20. Pangkur

1. bramantya Patih Karyaba | duk tumingal wadyane kyèh ngêmasi | angatag kang punggawa gung | mangsah para prawira | amêkanjar Kala Bêndana umagut | ing rana ngikal badhama | birawa agêng ainggil ||

2. kiprah bêsus ing alaga | nêmpuh wadya Ngastina bosah-basih | kathah kang ngungsi ing pungkur | duka Sri Baladewa | wruh ing karsa Citrahoya Sang Aprabu | mangsah lan Sri Kartanadya | amawa limpung sinêkti ||

3. Kala Bêndana tumingal |

--- 1 : 214 ---

maring mungsuh gambira sru mangungkih | dèn but kalih yudanipun | tan kewran ing ayuda | rame pupuh-pinupuh sarêng ambêntur | prawira wil karepotan | wau ta wontên kang prapti ||

4. prawira ditya taruna | kaduk wani Kala Soba ing jurit | wruh lamun kadange sêpuh | ing yuda karepotan | sigra mangsah Sang Kala Soba ambêntur | Sri Batukawarsa yitna | babêntur kinipat kêni ||

5. tugêl tan môngga puliha | Prabu Kartanadi sigra mangungkih | Kala Soba gya linimpung | kêna janggane pagas | rikat Kala Bêndana asru makiwul | wruh arine kapracondhang | krodha wus tan nêdya urip ||

6. kotbuta sigra narajang | Prabu Citrahoya yitna ing wèsthi | Kala Bêndana ambêntur | bêdhama tinadhahan [tinadhaha...]

--- 1 : 215 ---

[...n] | sru kinipat ing limpung badhama sumyur | winalês Kala Bêndana | sinawat limpung ngênèni ||

7. jaja bêngkah ngêmprak-êmprak | jola anggro Kala Bêndana mati | Kala Keya mangsah gupuh | sarêng Kala Iyaksa | tiga Kalandaru mangsah lajêng ngamuk | tan kewran Sri Parangguwa | lawan Natèng Sriwêdari ||

8. sigra Prabu Lesanpura | têtulung prang mangsah amawa bindi | napung ing yuda amupuh | wil Kala Keya kêna | sirahira polo muncrat ambalêdug | Kala Iyaksa umangsah | naut nulya dèn barêngi ||

9. ing limpung Sri Kartanadya | kapisanan giyak saha ngêmasi | Kalandaru mangsah kiwul | sigra Sri Citrahoya | inguncalan limpung Kalandaru lampus |

--- 1 : 216 ---

ngisis prawira rasêksa | giris prasamya angisis ||

10. kya patih malih parentah | kinèn mangsah ngantêpa apêpupih | Kalandaagni umagut | lawan Wiragajaksa | Ardamoha prawira rasêksa ngamuk | ing gada sura tan taha | panggah Sang Prabu Sêtyaki ||

11. miwah Prabu Citrahoya | Prabu Partanadi parêng mangungkih | anêpung Brajadêntèku | miwah Kya Kala Wedha | Gadhumuka prawira parêng umagut | kadya kinarubut kathah | wau sang narendra katri ||

12. kewran solahe katimpah | gugup tandang Arya Sena nêdhaki | amandhi gadanira gung | miwah sira Sang Parta | Mukabumi Gilingwêsi milu magut | samya Mamêlandang Ditya | tuwin Mandraka Sang Aji ||

13. lajêng prasamya anêpak | ditya

--- 1 : 217 ---

nênêm wira tan angundhili | sirna madyaning prang pupuh | wontên malih umangsah | wil taruna widagdèng prawirèng pupuh | anama Wil Wirasraba | praptèng papan ambêk pati ||

14. pinarbutan para raja | langkung kêsit Wirasraba ing jurit | pinupuh malumpat mabur | niyup anggro manêngah | ngece-ece mêcece rada kumênthus | mênthangul bludhus bêdhigal | sigra Sang Sena nadhahi ||

15. kinaduk ing gada pêjah | sirna larut prawiraning rasêksi | Bratasena ngawe gupuh | ambyuk bala Ngastina | samya mangsah krura malih ambêkipun | ngangsêg mring barising mêngsah | gumuruh lir nêngkêr langit ||

16. bramantya Patih Kardhana | duk tumingal prawira wil kèh mati |

--- 1 : 218 ---

ngatag malih parêng ambyuk | wadya wil lan manusa | ing ayuda kaparêk rok têpung bau | wong Ngastina parêng tandang | anunjang baris nglimputi ||

17. swarane gora ru-ara | kadi bêlah akasa banjir wukir | lir jawah mangsane labuh | swarane kang gêgaman | têmpuh cacap limpung gandhi gada tulup | lumarap saengga kilat | marêngi tibaning riris ||

18. pyuh wor kalih parêng tandang | dangu ulêng liwung samyambêk pati | pupuh-pinupuh parêng suh | pupuh pupug parêng wal | wadyabala Ngastina kathah kasambut | pêjah madyaning ranangga | wau ta awas ningali ||

19. sira Prabu Baladewa | asru duka yayah anglêbur bumi | nênggala ingayat gupuh | pinusthi munggèng asta | ya ta wau para ri awas andulu | yèn kang raka ing Mandura | dahat krodhanirèng galih ||

20. sigra Arya Wêrkudara |

--- 1 : 219 ---

lawan ari Arya Prata nulya glis | samya mangsah amrih kiwul | lan ari ing Mandraka | prabu kalih wus parêng dènira magut | miwah Rahadyan Sêtyaka | lawan Prabu Sriwêdari ||

21. lan raja ing Parangguwa | Gilingwêsi lan ari Mukabumi | gadgada parêng umagut | sahasa tanpa taha | ngamuk punggung singa kang katrajang gêmpur | wadya wil kèh kapracondhang | dene pamuke para ri ||

22. wadya Ngimaimantaka | kagum-kagum giris kasrêg ing jurit | myang prabawa nanggala gung | mijil kang nagapasa | kêthèn yutan mawêndran madyaning pupuh | patih ditya kaprawasa | Kala Wedha angêmasi ||

23. wangke rinampês tan kalap | wadya ditya giris ngungsi ing wuri | krodha patih manungsèku | angrigakên punggawa | sigra mangsah [mang...]

