Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 16-32)

Deskripsi judul
Teks sambungan
  1. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 01-15). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
  2. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 16-32). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
  3. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 33-50). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
  4. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 51-68). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
  5. Parta Krama, Nitipura, 1903, #1837 (Pupuh 69-86). Kategori: Bahasa dan Budaya > Wayang
Image

16. Sinom

1. sang rêtna rêngu ngandika | sirèki apa dalêming | kaya ta dudu satriya | bok rada dèn idhêp ngisin | elinga yèn putraning | Natèng Mandraka pinunjul | sarjana parikrama | pêputra têka mêtoni | pêncul gêcul dhêdhugalan pêponcolan ||

2. sanadyan dudu satriya | môngsa na kaya sirèki | brôngta nora tulus brôngta | ngame tan tulus dalêming | bêrabah baribèni | lacutmu kabacut-bacut | sun iki liwat merang | yèn ngrungu solahirèki | ujarira lara brôngta mring Sumbadra ||

3. dene pijêr jêg-ujêgan | gojèk buron rina wêngi | lan èstri panglipur rolas | sanadyan silih wong cilik | pêkathik tan duwèni | solah tingkah lir sirèku | prandene kudu brôngta | marang Dyah Banoncinawi | putri adi kaloka ing tri bawana ||

4. ayu jêtmika sêmbada | pasang limpat ing lêlungit | iku kang dadi tyasira | kajaba ana ron aking | kêlêm anèng ing warih | lan watu itêm tumimbul | lah iku bokmanawa | katêkan sêjanirèki | sun wantara dèn palaur praptèng pêjah ||

5. aja mungguh Si Sumbadra | putri pinunjul ing bumi | putri sawiyah kewala | yêkti dèn pilaur mati | kalapa mring sirèki | yèn ngrungu solahirèku | kajaba mung wong ala | kang wus lènjèh nyundêl anjing | jêjaragan gêlêm kalap marang sira ||

6. Burisrawa duk miyarsa | saya sru dènira nangis | dhuh kang bok sampun dêduka | lêhêng pêjahana mami | tuwêkên sapuniki | urip tan samèng tumuwuh | tumuwuh tan kuwawa | nandhang brôngta lami-lami | barang ingkang katingalan ing kawula ||

--- 68 ---

7. mung katon Wara Sumbadra | paran ta gène anglali | sampun cumanthèl nèng netra | gumantung tungtunging ati | linggih kadya sumandhing | lumaku katon tut pungkur | barang kang sun ucapna | kalintu wêdaling angling | andalêming sambat ing Wara Sumbadra ||

8. dhuh kang bok sintên kuwawa | kadya raganingsun iki | nandhang lara sèwu brôngta | ing siyang dalu kaèksi | sotya Banoncinawi | wus kumantung nèng jêjantung | dhuh kang bok yèn paduka | miwah kakang sri bupati | botên kolu nguntapkên pêjah kawula ||

9. namung tuwan lilanana | nyuwun pamit sapuniki | kesah ing saparan-paran | ngupaya margane pati | sang rêtna duk miyarsi | angrês ing tyas ngandika rum | mulane marènana | solah tingkahira yayi | kang dhugalan pêpocalan gal-ugalan ||

10. kakangira sri narendra | ing mêngko wus anuruti | marang ing panuwunira | karsane sadina benjing | dèn aturakên yayi | sira marang kakang Prabu | Mandura pan ing kana | kadang kang tuwa pribadi | ingkang wajib duwèni purba wisesa ||

11. marang kadange wanudya | dene kang kinèn umiring | mring sira para santana | saparo kaprabon jurit | pangirid paman patih | sarta gawa layangipun | kakangira sang nata | masrahkên marang sirèki | dèrèng dugi kang raka dènnya ngandika ||

12. Radyan Arya Burisrawa | miyarsa sakala lali | anèng ngarsane kang raka | sangking sukane tyasnèki | èstri panglipur siji [si...]

--- 69 ---

[...ji] | cinandhak pinondhong gupuh | kinudang nèng êmbanan | rinungrum ingarih-arih | pan pinindha Kusuma Wara Sumbadra ||

13. pramèswari duk tumingal | merang sungkawa tan sipi | palarasan kundurira | saparêkane tan kari | wus praptèng dalêm puri | ing ngarsanira sang prabu | katur sadayanira | solah tingkahe kang rayi | sri narendra gumujêng sarwi ngandika ||

14. yayi aja sira duka | marang ing arinirèki | têka nêngêna kewala | besuk pan mari pribadi | yèn wus kalakon panggih | lan kang dadi brangtanipun | balik sira mikira | gawane arinirèki | ingkang pantês kanggo marang Si Sumbadra ||

15. kang arupa rajabrana | myang raja kaputrèn yayi | aja kongsi kêkurangan | pèni-pèni rajapèni | saananing jro puri | sang dyah sandika turipun | kunêng sajroning pura | ing dalu datan winarni | enjangipun ing jawi sampun samêkta ||

16. kang samya siyogèng wadya | Kurawa ingkang sapalih | sakapraboning ayuda | myang wadyane kyana patih | sampun samêkta sami | angglar anèng alun-alun | sagunging pra sêntana | miwah rêkyana apatih | munggèng ing srimanganti saos jêmpana ||

17. Dhanyang Druna sampun prapta | wau ta sajroning puri | Radyan Arya Burisrawa | apan sampun dèn timbali | prapta ngarsanira ji | nangis anungkêmi suku | sang prabu angandika | lah ta wis mênênga yayi | nora bêcik satriya agung karuna ||

18. ila-ilane wong kuna | adoh lan dewane yayi | sinuda lêgsananira | ilang yuwananing jurit | gonyèh kulite pasthi | lan gêtas bêbalungipun [bêbalung...]

--- 70 ---

[...ipun] | lah ta payo dandana | yayi ing sadina iki | sun aturkên sira marang ing Mandura ||

19. dene yayi kadangira | Kurawa ingkang sapalih | sun kon ngatêrake sira | pangiride paman patih | anggawa layang mami | katur kakangira Prabu | Mandura poma-poma | mung dèn bisa sira yayi | mèt galihe kakangira ing Mandura ||

20. kana kang duwe wisesa | kadang kang tuwa pribadi | marang arine wanudya | ing besuk sira yèn prapti | nèng Mandura ngarsa ji | age ngrungkêbana suku | tangisira dèn bisa | sambata kang mêlasasih | lamun durung mêtu kasanggupanira ||

21. mundhut ing Wara Sumbadra | marang nagri Dwarawati | aywa sira lunga-lunga | têka ing padane kalih | ngêsrahna pati urip | Paman Druna aturipun | wus padhang têrawangan | panêgêse jro sêmadi | pasthi kêna Si Sumbadra dening sira ||

22. sira nungganga jêmpana | aywa nunggang jaran yayi | badanira bangêt rusak | mênèk kontrak anèng margi | payo sun atêr jawi | gya kinanthi astanipun | kanan sri naranata | pramèswari munggèng kering | sampun rawuh srimanganti kèndêl nulya ||

23. jêmpana sumaos ngarsa | Dhanyang Druna ngrangkul aglis | marang Radèn Burisrawa | dhuh-dhuh sutaningsun gusti | dene kapati-pati | rusake angganirèku | aja sira sumêlang | ing salakunira kaki | pan wus pasthi kênane Wara Sumbadra ||

24. sun sawang padhang gumawang | nora na ngalang-alangi | kulup ing salakunira | mung dèn bisa bae benjing | amèt galihirèki | rakanta Mandura Prabu | angrungkêbana pada | dèn bangêt tangisirèki | sambatira dèn akèh dèn mêlasarsa ||

--- 71 ---

25. ingsun jurung puja môntra | wus têlas wêlingirèki | miwah wêlinge narendra | mring Patih Arya Sêngkuni | wus têlas wanti-wanti | Burisrawa nêmbah sampun | minggah marang jêmpana | budhal sangking srimanganti | sri narendra kundur manjing dalêm pura ||

26. lawan pramèswarinira | wau ta ingkang lumaris | nèng alun-alun têngara | tinata lampahe baris | Rahadyan Durmagati | lawan DurmakaDurmuka panganjur | salawe pra santana | kang pinatah mênganjuri | Senapati Radèn Arya Drusasana ||

27. munggèng ngarsane jêmpana | ing wuri Arya Sêngkuni | lan sêlawe pra santana | saengga binayangkari | Burisrawa mongkèstri | jêmpana titihanipun | lanange Drusasana | nèng ngarsa munggèng turanggi | kadya ngarak pangantèn yudakênaka ||

17. Pangkur

1. kunêng kang lagya lumampah | wontên kocap ratu kalih nagari | apan sarêng lampahipun | lan Ngamarta Ngastina | myang ing Dwarawati nging gantya winuwus | paran ta gène nyarêngna | carita gangsal nagari ||

2. sayêkti kinarya gantya | dene ingkang kocap ratu kêkalih | kang satunggal prajanipun | nênggih ing Ngambarmuka | Prabu Kaladênta sudira dibya nung | ing aprang têguh wêntala | tan ana braja nêdhasi ||

3. sêmbadane sugih bala | kang satunggal nagari Garbaruci | rêksasa raja pinunjul | Sang Prabu Sindhunggarba | gung aluhur prakosa ing aprang pupuh | balane tanpa wilangan | kèh punggawa sura sêkti ||

4. cinatur kalih narendra | Ngambarmuka lawan ing Garbaruci | supêna sarêng sadalu | sami supênanira | jroning nendra katingal samya kramantuk | Kusuma Wara Sumbadra | putri kadang Dwarawati ||

5. sawungunira anendra [a...]

--- 72 ---

[...nendra] | ratu kalih samya nandhang wiyadi | brôngta ing supênanipun | tan antuk dhahar nendra | siyang dalu wuyungan gênging kang wuyung | tan ana malih kacipta | namung supênanirèki ||

6. pêpatih punggawanira | samya sêdhih mulat ratunirèki | lênglêng ing supênanipun | dadya sami mêmarta | sangking nagri liyan samana wus antuk | pawarta sangking wong dagang | lamun nagri tanah Jawi ||

7. wontên ratu binathara | angadhaton praja di Dwarawati | Narendra Krêsna pinunjul | darbe kadang wanudya | mêksih kênya Sumbadra pêparabipun | diwasa dèrèng akrama | pinarbutan ing para ji ||

8. wusnyantuk warta mangkana | patih kalih matur ratunirèki | langkung sangking sukanipun | sang prabu kalihira | de wus nyata ênggène supênanipun | sigra sami karya sêrat | pêpatihe kang tinuding ||

9. ngaturakên sêratira | marang Nata Krêsna ing Dwarawati | sami nglamar têmbungipun | marang Wara Sumbadra | muni lamun tinampan panglamaripun | saisine prajanira | pèni-pèni rajapèni ||

10. guru bakal guru dadya | dèn aturkên marang sang raja putri | dèn angsua kaya banyu | rajabrana rong praja | dèn usunga sajong miwah sapêrau | lamun kurang amundhutKurang satu suku kata dan guru lagu seharusnya 8a: lamun kurang amundhuta | sasrahan pitung nagari ||

11. sayêktine yèn tinêkan | dene lamun panglamare tinampik | ratu kalih nora wurung | nêkani saha bala | nagri Dwarawati dèn dadèkkên awu | sipat lanang tinumpêsan | pawèstrine dèn boyongi ||

12. kadya wus karsaning dewa | langkung têbih lête nagri kêkalih | Garbaruci prênahipun | kidul wetan Ngamarta | Ngambarmuka lèr Ngamarta prênahipun | sanès jinis ratunira [ratu...]

--- 73 ---

[...nira] | manungsa lawan rasêksi ||

13. sajêge tan sarawungan | nagrinira sami êlêt jaladri | wus karsane jawata gung | kinarya lêlampahan | dene dènnya supêna sarêng sadalu | lawan supênane samya | krama putri Dwarawati ||

14. wungune sarêng kewala | antuk warta prasamya antuk warti | sarêng sadina dènnyantuk | miwah dènnya utusan | apan samya pêpatihe kang dèn utus | angkate sarêng sadina | sangking ing prajane sami ||

15. saengga lir sasêmayan | sarêng praptanira ing tanah Jawi | ya ta wau lampahipun | Ki Patih Amônggarba | pan kaparêng anèng ing marga kapêthuk | lawan gêgaman Ngastina | ditya bala Garbaruci ||

16. bêbênêr nunjang kewala | kagyat bala Ngastina aningali | tinunjang ditya malêduk | pangarsane sasaran | ngungsi wuri Arya Drusasana dulu | lan para ari sadaya | krodha gatgadèng ajurit ||

17. angimpun laruting bala | maras mulat Arya Patih Sangkuni | marang ngarsa gupuh-gupuh | ngambêngi marang putra | mêngko-mêngko aja na rêbut dêlanggung | si buta anggawe beka | panggahana tanpa kardi ||

18. ngrêregoni wong lumampah | lah ta payo padha nyimpang wanadri | wusnya ngling ki patih gupuh | dhingini saha bala | nyimpang wana kang kari mawur malêdug | nututi rêkyana patya | samya nyimpang mring wanadri ||

19. ditya wus lajêng lampahnya | ambêbênêr tan ana kang angungsir | Kurawa Ngastina dulu | ditya lajêng kewala | kang kapisah Kurawa wus samya ngumpul | wangsul malih ngambah marga | ginêlak lampahe baris ||

20. nèng marga datan winarna | pan cinêndhak lampahira wus prapti | nagri Mandura wus katur | mring Prabu Baladewa | lamun wontên dêdamêl Ngastina [Ngasti...]

--- 74 ---

[...na] rawuh | pangiridipun ing lampah | Rêkyana Patih Sêngkuni ||

21. lampahe mundhi nawala | kathah para santana kang umiring | sakapraboning prang pupuh | lan bêkta rajaputra | ing Mandraka jêmpana titihanipun | Radèn Arya Burisrawa | sangêt dènnya nandhang sakit ||

22. sri bupati duk miyarsa | langkung kagyat sigra dènnya nimbali | Patih Pragota prapta wus | kinèn lajêng mêthuka | marang duta Patih Ngastina kang rawuh | Rêkyana Patih Pragota | budhal sawadyanirèki ||

23. ing wuri Sri Baladewa | wus busana mijil ing pôncaniti | putra kêkalih nèng ngayun | Wisatha lan Wilmuka | pra dipati Mandura jêjêl supênuh | wau lampahe Pragota | wus panggih Arya Sêngkuni ||

24. dhinawuhan lajêng budhal | manjing kutha ing alun-alun prapti | swaraning bala gumuruh | sagunging pra sêntana | myang ki patih mudhun sangking kudanipun | Radèn Arya Burisrawa | dèn jagani kanan kering ||

25. sangking risaking sarira | lampahira kadya rêbah nèng margi | Arya Sêngkuni tumundhuk | ing ngarsa sri narendra | ngaturakên sêrat tinampanan sampun | Sri Bupati ing Mandura | sakala ngadêg ngurmati ||

26. dènira nampèni sêrat | sawusira lênggah ing dhampar malih | Sêngkuni wus kinèn lungguh | mèh jajar lan sri nata | pra sêntana samya ngabêkti kumrubut | marang Prabu Baladewa | sawusira kinèn linggih ||

27. tata munggèng ngarsa angglar | namung Arya Burisrawa kang maksih | nangis anungkêmi suku | kinèn lênggah tan arsa | Prabu Baladewa anggarjitèng kalbu | sigra dènnya buka sêrat | sinukmèng tyas nawung brangti ||

18. Asmaradana

1. wus putus [putu...]

--- 75 ---

[...s] pamaosnèki | sri bupati ing Mandura | kadya jinait galihe | miyarsa raosing sêrat | sangking pangrêpanira | jroning nawala kalangkung | Sang Aprabu Duryudana ||

2. lawan Rêtna Banowati | miwah ramèbu Mandraka | panangis sarta pasrahe | wagêde Pandhita Druna | lawan rêkyana patya | mangun langêning kang têmbung | pangrampung tambanging driya ||

3. pamlimpinge langkung ramping | panglarasirèng ukara | pangêsah ngasih-asihe | pamêla pamêlasarsa | pamulut pamiluta | pangêla-êla mangêlus | pangêrês-êrês pangrêpa ||

4. kadya rêntah tibèng siti | tyase Prabu Baladewa | mangu ing sakala supe | mring ari Nata Pandhawa | sampun dadya ubaya | pinacang wus pasthi dhaup | lan ari Wara Sumbadra ||

5. lan wus kathah potangnèki | karyane mring kang sarira | lan wus dadya kudangane | kang rama Parta Sumbadra | pinacang alit mila | kawratan sihe ramèbu | ipe miwah paripehan ||

6. kênèng mêmanising tulis | gumujêng sarwi ngandika | Burisrawa kalingane | sira iku lara brôngta | marang ing kadangira | Si Sumbadra sira jaluk | dene ta nora kayaa ||

7. warnanira nganti salin | wus saksat sawang kunarpa | lara sawarsa padhane | mung kari gagra kusika | rusake angganira | lah wis luguhalungguha riningsun | sarèhna subrangtanira ||

8. sun pikire ingkang bêcik | luwih-luwih bêgjanira | lamun wus pasthi jinodho | sira lawan Si Sumbadra | yêkti gampang kewala | yèn ana pakewuhipun | sira yayi narimaa ||

9. karana arinirèki | Si Sumbadra wus diwasa | nganggo tinari sarate | duk larene wus pinacang | lawan Si Dananjaya | kongsi mêngko durung dhaup | iya sangking Si Sumbadra ||

10. kang nora [no...]

