KRAMALEJA

Sêrat Kramaleya

Jarwa sêkar macapat.

Anyariyosakên bab awon saening lêlampahan tuwin tekading agêsang.

Jilid ôngka III.

Kaêcap ing pangêcapanipun tuwan Albrusco, Surakarta.

--- 3 : [0] ---

[...]

--- 3 : 1 ---

1. Balabak

1. sarwi gurit raras rum sêkar balabak | rekane | sêngsêming tyas kataman sunaring sotya | cumlèrèt | rinumpaka pindha karoban asmara | melike ||

2. marang golok kang sinangklit ing walikat | ajine | sinasaban ing baju maksih katingal | bontose | saking datan kuwawi nahên wiyoga | wuwuse ||

3. malangkêrik cêrat-cêrit kang swara rak | jêrite | dhuh wong ayu dudu dalan liniwatan | tur ijèn | nora ngowêl tiwasing jiwangganira | bok ngantèn ||

4. eman têmên wong ayu nuli mandhêga | tan barès | kudhung slendhang tumungkul angêmu waspa | wangune | i lah dalah kaya pasang kasujanan | sêmune ||

5. angasokkên wong ngucap ambal-ambalan | tan ngrèwès | ulat tajêm tanggon jatmikanya priya | larase | krasa tangan yèn tan nuli sumaraha | pasthine ||

6. nora ngêdhap Marjintên kèndêl sakala | ciptane | wus amupus pêpuntone srah wisesa | sumendhe | dhuh Pangeran yêkti sampun têtimbangan | èstune ||

7. mukti

--- 3 : 2 ---

mati iku darbèking kawula | wêdale | saking Gusti ingkang botên kasamaran | adile | duk kawula ingkang taksih wontên sêkar | muktine ||

8. sampun langkung saking sapangkat kawula | dhèk biyèn | ing samangke kolu anilar donyarta | pêrlune | angupaya ing garwa kang mêgat trêsna | karêpe ||

9. tur katula-tula lola kasêrakat | marmane | ing samangke badhe dungkap kasangsara | larape | sampun lêrês manungsa kêdah lumayan | gêgêntèn ||

10. durung karuh katêmu lan garwaningwang | kacênthèt | anèng marga bêbasan kasandhung watang | titike | kang dèn uwus kasmaran sandhang walikat | mathènthèng ||

11. adhuh nyawa apa iku wong ambegal | wangune | diksurèng trap para tandang asikêp prang | prabote | sarwa kêncêng cancut cincingan cancingan | akanthèt ||

12. lah sumitra têka apasang ayoga | ing lire | ngong ubaya yèn tan nuli kapanggiha | kang ngantèn | suka lila lalisa kewala pisan | dèn age ||

13. suwawi ta aywa sêmang walangdriya | dèn age | juti ngucap golokmu iku

--- 3 : [3-6][1] ---

--- 3 : 7 ---

14. yangan kula | jênggèlèk ||

15. saking sujud sarwa amundhi pusaka | wuwuse | nora karsa wuda ki ciptanugraha | têgêse | sigra ngadêg lumayan marang gènira | durtane ||

16. kang wus lina wau rangkaning pusaka | sinangklèt | wontên ngajêng katitih tibaning bathang | sinongkèl | pamêndhête Marjintên andonga slawat | goloke ||

17. sinarungkên wau ki ciptanugraha | nulya ge | linêbêtkên marang sajroning kasmêkan | atèbès | mujur ngadêg sasêlaning payudara | malèpès ||

18. kunarpane durta kineblatkên sigra | ujare[2] | pun Marjintên kamiwêlasên tumingal | marmane | lajêng lukar sinjang linurubkên marang | mayite ||

19. kang dèn anggo Marjintên mung panapilan | amèmrèng | sangking sinjing[3] kêlêngan jaligrang luwas | warnane | tandya mêndhêt Marjintên donyartanira | kathahe ||

20. gangsal dinar jinèjèr wontên ing jaja | ujube | bokmanawi darah andika ngupaya | cikbène | kangge wragat badhe ing pamêtakira | ing têmbe ||

21. andumugèkakên lumaksananira | enggale | sampun mêdal saking jroning wanawasa [wana...]

--- 3 : 8 ---

[...wasa] | samangke | wus angambah pasabinan cêlak desa | lampahe ||

22. turut galêng ngalangut dohe kaliwat | anjoge | mring bangawan nama kêdhung Panambangan | praptane | ngaub wontên sangandhaping wit palasa | alèrèn ||

23. angêntosi palwa kang wontên brang wetan | dèn awe | ingkang nyatang tumambuh arungan mangan | namane | nênggih Bagus Pramadi nanging kang karan | Gus Kunthèt ||

24. langku[4] awon rupane Bagus Pramadya | wandane | nyêngit lêngus watake salang surupan | tur dahwèn | jaka kasèp lala durung tinêtakan | umure ||

25. wus rorikur warsa sing lingsêm ing driya | gêlare | sok asisig umuk sampun imah-imah | ujare | nora tolih marang alaning warnanya | dhèwèke ||

26. ri wusira bukti nglampahkên palwanya | mangilèn | lon-alonan rêmbên lampahing giyota | Gus Kunthèt | panyatange sêmbrana ajulalatan | matane ||

27. kêdhèp têsmak Marjintên anggung sinawang | gagase | ayu timên wong ika manawa kêna | rinabèn | wusnya prapta sangandhaping wit palasa |

--- 3 : 9 ---

pitakèn ||

28. dhuh bok ayu andika pundi pinôngka | adhewe | pundi ingkang sinêdya doning karsanta | sêmune | katon lêsah lir angêmu katuridan | titike ||

29. amit sèwu netrane brit sirat-sirat | sajake | pungun-pungun kadangon gèn ta udrasa | tambuhe | apa nora sida nambangi maring wang | bakyune ||

30. winangsulan yèn sira tanya maring wang | hèh thole | sumurupa ingsun Marjintên Bangsêkar | marmane | angambara saparan tambuh ing karsa | angijèn ||

31. angupaya lungane somahku aran | gus ngantèn | Kramaleya tantuk pituduh kang nyata | prênahe | kang dèn goni urip apa wus palastra | mulane ||

32. yèn sira wruh mara aku tuduhêna | ya thole | dhuh bok ayu kula inggih sêrêp pisan | lah kae | katon saking brang wetan taksih nêm bulak | têbihe ||

33. aran wana Cêpaka kalangkung arja | samangke | winangsulan sing diancêr-ancêrana | ta thole | lah punika bok ayu sampun katingal | lêrêse ||

34. wontên dhusun sakawan sami katingal | kang êlèr | radi ngetan kikise [ki...]

--- 3 : 10 ---

[...kise] turut bangawan | jarone | tamtu lajêng katingal asri raharja | lêbête ||

35. cêlak mêdal ing pêkên kewala enggal | yu ngantèn | muwus mèsêm Marjintên suka kalintang | nulya ge | ngrogoh kanthong linungkên mring pun Pramadya | tinampèn ||

36. langkung suka Pramardi jroning wardaya | ayake | simbok ayu karênan marang wak ingwang | tandhane | mèsêm-mèsêm misungsung arta rong reyal | kathahe ||

37. lah suwawi bok ayu lajênga numpak | palwane | wus sumaos wontên ing ngarsa paduka | wus suwe | tandya nitih kang patwa[5] gya bêdhol satang | lampahe ||

38. nyêngkut mudhik Pramadi ing ciptanira | tan wande | yèn wus praptèng nginggil badhe rinumpaka | karêpe | pun Marjintên tan nyipta kênèng paekan | wuwuse ||

39. thole aku takon sapa aranira | mèh kasèp | wus caturan suwe durung takon nama | Gus Kunthèt | sèlèh satang baita kentir sumerah | bakyune ||

40. yèn adangu dhatêng kêkasih kawula | jatose | nama Bagus Pramadi nanging kang karan | pun Kunthèt | anyêkikik [anyêkiki...]

--- 3 : 11 ---

[...k] Marjintên tan bisa ngampah | gujênge ||

41. nama blaka barès kurès tur prasaja | têgêse | maksih Bagus Pramadi ing warnanira | pasthine | mila karan Si Kunthèt salawasira | wis jiblès ||

42. saya ngangsêg Pramadi amanuhara | ciptane | kapadhan sih tinalang ulat lêlewa | marmane | ngraras ruming sêkar pangrumpakanira | mangkene ||

43. kunir wana sêmumu wus ngunir wana | mudalèh | kunir wana kaya wus mupus tan sida | lungane | kunir wana sêdyamu katrêm nèng palwa | bakyune ||

44. kunir wana sêmangmu nuli sirnakna | ya gonès | kunir wana karêpmu aku wus tômpa | dèn age | prasajaa aja pijêr ngunir wana | mukane ||

45. tinutupan salendhang angunir wana | têmune | nèng jro palwa dhuh sapa ingkang uninga | yèn kowe | kunir wana wus murungkên katuridan | nèng kene ||

46. kunir wana mulata mring dasihira | balancèr | kunir wana wis tak têmu piyambakan | ênggone | kiwa lindhuk si gêndhuk aja lêlewa | yu ngantèn ||

47. pun Marjintên mangsuli thole elinga | ywa ngame | andêrmimil kaya wong edan anyaran [a...]

--- 3 : 12 ---

[...nyaran] | diage | satangana kèli kalalu amalang | praune ||

48. kunir wana kunir wana kunir wana | tan êntèk | iku priye karêpmu saya daluya | ta thole | iki palwa pikirên aja sêmbrana | bakale ||

49. yèn kabanjur sida kacêmplung samodra | Gus Kunthèt | kunir wana sumêlangmu ilangana | nulya ge | pun Marjintên dahat kakuning tyasira | astane ||

50. ngrogoh kunta kiyai ciptanugraha | kang anèng | jro kasmêkan tinarik taton[6] mangkara | pucuke | sarwi nguwuh Pramadi môngsa sambata | Gus Kunthèt ||

51. gya mancolot ambyur ing tirta narmada | enggake | praptèng têpi mêntas sru palajêngira | anggênjrèt | ponang palwa kentir ing tirta kalunta | lampahe ||

52. gung kagagas anggrantês têlênging cipta | sambate | dhuh Pangeran kawula sida palastra | margane | anèng palwa tan wontên janma uninga | kapriye ||

53. siyang dalu baita kentir ing tirta | dhuh lae | sapa ingkang têtulungna liyanira | kang ngantèn | Kramaleya tan samar pamoring [pamor...]