--- 1 : 220 ---

[...sah] ditya sakarine lampus | pêpulih angrêbut papan | gumulung samyambêk pati ||

24. Patih Ngimaimantaka | Sang Kardhana pêpulih angawaki | wadyanira angêndhanu | nglimputi rananggana | parêng surak gumrêgut angungsir kiwul | ngisis wadya ing Ngastina | sigra Sang Sena nulya glis ||

25. mangsah mapunggung Sang Arya | Wrêkudara gada gêng mobat-mabit | gada sawit lohitèku | tan kewran solahira | kinarubut ing ditya manungsa mungsuh | singa kang katiban gada | rangkêp pitung puluh tapis ||

26. ana kang rangkêp sawidak | wolung dasa tumpês tapis wor siti | sayarda undhung mangiwung | Sang Sena pamukira | sira Patih Kardhana sor yudanipun | kaprajaya dening gada | kya patih datan ngundhili ||

--- 1 : 221 ---

27. lêburan wong Ngimantaka | lir sinapon samya lena ing jurit | dening Sena gadanipun | tuhu cakraning jagad | Wrêkudara ing yuda môngka gul-agul | mangkana wus katingalan | dening sang sri narapati ||

28. Sri Niladatikawaca | asru krodha sigra ngangsahkên èsthi | ngawaki sira sang prabu | bala byuk anut nata | lir samodra gumulung têmpuhing alun | yitna prajurit Ngastina | panggah prasamya nadhahi ||

29. rame gantya long-linongan | rêbut papan liru gon silih-ungkih | acorok caruk-cinaruk | dêdêl duwa-dinuwa | lir samodra krodha nêmpuh gunung sèwu | gulung-gumulung èbêkan | tan petungan gunging baris ||

30. mangsah kruraya rêksasa | ana ingkang ambyuk saking wiyati | lir jaladara ngêndhanu |

--- 1 : 222 ---

nêdya angêbyuki mêngsah[1] | wus prayitna Prabu Baladewa gupuh | nênggala pinusthi sigra | ambrubul sabawa mijil ||

31. mêdal nagapasa yutan | angrabasèng mêngsah wil sirna tapis | kapusus ing nanggala gung | pamuking Kakrasana | krodha Prabu Ngimaimantaka gupuh | amusthi kunta pamungkas | mêdal garudha ngêbêki ||

32. ngêbyuki ing rananggana | sirna gêmpang prabawa naga sêkti | bramantya Mandura Prabu | ing nalika tumingal | sirnanira nanggala prabawanipun | pinusthi malih tan taha | gêgala amêdal agni ||

33. gêni prabawa widagda | nêmpuh mêngsah pêksi sirna kabêsmi | sayarda dahana mabul | mêlêg ing pabaratan | sèwu gunung sakêthi sayuta mabul | kang katrajang gundam-gundam | tumpês [tu...]

--- 1 : 223 ---

[...mpês] kang wadya rasêksi ||

34. miwah punggawa manungsa | Ngimaimantaka tan môngga pulih | lêburan madyaning pupuh | mangkana sang yaksendra | mundur aris tan kongsi malês prangipun | gugup kabêrêg dahana | nêdya angupaya budi ||

35. mung kari punggawa dhomas | kang umiring undurira sang aji | angiwa sawadyanipun | nêdya karya upaya | kawuwusa wadya Ngastina andulu | lamun mêngsahe lorodan | sigra parentah angungsir ||

36. sira Prabu Praswapatya | pamuking prang lan Natèng Sriwêdari | tuwin Mukabumi Prabu | lawan Natèng Mandraka | Parangguwa Mukabumi parêng anglut | Arya Sena lan Arjuna | bêdhol baris Ngastina di ||

37. samya mangungsir ing ditya | tan kacandhak sêlak [sêla...]

--- 1 : 224 ---

[...k] kasaput ratri | kèndêl sagung para ratu | akarya pasanggrahan | ngiras nganti ing mêngsah manawa wangsul | yèn misih ngupaya gêlar | ing dalu samya anggusthi ||

38. môngka gêgununganira | kang sineba sagunging para aji | ing Mandura Sang Aprabu | lawan Sang Arya Sena | munggèng kanan Sang Parta ing keringipun | ing ngarsa Natèng Mandraka | katiga Prabu Sêtyaki ||

39. jajar lan Radèn Sêtyaka | para ratu wus aglar ngarsa aji | ing dalu bojana nutug | angiras pagunêman | rèhirèng prang puniku kang dadi rêmbug | ngandika Sri Baladewa | hèh sagunge kadang mami ||

40. paran iki karsanira | dene mungsuh tan ana angundhili | apa ta bêcike nglurug | ngrusak [ngrusa...]

