Serie No. 1146d

Menak Cina

Miturut Babon Yasanipun Suwargi Radèn Ngabèi Yasadipura I ing Surakarta.

Jilid 5.

Bale Pustaka – 1934 – Batawi Sèntrêm

--- 5 : [2] ---

Wêwênangipun ingkang ngarang kaayoman miturut anggêr ingkang kapacak ing sêtatsêblad 1912 No. 600.

--- 5 : [3] ---

Têtêdhakan saking buku sêratan tangan ingkang sumimpên wontên ing.Kon.Bat. Gen.v.K.en.W.

60. Ngrêmbag Pamêtakipun Putri Cina.

1. Sinom

1. suka ingkang amiyarsa | bisane Sudarawrêti | prawirane Kelaswara | gunane bisa nanduki | sakala tyase kêni | rapêt tan bênggang sarambut | liwat saking pasaja | tyasing putri Parangakik | angandika ingsun iki Kelaswara ||

2. sukur padha kinasihan | aja nêmu sănggarunggi | lawase ngladèni priya | nuli branahana sami | sugih kadang nak mami | Ki Jayusman untungipun | kasaru praptanira | radèn putra lan kang rayi | manjing Radèn Jayusman lan Radèn Ruslan ||

3. Sudarawrêti ngandika | kulup lagi sun rasani | sira lawan arinira | sira ngabêktia aglis | maring ibunirèki | ibu paringan Hyang Agung | rajaputri ing Kelan | gêgêdhug putri prajurit | bêgjanira duwe ibu pamèring prang ||

4. bisa lêmbut bisa kasab | măndraguna masajani | wirutama ing ayuda | widigdaya ing ajurit | mangsah kang putra kalih | sumêmbah anguswa suku | kagyat Ni Kelaswara | ing cahyane radèn kalih | kadi lintang katêrangan udan kapat ||

5. mundhut pisalin kaputran | pinaringkên radèn kalih | Sudarawrêti [Su...]

--- 5 : 4 ---

[...darawrêti] ngandika | ingkang ngarêp iku yayi | Ki Jayusman nak mami | sutanira saking ingsun | ingkang wuri Ki Ruslan | ibu Sirtupelaèli | karo pisan yayi kasraha ing sira ||

6. ingsun iki apan darma | măngsa bodho yayi dèwi | dèn akèh dêdukanira | maring putranira kalih | Kelaswara wotsari | andhêku marêbêl kang luh | nuwun kalinggamurda | pracaya tuwan ing batin | dêmi Allah ya Ibrahim kalilullah ||

7. yèn inggih kêmba-kêmbaa | sampun amanggih basuki | prasamya eram tumingal | ukêle sang putri kalih | kasaru ingkang prapti | punggawèng Cina têtêlu | lèngsèr Sang Arya Maktal | sakêdhap dènnya manggihi | carakane Ki Patih Cina kang prapta ||

8. wong agung ing Parangteja | prapta ing ngajêngan malih | marang ing Rêtna Sudara | ajênge sarwi wotsari | pukulun Kyana Patih | Cina sapunggawanipun | angaturi uninga | rèhning paduka anuding | angrabasèng pakuwon Prabu Nusirwan ||

9. timbalan paduka ngrêbat | ing layon sang rajaputri | pan inggih sampun karêbat | akathah ingkang pêpati | ingamuk pra dipati | ginulungan kawur-kawur | gila mêngsah wong Cina | tinilar layon sang putri | sampun munggèng jroning tabêla kancana ||

10. ing mangke nuwun parentah | ngandika Sudarawrêti | yayi mas sira dhawuhna | mring Cina Rêkyana Patih | layone yayi dèwi | dèn prênahêna rumuhun | maring Mariobara [Marioba...]

--- 5 : 5 ---

[...ra] | ing kana pakuwon mami | dèn dokokna ing jarambah pasarean ||

11. lawan yayi balaningwang | prajurit ing Parangakik | bubarêna angiringna | ing layone yayi dèwi | karia têlung kêthi | bae ngiringa maringsun | salikur kêthi padha | ngiringêna layon dhingin | dèn prayitna barisa tugur wong Cina ||

12. yayi Maktal wruhanira | ingkang ingsun têkiyari | solahe Si Patih Bêstak | layone ya iku nuli | tabêla dèn wadhahi | kardha mas bobot rong èwu | agawe-gawe ujar | wêwadul mring Cina dhingin | măngsa wurung mêngkono Si Patih Bêstak ||

13. nadyan silih mêngkonoa | yèn layon wus anèng mami | sayêkti dadi wong ngawar | măngsa manggiha basuki | Kelaswara wotsari | Sang Putri Cina karuhun | sêsambat ing sakarat | gawanên mring Parangakik | pan kawula kakangbok langkung pratela ||

14. wong agung ing Parangteja | tur sêmbah anulya mijil | panggih lan caraka Cina | apan sampun dèn dhawuhi | tuwin kang pra dipati | ing Parangakik pan sampun | binubarkên ngiringa | mring layonira sang putri | atêngara wong salikur kêthi budhal ||

15. arame samya dhaharan | sagung ingkang para cèthi | linorod inuman prapta | sumusul salin-sumalin | Prabu Kelanjajali | prapta prasamya tumurun | sawusnya sri narendra | lênggah samya wangsul malih | amangsuli panggènane sowang-sowang [so...]

--- 5 : 6 ---

[...wang-sowang] ||

16. alon dènira ngandika | Sang Prabu Kelanjajali | anggèr suwawi mêdala | saking jroning taman ngriki | ngêbrokana jro puri | kula anèng sitiluhur | andhêku aturira | Wong Agung Surayèng Bumi | inggih nuwun wontên ing taman kewala ||

17. puniku sampun santosa | polatan ing kanan kering | lèpènipun agêng kathah | papane sêdhêng dohnèki | wadyane kang para ji | samya kasukan anutug | kathah kang pacangkraman | kanan kering botên têbih | sukêt mirah toya mirah buron mirah ||

18. ngabêkti Rêtna Sudara | mring Prabu Kelanjajali | gantya Sang Putri Karsinah | ngandika Kelanjajali | sun titip rinirèki | Kelaswara misih punggung | anggèr apuranira | lupute ngladèni laki | matur nêmbah inggih sampun walangdriya ||

19. Patih Kelan ingandikan | Gajahbihêr praptèng ngarsi | alon dènira ngandika | Sang Prabu Kelanjajali | gustimu datan apti | ngêbrokana jro kadhatun | suka kene kewala | bata ingkang rubuh sami | pulihêna kali-kali rêsikana ||

20. las-alase rêsikana | lan wukir Sudamamanik | enggal sira kumbahana | rêsikana gêdhongnèki | toya wêning ngubêngi | ing wukir Sudama nêmbur | saking tutuking liman | pinantês selaning wukir | pan rinakit gajah atêngga kancana ||

21. punika anggèr kang yasa | eyang paduka suwargi | Sang Prabu Bardinikelan [Bardini...]

--- 5 : 7 ---

[...kelan] | beyane rong yuta luwih | rong yuta pitung kêthi | manjing beya rêngganipun | ingkang êlèr punika | kang katingal saking ngriki | kêkayone wêwanan sami katingal ||

22. pan ing nguni eyangira | yèn manggihi kang para ji | pan botên wontên jro pura | pinanggihan wontên ngriki | Surat Sudamamanik | akathah ingkang kadulu | rêrênggan prajèng Kelan | wus ana ing Suratmanik | Kelaswara lakinira aturana ||

23. kondur marang ing nagara | Sang Prabu Kelanjajali | Wong Agung Surayèng Jagad | parentah mring para rabi | Sang Putri Parangakik | mingsêra pakuwonipun | saking Mariobara | anèng Tatarmaledari | ing Mario yayi Karsinah kewala ||

24. yèn mulih wadya Cinanya | yayi dèwi ing Kuwari | ngêbrokana Tarulaya | yèn durung nunggala dhingin | ana ing Maledari | samya sandika turipun | bubar kang pagunêman | Rajaputri Parangakik | kondur marang Mario angguladrawa ||

61. Layonipun Putri Cina Badhe Dipun Pêtak dhatêng Parangakik.

2. Dhandhanggula

1. sarawuhe sang raja pinutri | animbali mring Pêpatih Cina | prapta lan sapunggawane | ngandika sang dyah ayu | paman patih wak ingsun iki | kaliwat lara brăngta | marang ariningsun | sapolahe yèn tutura | iya pasthi tiwasa [ti...]

--- 5 : 8 ---

[...wasa] kalawan mami | măngsa gêntia dina ||

2. jêr lanase nora mêmarèni | wus karsane Sang Ulawal Ujwa | kudu palastra nèng kene | bature aprang iku | sun ukuma iya ngêmasi | nanging ta dudu lampah | yayi dèwi iku | andhustha ngarah palastra | Kelaswara kang dèn arah dèn patèni | kaya pa yèn kukuma ||

3. Patih Cina matur awotsari | inggih lêrês ing karsa paduka | sarambut botên anyêngklèng | langkung ing lêpatipun | rayi dalêm mila ngêmasi | nadyan rama paduka | ing Cina pukulun | singa-singa lampah cidra | inggih botên kêni dèn belani pati | rajaputri ngandika ||

4. yèn mêngkono hèh paman apatih | kukumane paman Aji Cina | padha lawan ingsun kene | wus lêga ing tyas ingsun | bok nênutuh jêng paman aji | maring sariraningwang | kya patih wotsantun | botên pan rama paduka | yêkti dangu kula lan para dipati | kang matur apratela ||

5. nadyan silih putrane kêkasih | lamun lêpat salah ing pratingkah | tan sinakantuk adate | yèn wontên abdinipun | nêdya bela pan botên kêni | malah angsal dêduka | sang rêtna lingnya rum | yayi dèwi duk sakarat | sêsambate gawanên mring Parangakik | sayêkti ingsun gawa ||

6. cêcarane pasthi kaya mami | nora kaya carane wong Cina | jêr mangkono sêsambate | kya patih nêmbah matur | lah punika lêrês sang putri

--- 5 : 9 ---

mapan rama paduka | ing Cina pukulun | rêmên wong mantêp kêkadang | mendah silih sukane pamujinèki | ing sarira paduka ||

7. nanging badan kawula puniki | lawan sagung kănca pra dipatya | kenginga andhèrèkake | ngandika sang rêtna yu | alah paman iku ta pasthi | paman sira wêruha | iya makamipun | sun wor lawan eyang-eyang | besuk esuk paman sira sun gawani | rong atus pra dipatya ||

8. mantri salêksa dene wadya lit | wolung kêthi kang sikêp gêgaman | kang anggotong bandhosane | gilira mantri iku | ya rong atus sadinanèki | aja kongsi rinêmbat | mring wong sikêp iku | amunga mantri kewala | kunêng dalu wuwusên enjing miranti | uparêngganing lampah ||

9. bandhosa mas pinasangan sami | tunggul daludag payung pangarsa | miwah ing kanan keringe | sadaya wolung puluh | langkung asri rêngganing jisim | gumuruh balakuswa | ing ngarsa myang pungkur | gajah salêksa ing ngarsa | pan ing wuri punggawa paprang sakêthi | kadya giri kusuma ||

10. pan wong wadon kang nangis mênyanyi | apan gilir sèwu sadinanya | kang auncal kumbalane | gilir sadinanipun | patang atus ing ngarsa wuri | anawurakên dinar | sadina rong atus | dinar rong atus sadina | mênyan kutug patang kêbo sadinèki | kang manjing anèng dupa ||

11. nênggih lêlampahan kalih sasi | Parangakik lawan nagri Kelan | datan kawarna lampahe | kunêng malih winuwus

--- 5 : 10 ---

wau sira Rajèng Mêdayin | anutugakên karsa | mring Cina wêwadul | sampun adandan rêmbatan | pitung lêksa anyilib lampahirèki | saking nagari Kelan ||

12. datan ambêkta mantri satunggil | amung bêkta jagul pitung lêksa | tuhu tan ana nalare | bingung kapaung-paung | nora gêpok pikir kang bêcik | Sang Rêtna Adaninggar | binêkta wadya gung | kya patih lan pra dipatya | lawan mantri praptaa ing Cina benjing | iku măngsa kandêla ||

13. yèn tan gawa wong Cina sawiji | wus dilalah pikir kudu rusak | têka bingung pratingkahe | mangkana kang winuwus | pan Wong Agung Surayèng Bumi | pinarak lan kang garwa | anèng taman lulut | wong agung alon ngandika | animbali Rajaputri Parangakik | lawan putri Karsinah ||

14. kang makuwon Tatarmaledari | lan kang makuwon Mariobara | kêkalih sarêng praptane | Kelaswara amêthuk | mring kang raka sang putri kalih | binêkta mring made mas | mring raka wotsantun | wus sami tata alênggah | angandika Wong Agung Surayèng Bumi | hèh yayi Kelaswara ||

15. abdinira lêlurah prajurit | ingsun pundhut para putri papat | bakal ingsun ganjarake | Kelaswara wotsantun | pan sumăngga ing asta kalih | wong agung angandika | mring garwa kang sêpuh | yayi Parangakik padha | tampanana măngsa bodhoa sirèki | matah kang ingsun ganjar ||

16. matur nêmbah [nê...]

--- 5 : 11 ---

[...mbah] putri Parangakik | Ambarsirat putri Sulandara | pan putra tuwan pantêse | pun Pirngadi pukulun | Joharmani putri Kirmani | lan Kaos Ibnujara | ing prayoganipun | pun Tasikwulan kalawan | Umarjaman rajaputra ing Kohkarib | pun Maniklungit lawan ||

17. putra Kangkan pun Kênahan panggih | sigra wong agung ing Parangteja | ingandikan pan sarênge | sira Prabu Lamdahur | miwah sira Prabu Marmadi | lawan Sang Rajèng Kangkan | Ukman praptèng ngayun | Sudarawrêti ngandika | yayi Maktal saosa anakirèki | Si Kaos Ibnujara ||

18. pinaringan putri ing Kirmani | Joharmani dene sira kakang | Marmadi saosa mangke | Si Umarjaman iku | pinaringan putri Janarsi | yayi prabu ing Selan | saosa sirèku | Si Pirngadi pinaringan | Ambarsirat putri Sulandara singgih | sira Sang Rajèng Kangkan ||

19. asaosa ya arinirèki | Si Kênahan apan pinaringan | Maniklungit paringane | sandika sadayèku | angling malih Sudarawrêti | hèh yayi Kelaswara | saosa sirèku | bapakane putri padha | saosêna iku bakal amalèni | maring putrine samya ||

20. ingundhangan sagung kang para ji | apan Wong Agung Surayèng Jagad | mangun wibawa badhene | binarêng kapatipun | pan pinangku Sang Jayèngmurti | bojana sanagara | sagung para ratu | gumêrah [gumê...]