--- 3 : 13 ---

[...ing] Suksma | wartane ||

54. kawarnaa lampahing palwa kasangsang | candhike | katalusup wontên madyaning barongan | wancine | wus andungkap surupe hyang bagaskara | ginêntèn ||

55 wahyaning kang hyang sitarêsmi sumirat | sunare | karya sêngsêming tyas kang agung sangsaya | lipure | myarsa swara ramening lare langênan | sêsindhèn ||

56. sru gumuntang panjriting lare dhêlikan | abêncèn | ana kang cu jor-joran bintèn jelungan | jumêlèh | pan makatên kontaping swara ngumandhang | arame ||

57. te-tekade dipanah ngisor galagah | glagahe | ana manuk-manuke jênênge apa | dhe-ondhe | bok sri bombok bok sri bombok bok srikatan | sri kate ||

58. cancak aling si aling kêbo dhangketan | anake | si bo dhungkul si dhungkul gawene apa | mêsthine | tiga rêndhêng unine theblung theyotan | cêngingèk ||

59. atur-atur kumêndur tuwan kapitan | ri jêthèt | kakang genjong selandana gôndapura | ri plèrèd | sintên niku ana ing kori gêmrobyag | ri jêngèt ||

60. inggih

--- 3 : 14 ---

kula kumêndur tuwan kapitan | rayate | môngga mlêbêt lawang kori tundha sanga | dèn age | botên mlêbêt yèn botên kalih sampeyan | ginêntèn ||

61. blak-blak suwêng-suwênge agalenteran | gumlèntèr | omahmu tinundhung gudèl alironan | gudèle | êmpak êmpong lera-lere sir-kusiran | mak lere ||

62. kang langyanwan kathah yèn winor ing sêkar | gancange | pun Marjintên wus nyipta cêlak pradesan | kang rame | sambat asru mrih wontên kang kapiyarsa | dhuh lae ||

63. sapa mulung têtulung cilakaningwang | nèng kene | arsa munggah sinêrung dening ri kathah | ambyuke | mring baita paran gènirarsa oncat | kawêkèn ||

64. kawuwusa sajroning wana Cêpaka | kyaine | Kramaleya kang lênggah nèng palataran | kêkèdhèr | tays karênan anon ing lare langênan | arame ||

65. para murit marêk nèng ngarsa sadaya | sukane | mulat marang atmajane sowang-sowang | kang nêmbe | lêlangyan nèng alatar nêdhêng purnama | mijile ||

2. Mijil

1. wontên lare ingkang amurwani | lêlangyan ni thowok [tho...]

--- 3 : 15 ---

[...wok] | wus samêkta dupa myang sêsajèn | rinubung ing lare lit jalwèstri | brêng sarêng nyindhèni | sampyêng sru aruntut ||

2. silir-silir tandur kang sumilir | ijo royo-royo | tak sêngguh yèn anyaring pangantèn | bocah angon mènèka balimbing | lunyu-lunyu bêcik | dinggo ngumbah kampuh ||

3. kitir-kitir kang bêdhah ing pinggir | jlumatên ing êdom | parlu dinggo seba mêngko sore | mupung gêdhe rêmbulane lagi | kalangan arêsik | surak-surak ayu ||

4. rarasing kang sêndhoning raryyalit | dènnyarsa mrih dados | mastuti mring ni thowok sinajèn | surak sora sarasa sukanting | tan pêgat pinuji | nahên kang winuwus ||

5. ingkang lagya lênggahan sukanting | sarasehan raos | ponang candra kumênyar sunare | niyup marang bawana mèstuti | kadi misudhèng sih | nênangi ngêsing hyun ||

6. mêmangun ing ginêm sawatawis | rasaning tyas kepon | dènnya kandhêg yeka darunane | rong prakara swara kang katiling | garantêsing tangis | srêging sêndhon asru [a...]

--- 3 : 16 ---

[...sru] ||

7. sanalika Kramaleya Kyai | wirut ing pasêmon | jatining rèh kang rinaosake | ya ta ingkang sêsambat mlasasih | manaput tyas kadi | triwikrama punggut ||

8. pamênggaking waspa ngatawisi | manglêlêt pamulon | jêgrêg ingkang katon lêng ciptane | gandês luwês susilaning rabi | nahan tan kuwawi | rasèng tyas sayanglut ||

9. wrêg kawratan karantan tan sipi | sasat sapatêmon | sumung-sumung sumingêp netyane | rasaning tyas rinasa ngranuhi | karya ngrêsing murit | talitining sêmu ||

10. nadyan sampun sinamar mêmanis | srêt wahyaning ulon | mring kang rayi Tambangprana linge | lamat-lamat yayi wontên tangis | anjrit sambat mati | yèn tan antuk tulung ||

11. Tambangprana nilingkên pamyarsi | cat pamyarsane mor | samar saking ramening pra rare | dhuh pukulun yêkti wontên tangis | nging tan patos titis | lêrêsing pangrungu ||

12. langkung samar mor swara jumêlih | rare kang sêsêndhon | Tambangprana nolih ing wurine | kinèn nyêrung ramening raryyalit | kang lagya sukanting | kèndêlna rumuhun ||

13. dupi kèndêl têtawaning tangis [ta...]

--- 3 : 17 ---

[...ngis] | cêtha tan carub wor | karya angrês kang myarsa sagunge | Tambangprana matur dhuh kiyai | têtelaning tangis | kados lèr puniku ||

14. kang sinambat paduka Kiyai | Kramaleya alon | angling sarwi jumênêng saking gèn | môngga adhi sami dèn parêki | dupara manawi | sambating lêlêmbut ||

15. Tambangprana lan sagung pra murit | tut wuntat wigatos | kumacèlu wruh ing wusanane | Kramaleya lampahnya malipir | nut gisiking kali | ngalela kadulu ||

16. wontên palwa nalusup jroning pring | kêbyukan ri angrop | pun Marjintên tan pêgat tangise | Kramaleya gupuh anudingi | dhapuran pring ori | yayi Tambangkalbu ||

17. lah ing ngriku sayêktining tangis | lan palwa kalorop | dhuh mêmêlas têmên janma kiye | hèh pra murit tulungana gêlis | kang liningan aglis | lukar sarêng ambyur ||

18. lir kasêrêng sumungsunging warih | manêrak ri angrop | sêsarêngan pangrudapaksane | piyak sagung sarah ri sumingkir | ponang palwa kenging | tinuntun kèh anut ||

19. datan diyon panglantingnya milir | anglir satata wong | pun Marjintên garjita ing tyase |

--- 3 : 18 ---

antuk tulung pamulunging janmi | anyarèhkên tangis | srêt wuwuse wor luh ||

20. dhuh kisanak kabêkta ing pundi | mangke jiwaningong | winangsulan pitayaa bae | iki dudu bôngsa bajag juti | têtulung sajati | mring kasangsayanmu ||

21. ri wusnya kang giyota malipir | praptèng têpi anjog | ing gisikan Marjintên nulya ge | mêntas saking ing palwa umèksi | janma tanpa wilis | panglocitanipun ||

22. baya iki tikungan ngubêngi | pradesan gêng moncol | kang kêrtarta nitik kèhe wonge | ambalabar anggabag ngèbêki | sasat tanpa kikis | lor mangidul kêmput ||

23. dangu kèndêl linguk gya jinawil | ywa ngêmu prihatos | tumulia tut wuntatku kene | sun aturkên mring ngarsaning kyai | winangsulan inggih | suwawi ngong turut ||

24. sampun kerit umarêk ing ngarsi | cakêt sapatêmon | nanging dèrèng waspada kalihe | angandika Kramaleya Kyai | sintên sinambat sih | paran marmanipun ||

25. kasangsayan anèng palwa kentir | Marjintên turnya lon | kang swara rak saking sru panjrite | kawula pun Marjintên Bangsari | sêdyamba madosi |

--- 3 : 19 ---

semah kang wus lumuh ||

26. angêmohi mêngku jatukrami | mêgat sih wèh lamong | Kramaleya ing nguni namane | dèrèng panggih wus manggih bilai | mèhna mati kentir | makatên witipun ||

27. dèrèng dugi Kramaleya gipih | amawas pasêmon | wêwanguning wônda wadanane | wus waspada yêkti nora pangling | mring garwa ing nguni | wêwukiranipun ||

28. lir sinuntak waspanya drês mijil | anjrit dhuh riningong | ingkang garwa sinêndhal astane | waspadakna yayi sapa mami | sêtya têmên gusti | mirah jiwaningsun ||

29. nora samar Marjintên anjêlih | angrungkêbi pangkon | tinutupan kang surya drês luhe | angêbêsi wastra trus ing wêntis | kang garwa nanggapi | pêngkêran rinapu ||

30. mêgap-mêgap angglagêp tanpa wis | sêsêgên tumpang so | lir binungkêm wit saking sungkême | padèng driya ingkang dèn rungkêbi | jungkêl konjêm kadi | nêmah kajalungup ||

31. Kramaleya kapilêng tan sipi | myat garwa nèng pangkon | tinaliti sagung busanane | sarwa luwas lawas nora salin | salong madal sumbi | tênglês malêm tanggung ||

32. gêlung rusak wor sarah roning

--- 3 : 20 ---

pring | ngarêmbyahing sinom | mring plaraban ngalèwèr lungsene | tanpa gatra traping ukêl kadi | mawut kasrang ing ri | rikala kêtlusup ||

33. dangu dènnya sumungkêm ing kami | pra siswa andongong | sidhêm datan ana sêbawane | samya anglês bela luhnya mijil | sinambadan dening | lumayaning bayu ||

34. pindha kandhêg sampun martandhani | niyup sang wirangrong | sitarêsmi rêmêng rêp sunare | kawaratan jalada ngalingi | ngêndhanu sakêdhik | nanging nora mêndhung ||

35. sumambirat sirat-sirat putih | tan antara katon | byar kumênyar sakêdhap nulya ge | rêpêt rêwêt linimputan malih | ing ima nglam-lami | marang sang margiyuh ||

36. kang kapyarsa tarlèn lining warih | kumricik swara wor | pyaking tirta têmpur panampêke | marang pèrèng parang parung curi | rob kumbul têmrintis | lir mèlu kumêpyur ||

37. Kramaleya cêguk dènira ngling | tangia riningong | pungun-pungun kang garwa wungune | maksih adrês waspanya nêdhasi | suluhan sêmu brit | tinutul marêntul ||

38. sarikutan ngasap netra bintit | sinambi nglus sinom | tandya ukêl mung sasêmèlèhe |

--- 3 : 21 ---

sèlèh slendhang poncot cinangkiwing | pangusapan sisi | yèn wus sok winirut ||

39. kang karingêt kumyus maratani | sakojur darodos | ambarabas kêbês kasmêkane | karya sêming kang kêmadha sungging | lanas kucêm nanging | amung dalêmok cung ||

40. salongkanging payudara mili | pindhane pasêmon | tiris dênta kumiring wancine | kang katuruh deresan ngrêmbêsi | tètès tibèng siti | kadi sotya larut ||

