Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42)

Catatan Redaksi: Naskah ini menyajikan notasi gamelan yang, kadang kala, telah mengalami sekian kali suntingan oleh si penggubahnya sendiri. Jadi berdampak pada kurang terjaminnya akurasi transliterasi dan atau penyesuaiannya dengan sistem notasi digital. Hal itu justru menjadi tantangan tersendiri bagi proses digitalisasi. Jika ada yang membutuhkan detail dari transkripsi notasi termaksud, sudilah kiranya untuk membandingkan terlebih dulu transliterasi dengan aslinya. Adapun versi aslinya tersedia dalam teks berikut atau di bagian Galeri.
Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

[2 halaman kosong]

--- 1 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

Cathêtan Naminipun Gêndhing Pelog tuwin Salendro,

katata murih kenging kasêkarakên, dening Mas Ngabei Warsapradôngga, kados ing ngandhap punika.

Gêndhing pelog

Maskumambang

Pathêt gangsal

1. Kombang Mara | 2. Kagok Laras, kalajêngakên ladrang | 3. Wêlas Nangis | 4. Glêndhèh | 5. Sêmbur Adas, minggah | 6. Tombonêng | 7. Gondrong Pangasih, minggah ladrang | 8. Rèndèng | 9. Jalaga | 10. Ladrang Logondhang, minggah ladrang | 11. Eling-eling | 12. Kêmbang Mayang | 13. Côndrasari, minggah | 14. Grêntêng | 15. Taliwôngsa | 16. Tlutur (Tutur), minggah ladrang | 17. Playon | 18. Mayangsari | 19. Daradasih | 20. Kêmbangmara | 21. Jatikondhang | 22. Côndranata, minggah ladrang | 23. Rênaningsih | 24. Agul-agul | 25. Muntap | 26. Mayangmêkar, minggah ladrang | 27. Banyak Nglangi | 28. Sêmanggita, minggah ladrang | 29. Sarilaya | 30. Tejanata | 31. Sêkarteja | 32. Tejaningsih | 33. Pasang | 34. Gondrong Rêbab | 35. Raranjala | 36. Sawunggaling | 37. Goyang | 38. Pêtungwulung | 39. Blabak ladrang

Kinanthi

Pathêt nêm

1. Sarayuda | 2. Mega Mêndhung | 3. Paseban | 4. Bondhan Kinanthi, kalajêngakên | 5. Saratruna | 6. Sambul Laras | 7. Budhêng-budhêng | 8. Sambul Gêndhing | 9. Bujôngga Anom Badhaya | 10. Layu-layu | 11. Kaduk Manis | 12. Lonthang | 13. Sambul Lèdhèk | 14. Rangu | 15. Mongkok | 16. Bujangganom Gêndhing | 17. Andhong-andhong | 18. Kêmbang Dara | 19. Kabor Badhaya | 20. Pangasih | 21. Pangawe | 22. Ranumênggala | 23. Tamènggita | 24. Rambu Gêndhing | 25. Lipur Erang-erang | 26. Mundhuk | 27. Rêbêng | 28. Gêndhiyêng, kalajêngakên ladrang | 29. Sukarsih | 30. Miyanggong | 31. Gobêt | 32. Sêngkawa | 33. Rujak Sêntul | 34. Randhu Kentir | 35. Sêmang | 36. La-êla Badhaya | 37. Ela-ela | 38. Gonjing Miring (Ladrang)

Mêgatruh

Pathêt Barang

1. Pramugari | 2. Babar Layar Gêndhing | 3. Kuwung | 4. Maraseba | 5. Sangapati | 6. Priyabada ladrang | 7. Prawan Pupur | 8. Badhaya | 9. Sri Katon Gêndhing | 10. Gêndari | 11. Jongmèru Bagong | 12. Jênthar | 13. Klèwèr, minggah ladrang | 14. Playon | 15. Muncar | 16. Layar Tukung | 17. Cacadingrat | 18. Bandhilori | 19. Gêndrèh | 20. Cangkêt | 21. Lêmpung Gunung | 22. Endhol-endhol | 23. Gandrung Manis | 24. Ludira Madura | 25. Sinom | 26. Layar Bantên | 27. Larasmara | 28. Ladrang Kuwung | 29. Suralaya | 30. Jangkung Kuning | 31. Ludira Gêndhing | 32. Kinjêng Trung | 33. Silir Bantên | 34. Sawunggaling ladrang | 35. Bèlèk | 36. Sêmbur Adas | 37. Rimong

--- 2 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

Gêndhing salendro

Dandhanggula

Pathêt nêm

1. Larasati | 2. Lana | 3. Kaduk Manis | 4. Titipati | 5. Bujôngga | 6. Krawitan | 7. Rindhik | 8. Gantal Wêdhar | 9. Rèndhèh | 10. Sidawayah | 11. Mêjêmuk | 12. Mênyan Seta | 13. Lonthang | 14. Prihatin | 15. Godhêg | 16. Kadhaton Bêntar | 17. Lokanônta | 18. Kanyut | 19. Puspa Wêdhar | 20. Maskumambang | 21. Mandul Pathi | 22. Marasônja | 23. Udan Asih | 24. Jômba | 25. Tunjung Karoban | 26. Erang-erang | 27. Mênggah | 28. Rara Nangis minggah ladrang | 29. Wêling-wêling | 30. Dhandhun | 31. Lobaningrat | 32. Mega Mêndhung, minggah ladrang | 33. Rêmêng | 34. Lungkèh | 35. Ranu Mênggala | 36. Guntur | 37. Udan Sore | 38. Babad | 39. Glondhong Pring | 40. Parinom | 41. Kêmbang Tiba | 42. Paksi Bayan | 43. Gêndhu | 44. Turirawa | 45. Sêmu Kirang | 46. Titisari | 47. Kabor Gêndèr | 48. Mongkok Dhèli | 49. Kocak, minggah ladrang | 50. Dirada Mêta

Asmaradana

Pathêt sanga

1. Lonthang Kasmaran | 2. Sêmiring | 3. Wôngsa Guna | 4. Bawaraga | 5. Lagu Dhêmpêl | 6. Kêncêng | 7. Bondhèt | 8. Genjong | 9. Mandul | 10. Madu Kocak | 11. Rênyêp, minggah | 12. Ladrang Kasmaran | 13. Sêmèru | 14. Gandrung Mangunkung, minggah | 15. Endhol-endhol | 16. Danaraja | 17. Mawur | 18. Rondhon, kalajêngakên ladrang | 19. Gonjang-ganjing | 20. Lalêr Mêngêng | 21. Gala Gothang | 22. Bontit | 23. Rênyêp Gêndhing | 24. Glompong | 25. Genjung Goling | 26. Lara-lara | 27. Sunggèng | 28. Gêndrèh Kêmasan | 29. Côndra | 30. Rara Wudhu | 31. Tlutur | 32. Lala Kalibêbêr | 33. Sumar | 34. Onang-onang | 35. Daradasih, minggah ladrang | 36. Uluk-uluk | 37. Mênyan Kobar | 38. Kêncèng Barong | 39. Gègèr Sore | 40. Kalunta | 41. Ladrang Gôndakusuma | 42. Ladrang Gôndasuli | 43. Ladrang Sumêdhang | 44. Ladrang Lompong Kèli | 45. Ganggong | 46. Klênthung | 47. Gambirsawit | 48. Êla-êla

Pucung

Pathêt manyura

1. Lagu | 2. Pucung | 3. Prit Jowan | 4. Brêkutut Manggung | 5. Lobong | 6. Kêmbang Gayam | 7. Sèdhêt | 8. Gênès | 9. Lambangsari | 10. Mrak Kasimpir |

--- 3 ---

11. Rimong, minggah ladrang | 12. Moncèr | 13. Talimurda | 14. Gandrung Mangu | 15. Gonjing Glewang | 16. Sarimadu | 17. Pare Anom, minggah | 18. Glebag | 19. Loyo | 20. Gêndrèh | 21. Widasari | 22. Bujangganom | 23. Montro | 24. Lêndhi | 25. Bolang-bolang | 26. Rôndha Nunut | 27. Irim-irim | 28. Cucur Bawuk, minggah | 29. Pare Anom | 30. Ramyang | 31. Dhalang Karahinan | 32. Miling | 33. Montro Kêndho | 34. Damar Kèli | 35. Alas Padhang | 36. Randhat | 37. Gliyung | 38. Loro-loro Gendhong | 39. Rêmbun, minggah | 40. Èsèg-èsèg | 41. Jlamprang | 42. Montro Madura | 43. Malarsih | 44. Banthèng Warèng | 45. Capang | 46. Runtik | 47. Jaka Lola | 48. Caranggantung | 49. Bang-bang Wetan (gendhing) | 50. Kuwung-kuwung | 51. Kawit (gêndhing), minggah ladrang | 52. Badranaya | 52.[1] Boyong, minggah ladrang | 53. Minum | 54. Ladrang Manis | 55 Okrak-okrak | 56. Bujôngga Tawang | 57. Sumirat ladrang

--- 4 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

[...]

--- 5 ---

Sêrat Mardawalagu, karanganipun swargi Radèn Ngabèi Rônggawarsita, pujôngga ing karaton dalêm Surakarta Adiningrat.

Punika wuryaning Sêrat Mardawalagu, ingkang amratelakakên laguning sêrat wêwaosan kawan pangkat, kados ingkang kasêbut nama:

maca salagu
maca rolagu
maca trilagu
maca patlagu

Dene pangkatipun satunggal satunggal kacariyosakên uruting lampahipun piyambak-piyambak, ing ngandhap punika pratelanipun sadaya.

Bab kawitan, mênggah ingkang dipun wastani maca salagu punika têgêsipun sêkar waosan ingkang wiwitan, inggih punika sêkar agêng ingkang dados lêlagoning wêwaosan sêkar kawi. Kacariyos kala ing kina wontênipun sêkar agêng wau saking panganggitipun para dewa. Kababarakên dhatêng Bathara Srita. Ingkang kasêbut nama Bathara Panyarikan, lajêng kawulangakên dhatêng Brahmana Walmiki, ngantos waradin dumugi jamanipun Prabu Jayabaya ing Kadhiri, kawêwahan panganggitipun Êmpu Yogiswara, ingkang sampun kasêbut nama puroita, inggih punika guruning pujôngga.

Ing mangke kapratelakakên lampahing maca salagu. Punika wêwaton saking etang lingganing sastra ing dalêm sapada pala, anggêr sapadèswara, kawan pada pala, dados kalih pada dirga, botên mawi kaupakara lênggahipun dhawahing dhong dhing, dhawaha ulu, suku, taling-tarung pêpêtan kenging kemawon. Mênggah ingkang winastan pada pala punika: pada lingsa agêng, ingkang winastan pada dirga punika, pada lingsa kunêng, inggih punika sapalihing padèswara, ingkang winastan padèswara punika pada agêng.

Dene etang lingganing sastra ing dalêm sapada pala wau wontên pêperanganipun. Inggih punika dados kalih pangkat. Ingkang sapangkat dipun wastani guru, inggih punika angkat-angkataning lagu etang sastranipun, awit 1, 2, 3, 4, aksara.

Ingkang sapangkat malih dipun wastani laku, inggih punika lampahing lagu saking langkunganing angkat-angkatan wau, awit 5, 6, 7, 8, aksara, têgêsipun,

yèn lampah 5 angkat satunggal winastan angkat uta[2]
yèn lampah 6 angkat kalih winastan angkat tyukta[3]
yèn lampah 7 angkat tiga winastan angkat madyama
yèn lampah 8 angkat sakawan winastan angkat patistha[4]

Ananging makatên punika asring wontên ingkang angewahakên angkatan wau, kados ta: yèn inggahing swara nuju anduduk utawi ngajêngakên angêlik, punika ewahipun dados langkah saking ugêring angkat-angkatan. Upaminipun yèn lampah 5 asring angkat kalih, trêkadhang asring wontên ingkang angkat tiga. Yèn lampah 6 asring angkat tiga, trêkadhang wontên ingkang angkat sakawan. Yèn lampah 7 asring angkat sakawan. Yèn lampah 8 taksih angkat sakawan kemawon.