--- 76 ---

[...ra] gêlêm nglakoni | wus liwat têka antara | kaliwat-liwat wangkote | ingsun wus tan bisa mêksa | lan yayi Dwarawatya | dene lupute riningsun | narimaa ing tyasira ||

11. ingsun kang saguh nglironi | yayi sira pilihana | putri tanah Jawa kabèh | miwah ratu tanah sabrang | iya masa kuranga | kang duwe putri pinunjul | yèn kurange beyanira ||

12. bakyumu Si Erawati | karyanên tukon sasrahan | ingsun kang dhodhok lawange | Burisrawa duk miyarsa | pangandikane raka | saya sru panangisipun | dhuh kakang prabu kawula ||

13. lintunên para apsari | adining Ngendrabuwana | Ratih myang Rarasatine | yèn dede Wara Sumbadra | wahdat datanpa krama | dhuh pukulun kakang prabu | sêksinên atur kawula ||

14. yèn tuwan tan arsa galih | dhaup kawula kalawan | kang dadya brôngta wirage | Kusuma Wara Sumbadra | gêsang asil punapa | pan kawula amit lampus | suduk jiwa sapunika ||

15. wontên ngarsa paduka ji | Sêngkuni nambungi sabda | punika sampun adate | sabên kinèn krama liyan | wontên nagri Ngastina | makatên sêsauripun | mila rayi padukendra ||

16. langkung pêgêl ingkang galih | Drusasana nambung sabda | sarwi anampèl wêtisewêntise | ana kene ana kana | wong iki ora beda | gone bêrung andalurung | yèn ingsun aja wêdia ||

17. mring kakang bok pramèswari | wong iki wus katandangan | sun odhèt-odhèt wadhuke | Burisrawa sru karuna | dawêg kakang sumôngga | sokur patènana ingsun | sang prabu mênggah ngandika ||

18. dalanane awak mami | yèn nora kèndhêm kèrêma | mulat warnamu mangkene | lan myarsa sêsambatira | hèh paman putra dika | Kurawa aywa na kantun | sadaya [sada...]

--- 77 ---

[...ya] kawula bêgta ||

19. lajêng dhatêng Dwarawati | kula paman mangkat enjang | pun Burisrawa badhene | kula brukakên kewala | mring rayi Padmanaba | Kurawa sarêng umatur | pukulun inggih sandika ||

20. sang prabu ngandika malih | hèh Pragota wong Mandura | kang sun gawa mung saparo | prajurit lan pra dipatya | sêparo tunggu pura | sira kang milu maringsun | Si Prabawa kang kariya ||

21. lan karo gustinirèki | Si Wilmuka lan Wisatha | tugura marang ibune | kabèh padha dèn prayitna | kang kari ing nagara | padha asaosa tugur | karana ing lakuningwang ||

22. kaya wus nora kuwatir | kanthi lawan gustinira | Kurawa Ngastina kabèh | wus padha samêktèng yuda | yèn nêmonana karya | kaya-kaya wus barukut | kang rumêksèng raganingwang ||

23. hèh paman Arya Sêngkuni | lamun krodhane Pandhawa | pan botên kawula raos | pan namung putra andika | ing Dwarawati paman | lêgaa ing galihipun | kula tatêdha ing dewa ||

24. anuta sakarsa mami | myang putranta pun Sumbadra | kalamun wontên wangkote | kenginga kawula pêksa | Sêngkuni lon aturnya | wêlinge arinta prabu | ing Ngastina mring kawula ||

25. miwah mring arinirèki | yèn paduka manggih karya | kinèn nglabuhana kabèh | tumpêsa ngarsa paduka | Drusasana tur sêmbah | dhuh pukulun kakang prabu | yèn krodhanipun Pandhawa ||

26. sampun sumêlang ing galih | ari paduka sadaya | panggihêna nèng ngarsane | lêbura awor lan kisma | yèn ing karsa paduka | ajura dèn kumur-kumur | sarambut datan suminggah ||

27. sang prabu ngandika aris | iya yayi sun tarima | kabèh-kabèh prasêtyane | paman andika asoa | lan putranta sadaya | pasowan ing alun-alun | sadaya wus tinaruban ||

28. enjang [e...]

--- 78 ---

[...njang] dèn samêkta sami | putranta pun Burisrawa | dimèn panggih lan bakyune | kawula bêkta mring pura | sadaya tur sandika | sang prabu jêngkar ngadhatun | bubar sagung kang sewaka ||

29. Kurawa makuwon sami | pasowan kang tinaruban | sangkêp sawadyabalane | lubèr marang pagêlaran | gunging bala Kurawa | wau ta ingkang ngadhatun | Sri Bupati ing Mandura ||

30. Rêtna Dèwi Erawati | rinangkul lungayanira | Burisrawa ariningong | rusak têmên raganira | yayi lara pa sira | sri narendra ngandika rum | yayi dèwi arinira ||

31. larane anandhang brangti | mring arinira Sumbadra | kongsi mangkono rupane | lah ta iki kang nuwala | yayi Prabu Ngastina | wacanên dangiyahipun | manise ingkang ukara ||

19. Dhandhanggula

1. pramèswari nêmbah anampèni | sêratipun pan lajêng binuka | sinuksmèng jroning galihe | putus pamaosipun | mèsêm sarwi matur wotsari | ing mangke kadiparan | inggih lajêngipun | arinta pun Burisrawa | karsa tuwan sang prabu ngandika aris | sun yayi benjang ènjang ||

2. budhal marang nagri Dwarawati | arinira Burisrawa lawan | Kurawa sun gawa kabèh | dene ta karsaningsun | yayi prabu ing Dwarawati | tômpa nora tômpaa | arinira iku | ingsun brukakên kewala | kaya-kaya yayi Prabu Dwarawati | lamun bangêt sun pêksa ||

3. ngrasa nome sayêkti tan wani | nanggulangi ing pamêksaningwang | kang garwa alon ature | pun Janaka pukulun | paran dadosipun ing mangkin [mangki...]

--- 79 ---

[...n] | kalawan pun Sumbadra | dene nguni sampun | paduka angarsa-arsa | ing panggihe wasana tuwan anggalih | dhatêng pun Burisrawa ||

4. Prabu Baladewa ngandika ris | baya-baya wus karsaning dewa | pinasthi dudu jodhone | pan nora kurang bagus | Si Janaka warnanirèki | ping pira gonku mêksa | myang pamêksanipun | yayi Prabu Padmanaba | Si Sumbadra tyase datan keguh mêksih | durung arsa akrama ||

5. sabên-sabên arsa sun angkati | ing têmune têka nuli ana | ingkang dadi pangkalane | nora pindho ping têlu | sasi ngarêp iki tyas mami | duwe kalêthêk arsa | mikir dhaupipun | dene wus dadya ubaya | têka nuli arinira iki prapti | panangise maringwang ||

6. lamun nora kalakona panggih | lawan arinira Si Sumbadra | pratignya suka patine | nora kêna linipur | lah ta paran goningsun suthik | nyatane pan kawogan | katêmpuh ing sêpuh | sun timbang boting tyas ingwang | Si Janaka lan Si Burisrawa yayi | abot Si Burisrawa ||

7. lah wis aja akèh sira pikir | namung rewangana anênêdha | iya marang dewa bae | muga arinirèku | jinurunga nuline panggih | kalawan Si Sumbadra | ing salakuningsun | bisaa banjur kewala | ing dhaupe yayi Prabu Dwarawati | anuta sarèh ingwang ||

8. aywa ana kang ngalang-alangi | pramèswari iku arinira | Si Burisrawa awake | liwat ing rusakipun | sangking bangêt anandhang brangti | bonyonên gôndawida | lawan jêbat arum | lan rambute kramasana | bangêt gimbal dimène rêsik sathithik [sathithi...]

--- 80 ---

[...k] | aja kaya rêksasa ||

9. pramèswari gumujêng wotsari | Burisrawa anulya binêkta | mring dalêm pura kaputrèn | binonyo jêbat arum | rema gimbal dèn kêramasi | ing dalu tan winarna | enjangira sampun | samêkta kang pra dipatya | ing Mandura sakapraboning ajurit | miwah sagung Kurawa ||

10. adhingini dènnya ngrakit baris | langkung suka sagung pra santana | dènnya anata balane | jêjêl nèng alun-alun | tan kêna wor sagunging baris | lubèr marang pamedan | miwah lurung-lurung | sadaya jêjêl gêgaman | pra dipati kang samya nindhihi baris | miwah kang pra santana ||

11. ya ta wau salêbêting puri | Prabu Baladewa wus busana | sakapraboning prang kabèh | makutha abra murub | Burisrawa sampun kinanthi | binêktèng pagêlaran | obah kang wadya gung | sang prabu lênggah ing dhampar | pan anganti budhale sagunging baris | Kyana Patih Pragota ||

12. dhinawuhan têngara nulya glis | budhal wadyabala ing Mandura | pra dipati sadayane | ingkang dadya panganjur | rikat sêsêg lampahing baris | têlas bala pangarsa | sri narendra gupuh | angawe titihanira | agêming prang dipôngga gêng ulês putih | nama pun puspadênta ||

13. sang aprabu têdhak sigra nitih | nanggala lugora agêming prang | kamot ing dipôngga kabèh | sumrêg pangayapipun | mantri jro kang samya kinati | trahing adon sadaya | gumulung

--- 81 ---

kadya lun | tumundhung matundha-tundha | sagung bala Kurawa sumambung wuri | kadya robing samodra ||

14. Radèn Arya Burisrawa mêksih | anitihi ing jêmpananira | Arya Sangkuni ngarsane | kinubêng ing wadya gung | para mantri ingkang jajari | wus praptèng jawi kitha | bala gung gumuruh | cinêndhak lampahing marga | sampun prapta jajahan ing Dwarawati | gègèr paminggir desa ||

15. mantri tampingan wus mariksani | têtela yèn Sang Prabu Mandura | sarta Kurawa rawuhe | mantri tampingan gupuh | nyandêr samya matur udani | marang Patih Udawa | lajêng katuripun | marang Prabu Padmanaba | lamun badhe rawuhe rakanira ji | Mandura saha bala ||

16. rawuhipun sakaprabon jurit | lawan bêkta Kurawa Ngastina | pra santana kathah dhèrèk | sakaprabon prang pupuh | pangiride Arya Sêngkuni | lan Arya Drusasana | Burisrawa tumut | rajaputra ing Mandraka | tinitihkên jêmpana anandhang sakit | sang prabu duk miyarsa ||

17. langkung sangking kumêpyaring galih | wus anduga wadine kang raka | Prabu Mandura rawuhe | kang dadya karsanipun | sri narendra sigra nimbali | ing putra Radèn Sômba | prapta ing ngarsa wus | lawan Arya Wrêsniwira | dhinawuhan mêthuka rawuhirèki | kang raka ing Mandura ||

18. tur sandika satriya kêkalih |

--- 82 ---

nêmbah mundur praptèng jawi sigra | budhal sawadyabalane | wau ta sang aprabu | sampun dhawuh ing garwa katri | sanega ing sugata | badhe rawuhipun | ingkang raka ing Mandura | pramèswari têtiga sandika sami | miwah Patih Udawa ||

19. lawan sagunging para dipati | nyamêktani pasanggrahanira | kunêng ing dalu enjinge | Sri Padmanaba sampun | miyos munggèng ing pôncaniti | nganti rawuhing raka | wau kang winuwus | Radèn Sômba Wrêsniwira | pamêthuke wus panggih lawan sang aji | kalihe ngraup pada ||

20. sawusira matur yèn tinuding | angaturi lajêng manjing kitha | ari nata pangantose | wontên paglaran dangu | sri narendra sigra ngundhangi | ing bala atêngara | lajêng budhalipun | lumiring manjing jro kitha | tan adangu ing alun-alun wus prapti | gumuruh gunging bala ||

21. Prabu Padmanaba têdhak aglis | pan jumênêng têpining taratag | Sri Baladewa nulya ge | sangking èsthi tumurun | marêpêki marang kang rayi | sarêng paran-pinaran | tundhuk kalihipun | gapyuk samya rêrangkulan | sawusira kanthèn asta prabu kalih | aris samya lumampah ||

22. wangsul lênggah nèng bangsal pangrawit | ingkang raka apan sinaosan | palênggahan dhampar dhewe | pra santana kumrubut | ing Ngastina samya ngabêkti | mring Prabu Padmanaba | wusnya tata lungguh | munggèng ngarsa nata angglar | Drusasana kapara ngarsa pribadi [priba...]

--- 83 ---

[...di] | lan Radyan Burisrawa ||

23. lamun Rêkyana Patih Sêngkuni | nginggiling batur dènnya alênggah | Sang Sri Krêsna sasampune | nambrama raka prabu | gantya marang Arya Sêngkuni | myang sagung pra santana | ing Ngastina sampun | sadaya sinamudana | Sri Bupati Mandura ngandika aris | yayi prabu wruhanta ||

24. praptaningsun nagri Dwarawati | pan dinuta arinta Ngastina | ngaturakên prasêtyane | mring sira yayi prabu | lan arinta Bok Banowati | lan ramanta Mandraka | miwah kangjêng ibu | apadene bakyunira | prasêtyane iya ta Si Erawati | katura yayi nata ||

25. kapindhone pan dinuta yayi | masrahake mring Si Burisrawa | katura ing sarirane | myang pati uripipun | ingaturkên yayi makathik | marang ing jênêng para | yèn padha panuju | arinira Si Sumbadra | kang dèn suwun marang Burisrawa yayi | nora cipta akrama ||

26. mung anyipta among angêmbani | ngêdhatona jro pura Mandraka | kasraha lan saisine | dadya têtalinipun | ing Mandraka lan Dwarawati | Ngastina lan Mandura | saya wuwuh bakuh | pama jangêt kinatigan | nagri papat lair batin dadi siji | rapêt tan kêna bênggang ||

27. marma ingsun kaliwat jurungi | pan mangkono yayi pamrih ingwang | yèn sêmbada lan karsane | wau ta sang aprabu | Padmanaba duk amiyarsi | pangandikaning [pangandika...]

--- 84 ---

[...ning] raka | sungkawa kalangkung | dangu nglêgêr tan ngandika | pan kasaru gumêrah gègèring jawi | prapta duta srinata ||

20. Sinom

1. Kyana Patih Amonggarba | lan Kaladaru kang prapti | mulat ngalun-alun angglar | gêgaman kaprabon jurit | dhêdhêt kèndêl nèng jawi | lan sawadyabalanipun | Udawa gupuh mêsat | sangking ing ngarsa narpati | praptèng jawi panggih lan duta kalihnya ||

2. wus têtela pitakènnya | nama myang karsanirèki | ratu miwah prajanira | Udawa wangsul ngarsa ji | matur saha wotsari | dhuh pukulun sang aprabu | wontên caraka prapta | kêkalih samya duta ji | Garbaruci kalawan ing Ngambarmuka ||

3. pêpatihe kang dinuta | prasamya amundhi tulis | ing Ngambarmuka manungsa | ing Garbaruci raksêsi | samya kaprabon jurit | duta kalih praptanipun | mila abdi paduka | orêg prayitna ngajurit | Dwarawati Mandura miwah Ngastina ||

4. sang prabu mèsêm ngandika | Udawa iridên aglis | duta karo mring ngarsèngwang | bature kariya jawi | Udawa nêmbah mijil | praptèng jawi nêmbah sampun | panggih duta kalihnya | dhinawuhan lajêng kerid | lampahira tinêngahan mring Udawa ||

5. wus prapta ngarsa narendra | cingak kang samya ningali | warnane duta raksêsa | Amonggarba angajrihi | miwah dhapurirèki | Kyana Patih Kaladuru | wus tan kalih [ka...]