--- 1 : 225 ---

[...k] ing Ngimantaka | lawan iya inganti kalamun wangsul | akarya pangendrajala | durung anêdya ngunduri ||

41. umatur sira Sang Parta | yèn panuju ing karsa kakang aji | luhung lêrêma karuhun | tanpa karya punika | inggih amung angluta paraning mungsuh | wadya tuwan kèh kasrakat | dèrèng wontên ngumpul sami ||

42. sêdhêng yèn sampun antara | para ratu wadyane ngumpul sami | tan kuciwa ing prang pupuh | têdhak ing Ngimantaka | lamun mangke ing karsa tuwan anglurug | dhatêng Ngimaimantaka | praptaning don anglingsêmi ||

43. pun Niladatikawaca | dèrèng èstu kenase ing ajurit | inggih manawi pukulun | ngupadi pangupaya | wus [wu...]

--- 1 : 226 ---

[...s] watêke ditya prange cidra ampuh | abangkit mangendrajala | luhung sami dèn yitnani ||

44. ya ta kang sami miyarsa | ing ature sira Radèn Prêmadi | suka sadaya jumurung | mangayubagyèng karsa | alon matur sira Citrahoya Prabu | dhuh pukulun maharaja | kawula wau anuding ||

45. punggawa ing Parangguwa | anêlika kenasing mêngsah aji | inggih mangke dèrèng wangsul | ingkang kawula duta | dyan umatur Sang Sena marang sang prabu | hèh kakangku dèn sarônta | mungguh ta mungsuhirèki ||

46. sêdhêng wus sirnaa pisan | tan prayoga ambêke senapati | nguwus-uwus wong wus kawus | ngala-ala wong kalah | kalakuan antuk sikuning Hyang Agung | wusanane kuwalêsan [kuwalêsa...]

--- 1 : 227 ---

[...n] | wêwalêse anikêli ||

47. klawan kalêbèng bêbasan | wong mangkono tan wruh subasitèki | sayêktine luwih kusut | atilar tatakrama | sumakeyan manawa lagi jinurung | elinga pasihaning Hyang | amrih tulusa basuki ||

48. suka Prabu Baladewa | amituhu ature para ari | nêngna kang sami arêmbug | wuwusên praptanira | wadya Parangguwa kang sami ingutus | anêlik sirnaning mêngsah | ditya kang mundur ing jurit ||

21. Durma

1. matur nêmbah wau kang sami dinuta | marang narendranèki | katur solahira | dènnya anêlik ditya | miwiti malah mêkasi | katur sadaya | gambira kang miyarsi ||

2. wus têtela Sri Niladatikawaca [Niladatika...]

--- 1 : 228 ---

[...waca] | durung nêdya ngunduri | lagya angupaya | gêlar pangendrajala | wau ta sagung para ji | sami siyaga | samapta ing ajurit ||

3. pinrayitnan manawa mêngsah anyidra | wadya karya piranti | pakuwon pêpanthan | pisah-pisah gènira | samôngsa mêngsah dhatêngi | barênga mangsah | nangkêpi kanan kering ||

4. kang minôngka kori kilèn pakuwonnya | Sang Aprabu Sêtyaki | lan Sri Citrahoya | kang munggèng ing daksina | sira Rajèng Mukabumi | lawan kang raka | raja ing Gilingwêsi ||

5. ingkang munggèng lèr pakuwon Arya Sena | lawan Radèn Prêmadi | ingkang anèng wetan | narendra ing Mandraka | kêkalih lawan kang rayi | pajêg barisnya | sagung kang para aji ||

6. para wadya punggawa ing pêpojokan [pêpojoka...]

--- 1 : 229 ---

[...n] | wus datan nguciwani | Sinuhun Mandura | ing têngah pakuwonnya | lawan pulunanirèki | Radèn Sêtyaka | lan Natèng Sriwêdari ||

7. Sang Aprabu Baladewa pêparentah | mêngko ing têngah wêngi | aja na dêdamar | sagung pakuwon nata | amunga têngah pribadi | kang maksih padhang | dadi tan ngêtawisi ||

8. tur sandika wus warata undhangira | nêngna kang wus miranti | sawadya punggawa | wuwusên yaksa dipa | kang lèrèn madyaning jurit | kèndêl nèng wana | tan nêdya mring nagari ||

9. langkung merang sang nata lamun kundura | mring Ngimantaka nagri | wadyane tumpêsan | mung kari ditya dhomas | ginala-gala ingulig | gul-agulira | samana sang ditya ji ||

--- 1 : 230 ---

10. asingidan anèng wana pagunungan | samya ngupaya budi | ing pangendrajala | miwah pangaribawa | sang yêksa dipa lon angling | dhuh kayaparan | karsanta sanak mami ||

11. mêngko padha kaèsi-èsi paprangan | mungguhing awak mami | wus tan nêdya gêsang | suka banjura pêjah | wasisan brastha ing jurit | dhuh dhuh ta padha | sira ngungsia urip ||

12. aja na kang milu nêmahi antaka | kabèh santana mami | dèn angeman gêsang | mêngko wus sun tarima | sira milu kawlasasih | saparan ingwang | milu sabaya pati ||

13. praptaning don tanpa daya raganingwang | kudu ngajak bilai | lah mulane padha | dèn inggal amuliha | rêbutên prajanirèki | aywa na susah | sun andhêmi pribadi ||

14. duk miyarsa [miyar...]

--- 1 : 231 ---

[...sa] sadaya kang wadyabala | marang pangandika ji | prabune karuna | wau ta yaksa bala | gumuruh umatur sami | ana kang galak | sêsumbar amêmingis ||

15. dhuh dhuh sampun sungkawa kasoran yuda | kawula kang malêsi | mêngsah wong Ngastina | môngsa na nêdya gêsang | yèn paduka narapati | praptèng antaka | suka samya wor siti ||

16. pan samêndhang tyasira kang wadyabala | dèrèng angrasa miris | sampun si manungswa | sanadyan Ngendraloka | kinèn angrusak ing jurit | sayêkti gêmpang | brastha saisinèki ||

17. tan apurun ngucirèng parentah nata | dhuh dhuh têmpuh nèng pati | abdine sadaya | nêdya malês sih tuwan | ngandika sang ditya aji | lamun mangkana [mangka...]

