Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 01-15)

Deskripsi judul
Teks sambungan
  1. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 01-15). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
  2. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 16-32). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
  3. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 33-50). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
  4. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 51-68). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
  5. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 69-86). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
Image

Sêrat Partakrama

Wiwit nêdhak nalika kaping 13 wulan Bêsar warsa Be ôngka 1832 utawi kaping 13 Maret 1903.

--- [0] ---

[...]

--- 1 ---

1. Asmaradana

1. kasmaran caritanèki | srat lampahan Partakrama | anêdhak sangking anggite | Dyan Ngabèi Sindusastra | nulya tinulat marang | Dyan Bèi Sitipurèku | kang mangun caritanira ||

2. gya pinundhut marang gusti | Jêng Pangran Cakradiningrat | tinurun sungging anggite | duk kala wiwit sinêrat | Rêbo Kaliwon Ruwah | kaping kalih wêlas wuku | Pahang nuju môngsa astha ||

3. rikala Je ingkang warsi | marêngi windu Sêngara | anadene sangkalane | nir cipta sabdane nataSengkalan: nir cipta sabdane nata (1710 A.J., 1783 A.D.). | mung pinugêlpinunggêl ing kôndha | kang kinarya purwanipun | sajarahirèng Mandura ||

4. kunêng sajarahing nagri | Mandura ingkang winarna | Dananjaya ing dhaupe | lan Wara Sumbadra miwah | lawan putri Cêmpala | sinawung ing têmbang kidung | kang môngka bukaning kôndha ||

5. praja di ing Dwarawati | Risang Basudewa putra | ingkang kinarya jêjêre | Narapati Danardana | ya Prabu Padmanaba | Sang Harimurti jêjuluk | Sri Maha Bathara Krêsna ||

6. marmanira sri bupati | kaloka ing môncapraja | sinêbut bathara dene | jawata angejawantah | sayêkti Narayana | titising Bathara Wisnu | marma pêparab Sri Krêsna ||

7. sanyata yèn sri bupati | irêng mulus sariranya | têrus balung lan gêtihe | marmanira apêparab | Sang Prabu Padmanaba | dènira wênang anggadhuh | kang padma wijaya mulya ||

8. panguripe wong sabumi | marma parab Danardana | dènnya andina danane | dadar lèlère tan kêndhat | boga

--- 2 ---

arta busana | saengga tibaning jawuh | wèh samuwah pramudita ||

9. marma parab Harimurti | dènnya wruh dèrèng winarah | sidik têrus paningale | nora kêna kasamaran | saobah-osiking rat | wus sasat Hyang Jawata Gung | dadi barang kang cinipta ||

10. alit nagri Dwarawati | nanging tan kêna ing corah | anglangkungi ing wingite | manuk mibêr nora kêna | ngungkuli jroning pura | nibèng siti lajêng lampus | nadyan kang para jawata ||

11. ing suralaya samya jrih | angukuliangungkuli sri narendra | dewa Kaendran wus dene | samya mangastuti nêmbah | nadyan samia dewa | Bathara Wisnu pinunjul | sangking jawata sadaya ||

12. sanadyan samining aji | ing tanah Jawa sadaya | samya bathara anggêpe | marang Sri Narendra Krêsna | milu angêla-êla | tinut ing satuduhipun | liningga-lingga jawata ||

13. miwah kang para narpati | tanah sabrang sampun kathah | ingkang ngidhêp karatone | ngèstupada mamrih tama | saksat lamun kabawah | mung pinrêb dana martayu | jrih asih pangidhêpira ||

14. dene asrining jro puri | saksat pura Batharendra | kalawan uparênggane | sadaya sarwa kancana | sêsotya nawa rêtna | kasor rêsmining swarga gung | kuntap srining ariloka ||

15. sêmbadaning pramiswari | muwuhi asrining pura | têtiga endah warnane | ingkang sêpuh garwanira | Endhang Gadamadana | sutèng wre Jêmbawan Wiku | patutan Dèwi Trijatha ||

16. nama Rêtna Jêmbawati | warnanira lir Supraba [Su...]

--- 3 ---

[...praba] | ruruh wingit pasêmone | pasaja tan alêlewa | cahya nuksmèng sêsôngka | kang pamadya garwanipun | rajaputri ing Kumbina ||

17. pêparab Dèwi Rukmini | gandhang tur raga karana | pidêgsa sêdhêng gêdhene | saksat Rarasati swarga | sêdhêping pasang cipta | cahyane sumunar mancur | kadya purnama sasôngka ||

18. garwa ingkang muragili | Rajaputri Lesanpura | sêdhêng antêng pasêmone | nama Dèwi Sêtyaboma | sumunu cahyanira | kadya Wilutama nurun | sêdhêp manising wacana ||

19. cinatur Sang Rajaputri | Kumbina lan Lesanpura | krama nak-sanak kalihe | wontên malih garwanira | nalika Hyang Kesawa | dèrèng ing panitisipun | Dèwi Pratiwi kagarwa ||

20. apsari dhasaring bumi | patutan jalu satunggal | Radèn Sêtija namane | diwasa umadêg nata | nèng nagri Trajutisna | ing nguni kuthane diyu | Sang Prabu Nrakakancana ||

21. Radèn Sêtija ing mangkin | pêparabirèng karajan | Sri Bomataka juluke | ya Prabu Narakasura | Dèwi Pratiwi mangkya | lan Sri Harimurti Prabu | putranya mijil wanudya ||

22. warnane ayu linuwih | maksih nêsêp ibunira | putri bêbayi namane | Siti Sundari sang rêtna | garwa Sri Padmanaba | Rêtna Jêmbawati sampun | patutan kêkalih priya ||

23. kang sêpuh putranirèki | nama Bambang Gunadewa | pêkik nanging sarirane | mawi wulu lir wanara | marma duk lairira | binêkta ing eyangipun | ing wukir Gadamadana ||

24. diwasanira kapati [kapa...]

--- 4 ---

[...ti] | subrata amati raga | anut tapane eyange | wus saksat maharsi tama | gung ulah puja môntra | kang rayi pêkik kalangkung | sinung nama Radèn Sômba ||

25. lir lancapan munggèng kêlir | ambaranyak kasêmbadan | rêspati ing sasolahe | sarira wiwing ajênar | kadya prada binabar | dadya sêkaring praja gung | pan putra binadhe raja ||

26. dadya sambating akingkin | la-êlane para kênya | wus sinung prênah dalême | anèng ing Paranggarudha | ananging dèrèng krama | kang pamadya garwanipun | nguni duk anèng Kumbina ||

27. Kusuma Dèwi Rukmini | wus pêputra mijil priya | gêng inggil nanging warnane | mawi siyung lir danawa | marma duk lairira | kang rama merang kalangkung | kang putra binuwang wana ||

28. kauningan sri bupati | Mandura Sri Baladewa | kang jabang bayi nulya ge | binêkta marang Mandura | pinundhut putra angkat | bayi sinungan jêjuluk | anama Radèn Wilmuka ||

29. diwasanira ngajrihi | gêng inggil kadya Pragota | kinadangakên kalihe | lan putra Radèn Wisatha | Rajaputri Kumbina | nèng Dwarawati sêsunu | pawèstri warna yu endah ||

30. pae lan ibunirèki | asêmu ruruh jatmika | kadya purnama citrane | putra wus sinungan nama | Sitisari Sang Rêtna | dene garwa kang waruju | Rêtna Dèwi Sêtyaboma ||

31. apan ta sampun garbini | babarira mijil priya | kalangkung pêkik warnane | putra wus pinaring nama | nênggih Radèn Satyaka | ya ta wau kang winuwus | Sri Maha Narendra Krêsna ||

32. sêdhêngnya lagya siniwi | munggèng dalêm prabayasa | dene ta para garwane | angglar parêkan nèng ngarsa | nimbali ingkang putra | Radèn [Ra...]

--- 5 ---

[...dèn] Sômba lagya rawuh | sangking nagri Madukara ||

33. wus prapta sajroning puri | ing ngabyantara narendra | nêmbah mangraup padane | nulya mring ibu katiga | sawusnya kinèn lênggah | nèng ngarsa nata tumungkul | sang prabu mèsêm ngandika ||

34. bageya kang lagya prapti | atêtinjo wong alara | dene kongsi lawas radèn | gonira mring Madukara | kongsi samadya côndra | apa baya kang rinêmbug | liwat sangking karya gita ||

35. pangundange mring sirèki | nora pisan nganggo mringwang | mung sira piniji dhewe | pan ing mêngko kayaparan | larane pamanira | kang putra nêmbah umatur | pukulun ing gêrahira ||

36. saèstu sangêt nglangkungi | pan sampun sawang kunarpa | risakipun sarirane | gêrah sawêg tigang côndra | saengga wus sawarsa | prapta kawula pukulun | pinuju sawêg kantaka ||

37. rinubung dipun tangisi | wontên taman Madugônda | mring pun Sêmar lawan Bagong | lan rare èstri satunggal | ingkang binêktèng taman | putri boyongan pukulun | arining Patih Sucitra ||

38. anama Dèwi Sulastri | pambajêngipun kang kalap | wa Sêmar Dèwi Kanèstrèn | salamine nandhang gêrah | kang kuthah gulawênthah | namung punika pukulun | tiga pun Bagong lan Sêmar ||

39. datan wontên malih-malih | dene sagung wadyanira | Madukara sadayane | jalwèstri tadandatan linilan | sumiwi dhatêng taman | lawange taman tinutup | kalangkung anèh karsanya ||

40. gêrah mèh antara pati | datan arsa tininjoa |

--- 6 ---

mring kadang kulawargane | rayi tuwan ing Ngamarta | ping tiga dènnya têdhak | lan ari sadayanipun | kang rayi ing Madukara ||

41. karsanipun dèn pondhongi | binêkta dhatêng Ngamarta | dènnya wus sangêt gêrahe | jêng paman ing Madukara | tan arsa manggihana | kang raka tinulak wangsul | marmanya mutung sadaya ||

42. praptèng mangke dèn tambuhi | rayi dalêm ing Ngamarta | lan para ri sadayane | tan wontên kang têtuwia | langkung kawêlasarsa | gêrahe saya anglayung | candhang lajênge palastra ||

2. Dhandhanggula

1. sri narendra angandika aris | têlajêre kulup lara apa | dene mangkono karêpe | kang putra nêmbah matur | kados lamun kagodha pêri | utawi pêrayangan | ngandika sang prabu | antarane têka ngapa | dene sira ngarani kagodha pêri | kang putra matur nêmbah ||

2. milanipun kawula wastani | yèn kagodha dene tanpa masa | nalika dhatêng gêrahe | kantaka sanggènipun | sarirane kadya ngêmasi | mung kantun pramananya | kakêtêk sadumuk | wungune sangking kantaka | lajêng ngame saengga angarih-arih | angrungrum angrarêpa ||

3. kang sinambat mung kusumèng wukir | Rara Irêng sapa ingkang nyana | mêngko mangkene dadine | môngka duk anomipun | irêng kusi rada bêsisik | rambute arang abang | sasolahe kidhung | karême sok mantun gaga | wus tumêrcêp têman dadi rara wukir | dhoso wagu tênaga ||

4. ingkang ana labête sathithik | yèn rêmbêsing madu trah kusuma | namung kocaking tingale | kalawan sênênipun | lawas-lawas saya manglingi | rambute arang abang | nuli dadi bangcuk | wagune dadi wiraga | ireng kusi [ku...]

--- 7 ---

[...si] têka dadi irêng manis | ing mêngko diwasanya ||

5. irêng manis têka dadi kuning | sêmu ijo mêrada binabar | ingkang dhoso pasêmone | dadi jêtmika ruruh | tingal lindri jait alungit | jêtmikane sêmbada | cahyane sumunu | rema bangcuk têmah dadya | mêmak irêng ngendrawila wilisKurang dua suku kata: mêmak irêng mêlês ngendrawila wilis | lah iya ngêndi ana ||

6. soring wiyat kang kasôngga bumi | bisa salin warna kaping tiga | ya mung Rara Irêng kae | ing sabên sasi wuwuh | rêspatine têka sathithik | ing pêndhak taun mundhak | sêdhêp manisipun | kèndêling pangamenira | mangu jêntung sarta waspanya drês mijil | lajêng niba kantaka

7. sri narendra angandika aris | sapa baya ing panduganira | pamanamu kang dèn ame | rahadèn nêmbah matur | kados inggih kagodhèng pêri | utawi parayangan | kang kayangan gunung | sang prabu mèsêm ngandika | kang anggodha iku jim Batacinawi | pêri Wara Sumbadra ||

8. ingkang putra wau duk miyarsi | pangandikanira ingkang rama | cundhuk lawan graitane | matur sarwi gumuyu | kados lêrês pangandika ji | gêrahipun jêng paman | kabyatan lara kung | kandhuwan lara wigêna | ing jêng bibi dhuh pukulun yèn suwawi | lawan karsa paduka ||

9. sampun ngantos kapara ing têbih | luhung lajêng pinanggihna pisan | owêl sakali-kalihesakalih-kalihe | milamba kamipurun | anjurungi lajênge panggih | rayi dalêm jêng paman | ing watawis ulun | yèn botên kalampahana | dhaup lawan jêng bibi Banoncinawi | kados têmah antaka ||

10. nadyan silih botêna ngêmasi | yêkti lajêng lênglêng kalanglangan | linglung salami-lamine | inggih sintên wongipun | kang tumingal dhatêng jêng bibi | yèn botên karungrungan | tyasipun kadarung | gumujêng

--- 8 ---

sri naranata | myarsa turing putra miwah ibu katri | samya gumujêng suka ||

11. putri Kumbina angrangkul aglis | mring kang putra sarwi sru ngandika | ginablogan pungkurane | pintêr têmên nak ingsun | dadi congkok andhêdhalangi | ing wong lara asmara | sasuwene matur | kalintêre wus sun duga | lamun duta ngêmu rasa ngandhut wadi | wangsite Madukara ||

12. sri narendra angandika aris | satêmêne apa uwis ana | pamanamu pasajane | yèn jaluk bibèkamu | ingkang putra matur wotsari | inggih dèrèng kawêdal | ing pasajanipun | nanging gènipun ngandika | sêrapate pukulun sampun katawis | nalikane kawula ||

13. nyuwun pamit pan dipun tangisi | sarwi ngrêrêpa dènnya ngandika | ya kulup sêmbah ngong bae | lan galap gampil ingsun | aturêna ing sri bupati | yèn dangu laraningwang | umatura lamun | lara ngong lara kasandhang | liring lara kasandhang anrusing ati | larane nora pira ||

14. nanging lara kakêmbanging pati | papa pantaka sakêthi siksa | lara ing sajagad kabèh | sinandhangkên maringsun | sinung urip prasaksat mati | upama tinimbanga | lan rubuhing gunung | maksih abot laraningwang | nanging mêngko ing sapraptanira kaki | anèng ing Madukara ||

15. kaya-kaya rasane tyas mami | duwe cipta lamun bisa gêsang | iya praptanira radèn | kang dadi marganipun | ing mulyane lêlara mami | waras nora kalawan | têtômba dhêdhukun | iya mung sariranira | ingkang dadya usada pamurung pati | maosadi utama ||

16. sadurunge kulup sira prapti | rina wêngi rasane tyas ingwang | mung anyipta pati bae | iya sangking botipun | laraningsun mangkene iki | ing mêngko sira prapta | rasaning tyas ingsun | têka [tê...]