Mênggah patrapipun ing lampah wau wontên dhawah sèlèhipun. Kados ta : Yèn mêntas anduduk, punika dipun wastani dhawah. Yèn dumugining pada pala, punika dipun wastani sèlèh, ananging inggih sami kagêrba wontên salêbêting lampah ugi. Kados makatên malih

--- 7 ---[5]

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

saupami wontên wiwitan botên mawi lampah, amung angkatan kemawon, ing wingking lajêng dhawah utawi sumèlèh. Punika inggih lampah ugi kramanipun. Ananging wontên namanipun piyambak-piyambak.

Yèn wiwitan angkat 1 dipun wastani lampah nanda
Yèn wiwitan angkat 2 dipun wastani lampah badra
Yèn wiwitan angkat 3 dipun wastani lampah nari
Yèn wiwitan angkat 4 dipun wastani lampah badrasri

Dene yèn angkatan mawi lampah, kramanipun taksih dados guru, inggih sami dumunung wontên salêbêting lagu sadaya, ing ngandhap punika pratelanipun namaning lagu satunggal-satunggal.

wiwitan lagu 5 winastan wasistha lagu utawi lagu silisir (salisir)
wiwitan lagu 6 winastan sasyata lagu utawi lagu silisir (salisir)
wiwitan lagu 7 winastan syastika lagu utawi lagu silisir (salisir)
wiwitan lagu 8 winastan nusthupa lagu utawi lagu silisir (salisir)
wiwitan lagu 9 winastan wrêhati lagu utawi lagu silisir (salisir)
wiwitan lagu 10 winastan samaktya lagu utawi lagu silisir (salisir)
wiwitan lagu 11 winastan tristha lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 12 winastan jagati lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 13 winastan tidyagati lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 14 winastan sakwari lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 15 winastan tikwari lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 16 winastan sasthi lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 17 winastan satyasthi lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 18 winastan pratya lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 19 winastan drêti lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 20 winastan krêtyaka lagu utawi lagu siriran
wiwitan lagu 21 winastan pakrêti lagu utawi lagu rakêtan
wiwitan lagu 22 winastan sukartya lagu utawi lagu rakêtan
wiwitan lagu 23 winastan wikrita lagu utawi lagu rakêtan
wiwitan lagu 24 winastan sastrati lagu utawi lagu rakêtan
wiwitan lagu 25 winastan nitarkya lagu utawi lagu rakêtan
wiwitan lagu 26 winastan wyutkêrti lagu utawi lagu rakêtan
wiwitan lagu 27 winastan nukta lagu utawi lagu rakêtan
wiwitan lagu 28 winastan pugarywa lagu utawi lagu rakêtan
wiwitan lagu 29 winastan candhaka lagu utawi lagu rakêtan
wiwitan lagu 30 winastan dhandhaka lagu utawi lagu rakêtan[6]

Dene manawi langkung saking dhandhaka lagu, punika dipun wastani lagu dhandhaka. Sadaya pêperanganing lampahipun sami langkung saking kawan rambahan.

Mênggah grêbaning lagu sadaya wau, dados kawan rimbagan.

Sarimbagipun yèn awit wasistha lagu dumugi samaktya lagu, punika winastan lagu salisir sadaya.

Kalih rimbagipun yèn awit tristha lagu dumugi krêtyaka lagu, punika winastan lagu siriran [si...]

--- 8 ---

[...riran] sadaya.

Tigang rimbagipun yèn awit pakrêti lagu dumugi dhandhaka lagu, punika winastan lagu rakêtan sadaya.

Kawan rimbagipun yèn sakathahing dhandha, punika winastan lagu simparan sadaya. Ananging punika sêsowanganipun sami wontên namanipun piyambak-piyambak.

Bab 2

Mênggah ingkang dipun wastani maca ro lagu punika, têgêsipun sêkar wêwaosan ingkang kaping kalih. Punika sêkar agêng ugi. Inggih dados lêlagon waosan sêrat kawi, saking panganggitipun para êmpu kala jamanipun Prabu Jayabaya ing Kadhiri. Dene wêwatonipun botên mêsthi lampahing pada pala. Dumugining padèswara sami etanganipun, kalihan botên kawangênan pêpangkataning pada pala dumugining padèswara, inggih punika trêkadhang wontên ingkang kalih pada pala, trêkadhang wontên ingkang tigang pada pala, trêkadhang wontên ingkang kawan pada pala, kados lampahing maca salagu. Upaminipun yèn sapadèswara kalih pada pala, punika winastan wisama lagu, yèn sapadèswara tigang pada pala, punika winastan upasama lagu, yèn sapadèswara kawan pada pala, winastan antyasama lagu, punika inggih sami botên kaupakara lênggahipun dhawahing dhong dhing, ananging sêsowanganipun sami wontên namanipun piyambak-piyambak.

Bab 3

Mênggah ingkang dipun wastani maca tri lagu punika, têgêsipun sêkar wêwaosan ingkang kaping tiga, dipun wastani sêkar têngahan. Ingkang dados lêlagoning wêwaosan sêrat jarwa, awit saking panganggitipun Rêsi Wiratmaka, brahmana ing Janggala, lajêng kababarakên dening Prabu Panji Ino Kartapati sakadang kadeyanipun sadaya. Dene wêwatonipun botên mawi angetang pada pala, amung angetang pada lingsa kemawon, sarta mawi kaupakara lênggahipun dhawahing dhong dhing ing dalêm sapada lingsanipun ngantos dumugining pada agêng, ananging botên mêsthi etangipun lingganing sastra ing dalêm sapada lingsa wau punika.

Bab 4

Mênggah ingkang dipun wastani maca pat lagu punika, têgêsipun sêkar wêwaosan ingkang kaping sakawan, dipun wastani sêkar alit, inggih dados lêlagoning wêwaosan sêrat jarwa, awit saking panganggitipun Kangjêng Susuhunan ing Giri Kadhaton, lajêng kababarakên dening Kangjêng Susuhunan ing Benang waradinipun dhatêng para wali sadaya ngantos dumugi ing sapriki punika.

Dene wêwatonipun sami ugi akalihan sêkar têngahan mbotên mawi angetang pada pala, amung ngetang pada lingsa kemawon, inggih mawi kaupakara lênggahipun dhawahing dhong dhing ing dalêm sapada lingsanipun ngantos dumugining pada agêng, sarta botên mêsthi etangipun lingganing sastra ing dalêm sapada lingsa wau punika.

Punika pratelanipun namaning maca salagu, ingkang sampun kababarakên dados lêlagoning wêwaosan sêrat kawi, ing ngandhap punika namanipun satunggal-satunggal.

Wasistha lagu, inggih punika lagu 5 etangipun ing dalêm sapada pala sami anggangsal lingganing sastra, botên mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal dados gangsal sêkar, wêwijanganipun ing ngandhap punika

1. Sêkar Rêrantang, lampah 4 ing dalêm sapada pala

--- 9 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1
2. Sêkar Puksara lampah 5 ing dalêm sapada pala
3. Sêkar Giyanti lampah 5 ing dalêm sapada pala
4. Sêkar Wijayanti lampah 5 ing dalêm sapada pala
5. Sêkar Wanamrêgi lampah 5 ing dalêm sapada pala

Samyata lagu, inggih punika lagu 6 etangipun ing dalêm sapada pala sami angênêm lingganing sastra, botên mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal dados nêm sêkar, wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Gurnang lampah 6 ing dalêm sapada pala
2. Sêkar Liwung lampah 6 ing dalêm sapada pala
3. Sêkar Binaya lampah 6 ing dalêm sapada pala
4. Sêkar Tanumadya lampah 6 ing dalêm sapada pala
5. Sêkar Tarumadha lampah 6 ing dalêm sapada pala
6. Sêkar Kusumita Janma lampah 6 ing dalêm sapada pala

Syustika lagu, inggih punika lagu 7 etangipun ing dalêm sapada pala sami amitung wanda, botên mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal dados pitung sêkar, wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Lelah lampah 7 ing dalêm sapada pala
2. Sêkar Wasudari lampah 7 ing dalêm sapada pala
3. Sêkar Madaleka lampah 7 ing dalêm sapada pala
4. Sêkar Madra Lalita lampah 7 ing dalêm sapada pala
5. Sêkar Kumara Lalita lampah 7 ing dalêm sapada pala
6. Sêkar Madukara Lalita lampah 7 ing dalêm sapada pala
7. Sêkar Sundari lampah 7 ing dalêm sapada pala

Nusthupa lagu, inggih punika lagu 8 etangipun ing dalêm sapada pala sami amolung wanda, botên mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal dados salikur[7] sêkar, wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Nusthup lampah 8 ing dalêm sapada pala
2. Sêkar Samani lampah 8 ing dalêm sapada pala
3. Sêkar Rupini lampah 8 ing dalêm sapada pala
4. Sêkar Sapantika lampah 8 ing dalêm sapada pala
5. Sêkar Widyatmala lampah 8 ing dalêm sapada pala
6. Sêkar Manawaka Kridhita lampah 8 ing dalêm sapada pala
7. Sêkar Wilambita, ugi Bramara Wilambita lampah 8 ing dalêm sapada pala
8. Sêkar Capala lampah 8 ing dalêm sapada pala
9. Sêkar Sarwala, ugi Sarwa Wipala lampah 8 ing dalêm sapada pala
10. Sêkar Wipula lampah 8 ing dalêm sapada pala
11. Sêkar Wimbakara, ugi Bakara Wipula lampah 8 ing dalêm sapada pala
12. Sêkar Unakara, ugi Nakara Wipula lampah 8 ing dalêm sapada pala
13. Sêkar Utakara, ugi Takaras Wipula ampah 8 ing dalêm sapada pala
14. Sêkar Angkakara, ugi Akara Wipula lampah 8 ing dalêm sapada pala
15. Sêkar Witana lampah 8 ing dalêm sapada pala

--- 10 ---

16. Sêkar Waktra lampah 8 ing dalêm sapada pala
17. Sêkar Patya lampah 8 ing dalêm sapada pala
18. Sêkar Wiparita, ugi Wiparita Patya lampah 8 ing dalêm sapada pala
19. Sêkar Lila-lila lampah 8 ing dalêm sapada pala
20. Sêkar Patra Lalita lampah 8 ing dalêm sapada pala
21. Sêkar Mrikarja lampah 8 ing dalêm sapada pala
22. Sêkar Jala Sangara lampah 8 ing dalêm sapada pala

Wrêhati lagu, inggih punika lagu 9, etangipun ing dalêm sapada pala, sami anyangang wanda, punika awit mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal dados kawan wêlas sêkar, wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Têbu Kasol lampah 4-5
2. Sêkar Bujanggasri lampah 4-5
3. Sêkar Susrêta puspa lampah 4-5
4. Sêkar Martagati lampah 4-5
5. Sêkar Anggandara lampah 4-5
6. Sêkar Surananda lampah 4-5
7. Sêkar Sukananda lampah 4-5
8. Sêkar Madayanti lampah 4-5
9. Sêkar Alamuki lampah 4-5
10. Sêkar Cangkringadi lampah 4-5
11. Sêkar Garantang lampah 3-6
12. Sêkar Tatigurwi lampah 3-6
13. Sêkar Ijrapa lampah 2-7
14. Sêkar Jaraka Tatagati lampah 2-7