--- 5 : 12 ---

[...rah] dandan saosan | palakarti busananing nambutkardi | langêning sanagara ||

21. Rajèng Kelan Sri Kelanjajali | kêrigan sagung punggawanira | kang saos ing dandanane | wong Arab para ratu | kadya gêrah swaraning jalmi | kang sami nambutkarya | miwah wong Mêdayun | Urmus Sêmakun lan Irman | kang sumiwèng ing raka Sang Jayèngmurti | tumut ngladosi karya ||

22. Kelaswara andina pêparing | winutahkên barana mring bala | dunya upêti sakèhe | kabèh ingawur-awur | rêngganing kang praja tulya sri | ing ara-ara jêmbar | pinasangan tarub | sangkêlat bang malio bang | wilis wungu gênis seta pinalisir | parada kapurănta ||

23. sagung saka-saka dèn ulêsi | cindhe puspita abang kinarya | ulêsing cêcagak kabèh | awit bojana nginum | pan andina sagung para ji | anèng kuwu wangunan | srining taman lulut | para garwaning narendra | samya ngiring mring Rêtna Sudarawrêti | miwah putri Karsinah ||

24. juru mangsak kang para narpati | pan sadaya pinasrahan mêntah | Ni Kelaswara karsane | olahên dhewe iku | sadoyane sagung para ji | padha anutugana | aja wowor sambu | padharane saban-saban | wusnya wrata juru mangsaking para ji | sami nampèni mêntah ||

25. juru mangsak putri Parangakik | sinaosan ingkang olah-olah | sang putri badhe dhahare | ingkang kinarya kayu | mori kasa lawan cawêni | inguraban [ingura...]

--- 5 : 13 ---

[...ban] martega | pirang-pirang tumpuk | martega sèwu jêmbangan | kadi gunung mori kasa lan cawêni | anggili saking pura ||

26. mung padharan putri Parangakik | ingkang kayu mori lawan kasa | martega urab-urabe | kalangkung kurmatipun | Kelaswara maring Sang Putri | Parangakik Sudara- | wrêti anggêpipun | Kelaswara wus ambiyang | sungkêmipun lair sasat ibu sori | ing batin ambêndara ||

27. para putri kasukan jro puri | para raja kasukan ing jaba | lêt sakêlir bata gène | sajroning taman lulut | jaba ing jro gumuruh atri | suka anutug suka | sagung para ratu | lir suwak nagari Kelan | ngêmprak-êmprak kadya suwak kêbak dening | wadya kang mawi karya ||

28. taman lulut sakala pan dadi | nagara arja nagara Kelan | sapraja kadi angalèh | supênuh taman lulut | wana gêmpur kanggenan jalmi | wong desa pagunungan | prapta andêdulu | kang lêlakon patang dina | pitung dina praptaa saanak rabi | akarya pamondhokan ||

29. tuwuk ulam kang samya ningali | sabên pakuwon kang para raja | sèwu sadina nyambêlèh | kêbo sapi myang wêdhus | banthèng sangsam myang kidang kancil | mung daging wêntis papat | iku kang pinundhut | kabèh prasamya binuwang | mila wadya kang dêdulu tuwuk sami | kêkucah iwak turah ||

30. kadya ampak-ampak angratêngi | têmah abalabur sêkul ulam | wadya anutug sukane [su...]

--- 5 : 14 ---

[...kane] | miwah kang para ratu | kang putrane pinundhut sami | têlas suka ablêbah | donya dèn wut-awut | acipta gênging nugraha | dene putra pinangku Sang Jayèngmurti | marma tyas lir nyupêna ||

31. wus prapta ing antaranirèki | nalikane ing sawiji dina | kapat sinarêng ningkahe | langkung dening gumuruh | urmatira rêngganing kawin | yayah pratiwi kontrag | ing rèh kadya bubul | kèhning myang ramening tingkah | para ratu kang sami atampi putri | tutug busanèng bala ||

32. para ibune kang mêthuk sami | munggèng pura taman wêdalira | nêlas sami siyagane | isining dunya pênuh | mêng-amêngan ngalam dunyèki | siji tan ana ilang | ing samăngsa iku | ngobahkên langêning jagad | isèn-isèn tumplak anèng Kaelani | sêmana nagri Kelan ||

33. sabên ari jagul tigang kêthi | Kelaswara kang anyangkul samya | anjaguli barang gawe | wadyane para ratu | papat ingkang atampi putri | tan sinung ngrêrêmbata | mung gêgawanipun | kabèh pakarya rêmbatan | wus pinanggul dening wadya Kaelani | gagah Ni Kelaswara ||

34. kabèh pakarya dipun saguhi | tumpês buron ing nagara Kelan | wau pangantèn wêdale | Kusuma Jarahbanun | anampèni putri Kirmani | Joharmani binêkta | mring Sajarahbanun | bêbêktane Kelaswara | nyatus rêmbat isi busana mas manik | sinami putri papat ||

35. pramèswari Sêrandil nampèni [na...]

--- 5 : 15 ---

[...mpèni] | Ambarsirat putri Sulandara | gumuruh sarêng wêdale | sori Kohkarib sampun | anampèni putri Janarsi | Kusuma Tasikwulan | Maniklungit sampun | tinampèn sori ing Kelan | bubar samya kang para ratu tulya sri | lampahing balakuswa ||

36. praptèng kuwu sowang-sowang sami | ratu mêmantu kasukanira | kang sami among pangantèn | sirêp ubêkanipun | tigang wulan ing Kaelani | wadya gung alit samya | kantun lêsunipun | kuwayon sangêting karya | duk samana wau kang winuwus malih | lampahing Sri Nusirwan ||

37. kang amindha nangkoda agrami | bêkta rêrêmbatan tigang lêksa | buwang kaprabon lampahe | ngagêm bajo jalêbut | srêban lungsêt inganggo sami | sabature tan ana | katabêtanipun | tilas abdine narendra | rinucatan sinami lawan wong grami | saking nagari mănca ||

38. titihane turăngga kêbiri | lênthuk-lênthuk busananing kuda | sami luwas-luwas kabèh | lawan mantri rong puluh | kang kinarya amisesani | rumêksa ing dagangan | busananya burut | lungsêd jalêbud sadaya | ngilangakên patilasan wong nagari | sami rupa wong desa ||

39. ngaku nangkoda Karsinah nênggih | lunga dagang mring nagari Cina | mila Karsinah awade | jêr gone nangkoda gung | nate têbih ing parannèki | nangkoda ing Karsinah | ing praja wus kasub | yèn dagang nagri amănca | ewon-ewon [ewon-e...]

--- 5 : 16 ---

[...won] nèng saba paran wus lami | sang nata malih warna ||

40. wus angagêm juragan Dulbasir | gêgêdhuging juragan Karsinah | ingkang ingakên namane | miwah sarewangipun | samya ngalih namanirèki | ya juragan Karsinah | kang sami tiniru | kapungkur nagari Kelan | ngambah wana wus sami dènnya lumaris | asmara anèng marga ||

62. Prabu Nusirwan Tindak dhatêng Nagari Cina Lajêng Dipun Begal.

3. Asmaradana

1. yèn dalu sipêng wanadri | kadhang sipêng ing padesan | misuwur urut dalane | yèn ana nangkoda dagang | pêpikul tigang lêksa | cacahe wong sadayèku | nênggih wontên gangsal lêksa ||

2. kang ngiring unta kuldèki | sami winot ing dagangan | mring nagri Cina sêdyane | tan arsa mêdal lautan | dharatane ya ana | nanging sangêt samaripun | awis ingkang wani ngambah ||

3. wana gêrotan alami | arang amanggih padesan | yèn nuju praja ratune | pakaryane ambêbegal | mila arang kang ngambah | alarang sarwi tinuku | dharatan kang maring Cina ||

4. yèn ora wong nêdya jurit | nangkoda kapraboning prang | kang wani mêtu ing kono | Nusirwan iku dilalah | nêrak marga arungan | baya pasthi kudu untung | praptaning bilainira ||

5. sawulan dènnya lumaris | ingkang amindha nangkoda | wus prapta wau [wa...]

--- 5 : 17 ---

[...u] lampahe | jajahan Mukub nagara | kutha tan mawi lawang | mung panggung marapat luhur | ratu karêm ambêbegal ||

6. milu bumi Kăndhabumi | kadhang-kadhing tan patyarsa | mungakên bulubêktine | gustine salin agama | anut nagri Kuparman | dèrèng pinaringan wêruh | kasêlak kèh pagawean ||

7. anglurug dhatêng Kuwari | Sang Prabu Kăndhabuwana | wau ta kang madêg katong | ing Mukub jêjulukira | Mahraja Bintibahram | yèn ana nangkoda langkung | kathah kuthane binêdhah ||

8. mangkana atur upêksi | wadya gung wontên panggungan | margi lèring kitha katon | wontên nangkoda lêlampah | lêksan rêmbatanira | kutha lèr binêdhah sampun | mijil saprajuritira ||

9. sèwu kang anitih èsthi | salêksa nitih turăngga | sèwu kang anitih ngrimong | sèwu malih nitih bihal | sèwu nitih blagdaba | kapraboning aprang sampun | kawot ing wahananira ||

10. gumrêgut sami ngadhangi | prajurit turăngga ngarsa | èsthi ngênginthil wurine | angrimong ing kering kanan | miwah blagdaba bihal | anggêgila solahipun | alok cara umagut prang ||

11. giris juragan Dulbasir | dhêrodhog akèn mandhêga | sakathahe pikulane | kang begal sami kotbuta | manjing jroning wong kathah | ratune mandhêg ing pungkur | amanggung dipangganira ||

12. udrêg gègèr rêbut urip | prasami tinggal pikulan | wus [wu...]

--- 5 : 18 ---

[...s] kinêpung nangkodane | ngaku juragan Karsinah | kacandhak wus binănda | bature kabèh balêdug | rêbut urip ngungsi wana ||

13. ana ingkang angêmasi | duk ingamuk cinakuthak | kawur kapêngkok patine | kang kari olèh dêdalan | mila mawur sarsaran | mangkana Sang Rajèng Mukub | ngundhangi ngawe kang wadya ||

14. aja na nêdya matèni | dunyane pan wus tinilar | wus kabănda nangkodane | ngumpul prajurit sadaya | angumpulakên arta | pikulan sampun tinumpuk | munggèng ngarsane narendra ||

15. akathah awarni-warni | guru-dadi guru-bakal | Rajèng Mukub suka tyase | nangkodane kinon bêkta | mung satunggil kacandhak | juragan Dulbasir sampun | binêkta maring ngajêngan ||

16. sumaput Rajèng Mêdayin | salamine anèng dunya | apan ta dèrèng kalakon | binănda tur binabayang | ing mangke kalampahan | mila tingale sumaput | dhêngglêng ing sami sakala ||

17. kêmlurusên sri bupati | tanpa mulat tanpa ngucap | tan bisa tumindak lempoh | binayang dipun rêrămpa | prapta ing ngarsanira | sira sang raja ing Mukub | mulat tyasira kumêsar ||

18. dudu sêmune wong iki | lamun nyataa nangkoda | wong iki ana wadine | dhêdhêsên têtakonana | punggawa matur nêmbah | dhêngglêng punika pukulun | jêtung tan sagêd angucap ||

19. dangune amba takèni | pijêr dongong datan ngucap | wau sadèrèng

--- 5 : 19 ---

tinalèn | ngakên juragan Karsinah | sang nata angandika | marang ing punggawanipun | lah titikên jinis apa ||

20. yèn kêna takona aris | yèn dhêngglêng măngsa daganga | bok saking durung taune | iku anandhang binănda | jajalên uculana | măngsa nêdyaa lumayu | sigra sami inguculan ||

21. jinawil dèn têtakoni | mêksih ajampêng kewala | mingak-minguk gèdhèg-gèdhèg | anêmbah pan ora bisa | punggawa matur nêmbah | linyok ing pangakênipun | duk maksih sagêd angucap ||

22. ngakên Karsinah nagari | dede jinis ing Karsinah | jinis ing Samêsir dede | jinis ing Rum apan têbah | kulite botên pêthak | yèn jinisa Ngarab tanggung | ulat botên anjulalat ||

23. angèl jinise wong iki | pukulun jinising Makwah | punika wontên èmpêre | gumujêng Sri Bintibahram | têdhak saking dipăngga | sêseban sawadyanipun | munggèng sangandhaping kamal ||

63. Pramèswari Mêdayin Putêk Panggalihipun.

4. Sinom

1. Sang Aprabu Bintibahram | mundhut kang inuman prapti | dangu dènnya asêseban | sarwi nacahkên brana di | lawan arsa nakèni | juragan ingkang kapikut | dèrèng bisa angucap | mundhut janèwêr narpati | pinaringkên dèrèng arsa ki

--- 5 : 20 ---

juragan ||

2. dene tan mawa tadhahan | kaduga sri narapati | dene wênêsing kang cahya | dudu cahya saking sugih | pantês cahyaning aji | dadya sang prabu ing Mukub | pradongdi lan punggawa | sadaya sami mastani | kalandhêngên dhêngglêng bakalan wong edan ||

3. nanging Raja Bintibahram | angganthêng trêkaning batin | pasthi dudu wong urakan | kaya wong tau nampani | sêmbahe wong sabumi | ananging datan kawêtu | sang nata batinira | lair manut pra dipati | kabèh rêmpêg akèh mastani wong jawal ||

4. gêlas sinung tadhahan mas | ki juragan anampani | sakala asila tumpang | cipta karatone maksih | supe yèn wus balindhis | kang mulat sami gumuyu | matur ing ratunira | punapadene wong baring | nanging raja ing Mukub kacandhêt ing tyas ||

5. beda tangguhing punggawa | lawan tangguhing narpati | măngsa kêna kilapana | mangkana sri narapati | tiniti-titi angling | mung sakêcap sauripun | lali yèn mêndhêm kula | ingsun Sang Rajèng Mêdayin | sami ewa mantri Mukub kang miyarsa ||

6. pukulun èstu yèn jawal | ngakên Sang Rajèng Mêdayin | punika têtiyang Makwah | apan jinise puniki | lampahan pitung sasi | Makwah lan nagri Mêdayun | rajanipun têtiga | sami karèh ing Mêdayin | pan ing Makwah iku nagri pagunungan ||

7. ratune kang gêdhe pisan | kang dèn aku si pênyakit | ngakua ratu ing Makwah | apan jinise [ji...]