41. wontên murit rêrasanan ririh | kakang dika raos | lah kêpripun iku jalarane | sakalihan sami tawan tangis | angrêsi tan sipi | ngêtog wêtuning luh ||

42. kang tinanyan wus wruh duk ing nguni | aluraning lakon | asêsorah warah bêbukane | kala kyai pinèt mantu dening | Martaya Bangsari | sawêg nêmbe atut ||

43. anis saking Bangsari mêgat sih | praptaning samêngko | winangsulan mêkotên dadine | layak mawon nging kula wancèni | niku kyai taksih | tyasnya darbe kengguh ||

44. dèrèng puguh mênggak waspa mijil | santosane mleyot | korut marang kang garwa têmahe | sinauran lêrês dika adhi |

--- 3 : 22 ---

nging taksih nalisir | têpsiran kasusu ||

45. kagaliha kang panjang rumiyin | yêktining wiraos | kang makatên botên anyalênèh | sampun dangu gèn kula anitik | wêwatêking budi | wêlasan saèstu ||

46. kêdah asih samining dumadi | tan wêntala anon | ring sangsara kasrakat ing sanès | wus ngadate pra pandhita gampil | wêdaling luh nanging | botên sagêd nêpsu ||

47. sampun malih tumrap marang rabi | tan nyana patêmon | wus pêpancèn tan kenging winancèn | jêr wus watêk kasirnakna maksih | tumancêping budi | ing salaminipun ||

48. dèrèng tamtu gèn dika mastani | yèn katrêming wadon | mirit saking lampahan dhèk biyèn | adrêng nilar kang garwa tan bangkit | sande dening manis | pilaur ngaluyur ||

49. môngka botên kirang sarwa-sarwi | linaju kemawon | mring martuwa dèn ugung karsane | sawawrate sampun anglangkungi | darajating alit | kasugihanipun ||

50. lêrês kakang gèn ta paring wardi | nging dèrèng cumêplong | taksih radi abaukapine | mung nêtêpi sumungkêming murit | kêdah wêdi asih | angluhurkên [angluhurkê...]

--- 3 : 23 ---

[...n] guru ||

51. rêntahing luh kula amastani | sabab saking bodho | kurang mulur nalare agêmbèng | winangsulan o o lêrês adhi | sadaya ngaurip | makatên kang sampun ||

52. kang wus putus sampurnaning budi | wangsul dhatêng bodho | kang waspada muta puwarane | kang wus ngumur sêpuh wangsul malih | lir duk maksih alit | salin sêling surup ||

53. wêwangsulan kula niki adhi | sampun sah lan waton | ewadene yèn si adhi ngèyèl | dipun sahna mring jabaning langit | kula angaturi | cêculikanipun ||

54. Kangjêng Nabi Mukamad sinêlir | sarêng wus rumaos | winêngakkên sampurna sagunge | lajêng asma Jêng Nabi Omiyi | têgêsipun adhi | nabi bodho punggung ||

55. winangsulan malih kakang inggih | kula sampun ngawon | wah si kakang ngêtog pêng-pêngane | parikane sajabaning langit | wangune kaya wis | tau sok amabur ||

56. Sastrawiya[7] nolih anambungi | lah padha kajêron | purwakane rêmbug mung sapele | pêrlu nganggo waton kangjêng nabi | mung prakara tangis | kewala [kewa...]

--- 3 : 24 ---

[...la] kapadu ||

57. nora bakal angundhakke budi | sinaruwe gêntos | dening Sastramênggala wuwuse | i la dalah mangke ta rumiyin | misile wong budi | kang ngopèni kawruh ||

58. kawruh nika kawruh niku niki | kabèh padha kanggo | sampun enggal kagalih sêpele | tetahaning kawruh kang patitis | pinabên rumiyin | lêrês lêpatipun ||

59. Sastrawirya mèncêp-mèncêp sarwi | ambênakke bêlor | misil napa mung prakara rèmèh | dede dakik dede bôngsa gaib | Sastramênggala ngling | kagalih tan pêrlu ||

60. dupèh sanès dakik bôngsa gaib | kaanggêp tan kanggo | witing anèh yakti saking rèmèh | lah sumôngga sambèn cagak linggih | cangkriman sakêdhik | nunggil witing catur ||

61. Sastrawirya amangsuli inggih | lantaran gêguyon | opèn timên agalih bab kuwe | kawêdharna kakang kadipundi | Sastramênggala ngling | kabatanga gih nun ||

62. saking pundi sababipun adhi | suka lan prihatos | kalih wau têtela tan pae | sagêd dados jalaraning tangis | pantêse mung sêdhih | kang sring ngrêntahkên [ngrêntahkê...]

--- 3 : 25 ---

[...n] luh ||

63. kabatanga witnya saking pundi | Sastrawirya mlengos | ngeling-eling pacake gumlèlèng | pamêsuning tyas dèn olak-alik | ambêkuh nauri | ah lôngka puniku ||

64. duk punapa suka luhnya mijil | kula dèrèng tumon | mèsêm Sastramênggala wuwuse | wontên malih kang dèrèng kapanggih | gêmêting pamikir | Rêspati sumambung ||

65. wus watake mas Sastrawiryèki | padune tan jegos | dadak ngono-ngono kuwi priye | luwung walèh kewala tam[8] bangkit | prasaja pragogi[9] | dawêg ngundang kaum ||

66. Sastrawirya angling mangke dhisik | dipikir ping pindho | ta pun mupus kula jawilake | pakne Sastralêbda niku pasthi | botên mindho kardi | cêplos nuli rampung ||

67. Sastralêbda nolih mring Rêspati | wong tuwa dionggrong | durung môngsa angrêmbug bab kuwe | angulatna marang sambang liring | mêngko yèn wus kyai | kondur gunêm iku ||

68. anyêkikik kang sami miyarsi | mangsuli cariyos | sampun sarèh Marjintên nulya ge | nguswèng pada matur mêmalas[10] sih | sêmbah pangabêkti | kula mugi katur ||

69. ing kakang mas guru

--- 3 : 26 ---

laki mami | titip jiwaningong | nadyan sampun tan kaabdèkake | drênging sêdya kumêdah angabdi | pêjah gêsang mami | nèng ngarsa pukulun ||

70. lowung dados paladosan murit | ngiras juru pawon | tuwin têbah sanggar pasêmèdèn | sukur kagêp[11] angrukti sêsaji | katampia mugi | ing panangis ulun ||

71. sampun lola kataman gêng kingkin | sintên kang katongton | tan lyan namung sarinta bae[12] | kang kacêtha cumingak salami | kamot kadya nitis | katrêm nèng jêjantung ||

72. kala taksih gêsang yayah bibi | panglipur tan pêdhot | nanging datan môntra panglipure | dadya marêm èrêming tyas tistis | malah saya ngeling | kalimput anggrêgut ||

73. siyang dalu kawula tinari | pinurih jêjodhon | dhuh dupara têmên kalakone | luwung luwas botên nêdya laki | kakêning sudarmi | sakit têmah lampus ||

74. botên lami pun biyung nututi | brantaning tyas dados | tan kawawa mèh salah ton bae | pêpuntoning cipta tilar panti | sêdyamba madosi | paduka pukulun ||

75. kolu nilar kang rajabrana di | anglaju wirangrong [wirang...]

--- 3 : 27 ---

[...rong] | nut ing karsa saparan-parane | suka lalis lamun tan kapanggih | parmaning Hyang Widhi | kalampahan pangguh ||

76. tan anyana linantaran saking | lêlampahan elok | pan makatên kakang bêbukane | pun Marjintên matur wosing warti | titin[13] tan nalisir | aluraning laku ||

77. saking purwa madya amêkasi | rèntèsing cariyos | ingkang garwa ngrês pangandikane | dhuh mêmêlas têmên sira yayi | pun kakang tan ngimpi | kalamun linuruh ||

78. sèwu luput kalimput pakarti | bêbadra pakuwon | seje gunêm kang sun rasakake | biyèn sira ngalêmèk amêm ngli[14] | nora liya naming | ngetung tuna untung ||

79. ing samêngko ngalêmèke malih | kèwês cêkak aos | bisa tutuk amême wus tètèh | pun Marjintên nyêblèk turira ris | lo kala rumiyin | taksih kirang umur ||

80. botên liya amung pinarsudi | parincèn kemawon | ngèlmi etang kawruhing gêgramèn | sarêng sampun tilaring sudarmi | tarlèn kang kaèsthi | paduka pukulun ||

81. dangu dènnya kaonêngan sami | puwara tan kraos | wus bang wetan watara sunare |

--- 3 : 28 ---

kagyat ing tyas Kramaleya gipih | kang garwa kinanthi | yayi wus mèh esuk ||

82. payo mulih marang wisma mami | Cêpaka pakuwon | wus ambabar sawujud-wujude | kadarbea ing sira ri mami | garwa nut ing karsi | kancuhan panuduh ||

2. Kinanthi

1. lumayan sarimbit sampun | malêbêt sajroning candhi | pinarêk siswa wanodya | rabine pra murid-murid | kang parêk môngka pramuka | nênggih Tambangprana Nyai ||

2. rabining kaum sumambung | Nyai Ngabdul Sahrul tuwin | Nyi Amat Hudiyat lawan | Nyi Kasan Banudin nuli | Nyi Mênail lan Bok Drêma | jajar lan bokne Rêspati ||

3. sinambêtan rayatipun | Ki Jarwalêksana nênggih | lan Nyai Gôndawasana | kalihan Nyai Jayadi | Nyi Gunawinangun miwah | Taguna kaparèng wuri ||

4. para rôndha nom supênuh | para parawan sutaning | murid umarêk sadaya | sabobote bêcik-bêcik | kang nêmbe rumucuhana | kumêncur nêdhêng birai ||

5. jêjêl kadya sungsun timbun | nèng pintu pipit-pinipit | pêpêt kaya kurang papan | ngadhêp pangèdhêpe yêkti | karênan sumungku samya | kathah

--- 3 : 29 ---

kang atur pisalin ||

6. sotya mas sêmbêt supênuh | sumaos ngarsa cumawis | winawas tan ana luwas | sagunging pisungsung adi | anggêpe sami ambiyang | tan môntra nêmbe kapanggih ||

7. katon susêtya sumungku | Nyi Tambangprana matur ris | paduka pêpundhèn kula | sumôngga lukara nuli | santun pisungsunging siswa | rinasuka wus mantêsi ||

8. Marjintên nolih ing kakung | tur sasmita balang liring | kadi sêmu têtarosan | ing tyas taksih sônggarunggi | Kramaleya wus garjita | marang sasmitaning rabi ||

9. yayi aywa nganggo rikuh | apa kang dèn karênani | iku kadarbe ing sira | apa sira siram dhisik | Marjintên matur ing raka | gènipun adus mring pundi ||

10. Kramaleya ngandika rum | yayi maringa botrawi | pra siswa anuduhêna | saur kukila prasami | Marjintên wus kerit marang | pakarangan ing botrawi ||

11. Marjintên kacaryan dulu | têbane anèng botrawi | siniku pasagi wiyar | wêninging tirtamarta di | rinêngga patut atata | turut têpi cinapuri ||

12. tinembok ing sela pingul | abên gosok duk akardi | turut têtirahing tirta [tir...]

