Witaradya, Rănggawarsita, 1924, #1220 (Pupuh 18-27)

JudulCitra

18. Pangkur

1. wau ta pramukèng ditya | Sang Gowindra Baradhana Sapwani | myang Nanda samya ngungun[1] | mulat apêsing rowang | kamitênggêng mangangên-angên tyas emut | mêmatêk aji sanjaya | mrih kêkêsing mungsuh kèsthi ||

2. Kralkralata duk kataman [ka...]

--- 1 : 100 ---

[...taman] | sru kasrêpan tyas sanityasa tistis | anglês lêsah bayu larut | gumêtêr kang sarira | ucul dènnya musthi sanjata salukun | saksat murcatma sakala | galasahan anèng siti ||

3. ginosongan mundur sigra | mangsah Sang Wil Suba Manggala kèksi | sikêp musala sinawung | anèng madyaning rana | tansah asru sêsumbar anguwuh-uwuh | minta lawan kang tumimbang | kasantikaning ajurit ||

4. lagya mangkana kawuryan | gumêtêring ăngga murcitèng siti | nulya ginosongan mundur | Raja Martiki mulat | yèn punggawa kang mangsah samya ngalumpruk | wus anduga yèn kataman | kamayan wisaya wèsthi ||

5. tinulak sami sakala | kawistara sirêping marasandi | wil Mityakardha tinuduh | mangsah ing rananggana | wotsari wus asikêp bajra linuhung | sêsumbar aminta lawan | kang atimbang sura sêkti ||

6. rinoban pangaribawa | prabawaning aji sanjaya kalis | winantu-wantu tanpantuk | sinèp mêksa lêksana | kaku ing tyas kapat pramukaning diyu | wêkasan rêmbug tumandang | mangsah sarêng asêsiring ||

7. wus sami ayun-ayunan | lawan ditya Mityakardha liniring | kapat sami angun-angun | sikêp dhêndha prawara | tinakonan sowang-sowang namanipun | sumaur parêng sajarwa | mukaning danawèng Pêngging ||

8. kang sawiji Sang Gowindra | lawan Baradhana katri Sapwani | Sang Nandana kapatipun | padha wil pêpilihan | trahing yaksa Kartiyasa duk rumuhun | punggawèng

--- 1 : 101 ---

dityarsi Raja | Kalasuwidha palinggih ||

9. ing Malawa wukir Oya | padha tau ginulang jayèng jurit | myang guna kasaktèn putus | marma kabèh sinungan | pêparaban amèt labêting kasêbut | lire aran Sang Gowindra | kyating rat prawira sakti ||

10. Sang Baradhana prakosa | Sang Sapwani sura pragolèng jurit | Sang Nandana wijaya nung | wil Mityakardha myarsa | sru gumuyu lah dene pating cakênuk | kaya patraning gopala | ririb kararaban riris ||

11. nganggo aran apêparab | karya umpak aranira wêwangi | ukarane nora urut | kalêbu gêgêmblungan | lah ta kapat aja pijêr umbak umuk | padha barênga andhêndha | sun tadhahane pribadi ||

12. saksana catur pramuka | parêng dènnya samya dhêndha tan pilih | saking ngarsa saking pungkur | myang saking kering kanan | tinangkisan ing bajra têmpuhira sru | kapyarsa pating kalêmprang | kang swara katyub ing angin ||

13. ing antara karepotan | tandangira kapat têmah katitih | têmpuhing bajra tumanduk | maring dhêndha prawara | katalampik uwaling panyêkêlipun | kang bajra tumamèng angga | kapat parêng angêmasi ||

14. wil Mityakardha sêsumbar | dene ingki[2] wong gêmblung kênèng pati | dadak nganggo adol sêngung | padha lamun padhaa | untap-untapana tan bara lan ingsun | lah manawa maksih ana | prawira sesaning pati ||

15. kabèh barênga umangsah | măngsa ingsun [ing...]

--- 1 : 102 ---

[...sun] singgahana sayêkti | katadhahan dhadha bau | padha sura marata | ing bênêre tatag tanggon tan amingkuh | mara nuli kêmbulana | aja pijêr iyon sami ||

16. ya ta dining kang saraya | ditya saking kahyangan Găndamayi | amiyarsa swara saru | sumbaring Mityakardha | sanalika bramantya sru sumung-sumung | mangsah sudira tan taha | sira Sang Ditya Marani ||

17. muntap triwikrama dadya | Kalarupa Rudra anggêgilani | wimbuh wandanya sagunung | mêngkap kang muka papat | tutuk mêtu wisaya wiswa sumawur | wil Mityakardha tumingal | èsmu katrêsan tyas miris ||

18. tinahanakên têtanya | swara gêtêr hèh apa katon iki | baya ratu carattaun | tansah anêmbur wisa | sinauran swara gora gra gumuruh | wruhanira hèh raksasa | ingsun yaksèng Găndamayi ||

19. punggawa gêdhig manggala | têngran ingsun Risang Ditya Marani | hèh dhik ah sapa sirèku | sumaur Mityakardha | sarywa nyawat kang bajra kêna sinaut | winalêsakên saksana | wil Mityakardha ngêmasi ||

20. mangsah ditya Sambartaka | trah yaksendra Raja Wrêkamaruki | marma kuwasa manamur | momor ing samirana | anrang wisa sirêp dening maruta rum | sang mitya[3] marani kagyat | bangun tyas kabangan kèksi ||

21. anguwuh nulya têtanya | hèh ta sapa sikara mor ing angin | sinauran wruhanamu | ingsun wil Sambartaka | mantri prajèng Manimantaka linuhung | trah Sri Wrêka Bayusuta | yaksendra sudira sakti ||

--- 1 : 103 ---

22. wil Marani asru mojar | kalingane sira trahing duskarti | marma mangkana ulahmu | lah iya rasakêna | wikramane Si Marani mangkya tan wun | tumamèng sira minăngka | pamunahing tyas durniti ||

23. Sambartaka sru bramantya | musus lesus rok păncawora tarik | Marani kabuncang kombul | katub ing aliwawar | mangsah ditya Midusa nanggulang bayu | triwikrama Rudrarupa | gora gra kagiri-giri ||

24. tan pantara wisa bajra | saking grana parêng ambêkan mijil | mêsês wor ing bayu riwut | sira wil Sambartaka | katampêkan kang wisa bajra tumanduk | dadakan luluh sakala | kuwănda datan kaèksi ||

25. mangsah ditya Waprakridha | krodha mangkrak praptèng rana ngêmasi | kataman ring wisa bayu | pêpulih wil Wrêcita | mati luluh yaksa Surasthra kêkiwul | syuh sirna kuwandanira | kênèng wisa bajra mandi ||

26. sigra ditya Subodhara | pêpatih jro Manimantaka nagri | bramantyambêk sumung-sumung | mangsah sura tan taha | madêk triwikrama Rupa Kalamêrtyu | kang babahan hawa sanga | mijil dahana mawêrdi ||

27. pinêthukakên saksana | Sang Silapa triwikrama nimbangi | babahan badan sadarum | samya mijil bun wisa | sumamburat sirêp kang dahana murub | pangrêbdaning Windosara | Sang Subodhara ngêmasi ||

28. mangsah Kya Patih Dumrapta | pangiriding Manimantaka nagri | madêg tiwikrama wimbuh | sor Kalamrêtyu Rupa | sariragni angèbêki rat kalimput [kali...]

--- 1 : 104 ---

[...mput] | sirna dening Sang Silapa | Patih Drumapta[4] tan kèksi ||

29. Raja Bahlika saksana | apêpulih mèt silibing ajurit | sang maraja kang amêthuk | samya ngadu kamayan | danguning prang Raja Bahlika kapikut | mulat sang raksasa raja | krodha mangsah ambêk pati ||

30. madêg triwikrama dadya | Rudra Rupa Kalamêrtyu Wisagni | abra marakata wimbuh | angèbêki buwana | mulat ing tyas gandarwo Raja Karawu | matur ing nata bathara | punika gusti matosi ||

31. manawi botên enggala | cundhamani sinidhikara yêkti | sèsining rat dados awu | gadgada sri narendra | musthi cundhamani saksana sinungku | pamursitèng cipta maya | mijil Martyu Siwandagni ||

32. mawa praba purbangkara | anglimputi dahana wisa mandi | sirêp rêrêp sirna luyut | tanpa tilas samana | Sang Yaksendra Martiki pamuksanipun | parêng linarut kang praba | prabawaning cundhamani ||

33. samantara mangkya prapta | gara-gara gora rèh graning giri | gumuruh kang guntur kêtug | cancalèng pracalita | gêtêr-patêr dhèdhèt erawati têdhuh | limut-limut alimêngan | sèsining jagad tan kèksi ||

34. tăndha trahing Witaradya | katarima bratèng yaksendra nguni | mangkana Raja Karawu | matur ing sri bathara | sapunika yèn sêmbada tyas sang prabu | ambirat warana samya | mariksèng Parswasta giri ||

35. nata manggut kaparêngan | tan antara mari limunan sami | tumêkèng Parswasta

--- 1 : 105 ---

mèru | limêngan ing rat sirna | katon kabèh purèng Sri Parswasta tuhu | sarwa raras rum kawuryan | yayah sasatdhana kèksi ||

36. samana dahat kacaryan | sri narendra mulat rêngganing puri | midêr-midêr andêdulu | lawan gandarwo raja | miwah Natèng Bojanagara Mataun | amanggih raksasa bajang | wangun pikun kaki-kaki ||

37. dinangu matur sajarwa | amba ulucumbuning Sri Martiki | wasta Dyaparastha ulun | minăngka tuwanggana | kuwasa ngrèh kang wil kalawija satus | mangkya sami jaga pura | ing Manimantaka nagri ||

38. amung kawula priyăngga | kang piniji ing rèh kinèn tut wuri | dhatêng pundi purugipun | amba tan kenging pisah | awit saking widagda nindaki tanduk | karya mardawèng lukita | mênggêp manuhara manis ||

19. Dhandhanggula

1. Dyaparastha nêmbah matur malih | kajawining anurut saagnya | amba punika wiyose | ngiras lêlangênipun | Sang Raksasa Raja Martiki | asring kinèn nênulat | swarèng rat sadarum | kang dumadi myang tumitah | kadi gêtêr-patêr dhèdhèt erawati | gutur kêtug katulad ||

2. sato paksi myang swaraning janmi | jalu èstri amba sagêd nulad | narendra sapamyarsane | ngungun têmah kayungyun | arsa wikan yêktining dadi | nulya wil Dyaparastha | wotsari anurut | tuladaning bawa swara | sarwa saplak tan siwah sasiki-siki | prabu sukèng wardaya ||

3. wus mangkana karsa nata mangkin | animpuna sagung ditya tawan | jalwèstri kinumpulake [ki...]

