Bausastra: Jarwa Kawi, Padmasusastra, 1903, #11 (Bagian 3: pa-nga)

JudulCitra

 

pa:
pakah
pe:
jêmur; [pepe]: majêmur
puh:
pahat; [puhan]: sirat, mi(of me)nyak; [ngêpuh]: mahat, mrêsa, matus
pèh:
[dumèh]: pai, malingane
paeka:
endra sangsara, upaya, daya, sundapaya sandi, wisaya, digama, sampèk, pandaya, pitênah, pangendra sangsara, dhasthi, maya, guna; [paekan]: ulaha, alpadaya, u(of o)paya sandi, karti sampeka, kadaya, tupaya, sampeka,

--- 758 ---

wisaya, pandaya, maya bancana; [paekan rêpit]: sandi upaya; [paekan linuwih]: dayopaya; [maeka]: umaya, mandaya, misaya, mamancana; [maeka ala]: casaya; [maekani]: mangupayani; [pamaeka]: pamisaya, karti sampeka, pangendra sangsara E. T.
paido:
van idu; [maido]: andèr
paedah:
sangkaya; [pedah]: pendah
pahat:
[mahat]: ngapit
pait:
tikta, landhi, lêngka, gêtar, bintara, brata
paès:
ès, uwang, hyas = iyas, iyasa, sindu, wa(of wi)dari, lêngis, pahyas, yasa, ywas, yuyu, yyas, mandara, gandara;

--- 759 ---

[paesan]: car(cêr of crê)min, carêmin, paesan, palywasan; [pêpaès]: hyas = iyas, hyasa, rêngga, tutunja, suryabiseka, lirang- lirang, pahyas-pahyas, gandariya; [maès]: ngaès, ngêmbun; [maèsi]: nyasa, mahyas, mahyasi, mahiyasi, mèsi, mangyasani, ngayyasani; [maès-maèsi]: mahyas-hyas; [pamaesan]: pangahyasan; [apêpaès]: Ahyas-Ahyas, mahahyas, madarasana, malêngis, mapahyas
pana:
junun
pèni:
èni; [ngupapèni]: ngaturi
panah:
ènu, andanu, i(of e)ndrajaya, andhanu, anaba, hru,

--- 760 ---

ekatana, i(of e)su, astra, astrawara, asa, oma, ru, kartana, katana, kyartana, danu, tomara, tambana, sanjata, sara, sarawara, sarawarastra, sastra, sayaka, warakastra, waratomara, warastra, warasayaka, wra(of wara)yang, wikara, wiyaka, laras, panah, prasayata, pasa, jêmparing K., mahastra, margana, bana, buntala, ngisu; [papanahan]: danu-danu; [manah]: ekatana, nanjata, nara, manah, manaha,

--- 761 ---

mrasayaka, mangru; [manah karo nênggala]: nênggalani; [pamanah]: panah, pamanah; [panah akèh tanpa langkap]: bargawastra; [panah naga]: sara nagapasa; [panah cundhamani]: ratnapadma, ratnamani, drasara; [panah côndhabirawa]: asurastra, rudrarosastra, sara suramaberawa, sara wara; [panah rante]: sara talya; [panah kuwat]: barga; [panah sêkti]: wijaya capa, wijayadanu; [panah linuwih]: cundhamani, sara nisita, sara wara, mahasara, banotama, bargawastra; [panah landhêp têlu]: trisula; [panah pamungkas]: sarawara; [panah pangabaran]: naracabala, narayana, wimanasara, wimanosara; [panah gêni]: brah(of bra)mastra; [panah garudha]: winanteyastra; [panah bundêr]: cakra saraddha; [panah banyu]: sangara hru; [panah barla]: barla;

--- 762 ---

[panah bargawa]: bargawa; [jêmparing wulan tumanggal]: ardacôndra; [araning panah]: sarira bancana, sara tejamaya. ing ngisor iki araning panah agêman para prawira kang misuwur ing jaman kuna kaya ta: [endrasara]: R. Lêksmana widagda R. K. blz. 268; [ardadhadhali]: bênêre: rodadhadhali, roda: galak., dhadhali: manuk, karêpe: panah manuk galak; [aryasangkali]: bênêre: arywasangkali, arywas: sêsotya, sangkali: rante, kêna tinêgêsan: mustikaning panah rante, iku panahe R. Arjuna, kasêbut ing layang pustakaraja; [ekaboma, sawênèh mangekabama]: R. Sêtyaki zie B. Y. blz. 39; [nayarana singa, narayana gopa]: Pr. Krêsna zie P. R; [nagapasa]: R. Indrajit. zie R. K. blz. 126; [cundhamani]: R. Aswatama zie. B. Y. blz. 18;

--- 763 ---

[kuntadruwasa]: A. P. Karna, zie P. R.; [kuntabaswara]: Pr. Dhanapati lokapala zie. G. P. blz. 61; [sarotama]: verk. v. sarautama, sara: landhêp, utama: linuwih, karêpe: panah angluwihi landhêp, panahe R. Arjuna, zie P. R.; [surawijaya]: R. Lêksmana widagda zie R. K. blz. 261; [wijayacapa of wijayadanu]: kalumrahane ingaran panah, ananging yêktine: gandhewa, iya iku gandhewaning kuntadruwasa, kasêbut ing layang P. R.; [wimanasara]: R. Indrajit zie R. K. blz. 262; [pasopati]: P. R. mêrtyujihwa of mêrtyujiwa: Kw. Wbk. padha panahe R. Harjuna; [guhawijaya]: Ba. rama zie R. K. blz. 273; [barla]: R. Dursasana zie B. Y. blz. 67; [bargawastra]: R. Wêrkudara zie. B. Y. blz. 67. Ingkang ngimpun saking sêrat sanès-sanèsipun Rms. Sujita.

--- 764 ---

panon:
[manon]: kumara
pênêr:
sipat
pènèk:
panèk; [mènèk]: nungtung, manèk
pênêt:
[mênêt]: mênat, mêtêk
panas:
hru, nuyang, katiga, tiksna, waka, panas, pwa, puyi, peya, mèrpu, grêm, bramanta; [pêpanasan]: puwa-puwa; [manasi]: puyi, manasi, mapya; [mêmanasi]: mèrpu, mapi, mèpuy, mapuhi, mangengu; [kapanasan]: katèr; [apanas]: mapanas; [panas mônda-mônda]: sumung; [panasbaranan]: panasbaran; [ati panas]: pranala; [gawe panas]: mangapuyi
panil:
[panilan]: rancangan
punagi:
atur janji, tisama, towi,

--- 765 ---

sangi, pratinya, pratignya, pasanggiri, papanggil; [apunagi]: asasangi
panci:
wuhi, wuke; [pancèn]: payahan; [manci]: minta; [apancèn pangan]: kabogan
pênca:
cu
pônca:
[môncanagara]: môncaradya; [môncarupa]: neka-neka, kanawida; [môncadesa]: mêrdesa; [môncawana]: sarwa warna, maneka warna
pancah:
taha; [mancah]: mangyagah
pancêr:
tênyêr, laja, bungkah
pancur:
kucur; [pancuran]: carat, caratan; [pêpancur]: kukucur; [pêpancuran]: kukucuran; [mancur]: carat, kucur, kumucur, tutur
pêncar:
kerata, tumangkar, tang(of têng)kar, tênggar, wêr(of wrê)gil, wêgil; [mêncar]: lèr,

--- 766 ---

tumang(of mêng)kar, manêngkar, mar(of mêr)gil, mawrêgil, mêgil; [mêncari]: mêgili
pêncir:
[mêncir]: mênjir
pancurat:
[sumorot mancurat]: mrabaswara
pancêrêng:
[mancêrêng]: mucirang
pancorong:
kêncar, luru, panêlat, pamêlar; [pancorongan]: kêncaran; [mancorong]: naja, sumunu, luru, muntab, mara, marong, mar(of mara)kata, majêlar, mêlar, maluru
pancak suji:
wancak suji, palang sulang
pancad:
ancat, dêdêl, daga; [pancadan]: andha, undhan, undhakan, ambalan, dagan, tataran; [papancadan]: dadagan;

--- 767 ---

[mancad]: anjat, umanjat, dumaga, mandaga, manjat, madêdêl
pôncadriya:
lumèndriya, panca(of panco)[1] ndriya
pancut:
[mancut]: manju, (manjung-manjung Spr.)
pencut:
[kêpencut]: kawisaya
poncot:
ujung, pangasih, moga, gônjèng, buncar; [poncotan]: ujungan
pancas:
rampung, dasah, tigas; [mancas]: andasah, anigas, dumasah, mancah, mapas, gabat; [mancasi]: manigas; [pamancas]: manigas, pamapas
pôncasona:
aji ...: srutijiwa
pôncaswara:
aji ...
pancal:
daga of dagan, dagang; [pancalan]: dagan; [mancal]: andaga, ancala, ujwala, dumagang, mandadal, mandaga;

--- 768 ---

[mancali of mêmancali]: dadagangi; [pamancal]: pandaga
pêncil:
[mêncil]: mêndir, mar(of mêr)gil; [kêpêncil]: kardha
poncol:
[moncol]: anung, nangling, tumunggul, mungal
panculat:
[manculat]: ujwala
pancing:
wahil, wasibya, mayang, mayung; [mancing]: malêh
pincang:
timpung, kuthung, timpung
pancungul:
tambang; [mancungul]: tumambang
panakawan:
rare raksaka, parpat; [manakawan]: mar(of marê)pat
pandurat:
dlangaksya
pandirang:
[pandirangan]: muringah
pandak:
andaka
panduk:
kêna
pandêng:
dunung, sawang, lingling; [pandêngan]: dunungan, pandêlyan; [pêpandêngan]: awasawan; [mandêng]: kumênyêp, lumingling, mandêlya, mangênyêp;

--- 769 ---

[mandêng-mandêngake]: mênêr-mênêrkên; [pamandêng]: kumênyêp
pêndêng:
kênyêp, tênga, sêpêng; [mêndêng]: nungku, siran, sumawang, sumungku, lumang, panungku, nyidikara, mênêr, manêkung, manungku, maladi, mêpêng, muja, mangênyêp; [pinêndêng]: linang; [pêmêndêng]: kumênyêp
pênding:
kale, padaka; [pênding tanpa pupuk]: cathok
pinta:
parar, patah; [minta]: matih; [minta-minta]: nanggênah; [pinintaa]: ngah, nganga
pinto:
[pinton]: conta, (= conto Spr.), tarih, taring; [pêpinton]: paraliru
puntu:
[muntu]: mawuntu, mangsil; [amuntu]: mamusthi

--- 770 ---

pintêr:
abyasa of abiyasa, wiyarti, wêgig, pandhe, pandhega, guna, bakit of bangkit, budya, budaya, bisa, byasa; [mintêri]: mandhegani, marguna, miguna; [kapintêran]: kapandhèn, kapandheyan, kagunan, kabudayan, kabudyanan, kabisan, kabyasan of kabiyasan, kaba(of kabang)kitan, wiguna, gunawan, gita, bisana; [kapintêran sapuluh]: dasaguna; [kapintêran linuwih]: gunawan; [pamintêr]: pamiguna; [kumintêr]: gumuna; [pintêr ulah sabarang]: limpad patari; [pintêr têmên]: niti manta, gunawiddhi; [wong pintêr]: sarjana; [luwih pintêr]: pandhekar
puntir:
pulina; [muntir]: mulir, muling
pantês:
antên,

--- 771 ---

arus, arja, arjana, arjasa, ekal, olih, alyus of alyusa, umolih, rêspati, rajasa, robaya, rêngkah, rênglah, dumara, krana of karana, tibya, sri, sawawa, sapala, sumawi, sumapala, sômba, sêmbada, sêmbawa, sêmbyada, sambega, singhit, sangkaya, wiraga, laras, pênêd, pradêgsa, prata, prayoga, prabu, patut, palih, mandhaga, molih, mamandhaga, mogantên, mêgêp,

--- 772 ---

mungguh, mênggêp, gandês, bolih; [mantês]: mradêgsa, molih, mamangun; [mêmantês]: mambangun, manamanama, matara; [mêmantês awak]: ragan-ragan; [awak pantês]: raga karana; [mantêsi]: rêspati, milangêni, manghêrti, ngrêsmèni, nguraga; [kapantês]: kapolih; [pamantês]: pamolih; [apantês]: ramyan
pantog:
tandhês
pandhi:
[mandhi]: mapundhi
pandhu:
[anaking Pandhu]: Pandhawa
pandhe:
êmpu, panghayah; [wong pandhe]: anggêdhig
pindha:
ande, irib, i(of e)stha, a (i of e)sthaka, êlih, i(of e)mba, angkên, cara, cala, rinca, rasa, kuya, silih,

--- 773 ---

ngi(of nge)mpêr; [pindha-pindha]: andhe-andhe, cara- cara; [mindha]: umuda, ruminca, sumilih, wimba, padya, yanda, macala, muda, malih; [mimindha]: mamacala; [apindha]: mapindha
pundhi:
suhun, saksama, sanghulu; [pundhèn of pêpundhèn]: êndhol, hong, susuhunan, susuwunan, pasuhunan, mundhi of mumundhi, suhun, saksama, sumuhun, sumanghulu, mahundhi, maksama, matèki, matekya, masuhun, mumuhun; [kapundhi]: kalingga
pandhan:
pandhan; [kêmbang pandhan]: pudhak, pudhaka; [woh pandhan]: pandhoga

--- 774 ---

pundhak:
salang, salang-salang, luwisa, luwiya, pamidhangan, midhangan, bidhang, bijang, bujangsa, bujangga; [pundhakan]: bidhangan
pondhok:
dunung, sanggra; [pondhokan]: dunungan, wangunan, gungu; [mondhok]: indhung, dunung of dumunung, makuwwas; [pamondhokan]: têpas wangunan, pakuwon, pawangunan
pandhita:
ahardika, awirastha, amardika, ampu, rêksi, rêsi, rêssi, rêsiwara, kawiwara, danindra, diku, dwija, dwijendra, dwijawara, dwijapati, duya, diyogya, tita,

--- 775 ---

twijara, tapwa, tatnyawagnya, sandha, sunyata, sunnyata, sadu, sida, sadudibya, sidasanggya, siddhya, sidya sidana, sidya wakya, sidya wakyana, sidagana, sutapa, saprahara, sidha, sidhiwacana, sidhayoga of yogi, sidhagana, sidhangulah, sujati, suyati, sunyata, sugata, sugyan, sang dibya, sang maha(of ma)hêning, sangguta, wrahaspati, waradwija, warawidya, wiku, wikwa, widya, widanya, wasistha, wasya, wipra, wiprèswara,

--- 776 ---

lampuh, prahara, parsikan, paramarta, paramarsi, pusa, puspa, dhahya, dhahyang of dhanghyang, jwara of juwara, jwijawara, yud-ha, yati, yatiwara, yampu, yampuh, yogi, yogendra, verk v yogi Indra, yogèswara, verk. v. yogi Iswara, maharsi, verk. v. maharêsi, mahardhika, mahadwija, mahawiku, mahapinundhi, mahayêkti, mahayogi, mahamuni, muni, munindra, muniswara, muniwara, mintriya, mardika, mangê, mungditi, brah(bra of brê)mana, zie pujôngga; [mandhita]: dumuya, mawiku,

--- 777 ---

mawikyangrêsi; [kapandhitan]: kasunnyatan, kasunyatan, kawikun, kayogèswara; [pandhita ratu]: rêsendra, dwijendra; [pandhita tan warêg ing ngèlmu]: puspaguna; [pandhita suci]: maharsi; [pandhita sawarga]: wrahaspati; [pandhita sabrang]: brah(of bra)mana; [pandhita wadon]: drahyani, brah(of bra)mani; [pandhita luwih]: maharsi, munindra, mangawiseka; [pandhita langit]: netyahinêm, rêksi; [pandhita mursid]: sang subratèng hyang; [pandhita gunung]: ajar; [pandhita gêdhe]: rêsi sidhawakya, rêsiwara, dwijawara, mahadwija, muniwara; [raja pandhita]: yagiswara, munindra, muniswara; [araning pandhita]: matreya; [êsoting pandhita]: muni sapa; [ambêking pandhita]: tanuhita; [têdhaking pandhita]: wiprangsa, bambang of bangbang
pandhês:
pilis

--- 778 ---

pandhawa:
pa(of pô)nca, putrane pandhu; [têdhaking pandhawa]: pôncaja, pandhawa wangsa; [panêngahing pandhawa]: kawiswara; [anaking Pandhu]: Pandhawa
pandhapa:
têpas
pêndhêm:
patak, patêk, pêtak, pêtêk; [pêndhêman]: tanêm; [mêndhêm]: matak, matêk, mêtak, pêtêk,[2] mêluwat
pundhung:
[= kapundhung (woh)]: kalurak, kapundhung
pundhung:
(têmbung); [pêpundhung]: gili-gili; [pêpundhungan]: gili-gilèn
panji:
dhaèng
panjêr:
pantêr, patêr, putêr; [panjêran]: pantêran, patêran, putêran; [pêpanjêran]: papantêran; [manjêr]: nêngêr, mantêr; [pamanjêran]: pamantêran
panjawat:
êlar
punjul:
purusa; [munjuli]: manungi; [pinunjul]: linuhung
pênjila:
pêcir; [mênjila]: mêcir (= mêncir Spr.), mar(of mêr)gil

--- 779 ---

pênjalin:
ru(of ro)tan
pinjung:
batang; [pinjungan]: batangan
punjung:
thuthuk
pênyu:
hlêm, krum, kurma, krumya, kêtêm, kêtêmwang, klêmang, kyama, kuma, masiran, gêtêm
pôntha:
kundha, weda, thuthuk; [papanthan]: pawedan; [pôntha-pôntha]: wijah-wijah; [môntha]: naning, minta, maweda; [apanthan]: mapanthan; [apêpanthan]: mawunuhan
punthuk:
unur, tênggêl, gili; [punthukan]: gilèn, gêgêr; [pêpunthuk]: mandhala, gili-gili; [pêpunthukan]: gilèn-gilèn; [munthuk-munthuk]: gumili-gilèn
panthelas:
[manthelas]: mangkuryas
panthêng:
[manthêng]: musthi; [pamanthêng]: pamusthi

--- 780 ---

pênthang:
tanjak, wênthang; [mênthang]: murêk, ngayat; [pamênthang]: sèngêh
pênthèng:
[mênthèng]: mambiyyar
pênthong:
[pênthongan (= kênthongan Spr.)]: pambyawran, pambiyaran
ponthang:
palôngka, gulang; [ponthang-ponthang]: gulang-gulang
pace:
kudhu, wêtis
pêca:
tuduh
pêcah:
rêngat, têtês, wêlah, pra, bêncah; [mêcah]: maringit
pacar:
pacêr
pacak:
[pacak baris]: basuba
pêcok:
[mêcok]: mêcuk; [kapêcok]: barubuh
picak:
ina, wuta, mamak, mumuk, thatha
pucak:
puncak, pucak, yagra; [mucak]: untung, tumutung, muncak,

--- 781 ---

manugrak, mucak; [pucaking gunung]: sulardi
pucuk:
anu, hra, udaya, ujung, agra, tuntung, tutung, tujung, tungha, tungan, tungtung, sirsa, srênggi, sika, swela, syapa, rana, ywagra, gra of gêra; [pucukan]: ujungan; [pêpucuk]: matungtung; [mucuk]: muntung, nutung, tumuntung, tumutung, tumung, tumungan, tumungtung, matungtung, ngagra; [mêmucuki]: manugra; [pucuking irung]: sika; [pucuking alis]: pupul; [pucuking kêris]: tiksnana, srênggi; [pucuking watu]: tungan; [pucuking lawang]: praba; [pucuking gêgaman]: brajatikswa;

--- 782 ---

[pucuking barang]: grèng; [layang pêpucuk]: kikitir; [ing pucuk]: ngudaya, ngagra
pêcat:
rucat; [mêcat]: ambanjut, minglar, mêcati, andagangi; [pêcattôndha]: patyatandha (araning kalungguhan ing jaman kuna)
pêcut:
[pêpêcut]: palu-palu
pucat:
kucêt, kucêm
pucêt:
kusika, biyas
pocot:
[mocot]: mênuk, mêcat
pacang:
waran; [pacangan]: tagyan, tagyana, warangan, warang-warangan; [pêpacangan]: wawarangan, macangkrama
pucang:
cindhaga, capang, kintaki of kitaki
pucung:
(araning têmbang cilik, têgêse: wit kaluwak)
para:
ha, watêk, pra, ma; [mara]: anduk, jur; [mara pitu]: mapitu; [mara wolu]: ngastha; [kapara]: kaduk; [pinara]: dinum;

--- 783 ---

[para lima]: pôncarana; [para wolu]: prastha
pari:
dahna, pantên, pantun, parya, padhi, bras
paru:
padhu
pare:
ambilungan, katundhu, padhe
paro:
êlih, palih; [pêparonan]: gêrati; [maro]: nulirang, mahêli, marrwa, marrwana, marwa, marwana, mali, malo, malih; [maron]: malon; [pamaro]: pamaliha, pamuliha; [saparo]: satêngah, sasisih, sapendah, sapindha
pira:
sapwa, pirang; [pira-pira of sapirang-pirang]: sangguta, mapira, majim
prih:
[amrih]: apèt, apeta, amèt, umèstu,

--- 784 ---

amburu, ambalan, nênggah, tambil, sinwi, pahing, para, priha, prih-prih, pèt, mara, murih, maripih, mriya, mèt of mamèt, mèstu, mwat, mulih, moga, migêna, magaga, magêgên, gaha, gêgyên; [amrih unggul]: jumaya-jaya; [amrih rowang]: marasraya, mangasraya; [amrih sih]: mriya(of yê)mbada, miya(of yê)mbada, mamrih, mangalap, mangamêr; [amrih pulih]: mêtahi, mumulih; [pamrih]: amêr, têrih, prih, parih, purih, purèh,

--- 785 ---

prapeta, priya, pakolih, pamwat, pamigêna, pangamêr, gaga; [pamrihan]: gahan; [mamrih]: gaga
purih:
usir, prih; [murih]: hamrih, sinwi, mrih, ngungsir; [murihake]: bulapakne; [kapurih]: prih; [pamurih]: purih, gêgên
prèh:
(kayu), zie wringin
parah:
arah; [pêparah]: arah-arah; [parah-parah]: arah-arah, tara-tarah
pêrih:
pêrih
prau:
indrajaya Ngr 17. 4, cuneya P. L. I. 49 1, cêmplon, rumbaya Kw. Wbk., konthing kèci D. W. 180, koci Kw. Wbk., kapal D. W., tup tembong P. L., sakèci sakoci sêlup D. W., wahitra Kw. Wbk.,

--- 786 ---

wangkang, lanang, lancang, lêmbu D. W., panjajap, 1001 N II 523 - 10. v. o., parwaka, pragada, pragata, palwa, pêpêkêng, puputih, pamênting, pugareyan, jaladara Ngr., jong, jungkung D. W., malawang, melang, mayang P. L., mamaragang, gorap Ngr., giyota D. W, bahnawa, baita, baitra, banawa, brukutan P. L.
prihatin:
henari, uru, asa, usa, asuma, asuman, alin-alin, noswa, casaya, ranca, rancah, rancari, rancaka, rudita,

--- 787 ---

kaprihên, kaparihên, kung, kingkin, duka cipta, turidan, tidharsa, tibra, sak, sahatin, swi, suma, soma, wiyadi, wimbuh, wiguhan, wibuh, lên, lara, lêlês, prihati, purik, dhèh, mahitim, mosah, malêk, mangarang, gupalatên, gupalatin, ngrudin, ngasmara, nglih; [mrihatini]: mandukitani; [pamrihên]: palarên
pareanom:
paremudha
prahara:
aliwawar, ampuhan, titipa, tipa-tipa, sindhung aliwawar, sindhung riwut, sindhung bisaka,

--- 788 ---

wawalar, wibajra, lesus, pôncarupa, pôncawora, pôncawora tarik, pracôndha, pracôndha tipa-tipa, maruta tarik, bajra panjara, bajra pati, zie angin en barat
para arta:
pradata
prana:
lukan; [mrana]: ngarana
paran:
rana, tipas, tama, têba, têban, sê, sêh, sawa, saba, wêr(of wrê)gil, wêgil, lud, lêba, parhyang, parana, parana, paranan, paras, purug K., prêgil, pasêng; [pêparan]: don; [marani]: umandang, umara, angungsi, numundang, numurug, numusir,

--- 789 ---

numangsêh, drêdya, sêhi, sumêh, lumurug, paran, manêkani, mara, marêni, mêr(of mrê)gil, madhêki, ngarêki, nglurug, ngumungsir, ngungsi; [marakake]: arêkên, amalyani, madhêkên, mamuhara; [kaparanan]: kapariyan; [pinaran]: inasêh; [pinaranan]: inirup, dinurak, linêksanan, lurugên; [paran-pinaran]: katêkatêkan; [saparan]: silulunga; [paran lima]: pôncalima
prene:
[mrene]: marèngki; [saprene]: saprakihên, saprangke
prênah:
utara (lor), ugya, anggêh, narasunya (lor wetan), nurwitri (lor kulon), kaneya (kidul kulon), duksina (kidul), desa, dèsi,

--- 790 ---

tupara, tupang, timah, tênggah, saruka, wana, wêkas, pra, parah, pracima (kulon), pradesa, purwa (wetan), mandhala, bya-bya (kidul wetan); [mrênah]: manggêh of manganggêh, gumo, nganggêh; [pamrênah]: panganti
prênca:
lilang, linglang, prapônca, mahinca; [mrênca]: lumilang
princi:
wijang
prinding:
puriring; [mrinding]: kamining, kèngês, muriring, masannyêb, muliring
piranti:
zie ranti
parentah:
onnya, atag, uwar, apatih, apatya, nata, nitah, rèh, kèn K., kon N., kisapyan,

--- 791 ---

kumon, triyang, tata, war, pande, panata, pratiwaknyana, pragnya, pakon, pati, patih, patihan, patya, patyagnya, pangutus, nya; [pêparentah]: pranata; [marentah]: umatih, tumata, makwan, mutus, matya, mapatih; [mêmarentah]: mamatih; [marentahi]: mahayagnya; [pinarentah]: pinatih; [parentahing aksara]: tataksaka; [parentahing agama]: panatagama; [parentahing lêlungguhan]: tataprunggu; [parentahing gêdhe]: mahapatyagnya
pranata:
gusthi
prêntul:
mruntus
prênjak:
hla of êla, amuyana, tamuyana, srisatata, sitamuyana

--- 792 ---

purnama:
sasi ...: sukla, purna
praceka:
kerata, tar(of têr)buka, tuduh, wêrseka, pa(of pra)lambang, galu, galur; [mraceka]: mralambang; [praceka bêcik]: atah-iti; [praceka badan K. N. uitgezonderd = sirah en mata]: turôngga
prucut:
[mrucut]: tumragal, marurut, majali, baris, barisat; [mrucutake]: ambaris; [kêprucut]: kata(of katê)ragal, kajali
pracaya:
pracadi, dhangan; [mracaya]: mar(mêr, mra of mrê)cadi, mar (mêr, mra of mrê)caya, mrascaya
puriring:
[muriring]: kangês
parak:
umatyaka; [marak]: siwinara
parêk:
[parêkan]: carika, ci(of ce)thya, kaka, kiki, kakaka, kakakaka,

--- 793 ---

kikikiki, wong arum; [marêk]: niwi; [pamarêk]: ayap; [tan aparêk]: ado[3]
purak:
[purakan]: ranjapan; [purak-purak]: puwa; [murak]: ranjap
purik:
pasu, mirong, glana maetamu
prak ati:
rajasa
prakara:
zie kara
pêrkutut:
uka, kitiran, kiswara
pariksa:
titi, titika, sapèksa, wadaka, lodhan, piksa, padulu; [mariksa]: madaka; [pamariksa]: pamadaka
prakosa:
tosan, bahu
prada:
wala, prada; [mrada]: marada; [pinarada]: linaka; [prada binabar]: kumbacarana
pardi:
swi, wibra; [mardi]: asyi, misik, mijang; [pamardi]: pawisik, pamijang
pêrêd:
dhadhut
porod:

--- 794 ---

[morod]: silib, sumilib
pradondi:
drêdah
praduli:
Arb. mandahwi; [mraduli]: rakêt, nyar(of nyaru) we
pradapa:
alung, rêmbe, karuhun, karuhuna, komala, taruntum, tumahên, sahên, suhun, sinwam, sêwêh, wêmi, sêmèn, lêksmi, padapa; [apradapa]: rumêmbe, sumêmi, mêndhuh, masahên
prot:
cêb
pirit:
kerata; [pêpiritan]: kapiritan
parut:
paruta
pritanjala:
(araning dewa lan têmbang gêdhe)
pratikêl:
zie tikêl
pratistha:
lêbur
pratêlu:
zie têlu
pratela:
zie tela
paratêmên:
parasantya
paras:
[pêparas]: nyunyu
pêrês:
pahat, pupuh; [pêrêsan]: tusan, susu,

--- 795 ---

puhan = powan Spr.; [mêrês]: mahat, mêrsa, matus, malêdi, mapêh, mapuh, mapahat, mamrês; [mêrêsi]: mapuhi; [pamêrês]: pamês
poros:
[morosi]: manambêhi
parusa:
parudha
parsudi:
[of prasudi]: pasadya; [marsudi]: asyi; [pamarsudi]: asyi
pirasat:
mawangan, guwrêman
parusul:
[marusul]: mangugul
prasaja:
[mrasajakake]: masadyakên
prasabên:
prasadu, pralaga; [prasabênan]: prasadon; [mrasabêni]: mrasadu, mrasadya
prawan:
rara, raran, rara dyah, kèn, kanya, kannya, kararan, ka(of kê)nya, kamine, drahyani, dungik,

--- 796 ---

tru(of taru)ni, sukênya, sukênnya, wara taruni, wujang, lambana, pêrgi, wara, yowati, byada; [prawanan]: dhadharanan; [kaprawan]: kagaluhan; [kaprawanan]: kararan
par(of prê)lu:
ênu, wyat; [parluning]: wyatning
prawirasêmbada:
(araning têmbang gêdhe)
prawiralalita:
(araning têmbang gêdhe, têgêse: prajurit bagus: utawa bungah)
prawara palguna:
(jêjuluking panêngahe Pandhawa)
pripih:
upi; [mripih]: mamrih; [pamripih]: titipêri
prêpêk:
[pinrêpêkan]: inasêh
paripêksa:
parikudu, parapadu, pradondi of pradongdi, pradata
prapal:
brubuh; [kaprapal]: kabarubuh
projol:
[mrojol]: nguraya
parijatha:
parijata
priye:
hra; [kêpriye]: ahut, jamèk, mapa

--- 797 ---

parayarêsi:
(jêjuluke Rêsi Bisma)
prayitna:
sigi-sigi
prayayi:
[of priyayi]: kartiyasa, wira, pratiwa, purbaya; [kapriyayèn]: kajanapriya, kajanapriyan
priyang:
[priyang-priyang]: hyrang, grêyang-grêyang
prayangan:
parhyangan, paryyangan
para nyai:
inya, carika, cèthi, kakakaka, sêndhara, sarikya, wara cèthi, wwangadya, wwangadyahi, wwangadyahidalêm, parica, paricara, paricari, parêkan, pariwara, pawongan, pa(of pê)dhêkan, manêh of manêh-manêh, manih of manih-manih, manoh, madhêkan, mamalar, gundik of gundhik; [mara nyai]: mawongan
priman:
malampahan
pramana:
suksmana, susmana,

--- 798 ---

lukan
paramartasiwa:
(jêjuluke Bathara Guru)
paramarêsi:
(jêjuluke Rêsi Bisma)
pramada?:
lila
pramèsthi:
(jêjuluke Bathara Guru)
prêmbèh:
marêmbèh
pragak:
paka, pagêh; [pragakan]: pagakan; [mragak]: maka
prêgok:
[mrêgok]: mêngkok; [mrêgoki]: mrang(of mirang)guhi
prigêl:
enjuh, oraga, catha, karta, koswala, srigak, wiraga, lada, parahita, pralada, prala(of lê)bda, gambuh, barèk, baksya; [kaprigêlan]: kegan of keragyan, gaparaitan
praba:
cah
prabu:
pangêmpyan; [kaprabon]: kaiswaran, kasyrayan, kaprabwan, kapamasan, skar; [prabu = pantês]: drêtta

--- 799 ---

parab:
[pêparab]: sêlat, sênggah of sênggêh, wisika, panêlah, panêlat, panêngran of panêngêran, pasênggah of pasênggêh, bisika; [pêparaban]: pasênggahan of pasênggêhan; [marabi]: manêlati, mawangi; [mêmarabi]: manênggahi; [apêparab]: masênggah, prabadara (araning widadari)
prabot:
rang(of rêng)ga, koswa of kosawa, kustha, kawaca; [praboting tapa]: walantaga
prabatang:
[kaya prabatang]: mrabatang
prabasini:
(araning widadari)
prabawa:
upata, sawi, pangawasa; [mrabawani]: paribawa
prêbêng:
marêmbèh
pruthul:
prugul, bukung; [mruthul]: mrugul
prang:
[= pêrang]: astra, amuk, nati, niti, rana, kara, tarung, tukar, sanjata, swara of sêmara,

--- 800 ---

wuk, wukên, laga, pêrang, pranga, palaga, pupuh, popor, jurit, judhi, yu(of yo)da, yasa, yudha, mukmuk, bônda, bôndayuda; [pêrangan]: saya, bôndayuda, ngasmara; [mêrang]: amrang, mrang of mrênga, mamrang; [mêrangi]: lumaga, mralagani, mrangi, nilaga, maprang, mamuki; [paprangan]: asmara, ayun, rana, rêncaka, ranadilaga, ranasaba, ranagana, ranangga, rananggana, rêsmi, sayaka, sa(of sê)mara, sêmarana, wikraman,

--- 801 ---

laga, pancaka, praharana, pralaga, palagan, palugon, paprangan, payudan, payodha, pamedan, pabaratan, bratan, bukuran; [aprang]: alaga, apalaga, ayudha, wikara, mayuda, ngarana; [aprang ijèn]: bôndawala; [aprang ijèn, rêbut pati]: bôndawala pati; [aprang rukêt]: (gêlut), bôndayuda; [aprang tandhing]: yudèng katula, maprang amaka, ngaduyasa; [ênggoning pêrang]: ranapada; [têtindhihing pêrang]: kêrtayasa; [papaning pêrang]: ranasaba, ranabumi; [panggawening pêrang]: kêrtisara
pring:
awi, rosan, rampal, dêling, waluh, mêling, bambu; [kaya pring]: dumêling;

--- 802 ---

[pring ori]: grêng; [pring wongwang]: bungbang; [pring paderesan]: boncor; [pring pêtung]: pêhung; [pring gadhing]: wuluh gadhing
prung:
[mampung]:[4] maprung
parang:
karang, karangan, padhang; [parang tritis]: parang arês
parêng:
sa(of sê)mbada; [parênging]: hrêngi
pêrung:
rungas
pirang:
[pirangbara]: tambara, panggil
perang:
cêcêh, wija, wijang, pinta; [merang]: umiras, miras, midhang, mijang; [merang kanthi]: mara sraya
pering:
[kêpering]: kaonggya
pèrèng:
sèsèng; [pêpèrèng]: imbang-imbang
prêngut:
[prêngat-prêngut]: mingat-mingut; [mrêngut]: ambathuthut, ambathothot, marêngut
prungsang:
poyang of pongyang
pranggul:
[mranggul]: mrangguh, mirangguh; [mrangguli]: mrangguhi, mirangguhi

--- 803 ---

pronggol:
prapal of parapal, prugul; [mronggol]: mrêp of mêrêp, mrapal of marapal, mrugul of marunggul, mapal, mamrêp
prangangah:
lên
pèk:
[= apèk]: umal, nalap, prugul, pèt, maambil, mamèt, mambil, munghut, mangalap, mangambil; [ngêpèki]: pèti, mètmèti, mamèti; [ingêpèk]: inalap; [amèk]: alap, mrih; [amèk ênggon]: ngunandika; [ngamèk]: ngalap, ngambil; [ngêmèk]: nêpak; [ngêmpèk-êmpèk]: dhudhumpil; [pamèk]: pamèt; [apèk kayu]: mangayu
paku:
pakêh, pampit; [pêpaku]: tandha, tôndha, tandhya, pratisara,