--- 3 : 30 ---

[...ta] | binatur batu linapis | lawêtaning sela cala | sinêlan ing parang curi ||

13. salong rineka rong sirung | rung-urung buwangan warih | papêthan thothoking sarpa | mutah tinampèm got alit | mili dhatêng patêgilan | tan kêndhat ing siyang ratri ||

14. margi tumuruning ranu | tumpukan sela pêsagi | tumundha undhak-undhakan | rinêngga rêca sarakit | tumumpang angapit marga | pasêmon angacarani ||

15. madyaning tirta winangun | pulon lit bundêr dèn dêgi | panti dhapur taraju mas | pasagi pananggap kliling | salongkanging saka rawa | pinasangan pancak suji ||

16. majupat korine patut | sinung wot panjalin urip | ananging sawêg rumambat | awit dèrèng patos lami | Marjintên dahat karênan | kèndêl satêpining warih ||

17. ciptèng tyas kasêsa gêbyur | lukar rasukan tinampi | siswa kang parêk ing ngarsa | cipta nugraha kiyai | kang sinangklit ing walikat | nulya pinêndhêt sarywa ngling ||

18. adhi Nyai Ngabdul Sahrul | titip pusaka puniki | ananging kawuningana | salamènipun tan kenging | ginarayang ing wanodya | kang nêmbe ngronce malathi ||

--- 3 : 31 ---

19. matur Nyai Ngabdul Sahrul | tumanggap badhe nampèni | dhuh kadiparan wardinya | bêbasan ngronce malathi | warga paduka sadaya | tan wontên kang nganggit sari ||

20. mèsêm Marjintên lingnya rum | têgêse ngronce malathi | garapsari mapag tanggal | linguk Ngabdul Sahrul angling | o o ing môngka kawula | sawêg wiwit kala wingi ||

21. mundur Nyai Ngabdul Sahrul | mingsête wus mratandhani | lagi gulung alang-alang | Drêmakêton turira ris | kula kemawon wus luwas | gapuk botên ika-iki ||

22. pusaka tinampèn sampun | tan lukar Marjintên nuli | lumaris anggêbyur tirta | kang jro sajaja pinilih | salulup amatêk môntra | makatên wêtuning puji ||

23. bisêmillah niyat ingsun | adus angêdusi dhiri | dhiri angêdusi suksma | kari sah badan maligi | suci saking karsa Allah | lailaha illollahi ||

24. riwusnya lumban cêcilum | Marjintên sru denira ngling | suwawi siram sarêngan | pra siswa umatur inggih | sumôngga kadumugèkna | mangke kemawon ngantuni ||

25. sasampuning siram ngrasuk | busana kang adi-adi | sagung kang

--- 3 : 32 ---

warna sotya mas | pisungsung saking pra murid | matur Nyai Tambangprana | pundi sêngkang kang pinilih ||

26. dhapur tri wana[15] kadyèku | tronyok tongkèng lompong kèli | linungkên môngga sumôngga | sampun pinantês tan kontit | èdi maripat barleyan | liyane punika taksih ||

27. sêkar sêtaman rangayu | amung radi alit-alit | tur sela pasèt kewala | tapsir rêgi nyatus ringgit | kirang mungguh yèn kagêma | Marjintên mèsêm dènnya ngling ||

28. kula wus rumaos sêpuh | tan susah kewala adhi | saru manawi sêngkangan | sintên kang dipun pamèri | katêmu wus padhang tuwa | anggêbrag Tambangprana ngling ||

29. cucul sêngkang botên mungguh | taksih wêtah dèrèng rêmpit | sarira kadi parawan | owêl yèn anggege wanci | gèk umanku bae apa | kang wis rambut nyambêl wiji ||

30. paduka wus ngakên sêpuh | sampun yuswa pintên warsi | winangsulan ngêt-èngêtan | sampun kawan dasa warsi | têtêp ing warsa punika | rak inggih wus nama lingsir ||

31. Nyi Tambangprana ambêkuh | alah sêmantêna ugi | mawi guru sêsawangan | nadyan dungkap lungse sari | yèn saranduning [sa...]

--- 3 : 33 ---

[...randuning] sarira | turut rêspati malatsih ||

32. nun rak inggih taksih patut | manawi wontên prayogi | ngagêm kang langkung sapangkat | winangsulan inggih adhi | makatên ingkang kalimrah | sampun kalintu ing tampi ||

33. nampik sih kang sah ing kalbu | gèn kula anglugas dhiri | wiwit duk umur wolulas | winangsulan kadipundi | kang dadya darunanira | taksih rare tan birai ||

34. makatên adhi witipun | sarêng katilar ing laki | kawêntar dadi walanjar | sugih dunyarta mêpêki | sasat sabên byar kewala | wontên kang nêdya ngrabèni ||

35. mung sapele pedahipun | pra priya jaman samangkin | panitikaning wanodya | pundi kang sugih mas picis | punika kang pinilala | nilar lêlabêtan bêcik ||

36. naluri sampun kalimput | dening busana di-adi | makatên wau kang kathah | dlêmok cung priya kang milih | ring nalurining aluran | marma kula pikir-pikir ||

37. gèn kula tansah tinêmbung | pra priya salin-sumalin | kèpi kasugihan kula | sêtyamba tan sêdya krami | lajêng mawi gêlar mlarat | anglunggas tanpa mas picis ||

38. botên sawatawis [sawata...]

--- 3 : 34 ---

[...wis] dangu | tumularing warta têbih | Marjintên lanjar mêsakat | pêt-klampêtan wontên sudi | kalajêng amung kuwêran | sumêpuh praptèng samangkin ||

39. Nyi Tambangprana gumuyu | dhatênga ing pundi-pundi | waradin sampun mupakat | amung kang kula gumuni | tiyang jalêr sapunika | tan wrin rêrubaning èstri ||

40. linabêtan saya dlarung | pangrisak saking mêmanis | rinaos saya mêmanas | ingkang saupami naming | narimah cêkaping bêtah | lêstantun tan mêlarati ||

41. Marjintên mangsuli wuwus | adhi mangke ta rumiyin | sampun enggal nguman-uman | prakawis punika adhi | pan sami dene kewala | sumôngga andika galih ||

42. sanadyan pra wanodyèku | kathah kang ambêk kumini | digung ngandêlkên dunyarta | rubanya kinarya panggil | dènirasa[16] gulawênthah | pamêngkune tan pakering ||

43. tangèh yèn bêkti ing kakung | kikisaning tyas sok kengis | wong lanang dadi kukuban | ora kanggo bok iya wis | laki kang ngungkuli sira | punika kang bilaèni ||

44. botên sande dangu-dangu | badhe risak kêrêp laki | kapatuh salin lanangan | laki [la...]

--- 3 : 35 ---

[...ki] lakèn tanpa kakim | têtêp wanodya bucalan | tan wruh wêwadosing èstri ||

45. inggih manawi jinurung | antuk priya budi ringkih | tan rikuh rinèhing garwa | lulusa lami lêstari | yèn antuk kang budi sura | gambira wor nalar mintir ||

46. tan was kamlaratanipun | badhe rêkaos pinanggih | pêthal sing katrêsnanira | Nyi Drêmakêton nambungi | lêrês gèn ta paring sorah | ananging ta kadipundi ||

47. priya kang rabi galundhung | awis ingkang ngrumaosi | tan trimah mring tri prakara | sintên wonge kang kuwawi | sing dhah-dhèh karya mirungga | rabine kinèn nglabuhi ||

48. Marjintên tanggap lingnya rum | bêbasan andika adhi | tan trimah mring tri prakara | tri prakara kadipundi | Bok Drêma matur wardinya | narimah tigang prakawis ||

49. kang sapisan nêdha tuwuk | ping dwi sagêd nyandhang adi | ping tri carêming asmara | rak inggih sampun nyêkapi | ingatasipun ngagêsang | badhe punapa ta malih ||

50. Nyi Tambangprana gumuyu | kakang bok kula but kalih | ngiras sambèn gêgujêngan | Marjintên mangsuli manis | inggih adhi Tambangprana | kula manahe rumiyin ||

--- 3 : 36 ---

51. dhi Drêma gone sumambung | punika radi malahi | môngga dhi Jiwalêksana | kula sampeyan rencangi | bojon dhalang sok gathekan | tabêri mikir palupi ||

52. Nyi Jarwalêksana matur | dhuh kawula saya têbih | nadyan sring mirêng carita | carita purwa duk nguni | dèrèng wontên jamanira | priya rinoban ing èstri ||

53. manawi kinarya sambu | bibrah botên sagêt mathis | salin-sumalining janman | tan kenging dipun wancèni | têtela sampun kinodrad | madal saliring pambudi ||

54. Marjintên lingnya gumuyu | si adhi dikon ngrewangi | sèlèhe anggunêm janman | cobi andika wastani | janman kang kados punapa | kula dèrèng amrangguli ||

55. Ni Jarwalêksana linguk | èwêt dènnyarsa mangsuli | lah dalah kêsadhung watang | têgêse janman puniki | tindak kang sampun kalimrah | awon sae nut ing takdir ||

56. bilih sampun limrahipun | sanadyan nglampahi nisthip | botên patos-patos wirang | jêr wus limrah tan ngijèni | yèn utami pirabara | dhasar punika kang kèsthi ||

57. Marjintên mangsuli lowung | tumrap wong kang botên budi | kenging [ke...]

--- 3 : 37 ---

[...nging] katali ing janman | inggih yèn janman utami | wangsul dhatêng janman nistha | punapa nora pinikir ||

58. kèlu lir kalap sing ranu | datan niyat amêlahi | nama tanpa kasantosan | alah dene darbe budi | kawêkèn mungkur ing nistha | dados janman dèn rungkêbi ||

59. têtêp janman namanipun | yèn kula ingkang mastani | janman saking lingga janma | têgêse wong-wongan adhi | sirna namaning manuswa | kacêmplung alam bilai ||

60. cariyos andika wau | botên kenging dèn wancèni | awit janman wus kinodrat | madal saliring pambudi | bab punika kasinggihan | nging kathah-kathahing janmi ||

61. wontên kang nora maèlu | ngowêl santosaning ati | kang wus inganggêp sampurna | luwung aywa amênangi | mundhak muwuhi duraka | bêcik ngêmasi samangkin ||

62. tur datan saking milalu | labêt wus lêbdèng sêmèdi | adat sinau palastra | tan samar praptaning pati | punika nama manungswa | manglar muluring pambudi ||

63. wus rumaos botên gadug | anduwa parênging takdir | nging tekad ingkang kadyèka | manglar muluring pambudi | kawoworan kirang sabar | nora [no...]