--- 85 ---

[...lih] lan ditya | gagah prakosa wulu bris | duta kalih wus samya kinèn alênggah ||

6. tinêngahan mring Udawa | kalih parêng awotsari | umatur lamun dinuta | marang ing ratune sami | angaturakên tulis | Narpaputra Sômba gupuh | nampèni sêratira | lajêng katur ing sang aji | kalih pisan sêrate lajêng binuka ||

7. winaos sinukmèng driya | raosing sratira sami | anglamar Wara Sumbadra | sang prabu mèsêm ing galih | sêrat ngaturkên aglis | mring kang raka sang aprabu | lajêng samya binuka | winaos sinukmèng galih | wus kadriya suraose kang nawala ||

8. gumujêng Sri Baladewa | sêsumuking gujêng runtik | asru dènira ngandika | yayi Prabu Dwarawati | ingsun ingkang mangsuli | marang duta karo iku | hèh hèh duta matura | marang ing ratunirèki | lamun arsa mondhong aringong Sumbadra ||

9. pan wus sun karya ubaya | aja tinuku mas picis | sapa kang bisa anyêmpal | ing bauku kanan kering | sayêkti jatukrami | iya lawan rayiningsun | yèn takon ratunira | kadange tuwa sun iki | Maha Prabu Baladewa ing Mandura ||

10. duta kalih duk miyarsa | pangandikane sang aji | madêg suranirèng driya | kalih gatgadèng ajurit | gangsul ature sami | macicil mandêng sang prabu | hèh ratu ing Mandura | kula ingkang amakili | sayêmbara inggih ing ratu kawula ||

11. sami samangke kewala | sakarsanta angladosi | sri bupati duk miyarsa | ngadêg krodhane tan sipi | cinandhak mring kang rayi | ngrêrêpa dènnya umatur | pukulun paran marma | krodhanta [krodha...]

--- 86 ---

[...nta] arsa dhatêngi | marang duta sèwu langkung sangking nistha ||

12. apan botên wontên adat | dutèng nata manggih pati | malah manggiha ganjaran | kang pasthi tampi pisalin | kang raka duk miyarsi | lênggah aris krodhanipun | Sang Prabu Padmanaba | pangandikanira aris | marang patih raja duta kalihira ||

13. hèh duta pagene sira | mangkono nèng ngarsa mami | padha ngrusak tata krama | pan sira iku pêpatih | yêkti wruh sêsikuning | karaton tindak kang dudu | duta kalih miyarsa | ngrasa kadudone sami | nêmbah-nêmbah umatur nuwun aksama ||

14. sang prabu malih ngandika | lah ta wis muliha sami | matura ing ratunira | pan ingsun nora ngangsuli | layang dene sirèki | dhewe kang padha dèn utus | dinutèng ratunira | sayêkti luwih utami | sira karo sangking pira-pira layang ||

15. wus prasaksat ratunira | katêmu dhewe lan mami | dene karo ratunira | gone padha awèh tulis | anglamar kadang mami | Si Sumbadra wus katrucut | apan mèh dhaupira | lawan pacangane lami | bêsuk sasi ngarêp manèh pangaraknya ||

16. lamun adrêng ratunira | dènnya mrih ing kadang mami | dèn barêngana kewala | ing sasi ngarêpe malih | mring nagri Dwarawati | pangantèn pangarakipun | lah wis padha mundura | yèn mangko nosul lan mami | duta kalih nêmbah parêng undurira ||

17. praptèng jawi sigra budhal | sawadyane patih kalih | mantuk marang prajanira | wau ta ing pôncaniti | Sang Prabu Harimurti | mring raka alon umatur | pukulun sri narendra | paduka kula aturi | manjing pura angayêmakên sarira ||

18. mangke wontên jroning [jro...]

--- 87 ---

[...ning] pura | amba matur kang sayêkti | lan malih tuwan panggiha | lan ipe paduka katri | kang raka ngandika ris | iya bangêt onêng ingsun | lan bok ipe katiga | hèh paman Arya Sêngkuni | angasoa lan putra dika sadaya ||

19. sami asanggrahanaKurang satu suku kata: sami amasanggrahana | sandika ature sami | sang prabu jêngkar ngadatyan | kêkanthèn astane kalih | kang wontên pôncaniti | bibar sadaya dumunung | sami amasanggrahan | makuwon wismèng dipati | wadyabala Mandura lawan Ngastina ||

20. namung Arya Burisrawa | lawan Ki Arya Sêngkuni | binêktèng Patih Udawa | wau ta sang prabu kalih | kang kundur ngênyapuri | pramèswari tiga mêthuk | munggèng tundhaning pindha | têtiga samya ngabêkti | mring kang raka sri bupati ing Mandura ||

21. wus tata sami alênggah | angglar parêkan lan cèthi | Sang Aprabu Padmanaba | mring raka umatur aris | wau wontên ing jawi | amba tan sagêd umatur | mangsuli pangandika | wontên ing kathah lan malih | pan kasaru praptane duta kalihnya ||

22. rayi tuwan pun Sumbadra | samangke sampun nglampahi | pukulun sarèh kawula | dhaupe lawan Prêmadi | kula sampun ubanggi | lan yayi Ngamarta Prabu | benjang wulan ing ngarsa | pangarakipun mariki | pun Janaka dhaupe lan pun Sumbadra ||

23. pan kawula sampun dhawah | mring pun Udawa ngaturi | pukulun dhatêng paduka | badhe pakat [paka...]

--- 88 ---

[...t]pangkat benjing enjing | lan pun Arya Sêtyaki | tumuntên paduka rawuh | Sri Pati ManduraKurang satu suku kata: Sri Narpati Mandura | miyarsa nglêgêr tan sipi | dangu jêntung sidhakêp asta kalihnya ||

24. wusana aris ngandika | paran ta rèhira yayi | marang ing sariraningwang | kaya pa gone balèni | pan ingsun wus nyaguhi | iya marang yayi prabu | Ngastina myang jêng rama | Mandraka sun gawe pasthi | ing dhaupe arinira Si Sumbadra

25. iya lan Si Burisrawa | pangrasane ing tyas mami | wus nora nana kuciwa | putra jodho lawan putri | binobot kang sayêkti | wus timbang têrajunipun | iya Si Burisrawa | mêngku Si Sumbadra yayi | nora nistha ing lair batin utama ||

26. Sang Aprabu Padmanaba | gumujêng dènnya nauri | lêrês pangandika tuwan | punapa kang dèn ulati | ananging kadospundi | wus dadya kudanganipun | swargi jêng rama nata | praptèng sedane mamêling | pun Sumbadra sampun liya jodhonira ||

27. inggih lawan Si Janaka | paduka ugi winêling | Sri Baladewa ngandika | iya wus pinancang yayi | marang jêng rama aji | nanging ta pangrasaningsun | wus pasthi arinira | karsane dewa linuwih | iya nora jodho lawan Si Janaka ||

28. pira ta antaranira | lawase kongsi samangkin | samangsane pinikira | dhaupe lan Si Prêmadi | nuli kèh angalangi | pakewuhe wuwuh-wuwuh | iku sira pikira | manawa durung pinasthi | Si Janaka jodho lawan Si JanakaSumbadra ||

29. yayi prabu yèn sumêlang | yèn ana krodhanirèki | arinta Nata Pandhawa | ingsun dhewe kang nyaguhi | dadi lamaking jurit | aja sira milu-milu | Sang Prabu Padmanaba | ragi sêndhu turirèki | pan kawula botên brôngta mring Pandhawa ||

--- 89 ---

21. Asmaradana

1. kawula botên andugi | pukulun karsa paduka | dene ta kapati supe | mring arinta pun Janaka | prabu aywa mangkana | de wus kathah pênêdipun | inggih dhumatêng paduka ||

2. kala kangbok Erawati | dhinusthèng rêksasa raja | paduka sintên kanthine | lumêbèng dhasar samodra | mangrurah ripu ditya | pamirêng kawula namung | rayi tuwan pun Janaka ||

3. kala mêksih papa sami | tuwan tapa tumut tapa | agung rêruntung rêrèntèng | mula natumu lêlana | luhung dhatêng kawula | kêdhika pênêdanipun | akathah dhatêng paduka ||

4. lan malihe wus nglampahi | rayi tuwan pun Sumbadra | mangkya wus dadya parênge | panêdhanipun tinêkan | patiba sampirira | pun Janaka dhuwungipun | sampun wontên pun Sumbadra ||

5. môngka paduka lintoni | jodho lan pun Burisrawa | yêkti dèn pilaur layon | môngsa paduka kilapa | watakipun Sumbadra | lamun dede manahipun | pinêksa suka pêjaha ||

6. Sri Baladewa miyarsi | anglês ing wardayanira | angrasa luput karsane | alon dènira ngandika | ya yayi bênêr sira | ingsun ingkang bangêt luput | ananging sira kapakna ||

7. kang sun tutuh sira yayi | bok iya nganggo rêmbugan | apa sira jabakake | sun iki kadange tuwa | ing mêngko kayaparan | saguh ingsun wus katrucut | marang Kurawa Ngastina ||

8. kang rayi umatur aris | marmamba tan mawi rêmbag | pan namung nglêstantunake | kudanganipun jêng rama | ing wau pan paduka | wus sangêt jumurungipun | mring rama swargi karsanya ||

9. lair batine kêpati | sihe mring Si Dananjaya | sok mèh sêsoroh kadange | durung môngsa gung pinêksa | samêngkone wis môngsa | bocahe lagi miturut [mituru...]

--- 90 ---

[...t] | têka mring Si Burisrawa ||

10. kang raka sêndhu nauri | ya wis bênêr wuwusira | nanging kaya priye bae | pangrèhira mring ragèngwang | pan ingsun nora bisa | balèni wuwus ingkang wus | angur ingsun patènana ||

11. Sang Aprabu Harimurti | dangu kèndêl tan ngandika | de kang raka kadêrênge | dênnya galih Burisrawa | wus anrus ing wardaya | kadya nora kêna mundur | sangking wus kalajêngira ||

12. dangu-dangu sri bupati | èngêt kêkudanganira | mring kang rayi duk timure | dadya lon matur ing raka | pukulun yèn sêmbada | ing nguni kawula emut | inggih darbe kêkudangan ||

13. Si Sumbadra lamun laki | mugi angsala satriya | kang langkung pêkik warnane | kang prawira môndraguna | kang trahirèng kusuma | kang alus bêbudènipun | sabar bisa mong ing garwa ||

14. lan sasrahane ri mami | kêbo danu satus ingkang | suku pancal panggung kabèh | lawan pangarake benjang | pangantène kang lanang | nitiha rata mas murub | pangirit turôngga yêksa ||

15. patah dewa kang apêkik | sarati kusire dewa | ingkang wadon pangarihe | widadari ing Kaendran | punika lamun arsa | dadosa pêpanggilipun | rayi tuwan pun Sumbadra ||

16. sintên kang sagêd dhatêngi | ing kêkudangan punika | pinasthi dadi jodhone | lan arinta pun Sumbadra | kang raka duk miyarsa | èngêt ing tyasira jumbul | gumujêng sarwi ngandika ||

17. ingsun yayi iya eling | lamun duwe kêkudangan | duk ingsun dadi pangantèn | kinarirêngga ing dewa | suralaya sadaya | kêmbar mayang dewadaru | gamêlan muni ing tawang [ta...]

--- 91 ---

[...wang] ||

18. dadya cêlathu wak mami | yèn lakia Si Sumbadra | bisaa kadi wak ingong | wis yayi iku prayoga | kinarya sayêmbara | ingsun kang duwe panjaluk | mring yayi Prabu Ngamarta ||

19. sira yayi kang duwèni | panjaluk marang Ngastina | lah wis yayi pamit ingong | padha kariya raharja | ingsun mêtu ing jaba | banjur budhale wak ingsun | kang rayi alon turira ||

20. miwah pramèswari katri | bok inggih ing benjang-enjang | pan dèrèng asat riwene | sadalu sarea pura | kang raka angandika | wis bangêt tarimaningsun | bok ipe sih marmanira ||

21. Sri Baladewa wus mijil | sapraptanira ing jaba | Sêngkuni ngandikan age | lawan Radèn Drusasana | myang Arya Burisrawa | santana sadaya sampun | prapta glar ing ngarsanira ||

22. angandika sri bupati | hèh paman lampah kawula | wangsul sangêt pakewuhe | putra dika pun Sumbadra | katrucut mèh karyanya | wulan ngarsa badhenipun | pagihepanggihe (dan di tempat lain). lan pun Arjuna ||

24. dene dadose samangkin | pun Sumbadra pan kinarya | sayêmbara kudangane | swargi jêng rama Mandura | paman sintên kang bisa | nêkani sadayanipun | kudanganipun jêng rama ||

25. pasthi lamun jatukrami | lawan pun Wara Sumbadra | benjang dika aturake | mring yayi Prabu Ngastina | Sêngkuni wus jinarwan | kang dadya kudanganipun | Sêngkuni ngungun miyarsa ||

26. wus têlas pangandika ji | sasmita Patih Pragota | têngara sigra budhale | wau Prabu Padmanaba | sampun nimbali putra | Radèn Sômba kang ingutus | marang nagari Ngamarta ||

27. wus têlas wêling narpati | ing putra Rahadèn Sômba | sigra budhal sawadyane | rêrikatan lampahira | kunêng gantya winarna | nagri Ngamarta winuwus | Sang Aprabu Yudhisthira ||

--- 92 ---

28. sêdhêngnya lagya nimbali | mring ari Sang Arya Bima | myang Nangkula Sadewane | wus munggèng ngarsane raka | Sang Prabu Yudhisthira | pangandikanira arum | Wrêkudara kaya ngapa ||

29. sudhiyanira ing kardi | apa wis padha samêkta | kang rayi alon ature | iya kabêh wus samêkta | tan ana kêkurangan | yèn mangkono sêdhêngipun | sira ngatur-aturana ||

30. mring Jêng Rama Cêmpala Ji | lawan Jêng Eyang Wiratha | sagarwa putrane kabèh | kapindhone arinira | iya Si Dananjaya | bêcik timbalana iku | rêksanên anèng jro pura ||

31. iya kurang pira yayi | karyane ing sasi ngarsa | bêcik rêksanên nèng kene | Wrêkudara lon atunyaaturnya | ya wus sêdhêng rinêksa | pangantèn wus adatipun | dèrèng dugi angandika ||

32. kasaru praptanirèki | satriya Paranggarudha | katur tinimbalan age | kerit mring Radèn Nangkula | sapraptanirèng ngarsa | Radèn Sômba nêmbah matur | sarwi nolèh wurinira ||

22. Pangkur

1. pukulun amba dinuta | dening raka paduka jêng rama ji | maringkên pangèstunipun | kaping kalih dinuta | angundurkên kangjêng paman karyanipun | ubaya wulan ing ngarsa | wontên dhadhakan nusuli ||

2. Jêng Uwa Prabu Mandura | saha bala rawuh nèng Dwarawati | sakapraboning prang pupuh | bêkta pun Burisrawa | pra sêntana Kurawa Ngastina tumut | praptanipun Wa Mandura | amundhut marang jêng bibi ||

3. pan arsa pinanggihêna | lawan Burisrawa [Burisra...]