--- 1 : 106 ---

[...numpulake] | myang gandarwo lit agung | ingkang anèng Parswasta giri | Dèwi Parwati prapta | lawan êmbanipun | rasêksi kalih panêngran | Nyai Êmbam[5] Balwiki Maridhi tuwin | wil Drêstha kang tut wuntat ||

4. Banaspati Brakuthu tan kari | Wrahaspati sutane Bahlika | gandarwo Baidhi mangke | ingkang angirid laku | wadya barat myang ditya kuthip | saking Manimantaka | kabèh tambak tembun | samya sumiwèng ngarsendra | Dyah Parwati dinangu sapa kang kardi | purèng wukir Parswasta ||

5. Dyah Parwati umatur sajati | dadosipun pura di punika | pun kakang Parwata darbe | pusakaning lêluhur | yaksa raja nirbita nguni | warni Manimantaka | paringing Hyang Guru | kuwasanipun punika | yèn pinêtêk ing pundi kewala yêkti | kawuryan purotama ||

6. sarwa sangkêp sèsinya mawarni | lir kahyangan ing sura buwana | jawining pura tan pae | gumlar rakit praja gung | wêwangunan samya miranti | partinipun ing kina | punika tumurun | dhatêng putra kang gumantya | Prabu Niladati Kawaca wêwangi | Rajèng Manimantaka ||

7. lami-lami tumurun ing siwi | Raksasendra Niradha Kawaca | laju tumrah ing putrane | Drawakawata Prabu | kang kasêbut nama ing nguni | Raja Ardawalika | punika sêsunu | têtiga èstri pamadya | kang asêpuh ditya Drawaya wêwangi | Drawiyani arinya ||

8. kang taruna Drawayana nguni | katri pisan samya saktimanta | wignya manjing ajur-ajèr |

--- 1 : 107 ---

makatên wartinipun | Sang Drawaya lan Drawiyani | samya kadarpèng karsa | tan kêni sinayut | Sang Drawaya kayungyun tyas | amêngkua dhatêng Dèwi Padmawati | măngka purwakèng garwa ||

9. kang anama Dèwi Padmawati | garwanipun Prabu Gêndrayana | Natèng Ngastina wartine | Sang Drawaya ing dangu | rêmbag lawan Dyah Drawiyani | têmah saeka praya | sami kajêngipun | Dèwi Drawiyani mangkya | sru kapencut kagarwèng Gêndrayana ji | dados sori pamungkas ||

10. Sang Drawaya lan Dyah Drawiyani | sêkunging tyas samya nis wisata | matyèng paran wêkasane | marma pamuksanipun | Sri Drawakawata ing nguni | putra nèm kang gumantya | Drawayana Prabu | anggadhuh Manimantaka | lajêngipun tumrahing suta wêwangi | Yaksendra Sarsihawa ||

11. dyan tumurun ing suta pangarsi | apanêngran Raja Mèrupadma | kang ambêk susila sarèh | punika siswanipun | Prabu Jayabaya ing nguni | punang Manimantaka | inggih lajêngipun | kadarbe dhatêng pun rama | Sang Yaksendra Martiki antawis lami | sinungkên ing atmaja ||

12. kakang Raja Parwata samangkin | punang Manimantaka pinêtak | kawuryan pura têmahe | têlas aturanipun | Dyah Parwati konjêm wotsari | Prabu Aji Pamasa | angandika arum | paran mangkya karêpira | nêmbah matur ananggakkên pati urip | kumambang sakarsendra ||

13. anggêripun inggih dèn luwari | laki amba Sang Raja Bahlika | kang kandhap prang wêkasane [wêka...]

--- 1 : 108 ---

[...sane] | kapikut winiyuyung | dening yaksa ing Găndamayi | rèhning tan tumut dosa | amung ubyang-ubyung | mugi dipun aksamaa | pun Bahlika lawan suta mantu mami | drês misih nat saraya ||

14. prabu mèsêm sampun dèn timbali | Sa[6] Bahlika praptèng ngabyantara | dinangu ing kamulane | dadya sarayèng pupuh | nêmbah matur sajarwa jati | wiwitan lan wêkasan | ing sasolahipun | narendra suka miyarsa | angandika hèh Bahlika paran kapti | matur sumanggèng karsa ||

15. prabu kèndêl samantara myarsi | tangising wil karya ngrêsing driya | tinimbalan tan asuwe | praptèng ngarsa kadulu | kang karuna ditya kêkalih | dinangu paran marma | dadya tangisipun | sawiji matur sajarwa | dhuh pukulun amba punika wil kuthip | saking Krêndhawahana ||

16. sang maraja kang adarbe dasih | amba wasta pun ditya Rênduma | tangis kawula katêmbèn | kapanggih lawan sunu | kang aical kalaning alit | sawêg mangke katingal | tumut ing wil ripu | dupi bibaring ayuda | kinumpulkên sagunging ditya sasami | sumiwèng ngarsa nata ||

17. Sang Bahlika kang kapikut mangkin | tinimbalan kerid sang maraja | amba sakănca andhèrèk | praptaning ngarsa prabu | amba mulat wontên wil kuthip | kadi anak kawula | kang ical rumuhun | amba marpêki têtanya | winangsulan pun Rêmdumeya wêwangi | saking Manimantaka ||

18. tan darana amba mêngkul sarwi | karuna sru karêrantan ing tyas | pun Rêndumeya [Rêndume...]

--- 1 : 109 ---

[...ya] tan pae | tumut amularke luh | amba dèrèng ngantos aniti | têtakèn ing karana | sêlak tampi dhawuh | sinengan praptèng ngarsendra | kalilana kawula anaru krami | nilas wartining suta ||

19. sri narendra parêng nayogyani | wil Rênduma wotsari saksana | têtanya marang sutane | kamulaning umulun | ring raksasa Raja Martiki | wuwusing Rêmdumeya | maksih sênggruk-sênggruk | tutur duk rare samana | mêng-amêngan lan para wilaja cilik | anurut wanantara ||

20. ana lampor swara sri sênggani | sagung para wilaja katrajang | laju karad saparane | tan ana kang rahayu | marga tibanira sarênti | padha sowang-sowangan | ana tibèng banyu | watu wukir myang jêjurang | ing wêkasan mung aku dhewe kang urip | kasangsang wit mandira ||

21. anèng kono nuli dèn têmoni | wewe putih têmbung amèt suta | kinèn anglagani gawe | barang rèhing praja gung | gugur gunung krigan karya ji | dadi wakil tumindak | manira anurut | wêkasan sinung sarana | rupa kanthong kaya susuh manuk kèksi | mawa praba prabawa ||

22. kanthong iku kuwasa kinardi | wêwadhahing sarwa saniskara | yèn ginawa ènthèng bae | nadyan angusung gunung | saisine kamot sayêkti | nora nganggo rêkasa | tur kêna kinandhut | babare tan kêna owah | pirang taun kewala ingong nglakoni | karyaning wewe seta ||

23. dupi ing antara [a...]

--- 1 : 110 ---

[...ntara] măngsa mangkin | ana undhang dhawuhing nagara | angrig wadya barat kabèh | si biyung wewe pingul | wus kalilan atur sêsulih | manira kang tumindak | sinung măngka sadu | awarna rêtna dumilah | yèn kinuswa tan karasa arip anglih | luput ing lêsu lupa ||

24. wuwusira Rêmdumeya sarwi | amèt kanthong lan rêtna dumilah | lah iki rama rupane | yèn kaparênga mungguh | aturêna ing sri bupati | apa sakira bisa | nanggunga uripku | Rênduma kasêmbadan tyas | awotsari sumăngga punika gusti | aturipun sutamba ||

25. prabu mèsêm angandika aris | mangkya ingsun durung darbe karsa | sarampunging karya bae | sayêkti ana dhawuh | dene kanthong lawan rêtna di | dimèn maksih kagawa | ing sutanirèku | andhêku Sang Wil Rênduma | wus mangkana narendra mèt pamrayogi | pasanging rèh utama ||

26. angandika mardawa maladsih | yayi Dèwi Parwati samangkya | manawa padha parênge | Manimantaka iku | lêstaria kang andarbèni | muhung sira priyăngga | nanging yogyanipun | yayi dèwi anuruta | sun srahakên ring Dèwi Kalayuwati | sumurup dadi tawan ||

27. sun watara prayoga ing wuri | Sang Bahlika iku tumutura | dene wrahaspati dimèn | lulusa ngrèh amêngku | ing Kandhaka amadanani | Banaspati kang padha | nèng kana sadarum | Brakuthu ingkang minăngka | sosoraning Wrahaspati amumpuni | barang rèh pangawasa [panga...]

--- 1 : 111 ---

[...wasa] ||

28. Si Baidhi mangkya dimèn bali | manggon anèng kahyangane lawas | angrèh sabawahe dhewe | si ditya Drêstha iku | prayogane muliha mangkin | marang Manimantaka | anurutna sagung | ditya kang kari ing kana | sukur bagya manawa ana kang wajib | mumpuni măngka muka ||

29. nanging kabèh iku karsa mami | kabawaha ing sang gandarwendra | ya kakang Karawu kiye | padha nganggêpa ratu | kang amurba misesa yêkti | kakang gandarwa raja | sun pasrahi iku | barang rèh cara satata | tan na pae labêting karya utami | mèt pamrih raharjèng rat ||

30. Dyaparastha Rêmdumeya iki | ingsun pundhut miji karo pisan | traping karya ana dhewe | Dyah Parwati andhêku | nêmbah matur anayogyani | kang dhinawuhan samya | sandika sadarum | prabu malih angandika | lah ta kakang Karawu sira ing mangkin | kang minăngka nayaka ||

31. angrèh wadya bacingah sayêkti | kukum patrap satata sacara | nganggo êmpan papan dhewe | apa satatanipun | myang carane sowangan sami | lulusêna kewala | anggêre mituhu | marang rèh parentahira | lan maninge kabèh padha sun lilani | tumamèng pasamuan ||

32. tan lyan sira kang măngka pangirit | barang karya tindaking prakara | apa kang dadi adate | lêstaria lumaku | ayya pisan angêngowahi | risang gandarwa raja | wotsari andhêku | matur mugi pakantuka | ing pangèstu paduka kang kulèsthi [kulè...]

--- 1 : 112 ---

[...sthi][7] | sagêda kalampahan ||

33. ya ta Dèwi Parwati wotsari | aturira wontên sastra wedha | anggêr-anggêring barang rèh | myang kagunan sadarum | kang angikêt punika nguni | Yaksendra Mèrupadma | saking wulangipun | Sri Bathara Jayabaya | tumrah dhatêng pun kakang Parwata mangkin | sumanggèng karsa nata ||

34. Prabu Manggut wus kinèn angambil | sastra wedha prapta tinupiksa | karya kacaryaning ngakèh | karas kanaka luhung | guritaning sastra rêspati | kawuryan mawa praba | narendra kayungyun | yayah miyat langên jiwa | ngunandika lah iki prayoga dadi | kanthining nata dibya ||

20. Kinanthi

1. kapirênan tyas sang prabu | dadya gung liniling-liling | surasane sastra wedha | kabèh saplak lan karsa ji | tan ana kang winaonan | wêkasan angandika ris ||

2. lah yayi dèwi satuhu | kang sastra wedha mumpuni | mangkya pamrayoganingwang | amung lakinira wajib | anggadhuha sastra wedha | karana wus saksat waris ||

3. lan Raja Bahlika iku | pinèt saraya ing nguni | anglakoni barang karya | dadi wus tan madal sumbi | anggadhuh Manimantaka | miwah sastra wedha iki ||

4. gampang ing wuri yèn nuju | ana karya kang wigati | ingsun timbali dèn prapta | andikaning nata sarwi | maringakên sastra wedha | tinampènan Dyah Parwati ||

5. wotsari matur anuhun | sandika mituhu yêkti | ing karsa sri naranata | prabu angandika malih | lah

--- 1 : 113 ---

kakang gandarwa raja | mangkya wus palasthèng kardi ||

6. ingsun iki karsa kondur | nanging pamrayoga mami | sagung kang para gandarwa | raksasa myang banaspati | kabèh padha tumutura | marang Pêngging Dwarawati ||

7. apadene para ratu | sabrang Jawa kang abaris | ingsun arsa ambiseka | saananing kadar mami | măngka tăndha katarima | dènira ngawat-awati ||

8. padha nêdya mèlu pupuh | wêkasan maksih basuki | lawan karsaningsun mangkya | ko wahana turanggi[8] | sira kakang kang prayoga | lumakua andhingini ||

9. dhawuh maring para ratu | lan warahên kakang patih | ingsun amundhut turăngga | sarta konên amiranti | satataning pakurmatan | ayya kongsi nguciwani ||

10. têlas pangandika prabu | gandarwa raja wotsari | mêsat praptèng pabarisan | panggih lan para narpati | andhawuhakên parentah | kabèh wus sandika sami ||

11. rêmbag andum karya sampun | anata pangkating margi | dènnya mêthuk sowang-sowang | Sri Karawu mêsat malih | praptèng Pêngging awêwarah | marang Tambakbaya Patih ||

12. ing kondurira sang prabu | karsa wahana turanggi | mundhut pêthuk dèn samapta | satataning rèh piranti | patih sampun amêmatah | sampating sapalakarti ||

13. mêsat malih Sri Karawu | praptaning Parswasta giri | matur solahing dinuta | sukèng tyas sri narapati | ngandika manadukara | kakang mukyaning duta di ||

14. tuhu santika ing laku | sabarang [sa...]