--- 3 : 38 ---

[...ra] nganggo lair batin ||

64. upami sagêd lêstantun | wor janman kang dèn tindaki | têtêp manuswa musthika | barukut krêntêging ati | Ni Jarwalêksana jawab | nging taksih kula waoni ||

65. murang marang wajibipun | ngagêsang tamtu nglampahi | awon sae wus kadarwa | wor kalimrahan tan apti | sasat nyatru mring Pangeran | Marjintên mingsêt dènnya ngling ||

66. si adhi mindhoni catur | saking tan wantala tunggil | janman kang kaanggêp nistha | marma pilaur ngêmasi | kiyasing tyas botên liya | pratingkah kang warni-warni ||

67. iku manjing sêkaratmu | nora wurung bakal lalis | êlêsmu durung karuwan | yèn lila lêgawèng pati | sira karêm bêbengkrakan | de warah andika adhi ||

68. wor kalimrahan tan purun | sasat sêsatron Hyang Widhi | niku kaya kurang têrang | wite wong eklas ing pati | dahat kèpi mring Pangeran | êndang tumulia tunggil ||

69. punapa winastan nyatru | mandar kapencut ing Gusti | kumêcêr tunggal kaanan | kang makatên wau adhi | dede pati kang niyaya | manthuk Jarwalêksana ngling ||

70. wau pinangkaning catur | sapele sagêd murwani [mur...]

--- 3 : 39 ---

[...wani] | ginêm raos ngômbra-ômbra | sampun kalintu ing tampi | adat pawèstri Cêpaka | guyone padudon pikir ||

71. Bok Drêmakêton umatur | sumôngga kakang bok nuli | kula gêntos nyuwun jawab | sasêkecanipun kêni | wit saking bab tri prakara | kangbok taksih nyêmadosi ||

72. manawi pamanggih ulun | wus gêmêt tan mindho kardi | yèn wus carêm nyandhang mangan | pikiran punapa malih | winangsulan lon-alonan | adhuh gampil têmên adhi ||

73. lêrês mênggahing pitutur | kang mêdal saking pangèsthi | kêcap mangap sandhang pangan | ping tri rarasing arêsmi | punika talêsing karsa | cêkap amung tri prakawis ||

74. punapa adhi kalimput | watêk kang sampun kaèksi | kangge manungswa sajagad | sampun kacêtha salami | têtela botên narimah | yèn ngêmungkên tri prakawis ||

75. taksih pintên-pintên èwu | karêp sajroning aurip | trakadhang dèrèng kacêkap | ngupaya mring tri prakawis | kasêsa sêlak utama | kautaman warni-warni ||

76. kudu anu kudu anu | anu anu kurang bêcik | iki anu isih

--- 3 : 40 ---

kurang | angrasa kêdah lumuwih | singa nganggoa sapangkat | pêksan kuwate mung kuwi ||

77. kang makatên wus winahyu | manungswa sèwu satunggil | sumèlèh sawontênira | cobi andika lampahi | tur pitutur ta priyôngga | dèrèng kantênan yèn bangkit ||

78. wau jêjèrènganipun | sawêg limrahing sujanmi | dèrèng nyabrang bab maksiyat | ugi pintên-pintên warni | angèl ing pamberatira | gumampil mring tri prakawis ||

79. kula matur cêkakipun | wragat praboting aurip | botên mawi wêwatêsan | ingkang saupami naming | narimah tigang prakara | tan wontên sêdya angèsthi ||

80. mamrih kaluhuranipun | lan mrih kawasisan tuwin | prawira kawicaksanan | mrih linulutan sasami | sarana pangrekadaya | kawruh daya warni-warni ||

81. katitik kaananipun | kang sami dipun sipati | tibaning nistha utama | lan bêgja cilaka saking | manah kang kirang narimah | ing ngriku wote kang yêkti ||

82. prakawis madya witipun | tarlèn sing dugi prayogi | punika bôngga piyambak | awis kang sagêd nyèplêsi | ingkang tamtu adiguna | yèn [yè...]

--- 3 : 41 ---

[...n] tan kurang iya luwih ||

83. manawi saliring wuruk | inggih sampun tharik-tharik | apike ora kêjamak | awis kang sagêd nglampahi | iba tan mawi wêwulang | kèndêl samantên gih adhi ||

84. usulnya Ki Ngabdul Sahrul | dhawuh paduka tan sisip | tumrap wong nêdya daluya | padune tan bisa bêcik | sawastu wontên kewala | waton kang dipun rungkêbi ||

85. Marjintên mangsuli wuwus | kula nyumanggakkên adhi | kagalih kawruh punapa | atur kula waton yêkti | saking watêking manungswa | lêrês lêpat borong adhi ||

86. ngèlmi ingkang kula gilut | sanadyan amung sathêplik | waton wontên nyatanira | lowung kangge ngulir budi | puluh ngrêmbaga Bètolah | yèn tan sagêt karya yêkti ||

87. tiwas gêdêr dadi catur | mung sak kumagaib-gaib | wose datanpa pituwas | tiwas-tiwas milalati | sampun adhi kula cêkak | mangke mindhakan tanpa wis ||

88. Drêmakêton suka ngrungu | kakang bok dahat pratitis | punapa sampun winêjang | dening rakanta kiyai | wangune wis rambah-rambah | winangsulan dèrèng adhi ||

89. tiyang tunggil [tunggi...]

--- 3 : 42 ---

[...l] dèrèng dangu | kiyai lajêng ngoncati | bêbasan sêpasar bubar | pangrêtos kula puniki | tabêri marak sudarma | tinuntun saking sakêdhik ||

90. Drêmakêton majêng ngêsuk | cakêt lan Tambangprana ngling | kakang bok sadaya rêmbag | sampun gumathok tan sisib | môngga ginêm piyambakan | wosing suraos binudi ||

91. kang dados purwaning catur | wiyahène para laki | kang sami ambêg gambira | nadyan rinoban tan arsi | têminah manah narimah | suwawi ngudi pambudi ||

92. mrih tutut anut miturut | sumarah pangrèhing èstri | srana ihtiyar punapa | Nyai Tambangprana bêkik | iyah wong pun padha tuwa | bab punika botên misil ||

93. sumêla Marjintên mathuk | lowung winulangkên maring | para nom kang nêdya mênang | kenging kangge sangu laki | kula botên paja-paja | sagêd ngudhoni pamanggih ||

94. bilih kangbok wus jumurung | ngupadi budi supadi | èstri mrih tinut ing priya | kenging ugi dipun pikir | nanging kêdah calêmêdan | miyak wêwadosing èstri ||

95. sumôngga adhi dèn gupuh | amurwanana pamanggih | kula mirêngne [mirêng...]

--- 3 : 43 ---

[...ne] kewala | Tambangprana matur inggih | dhi Drêmakêton yèn kula | ngèlmi sarate wong laki ||

96. bêkti jrih manut miturut | sapangrèh dipun antêpi | sakit dumugi palastra | sarana ajêg cêcawis | nuju pakarêmanira | lumados kanthi mêmanis ||

97. adat lêlêpihanipun | priya kang sampun katali | lêlabêtan kang kadyeka | koruping tyas lair batin | tangèh muranging pratingkah | nadyan sanalika lali ||

98. botên dangu pasthi emut | martobat minta aksami | nging wong kang tan wruh ing nalar | wanodya kang kangge nglaki | dinakwa kirang prasaja | prasasat andarubêksi ||

99. guna sarat anu-anu | kang kaduk lonyo mastani | saking onthèl aswa wastra | pami makatêna yêkti | kula purun toh apitan | bok inggih nyêdasa wani ||

100. botên sande dangu-dangu | winados kados punapi | tamtu kawanguranira | dhasar kang priya cêngkiling | pinulasara kayangan | lamun sabar milalati ||

101. Bok Drêma gumuyu matur | pancèn wuruking wong laki | kêdah matrapkên punika | mung kuciwa botên gampil | kangge

--- 3 : 44 ---

para nèm samangkya | sarat kang wus kula cobi ||

102. gampil kalampahanipun | cêsplêng botên mindho kardi | duk pakne si gêndhuk mothah | kaol wasiyating kaki | kaliwêtkên mawi dinar | milih wos kang sukanandi ||

103. yèn wus mêndhak ngore rambut | cincing sanginggiling wêntis | lapal kang kèsthi ing cipta | donga kabula kaping tri | sarat malih mawi ulam | pes-pesan rêmpah kacindhil ||

104. ginêcak mêmêt kang lêmbut | ri wusing matêng lumadi | kaladoskên kados adat | rêrangkening ulam kenging | mung sakawontênanira | sunat mawi tata lair ||

105. ngadi busana kang patut | pinantês tibaning liring | yèn marak sarêngan dhahar | kang parêk radi kapering | dèn mulat puluk sapisan | tèlêpe dipun sarêngi ||

106. mèl kang kèsthi jroning kalbu | niyat ingsun ambarêngi | lêbuni kalimatira | kamamu kamaku jati | rasaku iya rasanta | têtêp si atma tunggal sir ||

107. bibaring bujana kêmbul | lêlinggihan sawatawis | tuwuk wus karaos lukak | lajêng ngrumiyini manjing | mring paprêman têbah-têbah | kaol wau ngong la [la...]

--- 3 : [45-46][17] ---

--- 3 : 47 ---

108. tingali | sabobotipun tinilar | bojo papat tan prihatin | malah kêrêp rêraosan | suda butuhku samangkin ||

109. wontên malih pêrlunipun | kajawi kanggêp ing krami | manawi jroning sanggama | tumètèsing wiji dadi | ring lare watêk èngêtan | ngrêtos dhatêng kawruh batin ||

110. nadyan wus mari kamaru | inggih taksih kula èsthi | kantun anyantuni sêdya | bisa anak-anak bêcik | bab punika sampun nyata | pun thole kang ôngka kalih ||

111. sawawrate lare dhusun | clêmongan radi pratitis | sawêg ngumur sangang warsa | rekane sok amucuki | bapakne asihe tumplak | mring pundi-pundi tan kari ||

112. nanging nakale kalangkung | wus mangrêtos katiban sih | ambakna kula sumêlang | yèn kalantur ngadi-adi | inggih manawi raharja | taksih sagêd nguja siwi ||

113. Nyi Tambangprana lingnya rum | lêrês si adhi kang watir | ingkang saupami kula | botên parlu kinthal-kithil | lajêng katitipna marang | pondhok paguron kang bêcik ||

114. owêl manawi kabanjur | lare sampun dhasar lantip | niku lare [la...]