--- 93 ---

[...wa] rêmbag wus dadi | lan raka paduka prabu | paman Aji Ngastina | marma kadya angarak ing rawuhipun | Jêng Uwa Prabu Mandura | supe kalamun jêng bibi ||

4. wus pinacang lan jêng paman | Madukara lawan dèrèng miyarsi | kalamun mèh karyanipun | jêng bibi lan jêng paman | Madukara wulan ngarsa panggihipun | marmanta raka jêng rama | kalangkung tikbraning galih ||

5. dene Uwa Ji Mandura | wus katrucut dènira anyagahi | nistha panjênêngan ratu | kalamun mangsulana | pangandika sagah ingkang wus kawuwus | marang sasamaning raja | siniku ing bathara di ||

6. kinêbat darajatira | kangjêng rama sangking kewraning galih | kangjêng bibi dadosipun | kinarya sayêmbara | kêkudanganira jêng eyang winangun | jêng bibi duk timurira | kinudang lamun akrami ||

7. manggiha tukon sasrahan | kêbo danu kang samya pancal putih | lan malih pangarakipun | pangantèn anitiha | rata rukmi pangirit turôngga diyu | kusir saratine dewa | lan patahe dewa pêkik ||

8. lan gamêlan munyèng tawang | kêmbar mayang dewadaru sarakit | botên pilih janmanipun | pundi ta kang sagêda | andhatêngi kudangan sadayanipun | sayêkti yèn jatukrama | inggih kalawan jêng bibi ||

9. pukulun kang pangandika | kangjêng rama sangêt dènira mêling | paduka sampun pakewuh | dumèh lôngka sadaya | ing kudanganipun jêng bibi pukulun | yèn sampun pasthi jêng paman | jinodho lawan jêng bibi ||

10. yêkti

--- 94 ---

yèn gampil kewala | singa-singa ingkang paduka tuding | angupaya yêkti antuk | Sang Prabu Yudhisthira | duk miyarsa manguning tyasing mangungkung | dangu kèndêl tan ngandika | ing galih dèrèng pinanggih ||

11. dènirarsa mangsulana | Wrêkudara krodha sru turirèki | hèh pambarêp kadang ingsun | aja mangsuli sira | ingsun ingkang mangsuli prakara iku | durung tutug wong Ngastina | gone ngajak nora bêcik ||

12. têka si bule Mandura | wiwit milu-milu atining eblis | Jalithênge têka anut | yèn parêng karsanira | Si Janaka ingsun arak besuk esuk | sarta sun payungi gada | sun iring kaprabon jurit ||

13. pangantène wadon kana | Si Bule kang amayungana bindi | kurang Kurawa kon wuwuh | kang jajari gêgaman | mring pangantèn sun tunjange ganjuripun | singa tiwas ing ayuda | kang raka datan nauri ||

14. ngandika mring Radèn Sômba | iya kulup aturna sêmbah mami | mring ramanira sang prabu | ingsun darma kewala | anglakoni ing ya ing satimbalipun | muga ta ingsun antuka | pangèstune sri bupati ||

15. Radèn Sômba matur nêmbah | kang timbalan pukulun jêng rama ji | kawula pan kinèn tumut | mring utusan paduka | ingkang badhe paring uninga pukulun | mring jêng paman Madukara | undure karyanirèki ||

16. sang prabu mèsêm ngandika | yèn mangkono kulup ya luwih bêcik | Wrêkudara sakalangkung | èbêg wardayanira | bêngkuh lajêng mêdal morot unduripun [undur...]

--- 95 ---

[...ipun] | marang pasanggrahanira | wau Sang Yudhisthira Ji ||

17. ngawe Radèn Gathutkaca | praptèng ngarsa kang uwa ngandika ris | sira kulup ingsun tuduh | angupaya sasrahan | kêbo danu satus ingkang pancal panggung | lan mampira pasanggrahan | bapakmu ingsun bubuhi ||

18. ngupaya rata kancana | kang pangirit turôngga yêksa kaki | lamun takon prênahipun | gone rata kancana | tuturana nèng têlênging atinipun | lamun mopo tan lumampah | ingsun dhewe kang ngulati ||

19. ngupaya rata kêncana | sun ulati satêlênging jaladri | yèn nora ing gêni murub | wusnya ngandikèng putra | mring Nangkula hèh yayi sira sun utus | dhawuhana kakangira | Si Janaka sun bubuhi ||

20. ngupaya sarati dewa | lawan patah dewa sarati dewa pêkikLebih dua suku kata: lawan patah dewa sarati pêkik | kêmbar mayang dewadaru | gamêlan munyèng tawang | lan pangarih widadari ingkang ayu | sadina mêngko mangkata | yèn mopo sun upatani ||

21. Nangkula lan Gathutkaca | Radèn Sômba anêmbah sarêng mijil | wau ta ingkang winuwus | Rahadèn Wrêkudara | sapraptane pasanggrahan lagya lungguh | lan garwa kang putra prapta | ingawe mangarsa aglis ||

22. sira nusul ana apa | ing paseban kang putra awotsari | ingutus mring uwa prabu | dhawuhkên kang timbalan | ing paduka kinèn ngupayaa gupuh | nênggih kang rata kancana | pangirid kuda rasêksi ||

23. prênahing rata kancana | manggèn wontên têlêngirèng panggalih | kawula inggih ingutus | angupaya maesa | danu satus ingkang sami pancal [pa...]

--- 96 ---

[...ncal] panggung | jêng paman ing Madukara | wau inggih dèn dhawuhi ||

24. ngupaya sarati dewa | lawan patah jawata ingkang pêkik | sêkar mayang dewadaru | gôngsa kang munyèng tawang | Wrêkudara duk miyarsa asru bêngkuh | balia sira matura | marang wakamu dèn aglis ||

25. ingsun tan bisa ngupaya | iya rata kancana dhasar suthik | mulane morot wak ingsun | iya môngsa wurunga | yèn dèn utus angur ta kinèn angamuk | marang Kurawa Ngastina | saiki ingsun lakoni ||

26. kang putra matur anêmbah | yèn paduka mopo datan lumaris | kang sayêkti uwa prabu | nyarirani ngupaya | ing rata mas salêbêting gêni murub | yèn tan wontên jro dahana | ngupaya têlêng jaladri ||

27. jêng paman ing Madukara | lamun mopo wau dèn upatani | Wrêkudara sru gumuyu | jêlèh bosên wak ingwang | pan wus adat yèn pinopo karêpipun | nuli mrih pati kewala | lamun nora nyupatani ||

28. sirèku kinèn ngupaya | kêbo danu kang pancal gone ngêndi | takona mring uwakamu | iya kadangku tuwa | kêthèk putih atapa ing karyanipun | nèng gunung Kêndhalisada | Anoman namanirèki ||

29. satuduhe lakonana | ingsun iya ngulati guru mami | manawa bisa katêmu | gone têlêng samodra | payo mangkat ingsun ngisor sira dhuwur | Radyan Arya Wrêkudara | nulya grêgêt kras lumaris ||

30. bayuning ôngga wus mêdal | sindhung-riwut adrês kang angin-angin | Arya Sena dyan sumêbut |

--- 97 ---

mêsat saengga kilat | salumpatan rong onjotan tibanipun | lampahe Sang Arya Sena | lir naga krura ngajrihi ||

31. ambêbênêr murang marga | bayuning kang ôngga saya mawrêdi | prahara gora gumuntur | wrêksa sol kapêrapal | papal punggêl drêsing lesus lir pinusus | prahara gora guara | sindhung-riwut rèh gumêrit ||

32. wuri Radyan Gathutkaca | pan andêdêl gayuh marang wiyati | gêtêr-patêr rèh gumuruh | pracalitanya gora | lir kruraning kagendra krês ibêripun | wuwusên Arya Nangkula | ing Madukara wus prapti ||

33. lan kang putra Radèn Sômba | tinimbalan laju mring tamansari | praptèng ngarsa kalihipun | wus kinèn samya lênggah | munggèng ngarsaning raka kêkalihipun | sawusnya tata alênggah | umatur sarya wotsari ||

34. turira pukulan kang mas | inggih lampah kula apan tinuding | ing raka paduka prabu | kinèn paring uninga | mring paduka karyanta samangke mundur | lampahe putra paduka | dinuta andhandhanggêndhis ||

23. Dhandhanggula

1. mangkya wontên pakewuh nusuli | raka paduka Prabu Mandura | rawuh sawadyabalane | sakaprabon prang pupuh | rawuhipun nèng Dwarawati | bêkta pun Burisrawa | bala Kurawa gung | karsane raka paduka | ing Mandura kakangbok Banoncinawi | arsa pinanggihêna ||

2. lan Burisrawa raka sang aji | tan miyarsa yèn mèh karyanira | lawan paduka dhaupe | wulan ngarsa pukulun | raka tuwan ing Dwarawati | kêkah Mandura mêksa | dene wus katrucut | sagahe lawan Kurawa | têmahipun kakang Prabu Dwarawati | akarya sayêmbara ||

3. kakang êmbok ing Banoncinawi | duk timure apan [apa...]

--- 98 ---

[...n] ta kinudang | mring swargi Wa Mandurane | yèn krama pinujwantuk | satriya nom ingkang apêkik | atampia sasrahan | kêbo danu satus | kang pancal panggung sukunya | lan pangantèn lanang pangarakirèki | sampun anitih kuda ||

4. anitiha rata kancana di | kang pangirid ing turôngga yêksa | kusir dewa myang patahe | jawata ingkang bagus | lan gamêlan munyèng wiyadi | mawia kêmbar mayang | kayu dewadaru | punika tan pilih janma | sintên-sintên inggih kang sagêd dhatêngi | sayêkti jatukrama ||

5. lan kusuma ing Banoncinawi | kakang prabu apan sampun sagah | andhatêngi sadayane | kudanganipun wau | kakang êmas dipun bêbahi | ngupaya sêkar mayang | kajêng dewadaru | lan gamêlan munyèng tawang | kusir dewa patah dewa kang apêkik | dene raka paduka ||

6. ing Pamênang pan dipun bêbahi | angupaya kang rata kancana | turôngga wil pangiride | putra tuwan pukulun | Pringgadani dipun bêbahi | maesa danu ingkang | pancal panggung satus | satriya ing Madukara | duk miyarsa garêsing tyasira kadi | nêkani dukanira ||

7. nanging sinamun datan katawis | sinawung gujêng dènnya ngandika | yayi mas matura age | sadukane sun suwun | aywa dadi galihirèki | ingsun nora kaduga | angupaya iku | pamundhute Sri Narendra | Dwarawati patah dewa myang pangarih | gamêlan munyèng tawang ||

8. kêmbang kayu dewadaru srakit | sapa ingkang bisa angudhuna |

--- 99 ---

lagia kusire bae | dewa kinèn mamêcut | iku yayi namung kinardi | samudana kewala | pan ing batinipun | sri bupati ing Mandura | miwah ingkang sinuhun ing Dwarawati | kaduwung galihira ||

9. gone arsa ngabdèkkên mring mami | yèn tinimbalan putra Mandraka | sayêkti dudu timbange | dadya tyas ingsun mupus | pan rumosa lamun wong cilik | nêdya rabi bêndara | dudu bobot ingsun | namung abdine kewala | Si Sulastri iya kang sun suwun bali | kalawan kêris ingwang ||

10. Radèn Sômba wau duk miyarsi | pangandikanira ingkang paman | sigra nungkêmi padane | ngrêrêpa aturipun | adhuh paman wong tuwa mami | sampun paduka narka | ing galih pukulun | raka paduka jêng rama | yèn gadhaha inggih ing panggalih malih | liya sangking paduka ||

11. pan kawula purun ananggêni | ing cor miwah ing upatanira | mring kawula timbalane | raka paduka prabu | sangêt-sangêt dènira mêling | kulup yèn pamanira | dadi ing tyasipun | tan arsa anêkanana | mutung dene sayêmbara anusuli | warahên wus tan kêna ||

12. yèn lumuha tan kudu nêkani | kabèh ingkang kocap kêkudangan | mring bibèkamu dhaupe | iya lan pamanamu | pan wus tiba mangsane mangkin | nora ngèl pamanira | ing kudangakudangan iku | nêkani sayêkti bisa | yèn mopoa saksat maido ingkang wis | dadi karsaning dewa ||

13. Dananjaya [Dananja...]

--- 100 ---

[...ya] gumujêng dènnya ngling | iya kulup wus ingsun tarima | sih parimarmanira gèr | bangêt-bangêt maringsun | ngrasa nora bisa mangsuli | nanging sun lakonana | karsanira iku | kang pêsthi mosa bisaa | mundhak dadi gêguyone wong sabumi | ingaran tanpangrasa ||

14. dene cebol mêksa gayuh langit | kêrangsangan tur mosa gaduga | gayuh dudu sasamane | tan wruh kanisthanipun | sudra papa anyipta putri | namung sira kewala | tutug anak ingsun | gonira angaku bapa | mring wong nistha Radèn Sômba duk miyarsi | asru dènnya karuna ||

15. Nangkula gya nêmbah matur aris | adhuh kangmas sampun tan lumampah | kakang prabu ing dhawuhe | sangêt pêpacuhipun | lamun mopo dèn upatani | miwah raka paduka | ing Pamênang wau | lamun mopo tan lumampah | kakang prabu pamit seda lêbu gêni | marma sangêt tur kula ||

16. sampun paduka tan anglampahi | botên wande yèn lêbu dahana | kakang prabu ing samangke | punapa tuwan kantun | myang kawula alêbu gêni | satriya Madukara | tyasira kumênyut | myarsa ature Nangkula | angrêsing tyas kadaut dènira amrih | mring raka sih bêktinya ||

17. lir sinapon runtiking panggalih | marang Prabu Baladewa lawan | wong Ngastina sadayane | miwah ing runtikipun | mring kang raka Sri Harimurti | galih ingkang timbalan | kang raka sang prabu | alon dènira ngandika | iya yayi

--- 101 ---

matura ing sri bupati | atur ingsun sandika ||

18. darma bae wak ingsun nglakoni | ing timbalan jêng sri naranata | mugyantuka pangèstune | miwah sira nak ingsun | umatura ramanira ji | yèn ingsun wus sandika | ing timbalanipun | ingkang rayi ing Ngamarta | ingkang pasthi laku ngong pasthi tan olih | sangking wêdi kewala ||

19. yèn mopoa ing karsa sang aji | Radèn Sômba myang Radèn Nangkula | langkung suka ing galihe | wus pamit kalihipun | mundur sangking ngarsa wotsari | satriya Dananjaya | ing saunduripun | Nangkula lan Radèn Sômba | animbali Sêmar Bagong kinèn sami | angobar dupanira ||

20. Sêmar Bagong sukane tan sipi | dènnya arsa munggah suralaya | sigra angobar dupane | Sang Parta nurut kukus | Sêmar Bagong pan datan kari | saparane gustinya | wau lampahipun | Radèn Nangkula wus prapta | ngarsa nata sadaya wus katur sami | sasolahe dinuta ||

21. yèn kang rayi sampun nyandikani | satimbalan lajêng lumaksana | mring suralaya lampahe | sang prabu sukèng kalbu | amiyarsa aturing ari | wau ingkang winarna | nênggih lampahipun | satriya Paranggarudha | sampun prapta nagari ing Dwarawati | ngarsane ingkang rama ||

22. matur solah tingkahe tinuding | mring Ngamarta miwah Madukara | ingkang paman wangsulane | sadaya sampun katur | ingkang rama suka miyarsi | kunêng gantya

--- 102 ---

winarna | nênggih lampahipun | sri bupati ing Mandura | kundurira sangking nagri Dwarawati | lan Kurawa Ngastina ||

23. praptèng marga sêsimpangan sami | Prabu Baladewa ing Mandura | kundur sawadyabalane | Kurawa laju mantuk | sapraptane Ngastina nagri | sadaya tinimbalan | manjing jro kadhatun | Druna sampun munggèng ngarsa | Arya Burisrawa nangis anungkêmi | ing pada sri narendra ||

24. Arya Sêngkuni matur miwiti | duk praptane nagri ing Mandura | sêrat dalêm ing kature | lajêng ing budhalipun | marang nagri ing Dwarawati | purwa madya wasana | sadaya wus katur | solah tingkahe dinuta | myang dadine sayêmbara katur sami | gumuyu Rêsi Druna ||

25. yèn mangkono dhi Patih Sêngkuni | akal ingsun ing nguni lan sira | paekan kalakon kabèh | nora nana kang luput | balinira iki pan sangking | Sumbadra lan Arjuna | iya wus katrucut | ubaya ing sasi ngarsa | ing dhaupe yèn aja mangkono pasthi | lakunirantuk karya ||

26. Prabu Duryudana ngandika ris | hèh ta paman paran dayanira | amrih olèhing banjure | nora bêtah wak ingsun | tinangisan sutanirèki | Rêsi Druna turira | pukulun sang prabu | kang kocap ing sayêmbara | pan sadaya langkung elokipun sami | ananging padukendra ||

27. sapikantuk kêdah angwontêni | ingkang kocap jroning sayêmbara | dene rata kêncanane | inggih rata sang prabu | sinaput [si...]