--- 5 : 21 ---

[...nise] puniki | kewala tan prayogi | kaya mêngkono polahmu | apa ta juru dagang | măngsa kongkona wong baring | mung pantêsmu mulane gawa wong edan ||

8. ginawe lêlucon marga | tămba lêsu wong lumaris | luwung nuntên tinundhunga | si jawal datanpa kardi | Rajèng Mukub nuruti | dhahar turing punggawa gung | tinundhung kinèn kesah | nutugna kajatirèki | sinangonan nênggih tigang atus dinar ||

9. kesah nut margi ing Cina | sira juragan Dulbasir | Rajèng Mukub pêparentah | barana kinèn ngusungi | kondur sri narapati | praptaning jro kithanipun | dunya manjing jro pura | sapratigan kang binagi | bata bêdhah pinulih malih tinata ||

10. dunya kang manjing jro pura | sadaya tan dèn ewahi | saking mula-mulanira | wêwadhah lawan têtali | tyasira sănggarunggi | ciptanira Rajèng Mukub | kadya na kang nusula | besuk juragan Dulbasir | pasêmone saèstu dudu juragan ||

11. salênthing mambu jun pêcah | mêlang-mêlang sri bupati | wau kalajêng lumampah | sira juragan Dulbasir | tanpa rewang pribadi | kasangsaya lampahipun | ngrempong samarga-marga | lêlakon sawêngi margi | sayêktine antuk lakon saonjotan ||

12. nêngêna kang manggih papa | lampahe samargi-margi | kang wontên nagari Kelan | katiga putrèng Mêdayin | Patih Bêstak ngaturi | kinèn apamitan mantuk | mring Mêdayin nagara |

--- 5 : 22 ---

sampun dènnya mangun kardi | wus kalilan antuke marang kang raka ||

13. Urmus Sêmakun lan Irman | budhal sawadyanirèki | saking nagari ing Kelan | ing marga datan kawarni | praptèng nagri Mêdayin | wus panggih lawan kang ibu | matur sasolahira | yèn kang rama sri bupati | kesah namur marang nagari ing Cina ||

14. amindha nangkoda dagang | kesahipun têngah wêngi | saking ing nagari Kelan | tigang lêksa kang umiring | bêkta brana mawarni | kang măngka daganganipun | kula kang kinèn seba | mring pun kakang Jayèngmurti | yèn andangu mring rama kinèn matura ||

15. mring kakang kinèn ngaturna | kondur mring nagri Mêdayin | kang ibu duk amiyarsa | kalangkung dènnya prihatin | patih wus dèn timbali | Bêstak praptèng jro kadhatun | pramèswari ngandika | sira apa tan ngaturi | ing karsane ing gusti kang siya-siya ||

16. wong Cina manèh bangkata | aprang lan Si Jayèngmurti | mêngko wus sugih dandanan | garwane padha prajurit | putri ing Parangakik | putri Karsinah dibya nung | ing mêngko saya wêwah | putri moncol ing sabumi | măndraguna putri Kelan Kelaswara ||

17. ing jagad kaonang-onang | ampuh putri Kaelani | Kyana Patih Bêstak nêmbah | botên kenging dèn aturi | raka paduka aji | tyasipun kadya anglalu | pramèswari ngandika | ngrungua Si Jayèngmurti | sinusula sira manggih siya-siya ||

18. lagya eca pagunêman | ki patih lan putra katri | nèng ngarsane

--- 5 : 23 ---

ibunira | kasaru gègèr ing jawi | wong Mêdayin kang ngiring | ratune kang lunga namur | risak praptane padha | nèng Mukub duk pinèt kardi | duk kacandhak sang nata sampun kabănda ||

19. pêjah gêsange wikana | wadyane kathah ngêmasi | katur warta kasêngkala | orêg nagari Mêdayin | gumrah tangis jro puri | pramèswari tyase rêmpu | kang putra sami mêdal | kalawan rêkyana patih | animbali wong Mêdayin ingkang prapta ||

20. ingkang sami karisakan | dinangu ature sami | katur ing sasolahira | miwiti malah mêkasi | sang rajaputra katri | anglês ing tyasira rêmpu | puyêngan asungkawa | jaba jro nagri Mêdayin | kawur-kuwur mawur kowar-kawir ngawar ||

21. bingung anggung bilulungan | santana miwah bupati | tan ana ingkang manggihna | pikir kang pantês patitis | otêr pijêr kuwatir | ngrungu wartane sang prabu | anèng Mukub kabănda | alami tan antuk kardi | pothar-pathir rêtu rêntêng sanagara ||

22. amung Kyana Patih Bêstak | anggung mêmuja sêmadi | wus antuk pikir santosa | umarêk ing radèn katri | ingaturan mring puri | marêk ngarsaning kang ibu | kyana patih tur sêmbah | pukulun jêng pramèswari | kula manggih pikir gêgambèn katura ||

23. tan liyan saking paduka | gusti kang maksih lumaris | nindakkên pikir punika | botên wontên malih-malih | paduka kintun tulis | dhatêng ing Kelan pukulun | katura putra tuwan | Wong Agung Surayèng Bumi | pan makatên têmbunge sêrat pamuntat ||

--- 5 : 24 ---

64. Pramèswari Mêdayin Mundhut Tulung dhatêng ingkang Putra Wong Agung.

5. Pangkur

1. pèngêt iki layang ingwang | ibunira pramèswari Mêdayin | katura ing putraningsun | Wong Agung Kakungingrat | kang minăngka ya têlênging netraningsun | wiyosipun ibu nyawa | wèh wêruh marang sirèki ||

2. prakara wong tuwanira | sapraptane saking Kelan rumiyin | duk antuk pitulas dalu | nuli ana susulan | surat saking Si Irman arinirèku | tur uninga ramanira | yèn sirarsa mangun kardi ||

3. narimani wayah ingwang | sira Kaos Ibnujara lan malih | Pirngadi Marjaman iku | Kênahan putri Kangkan | sira angkat gêdhèn sira amêmantu | dadi kulup ramanira | karsane malang tumolih ||

4. kudu bali maring Kelan | sun aturi kongkonan bae dhingin | nanging wong tuwamu kulup | iya kudu wêruha | polahira nyawa gènira mêmantu | ingsun kinon angumpulna | busana kang adi-adi ||

5. jangkêp têlung lêksa rêmbat | sêsumbange ramanira lumaris | kang ngiring padha wong dhusun | lamak kang pra dipatya | kari Kelan padha ngiring mring arimu | ki arya sumiwèng sira | ngladèni karyanirèki ||

6. ing lakune ramanira | pan kasasar lali margane lami | wantu kang padha wong dhusun | tan ana wruh ing prênah

--- 5 : 25 ---

prênahane saking Kelan pan kalaut | lêlakon satêngah căndra | lor wetan ing Kaelani ||

7. kalantur ing ramanira | pan kapatèn marga mring Kaelani | kasasar mring nagri Mukub | ramanira binegal | malah kongsi binănda mring Rajèng Mukub | badhe pasumbang mring sira | linapgang tan ana kari ||

8. amung wong atuwanira | karuhane uripe karo mati | kasangsara anèng Mukub | măngsa bodho ing sira | sakèh-kèhe lêwiha karsanirèku | tamat titining kang surat | surasane ngrèh wus kèsthi ||

9. sukèng tyas putra katiga | pramèswari pan sampun anuruti | sigra dènira angutus | mantri kalih mring Kelan | mundhi surat la-êla saking kang ibu | ing marga tan kawursita | wus prapta Kelan nagari ||

10. Wong Agung Surayèng Jagad | duk siniwi ing sagung kang para ji | nèng pakuwon taman lulut | munggèng tarub wangunan | sabên enjing siniwèng ing para ratu | andhèr narendra pangarsa | prasamya munggèng ing ngarsi ||

11. wong agung ing Parangteja | lawan sira Dipati Guritwêsi | kang samya munggèng ing ngayun | lagya apagunêman | duk samana caraka Mêdayin rawuh | katur surate tinampan | saking ibu pramèswari ||

12. winaca sampun kadriya | surasane saking kang ibu sori | pramèswari ing Mêdayun | wong agung duk miyarsa | pan anglênggêr nangis sadalêming kalbu | surat kinon anupiksa

--- 5 : 26 ---

mring sagung ingkang para ji ||

13. wong agung ing Parangteja | lawan sira Dipati Guritwêsi | samya ningali karuhun | ginantya para raja | samya ngungun sakathahing para ratu | wong agung cipta bêk sura | sumusul salin-sumalin ||

14. wong agung sêmang sungkawa | ingkang surat sampun pinundhut aglis | ingasta binêktèng kondur | praptèng pura wangunan | Kelaswara mêthuk atata alungguh | nimas iki tingalana | surat saking ing Mêdayin ||

15. sang rêtna anêmbah tămpa | suratira lajêng dèn tupiksani | Kelaswara ngungun matur | sangêt inggih punika | kasangsarèng rama paduka pukulun | wong nêdya wangsul mring Kelan | têka dadak anyênyêngit ||

16. lêlakon satêngah căndra | ngalèr ngilèn saking ing Kelan ngriki | wartane nagari Mukub | margi kang dhatêng Cina | dharatane tan wontên liya ing Mukub | wong agung nimbali garwa | ing Karsinah Parangakik ||

17. ing jawi kang para raja | dèrèng ebah prasamya angêntosi | manawa parentah dhawuh | wau kang ingandikan | garwa nata prapta swarane gumuruh | duk manjing kori sapisan | têdhak sagunging para ji ||

18. lakune Rêtna Sudara | Umarmaya lan Maktal dèn kêjèpi | kêkalih sarêng tut pungkur | kèndêl jawining lawang | rajaputri dhodhok kang rayi tut pungkur | rajaputri ing Karsinah | ngandika Sudarawrêti ||

19. hèh kakang mas lan yayi mas | paran warta puniki dèn timbali | Marmaya matur macucu [macu...]

--- 5 : 27 ---

[...cu] | malêmbung pundêlikan | jêlèh bosên salênthinge mambu tablun | ratu mas surat kang prapta | saking nagari Mêdayin ||

20. Nurjawal sampun kabănda | anèng Mukub andina dèn jêjêki | tinapukan sabên esuk | ing Raja Bintibahram | pan kagungan dalêm cocot kongsi ngaplug | Nurjawal abiyang-biyang | linêbur ing sabên enjing ||

21. mèsêm Kusuma Sudara | yayi Maktal pa nyata warta iki | Arya Maktal nêmbah matur | inggih wau praptanya | surat saking Mêdayin ngaturi wêruh | yèn rama tuwan kabănda | wontên ing Mukub nagari ||

22. duk paduka darbe karya | amêmantu nêdya nyumbang mariki | kasasar dhatêng ing Mukub | mangkya têmah kabănda | Rêtna Dèwi Sudarawrêti gumuyu | sinirêp wus karsaning Hyang | lêlakon mangkene iki ||

23. ngêndi ana wong anêdya | maring Kelan kasasar mèh sasasi | yayi mas lakune iku | kondangan maring Cina | Raja Cina kang sinumbang ing wêwadul | nêmu pamêlèhing marga | awad anyumbang mariki ||

24. akale Si Patih Bêstak | besuk apa si edan amarèni | Umarmaya mèsêm matur | ratu mas dipun kêkah | yèn tinantun sampun paduka jumurung | pananggule mring Nusirwan | gumujêng Sudarawrêti ||

25. ingsun wêdi matur kakang | sakarsaning padha srah ing Hyang Widhi | manawa ginawe laku | bêkti mring maratuwa | Umarmaya angling laku rujuk lutung | sok mèh atêtombok pêjah | dhingin duk anèng Ngabêsi ||

--- 5 : 28 ---

26. Rêtna Sudara ngandika | sun watara lumaku tanpa kanthi | anggawa sira tan purun | yayi mas Parangteja | ingong suwun iku arsa ingsun utus | anglamar putri utama | mring Kusniya Malebari ||

27. lajêng manjing jro wangunan | prapta ing jro Kelaswara ngudhuni | dharakalan dènnya mêthuk | tundhuk sigra tur sêmbah | sarwi nganthi kang rama binêkta lungguh | katiga nèng ngarsanira | Wong Agung Surayèng Bumi ||

28. Sang Rêtna Sudara sigra | inguncalan sêrat saking Mêdayin | tinampan sarwi wotsantun | tinupiksa kadriya | nêmbah matur ing rèh paduka pukulun | langkung wawrat jêng paduka | tan wontên ngunthêt mêmanis ||

65. Wong Agung Nusul Prabu Nusirwan.

6. Dhandhanggula

1. măngsa wontêna sagêd ngaturi | angundurna miwah angajêngna | kurang gawe golèk gawe | kang raka mèsêm muwus | sira iku sun tari yêkti | têka matur sêmbrana | kang rayi umatur | pan wau atur kawula | inggih botên kêni dèn belani pati | langkung wawrat paduka ||

2. tinaria sagung kang para ji | gawe bêcik mring Prabu Nusirwan | sayêktine lumuh bae | amung ajrih umatur | wong ngawula bok antuk runtik | sukane tinaria | sagung para ratu | mênthungi Raja Nusirwan | lair batin yêktine akèh punagi | anggung karya [kar...]

--- 5 : 29 ---

[...ya] kangelan ||

3. Kelaswara Sirtupelaèli | kalih gujênge kadi sinêntak | myarsa kang raka ature | Rêtna Sudara matur | jêr sagunge wong-wong puniki | tan tumut ing Nusirwan | darbe marasêpuh | kang darbe amung paduka | yèn ènthènga bobote cacading bumi | botên labuha pêjah ||

4. suka nêtêr-nêtêr mring kang rayi | satêmêne bêcik êndi ingwang | nusul lawan mênêng bae | ature pênêt nusul | lamun tuwan jisim pribadi | nanging mênggah wong jaba | nadyan marasêpuh | sok juwêt adamêl cidra | winêkasan sayêkti tan durakani | yèn ta mêngah paduka ||

5. pênêd ngapura antuk utami | anggung cinidranan lamun takat | awuwuh kaluhurane | suka angling wong agung | iku pikirira kang suprih | lêgawa para marta | kang rayi gumuyu | nanging yèn mênggah wong jaba | sawêg wontên pangkalan tuwan sakêdhik | yayi dèwi ing Kelan ||

6. wawratane pan sampun nêm sasi | yayi Kuwari wingi tur priksa | ing kula rong sasi mangke | botên anggarapsantun | pan punika pakèwêd kêdhik | lamun mênggah wong jaba | wikana pukulun | watawis măngsa bedaa | suka kabèh sakèhe parêkan cèthi | kang sami munggèng ngarsa ||

7. pêpurune Putri Parangakik | yèn tinari akêthak tan songar | mantêp pantês patitise | sumêbrok nora nubruk | angrakotok nora mrih runtik | apêdhês nora kadhas | kasab [kasa...]

--- 5 : 30 ---

[...b] nora gangsul | lêmbut datan linawêdan | gancang rêncang nanging datan anglancangi | pan ora uwas-uwas ||

8. ladak lair iya ladak batin | apan ora nêdya ngidak-idak | gandês luwês nora nènès | abakuh nora pungguh | wutah ati nora mutahi | prayoga awiraga | atitih tan nutuh | tan ana bisa tulada | ing sajagad amung putri Parangakik | sêmbada kasêmbadan ||

9. nora mosik bisa ngosak-asik | têtêp mantêp maring kautaman | rêspati barang polahe | èbêk tyase wong agung | Kelaswara matur wotsari | kangbok sanès babagan | kawula pukulun | maksih wontên ing nagara | Sri Bupati Mêdayin sanès nagari | gène lan kabêndana ||

10. wajib rinêbat kang nandhang kanin | yayi bênêr iku karsanira | wong agung lêwih karsane | êndi kang pinilaur | angandika Sang Jayèngmurti | rèrèh yayi sakala | lumakua ingsun | sayêkti datanpa rewang | ing sadina rong dina iku pinikir | angayêmakên nalar ||

11. rayi paduka ing Ngalabani | inggih lamun tuwan botên bêkta | kawula utus badhene | amanggihi Sang Prabu | Sri Kusniya ing Malebari | Sang Raja Bawadiman | pinandhita punjul | putrane èstri satunggal | kasub ing rat Ni Dèwi Kun Amaryati | yèn pinarênga uga ||

12. inggih lawan putra Paduka Mir | pun Jayusman dene ta pun Ruslan | gampil yèn wis kakangane | salah sawijinipun | antuk jodho [jo...]