--- 3 : 48 ---

[...re] sing pundi ta | winangsulan pun Sudaim | mèsêm Nyai Tambangprana | jênênge minôngka titi ||

115. Ni Jarwalêksana matur | manawi pakne nyondhongi | kula purihipun misah | kajêngipun kesah ngaji | nanging kula gadhah kiyas | kados botên nayogyani ||

116. kabêkta watêkanipun | mati urip dikêloni | ing wingking botên kamanah | sring-asring kula grètèhi | wangsulanipun glayêman | cikbèn ta wong isih cilik ||

117. kêrêp dados witing padu | inggih saking pun Sudaim | kalangkung nganyêlkên manah | sabên kula sarêngêni | bapakne mangsuli nyêntak | besuk rak ngrêti pribadi ||

118. Si Daim iku nyawaku | mara tutugna kang pasthi | sira sun rangkèt bêdudan | kula lajêng amangsuli | dhalang ngilangake sulang | wêlasmu têmahan lalis ||

119. Nyi Mênail nyaru wuwus | dhatênga ing pundi-pundi | kathah padudon bab suta | nanging botên trusing ati | mandar dados pêpaesan | antuk babahan mangun sih ||

120. rèrèh ing panglipuripun | dhidhis kewala wus lilih | botên botêne yèn sida | ukuran sami nglampahi | nyê [nyê...]

--- 3 : [49-50][18] ---

--- 3 : 51 ---

[...katên] witing têminah | dhatêng si kothok kang bêling | môngga dipun tintingana | Bok Gopa kinarya saksi ||

122. sintên kang maksih yatprètu | cuwa botên tamtu dadi | kandhêg dayani cêmêngan | êndême nuwuhkên budi | lês-lêsan pêpindhanira | mancat laladaning gaib ||

123. gampil mrih pangluyutipun | tetahan sinau mati | cêkap saking rêm-rêm ayam | nimkat makatên kang kèsthi | sahwat saksat sêsambenan | mung sapisan sabên sasi ||

124. winangsulan lowongipun | ping sanga likur kang pasthi | Nyi Gunawinangun sugal | kula sêpaos bok mati | dhasar wong kang kaya kula | maksiyat nyêrèt sarimbit ||

125. sakalihan sampun luluh | jroning sês kang dèn raosi | musarawat warna-warna | babagan ngèlmu sajati | marêming wuru pangrasa | sarêngan ring sonya ruri ||

126. lho rak punika witipun | botên kumatani-tani | sampun kalêbêt ing adat | suda rarasing arêsmi | korup dhatêng layap-layap | nglêgèyèh nêkuk gêguling ||

127. yèn rinaos saenipun | semah anyêrèt sarimbit | adat botên [botê...]

--- 3 : 52 ---

[...n] sagêd pêgat | watêk sabiyantu budi | nanging kalangkung mêmêlas | kang wus kabanjur ya wis[19] ||

128. botên kenging dipun tiru | labêtan kula puniki | manèka langkung ru-ara | manawi sami tinagih | môngka langip pêpailan | liwung kêkuwatan gingsir ||

129. kawuron hawa waringut | purêngên dahuru wikir[20] | kablusuk alam kiyanat | ratu-ratuning wong sakit | dêdrêg bêbalangan ulat | wêlu anguwêl umêli ||

130. manawi sru kasokipun | nêmpuh byat dipun rosani | ihtiyar tilar pikiran | lêsah-lêsah anglampahi | tur dèrèng kantênan angsal | êmbuh mati êmbuh urip ||

131. Bok Gopa sampeyan sambung | bakyune Kasan Banudin | wangune dèrèng pitaya | Bok Gopa mangsuli ênggih | jangji bab madat kewala | sêngsêman kula wit cilik ||

3. Asmaradana

1. kulina anguli-uli | kilap sabab kang punapa | daya kang makatên wite | dèrèng pinanggih ing akal | para maksiyat madat | katrêm nèng ngriku kajlungup | mungkur rarasing sanggama ||

2. kang makatên wau yêkti | nanging mawi êmpan papan | kang madat pintên umure |

--- 3 : 53 ---

yèn taksih nêdhênge yuswa | inggih maksa galiyak | amung wontên kaotipun | lawan ingkang botên madat ||

3. yèn tumrap wong kang wus wanci | sêpuh sasat babar pisan | sahwat kèngsêr dening tike | lan semah kadya sudara | nadyan nèng patarangan | narimah kirikan amung | marang carêm arang-arang ||

4. kang kula gumuni lih[21] | daya pangaribawanya | wong madat kandhêg sêdyane | têbih mring ambêg gambira | berawa sura sirna | têntrêm talatosanipun | mindêng bêbudèn kêkêran ||

5. lan sugih pangathik-athik | thukul sajroning lês-lêsan | tumêkèng gaib anggêpe | nikmat kang tanpa upama | ujare wong mêmalad | padu-padune kabanjur | anjingglêng marang maksiyat ||

6. kula usul anguruni | kangge mêwahi piwulang | awon-awon gih kajênge | ayak kalangkung utama | wanodya kang sambada | kang kêdah tinut ing kakung | mrih tutut dadi simpênan ||

7. sae dipun darubêksi | saking pangreka punika | ginulang sêlot-sêlote | lamun priya kang tan arsa | dhatêng maksiyat madat | talatosana [talato...]

--- 3 : 54 ---

[...sana] pangglêmbuk | dèn gratèh ywa kongsi kêmba ||

8. upami kang priya sakit | slêmêt mulês sêbah sayah | dipun aturana nyêrèt | punika sakit adhakan | kenging kangge tetahan | yèn wus panglantihe atul | aywa kêndhat dèn ujaa ||

9. lamun panyakote dadi | botên-botênipun kesah | tuwajuh dadi têpèkkong | mungkul datan byang-êbyangan | racut saliring karsa | ngalèsèt krasan nèng kasur | pantês tumrap pra sambada ||

10. nanging asring suduk gunting | têmah dadya katularan | sampyuh sarimbit tan nyêrèt | ya cikbène babar pisan | jêr sampun tinêmaha | pangèsthi pêpuntonipun | uripku lantaran nikmat ||

11. Nyi Gôndawacana myarsi | rêrasan kang warna-warna | sadaya inganggêp rèmèh | mèncêp sajroning wardaya | tan wontên kacondhongan | katon lêlèjêming sêmu | sir kawêtu sêmang-sêmang ||

12. ingkang dadya walangati | manawi urun wêwulang | kawanguran saèstune | wit Nyai Gôndawacana | tilas lampah planyahan | sarêng sampun radi kombul | winisudha ajar bêksa ||

13. dangu-dangu têtêp dadi | ringgit topèng

--- 3 : 55 ---

bêbarangan | komuk saparisolahe | sarêng sampun saya tuwa | uripe katiwasan | suprandene sok malat kung | tumrap wong umur sawidak ||

14. dupyantuk parmaning Widhi | martobat lêpating patrap | kèndêl saking planyahane | sinemah Gôndawacana | dipun jak puruhita | mring Kramaleya kang mashur | tambah tuminahing manah ||

15. Nyi Tambangprana sampun wrin | lêlabuhan kang kadyeka | ingumpêt mêksa kawêlèh | èngêt Nyai Tambangprana | duk lagya pinantyan[22] | topengan samuwanipun | Gôndacana Gunungsêkar ||

16. pun mèdêm namane nguni | Tambangprana kalêsikan | mring Marjintên dhuh kakang bok | punika dipun sruweya | pun adhi Gôndacana | mangke tamtu sagêd matur | pitutur langkung sampurna ||

17. wit pun Gôndacana nguni | sampun nate botên sida | kèndêl samantên kakang bok | Marjintên mangsuli paran | kang dadya darunanya | rêmbag kêmêngan tan laju | pinunggêl tutur tan sida ||

18. Tambangprana matur jawil | yèn kaparêng dados manah | namung sakêdhik pêrlune | nyantên lêlabuhaning lyan | ingkang kirang utama |

--- 3 : 56 ---

Marjintên nolèh ing pungkur | mriki adhi Gôndacana ||

19. bok inggih ngurun-uruni | sawontênipun kewala | awon sae sami kangge | jêmbaring kawruh punika | kang tanpa têtampikan | môngga adhi sampun rikuh | matur Nyi Gôndawacana ||

20. kula matur jarwa jati | kawruh wus kadaluwarsa | ing nguni sampun kayêktèn | panitikaning pra priya | tan kenging dipun angkah | angèl ing pangungkihipun | kados sampun dipun kodrat ||

21. priya tinut ing pawèstri | mirit saking tata krama | sanggama dadya pasêmon | wiwit jaman Jamajuja | wong wadon wontên ngandhap | sumaos wêwadosipun | sumarah pangrèhing priya ||

22. marma kang pêrlu binudi | marêming carêm sumarah | wose mung ngriku thok-thêle | nadyan tan patos warnendah | kenging kangge puwungan | waton kacêkaping pêrlu | sampun dados pangasihan ||

23. kawêkèn Marjintên angling | punika rêmbag punapa | kula dèrèng patos ngrêtos | adhi Nyai Tambangprana | dèn enggal tanggapana | titi rèntèsing pamuwus | ngêmot ngèlmi pêpêthingan ||

--- 3 : 57-60[23] ---

--- 3 : 61 ---

24. di | wontên ingkang kalung dhêsthar | trêping sêrat pênyu mèncèng | wontên kang kantun kotangan | klambi sêmampir pundhak | sawênèh gaguprut êndhut | kintên-kintên mêntas dhawah ||

25. wah ingkang kula ênêki | yèn nguswa tilar kuwaya | wontên ing pipi dalèwèr | tan dangu bedhangan kula | prapta bêkta sanjata | pratitis pangêlèsipun | jumêdhot tan môngga sesa ||

26. satunggal sampun ngêmasi | kula lajêng tilar wisma | tobat dumugi samangke | awrat dados palanyahan | dosane ngômbra-ômbra | kêrêp anjalari padu | adon-adon rajapêjah ||

27. gêdhêg kang sami miyarsi | prasajane Gôndacana | saliring wêwarta barès | sigêg kasaru praptanya | Ni Padang kang dinuta | ngadhêkês sumiwèng ngayun | umatur sowan kawula ||

28. dinuta rakanta kyai | jêngandika katimbalan | dhawuhipun ewadene | manawi taksih karênan | wontên ing ngriki jênak | inggih kadhawuhan nutug | rèhning sampun wanci dhahar ||

29. punapa kapundhut mriki | raka paduka sumarah | Marjintên alon wuwuse | iya matura sandika | Ni

--- 3 : 62 ---

Padang aja susah | ngalih gon pangruktènipun | adat bae lêstarèkna ||

30. bibaran saking botrawi | praptèng panti kêmbul dhahar | pra siswa sarêngan kabèh | tan pae jalu wanodya | banjêngan sarimbitan | sasêlane silanipun | uyêl kang sêsêlan anak ||

31. pra siswa suka angênting | sênêng sajroning agêsang | muput sakarsa-karsane | kawêntar siswa Cêpaka | tan wontên tiyang mlarat | tan wontên tiyang balilu | waradin botên sungkanan ||

32. sami rahayu ing budi | bèrbudi ambêk wêlasan | kêncêng mring kalumrahane | rukun bêbudèn raharja | pamèting kasugihan | sêsambèn bari lumayu | prandene matumpa-tumpa ||

33. kalayan pakarti gampil | sah datan saking rêrekan | kang mulung sami eklase | nadyan kang karêm maksiyat | amung minôngka sasap | mindêng kaèngêtanipun | têbih pakarti kanisthan ||

34. manawi wontên kang lali | kalimput nêrak piwulang | nalôngsa kaluputane | badan winasuh priyôngga | sarana tapa brata | labêt sampun sami atul | sakêdhap antuk wêwêngan [wêwênga...]