--- 103 ---

[...naput] ing parada kuning | turangganipun yêksa | dipôngga kang tutut | kusir dewa patah dewa | amundhuta wiku kang anom kang pêkik | satunggal ingkang tuwa ||

28. kajêngipun dewadaru kalih | sêsotya di-adi ingkang kathah | rineka woh myang sêkare | kancana godhongipun | winarnaa ing rajawêrdi | banthèng maesanira | gôngsa munyèng luhur | inginggahakên jêmpana | lan kang nabuh yèn sampun samêkta sami | aturna mring Mandura ||

29. sri narendra mèsêm ngandika ris | inggih paman nuli samêktaa | kang kadya turira kabèh | Burisrawa riningsun | sarèhêna brangtanirèki | antinên sasi ngarsa | anèng tamansantun | hèh paman dènnya samêkta | kudangane Kusuma Banoncinawi | kang kocap sayêmbara ||

30. tur sandika rêkyana apatih | lawan Dhanyang Druna sampun mêdal | sangking jro pura kalihe | sang prabu angadhatun | Burisrawa pinarnah malih | wontên ing patamanan | sangsaya kadlurung | ing siyang dalu karuna | sambat-sambat Kusuma Banoncinawi | katon nèng wurinira ||

24. Pangkur

1. kunêng nagari Ngastina | gantya ingkang winursita ing kawi | Wrêkudara lampahipun | praptèng pinggir samodra | kèndêl mangu ngadêg jêjêr tanpa muwus | sidhakêp asta kalihnya | datan obah datan osik ||

2. sêmadi jroning wardaya | kang pininta jroning pujanirèki | praptanira gurunipun | tan dangu katingalan | Dewaruci lênggah udayaning alun |

--- 104 ---

minggir anut dening ombak | Wrêkudara aningali ||

3. langkung sukaning wardaya | mudhar asta luwar sangking sêmadi | Dewaruci gya sumêbut | mêsat saengga kilat | tinadhahan marang Arya Sena sampun | lênggah èpèk-èpèkira | Wrêkudara anungkêmi ||

4. Dewaruci angandika | Wêrkudara apa karsanirèki | dene amrih praptaningsun | Sena lon aturira | dhuh pukulun sadèrènge amba matur | kang dados lampah kawula | sayêkti kang amurbèng sih ||

5. saliring sêdya tan samar | gya gumujêng Dewaruci sarya ngling | lah iya lakunirèku | dinuta kadang tuwa | kaki Prabu Darmaputra kang angutus | ngupaya rata kêncana | bakal tungganganirèki ||

6. arinira kaki Parta | yèn dèn arak mring nagri Dwarawati | sasi ngarsa dhaupipun | lan Si Wara Sumbadra | aywa maras Sena ingsun kang jumurung | iya marang lakunira | lor bênêr samodra iki ||

7. ana ratu binathara | pan sinêmbah sasamaning narpati | dene jêjuluking Prabu | Sri Nata Bisawarna | angadhaton ing Singgêla nagara gung | trahing Prabu Wibisana | Ngalêngka ratu linuwih ||

8. yèku ingkang kagadhuhan | rata rukmi kang pangirit kuda wil | ing nguni titihanipun | Sang Sri Bathara Rama | nalikarsa mungkasi ing aprang pupuh | marang yêksèndra Ngalêngka | tanpa titihan ing jurit ||

9. Dasamuka munggèng ngarsa | Batharendra mulat sandeyèng galih | tinurunan rata gupuh | sarta guwawijaya | hru pamungkas Rahwana tiniban rampung | gogrok sapuluh dhasira | pôncasana tanpa dadi ||

10. sirnane Bathara Rama | praptèng mêngko rata kêncana mêksih [mê...]

--- 105 ---

[...ksih] | Sri Bisawarna kang gadhuh | wus pasthi lamun kêna | rata rukmi iya salakunirèkungsalakunirèku | myang lakune Si Janaka | gone marang suranadi ||

11. ngupaya sêrati dewa | patah dewa pangarih widadari | kêmbar mayang dewadaru | gamêlan munyèng tawang | antuk kabèh Si Janaka lakunipun | miwah ta Si Gathutkaca | gone lunga angulati ||

12. kêbo danu satus ingkang | pancal panggung sayêkti lamun olih | apa sapamundhutipun | Sang Prabu Padmanaba | antuk kabèh Si Janaka nora luput | kang kocap ing kêkudangan | Kusuma Banoncinawi ||

13. lah payo sun atêr nyabrang | lor samodra Wrêkudara turnya ris | paran ta gèn kawula nut | lumampah ing samodra | sayêkti yèn pêjah kêlêm dening banyu | Dewaruci angandika | yèn sira nut marang mami ||

14. sayêkti kaya dharatan | Wrêkudara guguk turira aris | inggih suwawi pukulun | amba nut lampah tuwan | wus mangkana sigra sarêng angkatipun | Dewaruci anglir kilat | lampahe anèng jaladri ||

15. wus kadya ngambah dharatan | saparane Wrêkudara tan kari | sakêdhap lampahira wus | prapta salèr samodra | samya kèndêl Dewaruci ngandika rum | sun bali kene kewala | sira banjura pribadi ||

16. ngalor bênêr aja nyimpang | ing Singgêla ratu agung linuwih | Sri Bisawarna dibya nung | sugih bala prawira | wêkas ingsun poma dèn prayitnèng kewuh | aywa ta kurang wiweka | kalamun sira wus prapti ||

17. anèng nagara Singgêla | têmu lawan Bisawarna Narpati | apa ing saaturipun [saaturi...]

--- 106 ---

[...pun] | poma sira turuta | pasthi nora cidra ing sawuwusipun | besuk yèn bali kewala | sira ingsun papag malih ||

18. lah ta wis sira kariya | wusira ngling musna Sang Dewaruci | mantuk mring kayanganipun | Rahadyan Wrêkudara | saungkure Dewaruci dyan sumêbrung | sinêru kras lampahira | saya drês kang angin-angin ||

19. prahara rèh magênturan | sindhung-riwut bayu bajra mawêrit | wrêksa ruk rêbah kabrubuh | sol sêmpal kapêrapal | murang marga ambêbênêr lampahipun | gègèr kang samya kamargan | wau ta ingkang winarni ||

20. nênggih nagari Singgêla | kacarita pêpatihe narpati | apan wus saengga ratu | sinêmbah pra dipatya | Kyana Patih Kartabôngsa namanipun | gagah prakosa ngayuda | môndraguna sura sêkti ||

21. ing sabrang wus tanpa lawan | duk samana nuju rêkyana patih | sawakasewaka sakancanipun | sagunging pra dipatya | para mantri anèng panangkilan atut | gègèr katrajang prahara | sindhung-riwut rèh gumêrit ||

22. taratak rambat suh sirna | mawur-mawur katêmpuh drêsing angin | tan adangu gya kadulu | lampahe Arya Sena | ambêbênêr mawa lesus lir pinusus | prapta jujug panangkilan | kagyat kya patih nulya glis ||

23. manggihi adêg-adêgan | pra dipati atap rubung nèng wuri | kyana patih têtanya sru | hèh hèh wong ngêndi sira | angakua sapa ta aranirèku | dahat wuta murang tata | praptanira gawa angin ||

24. jumujug ing panangkilan | dumarojog ngadêg datan pakering | Wrêkudara lon sumaur | ingsun wong tanah Jawa | pan kinongkon marang kadang ingsun sêpuh | Sang Aprabu Darmaputra | Arya Sena aran mami ||

--- 107 ---

25. kinongkon anyêlang rata | kêncana kang pangirit turôngga wil | marang ingkang dadya ratu | iya nagri Singgêla | lah ta apa sira iku ratunipun | ing Singgêla Bisawarna | kyana patih sru nauri ||

26. o ingsun dudu narendra | wruhanira pêpatih misesani | Singgêla wus saksat ratu | sinêmbah pra dipatya | ranku ring rat Kartabôngsa sudibya nung | Wrêkudara lon lingira | yèn sira iku pêpatih ||

27. lah age sira aturna | lawan ratunira sun arsa panggih | dinuta kadang ngong sêpuh | iya Ratu Ngamarta | Patih Kartabôngsa sugal sauripun | balia sira tan kêna | seba têmu ratu mami ||

28. dene sira iku wuta | tatakrama ing Singgêla tan kêni | apa ing kana prajamu | tan ana tatabasa | lawan nora nana wong kang bisa lungguh | Wêrkudara saurira | pan iya ingsun pribadi ||

29. ingkang nora bisa basa | hèh apatih yèn tan gêlêm sirèki | tur uninga ing ratumu | iya mung lilanana | ingsun dhewe banjur manjing jro kadhatun | tatêmu lan ratunira | kyana patih duk miyarsi ||

30. krodha sru ing wuwusira | babo-babo wong apa sira iki | ambêgmu bêrung dalurung | tan ana keringira | apa kabèh iki katon kucing ingsun | miwah sagung pra dipatya | tan katon durmaning jurit ||

25. Durma

1. lamun mêksih urip Patih Kartabôngsa | lan sagung pra dipati | kaya nora bisa | sira banjur mring pura | buh lamun ingsun wus mati | lan pra dipatya | kabèh ajur wor siti ||

2. Wrêkudara nauri sanadyan ingwang | iya pilaur mati | kalamun balia | anèng kene kewala | miyarsa [miyar...]

--- 108 ---

[...sa] krodha tan sipi | rêkyana patya | ngêjèpi pra dipati ||

3. wong sawiji paripêksa gôndra pira | parêng ambyuk ngêbyuki | mring Sang Arya Sena | rumêkêt mamrih bônda | rêkyana patih jêjêgi | ngadêg nèng ngarsa | sarwi angundha bindi ||

4. pan kalimput Sena dening pra dipatya | adêgira tan osik | pinarbutan kathah | astanira Sang Sena | gatgadèng tyas mamrih budi | bayuning ôngga | prahara sarêng mijil ||

5. bayu bajra kumrusuk ing sariranya | sindhung-riwut gumêrit | sagung pra dipatya | kapadal singsal kontal | katut tibane kabanting | rêkyana patya | sigra ngantêbi bindi ||

6. Wrêkudara tiniban ing gada tadhah | jajanira tan osik | Sena dyan lumumpat | kyana patih cinandhak | gapyuk parêng anadhahi | rêkyana patya | prakosa gêng ainggil ||

7. tanah sabrang kyana patih tanpa lawan | kuwat anglêliwati | lan Sang Arya Sena | mèh sami prakosanya | dêdêr-dinêdêr prasami | sêndhal-sinêndhal | sigra kang pra dipati ||

8. parêng tandang têtulung marang kya patya | ngambul angêmbuliKurang satu suku kata: ngambul angangêmbuli | Sena pinarbutan | ginada binadhama | pinalu-palu piniling | cakra candrasa | bingung Arya Sena glis ||

9. nilar marang apatih lumumpat nyandhak | punggawarsa binanting | ki patih anggada | kagyat wal panyandhaknya | nolèh mring patih ginitik | musala dhêndha | mring sagung pra dipati ||

10. krodha Radyan Wrêkudara dyan lumupatlumumpat |

--- 109 ---

nyandhak rêkyana patih | sru sinêndhal-sêndhal | tiba kungsêp jinêjêk | linarak dèn oncit-oncit | kidak jinêjak | pra dipati nulungi ||

11. tinadhahan Sena patih kang kinarya | babit ing pra dipati | rêbah kasulayah | kambah dadi jêrambah | patih kang kinarya gitik | kantakèng asta | wor lawan pra dipati ||

12. Arya Sena tan arsa mrih patinira | nyandhak kang pra dipati | sinawatkên marang | jro pura tibanira | kumrutug gègèr jro puri | Sri Bisawarna | guguping tyas tan sipi ||

13. mijil jawi tumingal Sang Arya Sena | pangamukira mêksih | mobat-mabit babat | ki patih kang kinarya | anyabêti pra dipati | kang wus cinandhak | binuwang mring jro puri ||

14. Bisawarna sigra dènnya ngayat cakra | mèh lumêpas ningali | cahyane Sang Sena | nut sêrênging krodhanya | kadya sunaring hyang rawi | wadananira | dinulu balêrêngi ||

15. Prabu Bisawarna ing tyas nora samar | lamun kusuma yêkti | trah adona wirya | wijiling maratapa | sèlèh cakra marêpêki | sarwi ngrarêpa | dhuh sang krodha ing jurit ||

16. sampun-sampun kadêrêng darungkên duka | mring abdi tanpa kardi | lêburan sapraja | sirna krodhèng paduka | ananging paduka gusti | saksat angrisak | ing kagungan pribadi ||

17. pan kawula drêmi tatêngga kewala | nagri Singgêla ngriki | kagungan paduka | saisining jro pura | punapa kang dèn karsani | ulun sumôngga | branarta busanèstri ||

18. nadyan silih ing pêjah [pê...]

--- 110 ---

[...jah] gêsang kawula | sakarsa tuwan dadi | Radyan Wrêkudara | kèndêl pangamukira | ningali marang sang aji | seje warnanya | kalawan pra dipati ||

19. wus anarka yèn iku Ratu Singgêla | sinèlèhakên aris | Patih Kartabôngsa | gumlinting nèng bantala | ngalumpruk sangêt tan eling | Sri Bisawarna | ngrarêpa matur aris ||

20. dhuh suwawi anggèr paduka pinarak | asowèng pôncaniti | mangke dhêdhawaha | punapa kang kinarsan | dene ngantos anêmahi | dhawuhkên duka | mring abdine ing ngriki ||

21. Wrêkudara nuruti sigra lumampah | marang ing pôncaniti | wusnya tata lênggah | Sang Prabu Bisawarna | umatur angasih-asih | dhuh gustiningwang | kamipurun kang abdi ||

22. nuwun tanya ing nama miwah pinôngka | inggih nagari pundi | rawuh nèng Singgêla | punapa kang kinarsan | dene ngantos anêmahi | dhawahkên duka | mring abdi ta pun patih ||

23. Radyan Arya Wrêkudara lon saunyasaurnya | tanah Jawa sun iki | panêgak Pandhawa | pêparab Arya Sena | satriya ing Jodhipati | kang madêg nata | anèng Ngamarta nagri ||

24. kadang ingsun tuwa Prabu Darmaputra | dene ta prapta mami | anèng prajanira | nora bêbarang aprang | lan nora sikara budi | apan dinuta | kang dadi laku mami ||

25. kakang prabu nêdya ngambil pawongmitra | mring sira sri bupati | miwah raganingwang | nêdya bêcik lan sira | praptèng ngong nèng pôncaniti | pêpatihira | lan sagung pra dipati ||

26. angadhangi nora wèh

--- 111 ---

ingsun banjura | tatêmu lan sirèki | maringsun sikara | marma têmah dadya prang | wadyanira mamrih pati | Sri Bisawarna | miyarsa ing tyas kingkin ||

26. Asmaradana

1. Sri Bisawarna turnya ris | anggèr lamun makatêna | kang lêpat abdi ta kene | namung apuntên andika | hèh patih marenea | ngabêktia mring gustimu | padha nyuwuna apura ||

2. ki patih lan pra dipati | èngête sangking kantaka | mêksih rêngkêng-rêngkêng kabèh | ngabêkti angaras pada | marang Sang Arya Sena | sawusira kinekinèn lungguh | tata angglar ngarsa nata ||

3. Wrêkudara lingnya aris | hèh Sang Prabu Bisawarna | lakuningsun sayêktine | kinongkon ing kadang tuwa | nyêlang rata kêncana | bakal têtungganganipun | ariningsun kang Pamadya ||

4. rabi putri Dwarawati | pangarake kinèn nunggang | rata mas jêjalukane | kang pangirid kuda yêksa | kusir sarati dewa | timbalane kakang prabu | rata bisaa kagawa ||

5. barêng ing salaku mami | Bisawarna tur sumôngga | mundhut kagungane dhewe | wartine bapa kawula | inggih rata punika | ing nguni titihanipun | Bathara Ramawijaya ||

6. rata wontênipun ngriki | dhasar lêluhur kawula | kang darbe gadhuhan anggèr | milamba jrih nitihana | slamine mung rinêksa | pun bapa pitungkasipun | sirnane Bathara Rama ||

7. nuksmèng Prabu Harimurti | mangkya arinta akrama | putri ing Dwarawatine | dhasare ingkang kagungan | nênggih Bathara Krêsna | yêkti kawula tan kantun | anggèr kang rata kêncana [kê...]

