kalih | wau Dyah Citralangênan ||

4. tansah anèng kamar amuja sêmèdi | angnir pôncadriya | ngrasuk wisesèng Suksma di | nêgês gaibing jawata ||

5. tan lyan minta panggih ing raka Dyan Panji | lami tarak brôngta | sarira nglayung nglalêntrih | kadi pêrdapa sinêmpal ||

6. ujwalanglong saya mimbuhi mêmanis | prabawèng sang rêtna | abantêr kang puja brangti | angênakakên prabawa ||

7. angin têdhuh mangkara duta mawanti | pakuwon Maguwa | dadya linud ing pagêring | mutah mising sakitira ||

8. kathah pêjah kang tan lina lami sakit | kêdhik ingkang saras | prajurit maguwa tintrim | kathah atilar barisan ||

9. wong tri dasa mliyun mung kantun sêpalih | ingkang taksih saras | nyêpêng karbin milya baris | kampita kang para raja ||

10. kawarnaa kang manukma lampah sandi | Dyan Cakranêgara | lir dinulur ing dewa di | dindakiratindakira sampun prapta ||

11. sajawining pura pakuwon sang pêkik | sêksana malumpat | dhatêng sajroning capuri | cinangking ingkang parêpat ||

12. rawuh ing jro matêk limunan sang pêkik | pan sampun kawawas | pêrnahira sang rêtna di | pan arsa mindha jawata ||

13. saparêpatira tan ana kaèksi | sang raja pinutra | prapta gyaning [gya...]

--- 204 ---

[...ning] sang dyah kalih | rahadyan mèsêm ing driya ||

14. amiarsa rêrasanira sang dèwi | tan lyan kang dèn ucap | namung ingkang rayi-rayi | Dyan Undhakan Astracapa ||

15. juga ingkang dèn ginêm ing asmara di | Radèn Astradana | guyub kang pawongan sami | parpat kalih sukèng manah ||

16. amiarsa dongènging cèthi kêkalih | Dyan Cakranêgara | lumêbêt ing kamar aglis | sang rêtna tan ana wikan ||

17. namung gandanira kang anrus kadêling | kagèt sang kusuma | Sang Dyah Têgaron nêbda ris | lah yayi Rêtna Wêrdeya ||

18. ingsun mambu gônda luwih dening wangi | baya jin prayangan | kang tunggu ing kamar iki | srêbêding gônda mrik kongas ||

19. kaya dèn mênciri lopèndêr sathithik | baya kêng prayangan | anyalong mring toko angsring | umatur Sang Dyah Wêrdeya ||

20. lêrês kangbok wontên gônda anrus minging | dingarèn pranyata | sêmune anyalawadi | dangu-dangu sanès gônda ||

21. sapunika ambête lir wêdhus wiwi | baya jin bêgondhal | sang dyah tutup grana sami | miwah cèthi kalihira ||

22. kirig-kirig mithês irung kang pra cèthi | dènnya cinêlakan | dhatêng parêpat kêkalih | wimbuh ngêntut Ki Kaladan ||

23. Bok Tarimah binêkêm irung pinêndir | saya balukean | sru kêkêl parpat kêkalih | kesah nulya sami ngiwa ||

24. Bok Tarimah sasotira andruwili | jin kêna ing tulah | si pongkrang dipun rasani | malah êntute pinasang ||

25. sang dyah kalih gumujêng atutup lathi | Têgaron Sang Rêtna | pangandikanira manis | wis biyung aja

--- 205 ---

rinasan ||

26. Radèn Cakranêgara pan sampun prapti | ngarsaning sang rêtna | Citralangênan Sang Dèwi | kang tansah amuja brôngta ||

27. sang kusuma tan paja-paja udani | mring kang mindha dewa | tansah anungku sêmèdi | Rahadèn Cakranêgara ||

28. sarêng mulat sang dyah ingkang tarak brangti | tan samar ing driya | saèstu lamun kang rayi | Kusuma Côndrakirana ||

29. mênggah ngusap jaja tyas kadya rinujit | ciptaning wêrdaya | jagat dewa bêthara di | dhuh nah anggèr mirah ingwang ||

30. dene bangêt kaswarsa rusaking dhiri | tuhu nora cidra | Bêgawan Pêrmanasidik | nguni wangsite maringwang ||