Sapaktya lagu, inggih punika lagu 10 etanganipun ing dalêm sapada pala sami nyadasa wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal dados salikur sêkar, wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Têbu Sauyun lampah 5-5
2. Sêkar Saragati lampah 5-5
3. Sêkar Toritagati lampah 5-5
4.Sêkar Swanaba lampah 5-5
5. Sêkar Arsunaba lampah 5-5
6. Sêkar Byapi lampah 5-5
7. Sêkar Byapaka lampah 5-5
8. Sêkar Adyapi lampah 4-6
9. Sêkar Dewapi lampah 4-6
10. Sêkar Campakamala lampah 4-6
11. Sêkar Mantyarukma lampah 4-6
12. Sêkar Rukmawati lampah 4-6
13. Sêkar Rukmarata lampah 4-6
14. Sêkar Rukmakala lampah 4-6

--- 11 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

15. Sêkar Kartimasa lampah 4-6
16. Sêkar Budhawirat lampah 3-7
17. Sêkar Budha Wirata lampah 3-7
18. Sêkar Widaya lampah 3-7
19. Sêkar Wrêta lampah 3-7
20. Sêkar Manawa lampah 2-8
21. Sêkar Sastwata lampah 2-8

Tristha lagu, inggih punika lagu 11 etanganipun ing dalêm sapada pala sami nyawêlas wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun, dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Druta Wimala ugi Madukara lampah 5-6
2. Sêkar Indra Bajra lampah 5-6
3. Sêkar Wartta Wimala, ugi Warto Wimala lampah 5-6
4. Sêkar Madukara lampah 5-6
5. Sêkar Walawala
6. Sêkar Madukusuma lampah 6-5
7. Sêkar Madubrata lampah 6-5
8. Sêkar Manatpada, ugi Brêmara Nguswa Sari lampah 6-5
9. Sêkar Brêmara Wilasita lampah 4-7
10. Sêkar Sumali Kita
11. Sêkar Lêbdajiwa lampah 4-7
12. Sêkar Upendra Bajra lampah 6-5
13. Sêkar Upas Tita lampah 6-5
14. Sêkar Dodaka lampah 4-7
15. Sêkar Dodaka Wrêtta lampah 4-7
16. Sêkar Salini lampah 4-7
17. Sêkar Nadrika lampah 4-7
18. Sêkar Ratoddhata lampah 4-7
19. Sêkar Ratoddhatagati lampah 4-7
20. Sêkar Swagati lampah 3-8
21. Sêkar Tata Wrêtta lampah 6-5
22. Sêkar Swèni lampah 5-6
23. Sêkar Syèni Kagok Rêtna Jiwa lampah 5-6

Jagati lagu, inggih punika lagu 12, etangipun ing dalêm sapada pala sami ngalih wêlas wanda, inggih mawi perang-perangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal, wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Kusuma Wicitra lampah 6-6
2. Sêkar Kusuma Wicitra Kagok Citra Mêngêng lampah 6-6
3. Sêkar Kusuma Wicitra Kagok Jiwa Wicitra lampah 6-6
4. Sêkar Candra Wilasita lampah 4-8
5. Sêkar Candra Kirana lampah 4-8

--- 12 ---

6. Sêkar Candra Kusuma lampah 4-8[8] (1)
7. Sêkar Madurêtna lampah 5-7
8. Sêkar Madurêtna Kagok Jiwarêtna lampah 5-7
9. Sêkar Madurêtna Kagok Surarêtna lampah 5-7
10. Sêkar Jaludha Tatagati lampah 6-6
11. Sêkar Wangsasta lampah 4-8
12. Sêkar Drutta Wilambita lampah 4-8
13. Sêkar Totaka lampah 6-6
14. Sêkar Sriputa lampah 6-6
15. Sêkar Bujangga Prayata, ugi Bujangga Prayatna lampah 5-7
16. Sêkar Wèswa Dèwi lampah 5-7
17. Sêkar Sumaningrat lampah 5-7
18. Sêkar Nawa Malini lampah 7-5
19. Sêkar Bramita Kusna, ugi Pramita Kusara lampah 7-5
20. Sêkar Jaladhara Malang lampah 7-5
21. Sêkar Giwang Kusuma lampah 7-5
22. Sêkar Endra Wisesa lampah 5-7
23. Sêkar Puspita Bra lampah 7-5
24. Sêkar Katangsa lampah 7-5
25. Sêkar Jagata lampah 7-5
26. Sêkar Jaladara Malang
27. Sêkar Gora Rupa lampah 7-5
28. Sêkar Côndra Wilasita lampah 4-8
29. Sêkar Côndra Wilasita Kagok Côndra Mêngêng lampah 4-8
30. Sêkar Kalula lampah 4-8
31. Sêkar Wangsasa lampah 4-8
32. Sêkar Wangsastiti lampah 4-8
33. Sêkar Para Cakra lampah 4-8

Tidyagati lagu, inggih punika lagu 13, etanganipun ing dalêm sapada pala sami niga wêlas wanda, inggih mawi perang-perangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Laksmiwati lampah 8-5
2. Sêkar Manohara lampah 8-5
3. Sêkar Adal-adal lampah 8-5
4. Sêkar Puspanjali lampah 7-6
5. Sêkar Pusparaga lampah 6-7
6. Sêkar Dhadhap Mantêp lampah 6-7
7. Sêkar Udarati lampah 6-7
8. Sêkar Usaddha lampah 6-7
9. Sêkar Rucira lampah 6-7
10. Sêkar Matta Mayura lampah 6-7

--- 13 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1
11. Sêkar Purwa Sudhira lampah 5-8
12. Sêkar Sudhiradaka lampah 5-8
13. Sêkar Praharsiki lampah 5-8
14. Sêkar Praharsini lampah 5-8
15. Sêkar Purnamaddha lampah 5-8
16. Sêkar Kaniraras lampah 5-8
17. Sêkar Raras Mandra lampah 5-8
18. Sêkar Amkuthiwici lampah 3-5-5

Sakwari lagu, inggih punika lagu 14, etanganipun ing dalêm sapada pala sami ngawan wêlas sanda, inggih mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Basônta Tilaka lampah 8-6
2. Sêkar Basônta Dhêndha lampah 8-6
3. Sêkar Partodyana lampah 8-6
4. Sêkar Tanopadya lampah 8-6
5. Sêkar Bawa Tanu lampah 8-6
6. Sêkar Pangudasmara lampah 7-7
7. Sêkar Parangdraya lampah 7-7
8. Sêkar Praharanakalika lampah 7-7
9. Sêkar Aparajita lampah 7-7
10. Sêkar Pamudantya lampah 6-8
11. Sêkar Singho Dwaka
12. Sêkar Asamwaga
13. Sêkar Rasangka
14. Sêkar Bajrapeka
15. Sêkar Kuwalaya Kusuma
16. Sêkar Darunastra
17. Sêkar Kakôndha
18. Sêkar Saharsa

Tikwari lagu, inggih punika lagu 15 etangipun ing dalêm sapada pala sami anggangsal wêlas wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Manggalagita lampah 8-7
2. Sêkar Manggala Gupita lampah 8-7
3. Sêkar Sastra Manggala lampah 8-7
4. Sêkar Rana Manggala lampah 8-7
5- Sêkar Astra Maggala lampah 8-7
6. Sêkar Ôngkara Mantra lampah 7-8
7. Sêkar Purnama Saddha lampah 7-8
8. Sêkar Parindya lampah 7-8
9. Sêkar Limandaya lampah 7-8

--- 14 ---

10. Sêkar Giwara lampah 7-8
11. Sêkar Mani Candra lampah 5-5-5
12. Sêkar Mani Guna Sikara lampah 5-5-5
13. Sêkar Malini lampah 5-5-5
14. Sêkar Socaka lampah 4-5-6
15. Sêkar Parampara lampah 4-5-6
16. Sêkar Mrêdu Komala lampah 4-5-6
17. Sêkar Paramongsita lampah 4-6-5

Sasthi lagu, inggih punika lagu 16 etanganipun ing dalêm sapada pala sami ngênêm bêlas wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika:

1. Sêkar Girisa lampah 8-8
2. Sêkar Gorisagati lampah 8-8
3. Sêkar Wrêsabagati lampah 8-8
4. Sêkar Wrêsaba Wilasita lampah 8-8
5. Sêkar Prawira Lalita lampah 8-8
6. Sêkar Wirhya Lalita, ugi Kadarpa lampah 8-8
7. Sêkar Jagad Karana lampah 8-8
8. Sêkar Jagad Paramudita lampah 8-8
9. Sêkar Titiswara lampah 6-5-5
10. Sêkar Jatiswara lampah 6-5-5
11. Sêkar Maeswara, ugi Maeraras lampah 6-5-5
12. Sêkar Sumanggani lampah 5-6-5
13.Sêkar Sumambita lampah 5-6-5
14. Sêkar Sariwarna lampah 5-5-6
15. Sêkar Sariwahana lampah 5-5-6
16. Sêkar Rarasmadya lampah 4-6-6
17. Sêkar Raraskarasikan lampah 4-6-6

Satyasthi lagu, inggih punika lagu 17 etangipun ing dalêm sapada pala sami pitulas wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun, dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Uti lampah 5-6-6
2. Sêkar Arinidwani lampah 5-5-7
3. Sêkar Arum Baya lampah 6-5-6
4. Sêkar Arudati lampah 5-7-5
5. Sêkar Alad-alad lampah 4-7-6
6. Sêkar Udadipasang lampah 4-8-5
7. Sêkar Rajani lampah 5-6-6-
8. Sêkar Kawitana, ugi Awitana (Kawitan) lampah 5-6-6
9. Sêkar Kuranta lampah 4-6-7
10. Sêkar Kapajana lampah 4-5-8

--- 15 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

11. Sêkar Karawistha lampah 4-5-8
12. Sêkar Karayana lampah 4-8-5
13. Sêkar Têpikawuri lampah 6-6-5
14. Sêkar Snada lampah 5-6-6
15. Sêkar Sapartitala lampah 6-6-5
16. Sêkar Sambawa lampah 5-7-5
17. Sêkar Wrêtwitala lampah 6-6-5
18. Sêkar Wangsapatra Pati lampah 4-6-7
19. Sêkar Prasasta lampah 5-6-6
20. Sêkar Pandakranta lampah 4-6-7
21. Sêkar Patrasari lampah 4-7-6
22. Sêkar Maesa Bothi lampah 7-5-5
23. Sêkar Maesa Tandrêman lampah 7-5-5
24. Sêkar Maesa Bayangan lampah 5-5-7
25. Sêkar Mandra lampah 4-7-6
26. Sêkar Gurnita lampah 4-8-5
27. Sêkar Sikarini lampah 6-6-5
28. Sêkar Bôngsapatra lampah 4-6-7

Pratya lagu, inggih punika lagu 18 etangipun ing dalêm sapada pala sami molulas wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun, dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Mardukusuma lampah 6-6-6
2. Sêkar Nagakusuma lampah 6-6-6
3. Sêkar Ananta Naga Malad lampah 5-6-7
4. Sêkar Nagabônda lampah 5-6-7
5. Sêkar Naga Bandana lampah 7-6-5
6. Sêkar Nagatita lampah 5-7-6
7. Sêkar Brahmana Santi lampah 6-7-5
8. Sêkar Amladati lampah 6-7-5
9. Sêkar Swaraswati lampah 7-5-6
10. Sêkar Citraleka lampah 5-5-8
11. Sêkar Lenggot Bawa lampah 8-5-5
12. Sêkar Asti Prawa lampah 5-8-5
13. Sêkar Giwang Kumala lampah 4-7-7
14. Sêkar Kadwita lampah 4-7-7
15. Sêkar Prabu Sètmata lampah 4-6-8
16. Sêkar Saji-saji lampah 4-6-8
17. Sêkar Kaba-kaba lampah 4-6-8
18. Sêkar Wawati lampah 4-8-6
19. Sêkar Gisi-gisi lampah 4-8-6