--- 112 ---

[...ncana] ||

8. kula dhèrèkkên pribadi | sampun lami niyat amba | sumêdya ngèstupadane | marang Sang Bathara Krêsna | ing mangkya kaparêngan | nanging antinên rumuhun | ing wulan ngarsa punika ||

9. paduka kula aturi | ngadhaton sajroning pura | angayêmna sarirane | sêdhêng kawula samêkta | ing bala myang baita | mring Ngamarta nabrangipun | Wrêkudara èngêt ing tyas ||

10. wêlingipun Dewaruci | kinèn nuruti kewala | Bisawarna saature | dadya ris dènnya ngandika | lah iya sun tarima | sih marmanira maringsun | nanging ingsun nora kêna ||

11. yèn ngantia lami-lami | watir kang kari nèng praja | nanging poma wêkas ingong | sasi ngarsa aja cidra | praptanira Ngamarta | karana ing karyanipun | rata iya sasi ngarsa ||

12. lamun cidra sun balèni | Sang Aprabu Bisawarna | sarwi gumuyu ature | mongsamba puruna cidra | anggèr dhatêng paduka | Wrêkudara lingira rum | ya wis kariya raharja ||

13. ingsun pamit sapuniki | dyan sumêbut Arya Sena | saengga mibêr lumpate | wuri Prabu Bisawarna | parentah mring apatya | samêkta ingkang wadya gung | myang baita panyabrangnya ||

14. sandika rêkyana patih | miwah sagung pra dipatya | ing Singgêla sadayane | siyoga wadya myang palwa | kunêng gantya winarna | Gathutkaca lampahipun | Kêndhalisada wus prapta ||

15. Senaputra angabêkti | marang Sang Kapi Anoman | anungkêmi ing padane | Anoman alon têtanya | lah ta sirèki sapa | dhuwur tênggak ingsun dulu | kaya na èmpêre

--- 113 ---

uga ||

16. rêrêng jarote ngêblêgi | iya lan Si Wrêkudara | lah ngakua sapa kowe | Gathutkaca matur nêmbah | pasaja yèn putranya | anulya rinangkul gapyuk | nora lidok ujar ingwang ||

17. bok aja kabèh ngêblêgi | jarote myang swaranira | kang seje lan bapakane | Si Wrêkudara balingah | kuning sirèku abang | prapta ing pratapan ingsun | apa ta sira dinuta ||

18. mring wong tuwanira kaki | Gathutkaca matur nêmbah | pan inggih ulun kinèngkèn | mring uwa Prabu Ngamarta | angupaya maesa | danu satus pancal panggung | jêng paman ing Madukara ||

19. krama putri Dwarawati | Kusuma Wara Sumbadra | ing wulan ngarsa dhaupe | mundhut sasrahan maesa | danu satus kang samya | pancal panggung sukunipun | milamba marêk ing tuwan ||

20. nuwun têdah kang sayêkti | ênggènipun kang maesa | Anoman suka gujênge | sun arani wong gêlathak | Sang Prabu Padmanaba | jaluk kêbo danu satus | kang pancal panggung sukunya ||

21. ubrêsên sapraja iki | sawiji môngsa antuka | kang kaya ujarmu kuwe | kêbo mêngkono rupanya | dhasare nora nana | kang duwe panjaluk iku | golèka môngsa bisaa ||

22. wis muliha bae kaki | matura mring uwakira | yayi Prabu Ngamarta ge | yèn mangkono wuwus ingwang | Gathutkaca tur sêmbah | yèn uwa tan paring tuduh | pukulun gèning maesa ||

23. suka pêjahana mami | merang mantuk mring Ngamarta | mendah jêng uwa dukane | miwah arinta jêng rama | Anoman duk miyarsa | kang putra rinangkul gapyuk [gapyu...]

--- 114 ---

[...k] | bocah iki wus kabapan ||

24. iya kulup sun tuturi | pan dudu ing ngarcapada | gone kêbo danu kuwe | sayêktine ing Kaendran | kagungane Hyang Endra | Bathara Gana kang gadhuh | Dhadhungawuk pangonira ||

25. jujuga Sêmèru wukir | pucake ingkang lor wetan | pan ing kono pangonane | pasthi kêna dening sira | sanadyan Si Janaka | lakune lan bapakamu | iya padha olèh karya ||

26. nora na kang luput siji | pamundhute Sri Narendra | Dwarawati kêna kabèh | ujêr wus pasthi jodhonya | Parta lawan Sumbadra | lah ta wis mangkata kulup | ingsun jurung puja môntra ||

27. namung dèn prayitna kaki | kêbo kaliwat bêbaya | satus galak-galak kabèh | suka Radèn Gathutkaca | dènnya wus antuk têdah | amit nêmbah lajêng mabur | kapungkur Kêndhalisada ||

27. Pangkur

1. sinêru kras ibêrira | Gathutkaca sakêdhap wus ngungkuli | nênggih ing wukir Sêmèru | pucak ingkang lor wetan | tiningalan jirab kang maesa danu | satus pancal panggung samya | Gathutkaca marêpêki ||

2. maesa satus tumingal | marang Radèn Gathutkaca nandêr nuliLebih satu suku kata: marang Dyan Gathutkaca nandêr nuli | ingkang sangking ngarsa nubruk | cinandhak tan bisa bah | nulya ingkang sangking wuri asru nubruk | cinandhak kang sangking kanan | nubruk miwah sangking kering ||

3. bingung Radèn Gathutkaca | kuntal-kuntal mèh sayah dèn bijigi | kanan kering ngarsa pungkur | langkung èmênging driya | de maesa siji nora nana tutut | wontên maesa satunggal | bule gêngira [gêng...]

--- 115 ---

[...ira] saèsthi ||

4. pan iku kapalanira | langkung kuwat panubruke nyakiti | panjang lungit sungunipun | radèn agung dèn undha | kumbul tibanira tinadhahan sungu | kumêdut nanging tan pasah | kang kathah nubruk numbuki ||

5. krodha Radèn Gathutkaca | mulat marang maesa bule siji | kuwate panubrukipun | karasa ing sarira | dyan cinandhak tinêpak dhase malêdug | muncrat polone bêlabar | ingkang kantun aningali ||

6. pêjahe kêpalanira | pan gumrubyuk lumayu ngungsi têbih | mring kang angon Dhadhungawuk | apan buta sêlewah | kang sasigar kering irêng pawakipun | kang sasisih kanan pêthak | prakosa sudirèng jurit ||

7. apan wulucumbunira | mring Bathara Gana dipun sêdhahi | angon ing maesa danu | Dhadhungawuk tumingal | langkung kagyat andanu palajêngipun | lawan kêpalane pêjah | wontên sujanma sawiji ||

8. taruna dhapur sêmbada | wus anarka yèn iku kang matèni | marêpêki asru muwus | hèh hèh wong ngêndi sira | wani-wani matèni rarêksaningsun | kungkum nora wurung sira | mati dening tangan mami ||

9. Gathutkaca dyan binalang | sela itêm gêng salumbung tan gingsir | tibèng jajanya gumadhug | pinindho tan wigata | DhadhukngawukDhadhungawuk krodha mrêpak sigra nubruk | ngandêlakên prakosanya | kuwate ing nguni-uni ||

10. panubruke ingoncatan | pan karungkêp kongsêp anèng ing siti | tangine cinandhak gupuh | marang Sang Senaputra | pan cinandhak rambute [ra...] ||

--- 116 ---

[...mbute] sinêndhal gupuh | dèn idak dèn dhupak-dhupak | linarak dèn oncit-oncit ||

11. wus dangu nulya binuwang | tibèng têbih kantêp sangêt tan eling | andanu malajêng mantuk | kagyat Bathara Gana | prapta sarwi angundha gadanira gung | nguwuh asru asêsumbar | anjrit swarane ngajrihi ||

12. hah hah hèh wong ngêndi sira | dene têka wani-wani matèni | kêpalane kêbo danu | kagungane Hyang Endra | nora wurung sira mêngko dadi bubuk | katiban ing gadaningwang | ngêndi pangungsènirèki ||

13. Gathutkaca duk tumingal | osiking tyatyas iki kang bêbayani | dewa sirah dipôngga gung | prayitna sru lingira | mêngko-mêngko aywa ge gada sirèku | iya antinên sadhela | rungunên wuwus ngong dhingin ||

14. ingsun iki Senaputra | praptaningsun ing kene pan tinuding | marang ing jêng uwa Prabu | Ngamarta angupaya | kêbo danu satus ingkang pancal panggung | bakal ginawe sasrahan | marang putri Dwarawati ||

15. jêng paman ing Madukara | ingkang bakal krama dèn jalukiKurang satu suku kata: ingkang bakal akrama dèn jaluki | sasrahan maesa danu | mêngko kapasang yoga | sira ingkang gadhuh kabèh kêbo iku | dèn suka lila tyasira | kêbo ingsun sêlang dhingin ||

16. ing besuk yèn wusing karya | ingsun balèkakên marang sirèki | Bathara Gana sru muwus | babo dene gumampang | pangucape lamun ingsun durung lampus | kaya lamun nora kêna | kêbo kagawa sirèki ||

17. luput-luput mêngko sira | ajur mumur katiban gada mami | awor lawan bangkènipun | kêpalane maesa | danu putih siji ingkang sira lampus | Gathutkaca duk miyarsa | krodha sru dènnya nauri ||

18. hèh dewa [de...]

--- 117 ---

[...wa] kang sirah gajah | nadyan ingsun pan iya isin mulih | lamun kêbo danu satus | nora bisa kagawa | ing saiki yêkti sun pilaur lampus | wirang mulih mring Ngamarta | lah payo tibakna aglis ||

19. krodha Sang Bathara GadaGana | mangsah gada tibane dèn tadhahi | dyan cinandhak gadanipun | rame sêndhal-sinêndhal | udrêk dêdrêk rarêjêgan gada dangu | krodha Radèn Gathutkaca | panyêndhalira nguwati ||

20. wus karêbut gadanira | dyan binuwang sumêbut tiba têbih | Bathara Gana dyan nubruk | sarya angrik lir yêksa | tinadhahan panubruke parêng gapyuk | caruk rok candhak-cinandhak | rukêt samya silih-ungkih ||

21. kakahan cêngkah-cinêngkah | pokah-pinokah rame silih-ungkih | gêlut pulêtan apêluk | okol ukêl ingungkal | gantya dêdêl-dinêdêl dêngkung-dinêngkung | kuwêl wor ulêng-ulêngan | kagulung gantya kaguling ||

22. rug gugrug anggraning arga | ing Sêmèru kambah ramening jurit | wrêksa rug rubuh kabrubuh | bosah-basih bêlasah | Sang Bathara Gana astane mar lesuh | susuh wus angrasa sayah | agung kalindhih katindhih ||

23. dhas bundhas kabêntus padhas | rongkong rêngkêng-rêngkêng agung kabanting | congor nyongor kajarungup | ing curi-curi parang | kagulimpang kabanting kagulung-gulung | têlale katikêl sela | kupingira mili gêtih ||

24. mangangên-angên upaya | mamrih uwal dènnyarsa angoncati | mèh kêdhik kêna dinêngkung | cêngêlira sru gronjal | sarwi mancal mancad ing jajanira sru | wal singsal kalihe kuntal | Gana tibane kabanting ||

25. kagulung kaglundhung jurang | satangine lajêng lumayu gêndring | sarêng lan maesanipun | andanu satus samya | ngungsi marang Bathara Endra gumrubyug | samana Bathara [Batha...]

[

--- 118 ---

[...ra] Endra | sêdhênge lagya siniwi ||

26. dening kang para jawata | lênggah munggèng ing singangsana manik | angglar pra jawata ngayun | gègèr samya katunjang | palayune satus kang maesa danu | sarta lan Bathara Gana | palayune niba tangi ||

27. lajêng dheprok munggèng ngarsa | mêmpis-mêmpis napase mêtu kuping | dinangu tan sagêd matur | pan mêksih mêgap-mêgap | babak bundhas ngangsur têlale ngalumpruk | prapta Radèn Gathutkaca | Bathara Gana ningali ||

28. dhêradhas angungsi wuntat | sangêt kawus maring Sang Bimasiwi | wus duga yèn jawata gung | siniwèng para dewa | lênggah munggèng singangsana manik murub | marêk ing ngarsa tur sêmbah | Batharendra ngandika ris ||

29. saengga kadya ngrêrêpa | hèh ta kulup paran purwanirèki | dene nêmahi prang pupuh | iya lawan Si Gana | lawan apa sêdyanira kang satuhu | kongsi prapta ing Kaendran | manungsa pan nora kêni ||

30. sumêngka pangawak bajra | lamun nora kalawan sun timbali | Gathutkaca nêmbah matur | dhuh sang maha bathara | nuwun duka prapta kawula Sêmèru | botên pisan sumêdya prang | lan pun dewa sirah èsthi ||

31. wus ingaturkên purwanya | lan Bathara Gana dadining jurit | miwah ing sasêdyanipun | yèn dinuta kang uwa | ing Ngamarta ngupaya maesa danu | myang kang paman Madukara | dènira badhe akrami ||

32. wus ingaturkên sadaya | pamundhute Sang Prabu Harimurti | Batharendra ngandika rum | kulup maune sira | têka nora banjur jujug ngarsaningsun | kêbo danu wruhanira | pan wus pacanganirèki ||

33. lamun kaki Parta krama | sasrahane mring putri Dwarawati | barang pêpundhutanipun | Sang Prabu Padmanaba [Padmana...]

--- 119 ---

[...ba] | kabè-kabèh ing mêngko mèh praptanipun | anèng nagara Ngamarta | iya sasi ngarêp iki ||

34. Si Bima lan Si Arjuna | besuk barêng lan praptanira kaki | lah ta wis muliha kulup | mênèk kari ing karya | Radèn Arya Gathutkaca nêmbah matur | pukulun paran ing karsa | maesa sadaya kêsit ||

35. botên kènging giniringna | Hyang Endra ngling yèn sarta sabda mami | sayêktine kabèh tutut | payo nuli mangkata | kêbo dimèn kêkinthil wurinirèku | Gathutkaca mundur nêmbah | maesa danu kinanthi ||

28. Kinanthi

1. sapalih kêkinthil pungkur | sapalih lumakyèng ngarsi | suka Radèn Gathutkaca | dene kêbo lir jajari | ngarsa rampak bayak-bayak | rêmpêk kang lumakyèng wuri ||

2. kunêng gantya kang winuwus | lampahe Radèn Prêmadi | wus prapta ing Cakrakêmbang | Hyang Kamajaya marêngi | anèng taman Cakragônda | lan kang garwa Dèwi Ratih ||

3. kalangênan ing kalangun | kêkanthèn astane kalih | angubêngi kêmbang-kêmbang | angalap kang sarwa sari | Sang Parta kèndêl lampahnya | Sêmar Bagong aningali ||

4. mring kang rèntèng arêruntung | sangking doh asru dhèhèmi | kagyat nolèh kalihira | Dèwi Ratih aningali | yèn Sang Parta ingkang prapta | gupuh dènnya malajêngi ||

5. Sang Parta rinangkul gapyuk | pungkurane dèn gablogi | bok aja anggawe gita | prapta dadak têka wuri | payo marêk kakangira | Sang Parta manut lumaris ||

6. baune mêksih rinangkul | prapta ing ngarsa ngabêkti | angaras pada kalihnya | kang raka angrakulangrangkul aris | sawusnya tumungkul lênggah | Dèwi Ratih angrakêti ||

7. tumeploktumemplok dènira lungguh | nèng pupunira kang kering | kang raka malih [ma...]

--- 120 ---

[...lih] ngandika | apa na karyane yayi | praptanira Cakrakêmbang | apa ta mung kangên yêkti ||

8. marang ing sariraningsun | miwah mring bakyunirèki | Dananjaya matur nêmbah | pukulun sang maha rêsi | prapta kula ngarsa tuwan | tinundhung sangking nagari ||

9. mring arinta Sang Aprabu | Ngamarta ulun tan kêni | ngambaha ing prajanira | pangandikane tan sudi | angakên kadang kang tiwas | akarya sangaring nagri ||

10. Hyang Kamajaya lingnya rum | dunungêna ingsun yayi | panundhunge marang sira | apa ta tiwasirèki | Dananjaya matur nêmbah | purwane ulun tinuding ||

11. ngupaya pundhutanipun | Sang Aprabu Dwarawati | sêkar dewadaru swarga | lan patah dewa kang pêkik | myang kusir dewa kalawan | pangarihnya widadari ||

12. lan gamêlan munyèng luhur | sapa ta kang arsa krami | Dananjaya matur nêmbah | inggih putri Dwarawati | punika kang arsa krama | Hyang Kamajaya ngling malih ||

13. iya kang duwe pamundhut | Kusuma Batacinawi | pangantène lanang sapa | apa mung pangantèn èstri | Sang Parta tumungkul nêmbah | Dèwi Ratih duk miyarsi ||

14. Dananjaya dyan rinangkul | ginablogan dèn ciwêli | kalingane yayi sira | marene ngulêm-ulêmi | lah ta iya bêsuk apa | gon ingsun ngêdêgi kardi ||

15. bok aja nganggo gumagus | iya mring rakanirèki | dinangu suwe tan jarwa | aling-aling dèn dukani | mring yayi Prabu Ngamarta | tinundhung sangking nagari ||

16. mendah dene patutipun | bakale ipeku benjing | Kusuma Wara Sumbadra | lungguh nèng pangkonirèki | ingsun lawan kakangira | sayêkti lawas nunggoni ||

17. Kamajaya ngandika rum | lah yayi payo dèn aglis | seba mring Hyang Girinata | yêkti pinaringan yayi | kabèh sapanuwunira [sapanu...]