31. pantês gustiningsun aduka mring mami | jêr sun kalêpatan | anganggêp wong adol nami | ngaku Dyah Côndrakirana ||

32. ya sênadyan mêngkono sun durung gingsir | tumimbanging trêsna | tan lyan mung sira wong kuning | kêng kacipta ing asmara ||

33. najan ngrasuk pakeyan pindha gupêrnir | sun sumiwèng tilam | lah ya sun gunjake dhingin | dyan nêbda mindha jawata ||

34. lah ta putuningsun kang nandhang kaswasih | apa sêdyanira | mamintèng dewa linuwih | dene wis luwih wibawa ||

35. krama ratu agung prakosa sinêkti | Sang Sri Sewandana | kratone kagiri-giri | yèn nêjoa ayu sira ||

36. warnanira sêjagad tan ana tandhing | kagèt sang kusuma | wontên swara kapiyarsi | gya mêdhar sêmèdinira ||

37. wus dinugi tinurunan dewa luwih | tumrun anoraga | umatur sarwi wotsari | hong yangyang siwah aboja ||

38. dewanirèng jawata kang maha murti | sumuruping netra | kang mindha dewa nêbda ris |

--- 206 ---

hong nirdahna sirantuna ||

39. pinrasêbda sahasah amigênani | nini sun tarima | ambagèkakên mring mami | lah babo sira matura ||

40. marang ingsun apa sarasaning ati | sang dyah atur sêmbah | eyang kang langkung udani | patikbra saèsthi praya ||

41. nanging ulun tan paja-paja angimpi | puruna dèn garwa | mring pun Kêlana Nêrpati | kawula lampu pralaya ||

42. yèn tan panggih lawan gurunadi mami | suka têkèng lena | nêbda kang mindha dewa di | nini putri bênêr sira ||

43. iya apa kluwihaning bêthara di | yèn tan wruh kêng samar | jatine sira nèng ngriki | sêthithik wit pêputungan ||

44. lan lakimu putra ing Jênggalamanik | dirèng kaki putra | mèh kêna cobaning bumi | sinalimur ing paningal ||

45. ana èstri ngaku Sang Dyah Sêkartaji | kanggêp aturira | têmah sira angendrani | kacêkêl mring wong Maguwa ||

46. nanging bojonira kaki Kêrtapati | ing salunganira | têmah nusul angulati | nèng marga binegal baya ||

47. têkèng lena wit ngulati sira nini | ya ta sang kusuma | duk wrin kang raka wus lalis | gya mêrbêng mijil kang waspa ||

48. narik patrêm sang dyah arsa bela lalis | kêbat rajaputra | sang dyah rinangkul sing wuri | sarwi gunturi srêngkara ||

42. Dhandhanggula

1. saha ngrucat limunan sang pêkik | wau ingkang patrêm wus karêbat | sang rêtna nulya pinondhong | binêktèng jinêm-arum | kang srênggara apait gêndhis | dhuh mirahe pun kakang | kêng asih ing kakung | apsamanira kusuma | dening dasih kêlamèn dènnya ngulati | ing sang asor

--- 207 ---

supraba ||

2. witne ingsun rêkendra ta yayi | rasa-rasa yèn darbea yogwa | kabyatan ing gêng wirangrong | atilar praja nglangut | anrang baya nêmah kaswasih | ketang sihira nimas | guruning wong ayu | ing mangke têmah pêpanggya | pasrah jiwa pun kakang sumiwèng rêsmi | lila tadhah dêduka ||

3. sang kusuma sumawur ing èsthi | kapratisthan lêngêsing asmara | sumiram mawur rungrume | rèhning tikswara rampung | kêpagutan drêsing mêmanis | pamurtirèng kalangyan | ing swang campur madu | yangyang pudya winartama | pangrubasèng dirèng yudyayaning sandi | drês rênaning kusuma ||

4. kunêng ingkang manguswèng onêng sih | kawarnaa Radèn Astracapa | lan Astradana Rahadèn | lami samya wulangun | dhatêng arinira sang aji | tur angsring ujung tingal | radèn kalih wau | ugi wus kapadhan cipta | carêming tyas kênyatan ing solah liring | pikate mangun brôngta ||

5. ya ta rêmbagan satriya kalih | arsa nêmpuh byat malêbèng pura | nênungkul ing jêng sang katong | gilig dyan kalih wau | gya malumpat jroning capuri | kêng purnama sumilak | radyan lampahipun | mlipir yoming papêthetan | wus kawawas pêrnahnya sang dyah kêkalih | ririh pinarêpêkan ||

6. radyan singlon mèpèd ampingan wit | nilingakên dènnya rêraosan | ngandika Sang Dyah Têgaron | lah Wrêdeya riningsun | sun wis lawas durung mangêrti | Si Kuda Astracapa | apa dunungipun | kang dèn wêdanani apa | ari matur kakang bok pamirêng [pa...]