--- 1 : 232 ---

[...na] | sanggupira mring mami ||

18. sun tarima payo padha rarêmbugan | lah paran ta ing mangkin | mungguh mungsuhira | misih padha agêlar | ngantèni ing sira mami | lamun ta ingwang | kang dadya karsa mami ||

19. tinukub ing ayuda bala Ngastina | aja na kang sarênti | kabèh wadyaningwang | dèn padha sabyantua | umangsah ing mêngko ratri | lan pangabaran | sira wêtokna sami ||

20. angin gora pangisising mungsuhira | padha tamakna dhingin | nanging yèn umangsah | padha mêtu gêgana | iya mêngko madya ratri | ya pamrih ingwang | mungsuh aywa miranti ||

21. lamun gugup gampang masalahing yuda | sira bisa dhingini | nora kadhinginan | ing gêlar amrih lawan | sandika sagung rasêksi | rêmbug wus dadya | sigra budhal sang aji ||

--- 1 : 233 ---

22. saha bala sigra napak jumantara | tan winarnèng wiyati | sampun kaungkulan | barise wong Ngastina | nulya kang wadyabala lit | amatak japa | pangabarannya dadi ||

23. angin gora nanduki bala Ngastina | ya ta wau winarni | prawira Ngastina | kataman ing pawana | sadaya kêkês umiris | manahe growah | amung kang para aji ||

24. datan kêna pangaribawaning mêngsah | sadaya yitna sami | sampun anggraita | lamun pangendrajala | lawan dhêdhêt ing wiyati | akèh kapyarsa | swaraning ditya angrik ||

25. Sang Aprabu Baladewa aparentah | mring sagung para aji | kinèn sami yitna | dèn samêkta ing gêlar | dudu sawadine iki | angin kang prapta | mungsuh arsa

--- 1 : 234 ---

nyidrani ||

26. wus warata undhangnya Sri Baladewa | ya ta wuwusên malih | sagung mêngsah ditya | kang anèng ing gêgana | sawusnya ing madya ratri | sarêng umangsah | sarwi gro gêgirisi ||

27. tri gumuruh ambyuk saking ing gêgana | praptaning dharat sami | kagyat dènnya mulat | ya ta wadyèng Ngastina | sampun samaptèng ajurit | têtêp wirèng prang | tan kêna dèn cidrani ||

28. sarêng mangsah wadya ditya mawurahan | tan wrin rowang pribadi | gumuruh swaranya | caruk mungsuh lan rowang | wus dangu dènira jurit | gègèr puyêngan | wadya Ngastina sami ||

29. saking sruning papêtêng ratri limputan | tan katon siji-siji | aprang wur-awuran | êmbuh mungsuh lan rowang | gagap-gagapan ing jurit | wadya rasêksa | parandene kèh kêni ||

30. wadyabala Ngastina kathah longira |

--- 1 : 235 ---

dènnya tan wrin ing gusti | ana padha rowang | têpak-tinêpak rêmak | rêmuk danawa kang kêni | miwah manungsa | sinaut ing rasêksi ||

31. angin gora saya gung praptèng paprangan | ngisis sêmu umiris | kêkês kang ayuda | wadya Ngastina samya | tyasnya sami muring-muring | amung rasêksa | ingkang tawar ing angin ||

32. dadya kathah sêsambat wadya Ngastina | mring Baladewa Aji | dhuh gusti tulunga | usada ing ayuda | wadya tuwan kathah lalis | dening pawana | lawan pêtêng gagapi ||

33. lamun gusti datan karsa têtulunga | têmahan tumpês yêkti | sagung wong Ngastina | kenging pangaribawa | dhuh pukulun dipun aglis | nanggala tuwan | têtulunga ing dasih ||

34. kagyat myarsa sira Prabu Baladewa | krodhanya tan sinipi | miwah Arya Sena | Arjuna lan Mandraka [Ma...]

--- 1 : 236 ---

[...ndraka] | Gilingwêsi Mukabumi | myang Lesanpura | Prangguwa Sriwêdari ||

35. samya mangsah anggagap mêngsah raksasa | kotbuta sru mangungkih | sira Arya Sena | ngamuk punggung lan gada | angawur dènnya mrih pati | singa katiban | ing gada tan ngundhili ||

36. kang kaampyak rêmak tan môngga puliha | sigra Baladewa Ji | amusthi nanggala | wèh padhanging paprangan | saksana amijil agni | krura saarga | andipani ing jurit ||

37. sarêng surak wadyabala ing Ngastina | dènnya wruh ing rasêksi | wus tan kasamaran | ing mungsuh lawan rowang | angungun sang yaksapati | maring prabawa | nanggala kang linuwih ||

38. dadya merang sira Rajèng Ngimantaka | lumayu maring wuri | sigra Sang Arjuna | awas dènnya tumingal | mring sang yaksa narpati[2] | lamun angiwa | nêdya mingkar ing jurit [ju...]