--- 3 : 63 ---

[...n] ||

35. rampak lêgawa ing pati | sumarah tan sêmang-sêmang | pêcat nora suwe-suwe | tan wontên pati sangsara | lantaran paripaksa | anglês tilar gônda rum[24] | kramat kubure angambar ||

36. tumrah mring para rarywa lit | suson praptaning diwasa | waras lêmu-lêmu kopèn | tan wontên kang murang sarak | tuwajuh doyan wulang | bêkti marang rama ibu | calon dadi dandanan[25] ||

37. tur warnane rêsik-rêsik | tan môntra wêwijèn desa | kathah kang ragi nyalênèh | kadya têdhaking rah mulya | èstri yu mawa cahya | mutri solah bawanipun | yèn priya sêmu nyatriya ||

38. sanadyan trahing wong kuli | tèse lawan puja môntra | dadi nut kalamangsane | wêninging atma nirmala | tan guru drênging karsa | tumuruh ing turas anut | awon saening sanggama ||

39. amung cacade sathithik | wong kang linulu ing bêgja | owêl têmên têmahana[26] | sami kinodrat palastra | dhuh Allah eman-eman | tuju-tujune wong ngriku | sampun olah kasantosan ||

40. pêpunton praptaning pati | kauntungan wong Cêpaka | baku bok kayaa kuwe | ing

--- 3 : 64 ---

môngka watêk kang lumrah | sanadyan kasarakat | mingkuh mring antakanipun | sing ditêdha bae apa ||

41. makatên kontaping warti | tambuh kang samya pruhita | mring Kramaleya praptèng don | salami ngeyub kabagyan | we-suwe katularan | sêmpulur kadya linulu | lulus dayaning ngèlmi kak ||

42. sabibaring kêmbul bukti | Kramaleya angandika | apa yayi darunane | jênak lêlangên ing tirta | apa ingkang rinasan | Marjintên matur pukulun | inggih namung gêgujêngan ||

43. Nyi Tambangprana matur ris | kadya wau kang rinasan | rancagan pinêndhêt wose | gumujêng Ki Kramaleya | iya luwih prayoga | aku nguruni pitutur | palupi kanggo lêpihan ||

44. tanggaku ing Sêmpu nguni | ana bêkêl sêsomahan | Ngantèn Sajaya arane | somahan wit jaka rara | ingkang wadon pêparab | Sulbitun parawanipun | runtut sajroning tri warsa ||

45. patutan wadon sawiji | gajêg Sulbini aran[27] | lagya sawarsa umure | Sajaya tyase kagiwang | têkayur kasulayar | korup mring wadon lyanipun | kolu nilar garwa putra [pu...]

--- 3 : 65 ---

[...tra] ||

46. lawase windu titi[28] | kalantur Ngantèn Sajaya | tansah anguja karêpe | kaya wong tanpa èngêtan | tan tolih ruwiyatma | ewadene Boka Sulbitun[29] | antêpe tan nêdya krama ||

47. mêmungkul among sutèstri | iku kang pinuja-puja | janji arjasa lawase | tan mèngèng sêtyaning priya | pancèn wadon pilihan | yèn rupane ora ayu | ananging datan kaguwang ||

48. eramku kapati-pati | lawan Bok Ngantèn Sajaya | yèn katimbang lan umure | yêkti durung paja-paja | bisa cêgah sanggama | èsthining tyas kang sok konus | manjinga tapaning atma ||

49. iku musthikèng tèki[30] | awit Bok Ngantèn Sajaya | wus tau angrasakake | nikmat rarasing asmara | puwara bisa nyêgah | beda lawan ingkang durung | durung nyam-nyamên ing rasa ||

50. Marjintên matur kiyai | ngumur pintên Bok Sajaya | mêngko tak eling-elinge | duk tininggal mring kang lanang | ayak ngumur wolulas | têkaning umur nêmlikur | lagi mèh ulih-ulihan ||

51. yayi aku ambalèni | sêsorah carita ngarsa | yayi mangkene

--- 3 : 66 ---

candhake | dahat Bok Ngantèn Sajaya | gone dadi wêlasan | ing kadang kadeyanipun | wus lola tinilar garwa ||

52. yèn nuju ngenggar mong siwi | nèng natar nêdhêng purnama | kèh rowang kang ngrigênake | tuture para kang rêna | ya talah Bok Sajaya | dika lagi taksih payu | sing dintèni bae apa ||

53. rayat andika wus lali | katimbang angagak-agak | wiwit saprana-saprene | wangsulane Bok Sajaya | ah niku rêmbug napa | watone taksih dèn aku | dados jêjêring ruwiya ||

54. bokmanawi besuk eling | laline linut cat-catan | jêr anake gih mung kiye | upami lulus lalinya | mung tumrap dhatêng kula | balik anake kêpripun | nadyan doh taksih rinêksa ||

55. mênèk bapakne Sulbini | kang lajêng lali mring kula | luwung luwas salawase | bètên kêdah sêsomahan | niyat laki sapisan | ngêmungna pakne si gêndhuk | makatên pangèsthi kula ||

56. Pangeran angijabahi | mring kêcape Bok Sajaya | padha sanali bae[31] | wiwit duk ngumur sangalas | pêpêtan mapag côndra | pradene

--- 3 : 67 ---

awake pupuk | waras nora dadi apa ||

57. antêpe ngebat-ebati | sumèlèh ing tyas sumarah | adoh tarajang balere | dene Si Ngantèn Sajaya | lawase ninggal garwa | sabên rabi nora tutug | tur tan ana kang patutan ||

58. satindak-tanduke sisip | plok pisah lan Bok Sajaya | kasangsara lêlakone | nadyan wus rabyantuk sanak | dèn ugung maksa pêgat | têgêse liding pitutur | tan liyan kêna wêwêlak ||

59. alat ingkang milalati | tan amung para tiyasa | nadyan wong sadhengah bae | yèn tumêmên antêpira | lambaran tapa brata | ngrungkêpi kotamanipun | nora kêna sinuwawa ||

60. aywa ngrèmèhkên pèh èstri | tanpa ngèlmu apa-apa | lamun karosan sêrike | jêriting cipta ngumandhang | nèng ngayunaning Allah | walêsing walat tumiyung | sumiyut karya sangsara ||

61. Bok Sajaya barêng myarsi | wartaning garwa sangsara | suprandene runtuh luhe | mêmuji muga arjaa | sambat lesan atmaja | ya talah têmên ramakmu | gêndhuk belaa sungkawa ||

62. wêktu iku Si Sulbini |

--- 3 : 68 ---

lagi bae bubar sunat | sok dikongkon lan biyange | nguluri sakadarira | sandhang kalawan pangan | sanadyan adoh sinungsu[32] | pisungsung anggêre têkak ||

63. Sajaya angrumangsani | kolêg nèng ngalam cilaka | saka kêtliwêng akale | wite mung kurang wêkal[33] | sapele tinurutan | têmahan lara kaduwung | linawu walating garwa ||

64. panggrantêsing tyas prihatin | putêk anata graita | nanging nora nganggo luwe | lagi erungan carêbak | sêmèdi durung bisa | judhêg gêgêdhêganipun | jêbul ngajak lih-ulihan ||

65. pra siswa jalu lan èstri | gumêr gumujêng sarêngan | Marjintên alon-alon ature[34] | punika pantês katulad | antêpe wong akrama | têngga brok kewala rampung | jelunge marang bok tuwa ||

66. dados kasinggihan adhi | Nyi Tambangprana nalika | angginêm wulanging wadon | mantêp dumugi palastra | raose saliringan | kadospundi lajêngipun | Ki Tambangprana sumêla ||

67. botên nglêngkara wit saking | dhaub jaka lan parawan | kathah ingkang sagêd awèt | beda dhudha

--- 3 : 69 ---

lawan rôndha | dhaub sami sêmbuhan | upami anjinging dhuwung | sêgrèkane pring tumbêngan ||

68. sambekalanipun gampil | nêmbe eca pêpasihan | katrucut nyatur bojone | sanadyan wus jênat lawas | bêcike gawang-gawang | botên pae èstri jalu | nuwuhkên rasa-rumasa ||

69. guguk Nyi Tambangprana ngling | marang somahe ambalang | kulit kokosan tinamplèk | wong wis tuwa lêlonyotan | gunême nyangkal wadhak | nora nganggo adu sêmu | ana rôndha pirang-pirang ||

70. Ki Tambangprana mangsuli | ya durung mêsthi tumbêngan | walak-walak warangkane | yèn randhan sombro kewala | kanjingan kêris tuban | malah mayar garapipun | ganjane môngsa numbênga ||

71. ana rôndha anambungi | kiyaine Tambangprana | yèn ngandikan sok garêndhèl | padu-padune moh kalah | sêmbèn nyêmoni rôndha | Tambangprana muwus dudu | rôndha wong randhaning kadga ||

72. Marjintên mèsêm dènnya ngling | mangke adhi Tambangprana | kajênge dinugèkake | labuhane Bok Sajaya | dèrèng dumugi tamat | kadospundi [kado...]