Drêti lagu, inggih punika lagu 19 etangipun ing dalêm sapada pala

--- 16 ---

nyangalas wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun, dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Sardula Wikridhita lampah 6-6-7
2. Sêkar Banjaransari lampah 6-6-7
3. Sêkar Pritanjala lampah 7-6-6
4. Sêkar Jalasari lampah 7-6-6
5. Sêkar Rahas lampah 7-6-6
6. Sêkar Mega Wiswurjita lampah 7-6-6
7. Sêkar Syungswari lampah 6-7-6
8. Sêkar Krudaya lampah 5-7-7
9. Sêkar Ariwikrama lampah 5-7-7
10. Sêkar Ariwikraya lampah 7-7-5
11. Sêkar Arimoha lampah 7-5-7
12. Sêkar Rudraksa lampah 5-6-8
13. Sêkar Rudramurti lampah 8-6-5
14. Sêkar Narasingha lampah 6-5-8
15. Sêkar Singhakrêti lampah 6-5-8
16. Sêkar Narihoya lampah 6-5-8
17. Sêkar Ataètu lampah 6-8-5
18. Sêkar Enta-enta lampah 5-8-6
19. Sêkar Mangkranta lampah 4-7-8
20. Sêkar Sambata Kojwala lampah 4-7-8
21. Sêkar Dwaralaya lampah 4-7-8
22. Sêkar Ujung-ujung lampah 4-5-5-5

Krêtyaka lagu, inggih punika lagu 20 etangipun ing dalêm sapada pala sami ngalih dasa wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Sasadhara Kawêkas lampah 7-7-6
2. Sêkar Swandana, ugi Swadhana lampah 7-7-6
3. Sêkar Titisunya lampah 6-7-7
4. Sêkar Puspawarsa lampah 6-7-7
5. Sêkar Nirmalongcana lampah 6-6-8
6. Sêkar Agli lampah 6-6-8
7. Sêkar Srinajari lampah 6-6-8
8. Sêkar Sulanjari lampah 8-6-6
9. Sêkar Dhadhapkasor lampah 8-6-6
10. Sêkar Sulastribap lampah 6-8-6
11. Sêkar Mandamaruta lampah 5-7-8
12. Sêkar Raga-raga lampah 8-7-5
13. Sêkar Ragana Basa lampah 7-5-8
Ôngka (15) 14. Sêkar Saruwat Kasalawên lampah 7-8-5

--- 17 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

Ôngka (14) 15. Sêkar Saruwatkasanaba lampah 8-5-7
16. Sêkar Byamohalayu lampah 5-8-7
17. Sêkar Susup-susup lampah 5-5-5-5
18. Sêkar Namu-namu lampah 4-8-8
19. Sêkar Widik-widik lampah 4-5-5-6
20. Sêkar Dikdiktayima lampah 4-6-5-5
21. Sêkar Dikdikmalilinta lampah 4-5-6-5

Pakrêti lagu, inggih punika lagu 21 etangipun ing dalêm sapada pala sami nyalikur wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun, Dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Wisalya Arini lampah 7-7-7
2. Sêkar Swaladara lampah 7-7-7
3. Sêkar Priyêmbada lampah 8-7-6
4. Sêkar Kusalya lampah 7-8-6
5. Sêkar Kuswala lampah 6-8-7
6. Sêkar Palèswara lampah 7-6-8
7. Sêkar Sadhara lampah 5-8-8
8. Sêkar Jayasrênggara lampah 6-7-8
9. Sêkar Bawacakra lampah 8-8-5
10. Sêkar Brihawa lampah 8-5-8
11. Sêkar Patrayuda lampah 5-5-5-6
12. Sêkar Tandha-tandha lampah 6-5-5-5
13. Sêkar Wandalika lampah 5-6-5-5
14. Sêkar Salipulaka lampah 5-5-6-5
15. Sêkar Natya lampah 4-5-6-6
16. Sêkar Karatala lampah 4-5-6-6
17. Sêkar Sanggirana lampah 4-6-6-5
18. Sêkar Tangkilamure (Tangkilamure) lampah 4-6-5-6
19. Sêkar Rambaswaya lampah 4-5-5-7
20. Sêkar Kulkulaung lampah 4-7-5-5
21. Sêkar Ayangtabêh lampah 4-5-7-5

Sukartya lagu, inggih punika lagu 22 etangipun ing dalêm sapada pala sami ngalih likur wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun. Dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Pantipajaran lampah 7-7-8
2. Sêkar Irim-irim lampah 8-7-7
3. Sêkar Patêmbayan lampah 7-8-7
4. Sêkar Mangun Arsaja lampah 8-8-6
5. Sêkar Urap-urap lampah 8-6-8
6. Sêkar Siratmadu lampah 5-5-6-6
7. Sêkar Madu Kasingi lampah 6-6-5-5

--- 18 ---

8. Sêkar Kilayu Nêdheng lampah 5-6-6-5
9. Sêkar Sambatningkung lampah 5-6-5-6
10. Sêkar Rajaswala lampah 4-6-6-6
11. Sêkar Mardawèng Tilam lampah 4-5-6-7
12. Sêkar Tarunala lampah 4-7-6-5
13. Sêkar Madraka lampah 4-5-7-6
14. Sêkar Sambirata lampah 4-6-7-5
15. Sêkar Paradhana lampah 4-6-5-7
16. Sêkar Mandakiya lampah 4-7-5-6
17. Sêkar Môndhalika lampah 4-5-5-8
18. Sêkar Parimana lampah 4-8-5-5
19. Sêkar Mayatimanda lampah 4-5-8-5
20. Sêkar Subasiti lampah 6-5-5-6
21. Sêkar Sangkuni lampah 6-5-6-5
22. Sêkar Ginung gumung lampah 6-8-8

Wikrita lagu, inggih punika lagu 23 etangipun ing dalêm sapada pala sami niga likur wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun, dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Wêgang Sulanjani lampah 5-6-6-6
2. Sêkar Kuswalalita lampah 5-6-6-6
3. Sêkar Astakoswala lampah 6-6-6-5
4. Sêkar Astalalita lampah 6-6-6-5
5. Sêkar Jagadita lampah 6-6-6-5
6. Sêkar Matakridha lampah 6-6-6-5
7. Sêkar Prawigya lampah 6-5-6-6
8. Sêkar Sabyantara lampah 6-6-5-6
9. Sêkar Pananggya lampah 5-5-6-7
10. Sêkar Pangikswa lampah 7-6-5-5
11. Sêkar Pasrangkara lampah 5-6-5-7
12. Sêkar Sandikara lampah 7-5-6-5
13. Sêkar Mayangkara lampah 6-5-5-7
14. Sêkar Suksmangkara lampah 7-5-5-6
15. Sêkar Tejamangkara lampah 5-7-5-6
16. Sêkar Tejakusuma lampah 6-5-7-5
17. Sêkar Samèngkara lampah 5-5-7-6
18. Sêkar Mangkara Rêtna lampah 6-7-5-5
19. Sêkar Marindik lampah 5-6-7-5
20. Sêkar Mahadikya lampah 5-7-6-5
21. Sêkar Sahasya lampah 5-5-5-8
22. Sêkar Kucika lampah 8-5-5-5
23. Sêkar Sajiwoya lampah 5-5-8-5
24. Sêkar Taksana lampah 5-8-5-5

--- 19 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

25. Sêkar Srikarsa lampah 4-6-6-7 26. Sêkar Saswasadya lampah 4-6-7-6 27. Sêkar Kaswasra lampah 5-7-6-6

Sastrati lagu, inggih punika lagu 24 etangipun ing dalêm sapada pala sami ngawan likur wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun, dene namanipun satunggal-satunggal wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sêkar Gandarum lampah 8-8-8
(Ôngka 3) 2. Sêkar Gôndakusuma lampah 6-6-6-6
(Ôngka 2) 3.Sêkar Gôndasuli lampah 8-8-8
4. Sêkar Wohingrat lampah 6-6-6-6
5. Sêkar Marumrum lampah 5-6-6-7
6. Sêkar Tanwi lampah 7-6-6-5
7. Sêkar Taniwana lampah 5-6-7-6
8. Sêkar Wandu Sayara lampah 6-7-6-5
9. Sêkar Wanudari lampah 5-7-6-6
10. Sêkar Martikawaca lampah 6-6-7-5
11. Sêkar Martyusuksma lampah 7-5-6-6
12. Sêkar Ganggong Kanyut lampah 6-6-5-7
13. Sêkar Mardeya lampah 6-5-6-7
14. Sêkar Subadra lampah 7-6-5-6
15. Sêkar Sumarya lampah 5-5-7-7
16. Sêkar Sunita lampah 7-7-5-5
17. Sêkar Padabaya lampah 5-7-5-7
18. Sêkar Mandralaya lampah 7-5-7-5
19. Sêkar Sumyuh, ugi Sunyuk lampah 4-7-8-5
20. Sêkar Duradarsih lampah 4-6-6-8
21. Sêkar Gupita lampah 4-8-6-6
22. Sêkar Gupalatin lampah 4-6-8-6
23. Sêkar Mayandra lampah 5-5-6-8
24. Sêkar Sêkar Mahambara lampah 8-6-5-5
25. Sêkar Pudyarêtna lampah 5-5-8-6
26. Sêkar Swatita lampah 6-8-5-5
27. Sêkar Nirbita lampah 5-8-5-6
28. Sêkar Gandhowara lampah 6-5-8-5
29. Sêkar Arab-arab lampah 8-5-5-6
30. Sêkar Pastika lampah 6-5-5-8
31. Sêkar Mustika lampah 8-5-6-5
32. Sêkar Kanipadya lampah 5-6-5-8

Nitartya lagu, inggih punika lagu 25 etangipun ing dalêm sapada pala sami nyalawe wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun, dene nama sarta wêwijanganipun ing ngandhap punika.

--- 20 ---

1. Sêkar Kusuma Tali lampah 4-4-5-6-6 (utawi 8-5-6-6)

Wyutkêrti lagu, inggih punika lagu 26 etangipun ing dalêm sapada pala sami ngênêm likur wanda, inggih mawi pêperangan.

1. Jayènggati
2. Kumudaningrat lampah 6-7-6-7
3. Dhêndha Prawara

Nukta lagu, inggih punika lagu 27 etangipun ing dalêm sapada pala mitu likur wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun. Dene nama sarta wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Langênjiwa lampah 6-6-7-8

2. Pulang Jiwa

Pugarya lagu, inggih punika lagu 28 etangipun ing dalêm sapada pala molu likur wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun. Dene nama sarta wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Pramugari lampah 6-7-7-8

Candhaka lagu, inggih punika lagu 29 etangipun ing dalêm sapada pala sami nyanga likur wanda, inggih mawi pêperangan lampahipun. Dene nama sarta wêwijanganipun ing ngandhap punika.

1. Sôngga Buwana

Dhandhaka lagu, inggih punika lagu 30 etangipun ing dalêm sapada pala sami nigang dasa wanda, amung saking pangintênipun M. Ng. Prajalukita I, panèwu sèwu, garap wisudha (ingkang rama R.T. Cakrayuda) inggih punika ingkang manjurung mardawa lagu, dhatêng serat kabar Sasadara, ingkang lajêng sumiyar ing ngakathah, sapunika sampun awis ingkang sagêd.