--- 1 : 114 ---

[...barang] rèh rampung ramping | andhêku gandarwa raja | ngandika malih sang aji | lah kakang Sampati suka | ing sakondur ingsun iki ||

15. arsa tinggal tilas pemut | wukir Parswasta samangkin | bêcik aran ing Parswasta | tăndha mêntas dèn ênggèni | purèng Yaksendra Parwata | misuwura ing sawuri ||

16. wotsari Raja Karawu | nayogyani ing karsa ji | Natèng Mataun sumêla | wakane kula anêmpil | sampun dados rêngating tyas | kalilana amarabi ||

17. inggih ing wukir Karawu | tăndha kang ngêntasi kardi | pun kakang gandarwa raja | tumanggap dènnya mangsuli | punika langkung prayoga | dadosa pemut ing wuri ||

18. Sri Mataun manthuk-manthuk | lah loma wakane iki | ngong têmpili têka gampang | benjang gêntosan anêmpil | gumêr kang samya miyarsa | prabu mèsêm sukèng galih ||

19. ya ta ing antara sampun | prapta kang amêthuk sami | Dyah Parwati dhinawuhan | mèt Manimantaka nuli | arsa katupiksèng nata | saksana pinèt pribadi ||

20. dupi wus kêna sinambut | kawuryan warnaning wukir | mari katon dhatulaya | angungun sri narapati | katur kang Manimantaka | tiningalan ana kèksi ||

21. gambar kaswargan linuhung | angartikèng tyas sang aji | lah iya layak kewala | kang Manimantaka iki | darbea guna prabawa | ana gambaring swarga di ||

22. nulya pinaringkên wangsul | Dyah Parwati anampani [anampa...]

--- 1 : 115 ---

[...ni] | wotsari anyadhong dhawah | angandika sri bupati | asungna ing priyanira | Si Bahlika kang ngrumati ||

23. sandika sinungkên sampun | mangkana sri narapati | mulat langêning wanarga | kang lêngkèh lorah gêgili | mindha sastra rinumpaka | dahat kacaryan ing galih ||

24. enjangira kang winuwus | undhang samapta miranti | dhawuh timbalaning nata | sagung raksasa rasêksi | wadya barat brêkasakan | gandarwa myang banaspati ||

25. kinèn mangkata rumuhun | Sri Karawu kang angirid | minăngka suka manggala | kalilan mêsat wor angin | nanging amung sawatara | datan kêna angungkuli ||

26. samantara budhal kêbut | lêlêmbut kabèh kaèksi | kadi satataning janma | samya lon-lonan lumaris | wil bajang Sang Dyaparastha | măngka têngran tansah muni ||

27. anulad swaraning manuk | mawarna mawa sênggani | sabawaning sato wana | sinalah swarèng sundari | yayah pradăngga surendra | wimbuh rarasing lumaris ||

28. dyan tumêdhak sang aprabu | nitih kudastra tulya sri | Natèng Mataun ing wuntat | lan Rajèng Bojanagari | samya wahana turăngga | kaparêngan ingkang prapti ||

29. Sri Ngawantipura laju | anggarêbêg mungging wuri | samarga-marga rêrasan | sirnaning didya[9] Martiki | Natèng Mataun pawarta | purwa puwaraning jurit ||

30. wus mangkana kang kadulu | narendra ing Nungsarukmi | lawan para ratu sabrang | kang mêthuk laju umiring | rêrêb ing ratri samana | anèng [a...]

--- 1 : 116 ---

[...nèng] desa Jatimurti ||

31. pinatah pakuwonipun | jroning desa wadya janmi | para gandarwa raksasa | kinèn rumêksa ing jawi | anèng têgal sêsawahan | sugata manekawarni ||

32. enjang budhal sang aprabu | tinata pangkatira sri | samarga-marga pêthukan | lawan para nata sami | mawa tabuhan pradăngga | sowangan laguning gêndhing ||

33. Sang Wil Dyaparastha gupuh | tinuduh ing sri bupati | kinèn sêndhon bawa swara | kang awilêt milangêni | nurut unining pradăngga | angraras swara sundari ||

34. lumaksanèng karsa prabu | kang miyarsa ngungun sami | kayungyun yayah kasmaran | ing nalika iku dadi | rukuning janma raksasa | tan ana kang sănggarunggi ||

35. brakasakan lan lêlêmbut | mari angrêridhu jalmi | malah sami pawongmitran | gênti minta kang kinapti | tan ana rasa-rumasa | wus sasat wăngsa pribadi ||

36. wruh mêmêdi kang kadulu | mari kagilanên sami | saking tan darbe prabawa | sagung siluman sakalir | kungkulan pangaribawa | wibawèng nata utami ||

37. apanjang lamun winuwus | rêrênggan uruting margi | lampahira sri narendra | limang dina mangkya prapti | ampeyaning jaban praja | pakurmatan warni-warni ||

38. pradăngga urut marga gung | sabên saonjotan kèksi | pakuwoning para nata | myang sagung punggawa mantri | sarwa raras rum kawuryan | yayah srining puspanjali ||

39. ing antara rawuhipun | anèng

--- 1 : 117 ---

bale păncaniti | tumêdhak sri naranata | lênggah siniwèng para ji | sowang-sowang tinatata | pangkating pasilan sami ||

40. putra santana sadarum | angayap ing kanan kering | Kyana Patih Tambakbaya | sumiwèng ngabyantara ji | ing wuri para punggawa | sadaya ambirat kingkin ||

21. Asmaradana

1. lilih malih dènira nglih | saengga kang tarulata | wus lawas katragan ing we | mangkya katurunan warsa | ing masa labuh kapat | samantara sêmi lumung | saha suhun sari sumar ||

2. mangkana sri narapati | manambramèng para nata | karaharjanira kabèh | parêng wotsari sadaya | umatur nuhun samya | mintokkên antuk pangèstu | sawabing prabu sudibya ||

3. dupi ing antara wanci | wijiling kang pambojana | samya suka-suka kabèh | tan ana cuwa ing karsa | nutug dènnya rêrasan | warta-winartanan laku | sasolahing sowang-sowang ||

4. luwaran sri narapati | tumamèng jro purantara | para garwa mêthuk kabèh | samya suka paripurna | raharjaning narendra | lan para nata sadarum | wus makuwon sowang-sowang ||

5. ing ratri kang para sori | anèng ngabyantara nata | samya sêmbranan ature | nuwun antuk-antuk tawan | dènira mênang yuda | angandika sang aprabu | lah iya yayi prayoga ||

6. boyongane warni-warni | sesuk kêna tiningalan | kabèh padha adi aèng | ing watara durung ana | tontonan kang mangkana [mang...]

--- 1 : 118 ---

[...kana] | karya ascaryan satuhu | garwa tri sarêng wotsêkar ||

7. kadi datan wontên sami | kasusu arsa awikan | ing tawan kang adi aèng | myang sagung para parêkan | tan ana antuk nendra | pating kalisik sadalu | mung ngayun-ayun raina ||

8. ya ta enjingira malih | prabu miyos sinewaka | mêpak kang anangkil kabèh | janma raksasa lêlêmbat | sumiwèng ngabyantara | samya konjêm marikêlu | mulat wingiting narendra ||

9. yayah Sang Hyang Pasupati | siniwakèng suralaya | parapsari mara kabèh | mangkana sri naranata | ngandikèng gandarwendra | kakang mangkya èsthiningsun | arsa karya kaelokan ||

10. arinia pramèswari | minta antuk-antuk tawan | kang sakira adi aèng | gandarwo raja tumanggap | dahat mangayubagya | sanalika tan kadulu | dupi ing antara prapta ||

11. angirit kang para pêri | anggawa kêmbang wowohan | warna-warna adi aèng | mawa gănda rum angambar | myang surasa sarweca | sangku mas wêwadhahipun | pinatik ing sarwa rêtna ||

12. ing antara ana kèksi | pêri anggawa kukila | maneka warna di aèng | samya sêngkêran kancana | pinatik ing sêsotya | sowangan swaraning manuk | samya karywa êla-êla ||

13. ing antara malih prapti | pêri gawa raja mirah | sêsotya wungkulan kabèh | rineka puspa hèrnawa | isi tirta sugănda [su...]

--- 1 : 119 ---

[...gănda] | warna-warna minanipun | kabèh samya mawa praba ||

14. ana pêri katon malih | samya mikul sêngkêran mas | isi sato cilik kabèh | kang tutut-tutut kewala | manekawarnanira | sowangan swara rum-arum | angraras rèh katuridan ||

15. tembak timbun ing ngarsa ji | sagung para pêri samya | samya yu anèm warnane | karêngga dening busana | wus sasat waranggana | saking Kaendran tumurun | maring gon sudira brata ||

16. angungun sri narapati | tan anyana yèn mangkana | kadadean ingkang tinon | ing wau pangèsthinira | amung wil Dyaparastha | myang sagung para lêlêmbut | kalilan tumamèng pura ||

17. wignyane sang gandarwo ji | karya lêlangên mangkana | mrih sukèng wardaya katong | saha garwa paratmaja | supaya tan kuciwa | wêkasan wotsari matur | pukulun sri batharèng rat ||

18. sumăngga punika gusti | ing pangèsthi padukendra | sumăngga karsaning katong | saking parmaning jawata | ulun darmi kewala | angirid ing ngarsa prabu | nyumanggakakên sakarsa ||

19. angandika sri bupati | kakang anêdha narima | dènnya tumanggap dadine | ana lam-lamên sarwendah | ing mangkya karsaningwang | para pêri kabèh iku | iridên tumamèng pura ||

20. Sri Karawu matur aris | pukulun yèn kaparênga | wontêna têngran lêbête | mawi tabuhan kadhoprak | bendrong gêndhong

--- 1 : 120 ---

kothekan | tawan lêlêmbat sadarum | dadosa panganjurira ||

21. pinilihan kang parèstri | pantês kawujudanira | miwah sangkêping pangangge | sampun saru tiningalan | dening para wanita | samya ngigêla sadarum | kang bawa swara sumăngga ||

22. aturing gandarwopati | kasêmbadan tyas narendra | anuduh pawongan loro | sasi kinèn rumatia | kadhoprak lêsung kawak | pêpilihan kang anabuh | èstri widagdèng kothekan ||

23. samantara wus miranti | luwaran sri naranata | para ratu saanane | kalilan tumamèng pura | parêng sagunging tawan | wus mangkana sang aprabu | lênggah madyaning panirat ||

24. ajajar lan pramèswari | ingayap para parêkan | kang sumiwèng ngarsa katong | putra santana pêpakan | patih myang para nata | andhèr ing latar supênuh | mabukuh pasilanira ||

25. mangkana gandarwo aji | tampi sasmitèng narendra | wotsari mêsat ing mangke | anuduh kang bawa swara | wil Dyaparastha tanggap | anulat swara rum-arum | kadi lêlagoning janma ||

26. kadhoprak kang anyalahi | binarung bendrong kothekan | datan antara lêbune | kang para mênthèk sêluran | samya ngigêl sadaya | mari mêdèni dinulu | dènnya kongkulan prabawa ||

27. angandika sri bupati | maring garwa myang pawongan | lah iku kang aran mênthèk | gawene anggung sikara | ing sawah-sawah samya | para garwa samya

--- 1 : 121 ---

ngungun | cèthi kabèh kagawokan ||

28. dhawuh sasmitaning aji | suwuk kang bendrong kothekan | kinèn salin lêlagone | sagunging mênthèk kalilan | kèndêl pangigêlira | makidhupuh samya lungguh | tarap anèng palataran ||

29. Dyaparastha bawa malih | nulat swaraning kukila | tibèng salahan sumêngèr | pindha unining arina | binarung lan kadhoprak | gêndhong kothèk kumaruwuk | tistis tyase kang miyarsa ||

30. datan antara kaèksi | para janggitan kumêrap | samya ngigêl ting karogèl | narendra ngandikèng garwa | yayi iku janggitan | naracak bajang sadarum | rambut abang ambragadag ||

31. karême saba ing kali | amèt mina kang pinangan | anglimpe sêpining uwong | bolong ambêdhah bêndungan | ngungun kang para garwa | wus mangkana dhawuh suwuk | salin laguning kadhoprak ||

32. janggitan kabèh alinggih | tan antara Dyaparastha | bawa swara alêlagon | lir sundari kamarutan | sinalahan kadhoprak | bendrong kothekan ambarung | akarya ngrês kang miyarsa ||

33. sanalika kang kaèksi | para wêdhon jêjogedan | pating kathuwêl anglètèr | sowangan pangigêlira | prabu ngandikèng garwa | iku wêdhon aranipun | kabèh kaya nini tuwa ||

34. karême padha aninis | anèng panggonan kang kiwa | sêpining wong nyolong êndhog | lamun tan antuka [a...]