--- 5 : 31 ---

[...dho] maring Hyang Widhi | marmanipun kawula | inggih parikudu | dening Raja Bawadiman | botên ketang alite karatonnèki | radèn ratu ngibadah ||

13. ulah sutapanira nêtêpi | malah putrine asring binêkta | ratu awadi kajate | ing kapandhitan putus | widigdaya amati ragi | anggung nèng pulo Barjah | tilar puranipun | anom karêm kapandhitan | sri bupati ing Kusniya Malebari | anggung nèng pulo Barjah ||

14. putri siji Dèwi Kun Maryati | salin warna ping tiga sadina | putri mijil mangunahe | wong agung mèsêm muwus | bênêr têmên sirèku yayi | sapa matur mring sira | mêngko ingsun tutur | ing kono purwa na jalma | purwèng praja ing Kusniya Malebari | kuthane Nabi Adam ||

15 duk têdhake saking sawarga di | madêg nata nèng nagri Kusniya | Malebari kadhatone | ngratoni anak putu | ing Bu Khawa Siyêm tibèki | nênêdha ing Hyang Suksma | panggih garwanipun | ana ing bumi Kusniya | Malebari tangkar-tumangkar putrèki | ratu mangku sarengat ||

16. ingsun iki ana niyat mami | arsa mukin[1] nèng bumi Kusniya | iya ing sataun bae | ing bumi winih iku | Malebari babuning bumi | pulone pulo Barjah | iku têgêsipun | pan iya bumi lêlongkang | ngantarani Ngarab lawan Barjah yayi | êlêt pulo punika ||

17. kulon pulo bumi Arab yayi | sawetan pulo ing bumi ajan[2] | yêkti ana paedahe

--- 5 : 32 ---

sira mèt besan iku | yèn pinarêng karsa Hyang Widhi | Sang Raja Bawadiman | santosa ing ngèlmu | ratu miji ing Hyang Suksma | ati salèh ing Kusniya Malebari | tan ana kang marentah ||

18. pinardika de Hyang Maha Suci | Amir mukmin Prabu Bawadiman | minulya ing karatone | Kelaswara umatur | kangbok cêlak saking ing ngriki | mung kawan dasa dina | lêlampahanipun | layarane wolung dina | ngidul lêrês ing Kusniya Malebari | kori Karimuntaha ||

19. pêpundhène nagri kanan kèri | kangjêng rama tumut ngêla-êla | ratu ampuh saciptane | mèh kajiman pukulun | miwah dene kawalènnèki | Sang Prabu Bawadiman | datan wontên purun | para ratu cacah-cucah | wêdi asih mring Kusniya Malebari | nguni mèh manggih karya ||

20. putrinipun Dèwi Kun Maryati | linamar dening ratu danawa | kula ing ngriki badhene | inggih sami têtulung | nuntên manggih karya pribadi | praptane Sri Nusirwan | lajêng rawuhipun | ki lurah raka paduka | ing samangke kilap dadosipun ugi | kalingan gunging karya ||

21. matur nêmbah Putri Parangakik | yèn makatên tuwan sampun rêmbag | sayêkti nuntên lampahe | rayi dalêm pukulun | yayi êmas ing Ngalabani | dene lampah paduka | inggih arsa nusul | dhatêng jêng rama paduka | nagri Mukub sayêkti punika inggih | karèh Kăndhabuwana ||

22. nanging dèrèng asalin [asali...]

--- 5 : 33 ---

[...n] agami | saking dèrèng kobêre punika | pun Samsir kathah damêle | maksih agamanipun | Nabi Mungsa ing Mukub nênggih | wong agung angandika | timbalana gupuh | yayi mas ing Parangteja | cèthi nêmbah mêsat aglis animbali | kerid praptèng ngayunan ||

23. angandika Menak Jayèngmurti | yayi besuk lumakua enjang | sira pêpanggiha dhewe | kalawan yayi prabu | ya Kusniya ing Malebari | Sang Prabu Bawadiman | pinandhita luhur | putranira Ki Jayusman | ngèngèrêna lawan Dèwi Kun Maryati | Malebari Kusniya ||

24. yèn wus tamtu katampane benjing | yayi putranira Ki Jayusman | sira budhalêna kabèh | sagunging para ratu | mring Kusniya ing Malebari | yayi Dèwi Sudara | utusana gupuh | maring nagari Kuparman | sunga wêruh ing satingkah polah mami | maring bok ayunira ||

25. lawan iya aturana nuli | yayi Marpinjun lawan Ki Ruslan | lan saparo bupatine | Kuparman ingkang tunggu | kang saparo milua ngiring | maring nagri Kusniya | Malebari iku | yèn ingsun salamêt prapta | lunganingsun nusul kangjêng rama aji | banjur maring Kusniya ||

26. samya sandika aturirèki | Rêtna Sudara lan Arya Maktal | ingkang pinasrahan gawe | bubaran kang rinêmbug | sampun mêdal prapta ing jawi | Wong Agung Parangteja | angundhagi gupuh | sagung ingkang para raja | ing badhene ungkur-ungkuran lumaris | budhal maring Kusniya ||

27. amung Rajaputri

--- 5 : 34 ---

Kaelani | Kelaswara têtêp anèng Kelan | pan wus sêpuh wawratane | yèn wus babar rahayu | kinon nusul mring Malebari | kang wontên ing Kuparman | Kusuma Marpinjun | saputrane kinèn prapta | angumpula mring Kusniya Malebari | yèn èstu sida karya ||

28. tan kawuwus sagunging prakawis | pan ing dalu panilibing lampah | wong agung lan turanggane | nêdya mring nagri Mukub | mung nyapalih kaprabon jurit | kawot askarduwijan | kang kari angungun | lampahe Sang Kakungingrat | turanggane kadya palwa antuk angin | jojog askarduwijan ||

29. lamun dalu rêrêp ing wanadri | ambujung kidang lajêng binakar | dhinahar lan turanggane | wus lêpas lampahipun | manggih tilasing wong lumaris | yèn mondhok yèn amangan | mêksih tabêtipun | tinurut satilasira | datan kèndêl prapta ing Mukub nagari | anggambuh jawi kitha ||

66. Raja Mukub Têluk dhatêng Wong Agung

7. Gambuh

1. katon kitha ing Mukub | rawuh ing jawi kitha wong agung | ingubêngan sakèthènge tan kapanggih | ngalèr ngetan ngulon ngidul | lawange tan ana katon ||

2. kèndêl langkung angungun | mulat rakiting kitha ing Mukub | tanpa lawang apa lire raja iki | kuthane têka binuntu | beda lawan para katong ||

3. graita tyas wong agung | sun pêtakane [pê...]

--- 5 : 35 ---

[...takane] Sang Rajèng Mukub | kayaparan tingkahe apa mêtoni | amapag ing yudaningsun | apa datan arsa miyos ||

4. têdhak saking kuda wus | cinancang kuda pun askardiyu | sigra pêtak Wong Agung Surayèng Bumi | ing awiyat gumaludhug | lir gêlap sakêthi anjog ||

5. kadya rèh gunung guntur | kagyat anjumbul Sang Rajèng Mukub | duk siniwi wadyane ing păncaniti | kontal saking dhamparipun | sru kajêngkelang sang katong ||

6. wadya kèh kabarubuh | cipta wukir sakêthi gumuntur | dangu pungun-pungun sagung para mantri | emut prasamya angruruh | swara sru kang ingupados ||

7. jro kitha tan kapangguh | sigra kinon ambêdhah bata gung | ingkang êlèr mijil saking jro anggili | para prawira ing Mukub | sami angrakit kaprabon ||

8. ing jawi praptanipun | jênêngi wuri Sang Rajèng Mukub | tiningalan tan ana jalma kaèksi | mung siji nèng kuda manggung | bagus kang cahya mêncorong ||

9. pinarêpêkan sampun | atêtanya prawira ing Mukub | angandika Wong Agung Surayèng Bumi | sun jujul wong tuwaningsun | lunga dagang nêmu ewoh ||

10. kabegal anèng Mukub | pan têlung lêksa pikulanipun | anauri punggawa Mukub satunggil | ana ing kene wong langkung | juragan angaku katong ||

11. iya pan ratuningsun | kabegal angling Sang Jayèngsatru | iya iku sayêkti wong tuwa mami | payo sisakêna [sisa...]

--- 5 : 36 ---

[...kêna] ingsun | yèn ora wani maring ngong ||

12. anungkula maring sun | alok rame prawira ing Mukub | angudani cacap suligi lan lêmbing | jêmparing tulup lan busur | Wong Agung Jayèngpalugon ||

13. anarik pêdhangipun | tinêrak sami prajurit Mukub | kang kaparag kadya ambabad bung pacing | saengga anacah timun | kadya mêdhang wohing waloh ||

14. wau sang nata dulu | langkung bramatya Sang Rajèng Mukub | ngangsahakên bala sakarine mati | gumrêgut sarêng umagut | jinênêngan mring sang katong ||

15. picondhang singa magut | kuthetheran prawira ing Mukub | giniwarkên sêkardiyu maring ngering | katutuh prange baruwun | durung ana ingkang tanggon ||

16. ana mangsah wong satus | saturăngga prajurit ing Mukub | giwar malih sêkardiyu maring ngèri | anikêl anganan wangsul | angitêr mara anjojog ||

17. wong satus ting palinguk | sinabêt pêdhang kang uyêl rampung | katri kapat sarêng rampas tibèng siti | tan ana kang bisa kiwul | mung aprang sênggrang tan sagoh ||

18. krodha Sang Rajèng Mukub | munggèng turăngga mangsah anguwuh | payo iki aja angrampas wong cilik | Raja Bintibahram tèngsun | mrêpêki Jayèngpalugon ||

19. amupuh Rajèng Mukub | tinangkis parisanira murub | wanti-wanti panggadanira narpati | tinangkis paris kawangsul | pinarêpêkan sang katong ||

20. tinarik Rajèng Mukub | tininggil-tinggil nèng astanipun | ingubêngkên [ingubêngkê...]

--- 5 : 37 ---

[...n] lir likasan mèh binanting | apa karêpmu sang prabu | apa urip apa layon ||

21. yèn sira nêdya lampus | sun bantinga sira pan malêdug | măngsa ana balungmu kari samênir | mèh anjog pambantingipun | Sang Rajèng Mukub anggêro ||

22. sambat-sambat sang prabu | aminta urip Sang Rajèng Mukub | inguncalkên anungkul aminta urip | winuruk sahadat sampun | sarengat Ibrahim kaot ||

23. sampun Islam sang prabu | sawadyanira prawira Mukub | ingaturan Wong Agung Surayèng Bumi | marang ing jro kithanipun | samya asmara ponang wong ||

67. Wong Agung Lêrêm wontên ing Kadhaton Mukub

8. Asmaradana

1. binêkta manjing jro puri | Wong Agung Surayèng Jagad | sapraptanira kadhaton | munggèng singangsana rêtna | prapta kang pasugatan | inuman kang saos sampun | lajêng amboja drawina ||

2. ngandika Sang Jayèngmurti | hèh Rajèng Mukub maria | dudu pakartining katong | doracara yèn ing raja | anyurêmakên jagad | ratu kalipatullahu | tan kêna bêbawur tingkah ||

3. lan nora kaprah ing bumi | kuthamu tan nganggo lawang | wus lumrah nganggo sakèthèng | pakaryanên pan sadaya | sakèhe rêrakitan | dèn cara-caraning ratu | ing alam dunya sadaya ||

4. kasaru dènnya tinangkil [tinang...]

--- 5 : 38 ---

[...kil] | wong tampingan tur uninga | lamun wontên baris gêdhe | sakêthi nitih turăngga | èsthi ingkang salêksa | sakêthi malih barêncuh | sakêthi blagdaba bihal ||

5. sang prabu ing Kăndhabumi | katur ingkang badhe prapta | Sang Rajèng Mukub kumêjot | umatur dhatêng tamunya | punika ingkang prapta | gustinipun tiyang Mukub | pan inggih têdhak-tumêdhak ||

6. kawularsa mêthuk jawi | paduka eca alênggah | ngandika Jayèngpalugon | iya sira amêthuka | maring bêndaranira | aja kuwatir maring sun | kêrigên punggawanira ||

7. tur sêmbah anulya mijil | kya patih ngruktèni sêgah | Bintibahram ing lakune | bêkta bala tigang lêksa | sèwu dipangganira | nèng jawi kitha kapêthuk | Rajèng Mukub sigra nêmbah ||

8. angraup padanirèki | Sang Prabu Kăndhabuwana | Rajèng Mukub maras tyase | lajêng gumuruh kang wadya | Rajèng Mukub têtêbah | Raja Samsir ngandika rum | iya sira dhêdhayohan ||

9. Rajèng Mukub awotsari | inggih kawula tamiyan | anaking juragan sugèh | kang dagang bêkta rêmbatan | sadaya tigang lêksa | Raja Samsir ngandika rum | iya iku gustinira ||

10. Wong Agung Surayèng Bumi | ingkang kadhaton Kuparman | anamur nusul lakune | kang rama Prabu Bathara | Mêdayin sira begal | juragan Dulbasir wau | iya Bathara Nusirwan ||

11. duk miyarsa sri bupati | ing Mukub [Muku...]