--- 9 ---

[...ka] anduwèni cipta | lamun urip dadi raganingsun iki | ing batin wus palastra ||

17. bisa urip yèn sangking sirèki | bisa urip sida praptèng pêjah | kalamun sira kang gawe | ing pati yêkti lampus | wus mangkono ciptèng ngong kaki | sakarsanira dadya | angrèh raganingsun | dhuh muga kulup tulusna | gonira sih têtulung ing kawlasasih | lamun sira wus prapta ||

18. ing nagarantara pitung ari | nuli sira balia kewala | têtinjo maringsun manèh | dadya panancang umur | lamun sira kulup tan prapti | antara pitung dina | yêkti ingsun lampus | kèndêl sang prabu ngandika | sak-sêg bae têka kêrêp timên mati | lah iku lara apa ||

19. Radèn Sômba umatur wotsari | yèn tan wontên karsa padukendra | anggalih nuntên dhaupe | lan jêng bibi pukulun | kados botên wande nêmahi | rayi dalêm jêng paman | praptèng sedanipun | nguni sapêngkêr kawula | dèrèng têbih miyarsa swaraning tangis | kados lajêng kantaka ||

20. sri narendra mèsêm ngandika ris | pantês bae lamun mangkonoa | pan ora saiki bae | dhasare bibèkamu | pan ing mêngko saya kaèksi | rupane bangêt bêsat | lan duk rarenipun | ingsun iya nora nyana | tuwa-tuwa dadi têka ayu luwih | jêtmikane sêmbada ||

21. bênêr ingkang kongsi têmah agring | pamanamu iku apa nyata | kang sinambat pangamene | Rara Irêng ing gunung | irêng kusi dadi rêng manis | rambute arang abang | nuli dadi bangcuk | duk anèng Widarakandhang | dhasar nyata awake irêng bêsisik | sangking saban nèng têgal ||

22. malah kongsi gêdhe durung mari | gènnya pêpanas dolan nèng têgal | palayon lan bocah akèh | nanging

--- 10 ---

pawakanipun | cilik mula dhasare ramping | bawane anèng desa | sasolahe kidhung | sangking durung tau mulat | pasamuan nagara solahing putri | dadi wagu tênaga ||

23. dènnya bisa alêmês sathithik | milu marang wakamu Mandura | ginawa mring pratapane | ya maksih irêngipun | nanging mêlês mari bêsisik | rambute arang abang | dadi rada bangcuk | wagune dadi wiraga | dene pamanamu gone ngalintêri | pan iya cilik mula ||

24. nanging bibèkamu nora kêni | pinrih ing lêmbut miwah kinasab | tyase mêksa bêcik bae | nanging pangarahipun | ngirih-irih rada pakering | tan wani angrêgodha | yèn kapêngkok mundur | buh mawane ingkang mawa | kari tuwa awune dènnya tan wani | misesa masa-masa ||

25. mung gunane ngindhik-indhikiKurang satu suku kata: mung gunane angindhik-indhiki | mêndhak-mêndhak kadya ngrundhuk landhak | têka wuri pangrundhuke | mundhuk-mundhuk lir unthuk | lamun papag pundhak tan wani | wanine mung anamar | anyamur nyêlamur | lagi samêngko kewala | pamanamu gone mari mêngarahi | salin gêlare lara ||

26. dene karêpira iku kaki | luwih bêcik lamun kalakona | pamanamu ing dhaupe | sayêkti bibekamu | wus pinancang sangkane alit | lawan Si Dananjaya | karsane yangamu | ingsun kalawan wakira | ing Mandura iya wus padha jurungi | aywa kaparèng liya ||

27. kaluluh kèh pakewuh ngalangi | lan kabubuh eyangamu seda | kalantur kongsi saprene | dhasare bibèkamu | bocah mula kulup tan kêni | rinèhkên wong atuwa | yèn dudu tyasipun | sok nuli angèsthi pêjah | cilik mula winongwong ing jawata di | nora kêna sungkawa ||

--- 11 ---

28. lamun kongsi luhe tibèng siti | pan sêkala karya gara-gara | dewa ing Kaendran gègèr | apsari kèh tumurun | mung emane mijil pawèstri | santosa ing tyasira | luwih sangking kakung | sêtya tuhu ing wacana | kasêmbadan lênggawa tega ing pati | tan kêna ginagampang ||

29. pilih wonge wadon kang tan kêni | dèn mêmitra marang Si Janaka | têbah ibut pêparahe | midêr imul marusul | dhasar warnanira apêkik | mung lagi Si Sumbadra | datan kêna keguh | duk kramane uwakira | ing Mandura lan kakang bok Erawati | nganggo patah wanudya ||

30. kang sêmbada ing warna yu luwih | ingsun lawan Si Patih Pragota | ingkang binubuhan golèk | wanudya ingkang punjul | ingsun eling ibunirèki | samana raganingwang | duk lagya gêguru | iya marang eyangira | durung dhaup kalawan ibunirèki | lagya wanuh kewala ||

31. sarwi mèsêm Prabu Harimurti | dènnya ngandika marang kang putra | nolèh marang ing garwane | katri mèsêm tumungkul | suka sagung parêkan cèthi | sun duga ibunira | warnane kalêbu | kalamun dadia patah | dadya lakuningsun mung mêlêng sawiji | jujug Gadamadana ||

32. ingsun suwun mring eyangirèki | ginawakkên kulup ibunira | nging nora sun banjurake | katur marang wakamu | ingsun andhêg nèng pondhok maksih | karana Si Pragota | lakune wus antuk | wanudya têka parbata | luwih endah aran Endhang Wrêdiningsih | wakamu langkung suka ||

33. dene endhang warnane yu luwih | nora wêruh yèn endhang gadhungan | marma binanjurkên bae | marang ing bibèkamu | busanane kinèn nyalini | bibèkmu rêsêp ing tyas | mulat warnanipun | tan nyana endhang gadhungan | mangan turu tinunggil [tinunggi...]

--- 12 ---

[...l] tilamirèki | tan nganggo taha-taha ||

34. praptèng wêngi mangsane wong guling | Si Sumbadra wus kapati nendra | endhang mêksih lungguh bae | kabadharan tyasipun | mulat warnanira kang guling | dhêrusul milu nendra | dharêsêl ing kêmul | mulih rupanira lanang | bibèkamu yèn turu têngèn kapati | pinucung nora kêna ||

3. Pocung

1. mung kencokan lalêr lan kencokan lêmut | tangi dènnya nendra | têmahan dèn dharêsêli | bangêt kagèt tangine agêragapan ||

2. tinon ingkang dharusul dharêsêl kêmul | kalamun wong lanang | bibèkmu gundam sru anjrit | palumayualumayu gègèr sagunging pawongan ||

3. ting bilulung nora wruh ing purwanipun | wakamu Mandura | kagyat wungu dènnya guling | lagya mudhun Si Sumbadra sêlak prapta ||

4. anungkêmi ing pada nangis umatur | yèn endhang gadhungan | bakal patah buwang tapih | dadi lanang dharêsêl milu anendra ||

5. duk miyarsa tambuh wau krodhanipun | wakamu Mandura | kaya tan anapak siti | nyandhak alugora têdhak sigra-sigra ||

6. nêdya dèn jur ingkang dharêsêl ing kêmul | ing alugoranya | sruning krodhanya wus pasthi | sapraptane gon tilame Si Sumbadra ||

7. miyak langse katon kang anèng jinêmrum | lamun Si Janaka | dhêlêg-dhêlêg maksih linggih | têbah jaja wakamu mundur kewala ||

8. ingsun tandang mring pura agupuh-gupuh | kapapag gapura | arsa banjur dèn adhangi | tutur lamun endhange dadi Janaka ||

9. nusul turu dhêrusul dharêsêl kêmul | marang Si Sumbadra | sun api krodha tan sipi | mati awor sawêngi mêngko lan ingwang ||

10. garêjêgan kinukuhan [ki...]

--- 13 ---

[...nukuhan] mring wakamu | ingsun api mêksa | wakamu mêksa ngukuhi | wus sajêge mangkono wakmu Mandura ||

11. lir carita dènnya ngandika sang prabu | manising wacana | kaduk cucut ngrêspatèni | samya suka sagunging cèthi parêkan ||

12. Rajaputri Kumbina mèsêm angêmpus | bok aja ngandika | karya ewa kang miyarsi | buh ta kakang prabu buh ingkang sarira ||

13. ingkang kêna ing lênga pèlèt lan dhuyung | cinthung Madukara | gumujêng sri narapati | saya suka sagunging cèthi parêkan ||

14. amiyarsa pêpurune dènnya matur | putri ing Kumbina | sêdhêp manis ngrêspatèni | sri narendra mèsêm aris angandika ||

15. sakbanjure iya kulup tutur ingsun | duk anèng Kumbina | kramane ibunirèki | arsa dhaup kalawan Pandhita Druna ||

16. yayi Prabu Ngamarta lan raganingsun | padha tinimbalan | kulup mring eyangirèki | kabèh prapta masanggrahan nèng Kumbina ||

17. mung wakamu Mandura ingkang tan rawuh | kaya wus graita | yèn bakal ingsun rusuhi | ing tyas ingsun sathithik rada murina ||

18. dene putri maksih kênya arsa dhaup | lan pandhita tuwa | marmane ingsun rusuhi | duk lêbune pangantèn marang jro pura ||

19. sun wêdèni tiwikrama kagum-kagum | bali mêtu jaba | palayune niba tangi | dadya gugad Kurawa nora tarima ||

20. pan tinarka panggawene paman prabu | anyandi upaya | anane ditya jro puri | paman prabu nulak ing padu tan bisa ||

21. dadya pasrah kewala jroning kadhatun | marang wong Ngastina | lila rusaking jro puri | dèn sirnakna ditya kang asaba pura ||

22. nulya kabèh Kurawa manjing kadhatun | sakapraboning prang | nêdya nyêkêl marang mami | siji nora nana wani

--- 14 ---

prak lan ingwang ||

23. yayi Prabu Ngamarta iya têtulung | marang wong Ngastina | iya nora graitani | lamun ingsun ditya kang asaba pura ||

24. duk samana Si Janaka nora milu | marang ing Kumbina | tininggal tunggu nagari | tinimbalan yayi prabu ing Ngamarta ||

25. kinèn nyêkêl ditya kang saba kadhatun | watak Si Janaka | lamun pinasrahan kardi | marang kadang tuwa merang yèn luputa

26. kaya kucing pinasrahan buru tikus | wus tan etung sanak | sak goningsun dèn palêcit | ingsun nuksma mring sabarang wruh kewala ||

27. ingsun rupa lêmut Si Janaka nusul | rupa lawa kêmbang | ing kono kacandhak mami | tanpa bisa lêmut mungsuh lawa kêmbang ||

28. nora nganggo sêmanak panyêkêlipun | pinadha lan kumpra | kênanira dèn talèni | pinasrahkên bandan marang wong Ngastina ||

29. ingsun merang suka banjura linampus | ywa kongsi binônda | saure wus nora kêni | bangêt wêdi yèn dhinginana ing karsa ||

30. ingsun bangêt kewuhan lan salang gumun | duk tumindakpiratumindakira | pamanamu lawan mami | têka dadag dèn palaur Rêsi Druna ||

31. ingsun eling Si Janaka tandhingipun | mung lawan Sumbadra | sajêg-jêge gone tobil | kawit bocah sapolah-polahe kalah ||

32. apan nuju bibèkamu lagi rawuh | anèng pasanggrahan | Kumbina margane kêni | Si Janaka gêlêm matèni maringwang ||

33. sun pasrahi iya marang bibèkamu | kari pasanggrahan | dèn rêksaa ingkang bêcik | aywa kongsi dèn jarahi wong Ngastina ||

34. Si Udawa dèn kon angaturi wêruh | marang ing Mandura | lamun ingsun wis ngêmasi | marga sangking ngrusak srinataning pura ||

4. Sinom

1. dhasare ingsun [ingsu...]

--- 15 ---

[...n] têmaha | pan ingsun arsa udani | kuwanène Si Janaka | marang bibèkamu kaki | marmane sun pasrahi | manawa wani anubrug | ing sawuse sampurna | kunarpaningsun binasmi | pamanamu gupuh marang pasanggrahan ||

2. ciptane kaya iyaa | ing mêngko lamun pinagihpinanggih | dene wus padha suwungan | dhasare ingsun pasrahi | marma ngêdêt tan sipi | kuwanène pamanamu | praptane don wus samya | padha tatêmu pribadi | nubruk manèh Si Janaka yèn wania ||

3. binônda nutut kewala | dhêlêg-dhêlêg tanpa budi | dosane kênèng patrapan | lupute dènnya ngukumi | marang wong lambangsari | mung lanange kang linampus | ginawa mring KumbanaKumbina | bêbandan pan dèn lakoni | Si Janaka pamrihe namung sapala ||

4. gêlême cinara kumpra | panjaluke dèn turuti | kakêmbêne Si Sumbadra | kang kinarya analèni | olèh gêpok sathithik | dèn lakoni tinalikung | sagung cèthi parêkan | gumêr gujênge prasami | amiyarsa pangandikane sang nata ||

5. dènnya carita ing putra | lêlampahane ing nguni | satriya Adananjaya | dènira anahên brangti | mring Dyah Banoncinawi | miwah kang putra turipun | gêrahe ingkang paman | pangamene ing samangkin | ngangge Rara Irêng wagu ing tênaga ||

6. rajaputri ing Kumbina | gumujêng dènnya nambungi | ingsun biyèn sasêmbranan | guyon parikênan kaki | amung gunggung sathithik | aluse bêbudènipun | satriya Madukara | durung tutug gonku angling | bibèkamu kalepat anuli lunga ||

7. gêgêtun kaya matia | dèn nêngake kongsi mangkin | saenakane lungguhan | samangsane sun pêrpêki | nuli ngadêg nglungani | sun uwuh nora sumaur [suma...]

--- 16 ---

[...ur] | kapapag dalan nyimpang | sri narendra ngandika ris | cilik mula gone tan gêlêm sêmbranan ||

8. ewa mangkono manawa | ing samêngko tyase kêni | gampang dening sutanira | hèh kulup bêcik sirèki | banjura tamansari | seba marang bibèkamu | iya pêpucukana | kaya turira mring mami | malah-malah caritamu wuwuhana ||

9. caritane Madukara | lalarên sabarang liring | rarase lara asmara | dèn lurus dèn mêlasasih | ngêse dèn rada mingis | nanging aja kongsi kunus | manawa kaputungan | pamlipingira kang ramping | jroning atur wawasên ingkang waspada ||

10. sêsungute netyanira | padhang pêtênge ing liring | lamun pêtêng undurana | pangarahira dèn ririh | lamun liringe bêning | iku dhêsêkên ing atur | osonên sawatara | nora dadi tyasirèki | kêkênyêre atine ujêr mung sira ||

11. wusnya têlas wêlingira | ing putra sri narapati | rahadyan tur sêmbah mentar | sangking ing ngarsa narpati | laju mring tamansari | marganira pan anjujug | sangking sajroning pura | cakêt gupit môndragini | bêbutulan gapura lit sri rinêngga ||

12. pan kaputrèn patamanan | nênggih ing Banoncinawi | prênah sakilèning pura | amung lêt banon sakêlir | rinêngga anglangkungi | saksat taman ing swarga gung | pêthetan warna-warna | myang kêmbang-kêmbang mêpêki | pêthetane samya pêthetan sawarga ||

13. myang kêmbang-kêmbange samya | sasêkaraning swarga di | têngah sinung balekambang | akik cêmêng kang kinardi | rinênggèng sêsotya di | apan ing kono gènipun | Rêtna Wara Sumbadra | sinungan sanggar panêpin | pan pinindha candhi cêmpurung rinêngga ||

14. akik ijo [i...]