--- 1 : 122 ---

[...ntuka] tigan | sêsukêr kang pinangan | marma sêmburira ampuh | kaya wisaning taksaka ||

35. garwa lan parêkan sami | ngungun èsmu miris ing tyas | suwuk malih tabuhane | wêdhon wus lungguh atarap | ya ta wil Dyaparastha | wiwit bawa salin lagu | nulad swaraning sulingan ||

36. gêndhong kothekan nyalahi | kadhoprak asarawungan | binarung sinang dhug dhug nèng | tampah cêmung kang kinarya | samantara kawuryan | sagunging wewe asêlur | narigêl[10] pangigêlira ||

37. prabu angandikèng sori | mara yayi tingalana | yaiku kang aran wewe | dhêmênane salah karya | sok amèt rare dolan | siningitkên soring susu | datan kawruhan ing janma ||

38. mulih lamun dèn tabuhi | dhug dhug nèng cêmung lan tampah | si wewe ngigêl anglètèr | garwanira kagawokan | suwuk kang têtabuhan | wewe kèndêl samya lungguh | mabukuh ing palataran ||

39. mangkya sang gandarwopati | dhinawuhan angandika | wus kakang samene bae | wuryaning suba manggala | iridên kang sarwendah | nanging kakang karsaningsun | anguyu-uyu pradăngga ||

40. gamêlan salendro muni | gêndhing Boyong aprayoga | gandarwo raja ature | gusti langkung kasinggihan | nanging yèn kaparênga | supados sangsaya gambuh | gambiraning kang tumingal ||

22. Gambuh

1. wontêna kang narawung | raras ruming swara mrih aruntut | inggih pun wil Dyaparastha kang amêsthi | widagda mardawèng [marda...]

--- 1 : 123 ---

[...wèng] sagung | wiramanipun tan dhompo ||

2. wotsari Sri Karawu | kasêmbadan ing wardaya prabu | wus atata pradăngga salendro muni | swara rum yayah angirup | wohing rat kabèh tanpandon ||

3. narendra wus anuduh | maring Sang Wil Dyaparastha laju | narawungi anut wiramaning gêndhing | kang sinawung rèh raras rum | sri taman murwèng lêlagon ||

4. ginupitan ing kidung | kêmbang-kêmbang wowohan sadarum | urut kadi lêlakoning janma yêkti | tan antara pêri satus | sami tumamèng kadhaton ||

5. anggawa puspita rum | myang wowohan sarweca sadarum | warna-warna winadhahan sangku rukmi | pinatik sarwa rêtna byur | mubyar sunaring sêsorot ||

6. salin guritanipun | para manuk rinipta ing kidung | samantara pêri satus manjing puri | kukila gêgawanipun | samya sêngkêran mas abyor ||

7. ganti gupitèng kidung | mina-mina sarêng pêri satus | sêlur sami gawa raja mirah akik | isi tirta suganda rum | mawarna mina anèng jro ||

8. wêkasan kang kinidung | gêguritaning sato sadarum | amarêngi kang para pêri sabiting | sêlur sami amêmikul | sêngkêran mas isi sato ||

9. mangkana kang para rum | jroning pura cingak duk andulu | marang pêri samya ayu-ayu sami | pantês lan gêgawanipun | kabèh sarwa di kinaot ||

10. gandarwo raja matur | pêri samas punika pukulun | sabêbêktanipun [sabêbêktanipu...]

--- 1 : 124 ---

[...n] adi aèng sami | tawan utami sadarum | ing pambage măngsaborong ||

11. narendra mèsêm muwus | Si Parwati têka tan tumutur | timbalana salakine aja kari | lan diyu ditya lit agung | padha iridên maring jro ||

12. nêmbah Raja Karawu | lèngsèr saking ngarsa wangsulipun | wus angirid Sang Bahlika myang Parwati | praptèng ngabyantara prabu | suwuk ingkang gêndhing Boyong ||

13. mijil sugata prabu | marang para pêri myang lêlêmbut | rinukti kang dadi karêmane sami | samana luwaran sampun | mung pêri maksih anèng jro ||

14. mangkya Raja Karawu | dhinawuhan lumaksana gupuh | maring Krêndhawahana kinèn angirid | ditya tawan lan bêbantu | saliring wêling wus kamot ||

15. wotsari mêsat sampun | angambara myang ditya sadarum | sanalika praptèng Setra Găndamayi | Sri Kalayuwati nuju | lênggah soring waringin wok ||

16. siniwèng Dhadhungawuk | gandarwendra marêk makidhupuh | angandika Bathari Kalayuwati | lah sira prapta Karawu | baya dinutèng sang katong ||

17. Raja Karawu matur | inggih èstu kawula ingutus | kang rumuhun ngaturakên pangabêkti | sarta sangêt ing panuhun | dene sih paduka yêktos ||

18. amaringi bêbantu | ing wêkasan unggul juritipun | kaping kalih angaturakên upêksi | kang minăngka antuk-antuk | tandhane jayèng palugon ||

19. awarni tawan satus | raksasa myang raksêsi puniku |

--- 1 : 125 ---

anjawi kang băngsa lêlêmbat wil kuthip | mukyaning tawan sadarum | diyu wanudya yu anom ||

20. Parwati namanipun | putri Manimantaka puniku | imah-imah antuk ratu banaspati | têngran Sang Bahlika amung | saking sarayan kemawon ||

21. kang kaping tiganipun | angaturkên siti uyun-uyun | sumêrêpa dados pituwasing jurit | dhatêng kang sami bêbantu | punggawèng ngriki kemawon ||

22. wukir lèr wukir kidul | sauruting jurang siluk-siluk | kang asungil rumpil dhêngkil angarikil | barang tanêman tan tuwuh | rêkaos ginarap ing wong ||

23. kaping sakawanipun | mangkya wayah paduka sang prabu | angaturi uninga bibaring jurit | kalajêng karsa dhêdhawuh | matah karya sampun dados ||

24. makatên dhawuhipun | dhatêng Dèwi Parwati puniku | mangkya yayi anuruta karsa mami | sun srahkên sira ing besuk | maring panêmbahan ingong ||

25. ingkang kahyangan iku | anèng Krêndhawahana ganda rum | apanêngran Bathari Kalayuwati | lakinta dimèn tumutur | bêcik dadining lêlakon ||

26. Si Wrahaspati iku | lêstaria dènnya ngrèh amêngku | ing Kandhaka madanani banaspati | kang anèng kana sadarum | aywa na kang walangatos ||

27. dene ta Si Brakuthu | iku maksih lêstaria milu | amumpuni kuwasaning Wrahaspati | Si Baidhi dimèn wangsul | anèng gon lawas kemawon ||

28. Si Ditya Drêstha iku | prayogane [prayoga...]

--- 1 : 126 ---

[...ne] muliha dèn gupuh | maring Manimantaka narubna kang wil | gung alit dimèn angumpul | rukuna ayya na diyon ||

29. nanging ta kabèh iku | kabawaha ing kakang Karawu | iya padha anganggêpa narapati | ditya Dyaparastha iku | lan wil Rêmdumeya karo ||

30. miji dhewe anèng sun | traping karya sayêkti sinambut | lah punika dhawahing wayah narpati | rèhning sampun katarucut | nuwun aksama kemawon ||

31. amba sumanggèng kayun | sri bathari mèsêm sarya muwus | hèh Karawu sira mukyaning duta di | widagda nindaki tanduk | tanggap wardawèng wiraos ||

32. matura ing ratumu | sun tampani tawan uyun-uyun | dahat suka anarima sun lilani | anglulusêna kang dhawuh | Raja Karawu wotsinom ||

33. pamit kalilan sampun | mêsat praptèng Pêngging nêmbah matur | saking purwa madya wusana tan lali | dadya sukaning tyas prabu | wêkasan angandika lon ||

34. kakang sayogyanipun | sagung para pêri samas iku | balèkêna marang kahyangane sami | yèn ana karya ing pungkur | gampang dèn undang kemawon ||

35. gandarwendra wotsantun | samantara mangkya sang aprabu | anggêganjar sagung ratu myang pra rêsi | wus sami kalilan mantuk | sapungkure para katong ||

36. prabu sungkawèng kalbu | dening Dèwi Naru sang dyah ayu | kawaryan[11] kang nityèsmu putêk kapati | saênggon-ênggon kapiluh | tambuh darunèng wirangrong ||

--- 1 : 127 ---

37. dinangu marmaning kung | angaturkên wasitèng karuhun | wêwêlinging rama Sang Kapyara Rêsi | benjang yèn ingsun kadulu | anèng netranirèng karo ||

38. ingsun dumuk satuhu | mari lêbda jiwa ing tumuwuh | kèndêl aturira Dèwi Suskandani | narendra miyarsa ngungun | mangangên-angên tyas kepon ||

39. tan antara kadulu | Sang Narendra Daruka puniku | arinira Dèwi Daruki duk prapti | atur uningèng sang prabu | saliring rèh kang kalakon ||

40. wontên wisayèng satru | kang tumanduk karya arubiru | anêmahi pamuksaning rama rêsi | apratăndha dhèdhèt têdhuh | parêng warsa rum katongton ||

41. nuntên kawula antuk | sasmitaning dewa mêsat sampun | panggih lawan kang karya upaya sandi | wontên ing gêgana anggung | sêsumbar andhandhang mungsoh ||

23. Dhandhanggula

1. pusakaning buyut kang awarni | taragnyana punika minăngka | pangandêl upayaning rèh | makatên ujaripun | lamun maksih pusaka mami | paringe Hyang Berawa | marang kaki buyut | kang wiswagni taragnyana | pageneya têka datan tumpês tapis | sèsining nuswa Jawa ||

2. duk miyarsa kawula smu tistis | mêsu budi saksana kabuka | parmaning dewa yêktine | amba marpêki gupuh | tinakenan tan jarwa jati | angakên naga raja | saking samodra gung | arsa maring Ulupampang | Sang Maharsi Kapyara dinuk ing pamrih | mèt walêsan wisesa ||

3. ing nguni duk patining sudarmi | sinikara dening Sang Kapyara | tanpa

--- 1 : 128 ---

karana barang rèh | marma adrênging kayun | anrang baya sêdya pêpulih | atandhing kasantikan | duratmaka muwus | rêngênta hèh naga raja | sun jatèni Rêsi Kapyara ing mangkin | wus sirna sanalika ||

4. kataman ring guna pangaskrêti | iya saking kasudibyaningwang | kang taragnyana wiyose | pusakaning bêbuyut | Hyang Berawa kang amaringi | sangkaning dhawuh marma | antuk nugraha gung | sang buyut Raja Kosara | ing Kalinggapura anggung dèn gêgiri | dening satru wisesa ||

5. sotaning tyas sanityasa tistis | pangikising karsa tilar praja | martapèng sunya têmahe | Hyang Berawa tumurun | sung wasita lawan rêtna di | sirnaning parangmuka | dening rêtna iku | aprabawa taragnyana | kang tinuju ing kamayan pangaskrêti | syuh sirna tanpa sesa ||

6. ing antara lama kang rêtna di | iku dadi pusakaning eyang | brahmana raja namane | sabanjure tumurun | maring rama Kalinggapati | têngran Raja Karsula | tumêkèng maring sun | duk maksih rama narendra | awêwarah hèh Sangara sun jatèni | supaya prayitnaa ||

7. têmbe lamun sira madêg aji | dèn waspada kang dadi bêbaya | ing Ulupampang sangkane | ana paliyasipun | tampanana iki rêtna di | saking Hyang Siwasmara | marang bêbuyutmu | rêtna di mawa prabawa | taragnyana mawardi têmah wiswagni | pamunahing duyasa ||

8. dupi ingsun wus tămpa rêtna di | boya lawas gumantyèng sudarma | kèlingan sawasitane | iku [i...]