--- 804 ---

pramoda; [maku]: makêh, ngiswapu
peka:
[pêpeka]: wiya, weya, pralena; [apêpeka]: maweya
pokah:
krêpuk, puhun; [mokah]: marpêk
pakan:
êmpan; [makani]: nadhahi, manadhah, mambodyani; [pamakanan]: galutan
pikir:
undhagi, wêwêngkan, pamanahan, pambêkan, nyana, budya, budaya; [mikir]: mar(of mêr)daya, matwas, matyas, mambêk, mangindriya, mangangên; [mikir-mikir]: mangangên-angên; [kapikiran]: kabudayan, kabudyaman; [pamikir]: pandriya, padyana
pêkak:
sapih, sampah; [pêpêkak]: padaka; [pamêkak]: padaka
pikat:
tundhung, tangkêp, sanggrah; [mikat]: tumundhung

--- 805 ---

pêksa:
akralkara, ama, rudya, krura, kêda, kêdah, kêdêh, kadwa of kêdwa, kadya of kêdya, taksa, suhana, surung, wi, wasa, pardi, parusa of purusa, paksa, pitêksa, biksama, babarandu, ngudi; [mêksa]: ama, nihan, nangak, rumudya, kumudya, sa, sumahana, sumurung, sumaksa, wiruda, wasa, marusa, murusa, mrakal, mêksa, moga; [pinêksa]: ngu; [paripêksa]: pariwasa, mangênthahasa
puksur:
(araning têtabuhan ing jaman kuna)

--- 806 ---

pakèl:
ambapang
pukul:
tabah, tabêh; [pukulan]: palunan; [pêpukul]: palu-palu; [mukul]: gathita
pokal:
[mokal]: andimapa, angkara, dajak, plangka
pakêm:
kêndhali, pali, palya; [pêpakêm]: weda; [layang pakêm]: sastra cêtha; [layang pakêming ratu]: sastraharjendra
pukang:
saka, sakang, bugang
pada:
P. S. 117-art 164 enz. 1. dirgamêlik, têgêse: dawa angêlik. voorb: apuranên dera sang sudyapting.; 2. dirgamêndut, têgêse: dawa mêndut mêntul. voorb: anawang-nawang tutur.; 3. dirgamure, têgêse dawa mulur. voorb: kalampahan pangapuse.; 4. dirgamutêg, têgêse: dawa muluk, mung kanggo ing têmbung kawi voorb: wêswasari murt-hên.; 5. pangkon, têgêse iya pangkon kanggo

--- 807 ---

lirune pada lingsa.; 6. guru, têgêse: ugêr.; 7. pancak, têgêse: palang.; 8. ada-ada, têgêse: adêg -adêg.; 9. lungsi, têgêse: pikukuh.; 10. lingsa, têgêse: wiji.; 11. raswa, têgêse: pêpingitan; voorb: manêmbah ing suku sang 8 mangusapi lêbu.; 12. pangkat, têgêse: sungsun.; 13. pala, têgêse: pakolèh.; 14. palakunêng, têgêse: lèrèn.; 15. pananya, têgêse: pitakon. voorb: sang prabu ingalaga sasampunipun nampèni utusan saking kartasura, lajêng andangu; 16. panaur, têgêse: iya panaur. voorb: satompone bibi rêga pira inggih gutu satômpane.; 17. panênggih, têgêse: iya.; 18. panambang, têgêse: iya panambang. voorb: ... sawadyanipun.;

--- 808 ---

19. layu, têgêse: banjur. voorb: juwêt ambawur sila - krama salah saut.; 20. kilayu, têgêse: kêbanjur.; 21. ugan, têgêse: uga.; 22. laris, têgêse: laku.; 23. baris, têgêse: wantah.; 24. sètu, têgêse: bêndung.; 25. wuntu, têgêse: buntu.; 26. malya, têgêse: mangsuli.; 27. saroja, têgêse: rangkêp.; 28. purwapada, têgêse: pada wiwitan.; 29. madyapada, têgêse: pada têngahan.; 30. wasanapada, têgêse: wêkasan.; 31. saksanapada, têgêse: panggonan kôndha seje carita, nanging isih tunggal lakon. Têgêse sastra kang ana ing têngah. Pangringkêse têmbung: bêcik, pangringkêse têmbung: mandrawa, têgêse: adoh, pangringkêse têmbung: iti, têgêse: pungkasan, mung nelakake lèrèn;

--- 809 ---

32. sacarapada, têgêse pada luhur.; 33. satatapada, têgêse pada madya.; 34. saddharapada, têgêse pada andhap.; 35. guru, kanggo paturane wong cilik marang wong gêdhe.
padu:
zie du
pidih:
pupuh, pupug, pangat; [midih]: nindi, mindêr, mindaka, mar(of mêr)bi, mra(of mrê)dya, mar(of mêr)dya, mangat; [pamidih]: pamindaka
pidêksa:
parusa, rêspati, wagus
padal:
dêdêr, dêdêl, duwa, tulat; [madal]: dumêdêl, sidadal; [pamadal]: tulakan
paduli:
Arb. sipat
padmi:
[garwa padmi]: sori, mahisi, mahiswari
pat:
[= papat]: anu, catur, pat; [prapatan]: prapadan, parpatan; [mrapat]: mar(of marê)pat; [mrapati]: marapati;

--- 810 ---

[patang atus]: samas; [môngsa kapat]: manggasri
pêt:
rêp
pèt:
= pèk of jupuk; [anjupuk]: muhut, malap, malapi, mêngat, mungut; [anjupuki]: malapya, munguti; [amèt]: amêrta, mamètsih, mangaksih
pati:
antaka, atmaka, ilang, taka, li(of lê)na, lalis, laya, laywan, layon, lumah, lampus, parata, paratra, para(of pala)stra, prali(of le)na, pra(of pêr)laya, pra(of pêr)layah, patya, padhêm, pêjah K., pêjaha, pêjahan, mêrti, muntah, bayantaka; [patèn]: wun-uwan; [patine]: manjok, masidhêm; [pêpati]: raratra,

--- 811 ---

pantaka; [pêpatèn]: agul-agul, mawunuhan; [mati]: antaka, kêno, kawênang, surud K. I., seda K. I., li(of le)na, lalis, prali(of lê)na, pralaya, pati, palastra, padhêm, murca, murcat, modya, mati, muta, ma(mu of mo)tya, glana, ngêmasi, mati tanpa kukupan, lampus tan malar; [milu mati]: bela; [mêmati]: nglampus; [matèni]: umati, umatya, umadhêmi, numati, wunuh, munuh, munuhi, maratra, mralina, mra(of mrê)laya, mar(of mêr)laya, mra(of mrê) layah, mati, matya, matyana,

--- 812 ---

matyani, mawunuh, malalis, madhêm, madhêmi, mêjahi K.; [matèkake]: matyakên; [kapatenan]: kalinan, kalalisan, kalampus, kamatyan, pinatenan, hiniwêh; [kêpati]: kaswa, kapang, kamidahat, kamatya, kamatyan, dar(of dêr)pa, dolih, sanipi, sanipya, sipi, sumipi, wibra, pati, mahirap, murca, musca, busura; [kêpatèn]: kasidan; [kêpati-pati]: antaka pati; [kêpati asih]: êla-êla; [kêpati suka]: êla-êla; [turu kêpati]: swaptita; [mapati]: pamunuh; [pamatian]: pawunuhan; [pati langgêng]: ôntapati; [ambêk pati]: narantaka; [kêndêl ing pati]: surèng pati; [tadhahing pati]: takêr pati
pête:
pêtêt
pitu:
sapta,

--- 813 ---

saptasa; [pêpitu]: sapta; [dipara pitu]: pinapitu; [para pitu]: marpitu; [môngsa kapitu]: palguna, biksuka; [pitung dina]: saptari
putu:
onoka, talitra, sunaya, srawaja, sutangsa, siwaya, wancaya, wêkaja, wayah K. I., putraka zie anak
patah:
pinta; [matah]: minta, madana, mitik, matika; [mêmatah]: mangambati; [pamatah]: pranata
patih:
anindyamantri, Adipati, apatih, apatya, nataradya, nayaka waktra, rakyana patih, rakyana mapatih, rakyan patih, rakyan patya, rakyan mapatih, senapati, sumantri, patya, mantri wisesa, mantrimuka,

--- 814 ---

mantrimukya, mangkupraja, mangkubumi; [pêpatih]: susena, pinatih
patuh:
[matuh]: tamtam, matuwa; [kêpatuh]: tamtam
putih:
cana, ka(of kê)pila, da(of dê)nta, dulyahita, seta, sweta, wa(of wê)lantên, pwêngi, pidhak, pinge, pingul, mutyara, ga(of gê)pila; [mutih]: dumanta, sumeta, sumweta, mutya, mwingê, malantên; [juru mutih]: kumbah; [putihing ati]: suci, muklis; [putihing awak]: seta; [putihing ulêr]: seta; [putihing kêmbang]: pinge; [putihing siyung]: pingul; [putihing mripat]: icana; [putihing mega]: mina
pitênah:
paeka, panampeka; [mitênah]: nunggyangtaya, maeka, panampeka

--- 815 ---

patri:
tapêl, patiga; [matri]: matiga
putri:
enari, anakbi, arum, arum-arum, rèni, rêtna, rêtna wanita, ristri, rajaswala, kanya, kanyaka, kanyapuri, kêmini, duhita, dyah, dayita, taruni, stri-striratna, styra, wanita, wano(of wanu)dya, wararèni, warakanya, warakanyaka, warakami, warakamini, waraduhita, wara taruni, wadu, wawani, wwangadya, wwangadyahi, patni, marmadu, galuh zie wadu en widadari
putêr:
kutêr; [putêran]: magêgêh; [mutêr]: oswan;

--- 816 ---

[amutêr]: mamutêr
patralalita:
(araning têmbang salisir)
patrap:
zie trap
patrêm:
sulastri, wilapadwija
patramanggala:
(araning têmbang gêdhe, têgêse: panggêdhe, pangarêp urang utawa godhong gêdhe utawa ômba)
patik:
simba
pêtak:
nanda, katuk, triwi of triwikrama, swa, pêrot, dhwasni, mêtya, masurak, masisa, guntur, gawung; [pêpêtak]: rawan, singanabda of pasinganabda, ngrik; [kapêtak]: anguhuh; [apêtak]: masinghanabda, masinganada, masinganabda
pêtêk:
[mêtêk]: mindhêm [5]
pêtik:
[mêtik]: umuhut; [mêtiki]: umuhuti, mêningi
pêtok:
pêrot, pêtik; [pêpêtok]: pêpêtak
pitik:
ahyam, ayam K, ayama,

--- 817 ---

kruha, sata, sambêran K. D., pitrik
putêk:
arangên, epu, angkakara, ribêng, rangên-rangên, kaprihên, kaparihên, puh, pusêng, butêng, bimbang, bingba; [kaputêkan]: kagiyuhan
putus:
abyasa of abiyasa, nindita, kêrta, kirta, krêtarta, katarta, krêtartta, têrang, tatas, tama, sara, wi, wihikan, widagda, widigda, wêgil, lêpas, limpad, pandhi (= pandhe Mal.), pararta, pra(of pêr)kasa, pra(of pêr)kosa, prakoswa, prakosya,

--- 818 ---

pratama, purus, prasastra, parama, putusa of maputus, dhanurdhara, manta, makryatarta, mogantên, bandhe, byasa, ba(of ba)kit; [putusan]: cundaka of cudaka, caraka, darsana, lukan; [putusan linuwih]: cundhamani; [kaputusan]: krêtarta, katêrangan, kaputusan, kamutusan, mantaka; [putus ing kaluwihan]: prama (of parama)tatya; [wong putus]: sar(of swar)jana; [luwih putus]: pandhita
patil:
[pêpatil]: kathuka
pêtêl:
pêtêk; [mêtêl]: nêngêl; [kêpêtêl]: kêbêtêt
pitaya:
pra(of prê)caya, par(of pêr)caya, prascaya, manggêh
pating:
[pating caratho]: wurandhungan; [pating salêbar]: sasaran
pêtêng:
antara, irêng,

--- 819 ---

awinda, apak, nunu, ra(of la)tri, rêmêng, ribêng, krêm, sirung, siwêh, sidhuh, limut, patang, pêtêng, pêdhêm, pêg, pêga, pêngung, dhara, yadu, masidhêm, brata, buta; [pêtêngan]: malimutan; [pêpêtêng]: ôndakara, ramarini, krêsna, danu, windusatla; [mêtêng]: maudara, manghèrtali, manghèrtalindhang; [mêtêngi of mêmêtêngi]: mêmêdhut; [kapêtêngan]: kasaput, wibuh; [apêtêng]: abuta; [pêtêng awor angin]: riwut; [pêtêng anggagap]: êngung-êngung; [pêtênging alas]: ori, grêng; [pêtêng bangêt]: andhêdhêt; [ilanging pêpêtêng]: ismarini

--- 820 ---

putung:
tikêl, putih, putik, punggêl, gothang; [mutung]: ila, nikêl, tumikêl, mutih, mutik, munggêl; [mêmutung]: mamatah; [mutungi]: mangilani
patinggi:
rajasa
pès:
[pès-pèsan kêtan]: log-log
pasu:
ama, nayantara, salimba, paswa, pangula
pêsu:
kênyêp, srêng, sidikara; [mêsu]: kumênyêp, triwi(of tiwi)krama, tiwindadi, tiwinggati, mêrês, mar(of mêr)sudi, mar(of mêr)sudya, mra(of mrê)sudya, matamakên, mangênyêp, gêntung; [mêsu awak]: mintaraga; [pamêsu]: kumênyêp
pasah:
tumama
pisah:
anah, isaha, cêre,

--- 821 ---

kasah, sah, saha, sahha, siyal, pêncil, pasah, pisêh, brah; [pisah-pisah]: cêre-cêre; [misah]: ila, sah, sumaha, mêncil, mêgat; [misahi]: mangilani; [misahake]: anapih; [kapisah]: kasah; [pinisah]: inilan; [pamisah]: pamêgat; [apisah]: mapindhah
pisuh:
pukih; [misuh]: menjuh; [mêmisuh]: mumukih
pusuh:
luli
pisan:
cesa, misan, môngga; [pisan-pisan]: pingsan-pingsan; [kapisanan]: isyanan, tunggalan; [pisan sulih]: môngga pulih; [sapisan]: san, misan; [nyapisani]: misani; [babar pisan]: wasisan
pasar:
parimpun, pêkên K.
pasêr:
kuthira, busur
pusêr:
kusêr, têlêng,

--- 822 ---

têngah; [pusêring udan]: carat warsa
pasrah:
zie srah
pasêk:
pasak
pisêk:
kêping, pisak
pesok:
piyêh
pusaka:
ra (of rê)ksaka
pêsat:
ilag, pahas; [mêsat]: umilag, numilag, mahas, mur, makurcat, makurcyat, milar, bur, bisat; [pamêsat]: pamur, pamilag; [pêsating iwak loh]: daha sumina
pusus:
[musus]: andrês
pasisir:
pasir
puspanjali:
(araning têmbang gêdhe)
pasu(of paso)pati:
(jêjuluke Bathara Guru lan araning panahe Radèn Arjuna)
pasaja:
krana of karana, dyokara, waris, mawantah, gati, barès; [masajakake]: mandyokarakên, mawantahkên, mamwarisakên,

--- 823 ---

mangarakkên; [atur pasaja]: hugara
pasagi:
gara
pêsthi:
èsthi, niscaya, rapaya, tuhya, tar(of têr)tantu, tar(of têr)tantya, tyantu, si(of sê)sthawa, wastya, waswa, wismaya, wistha, pratihata, pasthi, pala, padwa, bastu; [pêpêsthèn]: kaniscayan, widhanta, panda, papangdwa, papadwan; [mêsthi]: awas, nêptya, wastu, swat, yawwat, yawwata, minusthi, mastu; [mêsthèkake]: niscaya, mawas; [kapêsthi]: niscaya; [pamêsthi]: wasa, pamastu
pasang:
êmpan, kêna, talajêg,

--- 824 ---

lyab; [pasangan]: paha, misana; [pasangan iwak]: talukan; [pasangan walang]: têpaling of têmpaling; [pêpasang]: papanggil; [masang]: tangkis, macalang, mirong, ngêmpan; [masang têtêngêr]: matôndha; [masang tingal]: macalang tingal; [masang sêmu]: nayapada, sasmita murti; [masang yoga]: kayu(of kayo)gyapara, kamayangan, yogyapara; [masanggiri]: sayabara of sayêmbara
pusthi:
[musthi]: anyakra, umusthi
pawanasuta:
(jêjuluke Radèn Wrêkudara)
palara palguna:
(jêjuluke Radèn Arjuna
pawawija?:
wèng
pawong sanak:
wangswanak, mitraya
pul:
[= êpul]: kait, voorb: kait kalihan jangkewuh B. T. D. 602-2)
pala:
= pele; [sapala = sapele]: supêt
pêli:
kocika, kêrêt, karêsrês, dirasmara, surasmara,

--- 825 ---

srêngkara (= adu manis), sêmaradan, lada, linggana, purus, purusa, pasta
pulo:
nusa, nuswa, nusdya, dipa, mandhala, gili; [pêpulonan]: nusèng
pola:
ancêm, cota, paba; [mola]: nêpa, maba
polo:
utaka, ulupi, kumbarèsi, pukara, mutwara; [molo]: multak
pilih:
tinting, tingting, lêhêng, luhung, pini, pining, pitang, pilala, pijya; [pilihan]: tingtingan; [pêpilihan]: sêsêliran, pipijyan; [milih]: tuminting of tumiting, minang, malalu, milala,

--- 826 ---

mijya; [mêmilih]: miminang; [milihi]: matingting; [pamilih]: panilala; [pilih kasih]: parasama
pulih:
ruwat, tulih, tungtung, sampurna, waluya, puna, purna, purnama, purnami, purnang, paripurna, puliha, pulang, muga; [pulihan]: purnang, mapulih; [pêpulih]: mawantah, mapulih, mangsya; [apêpulih]: mapulih, mapuliha, mapulihana; [pêpulihan]: pulih-pulihan; [mêmulih]: lih, mapulih; [mulihake]: nanggap, rumuwat, mapulihkên; [mêmulihake]: mangulih-ulih
puluh:
[puluhan]: kupangan; [sapuluh]: dasa, dasya, sadasa K.; [sapuluh dasa]: sata;

--- 827 ---

[sapuluh sena]: saparti; [sapuluh wurda = sakirna]; [sapuluh warti]: sapartama; [sapuluh bara = sawurda]; [para sapuluh]: marpuluha; [mara sapuluh]: marpuluha
peloh:
pelur
polah:
zie ulah
palaur:
palampu; [malaur]: malalya
palana:
rasukan, rasukan kunjara, runggu, runggwa, runggya, wa(of wê)cana, palana
palincur:
[malincur]: sewala
palintir:
kalir, kular, kular-kaliran; [palintiran]: kular-kaliran, mapolar-kaliran;[6] [palintar-palintiran]: makular- kaliran
palêndhung:
mancono
palocot:
[malocot]: malingkam
pilar:
[pilar pangapit gapura]: papandhèn; [pilaran]: tatal
pulur?:
[kapuluran]: kabogan
plirik:
rèh
plerok:
ila, wa(of wê)luru, luru, lurwa; [malerok]: lurwa, lumurwa,

--- 828 ---

ngujiwat; [maleroki]: ngilani, ngujiwati
pêlak:
pêlêk, gita; [mêlak]: nêlak; [kapêlak]: kawêlak
plêk:
of pêlêk; [mêlêk]: nampak, magut; [ngêplêki]: ngrampaka
pêlik:
[mêmêlik]: malêrêng
pêluk:
siku; [pêluk-pêluking gunung]: siku-siku
puluk:
[muluk]: manadhah
polok:
wanglu, padarana, padaraksa, padaksa
plaksana:
pidana
pulêt:
hola, rambat, kol, tangol, wilêt, lut, lilit; [mulêt]: rambat, tumali, wilêt, lilit, lumut, lumilit, limêng, lumanglang, mêkul, milêt, mulêt,

--- 829 ---

mêngkul, mangol; [mulêti]: milêti, mêngkuli; [mulêtake]: ngolakên; [kapulêt]: kawilêt; [pamulêt]: pamilêt, pangol
paloto:
[maloto]: anggêdabrus, anggêdêbus
piluta:
[miluta]: iluta
palatuk:
kruk
palêtik:
walêtak
pilis:
sipat, wisil; [apilis]: mapupuk, mamupuk
pulas:
rambu, rang(of rêng)ga, warna; [pulasan]: ranggan; [mapulas]: pangrêngga
pulasara:
iwêh, daha, dadaha, dadaka, wimbasara; [mulasara]: andaha, umiwêh, dadaha, dumaha, miwêh, miluta, mupakara, mupasana, mangiwêh, mangupadrawa, mangabiwada, ngupadrawa; [pinulasara]: niniwêh;

--- 830 ---

[pamulasara]: pamupakara, pamupasama, pangupadrawa
palèsèd:
palêyêh; [malèsèd]: malêyêh; [kêplèsèd]: kapalêyêh
palêsat:
kurcat; [malêsat]: marcat, malêcit, malrat, malêbit, bur
palêstrèn:
gisi- gisi
palawija:
wwèng, wèwèng, wwèng-wwèng
pilala:
nênêki
pilalah:
palalu; [milalah]: mumuhung, manglampu
palupuh:
kolakah
palêpêk:
pêk; [kaplêpêk]: kapêk
palipis:
lud
palêdhing:
[malêdhing]: malingling
pêlêm:
ampêlêm, wilasa, po, poh, pangga, malêng, mangga (= Mangga Mal.), môngga
palimping:
[palimpingan]: sisiran
palèmpèng:
[malèmpèng]: nalèmpèng
palembang:
[malembang]: ngambat
palugon:
(araning têmbang têngahan, têgêse: paprangan)

--- 831 ---

palugôngsa:
(araning têmbang têngahan, têgêse: tabuh gong)
palguna:
(jêjuluke Radèn Arjuna)
palegok?:
malegoki, mangilani
palêthèk:
[malêthèking srêngenge]: suryaja
palothot:
[malothot]: mucih, macunyat
palang:
hut
paling:
[N. pandung K.]: dhustha; [maling]: andhustha; [malingi]: mangendrajala
pêlêng:
kênyêp, kusala, sa(of sê)madi, sungku, jungkung; [mêlêng]: hom, nungku, siran, sa(of sê)madi, sumungku, panungku, manêru, mraharana; [pamêlêngan]: pamursitan, mahadyatmika; [amêlêng]: ahom
piling:
(araning gêgaman ing jaman kuna); [pilingan]: tiling, têkpwakan, sali(of sale)muka, pindaka, puliringan, pilisan, pamiddhi

--- 832 ---

pulung ati:
kukulung, taladnyana, lêmbana, prana, mudramana
palangkring:
[malangkring]: manungkrak; [plangkringan]: palangkan
palangkrong:
thongkrong; [malangkrong]: mathongkrong
palêngkung:
kuwung
palengos:
[malengos]: hat-hat, mengas, mangujiwat
palanggrang:
waga; [malanggrang]: kruk, maga, gôntha; [planggrangan]: plangka
papa:
nistha, cintraka, dama, daman, suwês, sang(of sing)sara, sèngsèng, mama, bar
pipi:
uwang, during, paya-paya, pangarasan K. I., pinggir, julingga of julinggan; [pipi klungsur]: mumanancan, gêmbil
pupu:
tur, turaka, supêt, supit, sampeyan,

--- 833 ---

wêntis K. I., wêtis, paha (= Paha Mal.), pahang; [mupu]: lila, ngipik; [kapupu]: kendhit; [pamupu]: tandha of tôndha
popo:
[mopo]: wiyang, wiyanga; [pamopo]: pawihang, pawiyang, palanggyana, pamihêng
papah:
[kaya papah]: mapah; [amapah]: mapah
pupuh:
tu, têmbang, pêpêh; [mupuh]: tumuha, manggada; [pupuh-pinupuh]: gada-gadan
papan:
asmara, karas, kapêh, don, têtêh, têgal, sa(of sê)mara, sambara, wana, wulêt, papan, pamah, panglinggan, medan, malang, ga(of gê)langgang, gyan, bana;

--- 834 ---

[papaning kadhaton]: purana; [papaning layang]: karas; [papaning pêrang]: asmara bilaga, rana, ranasaba, rana madya, rana bumi, ranangga, rananggana, sêmara, palagan, payudan, pagêlaran, pabaratan van barata; [papaning patapan]: têrpana; [ing papan]: ngasmara; [mapan]: marana, makirih, makaras, mapan
pupur:
raginata, tasik, pupur; [pupuran]: mapulihan; [apupur]: mapupur
paparewarna:
(kahyangane Bathara Guru)
papak:
rampak, sêmpuk, lamak, papang, yapyak; [mapaki]: apa, mupugi
pêpak:
arsat, angsêk, sarwa, sampaka, sampat, sangkêp, wilêt,

--- 835 ---

marpat, marêpat, mêpaki, milêngkêp
pêpêk:
ibêk, rabda, sarabi; [pêpêkan]: ibêkan; [mêpêki]: sangkêp, purna, mênuhi, marpyati
pupuk:
tumpang
pêpêkak:
(araning panganggo)
pêpêt:
antip, sêk, sètu, sampêt, wuntu, pênêt, multak; [pêpêt jêjêl]: sarsêk; [mêpêt]: multak; [pamêpêt]: pamultak
pipit:
kumrêtêk, tur, pahat, padaka, pipi, pèpèt; [mipit]: mahat, mapahat
puput:
lyas, punghas; [puput pusêr]: daut
pèpèt:
pipis; [mèpèt]: mipis; [kêpèpèt]: kapita
papas:
[mapas]: mapas
pêpês:
kingking, dyanur, putus;

--- 836 ---

[mêpês]: mutus; [mêpêsake]: tumikêl
pupus:
(ati); [mupus]: liya of maliya
pupus:
(wit); dyanur, tuntung; [mupus]: makis
pipil:
sulah, wisil, wujil; [mipil]: sumulah
papag:
papang; [mapag]: nungsung
padha:
atur, rampak, kapwaya, sahasa, sama, samwa, samya, lamak, prasama, prasami, prasamwa, prasamya, parêng, padha, pama, jêmak, mya, myapa, mapya; [pêpadha]: upaman, sanepa, sota, sotwa, sasami, sasamya, samepa, lir, dhannya; [dipêpadha]: dicara;

--- 837 ---

[pêpadhan]: sasaman; [sapêpadhane]: samanta, samya, pantaran; [padha-padha]: rurunyu, sasama, sasami; [madha]: anjanma, nêpus, kapya, mandhing, ngèmpêr; [madha rupa]: amindha; [mêmadha]: nama, madha; [tukang mêmadha]: juru sama; [madhani]: saksat, ngrampaka, ngi(of ngè)mpêri; [pinadha]: sinama; [pinadhanan]: sinepa; [padhadene]: cubak
pudhak:
(kêmbang), cintaka, cindhaga, kintaka, tuntung, surabi, surabiya, pudhaka; [ngêmbang pudhak]: nyintaka
padhêt:
pasêk; [madhêt]: masêk
pêdhut:
awun-awun, ampak of ampak-ampak, têdhuh, sanghub, lawun, lamuk, bismaka; [kaya pêdhut]: tumêdhuh; [pêpêdhut]: limun-limun

- -- 838 ---

pêdhèt:
pêdyèt
pêdhot:
tatas, twahang, tigas of tigasan, sah, putus, pupak, pudhêh, pêdyat; [pêdhotan]: tigasan; [mêdhot]: tmigas, sumulah, mutus, mupak, mêdyat; [pamêdhotan]: pamasahan; [ora pêdhot]: tyan, tyasa
padhati:
ekalkalaka, padhati, gilingan; [nunggang padhati]: madhati, zie kareta
padhas:
paras
pêdhês:
kanthaka, lona, lawan
padhiyan:
totor; [apadhiyan]: notor
padhama:
= badhama (araning gêgaman ing jaman kuna)
padhang:
êning, andah, anda(of ônda)kara, arya, atyang, awa, awanda, nawa, naba, ning, caba,

--- 839 ---

rina, kênyar of kumênyar, kara, kram, darma, dilah, dipa, dipta, dipya, dipaya, diyan, diyana, damar, tara, trawa, trawang, trang, tranga, têrang, trangga, trang-nga, tiksna, tatas, tya, tyawa, tyawang, sunar, sinang, sêndyan, sakra, sukara, sakya, suluh, we, warsih, wikara, lasa, lumêng, panjuta, pranawa, purnama, pradipa,

--- 840 ---

pradhipta, praba, prabaswara, padhang, pajar, pajang, yana, mantrang, mari, marên, mêrta, mêrba, matrang, mastuna, malêngis, maya, gumiwang, bêni, binawa, bêning, bambang; [padhangan]: dilahan; [pêpadhang]: pradiptaya, panrang of panêrang; [pêpadhangan]: patrangan, patêrangan; [madhang]: majang; [mêmadhang]: mamajang; [madhangi]: andipani, andamari, nawaki, nêlahi, nêlêhi, nuluhi, nayuti, dilah of dumilah, dipa, dumipa of dumipaya, dipta of dumipta, diyan of dumiyan, dumiyana, damar of dumamar, suluh of sumuluh,

--- 841 ---

lumasa, manarang, manêlahi, manêlêhi, mandipani, masuluh, madhangi, ngênyari; [mêmadhangi]: nênêlahi; [madhangake]: manrang of manêrang; [kapadhangan]: aryana, katêrangan, kapurnaman; [pamadhang]: panrang, panêrang, panglampu; [apadhang]: mapajang; [padhang trawangan]: prastawa, parwastha; [padhang pêtêng]: byar lêp, byar pêta, byar pêtêng; [padhang bangêt]: cawaca; [padhanging ati]: pranawa; [padhanging srêngenge]: harimurti; [cahya padhang]: prabu dumilah; [wayah padhang]: sidinjang; [luwih padhang]: supraba, wikara
pêdhang:
tamsir, tingaskara, surèpya, sulèpi, sabêt K., wêla, pendhe, pêrang, pranggana, palawahya, pilêng, pêdhang N., masmara;

--- 842 ---

[mêdhang]: mendhe
paja:
paja
paju:
ajêng, pado
piji:
sapatha, pèh, pinang, pardika, pradika; [pijenan]: pradikan; [miji]: maneka, mirungga, mijang, mujêng
puja:
astuti, astutya, aji, hom, hungkara, ning, sidikara, swi, samadi, sêmadi, sêmèdi, samaya, wimbasara, pidik, pudya, pujya, japa, japaha, yoga, môntra, ganya; [muja]: astuti, astutya, japa, mahum, mahom, mêndhêng, mursita,

--- 843 ---

midik, mataruka, masantika, maswi, mêlêng, majurung, majungkung; [muja samadi]: dharma, dharaka, yoga, mayogandakaya; [muja môntra]: nyidikara, manidikara; [mêmuja]: umastawa, hungkara, ninidikara, wahyasamadi, pasamaya, yogabrata, manungsamara, marjapa, masanti, masantika, mastawa, masa madi, masa madya, masamaya, mawidi astuti, mawidi sraya, mawidi puja, maladi, majapa, mayoga, mangisêpmarti; [mêmuja ing dewa]: mandewa(of mangdewa)sraya, mandewa puja; [puja samadi]: sraya samadi, japa samadi, japa yoga, yogaddhakaya, yoga samawi,

--- 844 ---

manêkung; [puja linuwih]: maha japa, pujawan; [puja môntra]: abimantra, sidikara, swikara, swingkara, puja krama, puja môntra, yoga japa, yoga maya, manidikara, maswikara, mêpêng, ba(of bi)mantra; [sêmbah puja]: puja; [pinuja-puja]: dyan mulya-mulya; [pamuja]: pangekapada, jagrahangkara; [pamuja marang dewa]: dewa puja; [sêmbah pamuja]: pujastungkara; [pamujan]: dagraha, sumatri, widigraha, pahêningan, pahum, pahom, pahuman, pahoman, pênakungan, pakêlengan, pidikan, patarukan, pasêntoran, pasantikan, pasêmadèn, pawidhikan, pulawadu, palanggatan, pajurungan, pajatan, pajungkungan,

--- 845 ---

pamêndêngan, pamursitan van wursita, pamidikan, pamisikan, pamaladan, pamêlêngan, pamulungan, pagênturan, mursita, ngulawadupa; [sanggar pamujan]: sanggar langgatan, pahomagrama, palang pamêlêngan, pandhakiya, mandhakyastuti, mandhakiyastuti zie tapa en sanggar
puji:
ucarana, astungkara, êla, alêm, alêmbana, kastawa, dyana, santi, santya, salat, sambat, widyastuti, wigêna, pudya, pudyastungkara, puja, japa, japaha, yapa, yapya, môntra, mastuna, gunggung; [pêpuji]: dungiyah,

--- 846 ---

santi-santi, pupudya, masanti, mastuna; [puji-puji]: môntra-môntra; [muji]: ucarana, nidikara, sumantya, pamursita, japa, mangasthawa, maracana, mudya, masantya, muja, muji, mujwa, mujya, muga, mangucarana, ngastawa, nglêmbana of ngalêmbana; [mêmuji]: astungkara, santya, santyapuja, masanti, mumudya; [mêmuji unggul]: majaya-jaya; [muji-muji]: mangastuti; [mujèkake]: munagya, mudyakên; [mêmujèkake]: ngidungi; [kapuji]: kastawa; [pamuji]: pucarana, aji, ayanya, pudyastungkana, pamudya, pamujwa, pamujya, pangucarana, mumulyakên,

--- 847 ---

muga-muga; [sêmbah pamuji]: pujastuti, pujastungkara; [puji kêlair]: japa mantra; [puji kabatin]: ônnya; [puji linuwih]: pajuwan; [puji pangabêkti]: astungkara; [lakuning puji]: pujabrata
pêjuh:
nutpah, rahsa, rêta, kama, sindurêtna, mani, manimaya
pajar:
sidyenjang
pijêr:
pijêr, nyari, glana
pêjêk:
[mêjêk]: mêwês
pojok:
tunjung, tunggar, lingir, juhung; [pêpojok]: kori pasadon; [pojokan]: lingiran, pasadon; [mojok]: ngujung
pijêt:
pêtêk, piyêh; [mijêt]: mêtêk, mijêt, mê(of mi)yêh, ngupuk; [mijêti]: mê(of mi)yêhi, ngandhahi, ngudhodha; [mijêt-mijêt]: ngupuk-upuk
pijêtan:
(woh), langsêp

--- 848 ---

pajêg:
wadal, panggêh, bulubêkti
pajang:
tilam, tilamrum, papajêgan waran van wara, warangan van wara, patani, pawarangan van wara, pajungutan, jinêmrum, jinêmmrik, môndhakiya, makasutan van suta, zie turu
pujôngga:
Awicarita, nawungkridha, kawi, kakwindra, kawiragya, kawirêja, kawiswara, kawiwara, kawipara, titisunda, tumêmungasthaguna, sambegana, sanga kawi, widayaka, para kawi, paramakawi, paramasastra, paramabasa, iyampu, môndraguna, mardawalagu, mardibasa, mangawiseka, mangawisesa zie pandhita
pujôngga:
W. A., wong wignya kang kapatah ulah kasusastran minôngka damaring praja

--- 849 ---

payu:
tindha, paajêng, pahali, pajêng K., mayu; [payon]: dulyahita, tindha, paratag, tarub, pajêng, pajêngan, matindha, matindhan; [payonan]: taruban; [pêpayuning jagad]: cakrawartya, catrawatya; [pêpayon]: dayat, titindha, patindhan, patêpan van atêp, pajêng-pajêng; [pêpayonan]: papaywan; [mayu]: nindha, catra, tumindha, mahajêng, mahayu, manindha; [amêmayu jagad]: cakrawarti, cakrawartya, cakrawati, cakrawatya; [mayoni]: majêngi
payah:
capi, cape, capya
pyur:
[pyur-pyuran]: sarsaran; [kêpyur]: tampu
piyak:
[miyak]: ningkad, lumingkab,