--- 17 ---

[...jo] kang kinarya | ingukir cinawi ngrawit | ing sêsotya nawa rêtna | prasamya sêsotya wilis | sênggani lan prabaning | botrawi muncar ngênguwung | lir mega ngêmu teja | wor wintang-wintang mariris | sakubênging balekambang kêmbang-kêmbang ||

15. cinatur pêthetanira | myang kêmbang-kêmbange sami | rone sawiji tan ana | kang garing rêntah nèng siti | tatan kêna tuwa sami | gumuna salaminipun | myang sagunging wowohan | salamine angêmohi | kêmbang pêntil nyadham matêng sabên dina ||

16. tan wus lamun winuwusa | asrine kang tamansari | jatine taman pêpujan | nênggih ing Banoncinawi | pan taman Sriwêndari | kagungan Sri Sasrabau | cinipta ing Sri Krêsna | tibèng nagri Dwarawati | nyata lamun Danardana Wisnubrata ||

17. mangkana Wara Sumbadra | duk lagya siniwèng cèthi | munggèng madyaning paningrat | paningrate kang botrawi | angglar parêkan cèthi | Rarasati munggèng ngayun | puniku palihannya | Kusuma Banoncinawi | pan arine Rêkyana Patih Udawa ||

18. warnanira yu utama | tan môntra lamun wong cilik | sêmbada dêdêg pidêgsa | pawakan lurus aramping | pamulu lantap lungit | gandhang manis ingkang têmbung | wasising pasang cipta | limpating graita lantip | nora wangwang dadya putrining narendra ||

19. sajatine apan nyata | Udawa lan Rarasati | dudu sutèng Ôntagopa | awantah kusuma yêkti | Udawa kang mancêri | satuhu lamun Sang Prabu | Basudewa Mandura | Rarasati kang mancêri | Sang Aprabu [A...]

--- 18 ---

[...prabu] Bismaka Natèng Kumbina ||

20. duk mêksih Arya Prabunya | caritanira ing nguni | Ôntagopa juru sawah | apan ta nora nganaki | rabinira yu luwih | tariman sangking sang prabu | Basudewa Mandura | sabên-sabên sri bupati | amêng-amêng marang ing Widarakandhang ||

21. rabinira Ôntagopa | siyang dalu angladosi | wus kadya cèthi parêkan | apan mêksih dèn karsani | marang sri narapati | anèng pasanggrahan agung | salamine mangkana | kongsi patutan sawiji | mijil priya iya Ki Patih Udawa ||

22. wusnya patutan sajuga | mantun karsa sri bupati | mring rabine Ôntagopa | wruh ginanti mring kang rayi | nênggih ingkang ngarsani | sira Radyan Arya Prabu | puniku purwanira | dadine Kèn Rarasati | pan satuhu putrane Natèng Kumbina ||

23. marmanya Wara Sumbadra | sihira nrus lair batin | palihan inganggêp kadang | miwah Nikèn Rarasati | lair batin kapati | sungkême mring gustènipun | sang dyah alon ngandika | paran wartane ing jawi | ing lungane gustimu Paranggarudha ||

24. dene wus samadya côndra | ki putra tan ana prapti | mêng-amêng mring ngêndi baya | gawe sumêlanging ati | tan gawa bala siji | Rarasati nêmbah matur | gusti putra paduka | kawula miyarsa warti | ing samangke gusti wontên Madukara ||

25. pan sampun samadya côndra | mila lami anênggani | gêrahe Radèn Arjuna | sang rêtna ngandika aris | sapa ta kang awarti | yèn anèng kono gustimu [gu...]

--- 19 ---

[...stimu] | Rarasati tur sêmbah | pukulun ingkang sung warti | abdi dalêm pun kakang Patih Udawa ||

26. tamuan Radèn Sucitra | Patih Madukara gusti | wontên wismane pun kakang | ngantos sipêng tigang ratri | punika kang sung warti | sang rêtna ngandika arum | pêpatih Madukara | kongsi nginêp têlung bêngi | apa mambu sanak lawan Si Udawa ||

27. kalawan karyane apa | matur nêmbah Rarasati | gusti botên mambêt sanak | sangking sampun sae lami | pun kakang sanjangnèki | Radèn Sucitra pukulun | nguni putra boyongan | sangking pulo Rajapêthi | pan têtiga ingkang kêkalih wanudya ||

28. Sang Prabu Sasrasudarma | wartine ingkang sêsiwi | pambajêngipun wanudya | Dèwi Kanèstrèn karabi | dhatêng pun Sêmar gusti | Sucitra panêgakipunpanênggakipun | bagus mêksih taruna | sêmbada prawirèng jurit | pan kinarya pêpatih nèng Madukara ||

29. warujunipun wanudya | pêparab Dèwi Sulastri | wartine ingkang wus wikan | warnane ayu linuwih | ing nguni taksih alit | nalika kaboyongipun | mangkya sampun diwasa | sêdhêng mêpêgi birahi | wartinipun pantês lamun kagarwaa ||

30. ing satriya Dananjaya | Kusuma Dèwi Sulastri | sêdhêng dêdêge pidêgsa | sarira gilig aramping | liringipun amanis | gandês luwês ing pamuwus | kaduk raga karana | sasolahe ngrêspatèni | nanging mangke dèrèng kainggahkên garwa ||

31. taksih marêkan kewala | nanging dènnya nglêladèni | sampun raga-raga [raga-...]

--- 20 ---

[...raga] garwa | pêpurune pun Sulastri | dhatêng gustinirèki | purune kaparèng purun | dene Radèn Sucitra | gènipun praptèng mariki | pan ngupados usadane gustènira ||

32. satriya ing Madukara | gêrahe nungsung jêjampi | pan sampun samadya côndra | dènnya kesah sangking nagri | Patih Sucitra gusti | nasak wana munggah gunung | manggihi pra pandhita | tan wontên ingkang kadugi | mulyakakên gêrahe Radèn Janaka ||

33. wontên pandhita satunggal | gusti ingkang asung wangsit | gêrahe Radèn Arjuna | tômba salumahe bumi | tinamakêna sami | malah dadya sangêtipun | nadyan para jawata | paringa usada sami | botên mulya tambane amung satunggal ||

34. sarate kinèn ngupaya | layon sêkar ingkang sangking | ukêle putri utama | laire ingkang marêngi | dintên Anggara Kasih | kang nungsang kêkalung usus | mila Patih Sucitra | enggal jujuge mariki | kados-kados sampun amiyarsa warta ||

35. gusti wiyosan paduka | wingi pun kakang Apatih | Udawa ingkang amêksa | kawula kinèn bêktani | layon sêkar sakêdhik | punika purune mantuk | sang dyah rêngu ngandika | iku tatane wong ngêndi | nora lumrah wong lara tambane kêmbang ||

36. wingi yèn ingsun wêruha | yêkti sira sun dukani | mung akale Si Sucitra | anuruti wong dalêming | dèrèng dugi dènnya ngling | kasaru kang putra rawuh | sang dyah suka ngandika |

--- 21 ---

dene lagi sun rasani | nuli katon bêcik kang tinêmu baya ||

37. ing kene kulup banjura | rahadèn sigra ngabêkti | rinangkul lungayanira | sang rêtna ngandika aris | sira kulup mring ngêndi | mèh luwih samadya tèngsu | lunga tan nganggo warta | gawe sumêlanging ati | tanpa wadya kang putra alon turira ||

38. têtuwi mring Madukara | mila botên kongsi pamit | bibi dhumatêng paduka | miwah ing kangjêng rama ji | sangking gugup tansipi | dènnya dalu praptanipun | cundaka Madukara | namung kalawan turanggi | animbali sartane paring uninga ||

39. lamun sangêt gêrahira | ature duta manawi | kawula ngantosi enjang | dinugi botên mêningi | milane kawula glis | gugup mangkat dalu-dalu | tan ngantos bêkta wadya | mung lan wadya kang nimbali | sêsandêran enjang praptèng Madukara ||

40. satuhu aturing duta | prapta kawula mêningi | jêng paman mêksih kantaka | rinubung dipun tangisi | mring panakawan kalih | pun Sêmar Bagong pukulun | nèng taman Madugônda | kalangkung kawêlasasih | salamine gêrah nèng taman kewala ||

41. dene sagung wadyanira | ing Madukara jalwèstri | tan wontên ingkang linilan | sumiwi mring tamansari | tinilar dalêm sami | lawange taman tinutup | langkung anèh karsanya | gêrah mèh antara pati | datan arsa tininjo mring kadangwarga ||

42. paman prabu ing Ngamarta | dènnya têdhak kaping kalih | sumêdya amondhongana | lawan [la...]

--- 22 ---

[...wan] sagunging para ri | datan arsa manggihi | kang raka tinulak wangsul | dadya mutung sadaya | nulak kundur dhatêng nagri | paman Prabu Ngamarta angraras driya ||

5. Mijil

1. praptèng mangke tan wontên têtuwi | para kadang tamboh | èngêtipun sangking antakane | pan kawula pêtik wali-wali | talingane kalih | èngêt pungun-pungun

2. aningali dhatêng kawula glis | lênggah ngrangkul alon | sarwi angrarêpa andikane | yèn ajaa kulup sira prapti | ing sadina iki | yêkti ingsun lampus ||

3. tinimbanga lan rubuhing wukir | bote yèn binobot | mêksih abot lara ngong yêktine | soring wiyat tan ana nimbangi | mêngko sira prapti | rasane tyas ingsun ||

4. kaya-kaya lamun bisa urip | wurung praptèng layon | iya sangking praptanira radèn | iku saksat dadya maosadi | pamurunging pati | panancanging umur ||

5. dadya mêngko raganingsun iki | prasaksat nak ingong | mati urip sangking sira radèn | bisa urip yèn sira nguripi | tulus praptèng pati | yèn sira kang nglampus ||

6. wus mangkono rasaning tyas mami | sakarsanta dados | angrèh raganingsun ing sakèhe | abang biru wus anèng sirèki | dèrèng ngantos dugi | pangandikanipun ||

7. nuli jêntung dhêlêg-dhêlêg sarwi | waspanya drês miyos | dangu-dangu salin andikane | sangga ngrarêpa angarih-arih | kang sinambat naming | Rara Irêng gunung [gu...] ||

--- 23 ---

[...nung] ||

8. adoh têmên lan rarene nguni | warnane samêngko | sapa nyana mangkana dadine | soring wiyat sun durung miyarsi | wong kang bisa salin | rupa kaping têlu ||

9. iya amung Rara Irêng wukir | duk mêksih nèng dhukoh | rada wagu dhoso pasêmone | irêng mangkak tur rada bêsisik | rambut abang kusi | kanginan marucut ||

10. nuli ingsun apatêmon malih | nèng pratapan anon | wiwit rada manglingi warnane | irêng mangkak dadi irêng manis | rambut abang kusi | dadi rada bangcuk ||

11. solah wagu mèh rada rêspati | sêmune kang dhoso | dadi ruruh jêtmika sêmune | dèrèng dugi rahadèn turnèki | sang dyah duk miyarsi | langkung rêngunipun ||

12. sira iku apa ta dalêming | anèng ngarsaningong | lagi prapta dadak angêtèprès | barang kôndha sapa kang ngopahi | lagi dèn kangêni | dadak agêdêbus ||

13. ingsun ora nanggap mring sirèki | minggata dèn adoh | Radèn Sômba ngèndêli ature | wruh kang bibi lamun sangêt runtik | dadya ture salin | sêmbrana gumuyu ||

14. inggih sampun yèn datan marêngi | gèn kawula obrol | mung paringa lêlorodan bae | pan kawula bibi sangêt ngêlih | sadintên tan bukti | mêntas lampah dalu ||

15. sawêg dhatêng lajêng dèn timbali | ing raka sang katong | mundur sangking sowan lajêng bae | marêk dhatêng paduka mariki | mila sangêt ngêlih | sang dyah ngandika rum ||

16. iya padha bae lawan mami | samadya pancorong [pa...]

--- 24 ---

[...ncorong] | salawase sira lunga radèn | ingsun tajin dhahar lawan guling | mêngko sira prapti | riyaya wak ingsun ||

17. Rarasati ladènana aglis | sêsaosan ingong | ingsun dhahar lan gustimu kene | Rarasati angladoskên aglis | dhahare sang dèwi | kuluban sarwa rum ||

18. mênur gambir kênonga malathi | cêmpaka rêgulo | kang rinawis ki kulub bubunebumbune | anggi-anggi ingkang wangi-wangi | kungas gandanya mrik | radyan ngandika sru ||

19. apa iki dhahare jêng bibi | rupane mangkono | ting kalênyik awangi gandane | matur nêmbah Nikèn Rarasati | sagung wangi-wangi | kang kawula kulub ||

20. Radèn Sômba sidhakêp sarya ngling | yèn kaya mangkono | kangjêng bibi iku dhêdhahare | sun watara wong Batacinawi | barang lara kalis | mulês miwah ngêlu ||

21. lara wêtêng rumap myang panastis | dèngkèk miwah encok | lamun ana lara wong ing kene | binêkêma bae mring jêng bibi | sayêktine mari | tan susah dhêdhukun ||

22. gumêr gujênge parêkan cèthi | sang rêtna malerok | sarwi balang sadak mring putrane | mêncul têmên putraningsun iki | mèmpêr sri bupati | duk nenemanipun ||

23. rada kaduk cucut ngrêspatèni | ngangêni kang tumon | Rarasati nambungi ature | malah cucut putra tuwan gusti | tutuk tuntung manis | rakanta sang prabu ||

24. cucutipun tinandukan liring | nyênyêp sagon-ênggon | Radèn Sômba dangu ngawasake | ingkang bibi liringipun bêning | sêsungute [sêsungu...]