--- 1 : 129 ---

[...ku] karananingsun | anêkani adrênging ati | Sang Kapyara têmahan | puput janjinipun | sirna dening taragnyana | hèh narendra pangèsthinira ing mangkin | dadi wus tanpa karya ||

9. narimaa maring sun sayêkti | saking karsaning dewa mangkana | Sang Kapyara panêmune | lah iki warnanipun | ingkang dadi marganing pati | rêtna di aprabawa | taragnyana mêrtyu | tingalana dèn waspada | dupi mulung lajêng kawula tampèni | ing tutuk kawistara ||

10. prabaning kang rêtna di kaèksi | amrangangah abrit kados wongwa | sarêng watawis kalimpe | lajêng kawula ulu | duratmaka minta rêtna di | amba muwus sajarwa | ing wêkasanipun | duratmaka anggraita | datan mawi antan-antanan kang jurit | nirbita anrang baya ||

11. duk narajang kawula tadhahi | ramening prang tan wontên kasoran | antawis dangu kalimpe | lajêng kawula sêmbur | prabaning kang rêtna di murti | duratmaka kataman | ring rèh kalamêrtyu | sirna sami sanalika | amba mantuk praptèng sêndhang Toyawangi | wontên satru kawuryan ||

12. duratmaka dados bajul putih | kapiyarsa dènira sêsumbar | Sri Sangara pangakêne | minta pusakanipun | kang awarni rêtna di murti | kawula anggraita | kalingane iku | kadadyaning duratmaka | marma tukung tan sambada mrêta sami | sangli anèng jro sêndhang ||

13. dangu datan kawula sauri | sang buaya lajêng anarajang | gumilang solahbawane | pêksambêk angun-angun [angun-angu...]

--- 1 : 130 ---

[...n] | ulun panggah anêmbadani | wêkasan kawisesa | pun Sangara bajul | dening sor karosanira | parikêdah budi nanging tan kuwawi | nimbangi kasantikan ||

14. mila tansah kawula pisakit | kasabêtkên ing toya punika | minăngka paukumane | sadalu kaping satus | apunagi ngantos dumugi | pralayèng pramudita | bajul anglêmpuruk | kala makatên punika | rare angèn maesa samya ningali | dados sukaning driya ||

15. ing wêkasan pun buaya putih | analăngsa minta pangaksama | kasagahanipun anèh | rumêksèng mesa danu | ingkang wontên pangenan sami | rare angèn sadaya | sarêng nguwuh-uwuh | bêndara sang naga raja | yèn saèstu sagah pun buaya putih | prayogi linuwaran ||

16. witne botên susah dèn kandhangi | dimèn wontên pangenan kewala | kang maesa sadayane | kawula têka nurut | laju mêsat praptèng ngarsa ji | angaturi uninga | punika pukulun | sumanggèng karsa paduka | pun buaya punapa dipun pêjahi | utawi ginêsangan ||

17. sri narendra angandika aris | lah ta yayi Daruka ing mangkya | pangungun ingsun têmahe | dadi pangimur-imur | pambengkasing duhkita yêkti | saking kuwasanira | bisa munah satru | mungguh muksane si paman | pandoning Hyang pinupus santosèng budi | manawa katarima ||

18. dene iku si buaya putih | lulusêna pamisesanira | nanging sawatara

--- 1 : 131 ---

bae | iya bênêr wus kokum | rèhning mêngko nalăngsa kadi | satataning katawan | lawan iku saguh | rumaksèng para maesa | sayêktine wênang dèn apura yayi | sirantuk sihing dewa ||

19. pirabara katêmuning wuri | nirmalanta marmaning bathara | waluya jati ing têmbe | saiba sukaningsun | sang narendra miyarsa mèt sih | matur mangayubagya | saandika prabu | mênggah ruwating cintraka | kang saèstu amba drêmi anglampahi | saking sih padukendra ||

20. nanging dèrèng masa ing samangkin | taksih rêmên rumêksèng talaga | angsala pangèstu dimèn | manggèn silarjèng tuwuh | wahananing kaanan jati | pamit sampun kalilan | mêsat saking ngayun | sapungkure naga raja | sri narendra tansah dènnya ngêngimuri | ring garwa kang duhkita ||

21. miwah Dèwi Soma mangkya maksih | anglêlipur maring marunira | yayi iki wus sêdhênge | biratên sungkawamu | dene sira wus amiyarsi | aturing rayi naga | galur kongsi tutug | kapikut ing duratmaka | dadi bajul winisesa sabên wêngi | wêkasan analăngsa ||

22. wuwusira Dèwi Soma sarwi | ngêjum keswaning maru samana | Dèwi Daruki lipure | karya medha panutur | myang panuntun têkèng panitis | pirang-pirang asahan | sangkêp sèsinipun | miwah dupa găndawida | dadya sukanirèng kang samya kandhuri | carikan warna-warna ||

23. wus mangkana karsa nata mangkin | angadani adêging [a...]

--- 1 : 132 ---

[...dêging] witana | kulon pamedan prênahe | lèring udyana mèru | lêt gapura lan păncaniti | sêmana sinung aran | bale darma kèstu | măngka langgar kabuyutan | uparêngganira sambada sarwa sri | tan ana kang kuciwa ||

24. nahan prajèng Pêngging Dwarawati | kawuwusa ing Krêndhawahana | Sang Dèwi Parwati mangke | sampun jinunjung lungguh | dadya patih amisesani | saniskarèng prakara | bang-bang alum-alum | barang rèh sarwa kuwasa | datan pae lan Dèwi Kalayuwati | kèdhêping wadya barat ||

25. ya Parwati ya Kalayuwati | yayah wêwayanganring paesan | sarkara lawan manise | yèn tan ana kadulu | Sri Bathari Kalayuwati | Dèwi Parwati măngka | wuryaning pandulu | samana Raja Bahlika | kang dinuta marang Pêngging sung udani | ing prabu kaparêngan ||

26. marma lamun têtawuran aji | Dyah Parwati kang tampi maesa | lawan sapalakartine | datan antara dinum | maring para yaksa rasêksi | tumêkèng wadya barat | warata sadarum | samya suka sukur ing tyas | kawuwusa wontên punggawa ing Pêngging | wismèng tampingan praja ||

27. Jănggamure kasub ing wêwangi | marêk maring ngabyantara nata | atur uninga wiyose | darbe maesa lawung | binarak ing raksasa kuthip | kalacak saking tapak | ing kapanggihipun | sampun pêjah dèn pêpurak | wontên dhangkaning wil kuthip akêpanggih | wasta ditya Kacêmba ||

28. sri

--- 1 : 133 ---

narendra saksana anuding | Sang Wil Dyaparastha Rêmdumeya | kinèn amilungguhake | ing sapranatanipun | sri bathari kang bênêr bêcik | kêlare linakonan | wil kalih wotsantun | mêsat saking ngabyantara | praptèng Krêndhawahana sampun kapanggih | lawan Raja Bahlika ||

29. andhawuhkên timbalan narpati | nulya sami kerit sakalihan | marêk maring batharine | matur dinutèng prabu | milungguhkên raksasa kuthip | dhustha paksa ambarak | kang maesa lawung | tinakèn pangakênira | wasta ditya Kacêmba ing Sănggarunggi | juru tênung petangan ||

30. angandika Sri Kalayuwati | timbalana Si Ditya Kacêmba | pagene asalah gawe | Raja Bahlika matur | wil Kacêmba sampun alami | mèh sataun punika | nandhang sakit abuh | bathari wagugên ing tyas | pinariksa satuhu yèn nandhang sakit | tan bisa anggulawat ||

31. Dyah Parwati dinuk ing pangaksi | ananggapi kang dadya sasmita | Raja Bahlika ingawe | tinuduh adhêdhawuh | mundhut sungu maesa bothi | singa kang adarbea | ganjaranira gung | watara para raksasa | dhinawuhan tan ana bisa ngaturi | amung ditya Rênduma ||

32. marêk maring ngabyantara sarwi | ngaturakên kang sungu maesa | Sang Wil Rêndumeya kagèt | wruh lamun ramanipun | darbe sungu maesa bothi | yêkti măngsa wurunga | pinidosa iku | traping ambarak maesa | lan angrampas rajadarbe [raja...]

--- 1 : 134 ---

[...darbe] padha ugi | kaplaksana ing praja

33. Rêndumeya nulya marêpêki | atêtakon maring ramanira | apa kang dadi sababe | ambarak kêbo lawung | wil Rênduma kagyat nauri | lah iku kêbo apa | ingong tan sumurup | sungu iki wruhanira | antuk saka wil Jangli ingsun urupi | lawan arca berawa ||

34. mêngko katur ing gusti bathari | wuwusira Sang Ditya Rênduma | dènnya sujarwèng sutane | kapiyarsa satuhu | marang Dèwi Kalayuwati | kang sungu wus tinampan | dumadya marbangun | anguningani wardaya | Dyah Parwati tanggap sasmitèng bathari | aniti patananya ||

35. hèh Rênduma sajarwaa jati | sun takoni kang sungu maesa | saka ing ngêndi têmêne | wil Rênduma wotsantun | aturira rèntès patitis | tanpa taha rêringa | pukulun saèstu | saking wil Jangli punika | amba darbe arca berawa kinardi | pêpundhèn panêmbahan ||

36. rinêmênan dhatêng pun wil Jangli | tansah dènnya maripih ing mangkya | wontên jalaraning pamèt | makatên wuwusipun | Sang Rênduma punapa tampi | dhawuhing undhang-undhang | kang ngaturi sungu | sayêkti antuk ganjaran | wêwangsulan ênggih amba êmpun tampi | nanging sawêg ngupaya ||

37. dèrèng antuk sungu kang prayogi | pun wil Jangli malih wuwusira | antuka sungu kang sae | yèn dede kêbo lawung | ingaturna yêkti tan tampi | dawêk sami rêmbugan | manawa sarêju | kula

--- 1 : 135 ---

darbe sungu dhaplang | kalih rakit singate maesa bothi | tan wontên kang kuciwa ||

38. wau sampun katur kang sarakit | dados kantun sarakit punika | andika aturkên mangke | agung ganjaranipun | kula amung dika urupi | ingkang arca berawa | makatên pukulun | wil Jangli wicantênira | Dyah Parwati saksana kinèn nimbali | Sang Wil Jangli wus prapta ||

39. dyan dinangu karananing nguni | awit dènnya ambarak maesa | kalawan ing wêkasane | araning lyan sinambut | doracara apusing krami | wil Jangli katrêsan tyas | matur èsmu gugup | mila ambarak maesa | saking sangêt kaluwèn saanak rabi | rêkaot[12] mèt baksana ||

40. mila wastaning lyan dèn akêni | awit saking pun ditya Kacêmba | sampun sangêt ing sakite | manawi lajêng lampus | yêkti muspra ingkang prakawis | mila angapus krama | saking rêmênipun | dhumatêng arca berawa | mila purun doracara angakêni | sampun sêsaos singat ||

41. pakèwêding manah bokmanawi | katitika kang singat punika | pun ditya Rênduma dimèn | manggih plaksananipun | sampun ngantos kula nêmahi | kawisesa ing praja | wil Jangli wotsantun | têlasing atur sajarwa | Dyah Parwati bangun tyas kabangan kèksi | saksana nungku karsa ||

42. matur maring Bathari Yuwati | pun wil Jangli lêpat ping sakawan | sumanggèng karsa pantêse | mênggah panimbangipun | yèn ambarak maesa bothi | saking wana [wa...]

--- 1 : 136 ---

[...na] pangenan | kang darbe angruruh | kapanggih sampun pinurak | pantêsipun kang minăngka ili-ili | wijiling rêrayahan ||

24. Mijil

1. Jănggamure kêdah anampèni | ili-ili tinon | samurwate maesa tan pae | rajakaya lintu rajapèni | rajakaya sami | ing panimbangipun ||

2. nadyan warni bêndho bodhing kudhi | anggêr aèng elok | animbangi sagung rajadarbe | mênggah namaning lyan kang sinilih | wil Kacêmba maksih | dados juru tênung ||

3. timbangipun anjawat pawèstri | inggih semahing wong | yêkti manggih wirang patrapane | dinalihkên dhatêng Sănggarunggi | wil Kacêmba tampi | saantawisipun ||

4. timbangipun yèn angapus krami | masang rèh piawon | sinakitan inggih patrapane | lawan arca winangsulkên malih | wil Rênduma tampi | mangsulêna sungu ||

5. mênggah doracara asêngadi | sandining wiraos | ngakên sampun katur saosane | timbangipun mèt kagungan aji | amanggih bilai | ing patrapanipun ||

6. têlas aturira Dyah Parwati | wêkasan wotsinom | Bathari Yuwati ing samangke | sukèng driya manadukarani | ring Dèwi Parwati | dènira mirukun ||

7. mèt pêpatut timbanging prakawis | ngunandikèng batos | Si Parwati tuhu tan apae | lan wong jalu birawaning budi | baya iku bêcik | kinaryaa wangsul ||

8. kaatura wayah ingsun aji | dènira milunggoh | wus [wu...]