Wondene sêkar têngahan kados ingkang kasêbut bab kaping 3 ing nginggil wau, perangan sarta dhong dhingipun kawijangakên ing ngandhap punika. Supados ringkês enggal dhamang, kacathêt ing sastra sandi mangkatên:

12u: têgêsipun pada lingsa kapisan 12 wanda dhawah suku.
6a: têgêsipun pada lingsa ping kalih 6 wanda dhawah lagnyana.
8u: têgêsipun pada lingsa ping tiga 8 wanda dhawah suku.

Makatên sapanunggilanipun, kados ta:

1.Kuswarini12u, 6a, 8u, 8a, 8i, 8a,8i.
2.Kulanthe6e, 6e, 8a, 8i, 8u, 8e, 8i, 12e.
3.Palugon8a, 8u, 8o, 8u, 8o, 8a, 8u, 8o.
4.Kuswaraga8o, 8a, 8i, 8u, 8a, 8i, 8i,8a,8u.
5.Lindur10u, 10u, 8i, 8u, 8i, 8a, 6i, 8a, 6i, 6a, 6i.
6.Kuswa Wirangrong8i, 8o, 10u, 6i, 7a, 8a.
7.Sumêkar12i, 11a, 8a, 8i, 10o.
8.Rangsang Tuban12u, 6u, 6a, 8u, 8a, 8i, 7i, 8u.
9.Palugôngsa8a, 11e, 12e, 8a, 8a, 8i.
10.Jurudêmung8a, 8u, 8u, 8a, 8u, 8a, 8u.
11.Blabak12a, 3e, 12a, 3e, 12a, 3e. Ingkang ngalih wêlas wanda, dhong dhingipun kenging sadhawahipun kemawon.

--- 21 ---


Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1
12.Pamiwalkung8i, 8e, 8o, 8i.
13.Lonthang12a, 12a, 12a.
14.Rangsang12a, 12a, 12a.
15.Maesa Langit9e, 7u, 8i, 8u, 8o.
16.Lambang8a, 8a, 8a, 8a, 8a, 8a, 8a.
17.Lambangsari10u, 10u, 12i, 8o.
18.Kênya Kadhiri12u, 8i, 12u, 12u, 12u, 16i, 14i.
19.Lonthang Kasmaran12a, 12i, 12a, 12u.
20.Girisaya8a, 8u, 8a, 8u, 8u, 8a, 8u.
21.Ontang-anting8i, 8a, 8e, 8i, 8o, 8o, 8o.
22.Gambuh Kapisan8a, 8o, 7a, 10a, 10a, 8a.
23.Gambuh Kaping Kalih8u, 8u, 12a, 8i, 8o.
24.Gambuh Kaping Tiga8i, 8o, 12u, 6a, 7a, 7a.
25.Gambuh Kaping Sakawan7u, 12u, 12i, 8u, 8o.
26.Gambuh Kaping Gangsal12u, 6a, 8i, 8u, 8i, 8u, 8o.
27.Gambuh Kaping Nêm8u, 8a, 9i, 8u, 12e.
28.Gambuh Kaping Pitu8u, 8u, 12i, 8u, 8o.
29.Kadhiri Miring12u, 8a, 8a, 8a, 8o.
30.Alab-alab8i, 8u, 12i, 8a, 8u.
31.Sumêdhang8a, 8i, 8a, 8u, 8a, 8o, 8a, 8o
32.Sêrang12a, 8u, 6a, 7i, 10a.
33.Jayaraga10a, 11a, 12a.
34.Bawaraga8i, 7a, 10u, 11a.
35.Pari Karantan6u, 6u, 6a, 7i, 8e.
36.Grêjita Watang10a, 6i, 10u, 10a, 6e, 6e.
37.Andul8u, 7o, 10i, 11e.
38.Lelale8o, 8u, 8a, 12u, 12u, 12u.
39.Maesa Katawang12e, 7u, 8i, 8o, 8o.
40.Maesa Jalamprang8i, 8a, 8a, 8u, 8a, 8i, 8a, 8i.
41.Patralewo8e, 7u, 8a, 7i, 8o, 7a, 8a, 7e.
42.Kurinjêm7ê, 7êng, 8ê, 8a, 8a, 4ê, 12e.
43.Mêgatruh12u, 8i, 8u, 8i, 8o.
44.Dudukwuluh12i. 8a, 8e, 8u, 8u.
45.Maskumambang12i, 6a, 8i, 8a.
46.Sumyang6e, 6o, 7i, 8u.
47.Kêlingan8a, 8ê, 7u, 6a, 6ê.
48.Pamungu6a, 7i, 8a, 9u.
49.Rara Dhenok10a, 10a, 8e, 8a, 12a.
50.Onanganing8i, 8i, 8a, 8a, 12a.
51.Kalayaran10a, 9i, 8u, 7e.

Sêkar macapat kados ingkang kasêbut bab kaping 4 ing nginggil wau,

--- 22 ---

wêwicalaning aksara ing dalêm sapada lingsa tuwin dhong dhingipun, inggih sami kalihan sêkar têngahan kasêbut ing nginggil wau, kados ta:

1.Dhandhang Gula, inggih Artati10i, 10a, 8e, 7u, 9i, 7a, 6u, 8a, 12i, 7a.
2.Mijil10i, 6o, 10e, 10i, 6i, 6u.
3.Asmangradana[9]8i, 8a, 8e, 8a, 7a, 8u, 8a.
4.Sinom8a, 8i, 8a, 8i, 7i, 8u, 7a, 8i, 12a.
5.Pangkur8a, 11i, 8u, 7a, 12u, 8a, 8i.
6.Durma12a, 7i, 6a, 7a, 8i, 5a, 7i.
7.Kinanthi8u, 8i, 8a, 8i, 8a, 8i.
8.Pucung4u, 8u, 6a, 8i, 4a, 4a, 4a. (utawi 4u, 8u, 6a, 8i, 12a)

__________

Tamat

Malêm Kêmis Paing tanggal kaping 19 Sapar Jimakir ôngka 1858, utawi kaping 17/18 Agustus taun 1927.

Ingkang nêdhak Ng. Atmamardawa

--- 23 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

Sênèn Pon 21 Sura Alip 1883. 22 Oktobêr 1951

Sêkar Lampah 5

1. Sêkar Rêrantang, lampah 5, raras pelog panunggul, pathêt 6

!@j#@j!6j56.13j231.y
dhuhba-bosi-raywawa-langdri-ya
1y123.2..1.j2333j565.6.j53 (z5x6x5c3)
se-dyaba-waingtêm-bangrê-ran-tang

2. Sêkar Wijayanti, lampah 5, saledro pathêt sanga

.j6!5.326..j6!5.y12
la-munyunyog-yasi-radènbi-sa
.11y.1j.yt312j353.2.[10]
tê-pasa-ri-ratangwi-ja-yan-ti

Sinêlan bawa Sêkar Kumudasmara lampah 15 dhawah Katawang Walagita, p. 6.

1z1cj233.3j35j56555j56z5x6x.xj5c3
sangwi-da-ya-kèngpra-jai-ngNgu-ta-ra
32zj3x5xj6c5z3c2.2zj2c!z!x.x@c# z.x@x!x6c5 .6.533231233
gi-tana-masi-Raman-da-na-rêt-na
6.53z5x6x2x3c2z1xj2c1yjin.....z1c23.....z1c23
sungwa-si-taringprasis-wa
.....6!z@x.c#j!65.jz5x6xj5c32....
gwahlak-si-ta-ningja-na
66j65z4xj5x6jx5c6j25z3c21z2c1gy....6!z@x.c#z!x#xj@x!c6
taNga-yutê-kwantangdur-tati-nrapnèngpra-
z5x6x!c@z5x!x6xj5c3z2x3x2c11zj1c2zj2c33..1z2x.c31zj2c1y
lam-pi-takêm-bangki-nar-uau-pa-ma

Katawang Walagita (P. 6)

Cgy
[.2.3.2.n1.3.p2.1.gy.2.3.2.n1.3.p2.1.gy
33..335n6@#@!653g25321665n46521321gy]

Ngrangkêpi cakêpan Sêkar Wijayanti lampah 5 S. 9.

donku amuja, ring sura sangga, mwang stutining wwang, ong wijayanti.

Têgêsipun makatên: Kula ngluhurakên lan amêmuja para dewa, kalihan ngucap namung panjênênganipun ingkang nguwasani alam punika.

--- 24 ---

Sinêlan bawa Sêkar Citramêngêng lampah 12 dhawah Katawang Langên Gita raras salendro pathêt sanga

@.!5552z.x3x5c6z.x!x.c@jz6x!xjx6c52..121jy1ynt
risangma-hayêk-tisa-wus-ingsê-ma-di
z2c32..35.z2c1ny2.1j232jyj1ynt
mung-
Jin.....
gwingpa-cra-bak-an.....da-ngu..a-ni-ngal-i
z@c#z!x.c@5z6c5z3c2nz6c.z5x6x!c@zj6x!jx6c52..12jy1ygt
.....wi-jil-ingsa-sông-kasa-kinggran-ingrê-di
..tttjy122.1zyc11..j35z2c1y.gt
ka-rê-nantyas-i-raa-lona-ngan-di-ka

Katawang Langên Gita (S. 9)

Cgt
[.2.1.2.ny.3.p2.y.gt.2.1.2.ny.3.p2.6.g5
..5.563n5!65p6531g266.!653n5!65p6531g2
11..353n2.y2p1ytegt]

Ing ngadhap punika sambêtipun sêkar (têmbang) lampah 5.

3. Sêkar Wanamrêgi (Wanamargi) lampah 5 p. 6.

3325333253
ku-lupdènpa-dhabi-sangê-cak-na
36j56j23jz1x2x1cy.123j56z5x6x5c3
du-gapra-yo-gaingwa-namrê-gi

Kaping kalihnya, wus ginantungan, busana boga, peparinging hyang.

Angrangkêpi cakêpan sêkar rêrantang (lagu Jawi).

Kinarya pemut, sanak pribadi, ginêlung dadya, rolas kang warna.

4. Sêkar Giyanti lampah 5 p. barang

7j@#675z3x5x6c77j@#675z7x6x5c3
dhuhku-lupsi-ratan-sahè-ngêt-a
2uj32uy5j3235j67z5x6x5c3
tê-patu-la-dhasê-kar-gi-yan-ti

5. Sêkar Puksara lampah 5 p. barang

776@7776@7
wit-ingka-mul-yanngê-gung-nadar-ma
z7xj@c#66j67z5x6x5c3z5xj6c777j@#z@x#x@c7
ringsa-mèngti-tahtrês-nèngdu-ma-di

--- 25 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

Sêkar Lampah 6

6. Gurnang (Sêkar Gurnang) lampah 6 p.6

3535j5623535j562
têm-puh-inglu-ki-taho-rêgprakam-pi-ta
66.65j!@6j23z1x2x1cy55j56z5x6x5c3
si-nêk-sènja-wa-tabi-masu-yu-da-na

7. Sêkar Liwung lampah 6 raras salendro manyura

Saking radèn Tumênggung Mangunwadana

666632666332
ka-risi-jina-ngingno-rami-ya-ta-ni
6665!6j12321j21y
Su-yu-da-naingprangsi-rar-yaNang-ku-la

Sêkar Liwung wau, manawi saking Radèn Ngabèi Prajalukita I (Prajalukita sêpuh) Sri Nugraha (songsong) pangkat II abdi dalêm panèwu sèwu, kamisêpuh ing kantor wisudha (nagari) kapatihan.

(Ingkang rama: Radèn Tumênggung Cakrayuda).

Liwung raras pelog nêm, makatên.