--- 850 ---

mêngka, ngingkis; [miyaki]: miyaki, pyahi
piyagah:
[miyagah]: angayagah, mancah
paying:
[poyang-payingan]: mabayangan
payung:
cakra, catar, catra, catratra, cadhang, sèngsèng, songsong K., songsyang, pasongsyang, pasongsong, paajêng, pajêng, payung N., jatha, jong; [mayung]: anyakra, mapajêng; [mayungi]: majêngi; [pamayung N. panongsong K.]: pamajêng; [apayung]: mapajêng; [payung bawat]: bawat; [kaya payung]: apajêng
puyêng:
limêng; [puyêngan]: limêngan
pama:
[verk. van upama]: saksat
poma:
pacuwan
pamah:
[mamah]: ganyang, grêmus, grêmusya, garêmus,

--- 851 ---

gilut; [mamahan]: gilutan
pamit:
amit, cilik, suhun, mamita, mamwit,
pamotan:
W. A., kang kêna pinitaya ing gusti, asimpên wadining praja
pamiwalkung:
(têmbang), têgêse: pamisahing kangên
pêmpên:
[mêmpên]: manganti
pampêt:
pêpêt; [mampêt]: ampêt, panganti
pampang:
[mampang]: cahêng, walila, pahang, mangkrak
pêmpêng:
[mêmpêng]: ardaka
paga:
tingkat
puguh:
wrêngkêng, wangkot, lwat, panggêh, pingging, punggung
pagêr:
rangkah, kikis, kuthi, tawing, tamping, wana, jagamaya, mahodama, mahodhana, bala; [pagêran]: tampingan;

--- 852 ---

[pêpagêr]: ra(of rê)rangkah, maodara; [pêpagêran]: kalas; [magêrsari]: indhung; [magêri]: nawiwi, nawing, rumangkah, tumawing, merawala, ngikisi; [mêmagêri]: mawala-wala; [apagêr]: abala; [apagêr bata]: malalayan; [pagêr sajêroning bètèng]: kacapuri; [pagêr bata]: lalayan, laleyan, malalayan; [pagêr bumi]: malatana
pugak?:
capu
pogok:
langgyana, po, papang, paju, pampang, pêngpêng; [mogok]: wyang, wingyang, langgyana, mahanga, mapang of mampang, maju, mangkrak, mapang, mêngpêng, gola, balila, bangga; [pamogok]: pamiyang
pagut:
campuh, tarung,

--- 853 ---

tatwa, têmpur, pangaras, gêgwan; [magut of manggêh]: magêh; [apagut]: mawantah
pêgat:
rêngat, dasah, tarak, sah, saha, sapiha, pasa, pasah, gêrêm; [pêgatan]: arpasa; [pêpêgatan]: rêrêt, arimati; [mêgat]: nambang, dumasah, masah, mapasah; [mêmêgat]: mamasa; [mêgati]: pyahi; [kapêgatan sih]: kaswasih, mangaksih; [pamêgat]: pamêsah; [ora pêgat]: titir; [aja pêgat]: aywasa; [tan pêgat]: andêrwili, titir, tyas of tyasa, satata, satiti, satatan, lana, megung
pugut:
têtês, putung, papas, pupug, pêthêt,

--- 854 ---

pêthil; [pugutan]: têtêsan; [mugut]: tumêtês, marugul, mutung, mapas, mapal, mupug, mamrêp, mêthêt, mêthil
pagas:
iras, irasa, jahid, jahit
pagol:
[magoli]: nagêni, nanggêni, tunggwi, tumagu, mananggêni, magalang; [mêmagoli]: tumagya-agya
pêgêl:
kumêh, lumpêng, gêmpung, bêbah; [apêgêl]: mopêk
pugal:
punggung, bôngga
pugag:
capu, kapu, bungkah
pêgêng:
kêla, tahên, sapih, pênggah; [mêgêng]: nahên, nênggak, tumahên, sumapih, simpêg,

--- 855 ---

makung, mênggah; [mêmêgêng]: mêmêtêng
pathi:
uyah, candu, santên, santhika, landhika, pa(of pê)sthika; [pathèn]: candu, candon; [mathi]: sumanthika, sumakthika, lumanthika, masthika; [pinathi]: kasakthika
pêtha:
tingka, wimba, lingga, pindha; [mêtha]: tumingka, mindha; [amêtha]: magatra; [pêtha panah]: wimbasara; [pêtha golèk]: martima
pêthi:
tapêla
potha:
[potha-potha]: rabasa; [motha-motha]: nêwih, rumabasa
pothah:
[mothah]: molar
pathènthèng:
[mathènthèng]: mathangthang
pathok:
cagêr, tanggên, galang; [mathoki]: nurusi
pêthik:
puhut, parugul, punghat, punghut,

--- 856 ---

pêngêt, pungut; [pêthikan]: puhutan, punghutan, pungutan; [mêthik]: anasa, mahut, muhut, manyumbad, marubul, marunggul, munghut, manguhut, mêngêt, mungut, nguhut, ngundhuh, ngutpala; [mêthiki]: muhuti, manguhuti, munguti, nguhuti; [pamêthik]: pamuhut, pamungut, panguhut
pêthuk:
adhang, anggêh, cundhuk, tundhuk, totos, susung, sêng, sêngsêng, sungsung, papag, pampang, thuthu; [pêthukan]: papagan; [pêpêthukan]: dyudyumpahan; [pêthuk-pêthukan]: sungsung, sungsungan; [mêthuk]: asêng,

--- 857 ---

asêngsêng, umanggêh, nêngsêng, nungsung, nanggul, sindura, sumusung, sambrama, sumêng, sumêngsêng, sumungsung, sêngsêng, sungsung, panungsung, maninjo, manungsung, matawa, misusung, masêsêng, mapag, mapang, manganggêh, nganggêh; [mêmêthuk]: manunungsung; [mêthukake]: madyumpakên, mapagkên; [kêpêthuk]: cundhuk, tundhuk; [pamêthuk]: paninjo, panungsung, pamapag; [pamêthukan]: papangan
pêthèk:
kerata, puhut, pêca, pêtya, batang; [pêthekan]: batangan; [mêthèk]: muhut, mêca
pathakol:
[mathakol]: mathakèl

--- 858 ---

pêthêt:
punggêl; [mêthêt]: mugut, muguti, munggêl
pêthit:
puncak; [mêthit]: muncak
pêthut:
totos
pêthèt:
puhut; [pêthetan]: puhutan; [mêthèt]: muhut
pêthot:
thêl
pithut:
pêdhèr, thuthu
pêthil:
sulah, pêndil; [mêthil]: umut, sumulah, mêndhil; [mêthili]: pumuti
pêthèl:
walukya
pothèl:
pohèng; [mothèl]: mohèng
pathèngthèng:
[mathèngthèng]: mathangthang
pêthing:
[pêpêthingan]: pepenyan, pèpègyan
pithing:
[= kapithing]: rêkatha, kalakatha, kamitra, kapira, dahri, darika, mindara
pang:
carang, capang, cabang, tangke, tangge, pahang, pancarang, pakah,

--- 859 ---

pang, panga, yuyu, mapang; [ngêpang]: mirup, mupul; [pangêpang]: pangirup; [aêpang]: mapang
pêng:
[= êpêng]: ti, sêru; [pêng-pêngan]: parmati, pramati; [pêng-pênging kuping]: kêpilêng, pilêng; [ngêpêng]: sarosa, sumêru, manglampu, ngêti; [makpêng]: sêkpêng
ping:
panga; [kaping]: ming; [kaping lima]: ginangsal
pung:
kayu ...: tanjang
pongah-pangih:
uwah-uwah; [pongah-pangihan]: kudhandhangan
pangan:
aksana, nêdha K., cacah, kulum, têdha K., tadhah, sri, subu, woga, wugan, dhahar K. I., jêlag Ks., madhang N., bukti, buktya, baksana,

--- 860 ---

boja, bu(of bo)jana, boga, bogya; [awèh pangan]: amboja; [ngêngurangi pangan]: mêrlapa; [panganan]: satrasa, paboga, nyamikan, buktiyan, baksana, bu(of bo)jana, boga, boga sadrasa; [pêpanganan]: amik-amikan, rajata, santapa, wahyapala, wiraboga, watyapala, wogan, dhadharanan, nyanyamikan, boja, boga; [mangan of mêmangan]: anjêlag Ks., umangan, amboja, abagsana, nu(of no)nas, nacah, natah, nadhah, kulum, dhara, mahangan, manacah, manadhah, makan, mukti of mamukti,

--- 861 ---

muktya of mamuktya, masraya, madhang N., mamuti, mugan, mangan N., bukti, buktya, baksana, bu(of bo)jana, boga, ngawuk; [mangan enak]: jujumat; [mangan rusuh]: ngimul-imul; [mangan luwih]: baksanita; [pamangan]: kênyêp; [pamanganan]: pamakanan; [dhahar K. I.]: amboga; [dhahar eca]: amboga drawina
pengin:
[pêpenginan rajah tamah]: kanggoning pakêcapan: rajah matah; [mengini, mêmengini, menginake, mêmenginake]: kainginan; [mêmengin]: muhut; [kêpengin]: ingin, manistra
pangeran:
esa, rabin, wuhan[7]
pangeran:
[of pangerran W. A.]: pangawulan, pinangeran, wênang
pangku:
kisapu,

--- 862 ---

kaswapu, kisapwa, pangku, pangkya, pangkyak, ngaswapu; [pangkon]: pangkêhan, pangkwan, ngisapu, ngisapwa; [mangku]: pangkwa, pangkya, mangkwa, mangkya, pangkyat, mangkyak; [pinangku]: kisapu, kisapwa; [pamangku]: pangisapu
pêngkuh:
tanggên, tanggya, tanggyana, pêrkasa, prakasa, prakosa, prakoswa, prakosya; [apêngkuh]: masiga
pangkur:
(araning têmbang cilik) têgêse: buntut
pangkat:
andha, rambah, tuha, tundha, sunda, wija, wijang, parah, paga, juru, jat, bilik;

--- 863 ---

[pangkatan]: rambahan, pataran; [apangkat-pangkat]: aparah-parah
pungkas:
puhas; [pungkasan]: kauwusan, puhasan, pawêkas, ngêhang; [mungkasi]: ngapuhara; [pamungkas]: sampata, pamuput; [pamungkasing pangiring]: padaraksa; [pamungkasan]: panguwusan; [gêgaman pamungkas]: saramuka
pengkal:
[mengkal]: nyingkal
pêngkêlung:
têlung
pangkung:
kiswapa
pingit:
hêt, dalit, simpên, sumpêt, thithi; [pingitan]: kakran, kêkran, tèki, biyada; [pêpingitan]: kamunihan, sutra, wêwêr-wêwêran; [sastra pêpingitan]: sandi sastra; [layang pêpingitan]: sastra sandi; [ngèlmu pêpingitan]: kamu(of kamo)ksaman; [mingit]: ambuni, dumalit, mendra, maringit, mêtri,

--- 864 ---

masimpên, mêwêr; [mingit-mingit]: mendra-mendra, malangit, mayagra; [pamingit]: paringit
pèngêt:
wyatna; [pinèngêtan]: erang
pungsêng:
[mungsêng]: ngungsêng, ngungêng
pangul:
taping, tungha, tangul, sêlat, panjung, pangol, pingul, bojong; [pêpangul]: panêlat; [mangul]: tumawing, tumunggul, tugul, mangjung, mayung, mangol, mungal
pongol:
pangul; [mongol]: mangul
pangulu:
W. A. sisirah, utawa pangarêp
pangalasan:
W. A. kang kapatah amèt kayu ing alas
panglima:
W. A. mantrimôncalima
pangling:
Indung, indung, cali, pandung K., maindung
panglong:
irêng, panglwang

--- 865 ---

panggah:
anggagah, kur, togên, tênggah, tanggon, gu, gagah; [manggahi]: anggagahi, tumanggah
pinggir:
upir, ujung, imbang, rupir, kikis, kiping, tira, tirah of titirah, turutan, kawir, tawing, têpi, têpis wiring, têmir, tamping, tambi, têmbir, têmbiring, ta(of tê)mbing, têmbèng, tinggir, sisimping, samipa of samepa, samipwa, lirang, patirah, pipi, pipir, pinggir; [pinggir giring]: têpi iring; [pinggiran]: ujungan, tampingan, tinggiran;

--- 866 ---

[pêpinggir]: titirah; [pêpinggiran]: titirah; [minggir]: nêpya, nêmbing, tumawing, lumira, manirah, miwir, mipir; [minggiri]: nênggul; [paminggir]: patambing; [paminggiran]: patêpèn, patêmbingan; [pinggir iring]: têpis iring; [pinggir sêgara]: muhara
pênggak:
campah, santya, sapiha, sayut; [mênggak]: nantya, santya, sumantya, sumatih, sumapiha, sumayut, manahên, manantya, masayut; [mênggaki]: manahêni; [pamênggak]: panantya
punggawa:
Kw. na(of ni)yaka, tumênggung, sumantri, wadana, pratiwa, partiwa, partiwadya, partiwabala, prameya, mantriman, manguri, bupati,

--- 867 ---

batha, bathamukya, zie tumênggung en bala
punggawa:
W. A. ing ngisor iki sêsêbutan utawa pangkat lan kuwajibane para putra sêntana sarta punggawaning ratu ing jaman kuna, ingaran: wadu aji, kaya ta: ôndhamohi Wbk.: tôndhamoi W. A. têgêse: limpad marang pakarti, kapatah amêminta pagaweane abdi dalêm kriya; arya, têgêse: luhur, utawa: padhang; aryaniti, têgêse: wadana sêtya, utawa: wadana gêdhong; aryahoddha têgêse: wadana dagang; aryatiron têgêse wadana pangulat-ulat (= tilik); haryaleka, têgêse: wadana pananggalan; arya pêpati, têgêse wadana parentah; aryajômba, têgêse: wadana pasucèn; arya manguri, têgêse: wadana pangudharan, winênangake angowahi karampungan kang nalisir;

--- 868 ---

adèn-adèn, têgêse: pangkat pangulu, utawa panglawe van panalawe; adipati, têgêse: panggêdhening parentah; adipati kupu, têgêse: adipati kang wis mardika; ulubalang, têgêse: pangarêping pacalang utawa juru nglakokake layang kang marang ing ngamôncapraja; umbul, têgêse: pêpundhèn, pangkat panatus; na(of ni)yaka, têgêse: panunggul; rahadèn, têgêse: sêsotya, utawa bagus; radèn mas, têgêse: sêsotya êmbanan kêncana; radèn bagus, têgêse: sêsotya bêcik; ratu[8] têgêse: nyarambahi; rôngga, têgêse: wêngku; kaum, têgêse: jêjênêng; kandhuruhan, têgêse: paserenan; karêrêngan, têgêse: juru nganglang sajroning pura; karaman, têgêse: arahan iya iku wong cilik kang ora nyôngga gawe, ngindhung utawa magêrsari nyagak pat;

--- 869 ---

kaliwon, têgêse: kapiji, utawa rongèwu; kalang, ambawahake alas pajatèn; kalang ilir, nêrês wit sarta ngrampas pang kayu jati; kalang èdhèg, andhêdhêgi kayu kang arêp tinêgor; kalang kamplong, nawar sagunging kayu kang singit-singit; kajinêman, kang kapatah ngulat-ulatake laku kadurjanan sajroning nagara; kiyai utawa: kaki, têgêse: pituwa; kabayan, kapatah dadi lantaran; kangjêng, têgêse, ingkang suku; daksa utawa: jaksa: sujana, utawa wicaksana, kabubuhan anggarap prakara; dêmang, têgêse: bêbundhêl; tôndhamohi zie ôndhamohi; tôndhamantri, juru mupu beya ing pasar-pasar; tuwarawa = juru silêm, kapatah misaya iwak kali zie Wwh. 44-7 T. A. 174-10. v. o. W. A. jômbaleka = warigaluh; tuwaburu, kang kapatah ambêbêdhag buron alas;

--- 870 ---

tumênggung, têgêse: dhênggung,utawa: têtindhih; sinangarya, sinêbut: luhung; santri, têgêse sakabat, utawa: panakawan; senapati, têgêse: mangku parentah; sarati, têgêse: angkus, kusir; suratani, têgêse: kêkêndêlane wong cilik kang nyôngga pagaweyane ratu, lungguhe saparoning paragak; sikêp, têgêse: tukang nyêkêl; susuhunan[9] têgêse: pêpundhèn; singasari, têgêse: singabarong, prajurit kang kapatah rumêksa para biyadaning ratu; wirancana, têgêse: anglingan, iya iku prajurit miji; wuruk = kusiring padhati, titihane ratu yèn bêdhat pikat marang alas; wirasinga, têgêse: pikuwat, iya iku prajurit jaba; wirajanu, têgêse: panglingan, iya iku prajurit pinilih; wirajaya, têgêse: karajan, iya iku prajurit jêro; warigaluh = tuwarawa; wadana, têgêse pangarêp;

--- 871 ---

wadya, têgêse; rakêt; lurah = ulu-ulu, lungguhe saparoning panglawe zie adèn-adèn; panêkar, têgêse: rowaning wadya, madhangake têmbung; pandêlêgan = juru tênung, utawa: nujum; panèwu, têgêse golongan, utawa sèwu; pandhe, têgêse: panggondhèl; panji, têgêse: têtunggul, utawa: banthèng, sor-soraning lurah, pangarêping prajurit; panjang jiwa, of jihwa, jiwa zva. nyawa maar. jihwa zva lidhah, kang kabubuhan andhawuhake parentah; panêmbahan = kang sinêmbah; panunggul, kang kapatah ngêrèh para kawula magang; pêcattôndha = ôndha, têgêse: uwalwing têtêngêr, iku wadana pabeyan sarta pabandaran (of kabandaran); prajurit, têgêse: pêrang; prajurit sinêlir, têgêse: kanthi kang ora adoh; prameya, têgêse: bôngsa linuwih; pragak, têgêse: tuku, kuwajibane ngrampungi prakara

--- 872 ---

cilik-cilik ing desa kang kêna dipirukun lungguhe saparoning bêkêl; pakulupan, têgêse: pamanggangan; pakathik, têgêse: kanthi; patih, têgêse: parentah; patyatandha, têgêse: wadana pabeyan sarta pabandaran (of kabandaran) dharat; patinggi, têgêse, pamangkat, lungguhe saparoning lurah; pasêpan, têgêse: têlik; pasingsingan, kang kapatah mariksani wadya kriya; palimpinga, juru pralambang, utawa: ulah jangkaning praja; palingsingan, kang kapatah ngêrèh wadya anon-anon; pujôngga: wong wignya, kang kapatah ulah kasusastran, minôngka damaring praja; pamotan, têgêse: kang kêna pinitaya ing gusti, simpên wadining praja; pangeran van pangerran van ngèr, têgêse: pangawulan; pangulu, têgêse sêsirah, utawa pangarêp; pangalasan, kang kapatah amèk kayu ing alas;

--- 873 ---

panglima, têgêse: mantri môncalima; punggawa, têgêse pangahap; jajar, têgêse: pangarêping laku; jômbaleka, têgêse: mantri tuwarawa, kang kapatah misaya iwak kali; mantri, têgêse: linuwih; mas bagus, têgêse: mas bêcik; manguri, têgêse: mudhari prakara; gandhèk, utawa: anggandhèk = anggandhok = loro, têgêse loro, sok ana gandhèk: iya loro; gus of gus-gusan = bêcik- bêcikan; gusti, têgêse: rahsa, gunêm, sêsêbutan; bandara, têgêse aub-aub, utawa: têtuwa; bêkêl, têgêse: tunggu, utawa: ancêr, lungguhe saparoning patinggi; bala, têgêse pagêr; bupati, têgêse: bawahani parentah; bêbuyut, têgêse têtuwa pangkat panèkêt; ngulama, têgêse: ulah ngèlmu;

--- 874 ---

ngabèi, têgêse ngimpuni.
punggawa:
R. K. Ing ngisor iki araning punggawa kang muni ing layang raja kapa-kapa, kaya ta: andaka, ôndamohi, êsungkawung, êsung kulung, kalungkung, kupu, adipati ..., kajinêman, tôndha, tiron, arya ..., tambir, suraya, sêsêpan (langlang ing wayah bêngi), suguh, sabuk alu, sangadèn, singasari, arya ...,

--- 875 ---

wiraraja, arya ..., wira singa, arya ..., warajungka swalakas, wirabraja, watu kalang, watu kalingking, watuwalira, watu parang, watu pasung, watu gêni, watu ganjur, walirahapi, walirahapyuy, walirakambi, walaka, wogan, leka, arya ... (olah-olah), lêlungidan, panakatèn, pandêlêgan (ulah tênung sarta pagêring),

--- 876 ---

panji, panjang jiwa, pakulupan, patyatôndha, palimpingan, papati, arya ..., pujôngga, pamot, arya ..., pangalasan, juru janglar, juru mab, jômba, arya ... (olah-olah), jagul ngare, manguri, arya ... (anampuni wani mati), ganjaran, gara-gara, gayung pangayap, bujaburu, buyut, ngabèi

--- 877 ---

punggawa:
D. N. nayaka, tumênggung, suhaddha, sumantri, subadha, wrahasbala, wadu, wadana, wadya, wadyabala, waladara, walaba, partiwa, partiwadya, pratiwa, pratiwabala, prameya, mantri, mantriman, manguri, brêtya, balawan, bupati, batha, bathamukya
panggul:
[manggul]: mananggul
punggêl:
kapung, têtah, têtêh, tutuh, punah, purêk, pra(of para)pal, pupak, papal, pupug, polog, pug, pugut, dhungkul; [punggêlan]: kapungan;

--- 878 ---

[munggêl]: tumêtah, tumêtêh, tumutuh, murêk, mra(of mara)pal, marpyas, mupak, mapas, mapal, mupug, mugut, magas, mangapung, ngapung; [munggêli]: murêki, marupuhi, muguti; [apunggêl]: mapunah; [pamunggêl]: pamupak, pamaras
panggêng:
pingging; [manggêng]: manggung
panggung:
caka, gantang; [panggungan]: muhara, maligèn; [panggung watu (piranti mati obong)]: pancaka
pênging:
ampah, suwuk; [pêpênging]: hiki, sapiha, sayuk; [mênging]: santya, sumantya, sumuwuk, sumapiha, manintya, ngusir; [mêngingi]: nguhuti; [pinêngingan]: hinilan;

--- 879 ---

[pamênging]: santya, pamapag
dhi:
[= adhi]: antên, ari, arya, ri, rayi K. I., yayi; [ngadhi]: ngantên
dhuh:
[= adhuh]: A, U of hu, E of he, Ah of hah, Uh, Aha of aha, Ahah of ahah, ahka, adhah, adhuh, Udhah, Um, Ibu of ibu, hong, duhan, toh, talêh, tèbu, lahe, pangadhuh, dhuh, dhuhan, ya, babo, bibi; [dhuh-dhuh]: UU, ahhah, Udhuh; [adhuh-adhuh]: hahahah, honghong; [dhuhe]: Uhuh; [adhuhe]: Aho, Ahaha,

--- 880 ---

ha ha ha; [adhuh hehe]: Ahaho; [adhuh lahe]: Ahoho; [ngadhuh]: umong, maho; [ngadhuh-adhuh]: atalêh-talêh; [ingadhuhan]: ino; [pangadhuh]: dhuh; [pangadhuh-adhuh]: hêm, hêm-hêm; [dhuh aku]: ahka; [dhuh dewa]: huhu, ilahèng; [dhuh sapa]: ahka
dhahar:
[dhahar nginum]: ôndrawina
dhaup:
wiwaha
dhèhèm:
sigra zie wahing en watuk; [kadhèhèm]: madhaham
dhun:
[mudhun]: nêrêh, tumurun
dhanu:
[ngêndhanu]: kumêndhung, sumara, limêngan
dhananjaya:
[= dananjaya]: arane panêngahing Pandhawa
dhêndha:
pidana, pidhana, dhandha; [dhêndhan]: pangluput; [andhêndha]: dhumêndha, midana, malya, midhana
dhandhang:
[andhandhang]: angas
dhêndhêng:
[andhêndhêng]: kumêndhêng, ngêndhanu,

--- 881 ---

ngawandha
dhèndhèng:
liyat; [andhèndhèng]: lumiyat; [kadhèndhèng]: kaliyat
dhandhang(of dhangdhang)gula:
(araning têmbang cilik, têgêse: araning gêgodhongan kêna ginawe paès, utawa gula rineka kaya dhandhang)
dhanyang:
hyang-hyang
dharat:
[dharatan]: ngasa, lêsta; [andharat]: madharat
dharusul:
[andharusul]: mamrusul
dharidhis:
cêdhis; [andharidhis]: nyênyêdhis
dhrodhog:
[dharodhogan]: kakatêran
dharampalan:
(araning dewa)
dhok:
[pandhokan]: jêdhok; [dhok]: (araning jam kayu nôngka minôngka pêpundhèn); [mandhok]: manjok
dhêku:
[dhêku-dhêku]: ngambiwadha
dhukun:
tabid, ladira, padhoti, jumuk, mubat, bidhan; [padhukunan]: pramosada, pramosadan; [ngèlmu padhukunan]: ulik sapramoda, pramosada

--- 882 ---

dhukar:
barubuh
dhêkêm:
[andhêkêm]: ngadhukus
dhot:
sulah
dhatu:
[kadhaton]: antapura, ôntapura, Adyahi, raja, rajwa, rajya, rangka, kênyapura, kênyapuri, karatyan, kadhatyan, taji, tajya, pura, puri, puro, purana, purantara, puraka, parsada, prasada, prasadarga, purasaba, pura-pura, puraya, praba, dhatulaya, dhalêm, jwitaji, graha; [papan kadhaton]: purana; [ing kadhaton]: ngantapura; [têlung kadhaton]: tripura
dhoso:
nandya, nantya; [andhoso]: nyêndhu
dhasar:
tahas,

--- 883 ---

lakra, lastar, lumah, labak, papan, galar; [dhasaran]: lumaha, labakan; [dhêdhasar]: candhang, tanas, talasar, lalawak, labak-labak, patala; [andhasar]: makundhah
dhêsêk:
bêbrêg; [andhêsêk]: umbêrêg, ngikut, ngingkut
dhisik:
uni, êlêm, rumuhun, zie Indramajoe, karuhun, sikara, mandhik, mula, nguni, ngunin, ngunya; [rêbut dhisik]: paruhu-ruhunan; [andhisiki]: ruhuni, mawuryani, mangruhuni, nguni, nguniyani, ngruhun, ngaruhuni; [andhisikake]: mangunyakên;

--- 884 ---

[dhisik-dhisik]: nguni-uni, nguni purwa; [dhisik- dhisikan]: ruhunan, ruruhunan; [andhisik-dhisikake]: ngruhun-ngruhunakên; [pandhisik]: pangruhun; [padhisikan]: paruhunan
dhosok:
sompok; [andhosok]: nyompok
dhewe:
narpa, dumara, sowang, wala, priywak, priyawak, priyang (of priyông)ga, pribadi, pagyan, dhana, dhawak, juga, mina, mrihawak; [dhèwèk]: lila; [dhèwèke]: rakwa, nyasiralan; [dhewe -dhewe]: sowang-sowang, perangan
dhawuh:
cawêh, rahup, rarab, kuluya, suruhan; [dhawuhan]: labuhan; [andhawuhi]: rumuru, mahi; [didhawuhi]: katuduhan, katitihan; [padhawuh]: patigan;

--- 885 ---

[padhawuhan]: pawantingan, palabuhan; [dhumawuh]: sumra; [wayah sadhawuh]: sadhawring
dhuwur:
antar, anung, ardha, udaya, ulu, agra, inggil K., unggul, ruhur, dirgya, tara, tungha, tungan, srênggi, wur, wuwung, luhur, lumur, punjung, prênggi, pangunggul, dhuhur, jumantara, janggala, murti, mênggêr- mênggêr, gana, gra, giri, gaga, bêntar, bama; [dhuwuran]: awang-awang, lumuran; [dhêdhuwuran]: uluwan; [dhuwur dhewe]: munggul; [ing dhuwur]: ngagrah; [sadhuwuring mega]: ngambar -ambar;

--- 886 ---

[luwih dhuwur]: suralaya
dhuwêt:
rukêm, kathilêng, duhêt
dhuwit:
ardana, arta, arte, hartana, hartaka, hartakara, hartawan, atang, uwang, hyarta, kaskayani, kupang, kèpèng, dana, danardana, danarta, dyana, dêmi, topang, sadana, sa(of sê)dhana, sadhêna, dhana, dhuwit N., yatra K., brana; [andhuwiti]: ngardanani; [dhuwit akèh]: maharta; [dhuwit agung]: mahadana, mahadhana; [dhuwit pêcah]: hurarta; [dhuwit limang wang]: sakupang
dhela:
sêmita; [sadhela]: êlêm, dèrihing, saharas, sar, sakarêng,

--- 887 ---

salap, sapangu, watgatha, yalap, mêne, mara, bari; [sadhela-sadhela]: bari-bari
dhêlik:
[andhêlik]: mahêt, manês, maningit, mêt, ngumêt; [andhêdhêlik]: ngumpêt-umpêt; [pandhêlikan]: padhêmitan, panghêtan, panghêban
dhalang:
carma
dhulang:
idhang, dhudhulang
dhapur:
wangun
dheprok:
[andheprok]: amidik, mangundhêh
dhupak:
dêdêl, têndhang, tampal; [andhupak]: andêdêl, dumêdêl, makidyat, ngrunjah
dhepok:
dhampah; [andhepok]: sadhepok, malumur, ngidhupuh
dhêplok:
[dhêdhêplokan]: sasadon, pranaja
dhadha:
krudha,

--- 888 -- -

pranaja, puwa, dhadha K. N., jaja K. I., jangsa, ngayun; [dhadha jêmbar]: wijangkara; [dhadhaning kewan sikil pat]: andhêman
dhudha:
tanbara
dhedhe:
mange
dhodho:
rimbit
dhadhah:
anggra
dhudhah:
tangi, dhudhuk, bubak; [andhudhah]: dhudhuk, nyarudhah
dhadhak:
[dhadhakan]: kalasesa
dhêdhêk:
têpung
dhudhuk:
jugil; [dhudhuk-dhudhuk]: manyukilan
dhodhok:
thongkrong
dhêdhêt:
sêk; [andhêdhêt]: irêng
dhèdhès:
wida
dhèdhèl:
[andhèdhèli]: alimêrut
dhadhali:
(araning manuk sarta araning panahe Radèn Arjuna)
dhadhap:
(têmbung); [andhadhap]: rangin; [dhadhap (têmbang)]: celung, dhadhap
dhêdhêp:
rêrêp, rêrêb, tirêp, tirêb, lêlêp, jêjêp

--- 889 ---

dhadhapmantêp:
(têmbang ged). Têgêse: dhadhap sêmi
dhodhog:
[andhodhog]: madran
dhayoh:
tyamu, tami, tamu, tamya, tamyi, tamiy, tanuy; [dhêdhayoh]: tatamu, tatamuy; [kadhayohan]: atiti; [tinamu-tamu]: tiniti-titi
dhayung:
talajung, wêlah, galiyu
dhoyong:
wiyut, miyat, mayung
dhêm:
[= adhêm]: kruk, tis, tis-tis, mêrta, matis, ngingi; [luwih adhêm]: palamatan; [ngêdhêm]: êndha, ngêdhêm; [ngêdhêm rasa]: nidham; [ngadhêmi]: amarta, umadhêmi; [kadhêmên]: kasrêpan
dhêmên:
êla-êla, cinta, carya, rênan, rarêm, rumêsêp, kuswa, trêsna,

--- 890 ---

tamtam, sênêng, wajib, lalit, lulut, lamlam, paga, dhêmar, mulêm; [dhêmênan]: kacintan, kalulut; [andhêmêni]: nista, manintyani, manukitara, macintya, ngacintya, ngacintrya; [dhêdhêmên]: rêrêsêp; [dhêdhêmênan]: mangun sih; [kadhêmênan]: kamatrêsnan, lamlamên
dhampar:
amparan, angsana singa, kundharana, kundharasa, dirga haksana, dirga sana, singhasana, singhangsana, singaksana, singasana, singangsana, lowana, padmasana, patrana, patarana, pasilendra, palang(of palông)ka, mèrupadma; [dhampar dawa]: padmadirgasana
dhêmit:
silum;

--- 891 ---

[dhêmitan]: sêluman, limunan
dhompo:
kelon, talaku
dhèmpèt:
dhampit
dhèmês:
mathis
dhêmpêl:
kêkêlên
dhêmpul:
tala
dhumpil:
[dhêdhumpilan]: umpil-umpilan
dhompol:
inuk
dhumpyuk:
cawêh, cawuh; [dhumumpyuk]: camawuh
dhagêl:
ga
dhèthèng:
[andhèthèng]: wêlang, jinggring
dhang:
[= dhangan]: trangga, santika, sampat, ladhang, lumayan, mannyan, marèng, gampung, bêgèr, bagas; [akandhangan]: santika; [ngadhang]: umadhang; [andhanganake]: ambagas, anggampung, manrang, madhèng; [kadhanganan]: kanirbayan, kasantikan
dhong:
[êndhongan]: têlih
dhenga:
[sadhenga]: asing, sasing,

--- 892 ---

mantal, barang; [sadhenga ucap sora]: singanabda
dhangah:
andaka
dhingin:
bra; [andhingini]: murwani
dhèngêr:
[pandhèngêr]: pangarta
dhôngka:
kahyangan, kabuyutan
dhêngak:
[andhêngak]: lumêngge
dhungkar:
têpak, swab, putêr; [dhungkaran]: putêran; [andhungkar]: sumwabya, manungkal, mutêr, ngongkol, ngunggad; [pandhungkar]: pamutêr
dhangkrang:
[ngêdhangkrang]: ngengkrang
dhêngkul:
drakuka, dêngku, dhingkul, juhung, jêng, jêngku, jêngkala, jungkali, jungkalika
dhingklik:
paga
dhêngklang:
[andhêngklang]: wijang
dhangdhang:
utpaka, ajap-ajap, kagana, kangka, sawabukti,

--- 893 ---

sobaksana, dhandhang, dhangdhang
dhêngglêng:
linglung
jae:
alaya, rimpaka
jahnaisuta:
(jêjuluke Bisma)
jail:
androhi, dêngki
jan:
jang
jin:
êjan
jun:
kapita, kampita, kumbaya, kumbayana, durna, druni, juna, buyung
jênu:
wisaya
janardana:
(jêjuluke Prabu Krêsna)
jênak:
ênak, kulêd, sapalan, lembong, jênêk, jinak, menaka, mawèt, majrat, gêpêr, gayêng; [kajênakan]: swecan; [pajênak]: pajrakan; [ajênak]: matêlêm
jinêm:
amêm, dyatmika
jênêng:
aran, dadaha, têngêr,

--- 894 ---

têngran, têngêran, sir, mawangi, panêlah, panêngran, panênggak, pangaran, dhir, dhiri, jênêng, bisi (of bise)ka; [jêjênêng]: dadaha, panêlah, pradaksa, pradêksa; [anjênêngi]: hitnya, mradaksa, mradêksa, madêgi, ngèstrèni; [panjênêngan]: tatwas, pandaha
jantên:
[jumantên]: mara
jôntra:
catra, jôntra
jêntol:
kungkung
jantung:
adnyana of atnyana, tuntut of tungtut
jandhela:
niyakgraha, jênela
janji:
ambara, ubaya, êbang, anggêr, nobaya, rubaya, kangsi, tinya, tatya, tisama,