--- 121 ---

[...wunira] | ujêr wus mangsane iki ||

18. yayi ing dhaupirèku | lawan Dyah Batacinawi | ingkang marang ing Kaendran | Si Gathutkaca pan uwis | andanu satus kagawa | miwah ing lakunirèki ||

19. Si Wrêkudara wus antuk | rata sak ratune ngiring | saksana sarêng lumampah | katri lawan Dèwi Ratih | minggah mring Junggringsalaka | katri lampahira prapti ||

20. ing ngarsanira Hyang Guru | Narada kang munggèng ngarsi | cingak jawata kang seba | mulat praptanira katri | satuhu kalamun kêmbar | Kamajaya lan Prêmadi ||

21. mung kaot busananipun | jawata sanès lan janmi | narada latah agiyak | dene padha nuli prapti | Hyang Guru mêntas ngandika | sira ingkang dèn rasani ||

22. Dananjaya dyan asujut | ing ngarsane Hyang Pramèsthi | lan Bathara Kamajaya | katri lawan Dèwi Ratih | kinèn samya lênggah jajar | têngah Rêtna Dèwi Ratih ||

23. Sêmar Bagong datan purun | nèng ngandhap wangsul mring jawi | mring gèn dewa kang sewaka | kagum samya dèn bêkêmi | bubar-bubar kang sewaka | Sêmar Bagong malangkêrik ||

24. wau ta Sang Parta sampun | dinangu lampahirèki | dènnya munggah suralaya | katur sasêdyanirèki | Hyang Guru aris ngandika | iya wus mangsane iki ||

25. mêkar kêmbang dewadaru | wus sêdhêng dhaupirèki | lawan Si Wara Sumbadra | ing nguni duk mêkar siji | rabine Si Baladewa | iya lawan Erawati ||

26. mêngko kayu dewadaru | kêmbange wus mêkar kalih | sayêktine rabinira | hèh Kamajaya sirèki | iya kang dadia patah | pangarake Si Prêmadi ||

27. kakang Narada sirèku | iya kang dadi sêrati | gamêlan si lokanônta | munia anèng wiyati | apsari Si Gagarmayang | iya lan Si Gagarwati ||

28. kang anggawa [ang...]

--- 122 ---

[...gawa] dewadaru | Si Ratih dadya pangarih- | ira Si Wara Sumbadra | tunggua nèng Dwarawati | dene kèh para jawata | ingkang padha angurmati ||

29. luwihêna lawan kang wus | dewa ingkang ngiring-iring | rabine Si Baladewa | mangkata sadina iki | kaki Prabu Darmaputra | dhayohe wus akèh prapti ||

30. sadaya kang sinung dhawuh | sadaya wus samya mijil | samêkta lajêng angkatnya | widadara-widadari | tuwin kang para jawata | nom-anom ingkang umiring ||

29. Sinom

1. satriya Adananjaya | dhune sangking suranadi | lir kadya kinarirêngga | lampahe anèng wiyati | Kusuma Dèwi Ratih | wolulas parêkanipun | kinèn lumakyèng ngarsa | sadaya ayu linuwih | pan jinèjèr kalih-kalih lampahira ||

2. angampil-ampil sadaya | upacara Dèwi Ratih | wênèh ngampil gôndawida | lawêdan sangking suwargi | munggèng bêsihan rukmi | gôndawida jêbad arum | ana ngampil busana | rajakaputrèn apsari | ingkang badhe kagêm ing Wara Sumbadra ||

3. wuri nulya kêmbar mayang | kang dewadaru sarakit | widadari kang ambêkta | Gagarmayang Gagarwati | samya ayu linuwih | rinêngga busana murub | wurinira Narada | samarga-marga sêsirig | agung nolèh anyawang ing wurinira ||

4. Dananjaya Kamajaya | tinêngahan Dèwi Ratih | katri kêkanthènan asta | Sêmar Bagong munggèng wuri | lêlewa amênyanyi | lêlucon asungsung guyu | gumyak samarga-marga | jawata kang ngiring-iring | ngarsa pisan gamêlan si lokanônta ||

5. tinabuh para jawata | munya raras angêrangin | dewa kang lumakyèng ngarsa | samya ngigêl turut margi | tan wus lamun winarni | srining lampah udhunipun | Sang Parta sangking swarga | gantya kang winarnèng tulis | ing Ngastina Sang Aprabu Duryudana ||

--- 123 ---

6. sadaya sampun samêkta | pangrakitira ing nguni | kang kocap ing sayêmbara | kang minôngka rata rukmi | dèn byur parada kuning | dipôngga pangiridipun | môngka turôngga yêksa | banthèng satus kang kinardi | kêbo danu satus pancal panggung samya ||

7. kusir dewa patah dewa | apan ta wiku kêkalih | kinarya kusir satunggal | patah ingkang ragi pêkik | kêmbar mayang sarakit | kang minôngka dewadaru | kinarya wit suwasa | sêsotya kang adi-adi | kang kinarya woh pêntil miwah sêkarnya ||

8. godhong pardapa kêncana | winarna ing rajawêrdi | pangarih endhang satunggal | ragindah warnanirèki | Kurawa kang sapalih | sakapraboning prang pupuh | pangarsa Drusasana | lan Patih Arya Sêngkuni | gamêlan kang munyèng tawang nèng jêmpana ||

9. lan ingkang nabuh sadaya | sawusnya samêkta sami | budhal sangking ing Ngastina | asri lampahirèng margi | Burisrawa anitih | rata pita pêrada byur | pangiride dipôngga | patah wiku lan pêngarih | endhang siji nunggil salêbêting rata ||

10. srining marga tan winarna | miwah kèhing kang ningali | kang ngarak maring Mandura | wus lêpas lampahirèki | wau ta kang winarni | Gathutkaca lampahipun | ingkang bêkta maesa | andanu satus kêkinthil | alon-lonan kagyat dènira tumingal ||

11. gêgaman agêng lumampah | lir ngarak rakiting margi | kèndêl Radèn Gathutkaca | ngêntosi têlasing baris | andanu satus sami | dhêdhêt munggèng wurinipun | Rahadèn Gathutkaca | dangu-dangu aningali | nora samar lamun Kurawa Ngastina ||

12. wus anduga ing wardaya | kang dadya lampahirèki | mangkana gêgaman ngarsa | alok kang samya ningali | bêbungas ing wanadri | jirap kang maesa danu | pancal panggung sadaya [sada...]

--- 124 ---

[...ya] | sigra Ki Arya Sêngkuni | marang ngarsa waspada paningalira ||

13. lamun Radèn Gathutkaca | ngiring maesa nèng wuri | andanu pancal sadaya | têbah jaja kyana patih | lah dêlêngên ta sami | Pandhawa ing gunanipun | ika Si Gathutkaca | lakune dene ta olih | kêbo danu satus pancal panggung samya ||

14. ngumpul sagung pra santana | sadaya samya winisik | karsane Rêkyana Patya | Sêngkuni sigra mêrpêki | dhuh babo putu mami | Gathutkaca wong abagus | sêmbada prakosanya | môndraguna sura sêkti | sining jagad putu sapa kaya sira ||

15. wus prapta gèn Senaputra | Sêngkuni angrangkul aglis | wuwuse sarwi ngêngudang | dhuh putuku wong apêkik | wong jarot nyêmbadani | môndraguna sudibya nung | bisa antuk maesa | danu samya pancal putih | lah ing ngêndi kulup gonira ngupaya ||

16. pira ta kèhing Kurawa | kulup kang padha tinuding | mring wakamu ing Ngastina | apadene awak mami | pan ora olèh siji | danu ingkang pancal panggung | iku banthèng kewala | karsane wakira aji | kang kinarya pasumbang marang Ngamarta ||

17. mèsêm ing tyas Senaputra | miyarsa linge Sêngkuni | ngaku nyumbang mring Ngamarta | wruh lamun doranirèki | alon dènnya nauri | eyang kang andanu satus | pêparinge Hyang Endra | Sêngkuni angrangkul malih | jarku apa guna têmên putraningwang ||

18. bisa marang ing Kaendran | sapa kang kaya sirèki | lah payo barêng kewala | kulup sira lawan mami | kêbo dimedimèn nèng ngarsi | awor lawan banthèng patut | kulup iki wakira | saparo ingkang tinuding | angadêgi gawe marang ing Ngamarta ||

19. kinèn banjur angiringna | besuk pangarakirèki | anak mas ing Madukara | marang nagri Dwarawati | akèh dènnya maringi |

--- 125 ---

pasumbang kang bakal katur | marang nagri Ngamarta | kagawa ing laku mami | isèn-isèn sajroning nagri Ngastina ||

20. kang arupa rajabrana | pèni-pèni rajapèni | guru bakal guru dadya | myang kang rupa busana di | Gathutkaca nauri | eyang paduka rumuhun | kula wuri kewala | sasêlot-sêlot lumaris | sampun pisah lawan maesa kawula ||

21. Sêngkuni asru wuwusnya | aywa punggal putu mami | sun amrih rakiting lampah | kêbo danu munggèng ngarsi | awor lan banthèng bêcik | sira awor lawan ingsun | anèng têngah gêgaman | Sêngkuni dènira angling | apan sarwi ngêjèpi mring Drusasana ||

22. tanggap Arya Drusasana | panubrukira dhingini | sigra Arya Sang Durmuka | Durmagati anututi | ing wuri angêbyuki | kanan kering parêng ambyuk | Rahadèn Gathutkaca | kalimput datan kaèksi | pinarbutan marang Kurawa Ngastina ||

23. ananging dèrèng kabônda | mêksih dadrêg udrêk sami | andanu satus garjita | radèn pinarbut ing jurit | kang munggèng kanan kering | wuri parêng dènnya nubruk | ingkang ngrubut wal singwal | ginudak miwah binijig | Gathutkaca mêsat marang ôntariksa ||

24. andanu lajêng manêngah | satus ngamuk ngobrak-abrik | gègèr kang para Kurawa | kamuk ing maesa sami | akèh rêmuk binijig | Gathutkaca eca dulu | anjangkung nèng gêgana | suka dènira ningali | dene kêbo danu satus pangamuknya ||

25. sadaya sami sudira | tan ana bajra nêdhasi | sinosog ing ganjur watang | sawiji tan ana busik | yèn bijig bêbayani | singa kang tinubruk rêmuk | kang tan pasah kalumah | myang kuntal tiba kabanting | ana ingkang dèn undha muluk mring tawang ||

26. tibanira tinadhahan | tumancêp [tumancê...]

--- 126 ---

[...p] nèng sungu kalih | kang têguh pan lajêng tiba | lajêng kèrêm anèng siti | lêmês dèn uli-uli | danu satus saya liwung | pangamuke lir yêksa | banthèng satus dèn godagi | ucul sangking têtali ngamuk sadaya ||

27. mawur kang bala Kurawa | pati-patine bêntusi | sasaran angusiangungsi wana | tan ana kang tolèh gusti | giris dènnya ningali | pamuke maesa danu | satus lir yêgsa krura | nubruk numbuk ngobrak-abrik | wah andaka satus ucul ngamuk samya ||

28. sagunging kang pra santana | kang panggah-panggah kabalik | sèkêt wus larut sadaya | miwah Rêkyana Apatih | Sêngkuni andhingini | lumayu manjing wana gung | Burisrawa wus tilar | ratane rêmuk binijig | dipanggane lumayu ngungsi sarkara ||

30. Dhandhanggula

1. Gathutkaca suka aningali | dene Kurawa larut sadaya | mung kamuk maesa bae | andanu satus ngumpul | ngaso sore mandira sari | mung banthènge sadaya | manjing ing wana gung | Gathutkaca mudhun sigra | sangking wiyat sapraptanira ing siti | andanu marêk samya ||

2. satus angglar nèng ngarsanirèki | Gathutkaca sengga namudana | angêlus-êlus sirahe | sungu myang gigiripun | sawusira radyan lumaris | andanu satus samya | kêkinthil nèng pungkur | kunêng kang lagya lumampah | lan maesa andanu gantya winarni | nênggih nagri Ngamarta ||

3. Prabu Yudhisthira wus winangsit | nênggih marang Sri Bathara Krêsna | sampun sumêlang galihe | katri kang dipun utus | Sena Parta myang Bimasiwi | wus pasthi antuk karya | katri lampahipun | apan ta sarêng kewala | ing praptane satêngahing wulan ngarsi | Sang Prabu Yudhisthira ||

4. lajêng dènnya angatur-aturi | mring kang rama Cêmpala kalawan | ingkang eyang Wirathane [Wira...]

--- 127 ---

[...thane] | wau ta kang winuwus | Wrêkudara kang prapta dhingin | lajêng tumamèng pura | panggih raka prabu | katur solahe dinuta | angupaya rata kêncana wus olih | pangirit kuda yêksa ||

5. nanging sagah sinusulkên wuri | Natèng Singgêla Sri Bisawarna | ngiringkên lan sabalane | kang raka sukèng kalbu | enjingira malih kang prapti | Rahadyan Gathutkaca | lan andanu satus | Sang Aprabu Darmaputra | angurmati praptane Sang Bimasiwi | miyos ing panangkilan ||

6. Gathutkaca tumundhuk ngabêkti | mring kang uwa nungkêmi padanya | aris rinangkul janggane | sadaya sampun katur | solah tingkahira tinuding | kongsi minggah Kaendran | dènnyantuk andanu | miwah kalanya binegal | marang sata Kurawa anèng wanadri | sampun katur sadaya ||

7. ingkang uwa suka amiyarsi | Gathutkaca wus kinèn asoa | anèng ing pasanggrahane | kang putra nêmbah mundur | kêbo danu satus kêkinthil | sadaya wus anjilma | mring Sang Bimasunu | enjinge malih kang prapta | Sri Bupati Cêmpala sagarwa siwi | Sang Prabu Yudhisthira ||

8. angurmati mêthuk pôncaniti | ing rawuhe kang rama Cêmpala | lajêng manjing jro purane | saputra garwanipun | sawusira binujakrami | ingaturan asoa | pasanggrahanipun | wus mijil sangking jro pura | pasagrahanpasanggrahan Nangkula kang anyaosi | kamot sabalanira ||

9. enjangipun malih ingkang prapti | Natèng Wiratha sagarwa putra | Radèn Seta Untarane | lan Wirasangkanipun | Prabu Darmaputra ngurmati | miyos nèng pagêlaran | ing sasampunipun | kang eyang binojakrama | ingaturan aso masanggrahan sami | saputra garwanira ||

10. enjangipun malih ingkang prapti | Natèng Singgêla Sri Bisawarna |

--- 128 ---

lawan sawadyabalane | rata rukmi tan kantun | Prabu Yudhisthira ngurmati | mêthuk nèng panangkilan | tundhuk sarêng dhaku | mêndhak sarêng mêndhakira | Prabu Bisawarna kêdah awotsari | marang Sri Darmaputra ||

11. nanging datan sinungan wotsari | kipa-kipa sarwi lon ngandika | yayi prabu mangke-mangke | andika ratu agung | binathara anyakrawati | nagari ing Ngamarta | pintên kadaripun | tinimbang lan ing Singgêla | ing Ngamarta saksat padhukuhan alit | môngka paduka arsa ||

12. nêmbah marang ing sarira mami | yêkti kenging sikuning jawata | sanadyan sami alite | miwah agung samya gung | lamun ratu pan botên kêni | nêmbah samaning raja | loking jana saru | kajawi lamun kabawah | milanipun sang prabu sampun wotsari | sami-sami kewala ||

13. Prabu Bisawarna matur aris | inggih lêrês pangandika tuwan | Singgêla gêng karatone | nanging amba pukulun | mila-mila trah ratu abdi | alit nagri Ngamarta | ing karatonipun | ananging paduka nata | mila-mila satuhu trah ratu gusti | têdhak Bathara Brama ||

14. campur lawan trahing Wisnumurti | pan kawula trahing ratu ditya | Hyang Brama nèmpèli bae | yêkti wajib wotsantun | trahing abdi lan trahing gusti | botên kenging selaka | paduka pukulun | nampèni sêmbah kawula | Prabu Yudhisthira mêksa angêkahi | tan arsa sinêmbaha ||

15. Natèng Singgêla sigra tinarik | astanira pinêksa binêkta | lênggah dhampar saosane | nuruti sampun lungguh | pan tumungkul [tumung...]