--- 1 : 237 ---

[...rit] ||

39. linêpasan ing warastra tanpa sesa | pagas jangganira ji | gumuling nèng kisma | kagyat bala rasêksa | yèn ratune angêmasi | giris manahnya | samya nêdya nguncati ||

40. Sang Arjuna miyat ingkang mêngsah ditya | lamun obah tyas miris | sigra mênthang langkap | mijil panah naraca | bêlêg ngêbêki ing jurit | nibani ditya | kawratan angijèni ||

41. bubar sirna ingkang nêdya panggah yuda | mawur kang ditya alit | samya ngungsi wana | gunung pêpèrèng jurang | sasaran angungsi urip | ditya punggawa | sinome samya kari ||

22. Sinom

1. sapêjahe yaksa dipa | wadya danawa tan kari | sadaya sami palastra | mung kari ditya lit-alit | angungsi jurang wukir | mrênyanyang

--- 1 : 238 ---

dadya lêlêmbut | ana wil kang atuwa | sawiji anêdya mulih | mring nagaranira Ngimaimantaka ||

2. ing nguni narendranira | nalikane andon jurit | ngrabasèng nagri Ngastina | atilar putra sawiji | jalu langkung sinêkti | samana pan maksih timur | mila tan tumuntura | mring rama lungandon jurit | apêparab Niradhakawaca Ditya ||

3. sanadyan misih taruna | wus sinèrèn sura sêkti | angungkuli ingkang rama | prakosa prawirèng jurit | widagda pilih tandhing | waskitha sang anak anung | bisa mancala warna | tan tular gamaning jurit | pratamèng prang kyating rat sang rajaputra ||

4. nadyan Dewa Batharendra | yêkti tan lawan ing jurit | aja si padha manungsa | nônggaa boboting [bobo...]

--- 1 : 239 ---

[...ting] jurit | ing benjang ana janmi | sudira pratamèng wiku | kang wruh pati uripnya | wus mangkana kang winarni | ditya sêpuh kang lumayu sangking yuda ||

5. wasta pun Kala Daraka | sêpuh rada kaduk pikir | sapraptaning prajanira | marêk ing sang rajasiwi | praptèng ngarsa nungkêmi | karuna sarwi umatur | masalahing ayuda | miwiti malah mêkasi | kongsi praptèng sedanira ingkang rama ||

6. wau ta duk amiyarsa | sira yaksa rajasiwi | krodha arsa lumuruga | ngrabasèng Ngastina malih | sruning mangigit-igit | mring Baladewa Sang Prabu | miwah maring Arjuna | katon sedaning rama ji | Sang Arjuna kang karya sawênang-wênang ||

7. arsa malês rajaputra | mring Sang Parta ing ajurit [ajuri...]

--- 1 : 240 ---

[...t] | Kala Daraka tur sêmbah | sarwi sangêt gêgendholi | sampun paduka gusti | lumurug mangke pukulun | rapan ta dèn adua | wadya tuwan dèrèng pulih | luhung inggih mulihna nagari tuwan ||

8. lawan paduka nuntêna | umadêga narapati | nagri Ngimaimantaka | mêmatah para bupati | gusti benjing agampil | yèn sampun arja kalangkung | sêdhêng malêsa ing prang | sedaning ramanta aji | jêr paduka wus samining para nata ||

9. duk miyarsa rajaputra | mituhu suka ing galih | sigra dènnya aparentah | wadya kinèn angimpuni | manungsa lan rasêksi | pagunungan sadaya wus | manjing wisma nagara | pinatah dadya bupati | rajaputra wus jumênêng naranata ||

--- 1 : 241 ---

10. sampun sami ingestrenan | miwah amêmatah Patih | Kala Daraka kinarya | pêpatih mêngku wadya wil | pêpatih manungsèki | pun Kartana wastanipun | sutane patih kuna | pun Kardhana kang sêsiwi | wus mangkana arja nagri Ngimantaka ||

11. kunêng malih kawuwusa | kang sami unggul ing jurit | sayêkti sarêng kandhanya | ananging kinarya gênti | sagung para narpati | ing sawadyabalanipun | dupi sirnaning mêngsah | sadaya suka angênting | praptaning byar raina kang para nata ||

12. ngumpul samya asêseban | Prabu Baladewa Aji | nèng pakuwon maksih aglar | gêgununganira aji | lawan kang para ari | Arya Sena munggèng ngayun |

--- 1 : 242 ---

sawusnya andrawina | Prabu Baladewa angling | paran karsanira kabèh kadang ingwang ||

13. sasirnaning mungsuhira | paran ing rèhira sami | matur Arya Wrêkudara | dhuh kakang yèn amarêngi | karsane kabèh iki | iya bêcik padha mundur | matur ing arinira | yèn mungsuh ditya wus tapis | awit sira kabèh mung kinèn mapaga ||

14. yudane mungsuh kang prapta | nora kinèn anglurugi | mênawa antuk dêduka | sêsikune kakang aji | lumancang tan tinuding | lumangkah sêka ing tuduh | wau ta duk miyarsa | Prabu Baladewa Aji | sukèng driya lawan sagung para nata ||

15. mangayubagya sadaya | ing karsane Bayusiwi | sampun putus ingkang rêmbag | tan winarna [winar...]