353j6532353j6532
ka-risi-jina-ngingno-rami-ya-ta-ni
6665!6j12321j166
Su-yu-da-naingprangsi-rar-yaNang-ku-la

8. Sêkar Binaya lampah 6 S.9

...6j!@!563z5xj3c211123z5x.x6xj5x3c2
un-durringrika-lihsingngar-sèngSriSalya
2253z2xj3c2j1yjy1t33j35z3c2
Krês-naBi-mar-Ju-nada-hatsu-kèngdri-ya

9. Sêkar Rêntêt lampah 6 S.9

55j56j533j566j6!65j56z5xj3c2
byati-taga-ti-dyaringcès-wa-la-har-ja
23z5x.x6c.2j23z1x2x1cy1233j35z3x5x3c2
sêhsa-ri-jinam-nyara-myanga-yuhar-ja

10. Sêkar Tanumadya lampah 6 P.6

!@635z6c!!@653z2c3
wê-tu-ningbe-ra-wagi-rislu-ma-wan-a
121yj1221y35j56z5x6x5c3
un-dhangtu-mung-kul-aca-bartan-pada-ya

--- 26 ---

Sêkar Lampah 7

11. Sêkar Sundari lampah 7, pêdhotanipun 3,4 S. manyura

6!z@xj.c#!!j!@z!xj.c66j53z5c622j32z1xj.cy
dhuhpa-rasis-wa-ning-sunsi-raywahar-dèngdri-ya
3333z2x.x3x5c6z3xj5c3z2xj.c11j21y55j56z5x.x.c3
sa-yo-gyakangda-ra-nayuna-nêm-bangsun-da-ri

12. Sêkar Kumaralalita lampah 7, pêdhotanipun 3,4 P barang

3333j35j56667z@xj.c#66j67z5x6x5c3
witsir-na-ningkanggar-waklang-kungsung-ka-wèngdriya
332.u2j32zux.x.cy5j56235j67z5x6x5c3
Ra-maWi-ja-yaPra-bunèngsa-ma-dya-ningwa-na

(Laguning sêkar Madukara Lalita punika saking R.Ng. Atmamardawa, mantri ordhênas)

13. Sêkar Madukara Lalita, lampah 7, pêdhotanipun 3, 4 S.9

@@@66j!65
kê-ca-pika-wira-sa
5!j6!532z1c2
ndi-ta-namu-ha-ra-kung
111j12z1cy1z2x.x1xjyzt
pa-i-ma-raka-la-wan
y12zj2x1cyj35z3c2
Ma-du-ka-rala-li-ta

Têgêsipun makatên. Kadospundi anggèning kidungipun para kawiswara, botên nênangi gambiraning manah, upami botên sagêd nênangi, saèstunipun botên sagêd anglangkungi swaranipun brêngêngênging kombang.

14. Sêkar Madaleka, lampah 7, pêdhotanipun 3, 4 P. Barang

67z@xj#c@7j675z6x.x7c6
pra-la-yajronga-u-rip
6j65z3xj5c622j32zucy
mang-ka-napanwi-nê-nang
3335j672z3xj2cu
ku-man-dêlmringHyangSuks-ma
u3255j56z5x6x5c3
tanngang-gowa-lang-dri-ya

Sêkar Lampah 8

15. Sêkar salisir Patramanggala, lampah 8, pêdhotanipun 4, 4 P. 5.

6542ty12
Wrê-ku-da-ra-lonu-ma-tur
6542ty12
pu-ku-lunam-balu-mam-pah
111tty12
pa-mê-jangpa-du-kama-lih
11yt22j23z2x.x.c1
ing-gihkê-dahyunu-ning-a

16. Sêkar Salisir Patralalita, lampah 8 S.9

56!z@x.c#!!j6@z!x.x6c5
dhuhba-bosangma-hawiku
5j6!@z@x.c#!!j6@z!x.x6c5
pa-ngak-sa-man-tasa-tu-hu
!!j65z6x.c!33j53z2c1
lu-put-apa-tipa-ta-ka
555z3c535j6!z6x.x.c5
a-tê-mahprangla-wangu-ru

--- 27 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

17. Sêkar Salisir Angronastra, lampah 8 S.9

5j6!@z@c#!j!6@z!x.x6c5
dhuhgus-tiku-su-mèngpu-ra
5j6!@z@c#!j!6@z!x.x6c5
si-ka-raa-ga-webrông-ta
j23j53211235
nis-thapa-paa-ngêm-ba-ra
515366j6!z6x.x.c5
kangja-etu-wuhingwa-na

(Salisir Patramanggala, Salisir Patralalita, tuwin Salisir Angronastra wau, saking Mangunwadanan)

18. Sêkar Salisir Samani, lampah 8 P.6 saking Warsapradanggan I

6z!c@6z5c311j123
Pra-buYu-dhis-thi-raNa-ta
!z@c#!z6xj!c@6z5xj3c2j56z5x6x5c3
lanma-liha-riAr-ju-na
6z5c6j23z1x2x1cyy123
na-taPra-buYu-dhis-thira
11z2c1y55j56z5x6x5c3
ka-trisangnar-pa-tiKrês-na

Sêkar Lampah 9

19. Sêkar Jaraka Tatagati, lampah 9, S. Manyura, pêdhotanipun 2,7 (utawi 4,5)

665z5c666z6xj5c3j532
kangta-têng-gawongwa-donkê-nya
j2!z!c@6j53132j32z1cy
sa-wi-jiwar-na-ni-raen-dah
2j23j212666z5xj6c5z3c2
wresa-myamè-sêmdèn-i-ramyat
j25j321y3j35j23j56z5x.x.c3
kangsa-wê-nèhsu-kagu-mu-yu

(Sêkar wau saking Mangunwadanan)

20. Sêkar Têbukasol, lampah 9, pêdhotanipun 4,5 salendro manyura (sok dipun angge wontên pelog)

Dipun angge ambawani: Ladrang Sêkar Gadhung, manyura (Sêkar Gadhung Bagêlèn).

66!z@c#!!!j!@z!x@x!c6
an-jrahing-kangpus-pi-taa-rum
66j53z5c6222j32j1y
ka-tiyub-ingsa-mi-ra-namrik
3z2x3x5c63z6x5x3c5z3x2x.c16j53z5c6z2cj32jz2x1cy
sê-karga-dhungko-ngasgan-da-nya
!j@#z!cj@!66j25z3c21y
ma-wèhra-rasrê-na-ningdri-ya

--- 28 ---

Sêkar Lampah 10

21. Sêkar Têbu Sauyun, lampah 10, pêdhotanipun 5,5 P.6

55j565z5c6666j35z3c2
si-grau-mang-sahsa-gungprara-ja
2j2!z!c@6z5c333j21z1cj23z1x2x1cy
sa-wa-dya-ba-lasa-rêngtêm-puhprang
2j23j21j122666j35z3c2
di-tyagu-mru-jugwongMa-ès-pa-ti
12z3xj5c6j23z1x2x1cy123j56z5x6x5c3
mang-saha-ta-dhahlirbu-mitang-kêb

22. Sêkar Rukmarata, lampah 10, pêdhotanipun 4,6 S. manyura

5j565z5c6!@62j56z5c3
a-ngan-di-kaPra-buYu-dhis-thi-ra
j3!z!c@6z5c3!@62j56z5c3
dhuhKiAr-yaBra-ta-se-nasi-ra
6z5c62z1cy55j56j53j5z6z6x.x.c5
kangsa-rôn-talu-mak-sa-naga-wat
6z5c62z1x.x.cyj35j2333j56z5x.x.c3
dènwê-we-kadi-mènmang-gihar-ja

23. Sêkar Rukmawati, lampah 10, pêdhotanipun 4,6 P.6

5j565j56j6!z@c#653z5x6x5c3
i-yaka-kangdar-ma-jipun-dhènku
j3!z!c@6z5x6x5c3!z@xj.c#653z5x6x5c3
pê-pu-ji-nênsê-dya-mukangbê-cik
6z5c6j23z1x2x1cyy12323
mrihwi-da-dasa-ka-dangPan-dha-wa
6z5c6j123j35235j56z5x6x5c3
ra-har-ja-atêm-bebra-ta-yu-da

--- 29 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

Anyêlani sakêdhik, nanging taksih têturutanipun bab sêkar agêng. Sêkar agêng saking panjênêngan ingkang minulya, Radèn Angabèi Rônggawarsita, kaliwon (bupati anom) pujôngga ing karaton dalêm Surakarta Adiningrat. Panunggilanipun Sêrat Mardawalagu, ingkang nêrangakên bab sêkar-sêkar (sêkar kawi tuwin sêkar agêng, ingkang winastan maca salagu), maca ro lagu, lan maca tri lagu, inggih punika: sêkar têngahan. Taksih bangsanipun sêkar kawi, tuwin sêkar macapat lagu, sêrat jarwa) saprabotipun jangkêp. Kawiwitan saking sêkar agêng lampah 1, 2, 3 tuwin 4 sapiturutipun, kados ingkang sampun sumiyar ing ngakathah, sarta sêkar-sêkar wau sampun mawi titiraras (punapa kala samantên sampun wontên nut sêkar ? kula piyambak (Prajapangrawit) botên sagêd anggagapi).

Mèh sadaya sêkar mawi titiraras. Amung sêkar Nandha, sêkar agêng lampah 1, ingkang botên mawi titiraras, dipun cirèni: tanpa lagu.

Harak mokal! kathik wontên sêkar tanpa lagu.

Awit saking punika: sêkar nandha wau, tinimbang

--- 30 ---

suwung tanpa lagu: kados gancaran kemawon.

Prayogi dipun dèkèki lagu, pancèn inggih têmbang amila inggih: kula (Prajapangrawit) lajêng kêpêksa andèkèki lagu kanthi pêmatut.

Wasana nuwun gunging pangapuntên.

Rêbo Wage, tanggal 18 Robilulakhir, Alip 1883. Utawi kaping: 16 Januari 1952 wuku Kulawu.

Sapunika kula wiwiti saking sêkar lampah 1, sapiturutipun.

Sêkar Agêng Lampah 1

Ha (a). Sêkar Nandha, sêkar agêng lampah 1, raras salendro 6.

6.2.j56z5x.x.c3
a-nan-dhahyang

Sêkar Nandha wau, ugi kangge wontên ing raras pelog (p. 6) botên ngewahakên titirarasipun (nut).

Sêkar Agêng Lampah 2

Na (b). Sêkar Badra, sêkar agêng lampah 2, salendro 9.

j235.j6!5.j235.j23z2x.x.c1
dè-wigo-riba-drasa-sri

Ca (c). Sêkar Sêmbah, sêkar agêng lampah 2, pelog nêm.

j123j5631yj1z2x x x x x x x x c2
sêm-bahbêk-tine-tracak- syuh

Sêkar Agêng Lampah 3

Ra (d). Sêkar Nari, sêkar agêng lampah 3, salendro 9

6!56j6!5
HyangBrah-mamyangWis-nu
23z5x.x.c62j23z2x.x.c1
ba-nisrina-riwyang

--- 31 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

Ka (e). Sêkar Widdha, sêkar agêng lampah 3, pelog nêm

356!@6
na-lag-nitri-ning-ron
2j231112..3
si-si-kingwig-nya-dha

Sêkar lampah 4

Da (f) Sêkar Sriwanèh, sêkar agêng lampah 4, salendro sanga

123z5xxxx6x3c5!65z3x5x2c3
sa-ha-nasangsu-raka-bèh
123z2x3x1c253j53z2x.x.c1
ci-na-ruringnan-drari-nèh

Miturut buku karanganipun Paduka Tuwan Pr. H. Kern. sêkar Wanamrêgi punika: lêrêsipun lampah 4, mila cakêpanipun ingkang dipun angge inggih mèh sami kalihan sêkar Sriwanèh wau, amung kaot badhe pada, mawi mastani sêkaripun Wanamrêgi, makatên suraosing sêkar agêng karangan Sumanagaran.