--- 129 ---

[...kul] sangêt dènnya jrih | mring Prabu Yudhisthira | gusti anggêpipun | sawusnya sinamudana | ing pambage nêlas ing pambojakrami | tinundhung masanggrahan ||

16. sigra mundur sangking pôncaniti | Natèng Singgêla wus sinaosan | masanggrahan sabalane | rinêngga tarub agung | kunêng dalunira winarni | sagung para jawata | sadaya wus rawuh | jumujug sajroning pura | Dèwi Ratih sawusnya panggih Drupadi | kinèn lajêng kewala ||

17. lampahira maring Dwarawati | rumêksaa mring Wara Sumbadra | wus mêsat sapawongane | mangkana jro kadhatun | pra jawata sukanya ngênting | dene sampun samêkta | uparêngganipun | sadaya sampun samêkta | wêwangunan jaba jro sampurna sami | tan ana kêkurangan ||

18. Prabu Yudhisthira angaturi | mring kang rama Cêmpala myang eyang | ing Wiratha saputrane | lan Singgêla Sang Prabu | Wrêkudara wus manjing puri | lajêng apirêmbagan | sadaya samasamya nut | ing rèh Sang Rêsi Narada | pangarake maring nagri Dwarawati | enjang badhe budhalnya ||

19. kang angreka rakiting lumaris | Rêsi Narada ingkang mêmatah | ing lampah pangkat-pangkate | Gathutkaca panganjur | sawadyane ing Pringgadani | ngiringakên sasrahan | kang andanu satus | kang badhe sumambung wuntat | miwah ingkang sumundhul ing wuri malih | tundha-tundha ing lampah ||

20. wus pinatah sagunging para ji | pra santana miwah para putra | mijil sangking pura kabèh | prapta pakuwonipun | angundhangi wadyane sami | kapraboning ayuda | samêktaning laku | ing dalu datan winarna | enjangipun jaba jro samêkta sami | Rahadyan Gathutkaca ||

21. sawadyane ditya Pringgadani | wus têngara dhingini budhalnya | ditya pêpilihan kabèh | kapraboning prang pupuh | kalih èwu nom-anom sami | sasrahan munggèng ngarsa | kang

--- 130 ---

andanu satus | tata rampak bayak-bayak | lampahira rêmpêg tan moncol sanyari | sangarsane maesa ||

22. kawan dasa wil kêndhang saruni | bêndhe bèri salomprèt wurahan | gong bonang puksur arame | ngigêl ingkang kêtipung | angêlètèr bêndhe lan bèri | sêsirik urut marga | sênggaking gumuruh | sawurinira maesa | wolung atus ditya kang rinukmi-rukmi | sangkêp kapraboning prang ||

23. sawurine ditya kang rinukmi | Radèn Gathutkaca munggèng rata | gothaka sri pangiride | rinêngga ing mas murub | pêpilihan wil para mantri | ingkang garêbêg rata | ditya kawan atus | prasamya wahana kuda | busana rinêngga ing sêsotya adi | sadaya sikêp gada ||

24. sawurining wil kuda pan sami | lan ing ngarsa wolung atus ditya | busana sarwa mas kabèh | asri pating palancur | narawungi sunaring rawi | mawor lan laraping kang | sêgani lan limpung | nanggala tunggul daludag | pan sadaya ciri ditya krura angrik | pinindha ngundha dhêndha ||

25. gêng karaton nagri Pringgadani | karatone Sang Prabu Arimba | Gathutkaca rikalane | siniwèng wadyanipun | mêksih lungguh karatonnèki | lênggah ngamparan rêtna | makutha bra murub | yèn sowan marang Ngamarta | datan arsa ngangge kaprabon narpati | gambuh dènira mutra ||

31. Gambuh

1. ingkang dèn angge namung | upacara ing kaputranipun | anêtêpi ing kasatriyanirèki | nulya wuri kang sumambung | Rajaputra Wiratha

--- 131 ---

nom ||

2. Dyan Wirasôngka ngayun | nitih rata jong pita binangun | ing sêsotya upacaranira asri | prajurit ingkang pinangku | dharat kalih atus golong ||

3. abra busananipun | sinasami sangking doh dinulu | pindha sêkar pala nêdhêng ing wanadri | kang garêbêg anèng pungkur | prajurit kuda nom-anom ||

4. satus busana murub | tuwin sagung kaprabon prang pupuh | bandera myang têtunggul daludag kuning | pan sadaya cirinipun | mong krura mamrih môngsa gro ||

5. ing wuri kang sumambung | Arya Untara titihanipun | rata bangun rêta rinênggèng sotya di | srining upacaranipun | lir panjrahing puspita byor ||

6. wadyanya kang pinangku | munggèng ngarsa dharat kalih atus | pêpilihan sangkêp sakaprabon jurit | kang wahana kuda satus | samya andêlirèng kewoh ||

7. garêbêg munggèng pungkur | sangkêp sakapraboning prang pupuh | pan sadaya binusanan sarwa rukmi | tunggul lan banderanipun | prasamya bang asri tinon ||

8. sadaya cirinipun | têksaka krura mangap manaut | ing wurine Sang Arya Seta nambungi | gumêrdêg barise barung | pindha angsahe palugon ||

9. kêndhang gonge gumuruh | prajurite dharat kawan atus | kang pinangku munggèng ngarsa busana sri | sangkêp sagêgamanipun | tunggul daludagira byor ||

10. bandera samya pingul | cinirenan wre krura maringut | mangap angrik kentar drêsing angin-angin | gêtêre bandera riwut | gêgêtêri lamun tinon ||

11. krêbête bandera sru | lir pamrene wanara satuhu | Arya Seta munggèng rata jong bangunjring [bangu...]

--- 132 ---

[...njring] | makutha buka sri murup | bagusing prang prawira nom ||

12. srining pacaranipun | kadya panjrahing kang puspita rum | pan sinungsung sapasang-pasang sinami | wadya upacaranipun | pininta-pinta tan awor ||

13. ingkang garêbêg pungkur | wadya wahana kuda rong atus | pan sadaya sangkêp sasikêping jurit | prajurit kuda rong atus | sami andêling palugon ||

14. sêsêg nêsêg sumêngkut | rikat-rikat rakit lampahipun | nulya wadyanipun kang rama nambungi | prajurit dharat nêm atus | kang pinangku ngarsa katong ||

15. sangkêp sasikêpipun | ing ayuda prajurit nêm atus | asrining kang busana bra marwatagni | pacara karatonipun | rinakit ngarsa sri tinon ||

16. ing Wiratha Sang Prabu | nitih rata jong binangun dadu | para mantri kang samya amagêrsari | miwah kang garêbêg pungkur | tigang atus busana byor ||

17. asri pating palancur | prajurit kuda kang tigang atus | pan sadaya sangkêp kapraboning jurit | bandera daludagipun | ciri dipôngga binarong ||

18. satêlasing wadya gung | ing Wiratha wuri kang sumambung | wadyabala ing Cêmpala busana sri | pangarsa sang narpasunu | Radèn Drêsthajumêna nom ||

19. wadyane kang pinangku | munggèng ngarsa dharat kalih atus | anom-anom sangkêp sasikêping jurit | bandera daludagipun | pan sadaya pareanom ||

20. sri upacaranipun | munggèng ing ngarsa marwata santun | Rajaputra Cêmpala prawira pêkik | nitih rata bangun biru | winarna ing sêsotya byor ||

21. yekang garêbêg pungkur | wadya wahana turôngga satus | anom-anom sangkêp sakaprabon jurit | sinambungan wadyanipun | ingkang rama sang akatong ||

22. wadya dharat nêm atus | sangkêp sakapraboning prang pupuh | sri

--- 133 ---

bupati nitih rata bangun wilis | daludag têtunggulipun | myang bandera sami ijo ||

23. sadaya cirinipun | sêdhêng purnamaning kang sitangsu | upacara kaprabon ngarsanira sri | prajurit kuda rong atus | garêbêg wuri sang katong ||

24. prajurit kalih atus | sangkêp sakapraboning prang pupuh | miwah para mantri kang amagêrsari | ngapit kanan keringipun | busana bra asri tinon ||

25. satêlasing wadya gung | ing Cêmpala wuri kang sumambung | wadyabala ing Ngamarta tinon asri | dharat kang pinangku ngayun | nêm atus lampahe golong ||

26. Sri Yudhisthira Prabu | nitih rata jong seta binangun | lan kang rayi Nangkula Sadewa sami | munggèng ngarsa kalihipun | ngampil gantèn lan paidon ||

27. ingkang garêbêg pungkur | prajurit turôngga kalih atus | kawan dasa mantri kang amagêrsari | ngapit kanan keringipun | upacaraning karaton ||

28. nèng ngarsa sri dinulu | prajurit kuda myang dharatipun | pan sadaya sangkêp sasikêping jurit | sarwa mas busananipun | nawung sunaring surya byor ||

29. tunggul daludagipun | samya putih myang banderanipun | pan sadaya cêciri puthut sêmèdi | Arya Sena kang sumambung | lawan srinata tan adoh ||

32. Sinom

1. dharat lan sawadyanira | wong agung ing Jodhipati | mandhi gada gêng manglela | kadya parbata lumaris | sawadyanira sami | mandhi gada ting rêgunuk | wadyabala Pamênang | nêm atus pamuking jurit | busanane pan sami polèng sadaya ||

2. sarèhing lampah lon-lonan | tan rêkasa bêgira ring | wêtune kang bayubajra | manut ing napasira ris | sumilir silir kadi | ngêpêti ingkang wadya gung | ingkang samya lêlampah | ilang sayahira sami | kênèng angin bayunira Arya Sena ||

3. miwah wadya

--- 134 ---

ing Pamênang | nêm atus amandhi bindi | tan karasa sayahira | kanginan bayuning gusti | marma samargi-margi | samya unclang gadanipun | surak agiyak-giyak | kêndhang gongira tinitir | ayêm bae tan mêtu karingêtira ||

4. tunggul lan banderanira | polèng bintulu prasami | kentar drêsing kang maruta | kumitir kentar mawêrdi | gêtêre gêgêtêri | ngumandha sindhung gumundhung | têlasing wadyabala | Pamênang ingkang nambungi | pacarane pramèswari ing Wiratha ||

5. kadya panjrahing puspita | srining kang upacarèstri | narpa dayita Wiratha | nitih jêmanajêmpana rinukmi | parêkan para cèthi | nèng wuri samya tinandhu | ulur sêlur lampahnya | prajurit ingkang jajari | kawan dasa sinami busananira ||

6. pramèswari ing Cêmpala | mawor ing upacarèstri | nitih jêmpana rinêngga | lan putra Dèwi Srikandhi | miwah Dèwi Drupadi | nunggil jêmpananing ibu | pramèswari Cêmpala | mawor ing upacarèstri | pan sapangkat-pangkat tinata nèng ngarsa ||

7. ngajêng upacaranira | Kusuma Wara Srikandhi | nulya upacaranira | Kusuma Dèwi Drupadi | ingkang mungkasi wuri | upacarane kang ibu | lir wana kêmbang-kêmbang | prajurit ingkang jajari | wolung dasa prajuritirèng Cêmpala ||

8. lawan prajurit Ngamarta | sikêp sakaprabon jurit | binusanan sarwa rêtna | lir panjrahing puspita sri | pandhu lumakyèng ngarsa | pawongan parêkanipun | têlase kang wanudya | ing wuri kang anambungi | wadyanira satriya ing Madukara ||

9. kawan atus dharat samya | sangkêp sakaprabon jurit | binusanan [binu...]

--- 135 ---

[...sanan] sarwa rêtna | lir sêkar sataman asri | wadya pilihan sami | anom-anom bagus-bagus | pacara kasatriyan | asri tinata ing ngarsi | ingkang ngampil lare bagus-bagus samya ||

10. binusanan sarwa rêtna | myang mantri kang magêrsari | samya wahana turôngga | anom-anom pêkik-pêkik | samya trahing winani | miwah kang garêbêg pungkur | prajurit pêpilihan | satus wahana turanggi | bagus-bagus samya angiwa gandhewa ||

11. kênthêng endhonge sinandhang | sêdhênge kasuran sami | trahing adon sadayanya | Radèn Sucitra nindhihi | nitih turôngga putih | adhangah sarwi pêpayung | munggèng wurining rata | kêncana kang binuka sri | ing sêsotya pangirid turôngga yêksa ||

12. wolu sinungan makutha | nawa rêtna bunukabinuka sri | bêbadhong tinundha tiga | binintang-bintang hèr gêni | binèji manik-manik | sengga baskara aruntuh | wolu tibèng bantala | murub prabanya nêlahi | buntut lawan suri cinamara ing mas ||

13. rinawis-rawis sêsotya | saengga wintang mariris | siyunge turôngga yêksa | kinathok ing mas sinangling | lir kadya kilat thathit | sumêlap nèng tutukipun | nawung kilaping netra | muncar-muncar anêlahi | sênggani lan prabane rata kêncana ||

14. singubing rata kêncana | rinênggèng sêkar hèr gêni | rinumpakèng nawa rêtna | rinawis-rawis sotya di | mawor lawan tejaning | kêmbar mayang dewadaru | munggèng ngarsa Sang Parta | ingampil apsari kalih | kadi lintang sumêbar rêngganing rata ||

15. nawung sunaring baskara | rêngganing rata rinukmi | linimput dening sêsotya | ting paluncar ting parêlik | sangking mandrawa kèksi | mawangkawa angênguwung | lir surya ngêmu teja | sinalimut kilat thathit | Risang Parta lan [la...]

--- 136 ---

[...n] Bathara Kamajaya ||

16. munggèng jroning rata rêtna | dènnya lênggah jajar kalih | saèstu kêmbar kang warna | jambe nom sinigar palih | tambuh ingkang pinilih | ing pêkike kalihipun | samya wênêsing cahya | maworing tejaning kalih | kadya daru lêng-ulêngan munggèng rata ||

17. Bathara Rêsi Narada | nênggih ingkang angusiri | Ki Lurah Bagong lan Sêmar | dharat awor wong angampil | lêlewa ing samargi | tan pêgat asusung guyu | gamêlan lokanônta | munya nèng tawang ngrêrangin | riyêm-riyêm ruruh sunaring baskara ||

18. sangking kèhing para dewa | lawan kèhing widadari | waranggana ing Kaendran | ingkang samya nêningali | ngudankên wangi-wangi | sumawur riris rum-arum | angine sawêtara | sumilir mawa wêwangi | têdhuh gônda-sugônda saurut marga ||

19. enggar tyase wadyabala | wuwuh ayême lumaris | kataman maruta gônda | tan ana sayahe sami | riris sêkar samargi | brêmara liwêran umung | yayah rumênggèng tawang | manungsung amrih wêwangi | anutakên wadyabala kang lêlampah ||

20. kombang-kombang mamrih kêmbang | manawêng sunaring rawi | muwuhi asrining marga | miwah ayêming lumaris | tuhu Radyan Prêmadi | tanpa sama ing tumuwuh | kramanira Sang Parta | lawan Dyah Banoncinawi | ngobahakên Kaendran myang suralaya ||

21. kabèh isining buwana | miwah saisining langit | sudama surya sasôngka | miwah teja kilat thathit | lêlidhah obar-abir | teja wangkawa kêkuwung | prasamya tumut suka | cahyane sadaya mijil | gunung-gunung lawan saisining wana ||

22. kêmbange sadaya sirna | katut kabuncang ing angin | tinibakakên ing marga | kang marang ing Dwarawati | sangking Ngamarta nagri | kang kambah pangarakipun | satriya Dananjaya | samarga [sa...]

--- 137 ---

[...marga] riris wêwangi | manuk-manuk liwêran anèng gêgana ||

23. sadaya mungal wurahan | anèng sanginggiling baris | sênggani lan lokanônta | munya nèng tawang ngrêrangin | manuk kadya nyênggaki | miwah têpining marga gung | kêkayone sadaya | kêbak kaencokan pêksi | samya muni saengga anamudana ||

24. wusing wadya Madukara | ing wuri ingkang nambungi | wadyabala ing Singgêla | kadya yangyang wukir agni | sagunging pra dipati | pangkat-pangkat lampahipun | saupacaranira | tunggul banderane ngapit | pra dipati kang samya nindhihi bala ||

25. samya wahana turôngga | sikêp sakaprabon jurit | Sang Aprabu Bisawarna | ing lampah ingkang mungkasi | nitih rata rinukmi | makutha buka sri murub | kataman diwangkara | muncar-muncar anêlahi | asêmbada pêkik dêdêge pidêgsa ||

26. gunging bala ing Singgêla | ing ngarsa miwah ing wuri | asrining busana endah | sênggani lawan laraping | nênggala palu piling | musala lori lan limpung | kunta cakra candrasa | kadya udan kilat thathit | wus kapungkur lampahe nagri Ngamarta ||