--- 895 ---

tija, ta(of tê)mbaya, samaya, sa(of sasa)mbaya, sa(of sasa)ngi, sanghya, sanga, sangi, punagya, pratignya, prayognyana, panggil, pangubaya, bara, bisama, baya; [nêtêpi janji]: purbaya, purobaya; [anjanji]: manyangi, masangi, mayanya, mangubaya, ngubaya; [anjanjèni]: nambahi, nyawèni, mangubayani; [prajanji]: sa(of sê)madi, sa(of sê)mèdi, panamaya, pratinya, pratignya, prasamaya, patêmbaya, pasayêmbara; [prajanjian]: anêstyakên, anamarawan, anamarrayana, têmbayan, wiranya, wawangson, punagi, patêmbayan,

--- 896 ---

pasa(of pasê)mayan; [pajanji]: pamanggil, pangubaya; [pajanjian]: pangubayan; [ajanji]: sumambaya, sumangi, mrayognyana, masamaya, manggil
jinja:
sigun
jinjit:
rumingking, tuminding, jinjing
jênjêm:
jênêk
junjung:
angkat; [anjunjung]: angkat, ngangkat
jonjang:
[anjonjang]: ngrempo
janma:
nra; [panjanma]: pawyang
jênthir:
anggêr; [anjênthir]: anggêri
jênthik:
[of jênthikan]: ênthikan, kalingking of kalingkingan, mudha jari
jar:
[jare]: jarèng
jur:
[= (a of ê)jur]: anyur E. T., uwuk, ajir, ujur, cêrah, curna, rênyuh, trênyuh, luluh, lodhoh, nyunyur,

--- 897 ---

bêntar; [ngêjur]: anjor, lumuluh, mramês, ngrêncak, ngra(of ngara) mês
jèr:
[= ajèr]: ajir, lèr
jor:
hur; [jor-joran]: hur-huran, mahur-huran; [pangêjor]: pandon; [pangêjoran]: pandonan
jara:
jara
jaro:
dhalêm, jarwa
jêro:
upaka, ulêkan, naruka, rènwa, dalêm, sodal, lêbêt, patala, paka, jro, gambira, bakah; [jêroan]: irah, paru-paru, dhalêman, jaringan; [sajêroning]: paka; [ajêro]: madhalêm
juru:
jru, madalêm, malim
jrah:
[anjra]:[10] mijak
jirih:
hrês
juruh:
kilang
jaran:
undhakan,

--- 898 ---

adraba, aswa, asya, kuda, koda, kudaka, kudasthra, kudèsthra, kudha, kalêngki, kalangkya, kapal K., turang(of turông)ga, swa, swaninda, sya, wajik, prasita, jaran N., gêdhog; [jaran pintêr]: kuda srênggara; [jaran gilap]: aswarutya
jêruk:
limo, limun, limaya, jêram K.
jurudêmung:
(têmbang teng. têgêse: juru nabuh dêmung)
jarat:
[jaratan]: pakuburan, pasetran
jarit:
[= jarik Spr.]: ulês, kèn, tapih K. N., sinjang K., sampar, wastra; [nganggo jarit]: manapih, masinjang; [kaya jarit]: suminjang
jêrit:
jrit;

--- 899 ---

[jêrit-jêrit]: krih-krih; [anjêrit]: anjrit, hrit, makrak; [panjêrit]: curing
jirêt:
kala, kulêm, sandhat
jurit:
[of prajurit]: sewal, niwarya, rasika, danuja, doda, dibya, dibyanung, sura, surasti, surangkara, suranggakara, sudibya, sudibyanung; [prajurit]: suwira, wara, wira, wirarodra, wiralêgawa, warayuddha, widagda, wiwara, wibaga, pracundhamani, prakosa, partiwa, prawara, prawira, dhika, yu(of yo)ddha, yuddhagal, yoddhang, yu(of yo)dha, gana, gayahita;

--- 900 ---

[prajurit kawasa]: anggakara, wirayoddha, manggala; [prajurit wadon]: suratri; [prajurit linuwih]: ônggakara, krêtarta, sihotama, suraksa, surata, suramantya, surènglaga, surônggakara, mahapurusawira; [kaprajuritan]: kasihan, kaduran, kawiran
jarwa:
arti, wantah, war(of wêr)di, war (of wêr)dhi, waradwija, par(of pra)dika; [jarwanan]: pradikan; [panjarwa]: pradêgsa
jirap:
tarap; [anjirap]: umèb, aglar, wrata, wara(of wêra)ta, lrang, lumrah, jrah, matêbi, myanga
jarum:
[jaruman]: juti rêsmi
jêrum:
jrum; [anjêrum]: anjrum, pakêm, jrêm, makêm

--- 901 ---

jrumat:
[anjrumat]: anggarundam
jarag:
têmah, têmaha, maha; [anjarag]: nêmaha, maha
jorog:
juhung
juragan:
nako(of nangko)da, tampuhawan, pètdhatu; [juragan prau]: baswara
jaring:
jaring; [jêjaring]: jala-jala; [anjaring]: mawar, majala
jèrèng:
isis; [anjèrèng]: asis, nurah, cura, cora, curah; [anjêjèrèng]: curah- curah
jurang:
ambaka, nadindra, rênak of rênêk, runuk, rèjèng, trê(of tarê)jung, trêbis, surukan, sigrong, wanapada, luwah, lêmbah, lêmbaya, parung, jurang, jèrèng, gahan, gahana,

--- 902 ---

gahyara, gatan, gatana
jurung:
[anjurungi]: anjuru, anjurung, nurunga, nandukara, nadukara, rumojong, manadukara, manadhukara, mastu(of mêstu)ti, mastutya, ngèstrèni, ngayubagya; [anjurungake]: mastwakên; [jinurung]: sinanjur; [panjurung]: èstrèn, pangayubagya; [panjurungan]: paduluran; [jumurung]: nadukara, raup-raup, madulur, nguyu-uyu
joror?:
rungup
jak:
[= ajak]: tanti, tangtang; [ajak-ajakan]: ruh-aruhan; [ngajak]: hêh-hêh, hèryya; [kaajak]: dajak
jaka:
dyah, wujing, jaka; [jêjaka]: tru(of taru)na, têmbirang, wara taruna, lambana, yowana
jaksa:
kal,

--- 903 ---

pra(of para) data, jama, yama
jati:
(kayu), jatos K. D., jatya; [alas pajatèn]: kintèki, pajatyan; [anjatèni (têmbung)]: majatya; [kajatèn]: sunnyata
jutu:
[panjutu]: jêndhul
joto:
[anjoto]: pongo
jatmika:
ênêng, nêng, ruruh, luruh, jinêm; [kajatmikan]: kaluruhan
jisim:
lawayana
jawa:
yawa; [anjawakake]: jumawa
juwèh:
crêmih
jiwir:
[anjiwir]: miwir
jèwèr:
pulir; [jeweran]: puliran; [anjèwèr]: mulir
jawat:
[jêjawatan]: masamparan; [anjawat]: manjawat; [panjawat]: pangawat
jiwit:
[anjiwit]: ngapit; [anjiwiti]: ngapiti
jiwata:
(manuk), candrawasa
jawab:
[anjawab]: sumaur; [panjawab]: pawara
juwing:
wêjing; [anjuwing]: ngrêjang

--- 904 ---

jala:
paikat
jila:
[pa(of ma)njila]: pêcir, mêcir
jola:
[anjola]: pakrak
joli:
jêmpana
jêlèh:
[jêlèh-jêlèh]: kêrèh-kêrèh; [anjêlèh]: yakrak, masênge, majêlag; [panjêlèh]: pangohan
jêlantah:
wa(of wê)lantah
jalaran:
ênu, abalan, nuwityan, silulunga, wityakan, pahambala
jalarèh:
dalir
jalarang:
awis, cinggara, dahrika, dyararang, singgara, wriha
jalak:
[jalak angloloh]: ngêmpan
jaluk:
têdha K., lampah, pinta, pundhut K. I., palar, muhun, minta, manggil, gotami, bana;

--- 905 ---

[jalukan]: paraminta of paramita; [anjaluk]: hêh-hêh, aminta, nadhah, naminta, lumaku, lumakwa, lumampah, pinta, pita, minta, marar, malar, malakwa, malakya, ma(of mê)lampah; [anjaluk pitulung]: manambat, masraya; [anjêjaluk]: nèh, kumênyêp, marar-marar, malar-malar, miminta, mamarar; [panjaluk]: nakta, kênyêp, kumênyêp, panuhun of panuwun, panosan, pinta, pariminta, parimita, palar, palaka, palakwa, palampah, paminta, pamalar, muga-muga;

--- 906 ---

[panjaluk ala]: durniminta; [panjalukan]: paraminta of paramita
juluk:
[jêjuluk]: abisika, mangabiseka, bisi(of bise)ka, bisikan zie jênêng. Ing ngisor iki jêjuluke para panjênêngan ratu ing jaman purwa, kaya ta: a. Cêmpalarêja, 1. Prabu Gôndabayu, 2. Prabu Drupada, Sucitra, Pancalaraja. b. Kumbina, 1. Prabu Bismaka, Hiranyaka, Rukmaka. c. Dwarawati, 1. Sri Bathara Arimurti, Narasingha, Narayana of Nayarana, Krêsna, Danar(janar)dana, Wisnumurti, Wasudewa, Padmanaba, Basudewaputra, 2. Prabu Satyaka. d. Trajutrêsna, 1. Prabu Bomantara, 2. Prabu Boma Narakaswara, Sitija, Mahitalasuta,

--- 907 ---

Trajutrêsna, Mahija, 3. Prabu Kismaka, 4. Prabu Antariya. e. Wiratha, 1. Prabu Basurata, 2. Prabu Bagupati,[11] 3. Prabu Basumurti, 4. Prabu Basukèsthi, 5. Prabu Basukèswara, 6. Prabu Basukêthi, Wasupati, 7. Prabu Durgandana, Wirathèswara, Matswanata, Matswapati, Maswapati, Baswendra. f. Lokapala, 1. Prabu Dheroddhana, 2. Prabu Danurddhana, 3. Prabu Karddha, 4. Prabu Lokawana, 5. Prabu Wisrawa, 6. Prabu Wisrawana, Dhanaraja, Dhanapati. g. Lesanpura, 1. Prabu Ugrasena, Ekawwama, Sêtyajit, 2. Prabu Sêtyaki, Ekaboma, Sarayuddha, Sinisuta, Wrêsniwira, Yaduwrêsni, Bimakunthing, 3. Prabu Sanga-sanga.

--- 908 ---

h. Maespati, 1. Prabu Hèriya, 2. Prabu Kartawirya, 3. Prabu Arjunasasra, Arjunawijaya, Sasrabau, 4. Prabu Ruryya, 5. Prabu Partawiryya. i. Môndaraka, 1. Prabu Môndrakumara, 2. Prabu Môndrakeswara, 3. Prabu Naradata, 4. Prabu Salya, Narasoma, Somadanta, Madrakeswara, Madridipa, 5. Nangkula Sadewa (jumênêng barêng), 6. Prabu Kesrawa. j. Mantili, 1. Prabu Danuja, 2. Prabu Danupati, 3. Prabu Janaka, Madura, 1. Prabu Kunthiboja, 2. Prabu Basudewa, 3. Prabu Baladewa, Halayuda, Kakrasana, Kusumawalikita, Jaladara, wasi ..., Basukiyana, Balarama, 4. Prabu Udara. k. Manggada, 1. Prabu Jisis, 2. Prabu Citradarma, 3. Prabu Citranggada.

--- 909 ---

l. Gêndara, 1. Prabu Maneriya, 2. Prabu Mandara, 3. Prabu Mandararya, 4. Prabu Keswara, 5. Prabu Anggêndara, 6. Prabu Sangkuni, 7. Prabu Kèsthisura, 8. Prabu Kistawaka, 9. Prabu Gandaprawa. m. Ngastina, 1. Prabu Hastimurti, Basusena, 2. Prabu Pratipa, Wasanta, Dewamurti, 3. Prabu Santanumurti, 4. Prabu Dwipakeswara, 5. Prabu Santanumurti (raja pandhita bagawan ...), 6. Prabu Citranggada, 7. Prabu Citrawirya, Wicitrawirya, 8. Prabu Abyasa, Rancakaprawa, Krêsnadwipayana, Dewayana, Suktinaprawa,[12] Wyasa, 9. Prabu Pandhu Dewanata, Darmaraja, Dewayana, Gôndrawastra, 10. Prabu Drêsta(of dhêstha)rata, 11. Prabu Suyudana, Anggêndarisuta, Kurupati, Duryudana, Jayapitana,

--- 910 ---

12. Prabu Yudhistira, Darmaraja, Darmakusuma, Darmawôngsa, Darmaputra, Dwijakangka, Puntadewa, Gunatalikrama, 13. Prabu Parikêsit, Darmasarana, Mahabrata, 14. Prabu Yugiswara, Yudayana, Baswara. n. Ngawôngga, 1. Prabu Dasa, 2. Prabu Turila, 3. Prabu Adirata, 4. Prabu Karna, Radeya, Kunthibojatênaya, Suryaputra, Basusena. o. Ngalêngka: Rajaditya, 1. Prabu Brahmanaraja, 2. Prabu Banjaranjali, 3. Prabu Jatimurti, 4. Prabu Brahmanakôndha, 5. Prabu Gêtah Banjaran, 6. Prabu Brahmanatama, 7. Prabu Puksara, 8. Prabu Malyawan, 9. Prabu Sumali, 10. Prabu Dasamuka, Rahwana, Wasaswa,

--- 911 ---

11. Manungsa, Prabu Wibisana. p. Ngayodya, 1. Prabu Banapati, 2. Prabu Banaputra, 3. Prabu Dasarata, 4. Prabu Ramawijaya, Ramabadra, Ragawa, Dasapati, 5. Prabu Barata, 6. Prabu Ramawijaya bov., 7. Prabu Rama Batlawa. q. Ngima Imantaka: raja ditya, 1. Prabu Niwatakawaca, Nirbita, 2. Prabu Niladatikawaca, 3. Prabu Niraddhakawaca, 4. Prabu Drawakawaca, Ardawalika, 5. Prabu Drawayana, 6. Prabu Sarsihawa, 7. Prabu Mèrupadma, 8. Prabu Martiki. r. Ngamarta, 1. Prabu Yudhistira zie Ngastina 12, 2. Prabu Drupada zie Cêmpalarêja 2. Door Rms Soewito.

--- 912 ---

Ing ngisor iki jêjuluke para satriya sarta raja pandhita kang misuwur: ing jaman purwa, kaya ta: [anoman Kapi.]: Anilatmaja, Anjanisuta, Ramadayapati, Pawanasuta, Maruti, Marutasuta, Bayusuta, Bawyatmaja; [Ôntarêja R.]: Ôntasena, Senaputra, Jayabuntala; [Abyasa]: Resi zie Ngastina no. 8; [Ôngkawijaya R.]: Abimanyu, Sumbadriya, Wanuddhara; [Wirabatana Pr. Anom.]: Partasuta; [Nangkula Hario.]: Madriya; [Kanwa of Kano Resi]: Kowara, Nagata; [Druna Rêsi of da Hijang.]: Kumbayana, Kumbayoni, Swayana, Baratmadyaputra; [Drusthajumêna R. Spr. = Dyusthadyumna Kw.]: Drupadaputra, Sikandhana, Pancaleya;

--- 913 ---

[sakri Bag.]; [Sakutrêm Bag.]; [Sadewa Hario]; [Satyaki Hario]: Ekaboma, Sinisuta, Sarayoddha, Wrêsniwira, Yaduwrêsni, Bimakunthing (bokmênawi punika nama padhalangan Rmo S.); [Suwônda Pat.]: Sêmantri; [Sômba R.]: Krêsnaputra, Wisnubrata, Jêmbawatiputra; [Sangkuni Pat.]: Suman; [Wrêkudara Hario.]: Kusumadilaga, Kusumayuda, Sena, Wayuninda, Pawanasuta, Judhipati, Jayalaga, Gôndawastratmaja, Bayusuta, Bratasena, Bima, Bimasena; [Warsakusuma R.]: Anggakusuma, Karnasuta; [Lêksmana R.]: Andakasiwaya, Nitiatma, Ramalêksmana,

--- 914 ---

Trunasudarsana, Trunawimbaningrum, Tanggulmaruta, Sumitratmaja; [Palasara Resi.]; [Janaka R.]: Endraputra, Arjuna, Kunta, Kirithi Plb., Kumbalyali, Dananjaya, Pandhuputra, Parta, Pararta, Prêmadi of Pramade, Palguna, Janawi; [Jayadrata Hario]: Sindurja, Sindupati, Sapwaniputra; [Manumanasa Resi.]; [Gathutkaca R.]: Erawana, Arimbyatmaja, Tutuka, Senaputra, Purobaya, Gurêtna; [Bisma Resi.]: Santanuja, Satwana, Warabisma, Wisama, Jahnawisuta, Ganggasuta, Biwara. Door Rms. Soewito.

--- 915 ---

jaladi:
dewataning (= Hyang-hyangning), jaladimadu
jlog:
[anjlog]: jumog
julêg:
[jumalêg]: sumuyug
julig:
pandhaya, pinggala
jalêgong:
(juru misaya khewan)
jlêbud:
[anjalêbud]: kusika, kusut, ngusut; [kuru anjalêbut]: gagrakusika; [anjalêbudi]: ngêsum-êsum
jiling:
jiling
japa:
abimantra, pôncawara, ma(of mo)tra, bimantra; [japa môntra]: aji, sinidi, japamantra, mantra samadi; [anjapani]: môncawara
jupuk:
[= jukuk]: alap, ambil, pundhut, pèk, pung(of mung)hut, manyambut, mèta, mapèt, ngutpana, ngalap, ngambil; [jupukan]: bawon; [anjupuk]: anila, amèt, umalap,

--- 916 ---

ambil, angswa, nalap, nêdhêng, talap, pèt, hyalap, muhut, mundhut K. I., mrih, mèt, malap, malapi, ngalap; [anjupuki]: alapi, ambili, talapi, tambili, pèti, mèti, mèt-mèti, malap, ngalapi; [kajupuk]: kapèt; [jinupuk]: inirup; [jupuk-jinupuk]: lap- alapan; [panjupuk]: pamèt, pangambil; [panjupukan]: pamedan
jêpapang:
[jêpapanging tangan]: bapang
jodho:
rabi, kurên, kapung, sumi, swami, su(of so)mah, wini, parigraba,[13] pung, graha;

--- 917 ---

[jodhon]: kurênan, kapungan; [ajodhon]: makurên; [jodhon-jodhon]: kurên-kurênan; [ajodhon-jodhon]: makurên-kurên; [sajodho-sajodho]: sowang parêng; [jumodho]: sumu(of sumo)mah, ngapung
jodhèh:
pasêh
jodhèr:
babar; [kojodheran]: kamanusan, kamanungsan, kababaran
jodhang:
adhing
juju:
gala; [anjuju]: mêlêg; [sajuju]: sagala
jajah:
[jajahan]: desa, sa(of sasa)ban, wêlarran, lalanan, loba, pradesan, padaka; [jajahan obah]: pramu(of paramu)sesa; [anjajah]: la(of lê)lana, malana, ngalaya; [panjajah]: kalana
jajar:
krama, dhra, jajar, jajara, marampak, tharik; [anjajari]: subamanggala

--- 918 ---

jêjêr:
ahka, ahogêm, saka; [anjêjêr]: angadêr, ambêkan
jujur:
ujur
jèjèr:
pasang, papak, tharik; [ajèjèr]: mahatap, majajar
jêjak:
dêdêl; [anjêjak]: andêdêl, andaga, dumaga, mandaga, madala; [panjêjak]: pandaga
jêjêg:
daga; [anjêjêg]: dumêdêl
jêjêt:
suh
jujut:
jijit; [anjujut]: anjijit; [panjujut]: pajijit
jajal:
cacak, cuba, dadar, lêwêh, godhingga; [anjajal]: nacak
jêjêl:
aub, akrap, nirgama, rabda, krab, krêpana, tembak, tub, sahab, sarsak of sarsêk, srêsêk, sêk,

--- 919 ---

sêk-sêk, sukup, sêsêk, sulam, supênuh, liwiran, limbuk, pêpêt, jirap, murawa, bêlêk, ngambak, ngêbêk; [panjêjêl]: panêsêl, pangêbêk; [jinêjêlan]: kinêrêpan; [jumêjêl]: gumêlêk; [ajêjêl]: matitip
jujul:
[anjujul]: sumusuk, manandhêh
jajag:
kanjat; [anjajagi]: manganjat
jêjêg:
dêdêl, tajêm
jujug:
dunung; [jujugan]: dunungan, padhakan; [anjujug]: andung, andumon, nandhih, noja, dunung, dumona, dumunung, muput; [jumujug]: cumundhuk
jam:
hungkara, dicara, tabah of tabêh, dhawuh, gathita;

--- 920 ---

[jam kayu nôngka]: êndhol
jum:
[= êjum]: upih, rat; [ngêjum]: napwa, nimpên, ngupihi, ngupih-upih; [pangêjum]: pamikalpa
jamu:
dyami, dyamu, tamba, tambana, syadi, loloh K. I., jaja; [panjamu]: pangusada
jaman:
ari, kala, kali, yuda, yu(of yo)ga; [jamaning nagara]: yudanagara; [jamaning kaliyuga]: kalayuba; [jamaning langgêng]: têpêtloka; [wêkasan jaman]: punghas kala
jumantên:
mantên, mantana
jumêrut:
jumrut
jamak:
kadar
jêmèk:
cêmêk
jimat:
[jimatan]: aliwêrut
jêmpana:
wilisan, dhômpa
jumput:
pêngêt; [anjumput]: ngrêmbut; [anjumputi]: ngrêmbuti
jêmpol:
êmpol-êmpolan, tuhita, puhun of puwun,

--- 921 ---

pandhajari
jêmpalik:
[jêmpalikan]: biyangan; [anjêmpalik]: ngongja; [anjêmpalikan]: mabayangan
jambu:
klampok, jambêt K. D., jambus, bol
jambe:
woh, pucang; [jêjambenan]: pupucangan; [kêmbang jambe]: mayang
jamban:
paharan, patirtan, pawarihan, pawwayan
jêmbar:
simpar, wawah, pramusita, bisana, ngra; [jêmbare]: sinya; [jêmbar-jêmbar]: ngara-ara; [jêmbaring ati]: pramusita
jêmbêr:
cêlor, gêdhêg; [jêmbêr-jêmbêr]: gêdhêg-gêdhêg; [anjêmbêri]: anjênêsi
jambak:
rênggut, rênggwat; [jêjambak]: jêjambal; [anjambak]: majambak, ngrima, ngrêng(of ngarêng)gut
jombok:
esa
jêmbul:
jêbêng
jômbaleka:
= mantri tuwarawa, utawi misaya iwak kali = warigaluh

--- 922 ---

jêmblong:
bêlah
jomblong:
[anjomblong]: mapinêng
jêmbangan:
arjuna, kumba, kumbas, kumbaya, kumbayana, drun, druna, drona, pase, jamera; [banyu ing jêmbangan]: arjuna
jamang:
rukuh, kawaca
jumungah:
Sukra
jog:
jug; [ajog]: andhih, angjug, nub, tiyup, tumiyup, jumog, manyup of maniyup
jaga:
amping, amèng, raksa, ruma(of rumê)ksa, kêmit, tênggak, tungguk, jagi K., jagra; [jaga-jaga]: sayaka; [jaga ing dalan]: pacalang; [anjagakake]: majagrakên; [pajagan]: pêhan, pêhhan, padaraksa
jago:
sawung;

--- 923 ---

[jago êmas]: sawunggaling; [jago patohan]: sawunggaling
jêgur:
kêtug; [jumêgur]: kumêtug, kumê(of kumu)pak, pra(of pêr)katha, gurnita, gurnang, gumêr, gumrah of gumêrah en, gumêrêh, gumuruh
jugar:
pugar, juruha
jêgrig:
[anjêgrig]: mruwun, ngatahar; [anjêgrigi]: mruwuni
jugrug:
rug, rugrug, longsor, guntur, ganjung, bêntar; [jugrugan]: gunturan
jagad:
urun-uruni, nusapada, rat, ratkartyawan, ratkotyama, ratwiryawan, ratprasaddha, ratparamorêdya, ratparamodita, ratparamoditaya, wrêttika, wartya, wati, loka, lokika, pracôndha,

--- 924 ---

pramu(of pramo)dita, paramu(of paramo)dita, paramotama, paramosaddha, paramosita, padamandhala, janaloka, jagadtri, jagadtraya, jingul, mandhala, manungsapada, marcapada, madyapada, gara-gara, buhana, ba(of bu)wana, babuwas, ngandhabuhwana; [jagad iki]: lokika; [jagad kaendran]: ngendrapada; [jagad kabèh]: pramu(of paramu)dita, ngarcapada, ngrat; [jagad dewa]: pra(of para) musesa, maragyana; [jagad têtêlu]: tribuhwana, jagadtraya; [jagad têngahan]: ngarcapada; [isining jagad]: mèngrat; [oboring jagad]: cakrawala; [ubênging jagad]: pramu(of paramu) sesa; [têlung jagad]: triloka, tripura; [pagêring jagad]: cakrawala; [jêjagad]: jagad

--- 925 ---

jogèd:
taya, waksa, wayang, wibaksa, patrayuda, dhapaya, mataya, bêksa K. I., thuwêl, ngigêl, ngibing; [jogedan]: bêksan; [anjogèd]: awayang, makanjar, mataya, mangigêl; [panjogèd]: pangigêl
jagasatru:
pasadon
jagal:
kurakah, panilawa
jagul:
kuli
jugag:
kathung, puput
jagang:
bèlu
jagung:
inuk, anjagung, ulêsan, jahagêng, jahagung, jalya, jalyanga, jagyanga, gahhan, gêrandil, gagung, boga; [jagung jali]: jalya
jagong:
samu(of samo)wan; [pajagongan]: patunggingan, pasamuwan of pasamohan
jêgong:

--- 926 ---

[jêgongan]: ciruk
jaba:
hèng, niyawa, namatan, luwar; [anjaba]: aniyawa; [kajaba]: kalang, kayawa; [ing jaba]: dyawa
jêbrèd:
dupoka, guntur, gêlap
jêbol:
daut, swartwa, wawal
jêblus:
blong; [jêblusan]: blongan
jêblès:
japrèt; [jêblesan]: japretan
jêblog:
taluh, paluh, bambak; [jêblogan]: aluran, pupuhhan; [anjêblogi]: malêh
jibêg:
sumpêt, putêk, gê(of gi)yuh
jabung:
[anjabung]: mêlih
jabang bayi:
bêgèr
jong:
jrong
jangan:
rumbah, kêlan
jêngêr:
[anjêngêr]: jêngêr, malênggêr
jôngka:
[jinôngka]: wêca-wêca; [panjôngka]: panglampu, pangamêr, pangangkuh,

--- 927 ---

pangungsir
jongok:
nyongok
jangkah:
tindak; [jumangkah]: tindak, lumangkah, lumangkung
jungkar:
zie angin
jangkrik:
rikrita, wiksuddha, jota
jêngkêrut:
rêngut, wirut; [anjêngkêrut]: mirurut
jungkat:
suri, sisir
jungkêl:
ingêl, ringêl, singêl, singkêl, pêngêl; [anjungkêl]: ngingêl; [anjungkêlake]: rumingêl, ngingil; [kêjungkêl]: kèngêl
jengkol:
jring of jêring, bangun jring
jungkung:
[anjungkung]: sumipi
jongkong:
jorong
jungut:
[pajungutan]: kôndhawari, mendrasana, môndhakiya, gôndhawari
jangês:
[anjangês]: malêngês
jingga:
sumêmi, laka, jingga, bambang, bangbang; [jingga tuwa]: jingga môngsa;

--- 928 ---

[jingga mônda-mônda]: jinggamaruta; [anjingga]: lumaka, milaba
jôngga:
[jajanggan]: (sorsorane wêwasi)
jênggêrêng:
wrêng
janggut:
arguta, gêthêkan, padhagan, dhagu
jenggot:
cêmbing, dhagulata, jèbrès, bris
jinggring:
[anjinggring]: dingding
janggêl:
[janggêlan]: jan- gêlan
jangglêng:
[(= woh jati)]: alat-alat
jêngglung:
hung; [jêngglung-jêngglung]: hung-hung; [anjêngglung]: uminung, minu
yèh:
dya
yèn:
hyan, nayan, lamun of lamon, pili, pilih, ya, yan, yana, yar, yadi, yadin, ywan, yapwan, yya,

--- 929 ---

yyan, yani; [yèn isih]: yan mayan
yun:
= yungyun; [kayungyun]: idung-idungên
yêkti:
jati, yati, yaktya, ywakti, ganata, gada, basda, byak, byakta; [ngyêktèni]: nuhuni; [ngyêktèkake]: niyatakên; [kayêktèn]: kayatiyan, sunyata, sagata
yudanagara:
subasita
yata:
ônta, lila, byatitan
yuta:
hyuta; [sayuta = 1.000,000]; [sapuluh yuta]: sawêndra, wêndra; [satus yuta]: wurdha
yitna:
kir; [prayitna]: kir, sigi-sigi, wi(of we)weka; [mrayitnani]: mriyatna
yatalah:
hyaddhah
yitma:
dadya
yuwana:
tabya; [luwih yuwana]: sulaksana, sula(of sulê)ksana
ywang:

--- 930 ---

[kaywangane Bathara Guru]: paparewarna
yuyu:
ayu-ayu, ayuyu, ra(of rê)katha, karkatha, kratika, kalakatha
yêm:
nang; [ayêm]: ênang; [ngayêmi]: umadhêmi, mangênangi
yom:
nang; [ayom]: ênang, singup; [ngayomi]: mangênangi
yama:
yama
yêg:
[= iyêg]: riyêg
yoga:
[sayogi]: capala, sog; [kapasang yogi]: kamayangan, kayugyapara; [prayoga]: arus, arja, ajêng, cira, cura, capala, rahajêng, kaladesa, dah, sômba, lwês, lêwês, pala, bagaya, ngasngêr, ngupadesa; [mrayoga]: mracuda, mrayukti,

--- 931 ---

ngupa; [mrayogakake]: manawawakên, manapalakên, ngaywani; [kaprayogan]: pakolihên
yagah:
= piyagah; [miyagah]: anggayagah
yungyun:
kinkin, kingkin, dhara-dhara; [kayungyun]: êla-êla, êlam, amham, runêng, kinkinên of kingkinên, keragan, wulangun
nya:
[= ênya]: nyan, sawawya, mah
nyai:
nyi; [para nyai]: sêndhara, sarikya, waracèthi, wwangadya, wangadyahi, gundik, gundhik; [mara nyai]: mawongan; [nyai inya]: ninya
nyana:
idhêp, nyana, candrasaraddha, dalih, tar(of têr)ka, tênggah, sidhêp, waling,

--- 932 ---

nyakra, nyidhêp, nyênggih, manar(of manêr)ka, makir, ngisthawa; [panyana]: kisthawa, tar(of têr)ka, twas, sadarga, waling, panaliha, panarka, pangidhêp, ngir
nyuntagi?:
nuntagi
nyunyur:
balenyoh
nyonyok:
nyonyo
nyênthuk:
patut
nyêt:
[nyênyêt]: tis-tis; [ngênyêt]: upuk
nyata:
anjali, èstu, èsthi, awas, amog, nantên, niti, nitya, niyata, nyaya, nimitya, nagata, kahin, katon, dahulat, trus, titis, tul, tuli, têmya,

--- 933 ---

satu, wastu, lila, pahat, jati, jagi, yukti, yata, murti, mawa, nawas, moga, magêh, gati, byakta; [nyatani]: niyatani; [nyatakake]: mawas; [kanyataan]: sunyata, lilan, praniti, pajatyan; [nyatane]: cayatya; [sanyatane]: silulungan; [nyata = èstu]; [saèstu]: astu, asto, istu, astan, astwa, astya, êlêh; [pangèstu]: astwa, astya; [nyata = yêktos]: èsthi, asthawa, awas
nyês:
tyês; [nyênyês]: tyês-tyês
nyawa:
urip, atma, atmaka,

--- 934 ---

ruhhat, suksma, jiwa, jiwita, yatma, yitma, yatmaka
nyadham:
mêndhuh
nyidhang:
malirang
nyamèh:
newa, randhi
nyamat:
kundhala
nyamut:
[nyamut-nyamut]: ambu murca
nyang:
= anyang; [nganyang]: ngayang
nyêng:
nyomon, nyomot
mi:
[êmi-êmi]: êma-êma; [ngêmi-êmi]: ngêla-êla
mèh:
[= êmèh]: mèha, tambis, dhu, thu, ngalat, ngayat; [umèh]: umèha
moh:
ora; [ngêmohi]: mêwêh, muwah
maha:
tê(of tinê)ngêt
mau:
lyas, lagi, lagya, ngunin
maesa langit:
(têmbang teng). Têgêse: kêbo ngêlèh
maesa bayangan:
(têmbang ged.). Têgêse: kêbo boyongan, maesa jêmpalikan lan kêbo kêndêl

--- 935 ---

muhung:
panglampung
mèn:
[= amèn]: ambabarang
mana:
niwêh; [duwea mana]: darbya niwêh; [dhèk samana]: samangka
mani:
zie pêjuh
mini:
[mêmini]: mamin
muni:
zie uni
manèh:
rambah, la, lagi, pula, muwah, malih K., ngudi
manohara:
dèwi ...: (araning garwane panêngah Pandhawa)
manak:
[kêmanak]: kamanak
manik:
nila, mani, manik; [manik (irênging mripat)]: caksu E. T.; [manik saruni]: saruni manik; [manik wungu]: bangun jring; [manik linuwih]: cundhamani; [bêdhil cundhamani]: manimaya; [mêmanik]: sosotya
mênèk:
ciri
manis:
hrun, arum, ruma, manadukara, mardu, mardhu, marum, madukara,

--- 936 ---

mathis; [mêmanis]: sakara, manuhara, minanis, madura, madhura; [manis-manisan]: siratmadu; [manisi]: mamanisi; [mêmanisi]: mèpuy; [manis arum]: sêndani, wanuhara, manuhara; [adu manis]: srêngkara; [pangucap manis]: rasmana
munasika:
nubawa, subawa
manawa:
iyan, iyar, nyan, kalu, kalamun, kalamon, dawat, dapat, tapyan, tamon, silih, sagunan, sugyan, wanara, wogan, lamun, lamon, pindha, pili, pilih, pagadiba, dhapwan, yan, yana, yadin, yadya,

--- 937 ---

yadya, yadyan, yadiyan, ywana, yapwa, yapwan, mon, manawi K., bara
manojawani:
(araning rata)
manimantaka:
= Ngima Imantaka (araning nagarane ratu buta)
mênêng:
amêm
menco:
(manuk), kukila wêgig, kiyung
môncanagara:
môncaradya
mancur:
ruru
môncawarna:
neka- neka, manekawarna
mêncêp:
[mêncêp-mêncêp]: têmbak
manuk:
ku(of ko)kila, kaga, darda, sahimbra, pêksi K., pêksya, pêksyu, ma(of mama)nuk, garura, garêlya, garudha, glana; [manuk raja]: kagahiswara, kagendra, kaganata, kagèswara, kagapati; [manuk kudhasih zie kudhasih];

--- 938 ---

[manuk dewata zie dewata]; [manuk tungda zie tungda]; [manuk linuwih]: watanti; [manuk menco zie menco]; [manuk mêrêk zie mêrak]; [manuk bêluk zie bêluk]; [manuk bango zie bango]; [manuk bayan zie bayan]; [mêmanuki]: ngaga
mandi:
umêh, rumahat, diwya, wesa, pu, pasa, yuda, bisa, bisana, bowah; [mandèkake]: mawuk; [kamandèn]: ampuhan of ampuwan
mônda:
[mônda-mônda]: manda
môndaraka:
panuhwak
mundul:
ngundur
mantu:
[mêmantu]: wiwaha
mêntah:
lawah, walaka; [mêntahan]: lawahan; [mêmêntahan]: walakarrang
mêntêr:
armuh
mantri:
partiwa, mantri; [mantri utama]: sumantri; [mantri linuwih]: nindya mantri; [mantri W. A.]: linuwih
môntra:
hungkara, satawa, paja,

--- 939 ---

panya, mantrya, madra, grama; [puja môntra]: mêpêng; [kamôntra]: pangunyan
mêntês:
èsèl
manusa:
nar, nara, tiyang K., wyajana, wang of wwang, wanggana, ja(of jaja)na, janma, jalma, manu(of manung)sa, manuwya, manuja
mandhi:
[kamandhian?]: kamandheyan
mundhi:
ngêmbun
môndhakaki:
mandha(of môndha)kakya
mêndhung:
[zie mega]: andanu, indra(of endra)capa, andhanu, hrawan, irawan, awran, adhang, imardda (= imada), imangkara, rêrêp-rêrêp, rêraba, rawan, rêmêh, ramaja, rêmêng,

--- 940 ---

rumung, danu, danura, danwa, da(of di)ddha, di(of sudi)gda, têdhuh, sangub, sanghub, windakara, widigda, widigdya, limut, dhanu, jaladara, jaladdha, jaladha, manura; [mêndhung dadi angin]: nila pracôndha
mênjila:
linglang
mênjangan:
arusa, randhi, rurunah, rusah, ranggah, sangkula, sangsam K., sanggah, wranggah, panggah, jêngkula, maklana; [mênjangan ranggah]: landhi; [mênjangan wadon]: randhi
mênyan:
dupa, tamih, pasêpan, gulgula
mênyawak:
(salira lanang), amblik

--- 941 ---

mênyang:
yra, manungsung, mara, mring, marang, maring, marèng, makan; [mênyang ing]: mring
macan:
hari, harima, harimo, harimong, harimba, rima, rimo of rimong, kesa(of keswa)ri, durma, durga, dipanggalit, sinya, sar(of sara)dula, salimba, sima K., singa of singha, sangha, singsing, wiyagra, wa(of wwa)gra, pra(of bra)galba, pasupati, mo, marganabi, mar(mêr of mrê)gadipa, mar(mêr of mrê)gapati, mong, monga, bra(of pra)galba, blacan; [macan anak-anak]: wikridita; [macan anggêro]: singanabda;

--- 942 ---

[macan kadadian uwong]: narasinga; [macan kang nganggo barongan]: singabarong; [anak macan]: dhangdhing; [kaya panggêroning macan]: masingha(of masinga)nada, masingha(of masinga)nabda; [ratuning macan]: singantaka, singapati
macapat:
Ing ngisor iki araning lagu utawa cengkoking têmbang macapat: [Asmaradana]: onang-onang, ocar-acir, natakusuman, cucurbawuk, kusumadilagan, têngis, slobogan, lompongkèli, barès; [Kinanthi]: ojogan, natakusuman, kandhêg, kêtawang, kusumadilagan, barès; [Durma]: natakusuman, rangsang, kusumadilagan, ginonjing, barès; [Sinom]: natakusuman, kusumadilagan, logondhang, pangrawit, mêrak nguwuh, grandhèl, gadhung malathi,

--- 943 ---

barès; [Pucung]: natakusuman, kusumadilagan, lêngkèh, puspawarna, dhêngklung, barès; [Pangkur]: natakusuman, kusumadilagan, dhudhakasmaran, banjêt, barès; [Dhandhanggula]: natakusuman, kannyut, kusumadilagan, kagok kêtanon, turulare, tlutur, sêtra(of sastra)datan; palaran, padhasih, pangantèn anyar, mas ngantèn, banjêt, barès; [Maskumambang]: natakusuman, kusumadilagan, lara nangis, barès; [Mijil]: natakusuman, kusumadilagan, larasati, maskentar, giyêng, barès; [Mêgatruh]: natakusuman, kusumadilagan, barès; [Gambuh]: barès. Kaimpun dening Ngabèi Èsmutani.