Awit saking punika kula (Prajapangrawit) gadhah pangintên sêkar Wanamrêgi lampah 4 punika inggih sêkar Sriwanèh, amung rarasipun ingkang beda, Sriwanèh raras salendro, mênawi Wanamrêgi raras pelog (pelog nêm), mêsthi kemawon wontên bedanipun sakêdhik, ingkang anjalari dados lan bedanipun, inggih punika: sami ambêkta watak piyambak-piyambak. Mênggah sêkar Wanamrêgi lampah 4 (bêsutan lagu Sriwanèh) wau, bok mênawi makatên.

Ta (g) Sêkar Wana mrêgi, sêkar agêng lampah 4, P. 6.

z5c6z5c3b3b5b-6z6c5bb!b@65zb3bx5x6x5c3
sa-ha-nasangsu-raka-bèh
123z1x2c3b1b23b5b6z5x6x5c3
ci-na-ruringwa-na-mrê-gi

--- 32 ---

Sa (h) Sêkar Mõdra , sêkar agêng lampah 4, raras pelog nêm

23b5b66b!b@!b6b!z6c5
tir-tamar-tau-da-ya-ka
b!b@6b2b3z2x.x.c1b3b5b2b3z2x.bc3z1x2x1cy
kar-tikar-yamo-drata-wa

utawi winastan sêkar Badrasri

Sasampunipun sêkar lampah 4, lajêng nyandhak sêkar lampah 5, sêkar Rêrantang, Wijayanti, sapiturutipun, kados ingkang sampun kula sêrat ing kaca 23 dumugi kaca 28, dene anggèn kula ngangkani: sêkar rêrantang lampah 5, kula angge wiwitan ôngka 1, punika amung miturut sêrat Mardawalagu (ingkang kaanggêp sakedhik piyambak sêkar lampah 5), sanadyan kula sampun mirêng, yèn wontên sêkar agêng lampah1, nanging botên patos kula manah, wasana wontên ingkang gadhah pamanggih, sanadyan sêkar lampah 1, 2, 3, 4, punika: botên patos kangge, ewadene parlu dipun opèni, kangge pangawikan (dipun angge pêpak-pêpak).

Pamanggih makatên wau, sarêng kula manah-manah: kok inggih lêrês. Malah kula inggih lajêng mathuk, tur mawi kula wêwahi sangêt. Anggèn kula mathuk puka[11], jêbul sêkar-sêkar ingkang sajak sapele, sajak botên kangge wau, malah dados prabot [prabo...]

--- 33 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

[...t] agêng, inggih punika kangge anênuntun nyinau dhatêng rare utawi tiyang sêpuh: ingkang dèrèng nate nêmbang (dèrèng wanuh dhatêng sêkar), môngka kêpengin anyinau sêkar, punapa ujug-ujug dipun ajar bawa Citramêngêng (upaminipun), wah, saiba rêkaosipun (guru lan murid sami rêkaosipun), dados inggih kêdah dipun sinau ingkang gampil-gampil rumiyin, kados ta: dipun sinau sêkar lampah 1 rumiyin, lajêng 2, sapiturutipun.

Awit saking punika, sêkar lampah 1, 2, 3, tuwin 4 wau, lajêng kula têtêpakên piyambak, dados carakanipun sêkar (mitodhê têmbang).

Makatên pamanggih kula, wasana nyumanggakakên.

Dene bab urut-urutaning ôngka, , sarèhning sampun kula têtêpakên, yèn kêdah saking sêkar lampah 1 (sêkar Nandha) , inggih sêkar Nandha ingkang kêdah kadadosakên kawitan (Karumiyinakên piyambak kangge ôngka 1) lajêng Badra, sapiturutipun dumugi sêkar Mõdra lampah 4 (wontên cacah 8).

Dados sêkar Rêrantang, lajêng kula angge wontên ing ôngka 9 (tumrap sêrat kula punika), dumugi ing sêkar

--- 34 ---

Rukmawati (Sêkar lampah 10) sampun ôngka 31 andadosna kauningan.

Ing mangke andumugèkakên panyêrat kula sêkar, minôngka sambêtipun sêkar Rukmawati, sêkar agêng lampah 10, lajêng kasambêt sêkar agêng lampah 11, kados ing ngandhap punika:

Sêkar Agêng lampah 11

32. Sêkar Lêbdajiwa, sêkar agêng lampah 11, pêdhotanipun 4,7 salêndro manyura.

5b5b65b5b66!b!b@65b5b6z5x.x.c3
ma-ngumi-yatingsè-tugan-drunggan-drung
b3b!z!x.cb@z!x6x5c3b1b236b5b3z5c622b3b2z2x.x1cy
pa-yoya-yila-la-ngênmringta-la-ga
1b2b3b1b2266b!b@6b5b3b6b5z3x.x.c2
a-mètkêm-bangkêm-bangkangnuk-smèngwa-rih
b2b5b3b21y33b2b323b5b6z5x.x.c3
tan-paro-wangyunmi-rahgan-drunggan-drung

33. Sêkar Brêmarawilasita, sêkar agêng lampah 11, pedhotanipun 4,7 raras pelog nêm.

5b5b65b5b66!b!b@6z5xb3cb2b5b6z5x6x5c3
jah-ningyah-ningta-la-gaka-dila-ngit
3!!.@656536!!@62565653
mam-bangtang-paswu-lanu-pa-ma-ni-ka
65623121y6!!@6532565653
win-tangtul-yaku-su-mayasu-ma-wur
6545623121y12335432565653
lu-mrapwekangsa-rika-dija-la-dha

--- 35 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

34. Sekar Surajiwandana, sêkar lampah 11, pêdhotanipun 4,7 raras salendro 6

565335665223556533566..5
sa-da-ngu-nengu-pa-yagu-nung-gu-nung
222356653323532
a-las-a-laska-worsrungong-krah-ang-krèh
2!!..265312365653..2
a-sa-yahka-sa-putingda-luma-gyuh
2223121y1233532565..3
rikangtyasmè-pudèn-nyangu-la-tiwe

35. Sêkar Rêtnajiwa, sêkar agêng lampah 11, pêdhotanipun 4,7 raras pelog nêm

56533566..523121yyy123532
won-tênwar-ninêng-gihka-wan-pra-ka-ra
2!!@!65312333211123121y
kangka-ti-ngalde-ningka-wu-layak-ti
6!@#!6666535623121y
sa-da-yawusda-tanka-èk-sina-mung
y112335223565653
ing-kangka-wanpra-ka-rakèk-siing-wang

Sêkar Agêng lampah 12

36. Sêkar Citramêngêng, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 6, 6 (mawi jinêman), raras salendro 9.

Mriksanana ing kaca 24.

37. Sêkar Côndrawilasita, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 4, 8 P.6

5j565j5666j6!z@c.z#x@c!z6x5x.c332j35z3x.x.c2
na-hansi-rasa-tri-yaan-da-nan-ja-ya
j2!z!c.z@x#c@z!x6x5c.z6x.x5c3j123666z5c622j23z1x2x1cy
lanna-ren-drakrês-nakanga-mongrikangprang
5j565j5666j6!z@c.z#x@c!z6x5x.c332j35z3x.x.c2
nèngsu-ku-ningar-gara-medèn-i-raprang
2z3xj5c6j23z1x2x1cyy123j35j32j56z5x6x5c3
gar-da-pa-timung-suh-i-rawusngê-ma-si

--- 36 ---

Ngrangkêpi cakêpan sêkar Côndrawilasita, kangge ambawani gêndhing Genjong Goling P. 6, laguning sêkar botên ewah, amung mênawi badhe pada, kalarasakên kalihan gêndhingipun.

ka-ro-sèngtyasmyatingcôn-drawi-la-si-ta
dhuhku-su-mamus-thi-ka-ningja-gadra-ya
35z!x6x5c32zyx1x2c31z1x2x1yt
ka-panba-yaang-genjongnèngpa-gu-ling-an

38. Sêkar Kusumawicitra, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 6,6 S. manyura.

555666!@6553
ru-pacôn-drasa-sina-bisa-sa-dha-ra
3!!@!631121y
bu-mibud-dha-ron-ingmè-dii-kuda-ra
335335366332
jan-mae-kawaksu-tasi-tiha-wa-ni
13321y5235j56z5c3
wung-kul-anwu-lanni-ya-tatung-galka-bèh

39. Sêkar Kusumawicitra Kagok Jiwawicitra, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 6,6 salendro manyura.

5566666566j353
de-nepan-ja-luk-mupa-ti-neSin-dur-ja
j3!!!@!@j6321j321y
ta-mak-najêm-pa-ring-i-rapa-so-pa-ti
335632313332
ra-ta-neSriKrês-nalangong-eywaka-ri
j25j3522j21yj123j35z3c2j56z5x.x.c3
a-ranpôn-ca-jah-nyaang-go-nêna-ju-rid

--- 37 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

40. Sêkar Madurêtna, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 5,7, kangge ambawani gêndhing Lobong salendro pathêt manyura.

6!z@c#z!xj@c!6!!!j#%z@c#zj!x@x6x!c6z6x5x.c3
ba-yatama-du-rêt-nakangpi-nas-thi-ka
3z3xj5c6z6x!x@c#z!x@x!c6z3x2x.c13z3xj5c6z6x!x@c#z!x@x!c6z3x2x.c1z1xj2c3z2x.x1cy
pi-nus-thida-diku-su-mapê-pu-jan-ku
33z2x3x5c6z3xj5c3z3x2x.c13z3xj5c6z6x!x@c#z!x@x!c6z3x2x.c1z1xj2c3z2x.x1cy
kê-ku-wung-i-rakangwèhru-dah-ingdri-ya
3653z6x5x3c5z3x2x.c12yjtej12z2c3z1xj2c1gy
sri-yama-trê-nyuhtis-tisli-no-bongbrôn-ta

41. Sêkar Madurêtna Kagok Jiwarêtna, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 5,7 pelog barang (saking Mangunwadanan).

56z7c653567#z@c#j67z5x6x5c3
sa-mar-ga-mar-gapra-mès-wa-riMan-dra-ka
56z7xj@c#j67z5x6x5c335z6c73j2uj32zucy
a-sam-bat-sam-batdhuhgus-ti-ning-suna-ja
tyzuxj2c3jyuztxyxtce35z6c73z2xjucyj23z2x3x2cu
a-ting-galmung-gahma-ringa-riba-wa-na
tyzuxj2c3yuztxyxtcetyuju2zucyj23z2x3x2cu
an-tèn-a-naingbu-kurpa-nga-rib-a-rib

42. Sêkar Jaludha Tatagati, lampah 12, pêdhotanipun 6,6, sêkar agêng laras salendro manyura (saking Mangunwadanan).

66666j566666j35z3c2
ka-ga-gasingdri-yaRa-ma-wi-ja-yangling
2j2!!z.x@x!c6z.x.x5c31j2333332j32z1cy
dhuha-riLaks-ma-nai-kuta-la-gasri
22.j23z2c1j1226665j65z3c2
u-ni-nebrê-ma-rau-mèm-pêrta-ngis-e
225j352j32j21yj12352j56z5x.x.c3
a-riMan-ti-limyangku-ki-lasa-ur-an

Ngrangkêpi cakêpan Sêkar Madurêtna:

Narpati Darma - putra myang Dananjaya
matur ring raka - narendra Arimurti
saha waspa ing - madya wusananira
katur sadaya - mring sang Rèh Madurêtna

--- 38 ---

43. Sêkar Jiwarêtna, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 6,6 raras pelog panunggul (P 6)

2j35j56z5c3z3xj5c6z6x.x.c5j23z1x2x1cyy12z3x5x3c2
ku-nênging-kangsa-myasu-kaka-wu-wus-a
z2c!z!x.x@xj!c6z5x6x5c33j23z1xj2c33333z2c1z1xj2c3z1x2x1cy
lam-pah-i-raSe-nala-jêngsam-punngam-bah
6665!62z3xj5c622j23z1x2x1cy
prap-taingwa-na-driri-rihrè-rèhgan-drung
yyy123j35j3223j56z5x6x5c3
su-ka-ni-rèngga-lihtir-ta-ningpa-mung-kas

44. Sêkar Surarêtna, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 4,8 raras salendro sanga

@!5z6x5x3c22j3566@!5z6x5x3c2
ri-sangAr-yaSe-nama-turingra-ka-ji
j23z5x6x!c@z6x!x6c5z2x1x.cy222z1x.x2c.yyj12z1x.xyct
la-munar-sake-sahma-mrihto-yamar-ta
@!5z6x5x3c22j3566@!5z6x5x3c2
ngès-tok-kêningtu-duh-i-rènggu-ru-ni-ra
j23z5x6x!c@z6x!x6c5z2x1x.cyyyz1xyt33z3c5z3x.x.c2
Pra-buDar-ma-pu-traa-ngu-ngunmi-ar-sa

45. Sêkar Suraningsih, sêkar agêng lampah 12, raras pelog panunggul pathêt manyura (manyura pelog)

Sêkar Suraningsih punika, ing sayêktosipun inggih sêkar Surarêtna, namung rarasipun wontên ing pelog, tur pathêt manyura, dados minggah sawilah, sanadyan makatên, ewadene raosipun inggih lajêng beda, jêr miturut watakipun laras. gadhah raos piyambak-piyambak.