--- 25 ---

[...te] runtik | sinawang asamun ||

25. dukanipun nora nrus ing galih | kèndêlnya sang anom | ngangên-angên ing rèh upayane | wusirantuk nêmbah matur aris | sowan kula bibi | jatose ingutus ||

26. mring paduka maringi udani | jêng rama sang katong | kala wau tamuan dutane | ratu sabrang kêkalih nagari | samya mawi tulis | katur rama prabu ||

27. kang satunggal Jongparang Narpati | Prabu Bajobarong | gung aluhur ngajrihi dhapure | yèn siyunga wus kadya rasêksi | godhèk wotwok jenggot bris | rambute angêduk ||

28. brêngos kokop netra bidho mati | alise mêngkorog | langkung sangking dêgsura sêrate | pan anglamar mring paduka bibi | tan kenging tinampik | adrêng karsanipun ||

29. yèn paduka tan arsa nampèni | sayêkti rarêmpon | Prabu Bajobarong botên wande | sawadyane nêkani ngajurit | nagri Dwarawati | dèn dadèkkên awu ||

30. sipat lanang kabèh dèn patèni | èstrine binoyong | dene ingkang satunggal sêrate | Ratu Paranggônda atur putri | kawula kang pinrih | praptèng prajanipun ||

31. nontonana mring putrinirèki | yèn panuju jodho | ingaturkên samôngsa-mangsane | mring kawula marêkan nyênyèthi | Dèwi Gôndawati | ing jagad pinunjul ||

32. kaduk raga karana mantêsi | tan wontên winaon | dêdêg pidêgsa sêdhêng gêdhene | sarira lurus gilig aramping | pamulune

--- 26 ---

manis | sêdhêp ingkang têmbung ||

33. dene raka paduka sang aji | ing galih wus condhong | amba kinèn ningalana age | ing warnane Dèwi Gôndawati | kang kalokèng bumi | yèn kawula sampun ||

34. sênêng ing tyas lajêng kinèn panggih | lawan sang lir sinom | wontên nagri ing Paranggandane | lamun sampun ing kawan dasa ri | jêng rama nimbali | ngundhuh mantunipun ||

35. karsanipun pan binayangkari | kawula sru mopo | nêmah lamun manggiha dukane | yèn kantosa kawula nglangkahi | mring paduka bibi | mendah ucapipun ||

36. gupuh-gupuh arsa mondhong putri | wong tuwane wadon | mêksih kênya tan ana cacade | mulus nora gèthèk nora ciri | têka dèn langkahi | krama numbuk-numbuk ||

37. nora nganggo tatane wong urip | wong lanang mêngkono | apa baya kang tinêmu têmbe | yêkti makatên ucaping janmi | milamba samangkin | dahat kamipurun ||

38. gadhah atur mring paduka bibi | nyênyuwun sayêktos | Prabu Bajobarong panglamare | mugi-mugi paduka tampèni | wontêna sakêdhik | soring warnanipun ||

39. nanging botên kuciwa ing bumi | mêngkua praptèng don | mring paduka dene ratu gêdhonggêdhe | awibawa sinêmbah para ji | sang dyah duk miyarsi | kang putra turipun ||

40. langkung sangking kumêpyuring galih | lir sinênggrang ing mong | têrataban muriring wulune | lir sinêsêg gumêtêr dènnya ngling | pagenea kaki | sira dadak lumuh ||

41. ing karsane [kar...]

--- 27 ---

[...sane] ramanira aji | aja sira wangkot | kinèn krama apan wus sêdhênge | tampanana Dèwi Gôndawati | kang nêdya kapati | anganthi sirèku ||

6. Kinanthi

1. aja sumêlang ing kalbu | krama dumèh anglangkahi | marang ing sariraningwang | wêdi bokmanawa kêni | sêngkêl sikuning jawata | nora dadi ngapa kaki ||

2. yèn wus lila raganingsun | malah panêmune bêcik | walêr sangkêre tan ana | miwah pocapaning bumi | dene kulup raganingwang | saksat wus pratignyèng batin ||

3. sarambut pinara sèwu | durung cipta nambut krami | ing lair batin narima | momong sira bae kaki | age nuli tampanana | rêtna Dèwi Gôndawati ||

4. ingsun age arsa wêruh | mring bakale mantu mami | putrine wong Paranggônda | ya ingkang kalokèng bumi | ayu tur raga karana | nuli pêputraa kaki ||

5. sun sinau momong putu | mendah sukane tyas mami | kang putra bêngkuh turira | witning tyas kawula bibi | ing siyang dalu kadyaa | mondhong ing Dyah Gôndawati ||

6. mangun langêning salulut | manungku rarasing rêsmi | yèn ta sampuna kapalang | sumêlanging manah taksih | ajrih sikuning jawata | miwah pocapaning bumi ||

7. dene gênggênging pakewuh | bêbaya kang bêbayani | upaminipun kawula | nêmpuh byat purun nampèni | marang putri Paranggônda | môngka paduka anampik ||

8. marang Bajobarong Prabu | punapa ta eca bibi | gèn kawula pangantenan ||

--- 28 ---

lawan Dèwi Gôndawati | sêdhêng lagya pêpasihan | yêkti lajêng pothar-pathir ||

9. gègèr kawur dening mungsuh | Bajobarong anêkani | krodhane sabalanira | gêpuk nagri Dwarawati | paduka ingkang rinêbat | pinrih samadyaning jurit ||

10. masa wandea kacakup | sintên nagri Dwarawati | têtanggulange ayuda | andêle namung sawiji | paman Arya Wrêsniwira | mung pupuh rosaning jurit ||

11. ngandêlake tosing balung | kêncênge ototirèki | lawan têguhe kewala | tanpa guna tanpa sêkti | nadyan susumasungsuma gêgala | otot kawat balung wêsi ||

12. botên wande rêmak rêmpu | pintên kuwate wong siji | nadyan silih dèn abêna | sami satunggal prang tandhing | lan BajobarangBajobarong Jongparang | têtandhingane atandhing ||

13. nadyan sami rosanipun | kantun gagah gêng ainggil | samia têguh wêntala | kantun têguh tosing jurit | samia têguh kuwatnya | kantun guna kantun sêkti ||

14. lawan kantun sagêd mabur | pangandikane rama ji | Bajobarong kyating jagad | ratu sakurêbing langit | manungsa diyu rasêksa | tan wontên ingkang kuwawi ||

15. anadhahi krodhanipun | tandhinge namung sawiji | jêng paman ing Madukara | kapalang gêrah samangkin | mila sangêt tur kawula | mugi paduka tampèni ||

16. Bajobarong ratu punjul | sang rêtna rêngu dènnya ngling | lamun Bajobarong mêksa | sikarane anêkani | masesa wong datan arsa | kudu ngrabasèng ajurit ||

17. aja

--- 29 ---

na kang milu-milu | ingsun dhewe kang nglabuhi | dadi bantêning nagara | mamrih pati lêbu gêni | miwah pati suduk jiwa | mung sira tulusa mukti ||

18. lan ramanira sang prabu | kang putra jêlih turnèki | sarwi anungkêmi pada | bênêr jêng rama dènnya ngling | tan arsa anari krama | mangkene tyase jêng bibi ||

19. idhêpe mung nganyut tuwuh | nora môntra-môntra galih | ngeman marang kadangwarga | miwah rusaking nagari | tangèh lamun anggaliha | wêlas marang awak mami ||

20. kaya ta nguni ingkang wus | kocap kudanganirèki | jêng eyang swargi Mandura | wus pinancang jodho pasthi | lan jêng paman Madukara | tan kalakon praptèng mangkin ||

21. sabên tinari alumuh | tan kolune krama dening | kadang nak-sanak taruna | mêngko ana manèh prapti | ratu agung ing Jongparang | mêksa tan arsa nglakoni ||

22. paran ta ing karsanipun | dhuh bibi lamun wus pasthi | makatên karsa paduka | kapati mung mamrih pati | kawula môngsa kantuna | sayêktine anglabuhi ||

23. bela wong sapraja lêbur | aywa na kari sawiji | katuwone raganingwang | lagya na sênênging ati | putri adi Paranggônda | kapalang belani pati ||

24. dhuh bibi wong tuwaningsun | kula amit sapuniki | pêjah nèng ngarsa paduka | gêsang tan sagêd ningali | lêbur risaking nagara | luhung pêjah andhingini ||

25. rahadyan sawusnya matur | narik curiganira glis | wus pinusthi pucukira | binênêr kulunging ati | kantun gêcose kewala | sang dyah kumêpyur ningali ||

--- 30 ---

26. kang putra sigra rinangkul | sarwi dhêg-dhêgan dènnya ngling | dhuh-dhuh adhuh aja-aja | mangkono tyasira kaki | mamrih pati tan sayogya | siniku ing jawata di ||

27. dene ta karêpirèku | padha pinikir kang bêcik | Radyan Sômba duk miyarsa | pangandikane kang bibi | langkung sukaning wardaya | satata lênggahe malih

28. nanging sang kusuma sampun | uninga ing dalêm batin | marang sêmune kang putra | yèn gutuk lor kidul pinrih | gutuk kulon amrih wetan | mring Bajobarong mung lair ||

29. mring Sang Parta batinipun | sang dyah ngunandikèng galih | baya wus karsane dewa | yèn wong ika pasthi dadi | pangajapan ingsun iya | marga sangking bocah iki ||

30. apa ta baya bangipun | wong ika mring anak mami | duk anèng ing Madukara | kinungkung samadya sasi | mulih têka gawe beka | tan kêna dèn tanggulangi ||

31. dènnya ngrubuhkên maringsun | kêpati-pati bêk pati | sun cobane apa nyata | mring Bajobarong tyasnèki | bok aja anggawe gêlar | wong tuwa sok dèn kilapi ||

32. dèn kalamarana rambut | calorote sun udani | dadya ris dènnya ngandika | iya kulup yèn wus pasthi | mring Bajobarong Jongparang | brangtane tyasira kaki ||

7. Asmaradana

1. sayêkti ingsun lakoni | wit sangking pamêksanira | miwah sang prabu karsane | paran gon ingsun lumuha | kang putra duk miyarsa | malênggong tyase manjêlut | ririh kêmba aturira [a...]

--- 31 ---

[...turira] ||

2. yèn pangraos kula bibi | babêtahan wus prayoga | mêngkua mring sarirane | dene ratu gung prakosa | sakêdhik manah kula | ragi sumêlang pukulun | mring jêng paman Madukara ||

3. manawi galihe mêksih | èngêt darbe pêpacangan | têmah kalap liyaning wong | sayêkti wungu dukanya | inggih môngsa dangua | amrih pêjah gêsangipun | mring Bajobarong Jongparang ||

4. sakêdhap kewala mati | sanadyan silih sampuna | mupus yèn dèrèng jinodho | nanging wêntawis kawula | samangsane tumingal | ing cahya pindha sitangsu | kados yèn sami sakala ||

5. saputing tyas ambêg pati | ketang kang pindha sasôngka | Bajobarong botên wande | janggane pêdhot tinigas | paduka kantun rôndha | namung punika pukulun | sumêlanging tyas kawula ||

6. sang kusuma duk miyarsi | marang ature kang putra | lathinira cinawowo | pan sarwi jinêngkang-jêngkang | sirèku bocah apa | têka calêbang-calêbung | nora kêna ginugua ||

7. iya wis matura aglis | marang ing sri naranata | lamun wus pasthi karsane | ingsun kinèn amawongan | marang wong Madukara | ing saiki ingsun turut | ananging sira matura ||

8. sun nyuwun patiba sampir | kris wasiyat Madukara | si pulanggêni arane | lan ing kana duwe bocah | parpatane boyongan | ing nguni putrining ratu | warnane ayu utama ||

9. arane Dèwi Sulastri | iku besuk kang gawaa | kêris praptane marene | dèn suka lila trus ing tyas | apa sakarsaningwang | aja garantês sarambut | karana kêris wus dadya ||

10. sasrahan patiba sampir | miwah bocah bêboyongan | sayêkti wus duwèk ingong | iing samasa-masa [sama...]

--- 32 ---

[...sa-masa] têka | Dwarawati nagara | kêrise lan bocahipun | esuk sore ngong sumôngga ||

11. ing karsane sri bupati | dene yèn ora tinêkan | iya ing panjaluk ingong | yêkti wahdat tanpa krama | utamane pinêksa | pira larane wong lampus | sang dyah sawusnya ngandika ||

12. lumêbèng dalêm botrawi | Radyan Sômba duk miyarsa | ingkang bibi pamundhute | langkung cumêmplong tyasira | nyipta môngsa lêpata | dhuh bibi wong tuwaningsun | sampun sumêlang ing driya ||

13. kawula ingkang nyagahi | bibi pamundhut paduka | kados tumuntên praptane | dhuwung lan rare boyongan | Dwarawati nagara | sang rêtna ngandika rêngu | sangking jroning madeyasa ||

14. lah wis aja acariwis | dèn age sira mêtua | aja kasuwèn nèng kene | yèn akèh-akèh lingira | sun jabêl wuwus ingwang | ingkang wus kawuwus mau | sida wahdat tanpa krama ||

15. ingkang putra miyarsa jrih | mundur sarwi latah-latah | sangking botrawi wus miyos | wangsul marang jroning pura | marêk ing sri narendra | maksih sineba sang prabu | lan pramèswari katiga ||

16. duk katingal kang putra glis | ingawe majêng tur sêmbah | sang prabu ngandika alon | kulup dèn kaparèng ngarsa | paran ta lakunira | sun tingali dene gupuh | apa baya olèh karya ||

17. ingsun lan ibumu nganti | kang putra matur anêmbah | pukulun dede wadose | galihe rayi paduka | gawat kaliwat-liwat | tan kenging kacêngkok atur | mantêp tega ing palastra ||

18. ngantos anêlaskên gêndhing | gèn kawula karya gêlar | ing ngajêng anjêjêrake | sangête ing gêrahira | jêng paman Madukara | dènira kawêlasayun | miwah ing pangamenira [panga...]

--- 33 ---

[...menira] ||

19. anuntên kawula kardi | gêlar barang bêbarongan | ing Jongparang BajongbarongBajobarong | anglamar mring kang sarira | pamrih ulun gilaa | ing galih sagêda ambyuk | mring jêng paman Madukara ||

20. inggih gila inggih ajrih | mring Bajobarong Jongparang | mung anggalih pangungsène | mung suduk jiwa kewala | nuntên kawula karya | ratuning sabrang pukulun | nagarine Paranggônda ||

21. ngaturkên putrinirèki | diwasa dèrèng akrama | ingkang mungêl jro sêrate | jinodho lawan kawula | putri ing Paranggônda | kasub ing jagad pinunjul | ayu tur raga kêrana ||

22. jêng paduka wus marêngi | nanging kawula lênggana | nglangkahana sarirane | ajrih sikuning jawata | pukulun pamrih amba | wêlasa dènira dulu | sangking pamothah kawula ||

23. diwasa dèrèng akrami | jêng bibi nuntên galiha | inggih dhatêng pacangane | ngamandaka Paranggônda | sadaya tanpa dadya | panuju sagêdira nut | kawularsa suduk jiwa ||

24. kadya carita turnèki | Radyan Sômba mring kang rama | purwa madya wasanane | wus ingaturkên sadaya | kang bibi panuwunnya | suka gumujêng sang prabu | myang pramèswari katiga ||

25. Kusuma Dèwi Rukmini | suka latah gujêngira | mendah ta baya opahe | pamanamu Madukara | besuk marang ing sira | jaluka rabi rong puluh | sanadyan patang puluha ||

26. putri kang ayu linuwih | sayêkti lamun tinêkan | anjaluka upamane | apsari Ngendrabawana | kaya lamun tinêkan | wus prasaksat utang umur | pamanamu marang sira ||

27. sang prabu ngandika aris | sapa ta iku kang marah | bibèkamu [bi...]