--- 944 ---

mar:
[= êmar]: karisa, tis, waguga, pênuh, mar, gupya
mor:
= amor of êmor; [momor]: êlumut, mowor; [ngêmor]: lumawad, lumawada, ngasut; [ngêmori]: sani
mara:
umara, ramara, rumara, tinjo, jur, maring, mwangsêh, mangangsêh, ngamêr; [mara nguni]: mara
mari:
umari, umarya, karma, su(of so)ma, somya, wêlasad, mantên, mari, ma(of mar)rya, maryya; [marèni]: mahwisi, maryani; [marèkake]: maryakên
maru:
rabya; [pamaru]: parabya
mirah:
sasarudira; [mirah ijo]: sumarsana
murah:
dana, mirah,

--- 945 ---

braluman, ngadi; [murah ati]: sugandika; [kamurahan]: kamirahan
muruh:
umor
murina:
asinghit, sênghit, masêngit of masênghit
marica:
sahang, sarya, ladha, mariyos; [marica pipilan]: sahang sulah
mêrcapada:
zie madyapada
muriring:
anding, asrêp, tis = prinding, tistis = prinding, tuminda = prinding
mrik:
[= amrik]: sumrik, marbug; [luwih amrik]: sumrik
murka:
harda, arde, ardhya, ukara, awa, amah, abirama, daruti, drêstati, wimoha, wamana, luga, loba, yawa, moha, murka, moga, bimana; [murka candhala]: ardawacana; [kamurkan]: rajah,

--- 946 ---

kakarêpan kang ora warêg-warêg, kaloban, swarna, srabedan
mêrak:
cohung, kuwung, kuwong, kapwang, wayuninda, lancung, man-yura(= ma-nyura of mayura), mrak, badha, badhak
mêrak nguwuh:
(têmbang ged.). Têgêse: unining mêrak
murid:
si(of se) swa
mêrit:
zie wêrit
mirut:
lulun, lulut, mirurut
murit:
[mêmuritên]: waringutên; [kêmuritên]: gutgutên
maras:
rêsya, rumaras, kumêsar, titir, nyèh, mir; [maras-maras]: rês-rês, mir
miris:
arês, tistis, trasa
mursid:
suksmadarda, prasidya
murwat:
[pamurwat]: pamolih

--- 947 ---

mrajak:
mruwun; [mrajaki]: mruwuni
marma:
myang; [sumarma]: sumyang
marêm:
sênêng
mêrêm:
kêjêp
mraman:
waraman
marga:
karana, dalan, dardana, sadhana, pasu, dha, marga; [amarga]: mahawan
marog:
[kamarogan]: kamurugan
marbug:
sumêrba; [marbug arum]: rumamar, ruman
marang:
[= maring]: umarèng, naka, numara, ring, têkèng, sangguta, prapta, prapti, ma; [maring aku]: ywaku; [marang kono]: mariku
marang:
(araning gêgaman ing jaman kuna dhapur pêdhang)
mirong:
[amirong]: kêmul-kêmul
murang:
masêngka
muring:
[muring-muring]: anggêtêm
merang:
manêngkêr
mirungga:
mina, barima,

--- 948 ---

ngodhe
mak:
[êmak-êmak]: bapa
muka:
cantya
mukti:
catya, raras, wi-rya, wir-ya, wiryya, wibawa, menak, mukti, muktya, mu(of mo)tya, bawa; [muktèkake]: manobawa, manwabawa; [kamuktèn]: aneka, kawiryan, kawiryawan, kawiryyan, kawiryyawan, kawibawan, kamutyan, wahyawibawa, wirya, wiryawan, wiryya, wibawa; [tanpa kamuktèn]: bagnawirya; [pamuktèn]: pamuktyan; [amukti]: acutya
muksa:
[kamuksan]: hyang kalêpasan, nirapada, nirayapada, kalêpasan, sunyata,

--- 949 ---

mu(of mo)ksa; [ngèlmu kamuksan]: dwistha
mokal:
alib, ringapan, doran, doranya, sambawa, walepa, lôngka, lêngkara; [kamokalan]: kaandimapan, kabobaban, nglêngkara
mukmin:
pratanjana
makutha:
udrata, ru(of ruru)ku, ru(of ruru)kuh, rastha, kuta, kawaca, danuraja, darti, dêrta of drêtta, drêsta, dra(of drê)stha, drasthya, to(of toto)pong, tupung, taju, bukakundha
madu:
hartala, tawo, sarka, sarkara, sirat, siywa, dhatu, madu; [madumôngsa]: madumasa; [kaya madu]: sumirat

--- 950 ---

meda:
dudu, lahya, ba(of bê)ndana, beda
madurêtna:
(têmbang ged.). Têgêse: madu, utawa: sêsotya linuwih
madukara:
(araning padalêmane Radèn Dananjaya)
madusudana:
(jêjuluke Bathara Krêsna)
mudul:
midil
madya:
mantri
madyapada:
aripada, amartyapada, amarapada, narapada, swamanusa, janapada, janmapada, manusapada, martyapada, marapada, madyapada
mut:
[= êmut]: êmu; [êmut-êmutan]: êmon-êmon; [ngêmut]: nulum
mot:
[= amot]: wrat, wwat, marmwat; [momot]: wot; [momotan]: wot-wotan; [pamot]: pawwat, pawyat; [pangêmot]: pamwat; [pangêmotan]: pawwatan
mata:
andamuka, aksa, aksi, èksi,

--- 951 ---

êla-êla, idhêp, ibuh, nê(ni of ne)tra, nayana, dulu, dulwa, dêlya, sulya, dêlêng, tonan, tawang, tolih, tingal, tinghal, toton, soca, socya, saksa, saksi, saksyu, satmata, sumata, wurya, wismaya, wangwang, lihat, locana, liring, lwi, lalis, layar, patah, mripat, garaksi; [mata êning]: pramana; [mataning pring]: caksuh; [mata kalingan]: matakapèn; [irêng-irênging mata]: citrakara; [urang-uranging mata]: locana;

--- 952 ---

[pêranging mata]: asmaratura
mêta:
ulinga
mitra:
war(of wêr)ga, wrêga
mataram:
malada
mu(of mo)tyara:
muktyara
matêng:
ulah, ratêng, sinang, satêng, matasak, matwa, matyan, matêb, matêng; [wowohan matêng]: matasak
mas:
hiranya, naka, rakrya, rakryan, rikma, rukmi, rukmaka, kênana, kênaka, kêncana, kanyaka, kannya(of kanya)ka, durya, dyuh, tatur, suwar(of suwêr)na, sapathika, wasya, lancana, laki, pêdhiyan, jêne K., mas K. N., mastatur, gorata;

--- 953 ---

[mas ajur]: mastatur; [mas nom]: luru; [mas tuwa]: wanakawarna; [mas salaka]: dhana; [mas sêsotya]: rajatadi; [mas lêmês]: mastatur; [mas picis]: sardana, sadhana; [kaya êmas]: nganaka; [jur-juran êmas]: taturan; [kêmasan]: panggêndrih
musna:
nira, nis, taya, sina of sirna, sunya, suksma, lalis, murcita, murudya, mu(of mo)ksa; [musnakake]: muspaya; [pamusna]: sanapa, pamurud
misan:
kadeyan
miskin:
dama, samosèl, sagil, madama
mas kinikir:
kêmbang mas, têpas, mas kênaka
maskumambang:
(têmbang). Têgêse: wis têmbung jarwa
misil:
misil
masjid:
tajug
musthika:
hir, hura, hèru, hora, heroh, nah,

--- 954 ---

niyaka, nidharya, candyu, kanaya, kakap, kalêngka, duryana, duryat, dayat, tikta, sari, sotya, siwaya, windura, wi(of we)stha, laksmi, lêka, pakaja, pêpêlik, manik, musthika, gali, buwah; [musthikan]: kanayan, kalêngkan; [musthikaning kayu]: gana; [musthikaning wadon]: ratna(of rêtna)wadu, kanayapura; [musthikaning linuwih]: manimaya, manikmaya; [musthikaning mirah]: kilimurti
muwah:
[= miwah]: ambang, tuwi, tuwin, mwang, myang, buh
mèwèk:
[mèwèk-mèwèk]: ngêmbi-êmbi
mala:
kèr,

--- 955 ---

bèsèr; [mêmala]: kèr, kaswala, mala
mali:
mali
mula:
hètu, hètun, hètuni, nimita, nimitya, kane, kra(of kara)na, sumarma, jugara, marika, marma, marmi, marmita, mila; [mula-mula]: rasmana, nguni; [mulane]: hètuniran, hètunya, hètunyan, patannya, patangya, marmanira, marmaniran, matyana, matannyaniran, matangi, matangnira, matangnya, matang-nya, matangwa, matangwan, matangya; [kamulan]: yatmaka
mule:
[mêmule]: upamanta, abiseka, saranta,

--- 956 ---

mahup, mupadrawa, mangabiseka, bikseka, biseka, biwaddha, ngupadrawa, ngupasanta, ngupasenta; [pamêmule]: abiseka, pangupasoba, biseka; [amêmule]: abiwaddha
molo:
multag
malah:
dapat, panggal, panggil, mandar, marar, malah, malar, bara; [malah-malah]: marar-marar, malar-malar; [malahi]: bilawani
malih:
acala, mahêli, macala, maliha, muliha, malya; [malih rupa]: mancala
mlinjo:
tangkil
maleca:
madeya
milar:
milag
mlarat:
daridra, sudra; [kamlaratan]: kadaridran, kasudran
melik:
moksil; [kamelikan]: riba
mulat:

--- 957 ---

[mulat-mulat]: kantar-kantar
maloto:
anggadêbrus, anggadêbus
mêlês:
ritêm, winês, langês, mawênês, muyêk, gêmpung
mulês:
murês; [lara mulês]: almurês
mulus:
[mulusing ijo]: muyêk
maliwis:
cakrasaksana, cakrawaka, cakrangga, cakranggana, cakarwa, silêman, griwis; [kaya mliwis]: gumriwis
mulya:
arja, kanityaman, tamênga, windraya, windriya, warrya, wibawa, pararta, mawiryya, mule, bradwanga; [kamulyan]: kasugatin, kawiryyawan, wirya, wiryya, lilin
mlathi:
arum, mahalathya, mênur, malambwaya, malathya

--- 958 ---

maling:
indra(of endra)jaya, anaba, curi, cali, kalaka, ka(of ko)lana, durahatmaka, duratmaka, dustha, sandi, dhustha, yama, nyra, bagna; [maling rêsmi]: turida kung, sasab-sasab, sabsab; [kaya maling]: ngendrajala; [malingi]: mangendrajaya; [kamalingan]: kacuriyan, kacureyan
mêlêng:
[mêlêng-mêlêng]: drawela
midhang:
[pamidhangan]: wijang
maja:
wila, maos, maja, majasta; [maja alasan]: wilaja; [majapait]: wilatikta, majalangu, majalungga, maospait
mujani?:
[= mêjani]: namayani
mujadahi:
manahêni, mananggulangi
mijil:
(têmbang). Têgêse: mêtu
maya:
[maya-maya]: wulat-wulat, mor-mor

--- 959 ---

miyur:
[miyur-miyur]: wilur-wilur
muyêk:
karamas
mayang:
cindhaga
mimi:
imi-imi, wadari, widari, mandara, mindara, mintuna, mimi, mithuna
mamring:
tistis, nyêp-nyêp
mêmêt:
lumad
mumêt:
puyêng
momot:
mwat, mawot; [momotan]: pawotan
mimis:
pa(pê of pu)luru, punglu
mumpuni:
ahingani, nipuni, nimpuna
mompyor:
mompyor
mamang:
bambang
muga:
mudya; [muga-muga]: mudya-amudya, mudya-mudya
mega:
unur, endung, urur, urut (mega dawa), irawan, adarati, awan, awang, apêkan, ima, ima-ima, imanda, imantara,

--- 960 ---

imantaka, imakapura, imalaya, imamantra, imang, imakara, nirada, rur, karahu, ku(of ko)kap, kuwera, kamura, dumaya, digda, sasmita, sudha, samegana, sagana, sanghêb = sangêb, sanghub = sangub, sanggana, wiradha, wataragana, lokap, limun, limud, pandhuta, jaladara, jaladhara, jadha, jadhoga, mera, gana, gawuk, binak, batara gana, bathara gana; [mega-mega]: lawên-lawên; [mega irêng]: landhungan; [mega abang]: digda, jaladha;

--- 961 ---

[mega kalingan mega]: kamegan; [mega tipis]: imantara; [mega sadhuwuring kêkayon]: imarabaya; [mega sore]: jadha-jadha; [mega layung]: urutan; [mega putih]: jalawara; [mega nyalèntrèng]: malamat-lamat; [mega amor lan mêndhung]: ima- ima; [kaya mega]: ngima; [kayanganing mega]: gagana; [kêmegan]: kaiman; [mega zie mêndhung]
moga:
hèh, mawa of mawwa
mugên:
tuhên
mogol:
anyang
magêp:
[magêp-magêp]: ngantak-antak
magang:
[mêmagang]: mamancaka
mobat?:
mubat
mubyar:
murca
mathi:
zie ciri
mung:
[= amung]: êlêm, amêng, aming, anghing, namung, kung, tyama, mêhêng, muhung, mêng, ming, mung, gur, ngur

--- 962 ---

mong:
[= among of êmong]: nawung, pawung; [among sarira]: mahardika of mahardhika; [among manungsa]: narada; [momong]: wwang-wwang, wong-wong; [ngêmong]: among, mawung, mong, monga; [pangêmong]: pawung, pamong, pamonga, pamongmong
mangu:
kawa, sacêh; [mangu-mangu]: ênguk-ênguk, kawa-kawa, pamêgahan, miyang(of miyong)ga, gana, ngun-nguni; [mandhêg mangu]: wirandhungan
manghruk:
mangkrik
mêngko:
rêna, rêke, rakrya, ra(of rê)kwa, ra(of rê)kya, robaya, ki, kalas, da, dah, mêne, mênèn, mangkin; [samêngko]: samangkin
môngka:
dading,

--- 963 ---

maka
mangkana:
ênda, êndah, êndan, êndyan, ata, itina, atari, êngkan, na, nah, nahan, nihan, nèn, nono, nate, n-ya, niya, niyan, rika, rikan, ka, kan, kunêng, kwana, kyan, da, dah, dan, danahan, dwa, dya, dyah, dyan, samangke, samangkana, lila, muga-muga, galusan, ngêka; [kaya mangkana]: samangkana
mêngkono:
êngkah,

--- 964 ---

nantên, wahman, minangkana; [mêngkono iku]: marika
mungkul:
thêkul
mingit:
[mingit-mingit]: tiksna
mingut:
[mingat-mingut]: balingu, ngugut-ugut
mangsi:
antanu, êrdawa, nawan, cêmêk, dawat, tanu
môngsa:
ada, adha, nati, nalika, nêmbirang, kala, diwasa, sipi, sêdhêng, wrahas, witana = môngsa VIII, lampu, yuga, mandah, masa, mangan; [môngsa kasa]: kartika, buda; [môngsa II]: pusa, buja; [môngsa III]: manggasri, weddha; [môngsa IV]: sitra, catur; [môngsa V]: manggakala, gati;

--- 965 ---

[môngsa VI]: naya, winayang; [môngsa VII]: palguna, biksuka; [môngsa VIII]: wisaka, basu; [môngsa IX]: jita, nanda; [môngsa X]: srawana, boma; [môngsa dhêstha]: padrawana; [môngsa sadha]: Asuji; [mangsan]: masan, bayahan, bayan; [mamôngsa]: nablas; [kêmôngsa]: sinitya; [pamôngsa]: ngêrêb; [samôngsa]: sahangan; [môngsakala]: sipi, lahung; [môngsakalani]: manipi; [wis mangsane]: dayèh
mangsah:
darat
mungsuh:
arika, angsaka, carumuka, ripu, durniti, durangkara, satru, satrukala, singgunkara, la(of lala)wan, waryya, laga, parangmuka, mara, marang, mityakarddha, mu(of mung)suh, mêngsah K.;

--- 966 ---

[mungsuh galak kaya macan]: satrutisingakrêtti; [mêmungsuhan]: alawan; [pamungsuh]: marana
mangul:
munggul
mangmang:
was-was, lumirong, pamang, bangbang; [luwih mangmang]: wiwas
môngga:
(kolu), nangga, têgên, manahan; [môngga (ayo)]: awi; [môngga pulih]: nanggap; [manggan]: bonggan
mênggah:
(wêgah), antak, kari; [mênggah-mênggah]: hêm- hêm, ngantak-antak, ngambêt-ambêt, ngêmbat-êmbat, ngugut-ugut
mungguh:
ini, anèng, umungguh, nayut, numungguh, numanggya, nungguh, ka, sala, tratisura, tra(of para)tistha, mangênti, manggwa, mangêng; [munggèng = mungguh ing]: sumali, munggwing; [pamungguh]: pamangêng

--- 967 ---

manggis:
manggistha of manggisthamika, manggisthami
munggul:
[pamunggul]: panjot; [pamunggulan]: panjoran
manggalagita:
(têmbang ged.). Têgêse: panggêdhe utawa urang rikat
ge:
[= age]: wagni; [age- age]: gya
gaota:
[anggaota]: mahutsaha, mahotsawa, ngutsaha, ngusaha; [panggaota]: utsaha, upajiwa
gana:
kakap; [kaya gana]: gumana; [gumana]: tapaya
gêni:
anala, api, apu, apuy = apiyu, apyuy = apiyuh, apuyika, hyang anala, hyang agni, agni, narayana, nala, nalatya, krahma, dahana, waka, latu K., lila, pawaka, puya, puyi, puyika,

--- 968 ---

jatha, marcu, mar(mêr of mrê)tyu, gni, bahni, bahning, brahma, brahmastra, brama, basma; [luwih anggêni]: bramantya; [pagênèn]: kundha; [gêni upas]: isu, wisu, wisagni, marcu, mar(mêr of mrê)tyu; [gêni agaran]: gatya; [gêni winadhahan]: weda; [gêni wisa]: hèsu; [gêni mawa]: brahma; [gêni gêdhe]: wibrama, basmakrêtya; [ênggon gêni]: tumangan; [lêbu gêni]: tumangan; [panah gêni]: bramastra; [mulad-mulad kaya gêni]: malatu-latu
guna:
E(of è)pu, rèh, saguna, gina, gun-ya of gunnya en gu-nya, grêna, bunya of bunaya, ba(of bang)kit, byasa; [gunakaya]: rajakaya; [anggunani]: mintêr; [kagunan]: kagunan, kabudayan,

--- 969 ---

kabudyaman, gunnyaka; [kagunan linuwih]: gunita; [tanpa guna]: bagnawirya
gênah:
êstha, tih, gôntha, ngantên; [gênahan(= gênah-gênahan Spr.)]: katrangan; [anggênah]: nanggênah; [anggênahake]: mrastawakên
ginuha:
of ? mapa
ginoha?:
mapaha
ganas:
wragas, ganas
ganêp:
durbala, sarabi, saput, sadha, sampurna, sampat, sangkêp, wastu, lêngkêp, pasêk, mênggêp, gênêp; [ganêping tatakrama]: parikrama
gunêm:
catur, mawuwus, gunita, gunêm, gunnyêp of gunyêp, gosita, gu(of go)sthi, gupita; [gunêm rasa]: musawarat; [ênggon gunêm]: pahêman;

--- 970 ---

[ênggon gunêman]: pahman; [a(of ang)gunêm]: ahêm, hêmhêm, anggusthi, anggupita, nahêm, mahahêm, mahêm, gumu(of gumo)nitha, gomasita, gumusthi; [gunêman]: nahêm, gumitan, gositan; [gunêman sarta mêmangan]: ôndrawina; [gunêman sajroning ati]: malocita; [gêgunêman]: hêm-hêm, Ahêm-hêm, gênu-gênu, gomasitan; [pagunêman]: pahman, pahêman; [agunêm]: Ahêm, mahêm
gênêng:
tênggêr, tunggur, gili
gancar:
luri
gancang:
sigra, prênggi; [gancangan]: sigran; [gêgancangan]: sisigran
goncèng:
[anggoncèng]: ngoncang
gênuk:
hukuk, kampita, liningir
gônda:
sari, suga(of sugô)nda,

--- 971 ---

lawên, ganda, gandha; [gônda arum]: rum, sanggirum; [gônda sumêbar]: arum-arum; [gônda linuwih]: suga(of sugô)nda; [agêgônda]: murcasarira, ngadiraga
gandar:
danganan
gêndera:
zie bandera
gandarusa:
(araning godhong)
gandarêja:
(araning godhong)
gôndariya:
gandariya
gêndruwo:
gandarwa
gandrung:
asmara, sangkung, wati, lulu, lulut, lênglêng
gandês:
sèngêh
gôndawati:
(araning garwane panêngah Pandhawa)
gônda wora-wari:
gôndhawari
gêndam:
kêmat; [panggêndaman]: pakêmatan
gundam:
[anggundam]: dham
gèndèng:
watêk; [anggèndèng]: nyèwèng, ngewal; [panggèndèng]: bagôndha
gênti:
imbal, rurup, sili, silih, salin, sêlang,

--- 972 ---

sêling, sêlanga, gumanti, gumantya; [gêntèn]: ga(of gê)nti, gantya; [gêntenan]: gantyan; [gêgênti]: sasat, si(of sisi)lih, sulih, wawasi; [gêgêntèn]: sêsèrèn, silih, gantyan; [gêgêntenan]: ambal-ambalan, ambal-imbalan, pasilih; [ganti-ganti]: silih-silih; [angganti]: nilih, manyêlang; [anggêntèni]: urinjên, uminjêmi, nalini, sumilih, manêlangi, manyêlangi, minjêm, minjêmi, gumanti, gumantya; [anggêntèkake]: minjêmkên; [gumanti]: uminjêm, rumurup, silih, sumêla, sumili, sumilih, sumalin, sumulih, sumêlang,

--- 973 ---

sumêling, minjêm; [anggumantèni]: [14] mêrlopa; [aganti]: urup, masilih; [aganti-ganti]: masilih-silih
gêntur:
[gênturan]: manganturan, gran, gêluran; [gêgênturan]: bêbênturan
guntur:
rugrul, tagur, gongsor, balabur, byur; [guntur kêtug]: jadha-jadha; [anggunturi]: amahi, amahahi, mahi; [gumuntur]: goragra, gumuntur
gontor:
katur, kutur, gongsor; [anggontor banyu]: angwaya
gantung:
ila, tiyung, gantang, garantung, gongnga; [anggantung]: mangrantung; [gantungan]: grantungan; [gumantung]: gantung
gunting:
gotra
gana sosotya:
[= golèk êmas]: rukmakala
gundha:
gundha
gandhor:
anor

--- 974 ---

gandhèk:
[anggandhèk W. A.]: ngêmban timbalaning ratu
gandhewa:
nusara, capa, da(of dha)nu, laras, langkap, puksana, janu, bi(of bu)ntala, burtala, busur; [gandhewa luwih kuwasa]: wijayadanu, zie panah bov.; [cêkêlan gandhewa]: tangkolak
gandhul:
tiyung
gundhul:
gundhul
gèndhêl:
sèntêg; [gumèndhêl]: sumèntêg
gendhol:
[anggendholi]: gamêli; [gendholan]: gêgyan, gamêlan
gêndhayakan:
[tandhu(of sandhu)yuwan
gandhèng:
[gandhengan]: kait, ganthi, ngawinan
gêndhing:
curing, dêmung, tanu, swala, sangkya, lalita, lagu, gêndhing, gêndhing curing, bangsi,

--- 975 ---

bangse; [araning gêndhing]: sangupati; [anggêndhing]: ambangse, macuring, masangkya; [anggêgêndhing]: sêsêndhon; [panggêndhing]: pambangse; [gêgêndhingan]: sêsêndhonan
gêndhèng:
curing
gêndhong:
gunta
gendhong:
[anggendhong]: manambiyat
gondhang:
gundhang
gênje:
(araning tanduran)
ganjar:
dadar; [ganjaran]: upasarana, hingan, dadar, dyana, sagraha, pradana; [angganjar]: angganjar, dumadar, lumuri, mani(of manu)graha, mradana, madyana, mupadrawa, mangani(of manganu)graha, ngupasarana; [angganjar kalungguhan]: mêrsinggah; [angganjar dhuwit]: mar(of mêr)dana, marsinggih; [pangganjar]: kar(kêr of krê)dana; [pangganjaran]: pamedan
gênjèr:
panglèlèr

--- 976 ---

gênjot:
hu, hoyug, mènggung, giwang; [gênjotan]: giwangan, ginggungan, gonggongan; [ginênjot]: ginanjung
ganjêl:
u(of o)mpak, ompak-ompak, umpat-umpat, tumang, têngku(of têngko)rak
ganjil:
dha(of dhê) stha
gonjang:
kola
gonjing:
hiyun, rindhu, kolah, kolahan, kapita, kyalah, kampi, kampita, kongah, duyak, lindhuk, praka(of prakê)mpa, prakampita, jinjang, gonjit, grèngi, giwang, goling, gumêtêr, ginggung, ginggong, bramantya; [gonjang-ganjing]: rêgu rênun, rigang-rigung; [gonjingan]: giwangan;

--- 977 ---

[anggonjing]: mahiyun; [anggonjingake]: rumindhu
ganthi:
ganthi
gêntha:
curing, gêntha, gênthya; [gêntha kêkêlèng]: walantaga
gêntho:
coryanjana
ganthêng:
kêndhêng; [angganthêng]: kumêndhêng, kumênthêng
gênthong:
kumba, kumbaya, kumbayana, têmpayan, wra(of wara)yang
gunung:
ancala, indra, endra, ancala, ardi; ardya, arga, asalingga, awukir, aldaka, hyang parwata, imandri, himawan, himawat, nala, cala, rêdi K., dri, tambana, wanawasa, wukir, wukira, parsa of parswa, parasu, parswa = paraswa, praswa,

--- 978 ---

parwaka, par(of pwar)wata, prawata, parja, pradesa, pra(of prê)bata, par(of pêr)bata, par(of pêr)bwata, par(of pêr)byata, padaka, jambangan, mahahimawan, mahendra, mèru, malaya, gana, gunungan, giri, gori, girindra, girinata, gorata, giriwara, gêgêr, basulingga, byata, ngasrama; [gunung dawa]: girilaya; [gunung tugêl]: guntur; [gunung têpung padha gunung]: giri parswa of pwarsa; [gunung dhuwur]: giriraja, giripati; [gunung gêdhe]: endrakala, sudarga, mahi(of mahe)ndra, girindra, giriwara; [araning gunung]: mahamèru, madaragêni; [kaya gunung]: mar(of mêr)wata, mar(of mêr)wwata,

--- 979 ---

mrawata, marbata; [sukuning gunung]: acala; [satugêling gunung]: mandhala; [swaraning gunung]: gêtêr; [lowahing gunung]: endrakala; [pucuking gunung]: agra, sulardi, bobagra; [gunungan]: adhangan; [pagunungan]: pagirian; [gêgununganing wong]: narendra
gêsêk:
tutu
gar:
[= êgar]: wêkar, wêlar; [mêgar]: wigar, jêdhog; [kamêgaran]: kawigaran
gèr:
[= anggèr of ênggèr]: kaki, dyah, jêbèng, mirah, bapa
gara:
[= gara-gara]: ima-ima, nicaswabawa, têruh, manggyala
garu:
[kayu garu]: agaru, garu
gêro:
[anggêro]: haha, huhu, hrêng, srawara, singha(of singa)nada, singha(of singa)nabda, masingha(of singa)nada,

--- 980 ---

masingha(of singa)nabda, gora swara of sabda, gura (of gora)gadha, gambira; [panggêro]: grêng
giri:
[pasanggiri]: sayêmbara; [anggirèn-girèni]: manjirêbi
giro:
pramênta, pramêntya, biyangan
guru:
êmpu, sewa, swa (of sya)gata, sogata, wanto, wantwa, wantya, para(puru of poro)hita, guru, goraddha, byantu; [anggêguru]: puruhita, mapara(mapuru, mapuro of maporo)hita, ngaji, ngajya; [paguron]: puruhita; [guruning]: yoddhina; [guru linuwih]: guru nawi; [guru lair]: guru tatya; [guru batin]: gurunadi
guru:
bathara ...: Antakapati, Ôntapati, Ari,

--- 981 ---

Arinda, Êsa, Isu, Ismara, Narasiwanasa, Niskala, Nilakantha, Caturbuja A. 7. 10., Rudra, Rudramurti, Rugaljati, Sarômba, Suksmanasa, Suksmakawêkas, Suksmawisesa, Sida(of siddha)jati, Siwah, Siwahbuja, Siwalaya, Sangkala, Warmaka, Warnata, Wirabudra, Wisesa, Wisesaning Tunggal, Lêngin, Parwataraja, Prawatapati, Pramana Wisesa, Paramarwasiwa, Paramèswara, Paramasiwaya, Paramasiddhi, Paramawisesa, Pramèsthi, Pramèsthiguru, Purbyakara, Pasupati, Pasyapati, Jagadnata,

--- 982 ---

Jagad Karana, Jagad Dewanata, Jagad Dewabathara, Jagad Pratingkah, Jagad Paramusesa, Nyatma, Mahadewa, Mahadewabuddha, Mahèswara, Mahamuni, Mahamulki, Mahamulya, Manikmara, Manikmaya, Mêrcukundha, Mêrtyusuna, Marmata, Masidhêm, Mulu, Mèngêt, Girinata, Uddha, Bathareriya, Utipati, Ngisat, Door Rms Soewito
gori:
gori
gêrah:
mahaprana; [gumêrah]: ahuhung, umrang, umyang, umung, tryas, pêr(of pra)katha, gurnita, gurnang, gêtêr, gumêntêr, gumuntur,

--- 983 ---

gumarêdêg
gurih:
wuduk
guruh:
[gumuruh]: umung
goroh:
ardalepa, dur, du(of do)ra, linyok, mêrsa, mukir, ngowok; [gorohan]: doran; [anggorohi]: ngapusi; [kalakuan goroh]: duralêksana
graha:
garwa
graita:
artika; [agraita]: natanggal, manita, malwacita, majait; [panggraita]: locita, pangartika
garan:
ulu, kêrang, tênggalan, walêsan; [garan pacul]: doran
gurnan:
grênan
grundêl:
[grundêlan]: garuniyan; [panggrundêlan]: pangamun
girinata:
(jêjuluke Bathara Guru)
grantês:
[anggrantês]: mawêr
gronjal:
[anggronjal]: anggurenjal
gorok:
(têmbung); [gorokên]: goluda;

--- 984 ---

[gorokan (gulu)]: têngkran, luwiddha, padinan, janggarma, gurung, goluddha
gèrèd:
dhati
grêdêg:
[gumrêdêg]: sumrêg, lumêkêt
grudug:
kêrêb; [gumrudug]: kumêrug, kumrab of kumêrab
gardaba:
gadarba
gritu:
gwit; [grita-gritu]: gwityyita
garit:
jahid, jahit; [anggarit]: anjahit, majahit, gumarit
gêrêt:
três, trêsa, têbu; [gêgêrêt]: têtêbu; [gêrêt-gêrêt]: três-três; [anggêrêt]: tumêngkêr, tumêngkêl
gêrit:
[anggêrit]: gumrit; [panggêrit]: panggrit; [gumêrit]: grit, gumrit
grêtak:
garwa
garis:
galêng; [garisan]: jidaran; [gêgarisan]: jijidaran
gêrus:
ulêt; [anggêrus]: kamrus; [gumêrus]: kumrus
giris:
rês,

--- 985 ---

katrêsan, kawas, kawês, kumêl, tras, takut, wrinwrin, wingwrin, yarês, matras, girigirin, ngrês; [giris miris]: kagiri-giri; [anggêgirisi]: uradati, angrês, protbuta, mangrêrêsi, mangarêsi, giri-giri, ngangêsi; [anggirisake]: ngawêsakên; [kagirisan]: kakesal; [kamigirisên]: gilakna; [agiris]: kakêtêran, makêtêr
girisa:
(têmbang ged.), kanggo ing têmbang macapat, têgêse: kêkês, giris
garwa:
kucumbi, swami, padni; [garwa padmi]: sori, mahisi; [garwaning ratu]: sori, sri narpaduhita, sri narpadayita, waraduhita, waramahisi, pramèswara,