#z@c#z!xj@c6z5x6x5c3356z!c@65j6!z5x6x5c3
le-la-le-lali-na-lisa-yaka-dri-ya
z3xj5c6z6x!x@c#z!x#x@c!z6jx5c3z2x3x2c1666z5c622j23z1x2x1cy
dri-yas-ma-rama-rangri-sangka-diRa-tih

--- 39 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1
#z@c#z!xj@c6z5x6x5c3356z!c@65j6!z5x6x5c3
Ra-tihra-tura-tu-newongCa-kra-kêm-bang
z3xj5c6z6x!x@c#z!x#x@c!z6jx5c3z2x3x2c11j12j2331z2c31gy
kêm-bangja-yaku-su-maa-sihmringsi-ra

46. Sêkar Rêtnamulya PB X (Surarêtna P. barang) sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 4, 8, kangge ambawani ladrang Sriwidada P. barang.

#z@c#j67z5x6x5c355j567z7c6z7x@x.c#z6c7z5x6x5c3
su-kèngdri-yaka-dyamang-gihrêt-na-mul-ya
z3c5z6x7x@c#z6x7x6c5z7x6x5c3z2x3x2cuuuj232u2z3c2z2xux.cy
kangsu-mi-waka-wa-wangma-na-du-ka-ra
#j@#j67z5x6x5c33567z7c6z7x@x.c#z6c7z5x6x5c3
de-rasa-myami-yatkang-jêngna-rès-wa-ra
j35z6x7x@x.c#z6x7x6c5z7x6x5c3zj2c332ju22z3x5x.c62z3c2u.gy
ngê-la-ê-lagên-dhingla-drangsri-wi-da-da

47. Sêkar Sudirawicitra, sêkar agêng lampah 12 pêdhotanipun 5, 7, laras salendro manyura.

6!z@c#z!xj@c!66j53z5c622j32z2x.x1cy
ko-cap-ana-griingBa-ta-na-ka-war-sa
33z2x3x5c6z3xj5c3z3x.x2c1666j53z5c6z2xj3c2z2x.x1cy
sa-ang-kat-i-raWrê-ku-da-rake-sah-nya
6!z@c#z!xj@c!622z3xj5c622j32z2x.x1cy
de-ningka-li-watno-rakê-nadènam-pah
365z3xj5c3z3x.x2c11j12255j56z5x.x.c3
la-luka-la-ranka-pwaba-ru-bahingtyas

48. Sêkar Sudirawarna, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 5, 7 raras p. 6 (inggih punika Sudirawicitra p. 6).

6!z@c#z!xj@c!66j53z5x.x.c622j23z1x2x1cy
lirsad-pa-dèng-suntu-mi-lingma-ngu-lat-i
32z2x.x1cyz5xj6x5c3z2x.x3xj2c16j53z5x.x.c622j23z1x2x1cy
pus-pi-taing-kangmè-dêmen-dahkangwar-ni
6!z@c#z!xj@c!622z3xj5c622j23z1x2x1cy
mi-dêr-ingta-mana-nonsê-karwar-si-ki
32z2x.x1cyz5xj6x5c3z2x.x3xj2c1j12j2331j231gy
ku-mê-nyutingtyasba-yataja-tu-kra-ma

Lajêng katampèn ing gêndhing ingkang gong nêm, kados ta: Ladrang Gonjing Miring pl. 6, sapanunggilanipun ingkang gong nêm.

--- 40 ---

49. Sêkar Padmawicitra, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 8, 4 raras pelog nêm.

3231321y32z3c21
nar-pa-pu-tramyanggar-walana-ri-ni-ra
555z6c!!!z@x.xj!c6556z2x.x.c#!
rê-rêpa-nèngpa-ta-pa-ningdwi-ja-wa-ra
##!z@c#!!z@x.xj1c6532z3c21
ya-yahda-dyaku-ma-la-neingas-ra-ma
353536351231
kê-ku-lêm-anmi-yatingpad-ma-wi-ci-tra

50. Sêkar Padma Asmara, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 4, 4, 4, laras salendro sanga.

2223555566!52232321
ang-la-kon-ipi-tu-duhsangma-hayo-gi
55323511211.yt5556..!
mê-satsa-kingpu-rasi-grarèhsu-mêng-kut
66!6@@66!65556!56532
kangmak-siha-nèngjropu-rasa-mimè-sêm
5325.32321yyy1122y112y1yt
sanga-pra-buman-dra-kalonwu-wus-i-ra

(Mênawi kasêrat malih: prayogi kalih wêlas-kalih wêlas kemawon, amargi sêkar lampah 12, dados botên kisruh).

51. Sêkar Sastrakusuma, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 5, 7, raras pelog barang.

56j7653567#z@c#j67z5x6x5c3
lêng-lêng-ingdri-yama-ngu-ma-nguma-ngun-kung
567j53z5x6x.c7332j67j65z5xj6c7z5x6x5x3c2
kan-dhuh-anri-manglirli-natan-paka-nin
ju23z5x.x.c6z2xj3c2z2x.xucy67z@c#66z3x5x6x7x6c5z5x.x3c2
yèntantu-lus-amêng-kusangdyahu-ta-ma
67z@c#j67z2x3x2cuu3255j67z5x6x5c3
sangda-sa-mu-kawu-wus-i-rangra-rê-pa

--- 41 ---

Gêndhing Pelog tuwin Salendro, Warsadiningrat, c. 1920, #653 (Hlm. 01-42): Citra 1 dari 1

52. Sêkar Sastrasurendra, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 5, 7 laras salendro manyura.

6!z@c#z6xj!c6z!x6x5c3z3xj5x6c!!j6!#z@c#z!xj@c6z!x6x5c3
dhuhdhuhsanga-yubông-saa-pasi-rè-ku
3z5xj3c6z6xj!x@x.c#z!x@x!c6z3x.x2c13z3xj5c6z6xj!x@x.c#!@6z!x6x5x3x5x.x3c2
cah-yan-tapin-dhasu-da-maan-da-da-ri
6j53z5c6z2x.x3c2z2x.x1cyz6xj!x@c#@z!x.x@c#!@6z!xj6x5x3x5x.x3c2
sanghyangku-su-makangen-daha-rumma-nis
3z5xj3c6z6x.x.c!3z2x3x2c11j12y55j56z5x.x.c3
sa-ri-neda-dyagus-tiinga-na-ni-ra

53. Sêkar Prawira Sêmbada, sêkar agêng lampah 12, pêdhotanipun 5, 7, salendro nêm.

55j565z5c655566z3c53
na-ren-drakrês-napa-ngan-di-ka-ni-raris
36j562z1x.x.cy666j6!z6c5z6xj5x3c5z5x6x5x3c2
sa-rat-ei-kupu-ja-nêndènwas-pa-da
25j352z1x.x.cy666j6!z6xj5c6j35z5x6x5x3c2
si-rawê-ruh-aka-bèhkangwê-rit-wê-rit
25z3c52z1x.x.cyj1233j35z5c3z2xj3x5c6z5x.x.c3
da-dyatannga-wurranpra-wi-rasêm-ba-da

54. Sêkar Wisatikandhêh, sêkar agêng lampah 12, raras pelog barang

botên kula sêrat, cêkap kula aturi katrangan kemawon. Ingkang dipun wastani sêkar Wisatikandhêh punika, sayêktosipun sêkar Madurêtna: kaangge wontên ing raras pelog pathêt barang, amung wiwitanipun radi gèsèh sakêdhik. makatên.

567653567#@#675653
sanghyangwis-numa-ridèn-i-ratu-mi-tah

(Salajêngipun sami plêk kalihan Madurêtna)

--- 42 ---

Sadèrèngipun anglajêngakên sêkar candhakipun (inggih punika sêkar lampah 13) kula sêlani pathêt rumiyin.

Pathêt wantah : pelog pathêt gangsal

tyj12222j23z2c1z1xj2c33z.x.x2c1
si-na-tri-yaku-su-maa-pê-kik
tjy111zj2x1jxyctt
wi-ro-ta-mèngke-woh

(Rambah kaping 2 inggih punika: wangsul dhatêng cakêpan sinatriya dumugi wirotamèng kewoh, lajêng candhakipun kados ing ngandhap punika).

333z1x.x2c31112zj4x5jx.c55z.x6x5c4z.x5x4x2x.c1
ang-lirma-dupi-nas-thi-katyas-e
11111112j455z.x6x.x5c4z.x2x1c.z2x.x1cy
am-bêg-san-tabu-dyamar-mèngda-sih
yyyyyyyyyy
tu-husu-di-bya-diwi-cak-sa-na
zyxj1c22z3x.x2c1z2x1xyct.y..z1x.xjyxtcr(z.xjtxrcw.q)
pu-tusoo

Katrangan bab kurung (kurung ingkang pungkasan) punika jangkêpipun pathêt. Dene sulukipun, amung dumugi wilahan sakawan agêng (botên dumugi panunggul agêng).

Pathêt wantah pelog nêm.

z2x.x.c.z.x3x2c11y1
pus-palu-lut....
(2222222z1c2)
(sê-kara-dingan-ta-rik-sa)

z.x.x.c3z.x.x2c1z.x.x3c2z1xyxtc.zyx.x.xtce

..a
zyx.x.c.yyyyyyyyzyc1z1c22
a-sihing-sunka-lintangpana-mungsi-ra

z.x.x.c3z.x.x2c1z.x.x3c2z1xyxtc.zyx.x.xtce

..a

--- 43 ---

Catatan kaki:

1. 53 dan seterusnya. (kembali)
2. ukta (kembali)
3. atyukta (kembali)
4. pratistha (kembali)
5. 6 dan seterusnya (kembali)
6. Nama-nama lagu di atas bila dicocokkan dengan nama-nama lagu dalam tanda Jawa kuna banyak yang tidak sama. (kembali)
7. kalih likur (kembali)
8. § (Ingkang kalampah sapunika: Côndra Kusuma, lampah 16.) (kembali)
9. Asmaradana (kembali)
10. § Badhe pada wau sawênèh wontên ingkang ngangge cèngkok makatên (wilêt).
z.x3x.xj2c123j353..2 (3532)
tangwi-ja-yan-ti
(kembali)
11. punika (kembali)