--- 208 ---

[...mirêng] mami | Undhakan Astracapa ||

7. mêdanani miji lawan ngampil | sarta niyaga pasindhèn dhalang | malih nêbda Dyah Têgaron | apa bisa puniku | amarangi ing tumbak kêris | sênajan ta bisoa | sun duga ing kalbu | yèn lagi marangi tumbak | lamun ana wong wadon liwat amêsthi | kabêlèr tanganira ||

8. jêr yèn dulu wong wadon ngluwihi | panglirike lir kucing tumingal | ing tikus kudu môngsa ge | ingsun nèng ngarsa prabu | yèn wong ika dipun timbali | liringe tan pêsaja | lir mêcahna bathuk | nambungi Nyai Tarimah | gusti lêrês sêbda paduka sang dèwi | mila Dyan Astracapa ||

9. langkung lèmèrira dhatêng èstri | datan kenging mancêning kewala | tan sampun ing pangarahe | mring kawula sih langkung | angsring-angsring dèn pêparingi | priksa abdi paduka | tan wus yèn dêdangu | amba sayah nyaurana | barang-barang lèjême tan mêsajani | mèsêm sang dyah miarsa ||

10. Rêtna Têgaron ngandika malih | yayi Wêrdeya Si Astradana | kaya ngapa pawartane | matur sang kusuma yu | lah kakang bok ingkang satunggil | nênggih pun Astradana | mêdanani wau | gamêl sêrati kêmasan | myang patehan tuwin panakawan alit | tan sanès lèmèrira ||

11. malah kaduk sêmbrananing ati | lamun anglirik dhatêng kawula | kadya bêdhahna kêmbêne | bok Guledhag sumambung | pan alêrês sêbda sang dèwi | punapa ingkang raka | nguthuhnya ing kalbu | luhung Radèn Astracapa | namung dhatêng pawèstri [pawè...]

--- 209 ---

[...stri] ingkang nglangkungi | lamun Dyan Astradana ||

12. dalah dhatêng priya ingkang sigit | inggih rêmên angsring gêgonjakan | pramila sugih mijine | wontên rare wêwalu | pinilihan kang dhandhing-dhandhing | kang cêmêng tuwin jênar | bambang awak ngrayung | sêdene dhatêng wanita | datan tampik najan sampun luwas gêtih | ugêr ayu pan arsa ||

13. sangêt-sangêt panguthuhing galih | radèn kalih wrin dènnya rêrasan | gumujêng gêgêt lathine | sang dyah malih nêbda rum | yayi dèwi ingsun pêpikir | apa wani mêlbua | wong roro puniku | anrang sêsikuning nata | Dyah Wêrdeya aturnya mêthuki galih | kakang bok ulun duga ||

14. lêrêsira purun labuh pati | saupami batên mêngkatêna | eman-eman ing baguse | tan purun takêr marus | lah bok sampun sok nglirik-lirik | damêlipun punapa | tan mrih wêkasipun | ya ta radyan kalihira | saya datan sêrônta raosing galih | dhèhèm sarêng ngatingal ||

15. langkung kagèt sang rêtna kêkalih | sami jumênêng apalingkuran | maras-maras sênêng wonge | sang dyah nulya sinambut | sowang-sowang raka lan rayi | pinondhong ngayang-ayang | tan osik sang bagus | gya binêktèng pêsarean | Radèn Astracapa mring raka sru tan wrin | Radèn Cakranêgara ||

16. lamun wontên sajroning jinêm-mrik | akalihan Dyah Citralangênan | arsa lumêbêt karsane | ya ta sinapa gupuh | dhatêng raka sêbdanira ris | sapa iku nèng jaba | kang arsa malêbu | sru kagèt Dyan Astracapa | datan samar lamun kang raka Dyan Panji | pan wus dinugèng driya ||

17. lamu-Naskah tidak lengkap