--- 34 ---

[...bèkamu] panjaluke | apa dewa suralaya | hèh kulup wruhanira | kang jinaluk bibèkamu | kris pusaka tanah Jawa ||

28. jangjine apan wus pasthi | sapa kuwasa nganggoa | si pulanggêni pasthine | nurunakên para raja | kabèh ing tanah Jawa | dene ta dènira jaluk | bocahe wadon boyongan ||

29. sêmune ing dalêm batin | amrih utamaning krama | kapindho iku karêpe | katêmua jaka rara | kalawan Si Janaka | hèh pramèswari katêlu | padha sira sadhiyaa ||

30. sauparênggane kardi | aja kongsi kêkurangan | kaya-kaya lamun gêdhe | yayi dhayohira benjang | dhaupe arinira | sanak-sanak wong tuwamu | sayêktine kabèh prapta ||

31. Ngamarta tan beda yayi | tuwa anom santananya | pasthi ngiringake kabèh | malah ing wantaraningwang | dhaupe Si Sumbadra | lan Si Dananjaya besuk | sira kongsi kadhayohan ||

32. dewa lawan widadari | yèn salamêt ingsun angkah | besuk sasi ngarêp manèh | sêdhêng wus padha samêkta | ing kene lan ing kana | hèh kulup jaba sirèku | lawan Si Patih Udawa ||

33. iya dèn samêktèng kardi | garwa tri lawan kang putra | samya sandika ature | sang prabu nimbali sigra | mring Arya Wrêsniwira | wus prapta jroning kadhatun | ing ngarsa sri naranata ||

8. Sinom

1. sang prabu alon ngandika | hèh yayi dandana aglis | ingsun duta mring Ngamarta | ngaturake layang mami | marang ing yayi aji | sêrat pinaringkên sampun | sinung wruh liring karsa | kang dadya lampahirèki |

--- 35 ---

Wrêsniwira langkung sukane wardaya ||

2. wus têlas wêling narendra | tur sêmbah satriya kalih | sarêng mijil sangking pura | sapraptane pôncaniti | Radyan Arya Sêtyaki | samêkta sawadyanipun | budhal sangking nagara | tan abêkta dharat siji | upacara sami sanginggil turogaturôngga ||

3. kunêng ta datan winarna | kang lagya lumakyèng margi | Radyan Arya Wrêsniwira | gantya winursitèng kawi | nêgihnênggih Ngamarta nagri | Pandhu Dewanatasunu | ratu mahardikèng rat | ambêg pinandhita luwih | Pandhuputra jumênêng Nata Pandhawa ||

4. pêkik pindha Hyang Asmara | pêparabirèng narpati | Prabu Guna Talikrama | iya Sang Yudhisthira Ji | Darmaputra lan malih | Sri Darmawôngsa jêjuluk | pêparab Puntadewa | lire Puntadewa dening | ratu madyapada wus pangawak dewa ||

5. myang ing puja mantranira | luwih sanggungsagung pra maharsi | marma parab Yudhisthira | ambêg wiyar lir jaladri | amot kamoting budi | ala bêcik pan winêngku | marmanira pêparab | Prabu Darmaputra nênggih | pan pinundhut putra mring Bathara Darma ||

6. marma parab Darmawôngsa | dènira madêg narpati | purune sangking pinêksa | marang sagunging para ri | gêmah rusaking nagri | obah-osiking wadya gung | wus dening ari samya | sang prabu tan angawruhi | marmanira parab Guna Talikrama ||

7. guna ingugêran krama | lêmbah manah lusing budi | pangandika mung sapisan | sêtya tuhu marang jangji | anrus gêtihe putih | êninging tyas suci marum | suka lila ing dunya | lênggawa tega ing pati |

--- 36 ---

yèn lumraha patine kinarya dana ||

8. lirira Nata Pandhawa | kadang gangsal priya sami | tan ana suwalèng karsa | sabiyantu nunggil budi | ing galih dadi siji | rêmak rêmpu parêng tumpur | jangji sabaya pêjah | yèn tiwas salah sawiji | ingkang kantun sakawan bela palastra ||

9. panêgakirèngpanênggakirèng Pandhawa | wong agung ing Jadhipati | nama Radyan Wrêkudara | pikukuh suhing nagari | gêdhêg manggalèng jurit | Ngamarta kang minôngka muk | ugêr ngasmarèng laga | tatênggulanging praja di | apêparab Sang Arya Bimarya Sena ||

10. gung luhur rowa birawa | bêbalung balingah putih | bêbau gagah prakosa | rêrêng sêrênge ngajrihi | sirung srompoting rawis | mêngkorok angulêr taun | godhèk piyak nglar badhak | gumêlêng jenggot mêlingi | dhadha papag simbar jaja palawangan ||

11. rema bakung ngandhan-andhan | wuluning asta angisi | imba têpung ngapurancang | jênggurêng pêtêng netya dik | singa pinandêng liring | kêkês bayunira racut | waja blah yèn ngandika | garab gumrêgêt ngajrihi | nama manut ing warna sêmbadèng wônda ||

12. lire nama Wrêkudara | kadang kang panêgakpanênggak (dan di tempat lain). nênggih | Bima gêng igilinggil têgêsnya | ngungkuli kadangirèki | Bayusuta ingambil | putra mring Bathara Bayu | têgêse Bratasena | mêngku ing lampahirèki | lire Abirawa luwih sangking jêmbar ||

13. ambêg lênggawalêgawa pasaja | iya lair iya batin | awantah nora

--- 37 ---

karenah | yèn wêdia padha wêdi | yèn wani padha wani | padha mêngko gothak-gathuk | nya dhadha êndi dhadha | yèn nêdyala dèn alani | lamun nêdya bêcik ya padha raharja ||

14. êndi iku iki ênya | dhasare rahayu budi | marma sagung wadyabala | Ngamarta samya jrih asih | yèn ing murka sirnanting | mêmala dursila lêbur | dening Sang Arya Sena | pangrèhing rat marcayani | bakuh kukuh ajêg tindaking nagara ||

15. adining kadang sadaya | Pamadya Radèn Prêmadi | satriya Adananjaya | wong agung Madukara di | Arya Parta lan malih | Arjuna jêjulukipun | iya Radèn Janaka | pêparab Prabu Karithi | bêbisike Rahadèn Endratanaya ||

16. têgêse Endratanaya | dènira pinundhut dening | putra mring Bathara Endra | têgêse Prabu Karithi | sugih gêlaring jurit | myang gêlar maring para rum | widagdèng priyêmbada | pangudinirèng kênya di | lamun sampun sinêdya pilih tan kêna ||

17. marma parab Dananjaya | guna kasêktènirèki | prasaksat kinarya dana | yèn wontên para narpati | sinikara ing jurit | lamun aminta pitulung | miwah para pandhita | yêkti age dèn tulungi | nadyan dewa kathah samya minta sraya ||

18. marma pêparab Sang Parta | Parta srêp têgêsirèki | angadhêmi sanagara | martanira amartani | wèh ayêm bumi-bumi | mêmayu yuning tumuwuh | marmanya apêparab | Rahadèn Janaka dening | anggung dadya pangungsène duka cipta ||

19. kèh luwar sangking Sang Parta | kang samya nandhang prihatin | marma pêparab Arjuna | têgêsipun banyu mungging | wêwadhawêwadhah ênêng wêning | Arjuna bêbudènipun | kêdhung kêna jinajag |

--- 38 ---

munggèng sadhasaring bumi | pan gumawang katon nèng langit kasapta ||

20. kakêjêr nèng ôntariksa | katokaton nèng dhasaring bumi | atambuh nanging wiweka | lawan prayitna ing batin | sêsak mring wiyar nanging | bisa logro maring ciyut | muluk kalokèng jana | tan kêna cinakrèng budi | wêwadine pamadyanirèng Pandhawa ||

21. abagus datanpa sama | aruruh alusing budi | ambêgnya lir mênyan kobar | jêtmika asih ing dasih | wadya Ngamarta nagri | gêng alit samya sih lulut | marang Sang Dananjaya | dadya kêmbanging praja di | môngka teja kêkuwunging jagad traya ||

22. pambajêng panênggakira | Pamadya patutan sangking | rajaputri ing Mandura | nênggih Rêtna Dèwi Kunthi | sumêndhi lan wuragil | mijil kêmbar patutipun | Rajaputra Mandraka | nênggih Rêtna Dèwi Madrim | ingkang sêpuh pêparab Radèn Nangkula ||

23. wuragil Radèn Sadewa | warnanira pêkik-pêkik | Nangkula ing têgêsira | kawula Sadewa gusti | apan nama sawiji | dèn anggo wong loro iku | Nangkula lan Sadewa | ing laire katon kalih | ing batine pan namung wujut sajuga ||

24. warnane kêmbar wus samya | budine dadi sawiji | laire sarêng kewala | marmanya nama sawiji | dèn anggo wong kêkalih | namung siji têgêsipun | Nangkula lan Sadewa | tuduh mring kawula gusti | kêmbar rupa kêmbar solah kêmbar swara ||

25. radèn kalih datan arsa | darbea karsa pribadi | mung manut sakarsanira | nênggih ingkang raka katri | siyang pantara ratri | barang rèhira tinurut | têtêp Nata Pandhawa | gangsal tyase dadi siji | lara pati ing pratingkah nora gethang ||

26. marmanira pinaringan | marang Sang Hyang Utipati |

--- 39 ---

pustaka kalimasada | sira Sang Yudhisthira Ji | têgêse maosadi | kalimasada puniku | tambane wong lêlima | yèn ana ingkang ngêmasi | dèn ungkuli pustaka kalimasada ||

27. yêkti gêsang paripurna | wau ta ingkang winarni | Sang Aprabu Darmaputra | samana lagya siniwi | ari têtiga ngarsi | Wrêkudara munggèng ngayun | Nangkula lan Sadewa | sri bupati ngandika ris | Wrêkudara paran mêngko kanthinira ||

9. Kinanthi

1. Si Janaka laranipun | wartane saya ngranuhi | anggung dènira kantaka | apa ta nora pinikir | ngupaya wong guna bisa | kang sayogya ngusadani ||

2. nora kêna sira tanbuh | larane arinirèki | nuli sira ngupayaa | usada ingkang sayêkti | takona para pandhita | kang padha martapèng wukir ||

3. kang rayi sêndhu turipun | bonggan gawe kang amikir | ing larane Si Janaka | tômba salumahing bumi | sayêkti môngsa warasa | lara ginawe pribadi ||

4. bature ana kang tutur | larane nganggo dalêming | kang dèn ame nora liya | amung Rara Irêng wukir | gawene sok mantun gaga | diwasa têka manglingi ||

5. lah ta lara apa iku | mangkono dènnya dalêming | kajaba kaworan gêlar | pasthi yèn larane kêni | sambang brôngta mring Sumbadra | têluh ing Batacinawi ||

6. yèn sira ge arsa wêruh | warase arinirèki | sarate gampang kewala | kajabane dèn ombèni | ing uyuhe Si Sumbadra | sayêktine nuli mari ||

7. sajêging sun durung ngrungu | wong lara satêngah mati | datan arsa tininjoa | mring kadangwarganirèki | apan lagi Si Janaka | lara ngewakakên [ngewa...]

--- 40 ---

[...kakên] ati ||

8. sri narendra ngandika rum | witing mangkonoa yayi | nora kêna dèn nêngêna | kadawan-dawan sayêkti | larane tanpa wêkasan | Wrêkudara anauri ||

9. yèn sira bobot maringsun | pan amung pikir sawiji | sun jaluk marang Sri Krêsna | pêsaja nora kêkêlir | awèha nora awèha | sayêkti sun jaluk wani ||

10. Si Sumbadra dhaupipun | iya lawan Si Prêmadi | aran wus pacanganira | dadi bithèn sun lakoni | lan Si Krêsna Baladewa | sang prabu ngandika aris ||

11. ya bênêr pikirirèku | nanging kêkasarên yayi | ingsun lamun kasusua | ing panuwun bangêt wêdi | dèrèng dugi angandika | kasaru obahing jawi ||

12. Nangkula tur sêmbah mundur | mariksa wangsulira glis | matur yèn wontên caraka | sangking nagri Dwarawati | yayi mas ing Lesanpura | pan sarwi amundhi tulis ||

13. kagyat ngandika sang prabu | Nangkula iritên aglis | aja kasuwèn nèng jaba | Nangkula tur sêmbah mijil | praptèng jawi panggih lawan | Sêtyaki wus dèn dhawuhi ||

14. lajêng kerit lêbêtipun | praptèng byantara narpati | nêmbah matur yèn dinuta | ing raka sri narapati | angaturakên nawala | sang prabu gupuh nampèni ||

15. nawala binuka sampun | winaos sinukmèng galih | putus ing pamaosira | mèsêm ngandika sang aji | hèh ta yayi Wrêsniwira | baya-baya wus kaèksi ||

--- 41 ---

16. ing saobah bawanipun | mring Sinuhun Dwarawati | nora kêna kasamaran | mau lagi sun rasani | iya lawan kakangira | nuli sira yayi prapti ||

17. Nangkula sira sun utus | mring Madukara dèn aglis | dhawuhana kakangira | kêrise si pulanggêni | lawan bocahe boyongan | têka pulo Rajapêthi ||

18. Si Sulastri pan pinundhut | mring Sinuhun Dwarawati | sarta lan pamundhut ingwang | dadia patiba sampir | mring Rêtna Wara Sumbadra | poma dèn kagawa yayi ||

19. barênga lakunirèku | iya yayi mas Sêtyaki | bêcike sira milua | ngiras pantês atêtilik | iya marang kakangira | hèh Nangkula layang iki ||

20. paringna kakangirèku | wruha ing karsa sang aji | dimène lêga tyasira | dene kang patiba sampir | bêcik banjurna kewala | têka Madukara yayi ||

21. kature marang sang prabu | môngsa bodhoa sirèki | dèn padha samêktèng marga | angiring patiba sampir | pulanggêni kris pusaka | Sulastri putri narpati ||

22. sêrat pinaringkên sampun | kalihe sarêng wotsari | mundur sangking ngarsa nata | sapraptanira ing jawi | budhalan sawadyanira | bubar sagung kang anangkil ||

23. wau ta ingkang ngadhatun | pinêthuk ing pramèswari | rajaputri ing Cêmpala | Kusuma Dèwi Drupadi | apan sawêg kalih côndra | panggihe lan sri bupati ||

24. wus atata lênggahipun | pramèswari nusung warti | praptanira Wrêsniwira | kang dados [da...]

--- 42 ---

[...dos] karyanirèki | jinarwan lamun dinuta | mring Sang Prabu Harimurti ||

25. myang saliring karsanipun | kang kawrat sajroning tulis | kang garwa wus jinarwanan | badhe karyane kang rayi | Madukara lan Sumbadra | ing wulan ngarsane malih ||

26. wus sêdhêng yayi sirèku | ngati-atia saiki | sabeya-beyaning karya | myang uparêngganing puri | pramèswari duk miyarsa | suka sandika turnèki ||

27. kunêng ta jroning kadhatun | kang gunêm lan pramèswari | gantya ingkang winursita | kang agung kunjana kingkin | satriya Adananjaya | gêrahe saya ngranuhi ||

28. gêrah manukumanungku kung wuyung | wuyungan nawung wiyati | kang dadya woding wiyoga | tan lyan Dyah Banoncinawi | yekang dadya êla-êla | linali lali tan lali ||

29. karya panglipur tan lipur | karya panglindhih tan kandhih | barang pinadha tan padha | barang sinandhing tan tandhing | sabuwana wus tan ana | ingkang mirib angiribi ||

30. marma gung among pirangu | mirangrong ngarang ngranuhi | rangu-rangu karungrungan | mirong anggung ringik-ringik | sambat ing Wara Sumbadra | Kusuma Banoncinawi ||

31. wus dumunung nèng jêjantung | gumantung tungtunging ati | cumanthèl padoning netra | ngitêr têlênging pangèksi | tumemplok poking paningal | pangrêpanira gung mijil ||

10. Mijil

1. dhuh kusuma niyakaning manis | musthikaning wadon | kumarane dyah sajagad kabèh | sêsotyane wanita sabumi | rêtnaning [rêtna...]