--- 1 : 243 ---

[...na] ing piranti | lajêng budhalan sami | swaraning bala gumuruh | suka tabah-tabahan | abingah samargi-margi | wadyabala Ngastina anutug suka ||

16. dahat winarna ing marga | sagung kang mêntas ajurit | sampun manjing ing nagara | rêmbag samya tur upêksi | nuduh punggawa kalih | sampun lajêng lampahipun | caraka kawuwusa | Ngastina Sri Narapati | Yudhisthira nuju miyos sinewaka ||

17. lawan Sri Bathara Krêsna | siniwakèng pôncaniti | pêpak sagunging punggawa | andhèr ngarsaning narpati | kang datan milu jurit | atêngga praja ing pungkur | wau ta praptanira | dutane kang mêntas jurit | praptèng ngarsa nata sarwi matur nêmbah ||

--- 1 : 244 ---

18. matur solahe dinuta | miwiti malah mêkasi | wau ta duk amiyarsa | Prabu Yudhisthira Aji | miwah Sri Harimurti | dahat sukane kalangkung | sagung kang mêntas yuda | sampun kinèn animbali | tan antara kerit praptèng ngarsa nata ||

19. Sang Aprabu Baladewa | wus ngaturan lênggah munggwing | lan ari Bathara Krêsna | miwah sagunging pra ari | tuwin kang para aji | samya sumiwi ing ngayun | kadya ing sabênira | Prabu Baladewa Aji | ngaturakên solah basukining yuda ||

20. salwiring rèh katur samya | miwiti malah mêkasi | suka Prabu Yudhisthira | myang Bathara Dwarawati | samya suka tan sipi | sadaya kang munggèng ngayun | Sang Prabu Yudhisthira [Yu...]

--- 1 : 245 ---

[...dhisthira] | panabdanira wor manis | sinambramèng pangalêmbana sadaya ||

21. dènnya basukining lampah | nulya ginanjaran sami | wastra warastra sarwendah | anuhun kang para aji | samana tan winarni | dènira asuka nutug | marêngi salin warsa | taun warsa kang winilis | sinêngkalan marga gunaning pandhita[3] ||

22. warsaning candra winarna | sangkalanira winilis | manggala pandhita sapta[4] | samana datan winarni | sagung kang para aji | sadayanya amit sampun | mantuk mring prajanira | narendra ing Sriwêdari | lan ing Gilingwêsi miwah Parangguwa ||

23. lawan ing Mukapratala | Sang Aprabu Sayakèsthi | sakawan sampun linilan | mantuk mring prajanirèki | antara [a...]

--- 1 : 246 ---

[...ntara] dina malih | nata kapat budhal sampun | sabala sowang-sowang | tan winarna anèng margi | samya prapta ing prajane sami suka ||

24. kunêng nagari Ngastina | miwah sagung para aji | kang samya amanggih suka | wontên prajane pribadi | ya ta wuwusên malih | nagari Wiratha nuju | ari malêm Anggara | wontên swara kapiyarsi | kadi gêlap jumêgur jroning kadhatyan ||

25. kagyat Sang Arya Nirbita | gugup sigra angulati | swara ingkang kapiyarsa | lajêng lumêbèng jro puri | sagung gèn dèn tiliki | tan ana swara karungu | para èstri jro pura | maksih sami eca guling | winatara tan ana kang ngrungu swara ||

26. ngungun tyasira ki patya |

--- 1 : 247 ---

samana osiking galih | babo iya ngêndi ana | swara ingkang kapiyarsi | swarane ing jro puri | pagene têka asamun | tan ana labêtira | miwah sagung para cèthi | nora kagyat wangune tan amiyarsa ||

27. nalika ing lêbêtira | Arya Nirbita ing puri | ing wanci pukul satunggal | dangu dènira ngidêri | kongsi mèh tatas enjing | Arya Nirbita lumêbu | marang tilaming nata | ingusap mênga kang kunci | linêbêtan sri narendra nora nana ||

28. kagyat Sang Arya Nirbita | anon kumbaya kêkalih | anèng tilam isi toya | sakêlangkung dènnya wêning | mawa cahya nêlahi | sang arya grahitèng [grah...]

--- 1 : 248 ---

[...itèng] kalbu | bayèki ingkang mawa | swara kang kapyarsèng mami | sampun nyana lamun narendrane seda ||

29. ngunguning tyas sang apatya | karantan lajêng anangis | katongton ing ratunira | Sang Aprabu Matswapati | samana prapta enjing | kyana patih mêdal sampun | nimbali putranira | Arya Kawakya wus prapti | lawan sagung kang para wadya punggawa ||

30. sadaya wus praptèng ngarsa | wus samya winartan sami | wiwitan praptèng wêkasan | samya ngungun kang miyarsi | têmah samya manangis | kathah kagagas tyasipun | sagung para punggawa | sedane ratunirèki | wus ingimur marang Kya Patih Nirbita ||

31. dupi lipur sawatara | kyana patih ngandika ris | hèh sutaningsun [sutaning...]

--- 1 : 249 ---

[...sun] Kawakya | sira lumakua aglis | lêlayu tur upêksi | maring Ngastina dèn gupuh | kanthia kang punggawa | Arya Kawakya wus tampi | salwiring rèh pitungkas kamot sadaya ||

32. lajêng budhal sanalika | anganthi punggawa kalih | lampahira gêgancangan | datan kawarna ing margi | sampun praptèng nagari | Ngastina samana nuju | ing dina pasewakan | sang nata miyos tinangkil | pêpak sagung para ari myang punggawa ||

33. miwah kang raka kalihnya | sinuhun ing Dwarawati | miwah Prabu Baladewa | lênggah ing ngarsa tan têbih | Arya Kawakya prapti | dumrojog ing ngarsa prabu | sinapa matur nêmbah | katur saaturirèki | ing sasolah rêntênge nagri Wiratha ||

--- 1 : 250 ---

34. sapitungkas katur samya | ngungun wau sri bupati | gagêtun duk amiyarsa | miwah sagung para ari | tuwin kang raka kalih | kumêmbêng samya rawat luh | wasana aparentah | Prabu Yudhisthira Aji | arsa têdhak maring nagari Wiratha ||