--- 3 : 70 ---

[...spundi] lajêngipun | sarêng sampun tuk-antukan ||

73. yayi lamun sirarsa wrin | barêng wus ulih-ulihan | lagi sacôndra lawase | Bok Sajaya tinggal donya | muksane luwih rikat | jalaran lêlara takngun | bab pati kalêbu ngadat ||

74. ora parlu dadi pikir | pancèn Si Ngantèn Sajaya | kang kêkandêlên dosane | lagya ngrumangsani lêjar | nutuke kabêcikan | wasana somah amurut | Sajaya gênti angarang ||

75. mungguh kukume wus mulih | pangèsthine Bok Sajaya | kayêktèn bisa kalakon | nora ketang sapanginang | iku dayaning tapa | tapake têkan ing kubur | kabul asmane tan owah ||

76. sun punggêl samono yayi | rasane lamun rinasa | dadi wasita katonton | pantês yèn sinudarsana | santosaning wanodya | têtêp sêtya praptèng lampus | kawahyon laki sapisan ||

77. Marjintên umatur malih | paduka kalangkung damang | punapa tèmplèk kemawon | muwus Kyai Kramaleya | tôngga tunggal trêtêpan | sasolah bawane wêruh | kanaya wêruh maringwang ||

78. marma [mar...]

--- 3 : 71 ---

[...ma] pamujiku yayi | marang para anak-anak | nora pilih kabèh bae | kasinungana antêpan | angrungkêpi kotaman | kang sah kalayan pituduh | hèh para rum marenea ||

79. sira padha sun tuturi | ngèlmune wadon utama | mangkene ing saranane | sadurunge sêsomahan | pikirên kang sampurna | yèn wus sakabèhe mathuk | banjur dhauba kang eklas ||

80. jroning winêngku ing laki | dèn sêtya praptèng dêlahan | sibèng aywa salah wèngwèng | ngèsthia laki sapisan | kajaba pêgat pêjah | dene yèn ana kang darung | kadêrêng salin lanangan ||

81. pasthi ingsun mituruti | siksaku kanthi pirêna | kari nirokake bae | wadon kang nêdya lenjehan | lakia dadi nalar | mila sun wèhi pêpacuh | yèn isih anèng Cêpaka ||

82. nora kêna laki ping-ping | bêcik momonga sarira | nèng pasar padunungane | kêna rinasuk sadhengah | kalayan prabeyarta | kèh sathithike miturut | wujuding wônda wadana ||

83. manawa wus dèn niyati | manjing wanodya prabeyan | kang mantêp marang tekade [te...]

--- 3 : 72 ---

[...kade] | aywa pilih sasênêngan | dimène nuli rusak | yèn wus karusakan gêtun | gêtune nuntuni tobat ||

84. wong tobat iku prayogi | yèn durung kadaluwarsa | isih bisa bêcik manèh | ya bêcik-bêciking cacad | mulya-mulyaning rusak | beda lan kang talês mulus | lêlakone saya brêgas ||

85. Marjintên matur kiyai | pasiksan wau prayoga | tumrap wanodya barèsèt | upami wontên parawan | laki sapasar bubar | pêgat dèrèng ngantos atut | punapa nama lenjehan ||

86. winangsulan dudu yayi | têmantèn sapasar bubar | dumunung kaluputane | bapa biyunge priyôngga | duk arsa pinangantyan | kalimput panyrapatipun | praptaning don tuna dungkap ||

87. sarate kudu tinari | ana saure lan ora | nèng pasêmon katrangane | inêmat kang kongsi tamat | aywa pèh iku anak | pinuja krama marucut | têmah lingsêm kapitunan ||

88. pra siswa jalu lan èstri | jêjêp tan ana subawa | tôndha saka sumungkême | pinundhi pindha jêjimat | kamot saliring wulang | kang garwa matur

--- 3 : 73 ---

pukulun | wau pangrèhing wanodya ||

89. sapunika ingkang mugi | kaparênga paring wulang | mring priya sapasiksane | iya yayi mèh kalepyan | hèh siswa sumurupa | sêtyaning rusiyanipun | kang mrih têntrêming somahan ||

90. poma aja wani-wani | niyaya ambêk rusiya | lan karya sriking atine | yèn kaliru prênahêna | wêlêgên ing piwulang | wulangna ywa sêru-sêru | nanging rasane kang kandhas ||

91. yèn maksa durung mangêrti | mung puwungên angapura | bokmanawa suwe-suwe | tumindak ngandhang piwulang | mila dipun sarônta | dene lamun mêksa tan wruh | sabarna aywa kopêgat ||

92. wênangmu amêgat rabi | manawa wani bedhangan | kang wus têtela cihnane | nuli kipatna kang rikat | aywa kongsi ngapura | iku têtalêran kisruh | mijèni manungsa kompra ||

93. parlu apa dèn rawati | sira yèn paksa ngapura | sumingkira saka kene | ngadêg tilar rajabrana | yèn pamêgate eklas | sun rabèkake sing ayu | sêtya kang nora kacuwan ||

94. manawa wus dèn bêktèni | ing èstri dahat susêtya | kang kayêktèn [kayêktè...]

--- 3 : 74 ---

[...n] utamane | wani niyasat karya sak | sun patrapi pasiksan | tunggala lan bau jagul | mêtu gêlênganing siswa ||

95. yèn somahe anglabuhi | narima dèn ajak kasar | iya sukur sakarêpe | amung kalamun lênggana | nora kêna pinêksa | kudu pisahan rumuhun | ananging durung pêgatan ||

96. sakarone ngong pacuhi | padha nora kêna krama | parlu ngêntèni têmbene | yèn mari rusiyanira | pratela lawan sumpah | kumpula tanpa pakewuh | sapa kang mampang piwulang ||

97. muga ginanjara lali | marang saliring wêwulang | sangsaraa salawase | nanging ngumura kang dawa | awèta katiwasan | sing sapa wêdi pêpacuh | oncata saka Cêpaka ||

98. sidhêm pra siswa jalwèstri | prasêtya wus ekapraya | janggirat sarêng saure | sandika darmi lumayan | sabdanta tan nglêngkara | makatên têmahanipun | tiyang kang mungkur wasita ||

4. Pangkur

1. têlasing punang wasita | ingkang garwa turira mêlasasih | paguron kula pukulun | ulun dipun têdahna | kotamaning agêsang dumugi lampus | wajib ingkang kula sêdya | mring

--- 3 : 75 ---

pundi antêping kapti ||

2. Kramaleya angandika | ywa sandeya yayi pitutur mami | mring sira kabèh tan wurung | kari ngêntèni môngsa | yèn kadadak ing dina iki tan patut | kudu ing ari ngijabah | Sukra Sarkara ngarsèki ||

3. nuju gumantining côndra | kasêmbadan angidak witing warsi | kinarya patrapan mungguh | wiritan tanpa môngsa | kurang urmat saking unusaning wuruk | srantèkna kurang sadhela | sapatine sasi iki ||

4. hèh para siswa wanodya | sadurunge Marjintên ingsun wirit | kêrêp pasrawungan catur | tuntunan mungsawarat | Nyai Tambangprana matur dhuh pukulun | siswanta botên kaconggah | kakang bok langkung pratitis ||

5. sampun kanyatan widagda | jajah marang pangawruh lair batin | prigêl sambung rapêtipun | maton kênyame mêmbat | kang rinêmbag tamtu lêlandhêsan kukum | sampun judhêg botên nyana | kalêmprênge bêbayani ||

6. pêng-pênganipun angalah | mundhut sare sawêg ginalih malih | makatên culikanipun | pancèn calon sarjana | sami dhawah kontit siswanta sadarum | lamun tan bangkit prasaja | botên [bo...]

--- 3 : 76 ---

[...tên] badhe amudhoni ||

7. Marjintên mèsêm lingira | môngga adhi anggantèn sêdhah sêmprit | tigas gagang ayu-ayu | kula racik priyôngga | anêtêpi watêking tiyang jinunjung | sarat kêdah agêng manah | Tambangprana malengosi ||

8. môngga sami ginaliha | beda têmên wong punggung lan wong lantip | lamun dudu parêngipun | baut karya pasangan | klêmak-klêmèk yèn ngacêmut jêbul cucut | kêcape kaya tênanan | tur kawula botên lamis ||

9. Marjintên matur ing raka | aturipun adhi Tambangpranèki | saking rumaos pukulun | dèrèng môntra tumimbang | lawan para sadhèrèk siswa sadarum | mung ngêmong ngecani manah | rèh lagya katêmbèn panggih ||

10. dèn ugung botên cineda | langkung sagêd parèstri dhusun ngriki | lêbda pamikating kalbu | mrih kawonging srawungan | yèn padudon garêncênge lir saèstu | praptaning don nunggil tekad | pukulun kula kapengin ||

11. yayi ngrêrêmna sarira | pra siswanta sawêngi durung guling | kongsi hyang arka mèh surup | garwa matur sandika | tandya bibar sami sowang-sowang mantuk | kang watêk [watê...]

--- 3 : 77 ---

[...k] ragi ngantukan | tilêm dèrèng cucul kêris ||

Sambêtipun punika kawrat jilid ôngka: 4.

--- 3 : [0] ---

[...]

Catatan kaki:

1. Halaman 3-6 hilang. (kembali)
2. ujure (kembali)
3. sinjang (kembali)
4. langkung (kembali)
5. palwa (kembali)
6. katon (kembali)
7. Sastrawirya (kembali)
8. tan (kembali)
9. prayogi (kembali)
10. mêmalad (kembali)
11. kanggêp (kembali)
12. Kurang satu suku kata: tan lyan namung sariranta bae (kembali)
13. titis (kembali)
14. ngling (kembali)
15. warna (kembali)
16. dènirarsa (kembali)
17. Halaman 45-46 hilang. (kembali)
18. Halaman 49-50 hilang. (kembali)
19. Kurang satu suku kata: kang wus kabanjur ya uwis (kembali)
20. pikir (kembali)
21. Kurang satu suku kata: kang kula gumuni malih (kembali)
22. Kurang satu suku kata: duk lagya pinangantyan (kembali)
23. Halaman 57-60 hilang. (kembali)
24. Kurang satu suku kata: anglês tilar gônda arum (kembali)
25. Kurang satu suku kata: calon dadia dandanan (kembali)
26. Guru lagu seharusnya: 8e, owêl têmên têmahane (kembali)
27. Kurang satu suku kata: gajêg Sulbini arannya (kembali)
28. Kurang satu suku kata: lawase sawindu titi (kembali)
29. Lebih satu suku kata: ewadene Bok Sulbitun (kembali)
30. Kurang satu suku kata: iku musthikèng têtèki (kembali)
31. Kurang satu suku kata: padha sanalika bae (kembali)
32. sinungsung (kembali)
33. Kurang satu suku kata: wite mung kurang tawêkal (kembali)
34. Lebih dua suku kata: Marjintên alon ature (kembali)