--- 43 ---

[...ning] kênya di | guruning para rum ||

2. bisa têmên akarya wiyadi | woding driyaningong | sun dhèwèki sangkane timure | praptaning don têmah angêmohi | tan môntra tumulih | sikara wèh wuyung ||

3. wêlasana dasihira gusti | gung ngame anglamong | kalanglangan kalênglêng siranggèr | sagon-ênggon gumuling tan eling | lênglêng andalêming | kalurung kadarung ||

4. durung tumon wong tan inêmêni | tan kêna tinêmon | kaya Rara Irêng duk timure | jêtmikane liringe aririh | tyase têka kêsit | tan kêna kinaruh ||

5. yèn sawange wong ika aringkih | nora pati bakoh | têmah bakuh kukuh piyangkuhe | awit bocah gon ingsun angungkih | nora môntra kungkih | rangkahe akukuh ||

6. yèn sinawang sêrênge bêk pati | yèn sinamar wêroh | nora kêna sinandi wadine | kaya ta duk nèng Mandura nguni | sun mindha kênya di | têka mêksa jaruh ||

7. busuk-busuk têka ambisani | bisaning sun gêpok | sagêpokan atombok pèk-èpèk | tangan nganggo tinêngêran tali | nèng Kumbina nguni | sikara kalangkung ||

8. apa baya wong ika duwèni | japa ji panglêson | pamêpêse wong brôngta wirage | pangêkêse wong kunjana kingkin | pangapêse budi | pangracuting bayu ||

9. kaping pira goningsun mrih nyandi | wus mèh sapatêmon | anèng sêpi mung kari gapyuke |

--- 44 ---

ciptaningsun wus sêdya bêg pati | dadi tanpa budi | bayuningsun racut ||

10. balung ingsun kaya dèn lolosi | otot gêng ngalokro | mendah baya ginawea jêlèh | namung bêngkis têka angêkêsi | pêpêsing tyas mami | ngalumpruk lir kapuk ||

11. paran baya mangkene wak mami | gung dadi lêlakon | mati ngênês awèta mangkene | wus tan kêlar anandhang wiyadi | andina mimbuhi | wiyoga gung kambuh ||

12. saksat siksa siksane sabumi | sinandhangkên mring ngong | isining rat anangsaya kabèh | barang katon barang kapiyarsi | mung katon sawiji | kang akarya gandrung ||

13. nora nana kang dadya mêndhaning | lara gêng wirangrong | kabèh-kabèh amimbuhi bae | ing wiyoga langêning sabumi | myang langêning langit | kabèh karya gadrung ||

14. sapa ingkang yoga ngusadani | mirah laraningong | liya sangking gusti nahing anggeanggèr | nora dadi usada wiyadi | wanudya sabumi | sawange wus suwung

15. ingsun lawas angêlaya bumi | jajah nagara don | durung manggih kang mirib iribe | sagung putrining para narpati | kang samya yu luwih | anyèthia patut ||

16. baya-baya ing nguni kinardi | sang rêsmining sinom | sêsotya di adining rat kabèh | lawan kêmbang-kêmbanging sabumi | sagung wangi-wangi | sarine cinarub ||

17. lawan lêlangêning pasir wukir | kang linawêt winor | lan langêning wiyati kabèhKurang satu suku kata: lan langêning wiyati kabèhe | tejaning wintang rêsmining sasi | kilat lawan thathit | wangkawa kêkuwung ||

18. marma kêkuwunge anêlahi | sajêg durung tumon | wiragane miwah sasêdhêpe | Ratih-Ratih miwah Rarasati | adining apsari | pantês awotsantun ||

19. mring sêsotya ing Banoncinawi | sagung para sinom |

--- 45 ---

saisine ing Kaendran kabèh | pantês mawongan marêkan nyèthi | dhuh mas jiwa mami | kang sawang sitèngsu ||

20. pacêt agung kang asabèng sabin | nora bêtah ingong | ulung langking anandhang wirage | kêmbang biru munggèng pagêr gusti | gung lênglêng tan eling | kabyatan lara kung ||

21. wilangane sanga lawan kalih | kêmangi rêng kang ron | wêlasana kusuma dasihe | dhandhang wiring kang asirah putih | yèn tan dèn tulungi | mring kang karya gandrung ||

22. pêkên alit ing pinggiring margi | nora wurung layon | walang kayu ingkang ijo lare | mênyan seta paseban jro puri | lawas ingsun anti | praptaning don tambuh ||

23. wêlut wana kang awisa mandi | pamasanganing mong | makung bae marang kawulane | jênu tawa tinungkul tan kêni | bibis munggèng tangsik | yèn kapêngkok mundur ||

24. gêndèr kayu kang atabuh kalih | jangkrik gung nèng kêbon | datan gingsir dèn gêbang galihe | godhong glar nèng jogan makewuhi | sambêrlilèn sabin | bisane mung bêndu ||

25. surya muka minitra tan kêni | ron pisah lêsah gon | ancur gêdhah sun rasa rarase | sela panglawêting gônda gusti | nora pisah kalih | mring kang kawlasayun ||

26. toya mijil sangking awiyati | awèh edaning wong | waru jêne tinêmaha bae | gudhe rambat sikara tan sipi | barat gung jaladri | awit timuripun ||

27. ulung windo môngsa sarpa mandi | wus pinacang jodho | marang ingong praptèng diwasane | wowohan kang sumêdhêng matêng wit | têmah

--- 46 ---

angêmohi | paran dosaningsun ||

28. warêsah kang awoh anèng nginggil | nora cidra ingong | terong alit dhêdhompolan wohe | iler ijo dhêdhangkèl nèng siti | kênthang rambat nganti | mring sariranipun ||

29. lah ya dene ika si bok sêlir | têka milu angkoh | marang ingsun gone jupukake | layoning kêmbang gustinirèki | têka mung sajimpit | kênèse kalangkung ||

30. apan ika wong cilik sayêkti | mung tunggal pasuson | lan gustine têka na èmpêre | pawakane alurus aramping | pamulune lungit | lantip sêmunipun ||

31. lawan Sulastri pan amiribKurang satu suku kata: lawan Sulastri apan amirib | manise pasêmon | nanging ladak bok sêlir liringe | karo-karone wus pantês dadi | garwèngong paminggir | nêmbah mring sang ing rum ||

32. kayaparan si kulup ing nguni | apa baya goroh | mulih têka kene sêsanggupe | banjur marêk marang tamansari | maripih kang bibi | dadi kanthiningsun ||

11. Kinanthi

1. dhuh kusuma jiwaningsun | kang sawang mênur rinujit | mirah intêne si kakang | jumêrut nila widuri | hèr laut lawan hèr kêmbang | sêsotya Banoncinawi ||

2. tingalana dasihipun | kawlasarsa kawlasasih | susahing tyas sayah lêsah | mêminta sih tan antuk sih | wus saksat siksa salêgsa | sinangsayèngakên dasih ||

3. tan wus sambating awuyung | wuyungan nèng tamansari | satriya ing Madukara | puyêng ing tyas poyang-paying | yayah kadya kapêryangyang | angungrum barang kaèksi ||

4. pinindha kang karya gandrung | rinungrum ingarih-arih | anèng taman Madugônda | mung lan panakawan [pa...]

--- 47 ---

[...nakawan] kalih | Ki Lurah Bagong lan Sêmar | anggung dènira nangisi ||

5. dhuh rahadèn dika emut | lamun satriya linuwih | kadêrêng brôngta wanudya | kongsi ngame andalêming | kadya mèh antara gila | angungrum barang kaèksi ||

6. langkung sangking nisthanipun | agung angame dalêming | tanpa wêkasaning brôngta | mung rinewang gung tan eling | pan inggih môngsa kiranga | putri kang ayu linuwih ||

7. kang pantês dadya panglipur | putrine para narpati | môngsa ta dadak lêpata | ing karsa paduka gusti | sanadyan silih ngarsakna | apsari sining swarga di ||

8. sayêkti yèn botên luput | lah puniku pun Sulastri | pan inggih kirang punapa | warnane sampun linuwih | ing mangke sêdhêng-sêdhêngnya | pinurwa langêning rêsmi ||

9. têka pijêr dèn lus-êlus | botên binêdhah tumuli | Sang Parta alon ngandika | kakang arimu tan dadi | usadane lara brôngta | arinira Si Sulastri ||

10. iku pantês-pantêsipun | pan namung dadya paminggir | sabuwana wus tan ana | putrine para narpati | sanadyan Ngendrabuwana | sagunging para apsari ||

11. saisining sawarga gung | tan ana sayogya dadi | usadane brangtaningwang | namung Dyah Batacinawi | Sêmar jêlèh aturira | sadasa paduka gusti ||

12. kapati-pati nahên kung | ngrika botên animbangi | lamun botên linampahan | môngsa dhatênga pribadi | tuwas lêsah sayah susah | adina-dina dalêming ||

13. yèn botên karsa nênuwun | ing raka Sri Harimurti | suwawi lumampah dhustha | dhatêng ing Banoncinawi | paduka môngsa kewrana | sampun wignya nyidrèng rêsmi ||

14. Sang Parta ngling dhuh kakang buh | rasane tyas [tya...]

--- 48 ---

[...s] ingsun mangkin | marang wong sawiji ika | bangêt wêdi bangêt kanji | masesa nyidrèng asmara | sun wêwani wus tan wani ||

15. Sêmar sru dènnya gumuyu | dingarèn paduka gusti | akalah lawan wanudya | namung pinêtokan ngungsir | mendahane kinabruka | baya lumayu malênthir ||

16. kasaru jawi gumuruh | praptane rahadèn kalih | Nangkula lan Wrêsniwira | dhêdhêt kèndêl jawi kori | Sêmar malajêngi sigra | sangking jro nguwuh anjêlih ||

17. sapa ta kang prapta iku | gumêdêr ngagèt-agèti | jêng gusti lagi anendra | apa ta nora miyarsi | salawase grah tan arsa | tininjo kadange sami ||

18. Radèn Nangkula sumaur | ingsun kakang ingkang prapti | lan yayi mas Lesanpura | matura lamun tinuding | mring kakang Prabu Ngamarta | lan kang raka Dwarawati ||

19. Sêmar gupuh dènnya wangsul | prapta ngarsa tur udani | kang rayi kalih praptanya | dinutèng Sri Harimurti | myang raka Sri Darmaputra | Sang Parta ngandika aris ||

20. kakang wênganana gupuh | iridên ing ngarsa mami | yayi mas karo dinuta | Ki Lurah Sêmar nulya glis | kori sinorog wus mênga | radèn kalih dèn dhawuhi ||

21. lamun tinimbalan laju | radèn kalih sampun kerid | sapraptanira ing ngarsa | samya ngungun aningali | mring kang raka risakira | saengga grah wus sawarsi ||

22. rahadyan sigra tumundhuk | sumungkêm ing pada kalih | rinangkul lungayanira | wus samya kinèn alinggih | Nangkula matur tur sêmbah | kakang mas ulun tinuding ||

23. ing rakanta kakang prabu | Ngamarta lan Dwarawati | mundhut pusaka paduka | wangkingan pun pulanggêni | kalawan abdi paduka | boyongan Nikèn Sulastri ||

24. lah punika sêratipun | kang sangking

--- 49 ---

ing Dwarawati | paduka kinèn mariksa | kang raka gupuh nampèni | nawala lajêng binuka | winaos sinukmèng galih ||

25. pamaosipun wus putus | Sang Parta nglêgêr tanpa ngling | dangu mangu-mangu ing tyas | mangunêng dening Sulastri | Nangkula malih turira | kang timbalan sri bupati ||

26. sampun ta tan botên katur | dhuwung kalawan Sulastri | sayêkti tuwan dinukan | kang raka ngandika aris | kêris ngong yayi sumôngga | sakarsane sri bupati ||

27. nanging ta bocahirèku | bangêt ing panuwun mami | yèn kongsia nêmu papa | pan dudu bênêre yayi | bocahe liwat mêmêlas | ingsun kang dosa ing batin ||

28. duk rare panggawaningsun | sangking pulo Rajapêthi | kongsi mêngko wus diwasa | gêlêm sinumpah wak mami | yèn wusa têkèng sajiwa | dhasar dudu niyat mami ||

29. mung nêdya sun ambil sunu | wêlas sangking mêlasasih | gêlême tutut maringwang | pêrak lan kadange kalih | kang wadon kalap Si Sêmar | lanange sun karya patih ||

30. yèn tan dadi karsanipun | bocah iku anèng mami | ingsun ulihne kewala | marang wong tuwane malih | Sang Prabu Darmawisesa | ratu pulo Rajapêthi ||

31. Radèn Nangkula umatur | mendah raka paduka ji | Ngamarta ing dukanira | yèn ngantosa pun Sulastri | botên sarêng lan curiga | kature mring Dwarawati ||

32. timbalan rakanta prabu | apan kawula pribadi | ingkang kinèn andhèrèkna | kature patiba sampir | kinèn nglajêngna kewala | inggih mangkat sangking ngriki ||

33. malah ta timbalanipun | kinèn ngrêngga sawatawis | jajaranipun nèng marga | wau ta Radyan Sêtyaki | wruh sêmune ingkang raka | mring Sulastri ragi kingkin |

--- 50 ---

12. Asmaradana

1. Sêtyaki matur wotsari | kakang mas sampun sumêlang | pun Sulastri ing têmbene | yèn manggiha siya-siya | wontên kakang bok benjang | kawula ingkang ananggung | malah manggiha raharja ||

2. Sang Parta duk amiyarsi | ing ature Wrêsniwira | ngunandika jroning tyase | yèn sun sawang kaya-kaya | pêpantêse wong ika | adoh sangking laku dudu | niaya pasthi tan arsa ||

3. wusana ngandika aris | lah iya yayi sumôngga | sun manut ing sira bae | Sêmar mêtua ing jaba | dhawuhna Si Sucitra | konên samêkta ing laku | lawan saosa jêmpana ||

4. tunggangane Si Sulastri | yayi ngantia ing jaba | sun angkatkên dina kiye | radèn kalih nêmbah mêdal | kapat Bagong lan Sêmar | praptèng jawi lajêng dhawuh | Patih Sucitra sanega ||

5. lawan sagung para mantri | anyaosakên jêmpana | samêkta saprajurite | mangkana Sang Dananjaya | lumêbèng madeyasa | Sulastri ngandikan sampun | prapta munggèng ngarsanira ||

6. Sang Parta ngandika aris | yayah kadya angrarêpa | ngêlus-êlus srinatane | dhuh woding tyas ingsun nyawa | age sira dandana | pinundhut marang gustimu | Kusuma Wara Sumbadra ||

7. sun karya patiba sampir | iya lawan kêris ingwang | ing besuk aturna dhewe | marang kusumaning pura | poma sira dèn bisa | ngawula mèt galihipun | yèn salamêt wusing karya ||

8. dhaup ingsun lan sang putri | pan gêdhe ganjaraningwang | sira ingsun unggahake | garwa paminggir kang sarta | ingsun sih êla-êla | Sulastri nêmbah umatur | pukulun inggih sandika ||

9. sampun kang dhatêng ing sakit | sanadyan tumêkèng pêjah | anglampahi ayahane [ayaha...]