--- 5 : 39 ---

[...b] alon turira | gusti duk mila-milane | kêni dunyane kajarah | juragane kabănda | angraup kula pukulun | yèn dede bandan urakan ||

12. mila dunya brana têksih | mung rèmèh-rèmèh kewala | kang ênggêl pan dèrèng kalong | têtangsule botên ewah | inggih karaos ing tyas | lamun dede jinisipun | wau lampahira prapta ||

13. jro kitha Mukub nagari | wadya gung kinantun samya | lajêng maring panggenane | Wong Agung Surayèng Jagad | pan dèrèng kesah-kesah | ngantosi Sang Rajèng Mukub | wong Mukub ngungun sadaya ||

14. ngandika Sang Jayèngmurti | kapan gonira lumampah | Raja Samsir awotsinom | tuwan kuda lêlumpah[3] | enjingipun kawula | dhinawuhan dandan nusul | wahana amănca warna ||

15. angrimong mèmrèng karêndhi | blêgdaba andaka bihal | kang dharat têbih lakune | Rajèng Mukub jawil sigra | Rajèng Kăndhabuwana | angaturkên tobatipun | Rajèng Mukub Bindibahram ||

16. sagunging lêpat ing nguni | saking botên awêweka | purêt ing budi asompok | tan wruh kanisthaning tingkah | angangge cacah-cucah | alon ngandika wong agung | aja susah sun wus sêja ||

17. iya pangapura mami | karana wus ingsun jarag | tuwin bathara lakune | sayêktine wus jinarak | apa tan ngapuraa | nanging Sang Natèng Mêdayun | ing Mukub wus ora ana ||

18. Rajèng Mukub awotsari | sayêkti [sayê...]

--- 5 : 40 ---

[...kti] lajêng mring Cina | rama tuwan sang akatong | kawula ingkang jujula | dene gusti paduka | kasukana anèng Mukub | wong agung alon ngandika ||

19. tarima sêtyanirèki | nanging ing kono tan kêna | sun kudu lumaku dhewe | mati urip sun wus sêdya | dadia bêktiningwang | iya iki bêktiningsun | narpati kalih tur sêmbah ||

20. ngandika Sang Jayèngmurti | mring Prabu Kăndhabuwana | sira iku mêksih anom | durung pantês nglakonana | panggawe nêdya papa | dene ta Sang Rajèng Mukub | ana pantês rada tuwa ||

21. yèn eklas têrus ing batin | kudu laku laralapa | ing sêdyane milu mring ngong | lan prêlune wruh ing marga | kang maring nagri Cina | sumujud Sang Rajèng Mukub | dènira nut wuri lampah ||

22. sang prabu ing Kăndhabumi | kari angrêksa turăngga | anèng ing Mukub Sang Katong | wadya sangsaya gung prapta | kang dharat kang wahana | tugur anèng nagri Mukub | wau kang nêdya mas kentar ||

68. Prabu Nusirwan Kasrakat

9. Maskumambang

1. wus mangkana Rajèng Mukub turirèki | ngaturkên yèn wêtah | dunya rampasan ing nguni | saking Sang Prabu Nusirwan ||

2. kang amindha iya juragan Dulbasir | juragan Karsinah | kang ingaku namanèki | dunyane pan wus tinampan ||

3. pan rinêksa maring Prabu Kăndhabumi | wau lampahira [lampah...]

--- 5 : 41 ---

[...ira] | wong agung ing têngah latri | saking ing Mukub nagara ||

4. lawan Prabu Bintibahram kang tut wuri | sadalu nèng wana | lampahe wong agung kalih | enjing mêdal saking wana ||

5. lamun dalu saênggone dèn sipêngi | amindha wong kumpra | lêstari dènnya lumaris | kunêng wau kawuwusa ||

6. kang minăngka iya juragan Dulbasir | ya Prabu Nusirwan | duk lampahira ing nguni | saking ing Mukub nagara ||

7. ngambah wana sadina lawan sawêngi | arindhik tan bisa | lumaku kêbat lan malih | sadina tan kambon upa ||

8. amung toya duk anèng têngah wanadri | tan amanggih jalma | tan ana kang dèn tukoni | sêga miwah jêjalukan ||

9. dadi boyor lampah kawarêgên warih | angsal kalih dina | kodhêng mubêng nèng wanadri | tan wruh yèn anjog padesan ||

10. yèn anaa wong Mêdayin kang tut wuri | angajak wangsula | sayêkti tinurut bali | saking tan kuwawèng lampah ||

11. pan sadina katèmpêr banjur sawêngi | ngisingakên toya | nanging juragan Dulbasir | angarêjêt nora bisa ||

12. pan sadalu gêrêng-gêrêng angrêrintih | tinarajang warak | kongsêp ing êndhut kèh kanin | wêntis bau ula-ula ||

13. sirah rêmpu wadana abuh bêngêpi | netrane kalingan | dene abuh ngêmu gêtih | cêkak napase Nusirwan ||

14. wayahira lagi sapratêlon wêngi | wau sri narendra | kêna ing êbun gubrasi | rêrêp [rêrê...]

--- 5 : 42 ---

[...p] asrêp kang sarira ||

15. apêpungun anglilir sri narapati | ngènggèl-ènggèl lênggah | cèlèng sajodho lumaris | lawan gênjike nêm bêlas ||

16. palayune sima anggro arsa bukti | narajang sang nata | rêbah kèlês dening gênjik | kumat malih lumah-lumah ||

17. byar raina ana wong alasan prapti | wong roropan arsa | mèt maduning tawon kêmit | mulat ana ngathang-athang ||

18. pinaranan pinarpêkan angrêrintih | langkung kawlasarsa | sambat kalirên wus lami | tan mangan pitulas dina ||

19. lajêng sakit tinunjang ing warak laki | mèh waras katiban | ing êbun kambuhe malih | katunjang gênjik nêm bêlas ||

20. wong wis tuwa kalirên kêna ing sakit | binabayang nulya | ginotong ginawa mulih | sapraptanira ing wisma ||

21. sami suka wong roro dinar pinalih | sami mulasara | wong punika kakang adhi | biyung têksih nanging răndha ||

22. pamanane satunggil anake kalih | wus sami mah-omah | tan pisah sadhusun nunggil | dadi wong nênêm wismanya ||

23. sasanake dinar sami dèn warisi | sami mulasara | amboboki anjampèni | rumbu-rumbu pitung dina ||

24. sabên esuk sarwi inguyupan tajin | sangsaya abagas | sang nata wus bisa linggih | malah bisa mangan sêga ||

25. mapan maksih ngaku juragan Dulbasir | mundhak dina mundhak | warase bisa lumaris | règèng-règèng maring latar ||

26. wong sadhusun puniku [pu...]

--- 5 : 43 ---

[...niku] sami kuwawi | mulur sandhang pangan | upajiwanipun laris | dinar minăngka pawitan ||

27. Abu Dangkèh anggêcêl ing sabên enjing | Dulbasir têtanya | iku dhukuh milu ngêndi | puniki bumi watêsan ||

28. karajane inggih tumut Kalibêri | kaêlèr punika | dhusun agêng pinggir margi | wontên rong atus wismanya ||

29. ingkang kilèn bumi ing Mukub puniki | kang kidul sadaya | bumi tumut Kaelani | kang wetan tumut ing Cina ||

30. ingkang êlèr laut agêng pan jaladri | sabrangan mring Cina | agling juragan Dulbasir | ing Cina pan mêksih têbah ||

31. Abu Dangkèh umatur pan têksih têbih | dharatan sawulan | layarane pitung ari | ngalèr ngêtan dhatêng Cina ||

32. margi agêng datan pêdhot wong lumaris | kang dhatêng ing Cina | têlas samare ing ngriki | mung Mukub kang sangêt gawat ||

33. yèn wus langkung ing ngriki woworan margi | wong saking Yujana | ing Kuwari Kăndhabumi | wong Kelan dagang mring Cina ||

34. pan ing mangke sangsaya agêng wong grami | kang langkung alêksan | lamine nagri Kelani | kanggenan kang para raja ||

35. Kangjêng Gusti Kuparman bêdhah Kelani | barang kang dinagang | kathah bathine tur laris | sêluran sêngkud wong dagang ||

36. pan kumêpyur tyasnya juragan Dulbasir | Abunangkèh sira | angrungu warta saking di | lamun Wong Agung Kuparman ||

37. ya pagene têka bêdhah Kaelani | Pak Dangkèh saurnya | awit [a...]

--- 5 : 44 ---

[...wit] Sang Prabu Mêdayin | lumayu ngili mring Kelan ||

38. kinukuhan mring Prabu Kelanjajali | marmane dadya prang | bêdhah nagri Kaelani | Nusirwan musna sing Kelan ||

39. wingi sontên lurah kula Kalibêri | kadhawahan sêrat | saking ing Mukub nagari | undhang-undhang ing parentah ||

40. pan salêksa dinar ganjaranirèki | punika parentah- | ipun Prabu Kăndhabumi | gustinira Mukub Bahram ||

41. pan ing Mukub inggih karèh Kăndhabumi | ing Kăndhabuwana | ratu balaning prajurit | dene Jêng Sultan Kuparman ||

42. pan ing mangke wontên ing Mukub nagari | anjujul Nusirwan | bêkta bala tigang kêthi | Sang Rajèng Kăndhabuwana ||

43. ratu wantêr ing aprang sugih pêpati | wau duk miyarsa | Dulbasir rumab panastis | lêgèyèh luh dêrodosan ||

44. hèh Pak Dangkèh kêkêpên rumab sun iki | sarwi pêtêkana | atiku kari samênir | awak ingsun bangêt lungkrah ||

45. tarataban pa gene tyas ingsun iki | Pak Dangkèh asigra | jae sawakul pinipis | pinêrês nguyupkên sigra ||

46. dimèn lêjar malah mutah durung mari | misih tarataban | Pak Dangkèh kaku tyasnèki | puniki sakit punapa ||

47. inguyupan jae sawakul tan mari | têka botên lêjar | punapa jae sarinjing | puniki gih sagêd lêjar ||

48. prêmbèh-prêmbèh nauri Kyai Dulbaris | êsur iki nyawa | iya laraningsun lami | sabên ana warta kumat ||

--- 5 : 45 ---

49. hèh Pak Dangkèh gandhèk ing Mukub pan mêksih | kang anggawa layang | parentah ngundhang-undhangi | Pak Dangkèh alon saurnya ||

50. sampun ngalih kiyai ing wau enjing | kapal pitung dasa | mring dhusun urut pasisir | kang tumut ing Mukub samya ||

51. dhinawuhan sêrat ibêr-ibêr sami | tunggule parentah | lawan kang dhawuh mariki | wau kesahe kongkonan ||

52. sampun têbih angsal lêlakon salingsir | kidul pakarangan | patinggi ing Kalibêri | tumut ngatêr ing utusan ||

53. dhusun agêng-agêng ing pinggir pasisir | ing ngriki ta wana | botên pati pinarduli | dening priyayi utusan ||

53. lêga tyase sira juragan Dulbasir | Pak Dangkèh atêrna | nyawa sun adus mring kali | amucung sariranira ||

69. Prabu Nusirwan Badhe Nglajêngakên Lampah dhatêng Nagari Cina

10. Pocung[4]

1. sigra wau Pak Dangkèh ngatêr ing ngayun | Dulbasir tut wuntat | sapraptanira ing kali | kagyat mulat ana priyayi lêlampah ||

2. kathahipun ana kuda tigang atus | punika wong langlang | prajurit ing Kăndhabumi | pan akanthi wong Mukub kang juru marga ||

3. yitnanipun Sang Kăndhabuwana Prabu | gustine lêlampah | anamur mung wong kêkalih | mila sagung wanawasa pinatrolan ||

4. lèpènipun tan têbih [tê...]

--- 5 : 46 ---

[...bih] lawan marga gung | dul malêbèng toya | kagyat juragan Dulbasir | gudandapan turăngga prapta akathah ||

5. lakunipun kadya ana kang jinujug | ingkang munggèng ngarsa | sikêp cacap duduk lêmbing | rikat tangkêp prajurit Kăndhabuwana ||

6. langkung gugup asalah ing tampinipun | aniba ing sela | sira juragan Dulbasir | nora etung sirahe anubruk sela ||

7. sirahipun ing wuri tarung lan watu | bênthèt gobrah-gobrah | padhas miring dèn sungkêmi | padhas oyag anlorong ula bandhotan ||

8. sangêt jumbul gumronjal dhêdhêngkulipun | tarung lawan sela | kalêmpêr Kyai Dulbasir | anulungi Pak Dangkèh karangkang-rangkang ||

9. pan jinunjung mèyèk-mèyèk mèh kajunjung | anggawa tan kêlar | pinêksa tiba kabanting | sangêt langkung rêmpu awak tibèng sela ||

10. langkung ewuh Pak Dangkèh sêdyane mantuk | angundang mring rewang | ambêbayang gawa mulih | sinandhingan gêng watu kiwa têngênnya ||

11. pamrihipun aja kèli maring banyu | anuli dèn tilar | sirah lawan dhêngkulnèki | godhag-gadhig amanggung tarung lan sela ||

12. prapta sampun Pak Dangkèh anggawa batur | ginotong ngêntasan | wêdana ngiling-ilingi | pan sapao-pao abuhing wadana ||

13. lathinipun ing ngandhap ana kadulu | saêrining pandhan | êrining ula kang kari | mila abuh agosong mawaning upas ||

14. ingkang langkung priyayi samya andulu | atanya kênapa [kê...]

--- 5 : 47 ---

[...napa] | wong tuwa iki mèh mati | sami pangling prajurit Kăndhabuwana ||

15. lamun iku sayêkti Rajèng Mêdayun | dinalih ta măngsa | anèng kene tanpa kanthi | lan warnane wus malih sugih lêlara ||

16. ya ta wau Budangkèh ngrêksa wong langkung | inggih bokmanawa | sagunge ingkang prajurit | sagêd nyêmbur ulan-ulan anênawa ||

17. ana satu prajurit awlas andulu | bisa ulan-ulan | mêdhun jog saking turanggi | sarwi jêjêk êndhase Prabu Nusirwan ||

18. nulya wungu sakiting upas wus mantun | sakite kang sela | ing sirah kang miyatani | ngènggèl-ènggèl tumungkul ajrih tumingal ||

19. mring kang langkung jêjaranan têlasipun | Nusirwan ginawa | mring dhukuh bukite ering | praptèng wisma tinambanan binobokan ||

20. rai abuh asangêt kadi rumuhun | langkung kawlasarsa | praptanirèng kang bilai | tibaning kang măngsa tan kêna tinolak ||

21. rumbu-rumbu sinambêlèhakên wêdhus | binuburkên surba | bagas abuh durung mari | kamisasat agêmbil-gêmbil abantat ||

22. bisa lungguh nanging godhêg sirahipun | saka lore prapta | amuring-muring dalêming | pangucape Nusirwan tan nganggo niyat ||

23. sabên dalu pamuwuse ngamun-amun | punggawane samya | ala têmên wong Mêdayin | nora ana kang belani laralapa ||

24. kamuktènku wong akèh kang padha andum | anêmoni papa | ingsun dhewe kang

--- 5 : 48 ---

nglakoni | nora nana nêdya nusul ngulatana ||

25. sabên dalu mangkono pangucapipun | kang sami miyarsa | Pak Dangkèh lan Nyai Rubil | panyanane dhasar duwe lara jawal ||

26. bisa lungguh nulia bisa lumaku | bisa mangan sêga | eling karatonirèki | dhat-êdhatan sakala lali yèn papa ||

27. ngadhêp sêkul ing layah lam-ulamipun | anulya dèn urab | iwake dèn cuwil-cuwil | tinalêning pinindha-pindha rampadan ||

28. nora muluk asila tumpang rumuhun | asru tinakonan | pagene mêngkono kaki | cara apa polahmu pan ora kaprah ||

29. lon sumaur iya iki cara ratu | eling murwat ingwang | karaton ingsun Mêdayin | nora kaprah iwak mung dadi rong wadhah ||

30. wong sadhukuh warata dènira ngrungu | yèn dalu angomyang | ngundhamana wong Mêdayin | yèn amangan iwak sawadhah tan kêna ||

31. yèn amuwus angaku Rajèng Mêdayun | Pak Dangkèh rêmbagan | lan saanak putunèki | nora enak yèn iku nora lungaa ||

32. nora wurung gêgawa bilai iku | kang dèn aku iya | satrune narendra mami | Rajèng Mukub lan Rajèng Kăndhabuwana ||