35. sandika kang para wadya | sang nata lumêbèng puri | bubar kang sami sewaka | wus lajêng samapta sami | dènnya badhe umiring | têdhakira sang aprabu | maring nagri Wiratha | wau ta ingkang winarni | Rêtna Dèwi Untari miyarsa warta ||

36. lamun ingkang rama seda | sang dyah sungkawa tan sipi | karuna saya karasa | lir murcatma sang lir Ratih | sakèhing susah ati | tumpêk anèng sang dyah ayu | lagya rêrêm ing tyasnya | duk sedane garwanèki |

--- 1 : 251 ---

lawan kadang kasambut ing adilaga ||

37. rêrême dene wus mulat | putra jalu langkung pêkik | mangke tinungka sungkawa | sedane ramanirèki | asarêng ibu sori | mila tyas ngênglêng kalangkung | sasat banjur antaka | saking sru putêking galih | gugup Rêtna Drupadi lawan Sumbadra ||

38. marêpêki mantunira | tuwin Dèwi Citrahoyi | samya ngêngimur sungkawa | mawantu ambêbolèhi | dupi lipur sakêdhik | katungka ing rawuhipun | Sang Prabu Yudhisthira | lawan Prabu Harimurti | tuwin Prabu Baladewa manjing pura ||

39. sapraptaning dhatulaya | wus panggih lan pramèswari | myang sagung para wanodya | marêngi lagya maripih | sungkawaning Untari [Unta...]

--- 1 : 252 ---

[...ri] | samana wau sang prabu | sawusnya awêwarta | miwiti malah mêkasi | maring garwa obah orêg ing Wiratha ||

40. Rêtna Untari amothah | anuhun kêdah umiring | arsa wikan ing kumbaya | kêkalih kang isi warih | ngandika bathara ji | sarèhêna tyasirèku | lamun sira milua | angrêmbêni ing lumaris | ramanira kalamèn dadya kumbaya ||

41. wêlasa maring wong tuwa | iya nini benjang gampil | lawan iku putranira | misih rare durung akir | saya angrêrubêdi | pijêr kadangon lumaku | mangkana sang lir rêtna | rèrèh tan lêngganèng galih | sri narendra lajêng sami abusana ||

42. tan antara sigra budhal | lawan sagung para ari | miwah raka kalihira | Sri Baladewa Sang Aji | tuwin Sri Harimurti | wadya punggawa gumuruh | sira Arya Kawakya |

--- 1 : 253 ---

umiring lampahing gusti | tan kawarna ing marga praptèng Wiratha ||

43. gugup Sang Arya Nirbita | amêthuk sawadya sami | tundhuk lajêng ingaturan | umanjing sajroning puri | Arya Nirbita misih | umiring wuri sang prabu | dinangu ênggonira | jêmbangan kang isi warih | wontên tilamipun jêng eyang paduka ||

44. sampun ingirit sadaya | praptèng gèning toya wêning | angungun Sri Yudhisthira | miwah sagung kang ningali | samya gawok tan sipi | dene kaelokanipun | cahyane wèh utama | lir sudama môngsa katri | anêlahi sumunar karya asmara ||

23. Asmaradana

1. dangu dènira ningali | Sang Prabu Darmakusuma | ing tirta tama kinaot | ya ta kang punang kumbaya | mirut prabaning toya | mingkup samrica binubut [bi...]

--- 1 : 254 ---

[...nubut] | tan antara lajêng muksa ||

2. wus datan kêna kaèksi | ingkang jêmbangan kalihnya | jumêgur wiyat swarane | ya ta Sri Bathara Krêsna | parentah manutura | sung urmat dupa kumutug | panuturirèng kamuksan ||

3. sawusnya datan kawarni | lajêng siniwakèng jaba | ing sitibêntar sang katong | para ari para wadya | miwah raka kalihnya | sumiwèng ngarsa sang prabu | tuwin Sang Arya Nirbita ||

4. wus andhèr ngarsa sang aji | ngandika Sri Yudhisthira | Nirbita kinèn gumantos | amêngku nagri Wiratha | tan owah wawêngkonnya | nanging datan nama ratu | maksih namarya Nirbita ||

5. lan aja nganggo sitinggil | amung Ngastina kewala | sira sumiwia mêngko | maring nagari Ngastina | barang kang upacara

--- 1 : 255 ---

nganggoa caraning ratu | Arya Nirbita sandika ||

6. lawan pinangkat ing linggih | kinarya ratu pangarsa | sumosor narendra karo | Prabu Nangkula Sadewa | nulya Arya Nirbita | munggèng ngarsane pra ratu | wurine narendra kadang ||

7. sampun samya dèn èstrèni | Arya Nirbita manêmbah | ing pada sang maha katong | Bathara Krêsna ngandika | lah ta sira Nirbita | ing karsane yayi prabu | sira kinulawisudha ||

8. gumantyèng Wiratha nagri | gêdhe ing nagaranira | aywa sira salah gawe | tolèhên karatonira | sira môngka pramukya | tan kêna tyas ukur-ukur | abot amêngku nagara ||

9. sagunging wadyanirèki | aja rusak saking sira | ratu iku panutane | kang mêsthi tinut sajagat [sa...]

--- 1 : 256 ---

[...jagat] | lamun ratu utama | punggawane iya milu | sira tinut wong sapraja ||

10. yèn ratune ambêk rêsi | gêlarakên pêparentah | nuduhkên ala bêcike | yêkti anut ambêk darma | karana isining rat | sapa kang darbea iku | sayêkti amung sang nata ||

11. obah osiking narpati | iya pan dadi sasmita | akarya panggraitane | ing wadya kinira-kira | kang bêcik lan kang ala | lêlabêtan kang kadulu | pan iku dadi pratôndha ||

12. ratu atining sabumi | bumi upama sarira | lamun tyas among wirage | enggal kawistarèng wêca | jwalita tan prayoga | praptaning angganirèku | lamun ati iku nistha ||

13. darêngki runtik tan sipi | linaksanan angganira | jêjail lawan panastèn [pa...]