--- 1 : 137 ---

[...s] pakolih pamariksaning rèh | karampungan mangkono yèn dadi | ilanging dhêndha mrih | pirukun kang patut ||

9. wus mangkana angandika aris | maring duta karo | matura ing wayah aji mangke | aprakara kang maesa bothi | pêpariksan mami | pakolihing laku ||

10. sira karo wus padha miyarsi | ing pranatan ingong | amborongkên kang dadi karsane | Si Rênduma kalawan Si Jangli | sakarone bêcik | katura sang prabu ||

11. kang supaya dinangu pribadi | purwaning lêlakon | Dyahparastha[13] wotsari ature | aprayogi Sang Dèwi Parwati | marêk ing ngarsa ji | pralêbdèng pandangu ||

12. kasêmbadan ing tyas sri bathari | andikanya alon | hèh Parwati lumakua dhewe | angirida Si Rênduma Jangli | Si Bahlika bêcik | milua lakumu ||

13. Dyah Parwati umatur wotsari | tandhaning piawon | singat miwah arca prayogine | ulun bêkta măngka cihna bukti | kalilan tumuli | mêsat saking ngayun ||

14. angambara ditya nêm duk prapti | ing Pêngging wus anjog | laju marêk maring pura bae | pramukaning duta wil kêkalih | matur rèh tinuding | dènira milungguh ||

15. asêsandhan Sang Dèwi Parwati | uruting lêlakon | dyan dinangu matur kamulyane | pêpariksan timbanging prakawis | lawan cihna bukti | arca sungu konjuk ||

16. sri narendra angandika aris | manawa mangkono | wus pakolèh titipariksane | hèh wil Jangli [Ja...]

--- 1 : 138 ---

[...ngli] sira sun takoni | apa ta sayêkti | kaya ingkang katur ||

17. Sang Wil Jangli nêmbah matur aris | pukulun sayêktos | lampah amba makatên ing mangke | pêjah gêsang sumanggèng karsa ji | mèsêm sri bupati | angandika arum ||

18. hèh wil Jangli sajarwaa yêkti | ingsun atêtakon | rupa apa darbèkmu kabèhe | jroning wisma kang kalêbu pèni | nadyan rèmèh ugi | yèn pedah rahayu ||

19. Jangli matur amung andarbèni | sela kambang tinon | lir antigan paksi suwarnane | nanging agung sawabipun ugi | kinarya usadi | ing sêsakit abuh ||

20. kinaluku lawan toya tuli | kanthi sêkar konyoh | kainumkên botên atêlake | abuh kingsèp sirnaning sêsakit | sanalika bangkit | angangkat sakayun ||

21. dhawuh kinèn angambil tumuli | wil Jangli wotsinom | mêsat saking ngarsendra ing mangke | praptèng wisma wus amèt sela di | sanalika bali | angaturkên watu ||

22. karsa nata cinoba tumuli | mundhut sêkar konyoh | tirta tuli wus cumaos kabèh | sela kambang kinaluku aglis | matah kang tinuding | maringakên banyu ||

23. usadane wil Kacêmba yèn wis | mari lara aboh | tinimbalan samăngsa mangsane | wil Rênduma mangkya kang lumaris | praptèng Sănggarunggi | samana kapangguh ||

24. wil Kacêmba tan bisa alinggih | maksih sarwa aboh | kainuman tirta usadane [usa...]

--- 1 : 139 ---

[...dane] | sanalika nirmala kaèksi | wus waluya jati | samantara lungguh ||

25. dhinawuhan lamun dèn timbali | marining kalêson | winangsulan sandika pênêde | lah suwawi mangkat sapuniki | badan kula mangkin | êmpun mantun lêsu ||

26. adan samya mêsat wil kêkalih | praptèng ngarsa katong | wus winartan ing rèh saurute | wil Kacêmba angungun kêpati | wêkasan wotsari | matur nuwun sèwu ||

27. dènirantuk pitulung usadi | waluyaning aboh | saking prabu sang sudibya ing rèh | ananggakkên jiwa raga mangkin | sakarsa narpati | lumaksanèng dhawuh ||

28. angandika alon sri bupati | hèh Kacêmba mêngko | narimaa arinira pinèt | dèn akoni araning wil Jangli | wus timbang usadi | dadi nirmalamu ||

29. Si Wil Jangli katrap andêdasih | maring sira mêngko | nandhang wirang iku têmahane | bisa wurung saka pangusadi | wus timbang sayêkti | Kacêmba andhêku ||

30. matur sampun anarima inggih | botên walangatos | sri narendra malih andikane | hèh Parwati warahên Si Jangli | watu maosadi | ing mangkya sun pundhut ||

31. pamurunging jarah rayah dadi | wadal watu ijo | sun paringkên ing Si Jănggamure | sumurupa dadi ili-ili | kêbone kang mati | binarak ing diyu ||

32. nadyan rupa watu timbang yêkti | lan ajining kêbo | iya dene agêdhe sawabe | Dyah Parwati nêmbah andhawuhi | maring

--- 1 : 140 ---

Sang Wil Jangli | nyumanggakkên watu ||

33. Jănggamure kinèn anampani | ngandika sang katong | hèh Parwati mungguh arca kiye | wus bênêre yèn balia maring | wil Rênduma nuli | ambalèkna sungu ||

34. dene katrap linaran Si Jangli | kêna yèn liniron | barang karya kang abot sanggane | anèng sira dhewe traping kardi | mungguh mèt sang adi | durung kêna kokum ||

35. mung dèn pêpêt pandunmaning[14] bukti | tawuran gêgêcok | ing sajroning têlung taun bae | sabab iku durung kongsi dadi | duhkitèng bathari | sandining pamuwus ||

36. Dyah Parwati nêmbah nêmbadani | pranataning katong | pamit sampun kalilan angkate | sarêng lawan Sang Bahlika mangkin | wil Rênduma Jangli | Kacêmba tumutur ||

37. praptèng Krêndhawahana marêngi | sri bathari miyos | Dyah Parwati matur saliring rèh | sukèng driya Sri Kalayuwati | dènira tan têbih | lan pranatanipun ||

38. tunggal misah ing wêkasan sami | samipaning raos | Dyah Parwati kinèn matrapake | wus kalilan sêsowangan mulih | tan ana nalisir | lastari samya tut ||

39. kawuwusa nagari ing Pêngging | mangkya karsa katong | amêwahi paglaran wadya kèh | saubêning bale păncaniti | sinungan wisma lit | unggyan wong mêmarung ||

40. lamun nuju miyos tanggap warsi | sagung wong nênonton | lan wadyaning para ratu kabèh | pinaringan sarana kang dadi | urupaning bukti |

--- 1 : 141 ---

sawataranipun ||

41. karsa nata mangkana lêstari | kadadeyaning don | mèh rampunging karya ana kere | papariman sinung mas sadêmi | tan arsa nampani | maksih nuwun wuwuh ||

42. sinung malih mêksa dèrèng tampi | kongsi pirang bobot | maksih anggung ngêngudi wuwuhe | prabu kewran ing driya smu runtik | ngandikèng pêpatih | takonana iku ||

43. kayaparan karêpe sayêkti | aywa wèh pakewoh | wus dinangu aturira sarèh | kalingane sang ratu upami | taksih andarbèni | karêman panggunggung ||

44. yèn makatên botên anêtêpi | kotaman sayêktos | dene sawêg cinoba ing kere | têka asmu ruditèng tyas kadi | tan arsa nguswani | sinoming para rum ||

25. Sinom

1. garaning gayuh utama | botên saking amèt pamrih | mung tabêri barang karya | anggung mariksèng wadya lit | kang edan jompo sakit | pêjah ing saênggènipun | wajib kapulasara | sinungan waragad sami | murugakên raharjèng rat pramuditya ||

2. karantên ratu punika | ing bêbasanipun wajib | amrih èngêting wong edan | maluyakakên sêsakit | wong jompo dèn ingoni | tiyang pêjah tanpa dunung | kinukup jisimira | kapêtak ingkang prayogi | yèn makatên tuhu kêkasihing dewa ||

3. pae lawan băngsa sudra | kang kadi kula puniki | botên amèt kotamannya | kang kaèsthi siyang ratri |

--- 1 : 142 ---

mung papariman kongsi | kasêbut tuntunan bêruk | sanadyan sudra papa | yèn kang lêpas ing pambudi | yêkti taksih anggayuh madya utama ||

4. lumuh ing rèh kang anistha | sandeyaning tyas manawi | kalajêng lampah kanisthas[15] | tan wun atêmah anisthip | kandhangan risak yêkti | mila ing jaman rumuhun | wontên tatiyang sudra | mêmulang suta pribadi | dèn tabêri rumêksa ing kauripan ||

5. sarana tumindak madya | pamardi lawan marsudi | mardi wêdaling ardana | marsudi sidaning dadi | saking gêmi nastiti | ngati-ati barang kayun | anganggoa dêduga | watara ingkang prayogi | yêkti bangkit kabangkat koripanira ||

6. suta mituhu ing bapa | dhasar kasinungan budi | lêpas panggraitèng driya | ing wêkasan sarwa dadi | kasêbut wong utami | tumrah dhatêng anak putu | wusnya matur mangkana | kere muksa tan kaèksi | kapitèng tyas Bathara Aji Pamasa ||

7. sampun anduga yèn dewa | tumêdhak paring pêpeling | Kyana Patih Tambakbaya | kang tinuduh mariksani | maring wong jro nagari | têkan desa gunung-gunung | lamun ana wong edan | lawan wong jompo ing kardi | wong kalaran wong mati tan kaopenan ||

8. katura pratelanira | samurwating kang prayogi | patih laju undhang-undhang | warata kabèh miyarsi | samana amarêngi | ana wadya tuwa buru | angaturi uninga | lurah dhungke angêmasi | tanpa waris miwah sanak kadang [ka...]

--- 1 : 143 ---

[...dang] warga ||

9. pinariksa kang kunarpa | murut ujwala nêlahi | gănda run[16] marbuk angambar | laju muksa tan kaèksi | ngungun sri narapati | pati dhinawuhan gupuh | anyandhi tilasira | kang rumêksa dèn lilani | angênggèni wismaning dhungke sadaya ||

10. samana sadina-dina | wêtuning brana jro puri | ingangge pamulasara | miwah kinarya mêmancing | dupi antara sasi | nuju wêkasaning taun | masa asuji mangkya | prabu karsa angadani | sumur bandhung jro kadhaton apaju pat ||

11. pandhudhuking kidul wetan | manggih arca kancana di | wangun sata matarangan | aciri baboning rukmi | kawasa angundhaki | mas kang kêdhik wawratipun | dinèkèk soring arca | jroning sadina sawêngi | mundhak tikêl wawrating rukmi punika ||

12. prabu sukèng tyas samana | kang adhudhuk-dhudhuk sami | ginanjar samurwatira | ing antara sumur dadi | rukmaka dèn wastani | lire panggenan mas tatur | punang sumur rukmaka | mangkya rinêngga sarwa sri | kèh bramara ngingsêp maduning puspita ||

13. wus mangkana kawuwusa | tumapaking tanggap warsi | marêngi taun pranawa | surya sangkala winilis | tataning janma trusthi[17] | kacăndra sangkala ketung | wenda kinarya muka[18] | masa kartika ing mangkin | karsa nata mêmangun warnaning sastra ||

14. mèt panulak kang rineka | sêsikon lurahing wukir | kairibakên punika | lawan kiriman kintèki | saking Parswasta giri | purnaning pangikêtipun [pangikêti...]