--- 51 ---

[...ne] | lêbura awor lan kisma | sarambut tan suminggah | wus kasêdya siyang dalu | ngawula angèstupada ||

10. marang Dyah Banoncinawi | Sang Parta mèsêm ngandika | sarwi ngaras srinatane | iya dèn bisa kewala | payo sun atêr jaba | curiga tinampan sampun | mêdal sangking madeyasa ||

11. sapraptanira ing jawi | sampun anitih jêmpana | têngara sigra budhale | para mantri Madukara | ingkang grêbêg jêmpana | Sucitra ing wurènipun | dhangah anitih turôngga ||

12. pilihan ingkang jajari | prajurit ing Madukara | satus samya anom-anom | satriya ing Lesanpura | ingkang lumakyèng ngarsa | Nangkula mungkasi pungkur | lan sawadyabalanira ||

13. kang tinilar kari tistis | satriya ing Madukara | kadya nutakên tingale | jumênêng têngah wiwara | anon srining lampahnya | Dananjaya mangu jêntung | kambuh-kambuh ing wiyoga ||

14. kundur lumêbèng botrawi | anggung môndra kalênglêngan | nèng jinêm madeyasane | dhuh yayi ing pagulingan | langên-langêning tilam | sari-sarining jinêmrum | kusuma dining kalangyan ||

15. sêsotya Banoncinawi | apa ta angêmu duka | gusti marang ing dasihe | dene mundhut kris pusaka | lan abdine boyongan | paran ta ing wadinipun | apa anduwèni cipta ||

16. maring sun yèn Si Sulastri | bakal ngong unggahkên garwa | dhuh anggèr botên-botêne | dêstusdêstun paminggir kewala | punika yèn sêmbada | sarta lawan karsanipun | gusti kusumaning pura ||

17. kunêng ingkang nahên kingkin | satriya ing Madukara | ya ta wau ing lampahe | Radyan Arya Wrêsniwira | lawan Radèn Nangkula | lan Sucitra sawadya gung | kang ngiringakên [ngi...]

--- 52 ---

[...ringakên] jêmpana ||

18. praptèng nagri Dwarawati | ubêkan wadya sapraja | ingkang samya anênonton | mring putri boyongan ingkang | pinundhut mring sang rêtna | jêjêl têpining marga gung | dupi wau katingalan ||

19. kang anèng sajroning joli | prasamya angalêmbana | tuhu yèn endah warnane | mangkanarya Wrêsniwira | lawan Radèn Nangkula | sawadyabalanira wus | prapta kèndêl pagêlaran ||

20. lajêng satriya kêkalih | tinimbalan manjing pura | Sulastri linajêngake | marang ing Wara Sumbadra | pinêthuk praptanira | sawusnya curiga katur | Sulastri nungkêmi pada ||

21. sang rêtna rêsêp ningali | dene wus saengga kêmbar | lan Rarasati warnane | sêdhêp manise wus samya | kaduk raga karana | rêspati sasolahipun | samya galak liringira ||

22. Kusuma Banoncinawi | cipta sih trusing wardaya | Rarasati datan pae | panganggêpira sang rêtna | sihe sinama-sama | pinundhut kadang satuhu | Sulastri iya mangkana ||

23. sumungkêm trus lair batin | mulat marang sang lir rêtna | suka lêbura padane | Rarasati ya mangkana | mring Sulastri tyasira | sakala rêsêp rumêngkuh | ingangkah tunggal sayayah ||

24. kunêng ing Banoncinawi | ya ta Arya Wrêsniwira | sampun katur saature | sasolahira dinuta | miwah Radèn Nangkula | mung sadalu sipêngipun | enjange sampun linilan ||

25. budhal sangking Dwarawati | nèng marga datan winarna | kalih wus prapta lampahe | Ngamarta Radèn Nangkula | wus katur aturira | sasolahira ingutus | mring Dwarawati nagara ||

26. kang raka suka miyarsi | miwah Apatih Sucitra | sampun katur saature [saa...]

--- 53 ---

[...ture] | mring satriya Dananjaya | lampahira dinuta | Sulastri sapraptanipun | linajêngakên kewala ||

27. mring taman Banoncinawi | katuripun kang curiga | apan ta tinampan dhewe | dhatêng sang kusumaning dyah | dene abdi paduka | lajêng sinihan pukulun | prasaksat pinundhut kadang ||

28. sinami lan Rarasati | siyang dalu tan kenging sah | kêkalih munggèng ngarsane | satriya Adananjaya | langkung sukaning driya | dene Sulastri wus antuk | mêmanisira sasang (dan di tempat lain). rêtna ||

13. Dhandhanggula

1. Risang Parta sangsaya wiyadi | amiyarsa ature Sucitra | kagagas gênge wirage | nahên ta tan cinatur | solahira kang nandhang kingkin | satriya Madukara | gantya kang winuwus | nênggih nagari Ngastina | apan sarêng lampahe lan Dwarawati | miwah nagri Ngamarta ||

2. nanging carita kinarya ganti | yêkti èwêt lamun sinarêngna | mung pinêndhêt pêpantêse | kang ingucap rumuhun | Dwarawati awit kang dadi | parbutan putrinira | wau kang winuwus | narpati ing Gajahoya | bêbisike Maha Prabu Kurupati | pêparab Duryudana ||

3. angadhaton Ngastina praja di | nagara gung loh jinawi arja | pasir wukir rata rame | wulusan panjang punjung | barang ingkang tinandur dadi | sandhang lan pangan murah | kang sarwa tinuku | ajêg jêjêg saprajarja | wus jinêjêr punjul sasamaning aji | arjaning prajanira ||

4. marma parab Prabu Kurupati | dènnya ngratoni sagung Kurawa | Jayapitana juluke | digdaya sangking timur | marma parab Duryudana Ji | tan pilih dananira | ing wadyabala gung | ala bêcik pan ginanjar | agung alit siyang dalu dèn kawruhi | tan ana kêkurangan [kêkuranga...]

--- 54 ---

[...n] ||

5. suka tuwuk wadya sanagari | arta busana boga andina | Sri Duryudana danane | marmanira jêjuluk | Suyudana têgêse dening | gung asung kabêcikan | samaning tumuwuh | miwah asung kaluwihan | sarta kadang mitra warga lulut sami | sadaya sih rumêksa ||

6. sumbagèng rat ing satanah Jawi | nagri Ngastina datanpa timbang | bôndha-bandhu karatone | bala santananipun | kadang satus priya prasami | tunggal saibu rama | kang wanudya amung | wuragil sampun akrama | kagarwa ring Adipati Banakêling | Rahadèn Jayadrata ||

7. iya Radèn Arya Sindupati | Sapwaniputra ingkang minôngka | nagri Ngastina banthènge | tanggulange prang pupuh | pan kinudang dening raka ji | benjang prang brôngtayuda | pan kinarya pamuk | sinung angrèh amisesa | sagung ingkang punggawa ing môncanagri | dene para santana ||

8. kadang satus Kurawa prasami | ngiras kinarya punggawèng praja | sinung bêngkok dhewe-dhewe | satriya Banjarjungut | gunungane ingkang para ri | kadang ingkang panêgak | lungguh punggawa gung | nama Arya Drusasana | sasolahe ingunggungingugung marang raka ji | môngka sardulèng praja ||

9. kinarya gul-aguling ajurit | kaduk gêcul dhugal kaduluran | sêmbada lawan dhapure | runggah-ronggah gung luhur | brêngos capang naga anglangi | godhèk wok simbar jaja | netra bang apêndul | lathi cabak yèn ngandika | groyèk brabah kang rayi namanirèki | Durmuka lan Durjaya ||

10. Radèn Durgôngsa lan Durgagati | Radyan Dursaya lawan Durcapa | Durdarma lan Durgalane | Surôngga Sukathèku | Sudarga lan Sudarta nênggih | Sudarma

--- 55 ---

lawan SuwignyaLebih satu suku kata: Sudarma lan Suwignya | Susena lawan Su- | kara lawan Karamuka | Dyan Sukarpa Yudaka lan Yudirgèki | Yutara Yutaraba ||

11. Yuniyuta lawan Yuniagni | Yutasena Yutadirga Yuta | Yutacitra Yutagrane | Radèn Kartamarmèku | Karma lawan Karyasa nênggih | Kartana lan Kartala | nulya arinipun | Kartaba lan Kartabawa | Kartasuta lan Kartaboga anuli | Rahadèn Kartayuda ||

12. Jayakarta Jayawisayèki | Jayasatru lan Jayawitaba | Jayagati lan malihe | Dyan Jayawikathèku | Jayamurka lan Jayapati | Jayakaja Suseka | Citrayutartèku | Citrajaya Citrakaya | Citradarka Citrawidagda lan malih | Citraba Citrajôngga ||

13. Citrataksa Citrasusenèki | Citrasudirga lan Dirgasuta | Dirgajaya lan malihe | Dirgatha Dirgabau | Dirgasana lan Dirgapati | Dirgayuda Dirgana | Dirgamanggalèku | Dirgamarta Darmadirga | Darmawastra Darmayuda Darmapati | lawan Darmawitana ||

14. Darmajaya lawan Darmagati | Darmagora Nimpuna kalawan | Darmasuta lan malihe | DarmatênayèkuKurang satu suku kata: Darmatênayanèku | Surtagata lan Surtagati | Surtayu Surtayuda | Surtaka lawan Sur- | tana lawan Surtawisa | Surtasuta Surtawikara lan malih | Radèn Surtawitaya ||

15. Radèn Drukaya Drukala nênggih | nulya Radèn Drubaya kalawan | Radèn Drudarpa namane | Radèn Drususenèku | lawan Radèn Drusawa nênggih | Drubawa Druwikatha | lawan Druwèstrèku | waruju Dèwi Drusila- | wati ingkang kagarwarya Sindupati | kang kinarya patihnya ||

16. rining ibu ran Arya Sangkuni | putra Adipati Plasajênar | wêgig limpat graitane | wignya karya piyadu | wicaksana ing têmbung [tê...]

--- 56 ---

[...mbung] ririh | putus yèn ngamandaka | marmanya Sang Prabu | Duryudana wus apasrah | mring apatih bambang lum-aluming nagri | prabu darma sinewa ||

17. mila kathah kang para narpati | ingkang ngidhêp mring nagri Ngastina | sangking apatih gunane | lan wontên pundhènipun | ingkang dadya guruning aji | sangking Ngatasmaruta | pandhita dibya nung | nama Rêsi Dhanyang Druna | pan pinindha pêpundhèn pinundhi-pundhi | ing sapraja Ngastina ||

18. sinung dhepok marang sri bupati | nênggih padhukuhan Sokalima | wus kadya praja arjane | sajuga putranipun | jalu warnanira apêkik | nama Bambang Swatama | putra patutipun | lawan Dèwi Wilutama | pan kinadang-kadang kinondhang ing wèsthi | mring Prabu Duryudana ||

19. dene asrine ing jroning puri | kasor purastha ing giriloka | kadhaton uparênggane | sarwa kancana luru | myang sêsotya kang adi-adi | yèn ing manungsa pada | para ratu-ratu | tan ana mirib Ngastina | sêmbadane lan pramèswari narpati | putri adi Mandraka ||

20. apêparab Dèwi Banowati | amuwuhi kuwunging jro pura | rêspati ing sasolahe | wus kawêtu ing kidung | Ratih-Ratih myang Rarasati | kasor wiraganira | myang mêmanisipun | gandhang tur raga karana | yèn ing madyapada sagung para putri | tan ana kang miriba ||

21. ing puniku Prabu Kurupati | apan lagya sungkawa ing driya | ginubêl ing ari ipe | mothah ing siyang dalu | nyuwun krama ingkang kinapti | Rêtna Wara Sumbadra | nanging sang aprabu | tan arsa anurutana | kepyan dene wus pinacang sangkaning lit | Sumbadra lan Arjuna ||

22. nanging Burisrawa datan kêni | sinayutan ing subrangtanira | pan wus lami antarane | dènira nahên wuyung [wu...]

--- 57 ---

[...yung] | mring Kusuma Banoncinawi | kauningan kang rama | sangêt dukanipun | Sri Naradipati Salya | Burisrawa tinundhung sangking nagari | ngungsi maring Ngastina ||

23. ingkang raka wêlase tan sipi | dènnya sangêt dukane kang rama | dadya pinarnah ênggène | kiwa ing tamansantun | agung dènnya ngame dalêming | sambat Wara Sumbadra | tyase wus kadlurung | kadya wong edan kabayan | gung karuna angungrum barang kaèksi | kinudang rinumpaka ||

24. sri narendra miwah pramèswari | langkung sangking wimbuh ing wardaya | mulat kang rayi tingkahe | samana sang aprabu | ari Soma siniwèng puri | lênggah made pandhapa | Dhanyang Druna sampun | tinimbalan manjing pura | sarêng lawan sira Apatih Sangkuni | sang prabu angandika ||

25. mila sami kawula timbali | aprakawis paman putra dika | pun Burisrawa sakite | kalantur tanpa tutur | lir wong kêna guna piranti | kula kukungkungkung nèng taman | nangis siyang dalu | apan wus antara gila | agung dènnya angame sarta dalêming | sambat Wara Sumbadra ||

26. wali-wali paman kula tari | akramaa putra lyan kewala | pundi kang dadi sênênge | tan ewah aturipun | praptèng pati tan arsa krami | namung Wara Sumbadra | kang dadya tyasipun | yèn botên kadhatêngana | ing brangtane pamit kesah sangking ngriki | suka matiyèng wana ||

27. mila paman sami dika pikir | botên kenging lamun kinèndêlna | pun Burisrawa sakite | kadya yèn têmah lampus | badanira wus kuru aking | kantun gagra kusika | Rêsi Druna matur | pukulun yèn makatêna | sagêdipun inggih prayogi pinikir | ing tômba japa môntra ||

28. pae sakit rumap myang panastis | kenging bunudibinudi ing japa môntra | pun Burisrawa [Buri...]

--- 58 ---

[...srawa] sakite | wus anrus balung sungsum | têkèng jantung tungtunging ati | tambane sakit brôngta | pan namung tinurut | sang prabu alon ngandika | kadi pundi paman gèn kula nuruti | dene ta pun Sumbadra ||

29. wus pinacang sangkanipun alit | jatukrama lawan pun Arjuna | mung kari têmune bae | têka arsa jinaluk | kula ingkang kocap ing bumi | tuwa tan wruh ing tata | Rêsi Druna matur | inggih èstu wus pinacang | nanging ngantos samangke dèrèng pinanggih | yêkti singa bêgjaa ||

30. rêbut putri lan rêbut nagari | datan pae sami wajibira | toh pati mutahkên gêtèh | kula sèwu jumurung | rayi dalêm kapati-pati | brôngta lawan Sumbadra | gung pakantukipun | kajawi endah ing warna | pun Sumbadra saèstu punjul ing bumi | pantês dèn tohi pêjah ||

31. dene pakantuke kang sayêkti | rayi dalêm lamun kalampahan | pun Burisrawa kaipe | mring Danardana Prabu | paduka kang untung ing batin | yêkti Narendra Krêsna | suda wawratipun | sihe mring Nata Pandhawa | awrat dhatêng paduka kabêkta dening | ipe pun Burisrawa ||

32. miwah raka paduka sang aji | ing Mandura Prabu Baladewa | sayêkti wêwah antêpe | dhatêng paduka prabu | paripehan winuwuh dadi | ipe mring Burisrawa | wuwuh bakuh kukuh | ipe rangkêp lan ingalap | dhasar sampun salamine nunggil budi | sangking tan kenging bênggang ||

33. rayi dalêm dènnya drêng kapati | jinodhoa lan Wara Sumbadra | kados jinawil dewane | panjênêngan sang prabu | dèrèng eca ing dalêm batin | mêngku nagri Ngastina | lamun dèrèng lêbur | arinta Nata Pandhawa | apan mêksih mêmangun tyas [tya...]