33. puluh-puluh tan kêna rinêksa iku | iya winêlasan | sok angaku narapati | nadyan jawal nora nganggo parah-parah ||

34. ngaku ratu tur satrune Rajèng Mukub | payo ginêndhingan | sira nyêlanga turanggi

--- 5 : 49 ---

roro bae munia jabaning dhadhah ||

35. sami nurut anyêlang turăngga sampun | wayah sirêp bocah | anuju padhange sasi | riyêm-riyêm mêndhunge angêmu toya ||

36. nuju nguyuh sakiduling pawon mêtu | lagi dhodhok ana | jaran muni anèng jawi | Abu Dangkèh alok ana gandhèk prapta ||

37. saking Mukub ana kuda tigang atus | Pak Dangkèh lok ira | arsa nyêkêl dhayoh mami | kang angaku iya Sang Raja Nusirwan ||

38. dupi ngrungu akujengkang alumayu | parandene gancang | dènnya kabêlêt ing wêdi | mijil saking ing dhadhah wus manjing wana ||

39. tinut pungkur Pak Dangkèh pi-api nusul | iya amandhêga | priyayine sampun têbih | ing bukite iya jinarah rinayah ||

40. ya ta ngrungu Abu Dangkèh swaranipun | kulup marenea | kongkonan mau mring ngêndi | wontên dhukuh kang nyêpêng marang andika ||

41. kula nusul ngatêrkên nuduh dalanggung | kang dhatêng ing Cina | iya payo dèn agêlis | dharodhogan saking wana sampun mêdal ||

70. Lampahipun Prabu Nusirwan

11. Mijil

1. jêtung-jêtung dènira lumaris | kang tilar kaprabon | sampun anjog ing dêdalan gêdhe | angling Pak Dangkèh kula apamit | aja nyimpang kaki | dalan bênêr iku ||

2. ênya dinar lima sun sangoni | uwis mulih ingong

--- 5 : 50 ---

ungkur-ungkuran kalih Pak Dangkèh | nanging lumampah sarwi ngrêrintih | juragan Dulbasir | lajêng lampahipun ||

3. pan sadalu dènira ngrêrintih | manggung dènnya ngremong | pan karasa kabèh sarirane | mèh raina sangsaya mèh arip | panggih lincak guling | bango pinggir lurung ||

4. karainan mêksih tan anglilir | nglêgorong angorok | ingkang duwe bango sapraptane | nini tuwa adol roti kêring | ginugah tan osik | kinêbyokan sapu ||

5. kinêbyok-kêbyok pan datan osik | maksih anglagorong | jinojohakên wau sapune | nini tuwa liwat saking bêngis | cinandhak kang sikil | sinèrèt gumlundhung ||

6. banjur angrawus ngujar-ujari | rupamu mêngkono | têka mêngkono dimêr watake | baya wong ngêndi rupamu bêcik | tabêt dèn gitiki | apa ta awakmu ||

7. padha tatu dhowak bocah-bacih | êndhasmu mêlopor | kênèng apa ta iku tabête | nora poyan sami anudingi | tanpa ngrasa yêkti | dene uwis dhawuk ||

8. nora duwe pangrasa si baring | nganggo duwèk ingong | sapa gawe ta lêlincak kiye | apa kowe milu mêmêthèli | prandene sumlinggring | dadak nganggo turu ||

9. ngenak-enak sidisambêr bindi | aturu nglêgorong | pijêr jêtung tan ana saure | nini tuwa sigra marêpêki | ngantêbi kuwali | tibane takamu ||

10. nora etung [e...]

--- 5 : 51 ---

[...tung] isi pindhang gênjik | jajane kumêprok | pindhang panas duduhe dêlèwèr | kagyat mulat kêlomut sang aji | ni tuwa mrêpêki | sigra nyandhak suku ||

11. sinêndhal tiba kumabruk miring | lambunge malocot | têtanggane mara padha nyapèh | rame udrêg akèh anggujêngi | setanên si nini | dudu pratingkahmu ||

12. nini tuwa karoncalan bêngis | uculêna ingong | sun mamahe wong mêngkono kuwe | nora suda rasane kang ati | yèn sira tan kari | samênir sun gilut ||

13. dhuh si gêrang nora nganggo pikir | manusa si dhaplok | salin babah lawan têtanggane | anguwuhi maring Ki Dulbasir | wong tuwa lir bêlis | nora nganggo urus ||

14. apa urus sadosane iki | akarya mêngkono | jêr wong tuwa akèh lêlarane | sayah lêlaku sayêkti arip | tan kêna ginênti | wis gawanên mantuk ||

15. aja nginêpkên lincak ing margi | tan kêna inganggo | pan wong liwat pan uwis kaprahe | apa sira dadak anglarangi | wong turu nèng margi | apan ta sang prabu ||

16. nora nglarangi wong turu margi | apa sukaning wong | pan wus adat ing nagara gêdhe | akèh polahe wong kang lumaris | ana kang lumaris | ana kang aturu ||

17. kaki tuwa akèh kang ngiloni | sami awlas tumon | mring wong tuwa tur akèh larane | prandene arsa pinrih ngêmasi | juragan Dulbasir | ana kang angukub ||

--- 5 : 52 ---

18. dadi rubungan kinon abukti | pijêr lênggok-lênggok | durung tahan iya ing batine | amangana ana pinggir margi | manawa mèh mati | kolu mangan warung ||

19. pinêksa-pêksa mangana kaki | sauripun alon | ya tarima babo nyawa sihe | lagi durung arsa awak mami | sun gawa sathithik | iki pawèwèhmu ||

20. iya kaki sakarêpirèki | anulya ginembol | wus mangkata kaki lot-sêlote | nulya mangkat kapapag wong ngarit | winèwèhkên aglis | wau sêkulipun ||

21. lampahing marga datan winarni | apan nulya anjog | ing nagari Pas saking arjane | tigang sasi ing saurut margi | tanpa sêla pipit | têpung wismanipun ||

22. basa Cina Nusirwan wus bangkit | pan darbe têtukon | ya salêksa wong Cina tukone | upacarane Rajèng Mêdayin | salêksa wong Kapsi | salêksa wong ing Rum ||

23. kang tinulad pacaranira Mir | kang rama sang katong | pan salêksa Cina padha duwe | wong Rum Kapsi pamrihipun ugi | irêng wadya Kapsi | putih wadya ing Rum ||

24. ginawe warna wong Cina kuning | abintit sayêktos | pan wus anggon-anggon ratu gêdhe | upacaranira măncawarni | anyalêksa sami | Sang Rajèng Mêdayun ||

25. basa Cina wus agrêspatèni | marmane tan kajog | kuning bintit Nusirwan ulêse | mata kapèn pan sampun agêmbil | tan ana ngarani [ngara...]

--- 5 : 53 ---

[...ni] | liya jinis iku ||

26. lawan wong Cina tumrêcêp jinis | ulêse sang katong | ya ta wau sayah ing lakune | lèrèn manjing wisma arsa bukti | pan wus patang bêngi | sang nata ngêlumpruk ||

27. bayar dinar lêlima sang aji | anjujug ing pawon | kinèn linggih lir griya ing kene | dèn kapenak kaki gonmu linggih | aja walangati | sakarêp sirèku ||

28. maksih nama Ki Êncik Dulbasir | lêgèyèh têturon | sangêt sayah nuli manggih bale | kang duwe pawon wontên ngawruhi | satangine guling | sinajenan sêkul ||

29. sêga sapiring iwak sapiring | jangane nèng mangkok | tur kaliwat wau pangêlihe | parandene tan aglis binukti | pijêr milang-miling | nyawang sêkulipun ||

30. tan antara iwak dèn talêning | dadi sapuluh gon | sila tumpang kang kiwa sikute | siduwèng wêntis ki omah ngririk | dangu êlêtnèki | pamuluking sêkul ||

31. pijêr-pijêr dumuk iwaknèki | ingkang sapuluh gon | nuli malangkêrik lêlungguhe | pan karasa karatonirèki | marêm tanpa bukti | mijêt-mijêt sêkul ||

32. tan pinuluk pijêr dèn gêglintir | sarwi andêngongok | ngungak-ungak têbih ing karsane | ki omahan prapta anakoni | cara apa iki | pamanganmu iku ||

33. têka gampang gènira nauri | iki cara katong | ingsun iki dhingin ratu gêdhe | ing Mêdayin prabu nyakrawati

--- 5 : 54 ---

supe ing wêwadi | mung pasajanipun ||

34. duk miyarsa ki omahan runtik | ujar kang mêngkono | graitane nora edan bae | arêp ngrusak nagara wong iki | mambu antu warih | pamuwusing dudu ||

35. yêkti simpên panggawe wong iki | dene anyalêmong | manjing wisma siyaga solahe | tan antara mêtu nabuh bèri | kêkênthung tinitir | tanggane gumrudug ||

36. alok salat-salat ambênturi | kang ana ing pawon | garubyagan nunjang palayune | payo rampogên iku wong dêgi | angaku narpati | sajatining têluh ||

37. arêp agawe susah ing bumi | angrusak tapikkong | yèn ngrungokna ika pangucape | saparane binênturan sami | nyalimpêd sang aji | amor ing cah warung ||

38. ana warung gêdhe pinggir margi | wonge gêbèl ewon | wong angrangin ika ing jujuge | kêrên roro kang sawiji roti | ngurubakên gêni | andhodhok ing ngriku ||

39. ingkang bujung wus kelangan lari | wau kang adodol | rangin roti têka lêga tyase | ana rewang ngurubakên gêni | panyananirèki | wong nêdya bêburuh ||

40. ngarah upahan roti sawiji | tan wruh yèn bêburon | pan wus suwe dènnya ngurubake | sêdhêng tampia roti sawiji | alon dènira ngling | sabarna karuhun ||

41. kari laris dodolan sun iki | arubung ponang wong | mêngko kaki agawea [aga...]

--- 5 : 55 ---

[...wea] dhewe | sêdhêng andhèng wong têtuku iki | sakarêpmu kaki | kang gawe sakêthuk ||

42. wus mangkana juragan Dulbasir | asuwe nèng kono | kang têtuku sêdhêng uwis andhèng | wus sinungan rotine sawiji | rangine kêkalih | warung wus kapungkur ||

71. Prabu Nusirwan Ngèngèr Răndha Sade Roti

12. Pangkur

1. sadina dènnya lêlampah | yèn amangan manjing wisma tumuli | linggih ing bale asuguh | nyilih wadhah kinarya | amadhahi roti lawan ranginipun | dinadèkkên têlung wadhah | nora binukti tumuli ||

2. yèn durung duwe tumingal | ngolod-olod yèn wus duwe aririh | yèn eling karatonipun | pan ora mangan pisan | mung sacuwil ginintir-gintir adangu | tan eling mring kaluhuran | minggu tan arsa ningali ||

3. dhat kadhang pangananira | dèn cèh-êcèh sinungkên rare cilik | amulat ana amuwus | rika iku wong apa | roti siji rangin roro wadhahipun | iya kongsi têlung wadhah | siji bae kurang isi ||

4. mung pijêr sinawang-sawang | apa jawal ginintir kongsi aking | kapan gonira anjuput | tinêtêr tinakonan | pan sumaur dêrodosan êluhipun | nyata wong iki yèn edan | polahe [po...]

--- 5 : 56 ---

[...lahe] anèh si baring ||

5. wus lami ing lampahira | kasarakat kasurang mèh katoring | lêburan ing murwatipun | mung pakarti satunggal | kang rinêksa dhahar sanggèn-ênggènipun | drêmba dêlab nora pisan | iku maksih dèn singgahi ||

6. mila gêlis nandhang lara | sok kalingsir tuwa pisah rijêki | yèn ana wong kang amujut | pan ora gap-êgapan | durung nêdya apapariman jêjaluk | sanadyan dèn wèwèhana | misih apik dènnya bukti ||

7. iku yêktine carita | dening nistha kabèh wus dèn lampahi | nadyan bêburuha patut | nanging pariman ora | yèn tanparah ambanyonkên para ratu | iku bujăngga satêngah | durung wruh pratikêl batin ||

8. urakan kênèng musibat | wong pancakan silêntring kênèng pidhir | patut dèn lolohi watu | rolas samaja-maja | dimèn kongsi gobrah-gobrah lambenipun | bêbanyonkên sok munia | gawe-gawe amuwuhi ||

7. yèn ana ratu kasrakat | papariman sayêkti banjur mati | angugung sasolahipun | ing pangane sadina | mênawa duk satriyane durung ratu | kasêrakat mangkonoa | yèn ing ratu nora kêni ||

8. dêlap pangane sadina | papariman sadina mangan nuli | mati nora nganti esuk | wêngi-wêngi kewala | yèn uripa sêsakane langit rubuh | lan bumine binojodan | kêjaba lawan kinardi ||

9. têgêse ginawe [gi...]

--- 5 : 57 ---

[...nawe] ika | nora nyandhang dêdukaning Hyang Widi | kaya Sang Raja Mêdayun | misih panggawe praja | dhasar namur pariman ginawe laku | angrarubakkên kangelan | kalawan têtêping mukti ||

10. iku kang wuwuh ganjaran | kaluhuran tingal sangsaya yakin | Sang Raja Nusirwan iku | duraka mring kang rama | wêwêkase kinèn manut Betaljêmur | wusanane manut Bêstak | mila gung kelangan lari ||

11. mangkana Prabu Nusirwan | lampahira anjog dhatêng nagari | wuwuh malih risakipun | mèh mèh nora kasandhang | iya saking durung măngsa pêjahipun | lagi bangêting dêduka- | nira sang nuragèng urip ||

12. nèng praja kacandhak gêrah | têmah ngèngèr wong răndha tukang roti | puniku kang sudi ngukub | lara pinulasara | kunêng gantya lakuning kăndha cinatur | kang nilas ing lampahira | Wong Agung Surayèng Bumi ||

13. adharat cara wong desa | tanpa kanthi mung kalih kang angiring | iya mung Sang Rajèng Mukub | Narendra Bintibahram | satilase kang rama Rajèng Mêdayun | tinitik samarga-marga | inglacak misih katawis ||

14. dêstun kapatenan lacak | mung sadina rong dinanipun malih | nuli ana wartanipun | yèn ana wong lêlampah | dharat dhewe tuwa akèh laranipun | ngaku juragan pêdhotan | Karsinah Kyai Dulbasir ||

15. wong agung tansah lumampah | mêndhêm kula wus antuk pitung sasi | tan kantun Sang Rajèng Mukub | samar tan kauningan | lamun [lamu...]