--- 1 : 144 ---

[...pun] | aran Sastra Parwata | kalantur dipun wastani | Sastra Ardi kangge ing para pandhita ||

15. kabyawarèng sanagara | salining sastra ing mangkin | marêngi kang rajawedha | lir saban barasu bani | sêsoban arêratri | karya sukaning wadya gung | praptèng purnamasada | mèh bubaran ana kèksi | wukir Căndragêni murub marakata ||

16. kongsi ing antara dina | samana sirêping agni | prabu têdhak pêpariksa | marang wukir Căndragêni | lawan sagung para ri | gandarwo Raja Karawu | kinèn andhinginana | mèt papan kang aprayogi | panggenaning para nata saha wadya ||

17. têdhakira sri narendra | dupi ing antara prapti | sêlaning wukir samana | tumamèng pakuwon sami | kapirênan para ji | tumingal langêning gunung | pasanggrahan sarwendah | sugata maneka warni | bangkitira Sri Karawu karya suka ||

18. mangkana ana kawuryan | saking pakuwon narpati | kang cahya tumejangkara | amung sarema kaèksi | madhangi graning giri | angandika sang aprabu | iki cahyaning apa | ujwalèng praba nêlahi | sang gandarwo raja alon aturira ||

19. pukulun ingkang kawuryan | punika tejaning wêsi | wontên salêting kawah[19] | gadgadèng tyas sri bupati | dhawuh kinèn angambil | gandarwo Raja Karawu | mêsat saking ngayunan | samantara wangsul malih | angaturkên katga kang amawa cahya ||

20. katampan sinawang-sa-wang [sinawang-sa...]

--- 1 : 145 ---

[...wang] | kadi dhapur pasupati | andangu kamulanira | anèng kawah katga iki | matur sang gandarwo ji | cariyosipun rumuhun | pucak ardi punika | watu salèn pandhe wêsi | kang akarya Êmpu Ramadi ing kina ||

21. anglampahi kang pitêdah | karsaning Hyang Udipati | Êmpu Ramadi punika | kinèn apandhea wêsi | karya gêgaman jurit | warna-warna dhapuripun | kang badhe pinaringan | sagung para dewa rêsi | milanipun ing kawah wontên curiga ||

22. watawisipun punika | mênawi Êmpu Ramadi | angèngèhakên satunggal | saking kêdah musakani | dhatêng paduka aji | dipun agêma pakantuk | mèsêm prabu ngandika | yèn mangkana kêris iki | sun arani Căndragêni wus prayoga ||

23. gunung iki pantêsira | arana wukir Marapi | lawan gunung Căndramuka | iya bêcik sun arani | wukir Marawu sami | kagawa labêting dangu | tilas pabêsalenan | unggyan êmpu pandhe wêsi | Sri Karawu wotsari mangayubagya ||

24. miwah sagung para nata | sadaya jumurung sami | ing antara kondurira | praptèng praja sri bupati | karya sêsoban malih | boga andrawina nutug | pêndhak enjing kalilan | antuking para narpati | ngundhangakên sabdaning prabu sudibya ||

25. dènira maringi aran | curiga lan wukir kalih | samana laju kasusra | araning ardi Marapi | wukir Marawu mangkin | katêlah aran [a...]

--- 1 : 146 ---

[...ran] Marbabu | antara tigang căndra | tumapak kang sa manggasri | prabu miyos siniwi ing panangkilan ||

26. Kyana Patih Tambakbaya | dhinawuhan angadani | karya kuwu pacangkraman | anèng pasanggrahan lami | sêlaning wukir kalih | Marapi lawan Marawu | risang gandarwo raja | tinuduh amugarèni | marma enggal rampunging panambut karya ||

27. sangkêp uparêngganira | katur ing sri narapati | laju têdhak pinariksa | tan ana kang dèn waoni | tuhu sarwa rêspati | mêmêt sambada ing wangun | pasang rakit rineka | sapalakartining puri | mangkya sinung aran dalêm prasadarga ||

28. kondurira sri narendra | tan ana sawiji-wiji | kongsi praptèng warsa Iwa | surya sangkala marêngi | oyag rupaning kori[20] | kang căndra sangkala nuju | seta warnaning muka[21] | ing masa srawana mangkin | praptèng Pêngging katêkan cobaning dewa ||

29. putrinira sri narendra | nama Dèwi Citrawati | muksa saking jroning pura | tanpa karana sayêkti | prabu lan pramèswari | kapinêngan anahan kung | kongas ardayèng driya | mêmayat yuktining kapti | karêrantan matrênyuh tanpa jamuga ||

30. yayah tumutur wisata | kang tyas sanityasa tistis | para parêkaning pura | dadya lut malat wiyadi | wayang-wuyungan sami | saênggon-ênggon kapiluh | luluh nala tan lana | kalimunan alin-alin | kalulun rèh sanagara aru-ara ||

31. tanpa sri rarasing wrêksa | kawulat lum-alum [lum-alu...]

--- 1 : 147 ---

[...m] anglih | mamah kang ron ruru samya | mêsum mari sarwa sari | surêm sunaring rawi | rawat-rawat tumurun truh | tumrahing ima matra | tidhêm tandhaning dumadi | sunya ruri saniskara kang kawuryan ||

32. kadya bela kawiyogan | ing ratri sasăngka kèksi | sasat sung cipta sasmita | pangentaring rèh rudatin | swarèng sarwa kapyarsi | yayah ngimur anglêlipur | amung gandarwo raja | kang ginubêl ing pangudi | ngupadia pamuksaning atmajendra ||

33. Sri Karawu aturira | dipun sarèhna rumiyin | taksih sinêngkêr ing dewa | dèrèng măngsa dèn ulati | benjang măngsa asuji | wontên parmaning dewa gung | kang amanggih punika | pinasthi jodho sayêkti | kadhaubna mêwahi arjaning praja ||

34. kèndêl tansah wagugên tyas | Natèng Pêngging Dwarawati | samana dupi antara | praptaning măngsa asuji | mangkya winartèng kawi | rajaputra ing Mataun | Radyan Welakusuma | nuju cangkramèng wanadri | ambêbêdhag sato mêmikat kukila ||

35. kalunta-lunta têmahan | kapisah lan kang umiring | tumamèng jro wanapringga | miyarsa tangising èstri | pinarpêkan kaèksi | Dèwi Citrawati tuhu | radyan putra tan samar | yèn iku putri ing Pêngging | maksih kadang nak-sanakipun priyăngga ||

36. atêtanya marmanira | wontên ing wana pribadi | Dèwi Citrawati kagyat | sumaur sintên nakèni | rahadyan amangsuli | kula putra ing Mataun | wasta Welakusuma [Welaku...]

--- 1 : 148 ---

[...suma] | cangkramèng wana mèt paksi | sang dyah èngêt yèn punika arinira ||

37. tan taha pinarêpêkan | karuna sarwi wêwarti | yayi mas kula tan wikan | sangkaning tumêkèng ngriki | kula nguni sayêkti | nendra wontên ing kadhatun | dupi tangi katingal | kula sampun dèn wêngkoni | tiyang jalu Sang Guritna wastanira ||

38. wismèng dhusun Wanabaya | kaprênah wetan puniki | amung lêt jurang kewala | tri sasi kula ladosi | kêrênge anglangkungi | lêpat sakêdhik anggêbug | mila kula miruda | rumaos botên kuwawi | suka luhung minăngsaa ing sardula ||

39. radyan putra duk miyarsa | talingan kadi sinêbit | pamit arsa mêjahana | ing dhustha kang ambêk drêngki | sang dèwi amangsuli | adhuh yayi sampun-sampun | pun Guritna punika | sakalangkung saking sakti | mila sagêd dados pandung adiguna ||

40. lagya lawanan wacana | radyan putra lan sang putri | gandarwo raja kang prapta | muwus manuhara manis | mangke radèn rumiyin | dipun sarănta ing kayun | bêbasan sampun gita | yèn dèrèng uningèng gati | gampil angèl amêgat jiwaning janma ||

26. Mêgatruh

1. gugon tuhon punika nora pakantuk | yèn mawi dugi prayogi | watara upaminipun | sambawa mèt sambada mrih | karaharjaning lêlakon ||

2. pun Guritna punika sakti satuhu | tan kêni sinanggi miring | alah tăndhayêktinipun | suwawi dèn pariksani [pa...]

--- 1 : 149 ---

[...riksani] | saking limunan kemawon ||

3. radyan putra lan sang putri tan kadulu | kula kang masang piranti | panglimunan kalihipun | samana dyan putra putri | kaparêngan wus tan katon ||

4. kawuwusa Sang Guritna gupuh-gupuh | dènira ngulati putri | kaubrês jroning wana gung | kang wrêksa ingobrak-abrik | binêdholan dhungkar kasol ||

5. sato-sato kang kacandhak lêbur tumpur | singandaka tumpês sami | binantingan ajur mumur | mêksa tan bisa kapanggih | gut-gutên riwut kawuron ||

6. musus tangan mijil kang dahana murub | angobar jroning wanadri | mangkana Raja Karawu | muwus lah radèn puniki | kayêktosan ingkang katon ||

7. mangke kula sirêpe kasaktènipun | supadi sampun andadi | saksana Raja Karawu | aji ginung pangaskrêti | winatêk mursitèng raos ||

8. Sang Guritna kapêsan kang bayu larut | balung kadi dèn lolosi | lêsah kasulayah kèlu | sakala tan darbe budi | kataman ing rèh kinaot ||

9. byar katingal anèng ngabyantara prabu | andangu karana yêkti | lah kakang wong apa iku | kaya kabandana kèksi | Raja Karawu wotsinom ||

10. dhuh pukulun punika têtiyang dhusun | awasta Guritna inggih | pandung aguna satuhu | ingkang andhustha sang mutri[22] | rêmit datan konangan wong ||

11. mangke wontên dados tăndha yêktinapun[23] |

--- 1 : 150 ---

dipun dangua pribadi | putra paduka pukulun | gandarwo raja wotsari | angatonkên sang lir sinom ||

12. Dèwi Citrawati uningèng ramèbu | karuna sarta nyungkêmi | pangkoning kang rama prabu | parèbu parêng samyanjrit | wor tangising wong kadhaton ||

13. sri narendra anjêtung ngungun pêpungun | ngandika lon anyênyapih | padha mênênga karuhun | aywa na pijêr anangis | mapan uwus karahayon ||

14. lah ta nini ingsun têtakon satuhu | paran kamulane nguni | sira atilar kadhatun | yayah rena tan katolih | kang putra wungu wotsinom ||

15. maksih asrêt ature urut aruntut | lêpat kawula rama ji | anuhun pangaksama gung | kawula sajarwa jati | katambêtan sangkaning don ||

16. nguni ulun tilêm wontên ing kadhatun | dupi tangi têka kèksi | kula sampun dipun wêngku | dhatêng pun Guritna mawi | wêwarah ingkang wiraos ||

17. ngakên saking karsanipun rama prabu | katariman semah putri | anggêr tan karya rêrusuh | angrisak ing dalêm puri | kawula têka pitados ||

18. raosing tyas kados kenging guna wuyung | ênggèn kula angladosi | mèh tri wulan laminipun | pun Guritna tan suririh | lêpat sakêdhik anjotos ||

19. kula lajêng miruda sapurug-purug | nrajang wana jurang trêbis | pringgabaya datan ketung | ing antawis ragi têbih | kapanggih

--- 1 : 151 ---

wong bagus anom ||

20. Radèn Welakusuma pangakênipun | putrèng Mataun sayêkti | sawêg kinuncang dewa gung | dènira mêmikat paksi | kapisah lan sagunging wong ||

21. atêtakon karana wontên wana gung | inggih kawula wangsuli | makatên kados kang katur | lajêng krodha sudira mrih | amunah dhustha kang awon ||

22. kula pênggak sarta wêwarah satuhu | pun Guritna langkung sakti | dangu wawan-wawan wuwus | pun uwa gandarwo prapti | tumut pêpemut wiraos ||

23. ing wêkasan kula lan putrèng Mataun | linimunakên tan kèksi | katungka ing praptanipun | pun Guritna angulati | mungsêng wana jurang sigrong ||

24. sagung wrêksa dhinungkaran kabarubuh | sato-sato dèn bantingi | laju angobar wana gung | pun uwa gandarwo pati | kang anyirêp karya kepon ||

25. lajêngipun praptèng ngabyantara prabu | têlasing atur sang dèwi | wotsari Raja Karangu[24] | angatonakên sang pêkik | dinangu rèhing lêlakon ||

26. matur lamun cangkramèng wana nênumpu | kinuncang ing bathara di | kapisah lan wadyanipun | laju kapanggih sang putri | amung pribadi kemawon ||

27. tinakenan mangsuli salajêngipun | kados aturing putra ji | tan wontên siwah sarambut | narendra ngungun miyarsi | anuduh gandarwo katong ||

28. kinèn dhatêngêna ing wadya Mataun | kang ngiring maring wanadri | pisah lan bêndaranipun | aywa na pijêr [pi...]