--- 986 ---

pramèswari, mahèrêsmi, mahasini, mahiswara of mahiswari, mahèswara of mahèswari; [panggarwa]: pananggaya
growah:
gorawa
gurawal:
[gurawalan]: dharampalan
growong:
bah
garap:
[garapan]: syasiyan, wuhayan
garudha:
karula, winanteya, wanteya, wimana, garudha
grêjêg:
baritu
grujug:
patêr; [grujugan]: patêran; [anggrujug]: matêr
grojog:
[gumrojog]: grawah
grayang:
[anggrayang]: manggaryyah
grêmêt:
[grêmêtan]: tagahan; [anggrêmêt]: tumaga, sarpa; [gumrêmêt]: gana
grimis:
riris, rêrêb, kramun, srêb, walutru; [anggrimisi]: ngawun- awun
grumbul:
sundhung
grêmêng:
hrêng, gru(of guru)mung; [anggrêmêng]: anggrumung;

--- 987 ---

[ngrêgêmêng]: kidhuku
grumung:
[anggrumung]: mahuhuhung, mangaung, ngrumung; [gumrumung]: umyang, umung, ngunguluwung
grago:
bêdhandho
gêrêg:
giri; [ginêrêg]: inasêh; [gumêrêg]: sumrêg
grêgêt:
igit, lêgêd, gar(gêr, grê of garê)gut; [anggrêgêt]: gar(of gra)gat; [gumrêgêt]: kasrêpan, sumênggut, gumrêgut; [grêgêtên]: kumuritên, waringutên, gutgutên, nguhut; [kamigrêgêtên]: kêmuritên
grêgut:
[anggrêgut]: cancut, sumênggut, mangrêgut, gumrêgut
gragas:
[anggragas]: manggragas
goragodha:
suradênawa
grabah:
[wong adol grabah]: anggalandhang
grobyos:
kucur; [gumrobyos]: kumucur, kumyus
grubyug:
byur; [grubyugan]: mabyungan; [kagrubyugan]: kabyuran
grabag:
grêbêg

--- 988 ---

grêbêg:
grêbêg; [anggrêbêg]: ngayap; [anggrêbêgi]: mêlingi; [panggrêbêg]: pangayap; [gumrêbêg]: malêbêg, gumêtêr, gumarbug
grubug:
krêtêb; [gumrubug]: abyuran, kumusu; [gumarubug]: srang-srangan, byuran
grobag:
dhati
grêbong:
runggu, runggwa, runggya, jong, gu(of go)thaka
garang:
(têmbung); [anggarang]: manang; [garangan (khewan)]: sapwan, walagra, gitrata, giyu
garing:
anyang, aking, tiwa
gêrêng:
[anggêrêng]: hrêng, manghrêng; [gêrênge]: hrênging
gêrong:
lêmpong, grong
girang:
hyun, hyun-hyun, soba, garjita
giring:
[anggiring]: anggiring, grêg

--- 989 ---

gorèng:
rindang, sa(sang)nga, sangan; [anggorèng]: nangan, rumindang, sumanga, sumangnga, marindang, mangnyanga; [panggorengan]: sangan, parindangan
grangsang:
[anggrangsang]: muyang; [panggrangsang]: pamuyang
grêngsêng:
sêng; [anggrêngsêng]: sumêng
grênggêng:
hrêng; [gumrênggêng]: umrêng
gronggong:
gawên; [anggronggong]: gong- gong
gada:
supatra, lahita, lori, lwari, pamugara, dhêndha, musala, mugara, gadastra, gadha, bindi, brajadipa, bajra; [gada pangarêp]: lahitamuka; [gada-ginada]: gada-gadan; [anggada]: malori, manggada
gêdêr:
gêndra; [gumêdêr]: sumyak, pêr(pra of mra)katha,

--- 990 ---

gumêr, gumrah of gumêrah, gumuruh
gêdrug:
galêdrug
gadarba:
gardaba
gadug:
kanjat, tyêng
gut:
[gut-gutên]: lurugên
gati:
don; [anggumatèni]: upadrawa, mupa
gêtih:
êrah K., rah K., rèh, roh, raha, rudira, darah, sari, lodra, ludira of luddhira, dharah, marus; [gêtihing otot]: gati; [kaya gêtih]: mangrudira; [ngêmu gêtih]: ngatirah
gêtun:
hah, ahud, nêsêl, tunggung, ngungun K.; [gêtun-gêtun]: ngungun-ngungun; [anggêtunakên]: midhuhungakên
gatra:
anur, amput, mantra, môntra, gana;

--- 991 ---

[agatra]: gumana
gatar?:
[gumatar]: umurub
gêtar:
hor
gêtêr:
kêtêr, tintrim, tistis; [gumêtêr]: kêtar, tis, susmar, lupa, mar, makêtêr
gêtak:
[anggêtak]: hah, hèh, angukuh; [gêtak-ginêtak]: silih gyat
gitik:
randiyam, têmbang, têmbung, sapudhêndha, srêp, pala, palu, pupuh, popor, dha(of dhê)ndha, dhipur, thuthuk; [gêgitik]: pramu(of pamu)gari, palugon, dhêndha; [anggitik]: andhêndha, amupu, numupuh, nêmbung, nyêmpala, manêmbang, manêmbung,

--- 992 ---

mala, malu, mupuh, madha(of madhê)ndha; [kagitik]: kapala; [ginitik]: palu-palu; [gitik-ginitik]: dhandha-dhandhan; [panggitik]: panêmbang, panêmbung, pamalu, bindi; [panggitikan]: patêmbangan, patêmbungan
gutuk:
krêtuk
gatêl:
wiluya, balwa
gêtap:
[gêtapan]: karnasula; [anggêtapake kuping]: mangarnasula
gêtêm:
[gêtêm-gêtêm]: ngunggut -unggut; [panggêtêm]: pangunggut; [panggêtêm-gêtêm]: pangunggut-unggut
gotong:
gosong; [gotongan]: gosongan; [anggotong]: anggosongi
gusi:
wodaka, latha, podaka, gos, gosya, brita, brima; [gêgusèning gêgaman]: tuwaja
gusah:

--- 993 ---

[gusahan]: singgahan; [gêgusahan]: sisinggahan; [anggusah]: sumuyak, mosah, gapurah; [panggusah]: suyak
gèsèh:
nangling, ceda, cangli, siwah, swela, sa(of su)wala, sangli, wingwang; [anggèsèhi]: ninawah
gisik:
gêsi; [gêgisik]: kikisik, kisik-kisik, gisi-gisi
gosok:
[anggosok-gosok]: malaca-laca
gusti:
[= Gusti]: esa, nohan, rakryan, dyah, tuhan, tuhana, tuwan, gusthi; [anggusti]: awesa; [Gusti W. A.]: rahsa, sêsêbutan, gunêm
gusis:
Arsih, anggêsês, singsa, gêsês
gustha:
gosthi
gêsêng:
nunu, danaga, dadaka,

--- 994 ---

gêmpung, basma, bêsmi, basmaran, byasman, byasmaran; [anggêsêng]: nênah, manggêmpung; [anggêsêng jagad]: binarudra; [panggêsêng]: panggêmpung
gawa:
siwing, wawa; [gêgawan]: wawan; [anggawa]: umawa, sawung, saya, sumiwing, wawa of wawan, wwat, pawwatwwat, pamawa, mawa, mawot, myat, gawa; [kagawa]: kawawa; [ginawa]: sinawung, winawa; [panggawa]: pawwat, pamawa
gawe:
ande, ade, asa, Angde, angde, angdhe, nuna, nwasa, ranjas, ruda, kara, krit,

--- 995 ---

karti, kirti, krêtti, kartya, kirtya, kratya, krêtya, kridha, karja, krajwa, karya, kriya, karyya, deha, don, deya, dyan, titah, tênggêng, sraya, suyasa, wiyasa, wangun, lila, yasa, yyasa, yoga, made, mangun; [gawean]: wangunan, yasan; [gêgawean]: ngade-ade; [gawe-gawe]: ngande, ngade-ade; [gawene]: donira, doniran; [anggawe]: ade; [anggawèkake]: makaryyakên, ngaryyakên; [kagawe]: krit, mangun;

--- 996 ---

[ginawe]: ginarap; [panggawe]: rèh, ade, upaya, kar(kêr of krê)ti, kirta, kirti, krêtiyasa, karya, kaladesa, don, don-don, sukarya, sisthawa, saya, suyasa, sangsaya, wisaya, paningkah, pande, pandon, pakardi, pakarti, pakrêti, pakirti, pakirtya, pakarya, pakriya, pakaryya, pamisaya, pagawe, pangde; [panggawe ala]: duskarti, wisa; [panggawe luwih]: sukarya; [panggawe bêcik]: swakarya; [manggawe]: andhêsthi, angde, nangsaya, nukarya, mareka, makire,

--- 997 ---

makriya, mikarya, mado, madamêl, misaya, ngeka; [pagawean]: sukarya, pandonan, pakirtyan, pakaryan, pakaryya, pakaryyan, jamuga, yasa, gawayan; [gumawe]: gumawaya; [agawe]: ayasa, nulah karya, dèh, sumarwe, wra(of wrê)ta, lume, pabangun, yande, yasa, yangde, mande, makar(of makir)ti, makar(of makir)tya, makaryya, made, mayasa, gaway, gawaya, gumawe, ngayah; [gawe ala]: sikara; [gawe ulat]: nityamardu; [gawe ulap]: ôndakara; [upagawe]: tumampwa;

--- 998 - --

[kaupagawe]: katampyan; [pangiriding gawe]: bayudhandha; [nyambut gawe]: madamêl; [ngupagawe]: budikarya
guwa:
hamawa, hithaka, ragu, rago, runggu, dwarananda, satrusta, waragu, ga(gi of gu)ha, guhe, gohaka, gu(of go)hwa, girywa, gita, gutaka, guwa, gwe(of guwe)ndra, gojuthaka, giya of giyana, githa of githaka, gutha of guthaka, gotha of gothaka, guba, gunggu; [paguwan]: paguhan
gawêr:
[anggawêr]: gôndra; [anggawêri]: ngapa, ngudhili
giwar:
[anggiwar]: umilag, milag
gawok:
idab, niscasa, carya, caryan,

--- 999 ---

ca(of cê)ngêng, ringga, kawismaya, glana, bu; [anggawokake]: Ile; [kagawokan]: ascaryan, agila, cangêngan, kacaryan, kascaryan, kascaryyan, wagugên; [luwih kagawokan]: Ascaryan; [luwih gawok]: ascarya
gawat:
sintruk, wadya, baya
gawang:
gumawang
gawing:
[anggawing]: tumawing
giwang:
howang; [gumiwang]: gumingsir
guwang:
[angguwangi]: mahi
gowang:
rumpung; [anggowangake]: ngrumpung
gol:
pragola; [pagol]: tagwa, tanggah, galang; [magol]: matanggah; [manggoli]: tumanggah, matagwa-tagwa, matanggên; [magolake]: matagyatagyana; [ginol]: kinol; [pamagol]: patanggah, patanggêh
gêla:
hong,

--- 1000 ---

cuha, tata, wiwal, garyya, gala(of gêla)na
gila:
hi, endhan, i(of e)dan, gila; [anggêgila]: maendhan, ngidan-idan; [anggêgilani]: ka(of ko)tbuta, wagyus, bina, bisana, bima; [kagila]: kabina; [kagila-gila]: anjuta, abuta, kataratara, kagiri-giri, kagila-gila, kabina-bina, warnantaka, jang(of jêng)gala, bisana; [panggêgila]: pangidan-idan; [kamigilan]: kaidhana; [agila]: maedan, maedhan
gili:
grit of gêrit; [gêgili]: gêgêr; [anggili]: oswan, apurunwu, gumêlêk
gula:
kara, sarkara, gula; [gula krambil]: tiris-tiris
gulu:
utamangga,

--- 1001 ---

cêngêl, kundhala A. P. II 72 2. v. o., ka(of kô)ndha, tênggak, tênggêk, lèhèr, lungkeya, lungaya of lungayan, lunggayan, jong, jang(og jông)ga, janggi, janggya, murda, gulu; [panggulu]: panênggak
galih:
[anggalih]: matwas, matyas
glintir:
guling; [glintiran]: gulingan
glinting:
[gumlinting]: lumèh, gumuling
glindhing:
giling; [glindhing-glindhing]: giling-giling; [glindhingan]: cakra
glundhung:
têdhun, guling, gulung; [glundhung-glundhung]: gulung-gulung, gulung-gumulung; [kaglundhungan]: kagulungan; [gumlundhung]: gumulung
galar:
galar
galêr:
kêlêng, galêng; [anggalêr]: limit
galur:
tètèr, walur; [agalur of anggalur]: tumètèr

--- 1002 ---

gêlar:
itung, etung, apitara, êmpar, ambak, abyar, kiri, kire, kit, dra(of drê)stha, tarap, tatra, tingkah, satata, wani, wurah, wilang, wagmi, lêrang, lingkab, pasar, pagêlaran, jirap, gêlar, gêlaran, gêlarên, byuha, bya, bangun; [gêlaran]: abyaran, sayaga, wurahan; [gêlaran (klasa)]: pasangan, byaran, bèbèr; [gêgêlar]: kikiri; [anggêlar]: nitah, tumrata, tumata, tumingkah, lumingkab, manjrah,

--- 1003 ---

mada, matingkah, mawurda, mawurdha, malasa, ngitung, ngulah, ngabyar; [anggêlari]: ngabyari; [sagêlar]: satata; [pagêlaran]: magêlar; [gumêlar]: anjrah, akundhah, awrah, umêmpar, nanjrah, kundhah, kirna, tingkah, sumiwi, wurahan, lumrang, lumêrang, lumingkab, prakirna, parawwa, dhacah, jrah, manjrah, mar(of marê)pat, makundha, matihang, gêlar, gumêlar; [aglar]: awra, umadhang, ambak, nitah, ra(of rê)rêm, kirna, tata;

--- 1004 -- -

[agêlar]: mar(of marê)pat, makire
gêlaring prang:
mirit saka R. Ng. Rônggawarsita: [anggada lungit]: bajratiksna; [naga ngakak]: naga mangangkang; [tunjung karoban]: padmanaba; [supit urang]: byuha mangkara of mangkara byuha; [sagantên ardi]: wukir jaladri; [sagara wutah]: sangara byuha H, T.; [sagara banjir]: samodra pasang; [wulan tumanggal]: ardacôndra of candralika; [lêlumbungan]: limbungan; [liman angrok]: diradamêta; [prit anêba]: drihanjala; [jurang sirung]: durgama rungsit; [garudha nglayang]: kagapati; [gilingan rata]: cakra swandana; [banthèng ngamuk]: dumuk angun-angun zie P. R. V. 126 5
gilir:
gumilir
galak:
hêr, hung, ujwala, abuta, angun-angun, ang(of êng)kara, angwap, narpa, ru, roda, ru(of ro)dra, rota, krura,

--- 1005 ---

kru(of kro)raya, kroda, kruwara, krodha, dar(dêr of drê)pya, dumuk, srêgên, wrêk, wiruda, wiroda, wirodra, wirota, wikri, wikara, wêngis, lodra, lota, lwata, pahang, pramêta, prêgi, pragalba, panggêlêng, jwala, mêrcu, murca, mêta, malad, malat, gra(of grê)ndraka, garwita, grêm, glana, gambirung, bragalba, buta, bêngis, ngun-angun; [galak bangêt]: kruraca; [luwih galak]: sudar(of sudêr)pa; [galakan]: êlêkan;

--- 1006 ---

[anggêgalak]: sumrang; [panggalak]: parudha
gêlak:
nyat, sêru, sêrang; [anggêlak]: anyat, sumêru, sumêrang, manêhêr, manohor, mrêganabi, madrês
golèk:
(upaya), ulat, apèt, apèta, upaya, nahak, cari, ruru of luru, rêrah, rêrêh, ruruh, rumrah, rumarah, ruma(of rumê)rah, rumêrêh, rumuruh, duli, wulat, jala, jaja, mibra, mangrêrah, mangruruh; [golekan]: opaya; [gêgolekan]: aruru; [anggolèki]: umèt, pèti, mulangi, nglari, ngulari;

--- 1007 ---

[golèk (kayu)]: anak-anakan, upadi, neka, tima, surpa, surupa, suwarna, lingir, pracundhamani, par(of pra)tima, pu(of pupu)tran; [golèk pagawean mênyang tanah ngamônca]: amèn
galadrah:
[gumaladrah]: kumalasa
gêlut:
silih banda, sêlur, laga, pulangdhiri, murando, bôndhayuda; [anggêlut]: mêkul
gilut:
pamah; [gilutan]: pamahan
gulêt:
bondhot; [anggulêt]: mulêt
gêlas:
wôngsapatra; [gêlas kaca]: gêdhah
gêlis:
enggal, kêli, dandu, dyan, têtêr, tiwega, tuli, sigra, wangwang, lulu, lagawa, yar,

--- 1008 ---

muwah, gi, genjah, gadgada, gêpêh, gupuh, gepya, geme, bawis, bawiswa, bawisya; [gêlisan]: sigran; [gêlis-gêlis]: kagyatgyat, lila-lila, gya-gya, bilisa; [gêlis-gêlisan]: têtêran, suson-suson, sigran-sigran, gra(of gara)walan, gurawalan; [kêgêlisên]: kageyan
gilês:
tindhês, tindhis, lud, giling; [anggilês]: tumindhês, tumindhis
galasah:
sulayah; [anggalasah]: akundhah, makundhah; [galasahan]: kundhah, gênturan
gulawênthah:
upakara, upadrawa; [anggulawênthah]: ngupakara, ngupadrawa
gulawat:
galayat
galewang:
[anggalewang]: jungkelang

--- 1009 ---

gêlap:
kêtug, kupak, kupaka, wrahaspati, pracalita, gêntêr, guntur, grah, grèh, gêrah, gêrêh, guruh, gurnita, graksa, graksi, gêlap, gêlapa, zie gludhug en blêdhèg; [gêlap tarung]: brajapeka
gilap:
rutya; [agilap]: gumilap
galêpung:
tapang
galadhi:
anggaladhi, cicikat, ramtam of rumantam, ngrantam
galudhug:
kêtug, tadhati, pracalita, prakopa, patêr, guntur, gura, grah, gêrah, gêrêh, guruh, gurna, gurnita, gura(of gora)gadha,

--- 1010 ---

gêtêr, gipih; [gumludhug]: mrakosa, gumêntêr, gumuntur, zie gêlap en blêdhèg
galeyah:
jungkarangin; [gleyah-gleyah]: anjungkarangin
galeyor:
[galeyoran]: gayorar
gulma:
[sagulma]: 1,000,000.000.; [sapuluh gulma]: sacamu
glimplang:
sulayah
gilig:
kungku, walah
galuga:
artu, datu, lêtu, dhatu, gêluga, galêga; [kaya galuga]: gumaluga
galugu:
tiris-tiris, dhatu
galagah:
rayung
galigir:
gêgêr
galagat:
sis
galêbêg:
[anggalêbêg]: malêbêg
galathe:
ngulanthe
galathak:
[angglathak]: gulathe, ngêlathak
gêlang:
karah, gêlang, bujangkara, binggêl; [gêlangan]: gêlangan

--- 1011 ---

gêlêng:
[gumêlêng]: nipuna, nimpuna
gêlung:
ikêt, krindha, kridha, kisu, keswa, kesyari, kistha, sarasadya, sanggul, padmaraga, pata, patah, pêluk, payuh, payoh, gêlung, gêlunga, gêlungan; [araning gêlung]: mangunêng galuh; [kancing gêlung]: kisi, sadak; [tutuping gêlung]: usnipa; [atutup gêlung]: makundha; [gêlungan]: apatan; [gêgêlung]: kokondha; [gêgêlungan]: kisun, keswan; [anggêlung]: makistha, matah, ngistha; [pagêlung]: gêlung
gilang:
[gilang-gilang]: lumèh, mayang-mayang; [gumilang]: sucar(of suwêr)na, maya; [gumilang-gilang]: anangara, maya-maya; [gilang- gumilang]: gilar-gumilar

--- 1012 ---

giling:
pilis; [gilingan]: putêran, panggaling; [anggiling]: mutêr; [pagilingan]: pagêratan
guling:
umandhe, kagila, tumandhe, surôngga, wisik, pêpêdhak, pidhara, guling; [gêguling]: umandhe, wisik-wisik, mandhe; [gumuling]: kumule
gulung:
rok, kukud, kukut, kêlun, kulum, sulung, wêwêr, lulun, lembak, pulung, gulung; [gulungan]: wêwêrên, gêba(of gêbo)ggan; [anggulung]: lumulun, makêlun, mêwêr, mulung, mupulung, ngrangkud, ngrangkut, ngulum; [anggulung urip]: martalulut; [panggulung]: pakêlun, panggêlêng;

--- 1013 ---

[gumulung]: agulung, sumulung, lumi(of lume)mbak, mêlulun, gu(of gumu)lung; [agulung]: mapulung; [agulung-gulung]: mapulung-pulung
golong:
awu, êpul, apya, carêm, danur, dirês, duwila, tupul, tumpul, tunggal, saranga, sulung, samuha, sabayantu, pupul, marmat, glêng of gêlêng, golong, gêbag, gêbog, barak, biyantu; [golongan]: ewo, kuthah, pupulan, gatra, gotrah, gêbagan, gêbogan, barakan; [gêgolongan]: pupul- pupul; [golong-golong]: awu-awu, tunggal-tunggal;

--- 1014 ---

[sagolong]: swar(sawar of sawêr)ga; [sagolongan]: sagotra; [panggolong]: panggêlêng; [gumolong]: sumulung, jêminul, murti; [agolong]: mapulung, mapupul; [agolong-golong]: mapulung-pulung
galinggang:
anggas, ragas; [galinggang cêndhana]: ragas
gupuh:
sugun, sugun-sugun; [gupuh-gupuh]: gorawa, grawalan, ga(of gu)rawalan, gada-gadan, gita
gêpok:
aras, anjawat, umaras, angaras, maharas, maras, mawisik, mangaras, ngarasa, ngaraga, ngrabasa; [gêgêpok]: jajawat
gupak:
kundhah
gapit:
apit; [kagapit]: kapitta
gèpèng:
kêping
gadhe:
wujang, pinjêm
gêdhe:
ar-ya, ardha,

--- 1015 ---

arya, aryya, umba, ambuta = abuta, agal, agêng K, agung, anggakara, narpa, cintya, raja, rajah, raya, kruk (= sathekruk), dara, drêsa, dêrpya, dipa, tanta, tara, titir, tangkil, srênggi, subi, wara, warya, waryya, wwara, pati, dhan, dhara, dhiyas, jala, mah, maha, ga, gêne, ganal, gori, goraya, gwang,

--- 1016 ---

gilang, gêng, gung, gênga, gunga, bandana, bakat, buta, bisana, bêsar, bimana; [anggêdhèni]: manggalani, gungi; [anggêdhèkake]: diwasa sita; [kagêdhèn ati]: lambêk; [panggêdhe]: acintya, irma, esa, maha esa, ulu-ulu, di, sisirah, prawara, pramuka, pala, panghulwa, manggala, busur, bama; [panggêdhening dalan]: manggala; [panggêdhening pangadilan]: prawara, prawaraniti; [gumêdhe]: Ahêngkara; [gêdhe dhuwur]: goraya; [saya gêdhe]: sangkin agung; [wong gêdhe]: bimana; [luwih gêdhe]: Atbuta, Abiwara, kat(of ko)tbuta, protbuta, gorarèh,

--- 1017 ---

goraya; [godha-gêdhe]: gora-godha
gudhe:
wrêgung, jugul
godha:
ra(of rê)ncana, kunya, do, tapêh, waswas, wilaywa, laga van dilalaga, pèwêh, mayakara, ba(of bê)ncana, bidhung; [anggodha]: ambêncana, ambidhung, angrancana, angrara, angrumapaka, angingi, anglalara, rêncana, rumancana, rumuwat, dumo, tumapêh, waswas, ma(of mê)ncana, mrancana, maswas, mèwêh, mèwêhi, molaha, mamancana, mangra(of mangrê)ncana, mangsana; [panggodha]: rêncana, wiwas, prancana,

--- 1018 ---

prabancana, pama(of pamê)ncana, pambancana, pamangcanan, pabancana, bancana; [panggodhan]: pamacanan
gêdhah:
gôntha
godhoh:
pani, panoka
gêdhondhong:
gêdhongdhong
gêdhêpêk:
dhepok; [ngêdhêpêk]: sadhepok
gêdhèdhèr:
dhèdhèr
gêdhêg:
popok; [gêgêdhêg]: kèswala, kala, gêlêh-gêlêh; [gêdhêg-gêdhêg]: pok-pok; [anggêdhêg]: mahane, mahawêla
gêdhug:
[gêgêdhug]: agul-agul, di
gèdhèg:
gêdhêg; [gèdhèg-gèdhèg]: gêdhêg- gêdhêg
godhèg:
cambira, cambang, jambang
godhog:
kêla, liwêt, gyanga; [anggodhog]: lumiwêt; [panggodhogan]: dangdang
gadhang:
gantang; [anggadhang]: mangêbang
gadhing:
anggas, da(of dê)ntas, wêlang,

--- 1019 ---

jaludha, gadhing; [gadhing kang padha gêdhe lan dawane]: jaludha tata gati; [krambil gadhing]: nyudênta; [kaya gadhing]: dumanta;[15] [wit gadhing]: purwadênta
gadhung:
tijêm, jang(of jông)ga, gadhung; [kaya lung gadhung]: gumalungga; [kêmbang gadhung]: jangga
gêdhang:
kisang, pisang, gadhyanga, gêdhang; [godhong gêdhang]: hudamala
gêdhong:
candhi, candhya, kumba, sorong, sapathika, warangka, panjara, parsada, prasada, ma, gupit, bêson; [gêdhong panulisan]: prasadisthika; [gêdhong paturon]: gupit, môndhakiya; [gêdhong mêmeron]: prasadarga; [juru gêdhong]: prasadaha; [gêdhongan]: panjaran; [gêgêdhongan]: prasadapa; [anggêdhong]: manjara, mar(mêr of mra)sada, ngurung

--- 1020 ---

godhong:
ujungan, ron, rona, rondhon, randhyan, rodamala, ryan, taru, taruh, turah = turwa, trêna, sêhên, suhun, supatra, lata, patra, dhahon; [godhongan]: suhunan, patran; [gêgodhongan]: taru, taruh, trênna; [agodhong]: mapatra; [bôngsa godhong]: bôngsa patra; [godhong rêmbulu]: zie rêmbulu; [godhong mulêt]: patralalita; [godhong gêdhang]: zie gêdhang; [kaya godhong]: matra
gajah:
anjana, hasta, hasti, ha(of he)sthi, hèsthika, elawana, nati, niti, rajamuka, kunjara, dirada, diraddha,

--- 1021 ---

dikprang, dwirocana, dwirada, dwiraddha, dwita, dwipangga, dipa, dipangga, dipôngga, samadya, samaja, waniti, liman, panjara, pinggala, jana, yutta, maniti, matêngga, matênggah, matênggwa, matênggya, gunjara, gaja, gajaha, gathamuthu, brajamuka, bamata; [gajahing ratu]: yajahpati,[16] gajahendra, gajendra; [gajah mêta]: gajah èndriya, gajendra, gajèndriya; [gajah gêdhe]: gajaksa; [ratuning gajah]: yajahpati, gajahendra, gajendra; [karang dhapur gajah]: karang liman; [anunggang gajah]: maliman; [ambuntut gajah]: ngikuniti;

--- 1022 ---

[pangamuking gajah]: mêta; [gajah urawan]: bênawa; [gajah hwapura]: (araning nagara Ngastina); [gajah ngoling]: (araning sumping)
gajih:
almaka, walam, la(of lê)mak, pinyaka, palam, minyak
gajêg:
rangu, kawa, kaba, bêdhandho; [gajêg-gajêg]: rangu-rangu, kawa-kawa, kaba-kaba, sêmang- sêmang, sigan-sigun, wagugên, pangranggonan, minging
gujêg:
[anggujêg]: mêjêg, ngrêjêng
gujêng:
[gujêngan]: walêsan
guyu:
guyu, guyun, guywa; [gêguyon]: siwwan, guyun, guywa-guywan, guyya-guyyan; [dadi gêguyon]: guyu-guyun; [angguyokake]: manghaswakên, manghasyakên; [digêguyu]: kaswa;

--- 1023 ---

[paguyon]: paguywan, paguyyan; [gumuyu]: haha, aswa, asya, aguyu, aguywa, aguyya, sah, siha, wakur, pacêh, mahaswa, mahasya, guywa, guyya, gumuywa, gumuyya, ngrêja
gayuh:
kayuh; [anggayuh]: anggayur, masambit, manyambit, ngasthaka, nguyu, ngayah, ngayuh
gayêr:
[anggayêr]: ngimêr
gayor:
ganjor
giyak:
ciya, sênggak; [giyak-giyak]: ciya- ciya, ciyak-ciyak
gayam:
gaiam (sutraiye), gahyam
guyub:
[angguyubi]: mangrwakitani
gayung:
sambit
giyêng:
[anggiyêng]: agiramita

--- 1024 ---

geyong:
[pageyongan]: pahyunan
goyang:
hyun, genggong; [anggoyang]: ngapita
gêmuh:
unu, sarêntêg, pupuk
gumoh:
gumêh
gaman:
[= gêgaman]: aksara, astra, asthra, asthrah, doda, sanjata, sara, sikêp, sêtra, susrama, sastra, saswi, suwastra, sula, wastra, wayuda, dhandha, dhandhana, dhasthra, yuddha, yoddha, yudha, yodha, braja, busur, bêdhama, bajra; [gêgaman cakra]: cakra daksana; [gêgaman linuwih]: warahastra, warastra;

--- 1025 - --

[gêgaman landhêp]: sulastra, brajatiksna; [gêgaman pamungkas]: saramuka; [gêgaman mandi]: pasayuda; [gêgaman gêdhe]: busur; [gêgaman bundêr]: candrasara. Ing ngisor iki araning gêgaman yasane para dewa kang muni ing layang P. R. I. sinambungake lan araning gêgaman ing têmbung Kawi ing dhuwur mau, kaya ta: ardacandra (= panah), arpasa, alu-alu, alugora, nagapasa, nanggala (panah), cundrik, candrasa (= panah), candra purnama (panah), cundha, côndhaberawa, cacap, curiga = kêris, cakra, calum, calimpit, cingkara, rajang, kunta, kanjar, kurandha, kartala, karsula, katana, kalaka, kalawahi,

--- 1026 ---

kalabraja, druwasa (= panah), duduk, tuhuk (panah), trantang, trisula, taladhak, tomara (= panah), tamsir, tunggara, sarata, sarampang, sakri, saddhaka, suwadana, sali (= panah), salukun, salemuka, sudhana, sanggali?[17] P. R. 130-4. v.o., wiswa pracôndha, lohitamuka, lori, luyang, limpung (= panah), parapu (= panah), padma, patrêm, petak, palu, piling, puthu, dhêndha, dhadhali (= panah), jinggring, martyajiwa (= panah), musara, musala, masbun, gandhi,

--- 1027 ---

gada, gayur, bindi, barandang, barduwak, baraddhi, bramastra, berang, baduwak, bosur, bewak, badhama, boji, bajra; [gêgaman panunggalaning mriyêm]: gurnada, gutuk api; [gêgaman pangabaran]: narayana; [kacangan gêgaman kêris enz]: dugamana
gumun:
wèh, wismaya
gumêr:
ahuhum, kumyang
gumrambah?:
sumrambah, sêtwak
gêmak:
kayali, puyuh, maninting, maniting
gêmêt:
titipa, bèh
gumuk:
gili, gêgêr
gamêl:
pakathik
gamêlan:
tabuhan, sêrgala, wahnana, pradangga, pradôngga,

--- 1028 ---

padhahi, mar(of mêr)dangga, mar(of mêr)dôngga, mra(of mrê)dangga, mra(of mrê)dôngga, gôngsa, bêrdôngga; [araning gamêlan]: galaganjur
gampang:
niswa; [gêmpil]:[18] lirip, numiswa, bawuh; [anggêgampang]: maniniswa
gumyur:
kupyur
gambuh:
(têmbang teng.), nanging kanggo ing macapat, têgêse: lantèh.
gambèn:
[gêgambèn]: suraya
gambar:
reka, kar, karas, tulis, bisu; [dewaning tulis gambar]: hyang hyaning surata; [anggambar]: gatra
gambir:
urip; [kêmbang gambir]: wratmaka, warsiki, puspatigura
gambira:
[anggambira]: kumati
gêmbil:
(pipi kang mondhol-mondhol), ca(of cê)mil
gimbal:
jatha
gombal:
[gombalan]: burawakan
gêmblung:
umbang, ugwang,

--- 1029 ---

ungap
gombyok:
ombyong, kangdha, worah-warih, wêgig, bara, barong, balênggi; [gêgombyok]: wêwêgig
gambyong:
gambyung
gambang:
grantang, granting, garantang, garanting, gêrantang, gêrantung; [gambangan]: grantungan
gêmbung:
ka(of ku)wônda, ka(of ku)wandha, lawaya, lawayan, laweyan; [gêgêmbung]: lalaweyan
gamêng:
[anggamêng]: anggêmpung, parêng, ngêndhanu, ngêtêpêng, ngawandha
gêg:
[kanggêg]: kapirangu
gaga:
gaga
gage:
mèh, gwari of guwari, gêlis
gigu:
nesa, taha
gugu:
siwo;

--- 1030 ---

[gugon]: gêgwan of gêgyan; [anggugu]: nakwani; [anggugoni]: nakwani, numuhyakên
gagah:
danaga, danaka; [anggagahi]: nanggulangi
gugah:
bangun; [gugahan]: bangunan; [anggugah]: matangya, mawungu, mungu; [panggugahan]: panangyan
gagan-gagan:
(araning godhong)
gêgêr:
[= gigir]: adaddha, kriha, walakang, wugyatan, pêngkêran
gigir:
zie gêgêr
gègèr:
aru(of aro)-ara, akrak, atêr, awrêg, abaran, abyar, abyaran, rêtu, krak, durbala, wrêg, prakatha, byar, babar; [gegeran]: wurahan, barusan, byaran; [kagegeran]: awu-awu, kabaran, kabyaran,

--- 1031 ---

kababaran, wrêg; [agegeran]: mawurahan, mababar, mababaran
gagar mayang mas:
kalpataru
gagrag:
gagar, ngarang; [anggagrag]: angkèn, ngurag, ngarang
gigrig:
lirig
gogrog:
ruru, têrag, têrèg, sapa, luru, lupa, layata, guntur, ngarang
gagak:
utpata, ajap-ajap, kaka, kagana, kangka, sawabukti, sobaksana, wayasa, dhandhang of dhangdhang
gagas:
uparêga; [kagagas]: kasêp, kagêgyan
gigal:
nikal
gugup:
kagyatgyat, wuragyat, lasagèt, pakrak, goranga, gilap, gupur, gup-gupên;

--- 1032 ---

[gugupan]: wuragyatên; [gugup-gugup]: mahanjyan; [gugup-gugupên]: gupu-gupurên
gêgêm:
rêgêm; [kagêgêm]: kagêm
gagang:
wuli; [gagang nom]: lêgon; [gagang pari]: dami
gabah:
galing
gubah:
aruh, ra(of rê)ncana, racana, rumpaka, samir, langse; [gêgubahan]: aruh-aruhan; [anggubah]: ra(of rê)ncana, racana, rumancana, rumanana, macana, ngrancana, ngracana
gêbêr:
samir, dhingdhing, gubah, zie aling-aling
gubar:
(araning têtabuhan ing jaman kuna)
gubras:
aras, kurah, kuthah, sumduk, lumoh, mapulang
gubêd:
kulad, tut; [anggubêd]: tumikal, tumalya,

--- 1033 ---

wilut, mamundhyat; [kagubêd]: kawilut
gêbèl:
tembak, jirap; [anggêbèl]: ngrèb
gubêl:
[anggubêl]: sumêsêl, matwang, milêt, milut, babana, ngawun-awun; [panggubêl]: panêsêl
gêbyar:
êla-êla, ulap, ujwala, kênyar, kilat, kêdhap, dilah, sênên, srêng, sukada, wêdhar, larap, pradipta, jyalita, muwaha, gilaka, gyat, binawa; [gêbyaran]: larapan; [gêbyar-gêbyar]: angkara-kara, kêkêncaran, rindik-rindik, kêdhap-kêdhap, makara-kara, gumilang-gilang, ngidhêp; [anggêbyari]: ngênyari; [gumêbyar]: ujwala,