--- 5 : 58 ---

[...n] iku isining donya gêgêdhug | sinung kamulyan dening Hyang | kinacèk sagung para ji ||

16. wus ginanjar kasudibyan | kasudiran kaprawiraning bumi | ing pratingkah salin lagu | datan basan-binasan | cara sikêp sira sang prabu ing Mukub | wong Menak mongka bêkêlnya | milane datan katawis ||

17. wus lami manjing ing praja | anggung ngungsir pawartane sang aji | mangkana wau angrungu | yèn ana wong nênêka | ngèngèr nyai tukang roti kang amupu | ingungsêd mring wismanira | nini tuwa tukang roti ||

18. wong roro mindha wong dagang | dagang minyak dhapur ulêse lain | nora awor jinisipun | nanging kèh wong nagara | mănca warna wantune nagara agung | tan ana graitanana | anduduk samargi-margi ||

72. Prabu Hongtete Mirêng Pawartos Pêjahipun ingkang Putra

13. Dudukwuluh

1. ya ta kunêng kang praptèng praja anyamur | Wong Agung Surayèng Bumi | kalawan Sang Rajèng Mukub | amindha dhêdhukuh nênggih | mêntas saking Măndalio ||

2. nama Ki Sèh Binti sang raja ing Mukub | ngalih nama Sayit sami | nênggih sang pramodèng satru | dene laku kang nuwani | Sèh Binti Mukub Sang Katong ||

3. katarima gènira lumaku dhukun | sok anêmbung rare cilik | awingid dènira namur | ngulati ênggènirèki [ênggèni...]

--- 5 : 59 ---

[...rèki] | ing Mêdayin Sang Akatong ||

4. kunêng ingkang prayoga laku dhêdhukun | wuwusên sri narapati | ing Cina ingkang amêngku | Hongtete ingkang linuwih | sinêmbah samining katong ||

5. lagya orêg prajanira sang aprabu | duk amiyarsa pawarti | kalamun putranirèku | tiwas anèng Kaelani | mati aprang sami wadon ||

6. Putri Kelan Kelaswara mungsuhipun | marma gung putêk prihatin | ing Cina awayang-wuyung | mung bantêr brahala gêni | kono ênggone tapikkong ||

7. kilèn dalêm prênahe panggenanipun | kang pinangeran sang aji | patang puluh uculipun | ing panah jêmbarirèki | pinasagi ingkang banon ||

8. ingkang êlèr kang wetan kulon lan kidul | sapuluh pamanah sami | maju pat sinungan panggung | lawang maju têlu sami | binuntu amung kang kulon ||

9. lawang iku ênggone manjingkên kayu | yèn gênine sampun dadi | bantune kayu sing panggung | kinèrèk binêsat sami | tan kêndhat kayu kang anjog ||

10. gêntha papat pra dipati ingkang tunggu | nyèwu bala kang jagani | jaga manjingakên kayu | lan mênyan sadina nênggih | lan sawêngi pitung kêbo ||

11. wuwuh kayu kurang saking adatipun | ladèn saking pra dipati | dadya balănja sang prabu | ngundhangan wong sanagari | yèn ngatêr kayu marono ||

12. pan wong siji ngatêr sadina sapikul | yèn jangkêp sawulan nuli | atămpa bayaranipun | pat bêlas [bêla...]

--- 5 : 60 ---

[...s] kêton wong siji | kumrubut sarupaning wong ||

13. lawan sami nêdya ngumbar ratunipun | nêmêne pamujinèki | wit saking prihatinipun | kesahe sang rajaputri | iku kang gawe wirangrong ||

14. pan salêksa reyal sadina kang mêtu | wuwuhe urubing gêni | saengga yèn sampun tamtu | wartane sang rajaputri | sayêkti maring mêngkono ||

15. kawuwusa sira Sang Rajèng Mêdayun | ngèngèr răndha tukang roti | lamine kanggenan iku | iya Kiyai Dulbasir | ni răndha dunyane wuwoh ||

16. marakakên bêgja gonira amupu | Nyai Jungkoh mangke sugih | kêlar ngingoni nak putu | kadange prasami sugih | rinêngkuh mring Nyai Jungkoh ||

17. kalênthènge kidul wetan prênahipun | ênggone tuwa Dulbasir | pan mung siji amotipun | rina wêngi dèn kutugi | dènnya linggih mêgok-mêgok ||

18. lamun dalu kinutugan sru kumêlun | damar lilin kanan kering | gambar munggèng luhuripun | tapikkong rinênggèng sungging | gambare Dulbasir ngisor ||

19. wuri sarwi nyêkêli ing sikilipun | tapikkong kang dèn cêkêli | pinindha gujêng jêjaluk | anjaluk wuwuhe sugih | akêthèna Nyai Jungkoh ||

20. sabên-sabên Dulbasir ing wanci surup | sinumpingan wong atali | alungguh buntal tinêluk | ingubêngkên lambungnèki | brêgogok lir loro bonyo ||

21. duk puniku Dulbasir sakite murus | dêlinding [dê...]

--- 5 : 61 ---

[...linding] wus pitung bêngi | tinêngganan kang atunggu | wong roro siji ngluwangi | tinjane lir pèpèr cewok ||

22. kang sawiji ngurubakên gêni murub | Nusirwan kuru agêmbil | maggung atunggu Ki Puklung | wau ta ingkang winarni | Wong Agung Jayèngpalugon ||

23. kang tinitik pawarta mangke wus antuk | ênggone kang rama mangkin | kang tinakon sauripun | wetan ing ngriku wismèki | răndhasmara Nyai Jungkoh ||

73. Wong Agung Tuwin Raja Mukub Ngèngèr Răndha Sade Roti

14. Asmaradana

1. mupu tiyang kawlasasih | nênêka saking kadohan | pinupu ing Nyai Jungkoh | ragi sêpuh ngulandara | sêmune dèrèng ilang | labêting wibawa tuhu | dhatêngipun sangêt risak ||

2. mung kari mata sathithik | ana têngêr ing awiyat | saking awase Ni Jungkoh | gya pinupu rinawatan | mêngko gêgawa bêgja | dunyane awuwuh-wuwuh | panggawene kaki tuwa ||

3. ginêdhong wismane mangkin | Ni Jungkoh sampun kuwawa | nak putu rinayat kabèh | wontên tiyang pitung dasa | kang somahan kewala | gêng alit cacah rinipun | wontên tiyang karo bêlah ||

4. wus prasasat mantri siji | rosane sugihe reyal | kang winêngku sadayane | dene ta pangakunira | ki tuwa pêpêdhotan | juragan [jura...]

--- 5 : 62 ---

[...gan] sugih kalangkung | Dulbasir nagri Karsinah ||

5. Dèwi Sirtupelaèli | iya kang duwe padagang | Ki Dulbasir pangakune | risak lakune binegal | pikulan tigang lêksa | wontên nagari ing Mukub | milane kasurang-surang ||

6. mantuk mring Karsinah ajrih | mring gustine jêng ratu mas | măngsa wurunga binêlok | niwasakên kang kagungan | milane lajêng ngilang | miyarsa wau wong agung | tumungkul arawat waspa ||

7. lumampah tiyang kêkalih | Sèh Binti ginawe ngarsa | Sayit sami nèng wurine | sapraptaning lawangira | lajêng manjing ing wisma | anuju Ki Babah Puklung | alungguh anèng pandhapa ||

8. kagyat praptane wong kalih | sinapa têtamunira | kang wuri ana wadine | prabawa munggèng wadana | rinusak datan kêna | cahyane maksih kumukus | lir suwak nagari Kelan ||

9. Babah Puklung mudhun aglis | ngacarani tamunira | wong kêkalih sami lunggoh | Puklung mêdhak atêtanya | pun patik nilakrama | jêng tuwan kêkalihipun | dhapur satriya punapa ||

10. pundi pinăngka ing wingking | ing ngajêng pundi sinêdya | Rajèng Mukub muwus alon | manira wong angumbara | iya lan ariningwang | Sèh Binti kêkasih ingsun | Sayid sami ariningwang ||

11. kêcil memang tanpa nagri | saparan kalunta-lunta | mangke sun anêdya ngèngèr | maring kang aduwe wisma | nêdya lami nèng Cina | gumêtêr Ki Babah Puklung | darajate

--- 5 : 63 ---

tamunira ||

12. owah dènira alinggih | mudhun alênggah nèng ngandhap | lêmari padha jumêthot | brahala tunggu dandangan | lêlima sarêng rêbah | rêca tapikkong arubuh | prasamya rêmuk sadaya ||

13. wusnya matak Sayid sami | ayat Jabur donganira | sarwi ningali kalênthèng | ngidul ngetan tiningalan | kang rama Sri Nusirwan | adrês wijiling ponang luh | wêlas ningali kang rama ||

14. jumêthot nginggilirèki | gambare kalênthèng rujad | sadaya sirna sungginge | bawur dalancang kewala | bawur rêrênggan sirna | graitèng tyas Babah Puklung | langkung jrih mring tamunira ||

15. mantuk maring wisma aglis | Puklung tutur bêbisikan | mring kakange Nyai Jungkoh | kakang têtamu punika | dede wadose kakang | brahala ing pawon rubuh | gambare kalênthèng rujad ||

16. kadi bawane wong iki | isining jagad sadaya | gustine para Hongtete | nanging sêdyane punika | ngèngèr dhatêng andika | Nyai Jungkoh mau emut | pitutur nujum ing Cina ||

17. nagri Cina tanpa sami | angungkuli para raja | sugih miwah prakosane | praptane apêse benjang | iya gampang kewala | yèn ana satriya ngunthul | praptane tan mawi bala ||

18. iku ngapêsakên benjing | pangwasane Rajèng Cina | Hongtete[5] aris wuwuse | adhi lamun mangkanaa | pikir iki kewuhan | yèn tundhungên dhayoh iku | bok nyata ingkang wilayat ||

--- 5 : 64 ---

19. angur binêcikan ugi | lawan pinriha ing ala | puniku kajate ngèngèr | iya têka jurungana | anggusti kabatinan | dimèn eca ki têtamu | matêng pikire mangkana ||

20. Puklung mêdal angaturi | anggèr paduka sirama | saosan toya wingking lèr | wong kêkalih sami siram | Puklung atata-tata | ngrakit pasareanipun | gêdhong kalih linangsenan ||

21. tundha tri mandhala giri | wusnya siram ingaturan | lajênga mring gêdhong kilèn | duk lênggah dhêdharan prapta | ting-ting tangkuwèh aglar | asêsarean wong agung | sarwi anglirik kang rama ||

22. Nyai Jungkoh lan kang rayi | Puklung sami mêmariksa | mring pawon maring kalênthèng | kang sami rusak tulisnya | miwah brahala rêca | rêbah rêmuk angalumpruk | duk praptane tamunira ||

21. ngungun sira aningali | bawur sirna sungging gambar | ni umah maras atine | lungguh lan kiyai tuwa | Dulbasir wuwusira | lah punapa karanipun | gambar rucat sungging sirna ||

22. Nyai Jungkoh lingira ris | hèh ki bapa tanpa krana | pamuke rêca ing pawon | lawan bawure kang gambar | praptane dhayoh bapa | puniku prabawanipun | bok Hongtete namur lampah ||

23. kumêpyur Kyai Dulbasir | ana karasa ing driya | mèmpêr iki pratikêle | si pothèt Marmaya baya | nanging măngsa mrenea | tyasira akêpyur-kêpyur | graitanira sri nata ||

--- 5 : 65 ---

74. Prabu Nusirwan Kêpanggih Wong Agung

15. Sinom

1. nanging ta măngsa anaa | darajat mangkono ugi | kang liya saking wong Arab | sudibya kunthara yêkti | adate ya si mukmin | mêngkono mangunahipun | sêngit maring brahala | kinêdhèpna bae mati | sun watara dohe lok măngsa praptaa ||

2. nanging bok anak dèn bisa | ngenaki tyasing têtami | manira milu suwita | Nyai Jungkoh anauri | wuwuse Ki Dulbasir | kacondhongan ciptanipun | suwitèng tamunira | ana wêwadine sêkti | rêmpêg samya mèt manahing tamunira ||

3. Nyai Jungkoh lan arinya | katiga tuwa Dulbasir | amarak ing tamunira | nanging ki tuwa Dulbasir | salaminipun sakit | sugih lara netranipun | praptèng gon tamunira | katiga dhodhok ing siti | Radèn Sayid sami tumêdhak gènira ||

4. sarya ngling bibi linggiha | ing kono padha lan mami | Ni Jungkoh matur tur sêmbah | ila-ila ingkang abdi | wong agung angêjèpi | marang Risang Rajèng Mukub | narik Prabu Nusirwan | binêkta lênggah ing nginggil | angandika Wong Agung Surayèng Jagad ||

5. bibi ywa dadi tyasira | pan wong tuwanira iki | mirib lan wong tuwaningwang | milu ngaku bapa mami | wong agung angabêkti | mangraup angaras suku | Dulbasir kipa-kipa

--- 5 : 66 ---

lali tan èngêt samênir | mring kang putra Wong Agung Surayèng Jagad ||

6. ing warna dene lamurnya | ing swara iya tan eling | wus dilalah karsaning Hyang | tinutupan sinung lali | dadya lêga tyasnèki | Nyai Jungkoh duk andulu | Dulbasir kinasihan | maring têtamunirèki | pan ingaku bapa marma suka ing tyas ||

7. Sèh Binti alon lingira | bibi aja angajèni | lan ingsun nêdya marjaka | angèngèr maring sirèki | sagawenira bibi | tuduhêna ingsun sambut | aja ta enak-enak | ingsun nêdya mati ragi | anglabuhi bibi ing sakarsanira ||

8. Nyai Jungkoh aturira | ingkang punika pan inggih | saking sawêg jêng paduka | inggih paduka kang lami | lan kuwawa amanci | ing sadhahar-dhaharipun | sampun susah ing driya | tuwin pun bapa Dulbasir | pan kuwawa langkunga saking têtiga ||

9. kunêng kang wus sami eca | Nyai Jungkoh kalih kenjing | ana wong gunung kang prapta | rante ginotong ing rinjing | kabotan wong kêkalih | mèyèk-mayèk kang amikul | rante iku kancana | wus awor kalawan siti | pan ingêdol ingajèn rante kuningan ||

10. tinumbas salawe reyal | wong gunung suka nampani | kang adol wus mulih suka | ing wuri kinumbah nuli | rante wusnya barêsih | sirna kang akuthah lêmpung | mulya rante kancana | satus dhêpa winitawis | ingaturkên Hongtete ingkang anumbas ||

--- 5 : 67 ---

11. pinaringan kalih lêksa | Ni Jungkoh ciptane pasthi | lamun têtamu kang anyar | muwuhi gawa rijêki | Sèh Binti Sayid sami | kang padha angaku biyung | sugihe dhingin nyata | saking ki tuwa Dulbasir | saya mantêp maring dhêdhayoh têtiga ||

12. enjing malih ana prapta | wong èbèr saking ing wukir | ngatêri êncèh sadandang | tinumbas satus atampi | kang adol bungah mulih | tan wruh yèn isi sotya gung | nyana sawiyah-wiyah | kang adol sapungkurnèki | cèh binuka isi intên lan sêsotya ||

13. jinuwal ing ratunira | pan pinaringan sakêthi | Nyai Jungkoh praptanira | ngundhangi nak putunèki | akarya wisma malih | kadya wismane tumênggung | akèh kang wong malarat | suwita dipun ikudi | dadya wontên tigang atus rayatira ||

14. wau ta ing sakitira | murus ki tuwa Dulbasir | akuthah ginulawênthah | iya dene Sayid sami | ginendhong maring kali | pêndhak ing pukul sapuluh | dinus pinulasara | ing pukul sawêlas malih | pan ginendhong praptèng kalênthèng duk lênggah ||

15. Dulbasir anuli mangan | kuwarêgên goloh kambing | kapesing taine dadya | pupuwan sarwi kumricik | wusana kang jagani | tan awèh anggarap wau | pan nêdya dhinewekan | Sayid sami gawe bêkti | kasrakate sira prabu maratuwa ||

16. langkung dene kapotangan | sira ki tuwa Dulbasir | angrêrintih yèn angucap | apa sun walêskên [wa...]