--- 1 : 152 ---

[...jêr] ngulati | amlasakên solahing wong ||

29. Sri Karawu mêsat sanalika wangsul | ngirid wong rowêlas sami | katarik ing aji ginung | praptaning ngabyantara ji | kang dinangu wartaning wong ||

30. matur lamun umiring putra Mataun | cangkrama dhatêng wanadri | kapisah wêkasanipun | kapanggih wontên ing ngriki | punika bêndaraningong ||

31. prabu mèsêm wusana ingkang dinangu | pun Guritna matur kumbi | angaku lagya mèt kayu | uningèng lamun sang putri | kabêktèng wong bagus anom ||

32. arsa tulung ing wêkasan kapiyungyung | wêkasan laju tut wuri | kongsi praptèng ngarsa prabu | sumăngga ingkang panggalih | ulun tan dosa sayêktos ||

33. karsa nata wil Rêndumeya tinuduh | kinèn angusunga aglis | wismaning Guritna iku | ayya na owah kang isi | apa saananing kono ||

34. Rêndumeya nêmbah mêsat saking ngayun | praptèng wanabaya nuli | mèt kanthong pusakanipun | saking wewe seta nguni | wismane Guritna pinot ||

35. kawadhahan jro kanthong sèsinya wutuh | tan ana kang owah sami | samantara wangsulipun | ginêlar anèng ngarsa ji | katon tilame sang sinom ||

36. dyan dinangu sapa darbe tilam santun | matur Dèwi Citrawati | tilam kawula puniku | ibu sori kang maringi | Dèwi Soma matur alon ||

37. inggih kula kang asung tilam puniku | katawis amawi ciri | majupating karangulu | dene [de...]

--- 1 : 153 ---

[...ne] kanan polong sami | dados paliyasing wadon ||

38. kang supados parêk jatukramanipun | drêman atmaja sayêkti | angandika sang aprabu | hèh Guritna sapa kardi | tilam kang kaya mangkono ||

39. pun Guritna mênêng tan bisa umatur | ing antara ana kèksi | raryyalit gundhala gundhul | kusika kusut kang warni | kadi woding têbu kang sol ||

40. tanpa taha anèng ngabyantara prabu | angigêl sarya sêsanti | mêngko sayêkti tan wurung | Si Guritna anêmahi | lir pucung pinêcah ing wong ||

27. Pocung

1. rusak sagung sarandune badanipun | ujêr tan kajamak | piangkuhe si panyakit | agung gawe aru-araning tumitah ||

2. pasthi iku kaplaksana ing sang prabu | bêbasan wus kêbak | sundukaning lêmbing kongking | amung kari kinarusukan kewala ||

3. mênêng mangu lajêng lungguh makidhupuh | nêmbah aturira | anuhun pangaksama ji | dènnya dahat diksura amurang krama ||

4. saking sêkung kasêsêk ing suka sukur | sêsukêring kang rat | Guritna kenging piranti | bokmanawi mantun karya kira-kira ||

5. sang aprabu andangu sapa sirèku | alon aturira | ulun băngsa setan gundhil | kang adarbe wisma joglo jajar sanga ||

6. adêdunung wontên pèrèng urutipun | jurang wanasaba | lèr wetan padaning ardi | inggih wukir Maendra wetan punika ||

7. milanipun kapasukan suka sukur | ujêr pun Guritna | akarya giri-giri [gi...]

--- 1 : 154 ---

[...ri-giri][25] | yèn kecalan makatên wicantênira ||

8. setan gundhul golèkana dolanaku | lamun ora bisa | tan wurung ingsun basmèni | wismanira joglo kang jajar sêsanga ||

9. sakalangkung marasing tyas yèn saèstu | wisma kabasmaran | mila lampu anglintoni | kang aical dinèkèk panggèn adhakan ||

10. lêrêsipun amantuni karya giyuh | têka sangêt dadra | dados pêpuntoning budi | mung misungsung akik loyang măncawarna ||

11. langkung agung sawabing akik sadarum | winursitèng cipta | adarbe prabawa sami | kang acêmêng amurugakên karosan ||

12. kasor sagung liman singandaka liwung | kang abrit punika | kuwasa mijilkên agni | angin toya sasamining pangabaran ||

13. malihipun kang jênar kuwasa tuhu | kinarya gêgêndam | pangasihan guna dhêsthi | kang apêthak aprabawa sulaksana ||

14. têguh timbul tan wontên bajra tumanduk | kang ijêm minăngka | sarana usadèng sakit | lan kuwasa angindhakkên rajabrana ||

15. lajêngipun kang akik loyang sadarum | sampun katampenan | dhatêng pun Guritna inggih | mila sakti mandrane tanpa sasama ||

16. têmah mantun giri-giri arubiru | prabu angandika | ing samêngko paran kapti | setan gundhil ananggakkên sakarsendra ||

17. inggih luhung dadosa kagungan prabu | karantên punika | wajibing ratu sayêkti | simpên barang aèng kang mawi prabawa ||

18. lan puniku pun Guritna [Guri...]

--- 1 : 155 ---

[...tna] tinarungku | yèn taksih kanggenan | akik loyang măncawarni | yêkti sagêd miruda tanpa karana ||

19. sang aprabu mèsêm angandika arum | hèh Guritna sira | darbe akik măncawarni | matur kumbi botên rumaos kanggenan ||

20. setan gundhul mèt tăndha yêktining atur | tilam mênyan kobar | wus arupa pulanggêni | dinamonan muksa samantara prapta ||

21. tinut pungkur ing akik loyang sadarum | kang amăncawarna | ambandhang cublak sawiji | isi lênga pirantining lêlimunan ||

22. awotsantun setan gundhul aturipun | pukulun punika | akik kang amăncawarni | mêdal saking kandhutanipun Guritna ||

23. atut pungkur ing pulanggêni puniku | karantên punika | pagêsanganing kang akik | mila sagêd anarik saking kandhutan ||

24. bêgjanipun ambandhang cublak sêsungu | kang aisi lisah | limunan pangamèt silib | inggih darbèkipun Guritna priyăngga ||

25. sang aprabu alon dènira andangu | lah Guritna sapa | kang adarbe cublak iki | ing jêrone winatara isi lênga ||

26. tanpa matur Guritna amung tumungkul | prabu angandika | marang sri sutèng Sampati | lah ta kakang Karawu mangkya wus kandhas ||

27. iya amung kari amèta pêpatut | patraping wisesa | gandarwo matur wotsari | kasinggihan pukulun karsa paduka ||

28. sang aprabu malih pangandikanipun | kakang Si Guritna | katrapan [ka...]

--- 1 : 156 ---

[...trapan] kunjara wêsi | têlung taun anèng jroning pawarangkan ||

29. ujêr iku durtaning rat padhanipun | wong găngga balila | karya ru-arèng dumadi | wisma têkan sèsine măngka rayahan ||

30. dimèn dinum pawongane putriningsun | surup dadi dhêndhan | dènira gung milarani | dene akik loyang kang amăncawarna ||

31. iku patut bali marang setan gundhul | sacublake pisan | sumurup dadi pangili | dènnya tansah gêgiri angobar wisma ||

32. Sri Karawu jumurung karsaning prabu | samantara prapta | sira Ki Dêmang Camêthi | amiyarsa pun Guritna kaplaksana ||

33. laju matur yèn darbe rewana wulung | kenging pangapusan | pinèt pun Guritna nguni | sagah asung lêlinton mas tanpa una ||

34. têmahipun sapariki botên muncul | pangandika nata | hèh Guritna apa yêkti | tanpa matur amung tumungkul kewala ||

35. prabu dhawuh kinèn angulati iku | sajroning kang wisma | katêmu soring gêguling | têkên kayu rewana wus katupiksa ||

36. karsa prabu mangkya pinaringkên wangsul | laju tinanggapan | marang Ki Dêmang Camêthi | wuwuh malih patrapanira Guritna ||

37. winiyungyung ing pusara badanipun | anèng jro kunjara | pidananing wong ngapusi | dhinawuhkên marang Patih Tambakbaya ||

38. sinungan wruh ing purwa puwaranipun | sampun kalêksanan | mangkana sri narapati | abêbisik maring sang gandarwo raja || ||

--- 1 : 157 ---

39. karsa prabu masa kartika ing ngayun | Dyan Welakusuma | dhinaubakên sayêkti | antuk Dèwi Citrawati binasahan ||

40. manthuk-manthuk gandarwo raja wotsantun | dahat kasambadan | matur lah inggih prayogi | dados botên kuciwèng cipta sasmita ||

41. mangkya sampun kalilan putrèng Mataun | aso masanggrahan | saha wadya kang umiring | sinukèng tyas yayah antuk lêbda jiwa ||

42. samana wus tumapaking salin taun | ing war cukila[26] | surya sangkala marêngi | swaraning wong katrusthan tanpa barakan[27] ||

43. timbangipun căndra sangkalaning taun | gati warna muka[28] | măngsa kartika ing mangkin | prabu miyos anjênêngi rajawedha ||

44. para ratu samya pêpêkan sadarum | anèng panangkilan | kabiseka sukèng kapti | siyang ratri wuryaning kang têtingalan ||

45. samya barung sêsiring swarèng raras rum | rêmpêging pradăngga | angrangin mangun sarwa sri | srang sênggani muwuhi manising praja ||

(Sambêtipun kawrad jilid: 2)

--- 1 : [0] ---

[Grafik]

--- 1 : [0] ---

[Iklan]

--- 1 : [0] ---

[Iklan]


Kurang satu suku kata: myang Nandana samya ngungun (kembali)
Kurang satu suku kata: myang Nandana samya ngungun
iki (kembali)
iki
Ditya (kembali)
Ditya
Dumrapta (kembali)
Dumrapta
Êmban (kembali)
Êmban
Sang (kembali)
Sang
Kurang satu suku kata: ing pangèstu paduka ingkang kulèsthi (kembali)
Kurang satu suku kata: ing pangèstu paduka ingkang kulèsthi
Kurang satu suku kata: mangko wahana turanggi (kembali)
Kurang satu suku kata: mangko wahana turanggi
ditya (kembali)
ditya
10 parigêl (kembali)
parigêl
11 kawuryan (kembali)
kawuryan
12 rêkaos (kembali)
rêkaos
13 Dyaparastha (kembali)
Dyaparastha
14 pandumaning (kembali)
pandumaning
15 kanisthan (kembali)
kanisthan
16 rum (kembali)
rum
17 Sengkalan: tataning janma trusthi (915 A.J.). (kembali)
Sengkalan: tataning janma trusthi (915 A.J.).
18 Sengkalan: wenda kinarya muka (943 A.D.). (kembali)
Sengkalan: wenda kinarya muka (943 A.D.).
19 Kurang satu suku kata: wontên salêbêting kawah (kembali)
Kurang satu suku kata: wontên salêbêting kawah
20 Sengkalan: oyag rupaning kori (916 A.J.). (kembali)
Sengkalan: oyag rupaning kori (916 A.J.).
21 Sengkalan: seta warnaning muka (944 A.D.). (kembali)
Sengkalan: seta warnaning muka (944 A.D.).
22 putri (kembali)
putri
23 yêktinipun (kembali)
yêktinipun
24 Karawu (kembali)
Karawu
25 Kurang satu suku kata: akarya gêgiri-giri (kembali)
Kurang satu suku kata: akarya gêgiri-giri
26  Kurang satu suku kata: ing warsa cukila (kembali)
Kurang satu suku kata: ing warsa cukila
27  Sengkalan: swaraning wong katrusthan tanpa barakan (917 A.D.). (kembali)
Sengkalan: swaraning wong katrusthan tanpa barakan (917 A.D.).
28  Sengkalan: gati warna muka (945 A.J.). (kembali)
Sengkalan: gati warna muka (945 A.J.).