--- 1034 ---

ujyala, agyat, abra, angkara, kênyar of kumênyar, kramma, sumênên, kumêdhap, sumunar, sumar, sumirat, sumakada, sumyar, lumarap, lumrang, pradipta, prabaswara, mradipta, marakata, makilat, gurilap, gyat, gumilang, bra, baswara, ngunguwung; [sagêbyaran]: sateja
gêbyur:
[gumêbyur]: mradipta
gabug:
gadhu
gêbêg:
[anggêbêg]: ngimêr; [anggêgêbêg]: ngimêr-imêri
gêbug:
gabag, bag; [anggêbug]: mabangga; [anggêbugi]: manjamalani; [panggêbugan]: pamedan
gubug:
grêwug, grêdhug
gabêng:
uwêng, gabus

--- 1035 ---

gêbang:
ngêbang
gathik:
anggas, mawa
gathuk:
du, têmpuk, tungtum
gêthêk:
thêthêk
githok:
praswa, pra(of prê)stha, juluk of jêjuluk, jitha, griwa, giwa
guthêk:
wilik, petak, bilik; [guthêkan]: gupit, guthit, guthita; [paguthêkan]: pabilikan
gathul:
alpa
gêthing:
pahing
gêng:
[ngênggêng of digêng]: dumêngdêng
gung:
[= agung]: hu, wir, ngar; [gunggung]: samah, wilang, puji, gora-gora; [anggunggung]: masadhara, galang, nglêmbana, ngalêmbana; [panggunggung]: êla-êla, alêmbana, rêga, puji, jantur, galang; [êgung];

--- 1036 ---

[ngêgungake]: patoha; [kagungan]: kawibawan; [anggung]: kênnoh; [gumunggung]: thangkus
gong:
sang(of sông)ka, sangkya; [wong gawe gong]: anggêndhing; [gong tanpa pêncu]: bèri
gangsir:
anggira, kintrangsa, kitrangsa, makri, makrima
gingsir:
hosah, larwa, linggar, linggang, prasana, giwang, gebang; [anggingsirake]: masyakke; [gumingsir]: guling, mradana, gumiwang
gangsing:
[anggangsing]: gumangsing; [gangsingan]: gangsing
ganggu:
[= ganggu-ganggu]: nukarta, ngar
ganggêng:
agêr-agêr, lana, gyang-gyang, gang-gang
gonggang:
ambramaga
be:
bro
buh:
lalayan, laleyan
bau:
astha, sikara, wahwa, wijang, lêngên,

--- 1037 ---

pa(of pê)ksa, pujang, bahu, bahya, bahi, batyi, buja, bujang; [abau]: sawiijang; [bau papat]: catur buja; [kêlat bau]: bojakara
bae:
kintwi, kewala, sahaja, saja, wahya, prawala, juga; [baèn-baèn]: lalan; [ambaèkake]: ngupama
baud:
ahud, kitarta, tarta, sèngêh, wihikan, wahar, widagda, lèswan, limpad, pandhuya; [kabaudan]: kapandhuyan
baudhêndha:
zie Sultan Ibrahim
bun:
èsning, usara, kusara, kusare, kosara, kuswara, kasyara, tu(of to)sara, susyara,

--- 1038 ---

bun; [nadhahi bun]: makusara, makusyara; [ngêbun-êbun esuk]: ngawun-awun
bina:
[kabina-bina]: abisana, abisama
bênêr:
anta, urus, arjwa, asinggya, ayu, na(of ni)ti, rêju, titi, titis, tasdik, tistis, têpat, sêr, sidi, sidya, sata, sipat, sidhi, sidhya, sumidi, sumawi, singgih, widi, widya, widhi, lu, jujur, yaya, bèh, ngangkas; [bêbênêr]: angkas-angkas, ngênêr-ênêr; [ambênêr]: inte, awrêg,

--- 1039 ---

angkas-angkas, sumipat, sumidhi, sumidhya; [ambênêri]: nuduhi; [ambênêrake ingupihe]: mahaywa, manidyakên, masidi, mayu, ngupèhi; [kabênêr]: kasidi, kawidi; [kabênêran = sabda kaluhuran]: iswara; [kabênêran]: kaênêr, kasidiyan, kawidiyan; [binênêr]: sinidi; [binênêran]: aniddhi; [binênêrake]: ingupihe; [ambêbênêr]: umangkas-angkas, niddha, cisênêr, mênêr-mênêr; [bêbênêran]: rajaniti, praniti; [bênêr angati-ati]: sriyatna; [bênêring têmbung]: niti krama; [bênêring sastra]: niti sastra; [tata bênêr]: kramaniti
bênèt:
têlari
bêning:
êning, hara, arja, naba, ning, rasika, dipaja, tuwi, sa(of sô)nta, sadu,

--- 1040 ---

we, prasônta, pawitra, pangupasônta, jrêni, jrênih, mahêning, mar(mêr of mrê)ta, makêning, maya, baya; [ambêningi]: mêning
bêncah:
wêncah, tatah, pyah, pê(of pi)yuh, pyaha, dhuhan; [ambêncah]: matah, maringit, myah, mê(of mi)yuh, myaha; [pambêncah]: pangirid
buncit:
[pambuncit]: pamêkas, pangiku
boncis:
jugul, jugul karayana
bancang:
calang
boncèng:
[amboncèng = anggoncèng]: mawungcyat
bêndu:
capala, runtik, rudita, rêngwa, krodha, duhka, duka, tulah, tulaha,

--- 1041 ---

sarik, sutsut, sungsun, wikara, wikalpa, wudhung, wuyung, pagêlêng, gêlang, gêlêng; [bêbêndu]: ruruntik, duduka, sapudhêndha, sungsut-sungsut, pasu, musibat; [pambêndu]: pamulung; [abêndu]: mawuyung; [tan darbe bêndu]: munasika
bindi:
(araning gêgaman ing jaman kuna)
bônda:
[bêbandan]: pipikwatan, pipitutan, bubar
bundêr:
unu, untêr, utêr, côndra, wistha, wêlu, lu, purnama, padma; [bundêr landhap]: cakrawala; [luwih bundêr]: wilaja; [abundêr]: mawêlu
bandara:
rakryan, tuan, tuwan, kôndha, kakandha,

--- 1042 ---

kakôndha, kètu; [bêndara]: W. A. aub-aub, tutuwa
bandera:
ka(of kô)ndha, kêkôndha, dwaja of duwaja, daludag, dyaja, tandha, tandhana, tandha-tandha, tôndha-tôndha, tambana, tambara, têngran of têngêran, tunggul, sinjanglaga, lalayu, supralêmba zie layu; [bandera gêdhe]: baradyaja
bandrèk:
cêlor, macêlor, mapulangcêlor
bandak?:
cere; [bandak-bandarakan = pidak padarakan]: cere, cora core pracara
bandul:
iyun; [ambandul]: mahiyun; [bandulan]: iyunan, talyun, talyun talyana
bandang?:
ngangsêh
bêndung:
kawang, tambak, sètu, sètubônda,

--- 1043 ---

sètubandat buta, sètubandat butalyu, pêt, pêtang, bônda, bêmbêngan, bêngkung of bêngkungan, bungkêng, bêngêng; [bêndungan]: kêmbêngan, tambak, tambakan, si(of se)tu, situha, dhawuhan; [bêbêndungan]: sètu-sètu; [bêndung-bêndung]: sètu-sètu; [ambêndung]: ambêngku, nambak, nambakya, sumi(of sumè)tu, mêtang, mêgêng; [bêndung-binêndung]: tambang têbêng
bantu:
ambul, cicil, tundha, tulung, sumbang, winta, wantu, wuntu, wantya, waluh, lud, lagi, palêh, paluh, palwah, banjêl; [babantu]: wantu-wantu, lagi-lagi;

--- 1044 ---

[ambantu]: nundha, tumundha, malêh, ngambul; [ambatoni]: mantoni, matambêhi, mawuh, malêh, maluh; [kabantonan]: kapitundha; [banton]: palêhan, puluhan, palwahan; [bantonan]: wantenan, wanteyan; [pambantu]: pamêwah, pangambul; [pabantonan]: pawantuwan; [sabiyantu]: panatiraga; [abantu]: mawana; [abêbantu]: malêh-malêh
buntu:
kumêmpêh; [bêbunton]: wêwêngkan
bantah:
wantah; [bantahan]: wantahan
bantên:
ramu, ramon, dadaha, tawur; [bêbantên]: huti, nanggul, tatawur, tawur-tawur; [abêbantên]: matawur, basu
bantar:
wantar, madrês
bantêr:
andrês, krak, kras of kêras, kral of kêral, kas,

--- 1045 ---

kas-kas, drata, dras, drês, dar (dêr, dra of drê)sa, drêsta, dyasya, tarik, tipa, tipana, sahasa, sasa, sigra, pantar, madrasa, madrêsa, bancar, bawisya; [ambantêr]: nêru; [ambantêrake]: mantar; [bantêran]: pantaran; [luwih bantêr]: drêsamaya, drêsyamaya
buntar:
tunjung, luntar; [ambuntar]: lumunar, ma(of mê)luntar
bêntêt:
èsèl, supênuh
bintit:
pêdhe, balut
buntut:
Iku, kuncu, demus, wogyat, punca, pangkur,[19] burit; [ambuntut]: munca, ngu(of ngo)ncang
bontot:
wawar, ju

--- 1046 ---

bêntus:
wantus; [ambêntus]: mawantus; [kabêntus]: kawantus
buntas:
lantas, gandhang; [abuntas]: malantas
bontos:
wyan, ju, gandhang, gunjung, buntas
bantal:
antêban, istani, karangulu, kajang sirah, tadhah sirah, sayakasti, sanghulu, lêmpêr, lêmpir, pamardana; [bêbantal]: lêlêmpir; [bantal sungsun]: kasitani, suragantya
bêntêl:
[kabêntêl]: kêbêtêk
buntal:
udaraga; [bêbuntal]: pêpênyon
buntêl:
bungkus
buntala:
(aran dhapuring kêris)
banting:
wanti, lurwa; [ambanting]: lumuruwa, manting; [kabanting]: kalurwa; [pambanting]: pamanting; [pambantingan]: pamantingan
bênting:
pêkak
buntung:
kuthung, wuntung
banuwati:
wara mahèsi

--- 1047 ---

bêndha:
kokap, tombol, bandhya
bêndhe:
rontaka, têngara, têngari, sang(of sông)ka, pancajannya, gubar
bêndho:
bodhi, bodhing
bôndha:
ba(of bô)ndha, bara; [ambandhani]: mamandhani
bundhêt:
salisu, mandana
bondhot:
gêrot; [bondhotan]: gêrotan, grêng
bundhês:
wutu
bandhil:
ringit-ringit, tuduh
bandhul:
tulak bara, tampang
bêndhal:
majambat
bundhêl:
ugêm, simpul; [abundhêl]: masimpul; [ambundhêl]: mulêt; [ambundhêli]: nalyani, nimpuli; [bêbundhêlan]: tali-tali, pasambulihan
bêndhoyot:
bunayak
bandhêm:
walang, li(of le)mpar, pandhêm, gêlap, balala; [ambandhêm]: mêntur, manampar;

--- 1048 ---

[bêbandhêm]: pramu(of pamu)gari
bandhang:
[ambandhang]: ambahak; [kabandhang]: kapar(of kapra)cundhang
bêndhèng:
[bêndhengan]: ngawinan
banjar:
maju; [bêbanjaran]: gêng-gêng
banjir:
rob, tru(of taru)na, têdhuh, wa, wênawa, wutah, ladhu, pasang, guntur, baha, bêna, banjir, balabur, byur, ngrabda, ngêbêk; [kabanjiran]: kalabban, kagunturan, kabyuran; [banjir saka ing gunung]: amah gunung, guntur
banjur:
adarus, durus, dyan, dumurus, dumuk, tulung, wasa, lunta, lantas, lari,

--- 1049 ---

lalu, laju, lajur, lajwa, layu, laywa, lumastantun, lumaju, lumajwa, mangasut, gasi; [ambanjur]: ancuta, andurus, kumucup, tumênggêl; [ambanjurake]: mêrlaju, malajukên; [kabanjur]: cor, cêlor, kadurus, kadaluru, katulung, kalaju, kagasya, kabanjut, tula-tula, maran; [kabanjuran]: kalayunan; [pambanjur]: pangasub; [pambanjuran?]: palajuwan
banjaransari:
(têmbang ged.). Têgêse: patamanan
banjut:
[ambanjut]: mulung; [pambanjut]: panganjut
banjêl:
[ambanjêl]: masung, maju
banjêng:
[ambanjêng]: gonjong
banjêngat?:
lumba
banyu:
har,

--- 1050 ---

hèr, hèrning, arus, ar(of èr)juna, udaka, etu, etuh, esah, hwas, udhaka, hya, hyar, amêrta, angaka, ôngga, nera, nadi, narmada, ning, cir, ranu, rancak harni, durya, tirta, tikta, takatha, tati, tita(= titta), toya, toyan, tuban, tangaka, sindu, sunda, sindu upaka, sindhu, sanghara, sangar, sangara, we, wèh, warih,

--- 1051 ---

wrêseka, witaka, wwi, wwaya, wwaye, wwayiki, walahan, wa(of wê)lahar, wulus, wulusan, wya, wyu, way, waya, wayi, wayu, woya, waya-waya, lodana, lodaka, lwah, ludha, ludhaha, paya, dhaka, jahnawi, jahning, janawi, jala, yah, yèh, yahning, yani, yèng, mèr, mar(mêr of mrê)ta, gang(of gông)ga, banyu, baruna, bagu, bong;

--- 1052 ---

[banyu ênêban]: windutirta; [banyu urip]: arkara, tirtamarta; [banyu upas]: arkasa, toya rèh tata darma; [banyu alaran]: hèr talindha; [banyu ing wêwadhah]: èrjuna; [banyu ing jêmbangan]: arjuna; [banyu tumampar]: ahèrtali, hèrtali, hèrtalidhang, hèrtambang, talihar, wesundara, wasundariya, pêtha, ngèrtali; [banyu santêr]: hartara; [banyu wayu]: windutirta; [banyu larangan]: tirta; [banyu mandi]: arkamaya, hèrkamaya; [banyu gawean]: arkara; [banyu guling]: hèrtyali, hèrtambang; [banyu gêdhe]: mahatirta; [banyu bêning]: har, dasunda, wasundari, wayira; [banyu bêning kang mili]: arsunaba; [banyu banyakan]: arusan; [banyu ngêlêm]: sang arakal; [unthuk banyu]: pêtha; [akèh banyu]: loh jinawi; [ilining banyu]: arus; [ênggon banyu]: pahyaran; [kailèn banyu]: kabanyu-banyu; [karang banyu]: karang we;

--- 1053 ---

[tètèsing banyu]: hèsning, naricis; [silaking banyu bêning]: hèsning; [lunturing lêmah kêna ing banyu]: gigis; [maniking banyu]: manihara; [ngêmu banyu]: umor; [banyu-banyu]: hèr-hèr; [ambanyu]: manghèr; [ambanyoni]: mahar, mahyar, maluwaha, maludhaha; [binanyonan]: tinnaya; [pabanyon]: patuyya
banyak:
awija, ang(of ông)sa, wranggura, gangsa; [ambanyaki]: nyolo-nyolo; [banyak patra]: satapatra
bênthuk:
aras; [ambênthuk]: umaras, maras, ngaras; [bêbênthukan]: mawantus
bênthèt:
rahat, rêmpu, rêmpit, rêngka, rêngat, drapita, bêntar, bêla
banthèng:
andaka, adaka, hung, angun-angun, saraca, sarawa, jawidha,

--- 1054 ---

yawa, go, goh, gohgo, gardaka, Tjemp. 143-7. v. o., gi (of gu)risa, gawindra, gawaksa, gawala, bapakridha zie sapi; [banthèng gêdhe]: gra(of grê)ndaka, gurdaka; [nêpsuning banthèng]: mawa
bucu:
cêngêl, dhangkak
bècu:
[beca-bècu]: cênggir-cênggir, tênggir-tênggir, janjan, jangjan, majanjan
bocah:
oring (matèni oring), rara, rare, raryya, raraya, wala, larèh, jabang, yi; [bocah cilik]: lêngit; [rencang lare K.]: macahyatmaja
bacin:
cisênêr, kumbas, yu, mêr
bacok:
bodhi
bêcik:
êni, anda,

--- 1055 ---

endah, aro, arjasa, arjwa, adarma, hètu, atah, utama, iwêh, êla, ayu, aywa, ayyadi, nawa, canti, cantantya, ca(of ci)ntya, cirang, rahayu, ra(of rê)ncana, racana, racaba, rurum, radin, rasika, rêja, ramya, kiris, di, dani, dênnaya, dinya, darma, dati, dya, tantya, tulus, tama, tami, su, sae K., sa(of sô)nta,

--- 1056 ---

sudati, sasmaya, swa, suyug, samuwa, su(of so)ba, sèngêh, wahya, wirya of wiryya, wiweha, wimaya, lêhêng, luhung, lita, litya, langêh, lênglêng, lêngêng, pahajêng, pênêd, pira, pratama, pirawa, parja, prayoga of gya, pariminta, pelag, dhani, dharma, yu, yukti, yatah, yutti, yya, yuga, yogi, muwah, maya, mayu, mayantya, mèmpêng;

--- 1057 ---

[bêbêcik]: papracaban; [bêcik-bêciking pangarêp]: subamanggala; [ambêciki]: andani, anasakara, acantya, adini, alêsni, upasanta, umiwêh, imajêngi, umayu, ambangun, angdadi, rumê, rumancana, rumacana, rumêja, dupinya, sumuyug, wandani, nyônta, mahandani, ma (of mi ) harja, mihalêp, mahajêng, mahya, mahayu, mahayya, mananta, mandani, manadukara, macintya, maradin, martyani, mirawani, madani, miwêh, muwah, mupakara, mupasanta, madhani,

--- 1058 ---

maywa, mimpêni, mangandani, ngacantya, ngrancana, ngracana, ngracaba, ngadani, ngupasanta of ngupôsanta, ngajêng, ngaywani, ngayyadi; [ambêcikake]: umajêng, mangarjakên, ngaywani; [kabêcikan]: anindha, atah, atah iktri, ayunan, krêtyaman, kadarman, kasudarman, kawirawan, kalê, kalênglêngan, kayugan of kayugyan, kamuwahan, kagunan, darmatatya, dyarma, santani, sudarman, pahajêng, pahayu, pamiwêhan, yu, mar(mêr of mrê)ta; [ngatokake kabêcikan]: socamanggala; [binêcikan]: iniwêh, niniwêh; [sabêcik]: di;

--- 1059 ---

[pambêcik]: pamaya; [kalakuan bêcik]: susila; [luwih bêcik]: sudarma, subita, wimaya, mar(of mêr)tamaya; [labêt bêcik]: sudarma
bacut:
hir, da(of du)rus, darusa, dalurung, têhêr, songan, wurug; [ambacut]: malantas, maliwat, malaju
bêr:
trêbang; [ngibêrake]: mêrlaya; [mibêr]: atuha, umur, umibêr, rota, mar, mur
bur:
[ngaburake]: ambrasat, ambarasat; [kabur]: kabarasat; [mabur]: malirang, nglêmbara, nga(of ngu)mbara
bèr:
rob, lwa, balabur; [ambèr]: muntab, mathang, ngacêmbang, ngamba; [ngambèri]: ngalabbi; [ngêbèri]: ngalabi
bra:
[= abra]: mawwa

--- 1060 ---

bara:
samir; [sabara]: sapratana = 100,000,000; [sapuluh bara]: sasena; [satus bara]: sohini; [ambara]: ka(of ko)lana; [ambabara]: amèn, rena
biri:
[kabiri]: kawiri, bari-bari
biru:
[biru ênom]: gêdhah; [ngarubiru]: sumiwo
buri:
kari, demus, tulakang, wuntat, wuri, wurtya, wurya, wu(of wo)gyat, pungkur, buntat, burit; [tutburi]: tumutung, sèring; [atutburi]: masèring; [ditutburi]: katuturan; [kawuri]: (= kaburi N. kawingking K.), kalambung, suranta; [pamburi]: tulakang, pamuntat, pamugyat
buru:
nukung, kuya, suru,

--- 1061 ---

sêrang, lari, lud, lut, lulun, mantan, gacar, buru, buya; [buron kang bisa amèk nyawa]: mêrguna; [buron kala]: kala; [buron banyu]: wiyôngga, mayangga; [bêburon]: dhaga, mêrgu, burwan; [amburu]: usir, ung(of angung)sir, nrang of nêrang, nukung, numusir, sumuru, sumrang of sumêrang, lumari, lumut, lumulun, musir, malakya, mangungsir, ngungsir; [ambêburu]: aburwaburwana, burwaburwana; [ambêburu sato alas]: numpu; [kaburu]: kalari, kalulun; [pamburu]: pangusir, pangusiran
bèri:
[bèri bêndhe]: goracana, gubar

--- 1062 ---

brèh:
[ngêbrèh]: mangurudi, mangurus; [pangêbrèh]: pangwurus
buruh:
[bêburuh]: umèttêhas
borèh:
sijanu, wida of mawida E. T., widya, lawên, luluh, jênu of majênu E. T., mandara, burat; [bêborèh]: lawên-lawên; [abêborèh]: mawida
birai:
iski, umawa, egal, tru(of taru)na, wwalkala, wwakali, walkala, walkali, pugodra, yadi, mawa, bra(of bro)nta, bra(of brang)nti, brang(of brông)ta, ingèski; [nêdhêng birai]: patyasa; [sing birai]: ngasik; [sing dibiraèni]: maksuk
brahala:
kabuyutan
braok:
[braak-braok]: cor-acor
brani:
warani
branang:
[ambranang]: a(of u)mya, asinang,

--- 1063 ---

abra, sinang, laka, lumaka, marah-marah, makabranang, masinang, mawyang, mabang, bra, bang, ngatirah; [kabranang]: kabangan
brancah:
wèsthining asmara
baranyak:
[ambaranyak]: thithat (= macithat Spr.)
brucal?:
[ambrucal]: anduka
burak:
ura; [amburak]: mangura; ngura
bêrêk:
[ambêrêk]: tumêtêr
brêkah:
[ambrêkahi]: mrawatyani
bêrkutut:
uka, kitiran, kiswara
bêrkasakan:
drubiksa, wicaca, pisaca
barat:
zie angin; [kabaratan]: (= kabaratên Spr.), kasiliran; [barat gêdhe]: brajwa
birat:
gindhala, banjut
baris:
abi, tapsara, tugur,

--- 1064 ---

sênjata, sikêp, wahini, yuda, baris; [pacak baris]: basuta; [pabarisan]: sulung; [abaris]: umadhang of madhang, sumikêp
barès:
sadhwa; [binaresan]: linak; [calathu barès]: senga
bêras:
dring, wupona, bras
burus:
[burusing ati]: sidawisita; [ati burus]: paramarta
boros:
tra(of têra)bas; [amborosi]: narabas
brêsih:
rasika, wuras, gurah; [bêbrêsih]: asoca; [ambrêsihi]: nuluyana, cuti, tumuras, murasi; [pambrêsihan]: pamurasan
brusah:
tondhêm, pracanca
brewo:
[brewa-brewo]: kêtêg-kêtêg
bruwah:
[pambruwah]: pamuwah
brawuk:
zie rawuk
brewok:
kodhowok
bruwès:
bris
barêp:
[anak pambarêp]: arsaja

--- 1065 ---

brodhol:
dhuhak; [brodholan]: udhulan; [ambrodhol]: udhul
bariya:
[Bathara Bariya]: Bathareriya
brama:
Brahma; [Brama]: jêjuluke hyang ..., Hyang Anala, Hyang Agni
bramana:
dhangacaryya, brahma, brahmana
bramani:
bramani
bramarawilasita:
(têmbang ged.). Têgêse: kombang ngêlèng
bramaloka:
(kahyangane Bathara Brama)
bramalokaya:
(kahyangane Bathara Brama)
brambang:
garnaha
brigi:
[briga- brigi]: gêthana-gêthini, brakutha-brakuthi
bêrêg:
têtêr, srêg of sêrêg, surung, sêsêr, wrêg; [ambêrêg]: nrêg of nêrêg, surung, sumrêg of sumêrêg, sumurung, sumêsêr, mêrganabi, madêrêng, mawrêg, gumêrêg; [pambêrêg]: pamrêg
berag:
hyun-hyun, abirawa, abirama,

--- 1066 ---

kakarsana, tru(of taru)na, sambega, wiraha, wiraga, wulinga, wigar, pulinga, mulinga, mong, gambira, barima, balingu, bêgor; [kaberagan]: kawigaran, kabalingu; [pamberag]: pamulinga, pangulinga
bragah?:
ranggah
bragadag:
bruwun
brêgas:
ganggas
bragaga?:
[ambragaga]: ambragigi
bragêgêg:
[ambragêgêg]: ngalênggêr
brabe:
[kabrabean]: umung, curah- curih
brabah:
acor, cor
barubah:
angkara, angkara drêmba, rêncaka, rangên-rangên, kapêgan, manggara-gara; [ambarubahi]: rumancaka
bribin:
curih, ruhan, sumrêg, wuwrêg,

--- 1067 ---

cacarêngêng, prakatha, pilêng, pêlêngên, mangkrak, gumrah, gumuruh, gègèr, bisana; [bribin-bribin]: curih-curih; [ambribini]: malêngi, mla(of malê)ngên; [kabribinên]: kapêlêngên
brêbês:
[ambrêbês]: ambrèbès; [ambrêbês mili]: kabarabas, malumis mata; [mrêbês]: drawaya; [mrêbês mili]: umis mata
brobos:
susup; [brobosan]: susupan; [ambrobos]: sumusup
brêbêl:
[ambrêbêl]: malêbêg; [marêbêl]: mêbêl
brêbêg:
[ambrêbêgi]: malêngên; [kabrêbêgên]: kapalêngên, mlangên
barang:
kara, kama, sing, warang, wiyang, pari, bara; [barang-barang]: kama-kama; [ambarang]: barang; [ambêbarang]: ambabara, rena,

--- 1068 ---

soroh, bara-bara; [sabarang]: anu, asing, niskara, sahama, saniskara, sanista, saro, sakirna, silir, salwir, samudaya, singa, singha, dhingdhing, mara, mangara; [sabarang-barang]: masing-masing; [samubarang]: rèh, kama-kama, sahasing, sing, sangguta
barêng:
anghrêt, rampak, daha, dumèh, tulus, sèri, sumpyuh, lyus, pantar, parêng, mah, mirak, mamin, gotra, bandhung; [barêng mara]: tarik; [barêngan]: pantaran; [bêbarêngan]: asrang,

--- 1069 ---

sèring, papantaran, papatêhan; [ambarêngi]: marênga, mamin; [abarêng]: parêng
barung:
arung, otêr, cangligi, tawung, suswa, sawaya, salah, sênggak; [barungan]: arungan, sarawungan, sênggani; [ambarung]: ambandhungi, naruh, narawung, narawungi, nalah, rumawung, samèni, sumacaya; [ambarungi]: prabandhungi, ngriwuk, ngarungi; [abarung]: sumacaya, sumalah, masanggani, gurnita
barong:
larong, bruwang of baruwang, basah; [ambarong]: ambasah, lumarong, ngrimong; [barongan]: adewagra, singakarti
bêrung:
[ambêrung]: lalu

--- 1070 ---

burêng:
abur, murwwang, murênga, murêngang, bubur; [burêngan]: uburan; [aburêng]: mawêlu; [pamburêng]: pamubur
berang:
bondi, bondhi, barandi, bra(of bara)dang, baradi, baradhaya, bodi
bering:
singit
borang:
ranju, bra(of bara)jag
borong:
dirgama, drirgama, suk; [amborong]: sumuk
brungkah:
ranggah
bringkuk:
bringkêk; [ambringkuk]: ambringkut
brêngkut:
[ambrêngkut]: ngringkuk
brangkal:
lungka; [ambrangkal]: nglungka
brangkang:
[brangkangan]: tagahan; [ambrangkang]: rumangkang
brêngkang:
[ambrêngkang]: mantaga
brôngta:
akung, ita, uya, raras, lararaga, lulu, langêng;

--- 1071 ---

[nandhang brôngta]: among raga, lulutkung
brangas:
branang; [brangasan]: panasbaran; [kêbrangas]: kêsêrêng, kabranang, kabangan, barang
brêngos:
hrawis, nilapracôndha, rawis of rawisan E. T., kundhala, ku(of ko)mis, kumbala
brongsong:
têngkurung
branggah:
kangkang, lampang
brêngêngêng:
[ambrêngêngêng]: anghrêng, wu, mahrêng, mêngêng; [ambrêngêngêngi]: mêngêngi
bak:
[= êbak]: rang(of rêng)ga, kuwara
baku:
prata, thêkul; [bêbaku]: kètu, kepanan
bako:
tambar, tambak, tambakya, sata K.
buka:
nilaka; [buka sri]: rukuh, kundhala; [bêbuka]: amurwani, daruna, wurwan, wuryan,

--- 1072 ---

wita, witwit, wiwingkis, wongan, par(of pra)wita, purwaga, purbaya, pakarana, pawita, dhadhak, dhadhakan, bawa; [bêbuka panantang]: pupucuk; [ambuka]: narbuka, miyaka
beka:
pèwêh, bêndana, beda, bema; [ambeka]: mèwêh, mèwêhi; [ambêbeka]: ngawu-awu
bakah:
prawatya
bakuh:
tagwa, tanggah, tanggên, tanggwa, tanggya, tanggwan, tanggyan, tanggwên, tanggyên, santosa, langgêng, pendah, pêr(of pra)kasa, prakosa (swa of sya), pratita, panggah of panggêh, gênuk; [bêbakuhan]: mawunuhan; [ambakuhi]: tumagwa,

--- 1073 ---

matagwa-tagwa, ngakasi; [binakuh]: kapanggah
bêkuh:
[ambêkuh]: mêkuh
bokayu:
dyah ayu
bakar:
nunu, tunu
bukur:
(araning bêburon sêgara)
bokor:
sangku, bukur
bêkik:
[ambêkik]: ambarêkik
bukak:
[pambukakan]: pamêngan
bêkti:
adapda, astuti, astutya, asthawa, kastawa, satuti, satutya, widya, pira; [saos bêkti]: majagralagawa; [sêmbah bêkti]: widyastuti; [ngabêkti]: umastuti, nadapda, natapda, mranata, mangênjali, ngastuta, ngumastawa; [pangabêkti]: anjali, ayannya, kastawa, widyastuti
bikut:
sumrikut
bêktupuk:
[of blêkêtupuk Spr.]: butupuk

--- 1074 ---

bêksa:
sra(of sara)ma; [bêksagada]: patrayuda; [abêksa]: mapatra
bêkisar:
sê(of su)ndari
bakal:
hyun, angde, angdhe, cakal, calon, cadhang, karang, pranya, mure, mayat; [bêbakalan]: candhang; [akal bakal of cakal bakal nagara]: witarêja; [ambakal]: manyêp; [ambakali]: makarang, madana, ngrancang
bakul:
dayang, walija, dhayang; [bêbakul]: dhayang-dhayang; [bêbakulan]: dhadhayangan; [ambakul]: malija
bêkêl:
patinggi; [bêkêl W. A.]: tunggu utawa: ancêr, lungguhe saparone patinggi
bokmênawa:
yapwan
bakung:
mangudhêng, bakung
bokong:
ataski, wangku, wangkong, prasila, pasmika, bocong
buda:
kakisiddhi
budi:
aryana,

--- 1075 ---

atindriya, èsthi, ambak, ambêk, agnyana, angên, angên-angên, cita, rosi, kusur, driya, daya, sadya, sita, wardaya, watêk, li, prana, pra(of para)ya, prayojana, prayonyana, prayognyana, yagnyana, nyanah, manya, buda, budi, badra, budya of budaya, budhi; [budi surakah]: ambêg sudagar; [budi linuwih]: mahagnyana; [alusing budi]: sudagnyana; [kurang budi]: marasma; [tanpa budi]: tanya; [bêbudèn]: pranan, bubudayan; [ambudi]: andriya, nangên-nangên, sumadya, prayojana, maryana,

--- 1076 ---

mrayonyana, mrayognyana, manya, mangên-nangên, ngangên-angên; [pambudi]: anwam, hèryya, hèsthika, ambêkan, pa(of pe)ndriya, pamindaryya
beda:
nirang, siwah, lanah, wa(of wê)nèh, wanya, weda, wêwênèh, wanghiwang, wingwang, laIn(= Mal.), lirang, pai, pae, pinu, pendah, prabeda, binak, bulah; [beda -beda]: maneka, bina-bina; [ambeda]: lumirang, mai, mrabeda; [ambedakake]: mae; [abeda]: mawanêh; [beda kanêpsone]: binarudra
but:
= rêbut; [ngêbut]: nub; [ngrubuti]: ngambuli

--- 1077 ---

butarêpan:
cambu(of cimbu)ruwan, kèmburuwan, tidharsa, timburuwan, samburuwan, samburowan, simburuwan, wi(of we)weka, luru
bot:
[= abot]: wrat of wêrat, wwat, wyat, yatbyat, mar(mêr of mrê)wata, marwwata, muta, muwah, brata, bwat, byat, byêt, byata; [abot-abot]: byat atêrêh; [ngaboti]: ngabyati; [ngabot-aboti]: mrati; [kabotan]: baringkut, ngandho; [pambobot]: pamot; [paabot]: brat; [bobot]: cacak; [bobotan]: cèthèt; [ambobot]: amot; [binobot]: tinimbang; [abot ènthènging swara]: srawa; [luwih abot]: byatita
bata:
satu, wathu,

--- 1078 ---

bata; [bata bètèng]: pamigih; [adêging bata]: limbaga
buta:
asura, aldaka, ra(of rê)ksa, rêksa-rêksa, raksa(of raksê)ksa, raksa(of raksê)ksya, ra(of rê)ksasa, rota, rasa(of rasê)ksa, rasa(of rasê)ksi fr., rasa(of rasê) ksya, kurandha, katwara, kawa, ka(of ko)lana, kalanasura, kalarupa, kalaka, kujana, danawa, danur, duraatmaka, duratmaka, durga, dirgya, durbiksa, ditya en nityi fr., dasusa, diyu en dyani fr., sura, sura danawa, surajênggala, srênggi, srêngenge, wisaca en wisaci fr., wil, pracundhamani, pragalba, pisaca en pisaci fr.,

--- 1079 ---

dhanawa, dhira, ya(of yê)ksa, mahasura, gandarwa, banasa, buta; [buta arahan]: cêraca; [buta cilik-cilik]: naracabaka; [buta kuwasa]: suradhêndha; [buta kuthip]: naraca; [buta tênung]: kaladhasthi; [buta sabrang]: bajo; [buta wadon]: rêksi, rêksa-rêksa, raksaksi, rasêksi, kalayowati, diyu; [buta lanang]: rasêksa, kalayowana; [buta lêlêmbut]: bajobarat; [buta mawalar]: wilmana; [buta mêmôngsa]: kala; [buta bala arahan]: naracabala; [buta bala cilik]: naracabala; [buta bajang]: anja-anja of ônja-ônja; [buta bôngsa luhur]: kaladawa; [ratu buta]: maha kalana; [rupa buta]: kalarupa; [kaya buta]: ka(of ko)tbuta; [wong buta]: surajanma
batih:
[sanak batih]: krimibat
bêtah:
amêm,

--- 1080 ---

kênnoh, kakêl, kêl, kê(of ko)la, kêlat, kumêl, daraka, tahên, tahêl, pa(of pang)gêh, bêntur; [bêtah tapa]: nastapa; [ambêtahi]: nêguhi; [ambêtahake]: irup, naha(of nahê)nakên, nêguhakên, kumêl, kumahên, matahên
butuh:
alpita, tumakêl; [kêbutuh]: malanang
buta-arêpan:
zie but; [kabutuhan]: kaalpitan
batin:
unadika (clathu sajroning ati), ngunandika, dyatmika
batur:
ulunan, rakwa, kahulunan, kawula, dasih, wadu, wadwa, pidak, patêh, patik, manêh, manih, brêtya;