--- 5 : 68 ---

[...lêskên] benjing | anggèr maring sirèki | pun bapa kawêlasayun | sudia kuthah tenja | anak ingsun Sayid sami | Rajèng Mukub miyarsa gumujêng suka ||

17. bapa inggih sok èlinga | binêcikan malês bêcik | tatane wong ngalam dunya | kawula miyarsa warti | saking gumrah wong grami | inggih Sang Prabu Mêdayun | ingkang aran Nusirwan | binêcikan angalani | mring mantune Wong Agung Surayèng Jagad ||

18. sabên papa linabuhan | yèn wis mulya angalani | puniku punapa beda | raja kalawan wong cilik | rajane wong Mêdayin | anggung angalani mantu | punapa jajalanat | dudu ratu kang sayêkti | binêcikan Nusirwan sok gawe ala ||

19. bapa kula dongakêna | wong tuwa sayêkti mandi | muga-muga uningaa | mring ratune wong Mêdayin | sanadyan sun wong cilik | kaya punagi kêkaul | apa rupa manungsa | dene kalakuan eblis | kaparênga wêruh mring Prabu Nusirwan ||

20. nadyan wong ngumbara ingwang | wani anacah ing abir | êndhase Raja Nusirwan | sarwi anyêkêli abir | mangkene bapa benjing | yèn ingsun bisa anêmu | abir ingundha-undha | sarwi mêrang-mêrang siti | sarwi ngucap ingsun ora mêrang lêmah ||

21. anacah dhase Nusirwan | ingsun cacah kaya gori | măngsa ta amalatana | narpatine wong Mêdayin | ratu angrusak adil | măngsa wurunga kaukum | ing dunya ing akerat | tumungkul tuwa [tu...]

--- 5 : 69 ---

[...wa] Dulbasir | marêbêl luh pi-api wêtênge kumat ||

22. alon wau saurira | sira ki tuwa Dulbasir | mangkene pangrunguningwang | seje kalawan sirèki | sang prabu ing Mêdayin | langkung sih mring putra mantu | dhasar ingakên putra | durunge dèn tarimani | nanging wadya Mêdayin mire sadaya ||

23. lawan patihe sang nata | iya bangêt nora sudi | dene dudu trahing raja | kang pinèt mantu sang aji | saking sih sri bupati | mila nora nganggo rêmbug | ing nayaka punggawa | miwah kang para narpati | kabèh nyawang mangkene pangrunguningwang ||

24. sang nata sihe kalintang | atmajane jalu katri | awrat maring mantu uga | ing lair têrusing batin | mila ingangkat siwi | kinarya putra prêmbayun | nanging kang para nata | balane Rajèng Mêdayin | pra dipati para ratune santosa ||

25. kabèh ngaturi ubaya | tandhinge mantunirèki | para ratu ambyuk samya | ratune pêsthi nuruti | ratu yèn tan nuruti | ala maring balanipun | padha ratu santosa | yêkti padha dèn turuti | apan wajib ratu asiha mring bala ||

26. Sèh Binti aris wuwusnya | kang jamak ratu nitèni | sanadyan ature bala | pindho ping têlu niwasi | ping pat ping lima maksih | kaping wolu ping sapuluh | ping sawidak pan ora | sapisan tan nêmu bêcik | nêmu papa mêmirang kasurang-surang ||

27. kalunta katula-tula | ngêndi-êndi kang dèn ungsi | kalah dhèwèke kasrakat | têka [tê...]

--- 5 : 70 ---

[...ka] nora nganggo mari | ratu kaya bêbayi | liniling êmbananipun | nurut anut kewala | tan duwe dagad pribadi | ratu apa jalêbud anjajahlanat ||

28. bênêr dhingin kang ambegal | ing Mukub Sri narapati | wêruha lamun Nusirwan | baya banjur kinabiri | bandhane dèn salini | linironan băndha asu | bapa kula miyarsa | wêruhe wong Mukub sami | lawan ingkang binegal Prabu Nusirwan ||

29. praptane Sang Kakungingrat | amung kalawan turanggi | anusul kang maratuwa | tan gawa bala sawiji | parandene nagari | ya ing Mukub bêdhahipun | mratuwane wus ilang | saking ing Mukub nagari | pan wong agung anèng ing Mukub sungkawa ||

30. mung wartane para raja | sami utusan anyilib | ngupaya Prabu Nusirwan | prajurit ing Kăndhabumi | kang turăngga sakêthi | salêksa dipangganipun | dharat anasak wana | ngubrês jurang wukir-wukir | katêmua Nusirwan dipun sêsêmpal ||

31. ngulèt amijêt padharan | puringisan Ki Dulbasir | darodosan waspanira | pi-api kabêlêt ngising | wêtêng sakit mulintir | batine ajrih andulu | ulate kadi macan | Rajèng Mukub dènira ngling | ratu kêras dhasare tatag prawira ||

32. Nusirwan pi-api mêdal | bobotan dènnya sêngadi | jatine ngiwa kewala | nèng pojok pawon anangis | dènnya miyarsa warti | kang putra panusulipun | Wong Agung Kakungingrat | tan ambêkta [a...]

--- 5 : 71 ---

[...mbêkta] bala siji | saking trêsna Si Ambyah mring jênêng ingwang ||

33. balik para rajaningwang | tuwin putra pra dipati | tan ana nêdya nusula | anglabuhi lara miskin | amung Si Jayèngmurti | katon lêwih trêsnanipun | abintit ingkang netra | lamure wuwuhe malih | sigra wangsul tilas luh pamocungira ||

75. Pados Kajêng Kangge Sêsaji

16. Pucung

1. ya ta wau Sayid sami alon muwus | Sèh Binti manawa | kawêdhar rèhing puniki | dene bangêt sêmune grêdakanira ||

2. alon matur sri naranata ing Mukub | pukulun kawula | anuwun dukaning gusti | mulat maring Dulbasir kêdah amamah ||

3. kêdah gilut balunge dèn kongsi lêmbut | akêdah ngalêthak | ing rama Rajèng Mêdayin | yèn ing ratu gung pratingkah jajahlanat ||

4. durung ngrungu isining donya pukulun | kadi rama tuwan | budine manut wong cilik | ratu miyur satêmah manut ing setan ||

5. ya ta wau Dulbasir prapta alungguh | praptane ni umah | Nyai Jungkoh tutur warti | dèn undhangi Hongtete Sang Rajèng Cina ||

6. wong praja gung prasamya kinon jumurung | ing pamujanira | panjungkunge sri bupati | Adaninggar muga kandhêga ing warta ||

7. milanipun pamujane gêni murub | mèh sundhul ngawiyat | tikêl pat lawan ing nguni | sadèrènge sang nata prihatin [prih...]

--- 5 : 72 ---

[...atin] dahat ||

8. pênêdipun inggih milua anjurung | wus rêmbag sadaya | jurung kayu ing sang aji | parandene nora wurung tampi bayar ||

9. nagrinipun ingkang lèr pinggiring laut | nguni inglarangan | wanane dèn sêngkêr sami | mung kang kilèn kidul wetan nigang wulan ||

10. wismanipun adu cocor turut lurung | dadya wong karandhan | Ni Jungkoh nak putunèki | wus kinêrig belani susahing raja ||

11. Rajèng Mukub Sèh Binti pangiridipun | Dulbasir tut wuntat | miwah Radèn Sayid sami | anindhihi karo bêlah wong karandhan ||

12. sabên esuk alêksan kang wong mèt kayu | wadya sanagara | jurung susahe sang aji | panthan-panthan nèng wana nora woworan ||

13. Babah Puklung nèng wana katundhung-tundhung | wonging pra dipatya | mênang papane wanadri | lamun ana kayu gêdhe kinakahan ||

14. tan patyantuk wong karandhan lèrèn ngumpul | sami ngatas paran | karsanira Ki Sèh Binti | dene ênggon wong apês kaponthal-ponthal ||

15. pan katundhung bature para tumênggung | aturing satriya | kang èpèh kudu dhèwèki | Rajèng Mukub sasmita mring gustinira ||

16. ya ta wau Sayid sami lon amuwus | batur aja susah | payo alas kulon iki | angragêmêng rinampasan wong karandhan ||

17. pêthèl wadung karo bêlah padha ngumpul | abir lan bêdhama | angling alon Sayid sami | sanak-sanak padha

--- 5 : 73 ---

ênêngna kewala ||

18. yèn wus rubuh kayune kang gêdhe iku | pange rampasana | pan kayu tos bêcik-bêcik | pan kusambi walikukun kajêng sana ||

19. pan wong agung amingkis lancinganipun | amingkis rasukan | amarani wit kusambi | kang sagajah dhinupak pokah wus rêbah ||

20. walikukun sakêbo jinêjêk rubuh | ingkang saturăngga | cinandhak dipun bêdholi | sami suka wong karandhan bungah-bungah ||

21. sadaya wus angrampasi êpangipun | tinata pikulan | kayune tos bêcik-bêcik | Ki Dulbasir angungun gawok tumingal ||

22. sami numpuk wong karandhan suka guguk | tan ana kangelan | mung kari ngrampas nalèni | wus tinata samêkta anèng pikulan ||

23. sami dulu bature para tumênggung | angêmbul sadaya | jêjiyat sami ngakahi | kayu kang wus rêbah rinêjêng ingalap ||

24. arinipun Nyai Jungkoh Babah Puklung | langkung gusarira | briga-brigi cêrik-cêrik | êdir têmên dupèh batur pra dipatya ||

25. Babah Puklung sabature ngagar wadung | nanging tan rinawat | ingêbruk dipun kathahi | Babah Puklung ariwut ngamuk manêngah ||

26. sangêt nêpsu lincak-lincak mêncak wadung | rinêbut ing kathah | Babah Puklung dèn gêbugi | tulung-tulung sambat-sambat biyang-biyang ||

27. Rajèng Mukub sigra dènira têtulung | nênggih mangsah nyandhak | ing gulu anganan ngering | pira-pira mungsuhe ingadu kumba ||

28. Babah Puklung bêksa mêncak ngagar wadung | saya

--- 5 : 74 ---

gung kang prapta | wong karandhan wus dèn robi | melik kayu atos kang rêbah balasah ||

29. krura riwut tangkêbe Sang Rajèng Mukub | kang prapta cinandhak | binuwangan tiba têbih | kasayahên Dulbasir adhêrodhogan ||

30. dyan wong agung duk umiyat Rajèng Mukub | lan Puklung rinoban | cinandhak anganan ngering | garonjalan Babah Puklung wus binănda ||

31. Rajèng Mukub bingung tan pijêr têtulung | wong agung anyandhak | kayu gurda geng saèsthi | pan ingundha mubêng nèng asta lir gada ||

32. kang andulu eram asamya malêdug | ajrih bok katiban | măngsa wurunga babarji | Babah Puklung ucul amêgati ngarsa ||

33. apan antuk mêgati wong têlung puluh | anurut dèn arat | milu ngusung kayunèki | wonge karo bêlah wuwuh tigang dasa ||

34. suka ngungun wong karandhan sugih kayu | rumiyin ulihnya | singa mulat kêkês wingwrin | aja wani karandhan gawa panglima ||

35. apan laju nèng pamujan praptanipun | milang wong karandhan | cacahe wus dèn tulisi | juru tulis suka dènira tumingal ||

36. padha kayu wong karandhan punjul-punjul | wau eram mulat | Wong Agung Surayèng Bumi | pamujane lir wukir sayuta kobar ||

37. kadi sundhul ngakasa dahana murub | Sayid sami ngetan | ngubêngi arsa udani | ing wêwêngkon dahana pindha naraka ||

38. ya ta wau Sayid sami matak Jabur | kang donga wasiyat | pusaka ing nguni-uni | para nabi sapungkure tilar donga ||

--- 5 : 75 ---

76. Wong Agung Tantang Prabu Hongtete

17. Pangkur

1. kang wetan sirêp urubnya | sigra ngidul Risang Surayèng Bumi | sarwi matak ayat Jabur | kidul sirêp urubnya | amung kari kukus kumukus kumêlun | kang tunggu punggawanira | mrêpêki mring Sayid sami ||

2. hèh wong ngêndi lawan sapa | aranira bisa matèni gêni | Sayid sami lon sumaur | pan ingsung wong ing dunya | kang matèni gêni ya Pangeran ingsun | pagene ta ratunira | salah nora duwe budi ||

3. dene gêdhe nagri Cina | padha cubluk tan ana duwe budi | anêmbah ing gêni murub | bêcik sato idhêpnya | atutura maring ratunira iku | si cubluk datanpa ngrasa | pijêr anêmbah ing gêni ||

4. Sayid sami ngilèn samya | bupati kang tunggu gêni ngênginthil | wong agung amatak Jabur | gêni kilèn wus pêjah | amung kari kukuse maksih kumêlun | punggawa Cina angucap | sira iku ulik-ulik ||

5. bisa matèni dahana | baya iki sikir ing Banisrail | Sayid sami sru gumuyu | dene ta sira sêmbah | nora bisa urip dhewe gêni iku | apa gawe sira sêmbah | tan bisa urip pribadi ||

6. punggawèng Cina angucap | sira iki ngajarakên bilai | anacad ing ratuningsun | dumèh nêmbah brahala [braha...]

--- 5 : 76 ---

[...la] | gêni murub wus tamtu lêluhur ingsun | apa sira wani aprang | lan ratuku pan sinakti ||

7. Sayid sami saurira | yèn ratumu tan nêdya mêmarèni | anêmbah ing gêni murub | konên mêtu dèn enggal | marenea punggawa sami umangsuk | iya sira antènana | sun matur ing ratu mami ||

8. lah iya mara matura | mring rajamu si cubluk kurang budi | sapraptanira kadhatun | wau kapat punggawa | matur lamun ing jawi wontên pukulun | tiyang satunggal kang prapta | sagêd amêjahi gêni ||

9. pinandêng dahana pêjah | ingkang ngiring pan amung tiyang kalih | waune ngatêrkên kayu | sarêng tiyang karandhan | dangu-dangu amatèni gêni murub | kumêpyur tyase sang nata | dukane kalawan pikir ||

10. yèn ora sun panggihana | iku dadra lamun ingsun panggihi | agawe kanisthaningsun | nata mupus ing driya | ulik-ulik baya iku gawe tênung | wong siji wani anjarwa | tumênggung warahên aglis ||

11. si ulik yèn tuhu nyata | besuk esuk iya têkaa malih | dèn patènana ing besuk | gêni nèng ngarsaning