--- 59 ---

[...s] sônggarunggi | satru munggèng cangklakan ||

34. dene wawrat-wawrataning jurit | Nata Pandhawa pisah lan Krêsna | yêkti wrat mêrang sagèdhèng | wau kawula matur | paduka kang untung ing batin | yèn Baladewa Krêsna | mring Ngastina sampun | Pandhawa tan dadi karya | lah ing kono kaya ngapa adhi patih | bok luput atur ingwang ||

35. Arya Sêngkuni nambungi aris | Nata Pandhawa pisah lan Krêsna | jago tinilar botohe | môngsa sagêda ngabruk | pêranggale botên nyakiti | kopoh banyune têlas | sayêkti ngalumpruk | PimarjunaBimarjuna tanpa guna | Yudhisthira Nangkula Sadewa sami | kantun gêtak kewala ||

36. Suyuna mèsêm ngandika risKurang satu suku kata: Suyudana mèsêm ngandika ris | inggih lêrês rêmbagipun samya | lamun gampila margine | paman panduganingsun | mring Pandhawa Nata Rimurti | wus tan kêna binênggang | sangêt wrating kalbu | ing tyas ingsun wus anduga | anglamara paman tan wurung tinampik | Rêsi Druna turira ||

37. inggih lamun paduka margèni | sangking Nata Krêsna yêkti lêpat | punika anggèr margine | sangking rakanta prabu | ing Mandura turana tulis | têmbung ingkang mangrêpa | miluta ing kalbu | arinta pun Burisrawa | tangisipun miwah sêsambatirèki | mungêla jroning sêrat ||

38. lamun botên kalampahan panggih | lan pun Sumbadra suka pêjaha | nèng wana sagèn-ênggène | lawan ramanta prabu | ing Mandraka lan ibu sori | mungêla jroning

--- 60 ---

sêrat | mênggah pasrahipun | miwah garwa padukendra | putra kula Bok Ratu Mas Banowati | tangisipun mungêla ||

39. jroning sêrat pasrahipun sami | supayane Prabu Baladewa | kadaut-dauta tyase | mring ramèbu mrasêpuh | paripehan myang ipe sami | sayêkti nuntên mêdal | kasagahanipun | mundhut ing Wara Sumbadra | pan rumaos kadang kang sêpuh pribadi | wajib ingkang kuwasa ||

40. nadyan silih pinalangan wêsi | sayêktine yèn pêdhot tinunjang | lamun wus mêdal sanggupe | raka paduka prabu | Dwarawati sayêkti ajrih | malangana kang raka | rumaos nèmipun | anggèr panawang kawula | jro sêmadi gumawang trawangan bêning | rayi dalêm brangtanya ||

14. Asmaradana

1. kadya-kadya wus pinasthi | jinodho lawan Sumbadra | botên wontên sangsayane | nanging prayogine lampah | nawala padukendra | kang dhèrèkna kang wadya gung | sakapraboning ayuda ||

2. sang prabu mèsêm lingnya ris | inggih paman wus prayoga | yèn mangkono pratikêle | sapa prayogane lampah | ngaturke layang ingwang | Druna alon aturipun | tan lyan mung rama paduka ||

3. pun adhi Arya Sêngkuni | pantês lampahe wong tuwa | botên kirang wiwekane | kirange kang mungêl sêrat | sagêd yèn mêwahana | ing atur prayogèng têmbung | miguna milutèng driya ||

4. Arya Sêngkuni [Sêng...]

--- 61 ---

[...kuni] nambungi | inggih lêrês aturira | nanging kirang utamine | yèn parêng atur kawula | sampun tanggêl ing lampah | bilih mawi kang wadya gung | prayogi pun Burisrawa ||

5. kula dhèrèkên pribadi | dhatêng nagari Mandura | ngêsrahna pati uripe | marang Prabu Baladewa | angrungkêpana pada | dèn kathah sêsambatipun | tangise kang mêlasarsa ||

6. wontên kaotipun ugi | sri bupati ing Mandura | kalamun miyarsa dhewe | mring sambate Burisrawa | kaping kalih uninga | ing risake badanipun | labêtira sangêt brôngta ||

7. kawula ingkang bantoni | ing atur amrih prayoga | ngriki sadaya pasrahe | sangking tan wontên kaduga | galih pun Burisrawa | lêrês tur andika wau | ing lampah ingkang sambada ||

8. sakapraboning ajurit | yèn lêrês lampah punika | kados lêlajêngan bae | sri bupati ing Mandura | yèn wus mêdal sanggupnya | watakipun gothak-gathuk | sayêkti sami sakala ||

9. bidhal dhatêng Dwarawati | pun Burisrawa binêkta | nglamar ngiras pangarake | krodhane Nata Pandhawa | botên dinamêl napa | yèn wus mêdal bêdhatipun | Sang Aprabu Baladewa ||

10. masa kanggea salingsir | yudane Bima Arjuna | ujêr wus pisah Krêsnane | lamun mungsuh wong Mandura | Druna suka miyarsa | Sêngkuni rinangkul gapyuk | bênêr adhi pikirira ||

11. pukulun sri narapati | kalangkung sangking sakeca | pun adhi patih rêmbage | arinta pun Burisrawa |

--- 62 ---

titihêna jêmpana | pasêmon batin pikantuk | mring raka tuwan Mandura ||

12. mêthuk titihane putri | ing laire apan nyata | pun Burisrawa sakite | kontrag yèn nitiha kuda | sang prabu duk miyarsa | ing rêgbugerêmbuge kalihipun | langkung sukaning wardaya ||

13. pangandikanira aris | inggih paman wus prayoga | pratikêlipun kalihe | nuntên akaryaa sêrat | ingkang kadya turira | paman patih besuk esuk | sutanta Si Drusasana ||

14. lan kadange kang sapalih | dhawuhana dèn samêkta | sakapraboning prang kabèh | kang badhe andika bêkta | marang nagri Mandura | ngiringna ing lampahipun | sutanta Si Burisrawa ||

15. Dhanyang Druna anambungi | inggih sae mangkat enjang | dintên parêng lan tanggale | wusnya dhawuh sri narendra | kundur mring dalêm pura | Ki Arya Sêngkuni sampun | mêdal ing jawi parentah ||

16. mring Kurawa kang sapalih | pangarsa Dyan Drusasana | samêkta lan sawadyane | sakapraboning ayuda | marang nagri Mandura | sandika samya turipun | bubar sagung kang sewaka ||

17. ing dalu siyoga sami | sakapraboning ayuda | Kurawa ingkang saparo | miwah wadya kapatihan | sadalu tata-tata | wau ta ingkang winuwus | Sang Aprabu Suyudana ||

18. pinêthuk ing pramèswari | munggèng satundhaning tundha | mêndhak cinandhak astane | kinanthi binêkta lênggah | satata lan narendra | angglar parêkan nèng pungkur | tuwin kang para biyada ||

19. miwah ngarsa kanan kering | tinon Prabu Duryudana | yayah nir kamanungsane | saengga Bathara Endra | siniwèng Ngendraloka | ingayap para rum-arum | ing kaprabon prabawanya ||

20. narpa dayita wotsari | sarwi mèsêm aturira | dene adangu miyose [mi...]

--- 63 ---

[...yose] | lênggah madyaning pandhapa | nimbali Rêsi Druna | lan paman patih pukulun | punapa kang dhinawuhna ||

21. sri narendra ngandika ris | yayi dèwi nora liya | kang sun rêmbug sasuwene | mung larane arinira | Si Arya Burisrawa | Paman Druna aturipun | kinèn nuruti kewala ||

22. pan nirarya SêngkuniKurang satu suku kata: pan ari Arya Sêngkuni | kang sun duta angiringna | mring arinira lakune | ngiras gawa layang ingwang | mring kakang ji Mandura | santana saparo milu | pangarsa Si Drusasana ||

23. sakapraboning ajurit | sukon mangkat benjang enjang | dina parêng lan tanggale | rinira Si Burisrawa | tumuli dhawuhana | dimèn mêndha brangtanipun | pramèswari duk miyarsa ||

24. mangu ing tyas matur aris | dhuh pukulun sri narendra | punapa paduka supe | lamun pun Wara Sumbadra | sampun dadya ubaya | pinacang sangkaning timur | dhatêng wa swargi Mandura ||

25. jodho lawan pun Prêmadi | nguni tuwan sring ngandika | angajêng-ajêng panggihe | môngka mangke padukarsa | utusan mring MaduraMandura | masrahakên badanipun | arinta pun Burisrawa ||

26. anuruti wong dalêming | môngsa dadak tinampana | dêstun ora wruh awake | kapanggih pintên prakara | lamun tinampanana | binobot têrajunipun | lan arinta pun Arjuna ||

27. mindhak angisin-isini | babêkta ing padukendra | ingkang tan rêmên ucape | wong anungsang nunjang-nunjang | ngrêrunjang pêpacangan | wong bingung dêrung dalurung | tinurut asil punapa ||

28. dhuh pukulun sri bupati | arinta Nata Pandhawa | mendah rêntênge galihe | botên wande dados gêndra | lêpat sangking paduka | dhuh pukulun sang aprabu | dhaharên atur kawula ||

29. lampahipun paman patih | prayogi tuwan [tu...]

--- 64 ---

[...wan] wandèkna | bunggan gawe golèk gawe | anggalih pun Burisrawa | inggih asil punapa | pêjah brôngta kajêngipun | kinanthi môngsa kinginga ||

15. Kinanthi

1. sri narendra ngandika rum | aywa ta mangkono yayi | yèn nora sun turutana | arinira wus sayêkti | lunga têka ing nagara | ngupaya margane pati ||

2. marang alas gunung-gunung | lumêbu ing jurang trêbis | sangking tan kuwawa brôngta | miwah yèn kongsia mati | sagon-gone anèng wana | sapa kang kelangan yayi ||

3. liya sira lawan ingsun | mendah ibu pramèswari | lan jêng rama Ji Mandraka | panutuhe marang mami | duwe mantu gung prakosa | tinutakên kadang siji ||

4. nora tolèh rama ibu | mung ipene dèn ugêmi | Mandura Ngawôngga nora | mung Ngastina dèn tut wuri | têmah nandhang lara brôngta | têka tan bisa nêkani ||

5. tiwas têmên raganingsun | mring jêng rama ibu sori | pamundhute mring ragèngwang | padha amantu pinilih | kang prakosa sugih bala | kasub kasusra ing bumi ||

6. Kurawa yêksa biyantu | satus tan sêlaya budi | kabèh prakosa ngayuda | praptaning don nêniwasi | ngrabèkake nora bisa | mring ipene kang tut wuri ||

7. kongsi lunga mring wana gung | mangkono galihe pasthi | gon ingsun gêlêm angrunjang | pacangane Si Prêmadi | dene wus tita antara | kongsi mêngko durung panggih ||

8. pira ta ing lawasipun | iku gêlêm ingsun yayi [ya...]

--- 65 ---

[...yi] | sayêkti singa bêgjaa | rêbut putri lan nagari | padha bae wajibira | toh pati mutahkên gêtih ||

9. aja sumêlang ing kalbu | prakara arinirèki | lakune marang Mandura | sayêkti yèn dèn tampani | mring kakang Prabu Mandura | miwah Prabu Harimurti ||

10. Paman Druna aturipun | pangilone jro sêmadi | wus trang padhang têrawangan | yèn arinira pinasthi | jodho lawan Si Sumbadra | wus bênêr arinirèki ||

11. gone kapati nahêng kung | kaya dewane kang jawil | mulane aja sumêlang | yèn arinira tinampik | miwah krodhane Pandhawa | iya aja walangati ||

12. kudu angajak pêpucuk | prang brôngtayuda dèn êmping | iya saajang ingajang | wong wus pacangane yayi | Pandhawa pisah lan Krêsna | apa ta ingkang kinardi ||

13. wanine mring jênêng ingsun | lah ta wis mênyanga yayi | marang taman tuturana | yèn ingsun angkatên benjing | kang garwa mundur tur sêmbah | lajêng maring tamansari ||

14. gumêrdêg parêkanipun | ya ta wau kang winarni | Radyan Arya Burisrawa | kang kinungkung tamansari | raja putra ing Mandraka | ing siyang dalu anangis ||

15. tan lyan kang sinambat namung | Kusuma Banoncinawi | apan ta antara gila | angungrum barang kaèksi | pinindha Wara Sumbadra | rinêpa ingarih-arih ||

16. sinungan èstri panglipur | ing raka sri narapati | kathahipun kalih wêlas | sadaya ayu linuwih | kinekinèn (dan di tempat lain). samya ngladosana | sakarsanira kang rayi ||

17. supaya dadya panglipur | dènira anahên [anahê...]

--- 66 ---

[...n] brangti | marang ing Wara Sumbadra | marma milihi pawèstri | kalih wêlas kang wus samya | wignya marang ing pangrêpi ||

18. dhasare satriya gêcul | kasêmbuh nahên wiyadi | sinung èstri kalih wêlas | sadaya wus samya wasis | pangrêpi pangrêpèng priya | gêcule sangsaya dadi ||

19. lacute kabacut-bacut | yèn kèndêl dènira nangis | pawèstri kang kalih wêlas | kinèn awêwuda sami | kang mopo jrih jinêmala | tapih kêmbên dèn buwangi ||

20. nèng ngarsa pating parinthul | iku sukane ningali | Radyan Arya Burisrawa | latah sarwi bêrik-bêrik | mara wêwuda bêrangkang | ngore remane winalik ||

21. kalih wêlas gila dulu | lumayu gya dèn tututi | bêng-ubêngan anèng taman | saparane dèn tut wuri | lamun wus sayah binêkta | byur-êbyuran anèng warih ||

22. bêburon anèng jro banyu | mêksih awêwuda sami | silulub bebek-bebekan | tan ana karyane malih | yèn kèndêl dènnya karuna | mung jêjinah jêjamahi ||

23. maring ing èstri panglipur | sadaya tyasira sêdhih | kapêksa jrih ing narêndra | sakarsane ingkang rayi | kinèn ngladosi kewala | wau ta ingkang winarni ||

24. pramèswari rawuhipun | gumêrah parêkan cèthi | wus manjing sajroning taman | kagyat Burisrawa tangi | tiningalan yèn kang raka | gupuh dènnya malajêngi ||

25. prapta angrungkêbi suku | sarya sru dènira nangis | dhuh kang bok pundi Bok Badra | dene ta botên umiring | kakang bok ipe andika | age paduka timbali ||

26. kawula sunggi nèng gundhul | sinambia mêmetani | sarta cik-ancika pundhak | nguyuha nèng sirah mami | môngsa ta dadak pêsinga | anèng rema pasthi wangi ||

--- 67 ---