--- 1081 ---

[batur awak]: kulawarga; [batur cilik]: wrahatbala; [batur kêkasih]: patêh kasih; [batur dadi gamêl]: makathik; [batur sanak]: kulawôngsa; [batur wadon]: cèthi, parêkan; [batur pandhita kang wis kulakêwraga]: cèkèl; [ambatur = ngabdi]: suwita, midak; [bêbatur zelfstandig nwd]: pri(of pari) gi
butarêpan:
ardalepa
bêtuwah:
buwah; [pambêtuwahan]: pamimangan
butul:
trusthi; [butulan]: panêrusan; [ambutul]: anrus; [pambutul]: panêrus
bètèng:
kutha, tèdhèng, jati, tunggi, biting, baluwarti; [bètèng mubêng]: ko(of koko)jor
basa:
kra(of kar)ma, têmbung, wasa; [basa krama]: subasa, parikrama, banijakrama; [basa krama luwih]: subasita; [basa luwih]: wasita
bisa:
enjuh, awig, epu, e(of o)pên, i(of e)mpên,

--- 1082 ---

nawacu, rajwa, kawasa, kawase, dagda, tate, tiyasa, tama, sait, wênang, wigna, wagêd K., pênêd, panis, pranya, dhega, jayamêrta, jegos, yaywas, maywat, gana, ba(of bang)kit; [kabisakake]: kawigêna; [kabisan]: kaba(of kabang)kitan, pakêmatan, pagunan, dharma migêna, giba; [gumisa]: bumisa; [bisa micara]: rajaswala, pangancur, pangus
bisu:
ceda, syawa, pindêl, dhukul
basah:
pangêmêh
basih:
[bosah-basih]: tawurag, warèh, balisah

--- 1083 ---

besan:
mitra matma
bosên:
tapa, sur, puwas, ba(of bê)sur, bêsura; [ambosêni]: mêsur, muwasi
basônta:
(têmbang ged.). Têgêse: rêmbulan
bêsèr:
cacal, sirat, sumirat
bisik:
[bêbisik]: pawisik-wisik; [bisik-bisik]: wisik- wisik
busik:
didil, sangar, wusik
busuk:
cêguk
besuk:
da(of dê)laha, ta(of tê)mbe, têmbya; [besuk apa]: kapana; [besuk êmbèn]: berori
bosok:
wuk, basah, bangkrah
bêsta:
[ambêsta]: tumalya
bêsat:
gindhala; [bêsatan]: ilagakan; [kabêsat]: kagindhala
bêsut:
susut; [ambêsut]: sumusut
bêsèt:
kamisasat, sasatya, wêlat; [ambêsèt]: mêlat
bêstru:
gambas,

--- 1084 ---

balustru
bêsus:
wiraga, wisusya, mulinga; [bêsus nêlasya?]: ibramaga; [bêsus- bêsusan]: ragan-ragan
bêsusu:
kowangan, bêngkowang
bêsisik:
ngucira
bêsiwit:
[ambêsiwit]: worang, worang-worang
bêsmi:
basmi
bêsêm:
cangli
busung:
budhug
basêngut:
wirurut; [ambasêngut]: wirurut, ngurêng
bawa:
= prabawa; [mrabawani]: maribawa; [asabawa]: ahêm, ahahêm, swara
bawah:
rèh; [ambawahi]: wiwaha
bawur:
tambong, wuwur, bubur; [ambawur]: nambong, nyampur
bawera:
hèr, awa, kamali, tiyar, tênggar, wanar, labawa, ga, ba, basar
buwati:

--- 1085 ---

[ing buwati]: mabuwati (têgêse karaton ing buwati)
bawang:
dasunda
buwang:
ulap, ambala, timpal, simpar, wuncang, lêpas, li(of le)mpar, labah, labuh, guncang, gindhala, buncang, bwêt; [buwangan]: sa(of si)mparan, labuhan; [ambuwang]: umambal, nambala, nambalang, rumuwat, lêpas, muncang, matêlasan, masapwa, malêpas, malabuh, manyapwa, ngu(of ngo)ncang; [ambêbuwang]: muriswa; [ambuwangi]: mulapi; [ambuwang-buwangi]: ngulap-ulapi; [kabuwang]: kagindhala, kabwêt; [kabuwangan]: kalêpasan; [binuwang]: binuncang; [pambuwang]: êlêm, pancang, pangu(of pango)ncang,

--- 1086 ---

pangambala; [pambuwangan]: pambuncangan, pangu(of pango)ncangan, pangalapwan, pangilapyan
buwêng:
bundêr; [buwêng-buwêng kaya nampan]: nanampan
bala:
ta(of tô)ntra, wra(of wrê)hat, wrahatbala, wadu, wadujana, wadya, watêk, wadyabala, wala, waladara, waladika, walaba, wadhu, wajo, watha, partiwa, mitya, gotra, brêtya, bala, balawan, batha zie tumênggung en punggawa; [bala arahan]: alayuda, durbala, wraha(of wrêha)tbala, wallaba, balatantra of tôntra; [bala cilik]: walaku; [bala kuwasa]: balagana; [bala sêntana]: bandhu; [bala linuwih]: subala, balawan; [bala priyayi]: balakrama; [bala jaranan]: wadyawahana,

--- 1087 ---

balawahana; [bala dharat]: wadyakosa, bala kuwasa of kosawa; [bala manganggo]: balakuswa, balatibala; [bala brakasakan]: naracabala; [balaning ratu]: brêtyapati; [balaning bala]: bathabrêtya, batha-batha; [duwe bala]: abala; [sahabala]: sagala; [wadyabala]: bathabrêtya
bali:
anjala, amalwi, umaluy, umalya, umaluywa, cumbu, dangta, wali, walu, walèh, walya, waluy, waluya, waluyi, waluywa, waluyya, pahul, panggil, mali, malya, maluy, maluya, maluyi, maluywa, balik, balya, banggil; [bola-bali]: ulang-ulang, wali-wali,

--- 1088 ---

walu-walu; [balèn]: sanglah, walenan, walês, walêsan, waluyan, wilayan, yugala; [ambalèni]: ardawalika, yugalani, manaur, maleni, malya, maluya, mayugalani, ngayêngi; [abali]: mapulang; [pamangsul K.bali N.]: pamaluya, pamaluyi; [bali maring dunya]: anjanma
bale:
madya, babale; [araning bale kadewatan]: mar(mêr of mrê)cukundha; [bale kêncana]: salunaka; [bale kambang]: made kambang; [bêbale]: mamadya
bêlo:
swaja
bulu:
ambulu; [ambulu]: ambulya
bule:
wule
bela:
kiri, kiwul, titiwaha, tiwaha, wela, labuh, bela; [bêbela]: kikiri; [ambelani]: tangêni, sumawaka,

--- 1089 ---

bela, ngawuwi; [abela]: rambya
bêlah:
sulah, sedha, sidhang; [pambêlah]: pawlaha, juru bêlah
bilai:
cinthaka, kasêlêyêh, durbala, tiwas, sangsaya, witralaya, wema, pôncabaya, par(pra of prê)jaya, parajaya, pataka, mataka, baya; [ambilaèni]: andurbalani, mra (mrê of mara)jaya, mataka; [kabilaèn]: kasangsaya
bulan:
= rêmbulan; [rêmbulan panglong]: padasasi
blonyo:
drawa, wida, walantah, lepa; [ambalonyo]: lumepa, mêlantah
balèndèr:
palanyah; [balenderan]: palanyahan
blantik:
brangke
balenja:
[ambalenjani]: madaya
balônja:
wala(of walô)nda, wêlanda,

--- 1090 ---

wala(of walô)nja, wêlanja; [ambalônja]: malanja
balur:
karês
blarak:
kararas tiris
blêrêt:
[ambalêrêt]: meruk
blurut:
[ambalurut]: ubut
blêrêng:
[ambalêrêng]: lumêng, manêlahi, muluh
blaka:
kahana
bleko:
kacacat
balik:
hyalih, tumpat, sumpêt, sungsyang, baluya; [ambalik]: alih, umali, umahuy, umaluywa, nalih, mandaga, manumpêt, mali, malu, malih, malya, maluy, maluywa; [kêbalik]: cuwali, pambalik, pandaga, pamalu; [bolak-balik]: balinge- balingo
bêlik:
zie sêndhang
bêluk:
(manuk), kadarba

--- 1091 ---

bêlok:
panjara; [bêlokan]: panjaran; [ambêlok]: manjara
biluk?:
nungkul
bèlèk:
cèh
balaka:
alèh, sapata, wantah, wêca of wêkca, walèh, walaka, lagis, gis; [balakan]: waleyan; [abalaka]: manjarwa, mawakya
balekambang:
pantimarta, prasika, yasakambang, mandakini, mandakya, manda(of mônda)kiya, madekambang
bulêd:
lud, baladewa, alangdhara
balêdug:
êlêg; [balêdugan]: êlêkan; [ambalêdug]: malêbug
balut:
walut; [bêbalut]: walut-walut
bulêt:
kêmul; [ambulêt]: milêt
bolot:
bulut; [ambolot]: bonglot
bulus:
kratalasah, krudhapada, krum, kurma, kurmanda, krumya,

--- 1092 ---

kyama, welusa, wadhungha, wayangsa, weyangga, badhangwang; [rupa bulus]: kurmawatara; [dewaning bulus]: badhawanganala
bolos:
bolês; [ambolos]: alês
balasah:
balisah; [ambalasah]: anggayagah
balasar:
[ambalasar]: nalasar
balasak:
[ambalasak]: palasak
balesawo:
(araning paseban ing jaman kuna)
balilu:
cogo, côngga, mudha, glana, badhigul
balela:
andaga
bilulung:
silunglung; [bilulungan]: silunglungan, wayang-wuyungan; [ambilulung]: masilulung; [abilulungan]: masilulungan
bala pêcah:
wôngsa(of bôngsa)patra
balêdhèh:
[ambalêdhèhake?
blêdhèg:
anala, apyu, apuy, agni, dahana, siking, wrahaspati,

--- 1093 ---

pawaka, pudhi, puyika, dhos, mêrcu, mrêbyu, graksa, bahni, brahma, zie gêlap en gludhug
balumbang:
botrawi
blêg:
saplak; [ngêblêgi]: mabyaktani
balèg:
diwasa
baligo:
labuh
blêgdaba:
tigarwi, gardaba, gadarba
balaba:
mawantah
balabar:
alab, bèr; [balabaran]: alab-alab; [ambalabar]: tular-tular, mêlatar, mêlabar; [ambalabari]: kwaki
balèbèr:
lyab, lyab-lyab, balabur; [ambalèbèr]: lumyab, malabar
balabak:
(Têmbang teng). Têgêse: silêm; [kabalabak (têmbung)]: katanggêlêm
bulubêkti:
galondhong pangarêng-arêng
balêbêg:
[ambalêbêg]: malêbêg; [ambalêbêgi]: baribin
balithuk:
nalibuk

--- 1094 ---

blong:
bubul
balang:
sawat, guntur, gutuk, bêntur; [bêbalang]: gutuk-gutuk; [ambalang]: sumawat, manggutuk; [ambalangi]: nyawati
balung:
aswi, asthika, tosan, tulang, saddha, saddhiha, saddhita, walung, wêlang, walêngka, gagra, bula; [balung sungsum]: tulanggi; [bêbalung]: totos, pratulang; [balungan]: talingan, walungan
bêlang:
[bêlang buntal]: wêlêng-wêlêng, bolang-bolang
bolang:
[bolang-bolang]: plôngka
blêngah-blêngah:
dhangah
blangkrèh:
[ambalangkrèh]: ngangkrah-angkrah
blangkêp:
[ambalangkêp]: marbandhu
blongsong:
têngkurung
balênggu:
wêngkurah
bapa:
ayahdi, rama, sudarma, yaya,

--- 1095 ---

yayah, bapak, byapa; [bapan]: waramana; [ambapa]: marama
bupati:
W. A. bawahaning parentah
bopong:
[ambopong]: mananggung
badhe:
kasidan; [kabadhe]: kabadya; [pambadhe]: pamardika, pambatang
bidho:
duk sakakap (blirik), jagawuru (putih), basu (irêng)
bodho:
are, ugung of ugungan, ugong, nirgiba, cobolo, kumprung, dama, tru(of taru)na, pa, pinga, pongo, pingging, punggung, jugul, mindha, mi(of mu) dha, manyênak; [luwih bodho]: sudama, mudhati; [ambodhoni]: madama; [ambêbodho]: mangugong; [kabodhoan]: katarunan, kapinggingan, kajugulan

--- 1096 ---

bêdhah:
syuh, wawal, pradhah, bêntar, brah; [ambêdhah]: natas; [ambêdhahi]: natasi, nyêdhahi
badhar:
tukar, wi(of we)ragya; [ambadhar]: anglêbur; [ambadharake]: rêncêm; [kabadharan]: wiragyan
bedhor:
taji, wahwa
bêdhèk:
cêtha
bêdhil:
tinggar, sanjata, saragni, warahas, mrêtyukala, maskèti, bahnija, brajangkaya, bramastra
bêdhol:
daut, luyut; [ambêdhol]: anuhut, lumuyut, mandaut; [kabêdhol]: karênggut
budhal:
hryangkat, umangkat, angkat, kinas, jêngkar
badhadhar?:
bêdhadhi
badhidhing:
tistis, tismas
badhaya:
pangantêm
badhiyan:
apiyan
badhèg:
warganga,

--- 1097 ---

badhyag, badhyaga
bêdhag:
kêjar; [ambêbêdhag]: manunumpwa, mêdhêl
budhêg:
tuli, tambêng, tingêl
badhong:
têbah jaja; [badhong wangun kêmbang gôndawari têbah jaja gôndawari]; [badhong mancut]: sulardi; [badhong gandhowara]: gandhowara
bedhang:
kalulut, timah, gundak; [bedhangan]: sab-sab, lambangsantun, lambangsari, lambangsêkar, pagundagan; [bêbedhangan]: titimahan
bedhung:
[bêbedhungan]: siwo-siwe; [ambedhung]: rêncêm, masiwo, ngu(of ngo)ncang; [ambêbedhung]: siwo, sumiwo, masiwo-siwo; [bedhung- binedhung]: siwo siwa-siwo; [abedhung-bedhungan]: masiwosiwan
bèdhèng:
gula-gula, gulan, bedhengan
baju?:
angsah
bojo:
sênêng, pani,

--- 1098 ---

padmi, jatukrama, garwa; [garwaning ratu]: pramèswara, pramèswari, graha, garimi, garwa, bini; [bojo lanang]: laki; [bojo wadon]: rabi; [anak bojo]: braja; [kaya bojo]: sagraha; [panggarwa]: pananggaya; [kabojo (= kagarwa)]: kagraha
bujuk:
nunung, dugaman; [ambêbujuk]: manalikrama
bajul:
singanadi, wuhaya, buhaya
bujêl:
guntung
bijig:
sundhang, singat, gambul; [ambijig]: ninghat, sumundhang, sumingat; [ambijigi]: anggambuli
bajang:
ruci, kuthit, wa(of wê)likang, wujil; [buta bajang]: anja-anja, onja-onja
bajing:
iturita, niyuninda, ramaja, karmanyu, wasukta, wayingha,

--- 1099 ---

maniyu, manyunya, manyu
baya:
(khewan), krete, wuhaya, wilwaya, wilmaya, wayura, wayama, buhaya, buwaya, bajul, thèngèl; [baya (têmbung)]: silih, bara, baya, bangging, banggya; [bêbaya]: kala, durga, dudu, dudya; [baya-baya]: bara-bara; [ambêbayani]: patêrta
bayi:
timur, bayya
bayu:
nandi, nadi, nadilingga, nadya, nadhing, waywa
beya:
banggi
byah:
[ambyah]: muwah
bayan:
(manuk), karda
biyèn:
dhingin
biyantu:
[ambiyantoni]: nyartani, nyarwani, manadukara, maluhi;

--- 1100 ---

[sabiyantu]: panahiraga
byar:
tatas, gagatkamantyan; [mubyar]: abra, muncar; [mubyar-mubyar]: makara-kara; [gêbyaran]: abran
bayar:
[bayaran]: swakan, walandan; [ambayar]: maswak, malanda; [pambayar]: nanjrah
buyar:
ura-uru, asah, ruhara, tawurag, lumbar, barasat; [ambêbuyar]: nglêlêbêr
byuk:
tub, swa; [ambyuk]: pambyuk; [ngêbyuki]: atub, ambwani, mêngbya
byok:
[ngêbyok]: matyak
biyêt:
bêntèyèng; [ambiyêt]: gandhit
buyut:
[eyang buyut]: mohiyang; [bêbuyut W. A.]: têtuwa pangkat panèkêt
biyas:
nrang of nêrang, landhu, landhuyi, payus
bayawara:
mahurna; [ambayawarakake]: mangurnakên
biyung:
êmbok,

--- 1101 ---

ibu, rena, renya, wibi, dharani, mak, mibi, bu, bibi; [ing biyung]: ngibu; [ambiyung]: ngibu
boyong:
nyang, tawan; [boyongan]: inyawagata, anyang, tawan, ba(of bi) yangan; [bêboyongan]: tatawanan; [boyong-boyongan]: tawan-tawan; [amboyong]: umanyang, ambahak, nawan, tumawan, manyang, manyanga, matawan, matawan-tawan, ngabuhaya; [amboyongi]: nawani; [amboyongake]: rawankên; [kaboyong]: inawagata; [pamboyong]: panganyang; [aboyong]: atawan
bayangkari:
karehanyar; [ambayangkari]: mangarehanyar, mangarerêngga
bam:
sudantya, wahma, wahmita,

--- 1102 ---

bahêm
bumi:
andhabuhwana, arcapada, narapada, rasatala, kisma, trimandhala, tribuwana, pratiwi, pratala, pratyana, janaloka, mai(of mae)tala, mandhala, madyapada, buhwana, bantala, buwana, buwananda, bumipadha, bumimandha, bumimandhala, ngandhabumi; [bumirata]: kadhaton; [pakolèhing bumi]: bumipala; [dhasaring bumi]: wicaktala
bumbu:
anggi, ragi of raragi, sêrba, wiyanggi; [ambumboni]: ragèri, miyanggi
bombrong:
[ambombrong]: kêtêg-kêtêg, nguraya
bage:
swagata, sambrama; [ambage]: andum, mara, mapara; [ambage dhuwit]: pamardana;

--- 1103 ---

[ambagèkake]: upasama, nuwagata, numôndha, numoda, numodha, nambrama, nambrani, sambrama, manda(of mônda)bagya, mana(of masa)mbrama, ngupaksama, ngupasama, ngamêr; [pambage]: buja(of boja)krama, bage, bagya
begananda:
= beganônda Spr. (jêjuluke R. Indrajit)
bagor:
karung
bigar:
sudhat, wigar, garaksi, garjita, gambira, bêgar; [kabigaran]: kawigaran
bogok?:
tumusuk
bagas:
lagas, babuwas
bagus:
araras, arja, adi, adar, adiwarna, asri, elok, ajêng, ayu, amangun, raras,

--- 1104 ---

radin, ratha, kêmpros, darma, sihita, swasta, swasti, sawawa, sumawa, sambu, sa(of sê)mbawa, wagus, lintu, lintya, lalita, prata, pêkik, pelag, dharma, jêng, môndaditêm, bancèr; [luwih bagus]: sri, sombita, lalita; [kabagusan]: kalalitan; [gumagus]: sumawawa
bagawan:
bagawan
begal:
rompak; [ambegal]: mangêntar, ngrompak; [kabegal]: kaêntar, kêntar; [kabegalan]: kêntaran
bêgja:
untung, oga, nohan, kontung, kamayan, kamayangan, daulat,

--- 1105 -- -

woga, lawa, lwa(of la)ba, loba, lobe, bahage, bagi of bage, bagya; [bêgja gedhe]: ulab; [kelangan bêgja]: kontung; [kabêgjan]: kanohan, kabagyan, kabageyan, subaga, subagya; [kabêgjan ala?]: kadurlaban
bogêm:
bodêm
bab:
wèt; [sabab]: wèt, wawa, gwah
babu:
inya, I(of hi)bu
babo:
hèh, I(of i)ndung, andhah, arah, adhu, ibu, caha, dihah, taho, taye, tayo, tèbu, situ, palibaya, nyibu, bibi
bibi:
Tj. B. = ibu

--- 1106 ---

babah:
[babahan]: babahan
bubuh:
[bubuhan]: sibuhan, wunuhan, bibèn; [bubuh-bubuhan]: mawunuhan; [ambubuhi]: ambibèni
babar:
rêngkah, sêlar, wahana, wawar, pradha; [ambabar]: malayar, mêdhar; [pambabar]: nanjrah, panglinggan; [pambabaran]: palayaran; [babar pisan]: sampurna
bubar:
kukut, sah, wurah, larut, luwar, masya, gusis, bar, barasat, bawurag, byamo; [bubaran]: wurahan, luwaran; [ambubarake]: ambra(of ambara)sat
bèbèr:
byah, babar; [beberan]: babaran
bubrah:
rajata, rêmpak, syuh, brah;

--- 1107 ---

[ambubrah]: rumusak, sumyuh, ngrajata, ngrumapaka; [pambubrah]: pangrurah
bobrok:
alêm, bubruk
bubuk:
kubu
bèbèk:
cakrita, cakrama, kandhana, kambangan, duwaba, lusibuja
babad:
têngêt, pipil
bêbêd:
mahodhana, bêbêd
babut:
prangwadani, babut
bèbèt:
byut-byut
bobot:
kati, katya, wat-wat; [boboting ...]: wyatning ...; [pambobotan]: pamotan
bebas:
ênting, kaênti, kaênting, kabebas, bengkas
babal:
[babal matêng]: madu kucing
bobol:
bubul
bablas:
tras, lêpas
babag:
[babagan]: babakan
bêbêg:
anggêtêm, gêtêm;

--- 1108 ---

[ambêbêg]: ambêngkêng, ngunêngi
bobab?:
andu(of ando) para
bathi:
la(of lo)ba, labah, dhatu; [ambathèni]: lumaba
bathu:
[bathon]: basidhwan
bathara:
watara, pandya, yama, brahma
bathara endra:
Hyang Iswara, Hyang Sakra, Sang Hyang Endra, Sang Hyang Sakra
bathari ratih:
Sang Hyang Ratih
bathara kala:
Kala
bathari sri:
Hyang Sri
bathara guru:
Hyang Ari, Hyang Iswara, Hyang Rudra, Hyang Siwah, Hyang Sangkara
bathara brama:
Hyang Brahma
bathuk:
istadha, canta, cicithak, rattha, wahya, wanta, watriya, watthawa, larapan, paradinan, paralarapan, pilis, bahli, batawaka, thila

--- 1109 ---

bathok:
barwan
buthêk:
hwal, rêtuh, kêpu, lêtuh; [isi buthêk]: mèsyuwal
bêthot:
dudut; [ambêthot]: andudut, dumudut, mupak
bêthuthuta:[20]
wê(of wi)rurut; [ambêthuthut]: wi(of mi)rurut
bathang:
kawa, kawi, kuwônda, kupona, sa(of sasa)wa, wandha, wangkya, batang, bangke; [bathangan]: watangan; [bêbathang]: kunarpa, kuwônda, sasawan, wangke; [wujud bathang]: oksawa
bang:
[= abang]: sêsang, puru, dhuwit (Java Bank); [bang-bang awak]: dhandha; [ngêbang]: muru; [ingabangan]: ngara-ara; [ingêbang]: ikanang; [pangêbang]: puru, mawang
bung:
êbung
bèng:
galuh
bango:
(manuk), guthaka
bêngi:
[zie ro]: kulên, wêngi;

--- 1110 ---

[bêngi]: latri, latrya, malêm, kêdhès
bangah:
(kêmbang), nyajrahja
bungah:
êntyarsa, arsa, arse, arsana, arsya of arsaya, aring, akra, asana, asir, iski, astam, astama, amham, ugung, ugungan, abra, abirama, anggèr, rêna, rêne, rênan, raras, rarasrum, rasika, kaharsan, kaharsayan, kahastaman, karênan, karsana, kakarsana, kaba, tarsa, tru(of tu)stha, saharsa, saharsaja, saharsaya, sar,

--- 1111 ---

sarca, sarsana, suka, sukita, satarpala, swarja, swaraga, siwwan, sumarsa, sêmbah, su(of so)ba, wija, wijah, wijah- wijah, wigar, laharsa, lawên, lila, lalita, langêh, langên, lênglêng, langgên, langgênan, lêngêng, parahita, pirêna, pari(of piri)suka, pragnyana, pajintya, pamulanga, maharsa, maharsayani, masir, muwah, muwêh, garaksi, gar(of gêr)jita, girang, girang-girang, gambira, berag,

--- 1112 ---

bambang, bangbang, thustha; [bungah kapati]: êla-êla; [suka bungah]: sukarsa; [luwih bungah]: êntyarsa, AmAm, sukarja; [bêbungah]: anasira, upasaddha, suba-suba; [bêbungahan]: pasukan; [bungah-bungah]: asir-asiran, ciya-ciya, kasir-kasir, kaba-kaba, sir-asiran, sirasiran, wijah-wijah, masir-asir, muwah-muwah; [ambêbungah]: manunuka, mijah agirang, mijah-mijah, mamandhi, manggigirang, gumirang-girang, nglarangên, ngupasaddha; [ambungahi]: maharsayani, milangêni; [ambungahake]: arnakên, nawakna, sumuka, subasita, masukan, masukanya, milangêni, nglangêni; [kabungahan]: ciyaka, kaharsan, kaharsayan,

--- 1113 ---

kahastaman, kaegaran (niet hèng), kacaryan, karasika, kasiran, kasoban, kawigaran, kalawên, kalêngêngan, kaparahitan, kagirangan, langyan; [abungah]: maharsa, masoba, mawijah, mijah; [bungah kêpati]: êla-êla; [suka bungah]: sukarsa; [luwih bungah]: êntyarsa, AmAm, sukarja; [pangarêping bungah]: sarsamoni, subamanggala
bangun:
wangun, mangun; [bangunan]: wangunan; [ambangun]: kiwul, mangên; [pambangun]: pamangun; [bangun esuk]: gôndayoni
bangêr:
amêng, mêng
bingar:
gar
bangke:
kunarpa, sawa, sawan, wangke, wangkeya, lawayan, layon,

--- 1114 ---

laywan, panya; [ambuning bangke]: sawan; [pambangke?]: sawanan
bêngka:
bêngak, bêngkak, bêngêng
bêngok:
[ambêngok]: matak, matêk, mêtak, bêngak; [pambêngok]: patêk, pêtak
bêngkah:
rêngat, wêncah, watah
bungkah:
ranggah, wod
bêngkak:
bèrêm
bengkok:
rubung
bongkot:
buncar, buntar, bungkah
bungkus:
pênak
bengkas:
[pambengkas]: pamati
bungkêm:
pramanêm; [ambungkêm]: mramanêm, mapasa
bangkang:
[ambangkang]: swala
bangkong:
taluktak
bêngkung:
Woord. tikêl; [ambêngkungake]: tumikêl
bangêt:
ande, andrês, andik, hra, arda, ardya, ardhya,

--- 1115 ---

adrês, adrasa, hat, ati, etu, asru, alisuh, êlêm, ampêh, angdik, nayatya, kapati, kapalalun, kamantyan, dahat, dahattên, dahatya, drês, drasa, dar(of drê)pa, darpaya, dik, dyaya, dig, tisaya, tibra, su, sahad, sinipi, sru, sêru, sarad, sêkung, sadarpa, sewot, swawa, salat, sipi, sayat, sumipi, sangêt, wi,

--- 1116 ---

wèt, wlas, wiparita, wabra, lud, lêwu, liwat, lêwês, lalu, pati, dhêndha, dhik, yantya, maha, mandya, mantêk, mantya, murti, mrata, murtya, matya, bandat, bwak, byanta; [bangêting]: nikèng; [bangêting kuwat]: ayannya; [bangêting sêkêl]: atiningakung; [ambangêtake]: nayatake; [kabangêtên]: kadahat, katara, kabina, kabaran, sewotên; [abangêt-bangêt]: masawat-sawat
bôngsa:
andhe, kula, wètbèt, wangsa, wangse, wôngsa,

--- 1117 ---

gotra, bangsa; [bôngsa satriya]: aksatriyakula; [bôngsa luhur]: wangsawan; [bôngsa jin]: jan; [kulabôngsa]: kulawangsa
bêngis:
candhala, kuhaka, sugal, wêngis; [abêngis]: mawêngis
bangsal:
watangan; [binangsalan]: witana; [bangsal cilik]: witana
bangawan:
narmada, nadi, bahnawa, bahnawi
bunglon:
kilasa, tanu, sarutaka, saputatha, patrakilasa, bisawarna
bôngga:
wangga, pampang, bangga
bonggol:
kulisa
bênggang:
[ambênggang]: sumêngkang, jumaha; [pambênggang]: pamêngkang
bênggêng?:
sirang
bango buthak:
wiyôngga
bungbung:
wungwung
bingung:
urung, ruhara, rancari, siwo, wirurut, liwung,

--- 1118 ---

linglung, gawa, thilêg
tharik, thèrèk:
tarap, tap
thak:
[pangêthak]: paminge
thuk:
= a(of ê)thuk; [mathuk]: madhuk; [pêthuk]: adhang, anggêh; [mêthuk]: asêng, asêngsêng, amapag, tatrap; [mêmêthuk]: nunungsung; [mêthukake]: amapagakne; [pamêthuk]: pamapag
thukul:
darrya, darya, tuhu, truntung, titah, tuwah, tuwuh, tumuwah, timbul, wakya, matra, baru; [thukulan]: cukulan; [thêthukulan]: trêna
thole:
kaki, kulup; [mênthele]: ardawalepa
thêlêng:
[manthêlêng]: malêlêng
thithik:
dêmi, matra;

--- 1119 ---

[thithikan]: thithik; [sathithik]: cicik, sapala, samatra, sumapala; [kurang sathithik]: mèh; [sathithik-sathithik]: tharthir
thèthèk:
[thethekan]: thithik; [nèthèk]: maninging
thathit:
cancala, cicil, rantang, tathit, wagyut, lewa, laban, pacatita, gurnita zie kilat
thingthing:
[mathinthing = mathingthing]: bênthing
thongthong:
kulkul; [thong- thongan]: kulkulan
ngahad:
aditya, dite
ngon:
[angon]: umyar, angwan; [pangonan]: pahyaran, pangumuran
ngênês:
purês
nginang:
patiga
ngêndhanu:
awuk -awuk
ngucap:
kêcapan
ngèr:
[ngèngèr]: su(of suma)wita, matik, masawita; [pangeran]: esa, rabin; [pinangeran]: winênang; [pangengeran]: pukulun

--- 1120 ---

ngrêksa:
[pangrêksa]: patunggwa
ngradon:
mapiêt
ngrês:
[angrês]: kas; [ngêrês-êrês]: tidharsa
ngarêp:
[kapara ngarêp]: kamukan
ngrêgênêng:
ngêndhukur
ngrêbda:
asrêb
ngarang:
ngawis
ngiring:
[pangiringan]: paduluran
ngrênggunuk:
maluruk-luruk
ngidung:
ngudang
ngitak?:
osa
ngêsa?:
ambak
ngêsah:
angsah, angsasa
ngiswapa?:
ngaswapu
ngêwêng:
ngiwêh
ngawôngga:
awangga
ngêlu:
musang
ngêlih:
[= ngêlèh]: anglih, nastapa, nimbal, luwe, lapa; [anglih]: anglong
ngalualah:
surastra
ngulandara:
tlèngsor
ngaloko:
kasrêpan
nglela:
ngatara
ngèlmu:
upèksa, nuning, kawigêna, danur, darma, sambat, wina, weda, wigêna,

--- 1121 ---

pranahara; [ngèlmu adat]: subasita, banagaraman; [ngèlmuning ratu]: dadurweda, dhanurendra; [ngèlmu kapandhitan]: darmasunyata; [ngèlmu kanyataan]: darmasunyata; [ngèlmu kamuksan]: danurweda, darmasunya; [ngèlmu lima]: pôncaweda; [ngèlmu palak]: dyama; [ngèlmu pêpingitan]: kamuksaman; [ngèlmu padhukunan]: upiksa pramosadana; [sugih ngèlmu]: danurdana
ngulama:
W. A. ulah ngèlmu
ngalam dunya:
ngarcapada
ngalamat:
pracihna
nglangi:
ngalangi
nglêngkara:
ingasa
nglanglang:
masambang
ngudhili:
pindhah
ngêdhêm:
dhêdhêm
ngejawantah:
atma
ngujiwat:
nginggut; [ngujiwati]: ngingguti
ngayawara:
andalami
ngum:
[angum]: akêm
ngêmu:
anghêmu, rumuwat; [ngêmu rasa]: nidham
ngima imantaka:
zie imaimataka
ngamarta:
(araning nagara Ngamarta = Batanakawarsa)
ngimpi:
zie impi
ngêmum:
mêsbok

--- 1122 ---

ngegla:
nedya
ngêthok:
karisa
ngabèi:
W. A. ngimpuni
ngungun:
sêngêr; [pangungun]: panyangêng
ngangrangcawi?:
rangrangsawi
ngêngrêng:
angrêng
ngungkad:
ngunggar
ngingkis:
nis, namar
nganglang:
ririwêk

(Tamat)

--- 0 ---

VERKORTINGEN.

Javaansch - Kawi Woordenboek

Ar. = Ngarab | B. Y = Bratayuda | D. N. = Dasanama | D. W. = Damarwulan | én = sarta | fr. = wadon | g. = ... | Ep. = Êmpu | A. P. = Ajipamasa | E. T. = Èsmutani | i. = ... | J. K. = bausastra kawi | J. È. = sidin | K. = krama | K. N. = krama ngoko | Kd. = basa kadhaton | Ks. = basa kasar | Kw. = basa kawi | K. J. = Bausastra Jawa | K. T. = Kitab Tuhpah | L. P. = Lokapala | M. M. = Manikmaya | M. N. = Mangkunagara IV | Md. = madya | Ml. = Malayu | N. = ngoko | Ngr. = ngrèni | of. = utawa | P. I. P. II. = Purwalêlana I. II | P. S. = Padmasusastra | P. R. = Pustakaraja | Pr. = prabu | Pa. S. = Panitisastra | Pr. S. = Paramasastra | Ê = ... | R. = Radèn | R. K. = Rama Kawi | Rms. Swt. = Radèn Mas Suwita | Spr. = paclathon | T. A. = Tapêl Adam | C. B. = Carakabasa | C. S. = côndrasangkala | W. A. = Waduaji | Wbk. = Bausastra | Wwh. = wiwaha | X. = ... | zie = nontona | z = ...

Catatan kaki:

1. pônca. (kembali)
pônca.
2. mêtêk. (kembali)
mêtêk.
3. adoh. (kembali)
adoh.
4. mamprung. (kembali)
mamprung.
5. mêndhêm. (kembali)
mêndhêm.
6. makolar-kaliran. (kembali)
makolar-kaliran.
7. tuhan. (kembali)
tuhan.
8. § apa bênêr panjênêngan ratu winor ing wadu aji? (kembali)
§ apa bênêr panjênêngan ratu winor ing wadu aji?
9. § padha kaya pitakon ratu. (kembali)
§ padha kaya pitakon ratu.
10. anjrah. (kembali)
anjrah.
11. Basupati. (kembali)
Basupati.
12. Sutiknaprawa. (kembali)
Sutiknaprawa.
13. parigraha. (kembali)
parigraha.
14. § bawa: ma, karimbag dados i kriya. (kembali)
§ bawa: ma, karimbag dados i kriya.
15. dumênta. (kembali)
dumênta.
16. gajahpati. (kembali)
gajahpati.
17. § punapadene: sangkali. (kembali)
§ punapadene: sangkali.
18. gampil. (kembali)
gampil.
19. pungkur. (kembali)
pungkur.
20. bêthuthut. (kembali)
bêthuthut.