--- 1 : 257 ---

[...nastèn] | sungkan maring kautaman | suka awêwadanan | iku kaya ngaji pupung | tan pae amêngku praja ||

14. sira tyase wong sabumi | angganira wadyabala | kaya mangkana pamane | pamêngkunira mring wadya | dèn gêmi maring darma | wêruhna ing ala ayu | trapêna ing karyanira ||

15. kang ngawruhana ing bêcik | kang bêcik wuwuh utama | iku busananing katong | kaot wong sinudarsana | marang saisining rat | mulane sira dèn emut | buwangên tyas wasa-wasa ||

16. mariksa wadyanirèku[5] | wisesa ing wurinira | paramarta têtimbange | yèn parusa wasa-wasa | rusak wawêngkonira | tan wruh mring sariranipun | sarira tumêkèng manah ||

17. dene ambêking narpati | mung

--- 1 : 258 ---

kinarya catur warna | kang pinasthi dening katong | èngêta salir wicara | siji tan kêna tilar | sabarang rèh aywa kadung | lamun ana kang binuwang ||

18. mulane dèn ngati-ati | wruhanira catur warna | patrapêna sadinane | kang dhingin matah lan patrat[6] | mandum kalawan mancas | iku pinêsthi ing ratu | tan kêna tilar satunggal ||

19. hèh elingên ta dèn pasthi | iya ingkang catur warna | aywa sirambêk balèndèr | pinusthia ing wardaya | singgaha ing sêmbrana | dèn karêm ing tyas rahayu | iya wèh ayuning praja ||

20. rêmêna milulut janmi | hèh poma sira Nirbita | mêngko sira pramudyane | nagrinira ing Wiratha | mètên amrih utama | tama kataman rahayu | ayêma isining praja ||

21. Arya Nirbita wotsari | umatur sarwi karuna [ka...]

--- 1 : 259 ---

[...runa] | dhuh èstua maha katong | dhawuhing kang pangandika | nugrahaning Nirbita | inggih paduka pukulun | ngumala tan sita-sita ||

22. kang dasih dama tan sipi | amung lumantar ing karsa | Bathara Krêsna lingnya lon | lawan sira dèn pracaya | marang batharanira | miwah maring Sang Hyang Guru | ingkang amisesèng jagad ||

23. kabèh ana ingkang kardi | iya kang samya tumitah | kang katon ing alam kiye | sira iku amung darma | animpên lan rumêksa | marang ing kagunganipun | mulane dipun waspada ||

24. lawan karêma sêmadi | nalôngsaa driyanira | manawa na sêsikune | luputing rumêksanira | ing satêmah dinukan | mung wong siji ingkang luput | rusaka mêsthi anggawa ||

25. mulane dèn ngati-ati | sira wus [wu...]

--- 1 : 260 ---

[...s] ginawe tuwa | anèng Wiratha samangke | sandika Arya Nirbita | umatur awotsêkar | pangèstu tuwan pukulun | mugi kawula sagêda ||

26. manut mring sabda sang aji | dhawuhing kang palimarma | malar mulasarèng ngakèh | samya kang tyas wasa-wasa | sirna nêdya utama | amimba sabda mrih ayu | kayungyun ing kaèngêtan ||

27. samana kang samya myarsa[7] | ing rêrasan kèh karasa | karasuk sasurasane | nimpuna Arya Nirbita | dènnya tampi nugraha | kinarya manggalanipun | misesa nagri Wiratha ||

28. sadaya suka tan sipi | nêdya milut ing utama | para wadya sadayane | sumingkir tyas gora-godha | tan ana kang sangsaya | ing driya mamrih rahayu | kayungyun gambuh utama ||

24. Gambuh

1. wau

--- 1 : 261 ---

ta tan winuwus | laminira samana sang prabu | anèng nagri Wiratha sawadyanèki | anggung mijilkên marta rum | Bathara Krêsna kinaot ||

2. mêmulang rèh rahayu | marang Arya Nirbita anutug | tan winarna dènnya mrih utama niti | sang nata pan arsa kundur | parentah kinèn rumantos ||

3. dupi samapta sampun | sigra budhal lan wau sang prabu | sira Arya Nirbita laju umiring | ing sawadya putranipun | ing marga tan winiraos ||

4. prapta Ngastina sampun | Sang Aprabu Yudhisthira laju | angadhaton dene sagung para aji | tuwin raka kalihipun | sampun kundur angadhaton ||

5. miwah wadya sadarum | samya mantuk ing sajuru-juru | tuwin [tu...]

--- 1 : 262 ---

[...win] Arya Nirbita sawadyanèki | pinaring pakuwonipun | cêlak sri narendra karo ||

6. ing Mandraka Sang Prabu | ya ta sang nata ing lêbêtipun | dhatulaya panggih lan Dèwi Untari | tuwin pramèswari prabu | miwah sagung para sinom ||

7. pawarta sang aprabu | marang Rêtna Untari rèhipun | pamuksaning rama Prabu Matswapati | sadaya sampun tinutur | kabèh basukining layon ||

8. mangkana sang rêtna rum | duk miyarsa wartane sang prabu | lir kadhudhah kodhêng anandhang prihatin | karônta-rônta kalangkung | mèh kadurus milu layon ||

9. Wara Sumbadra gupuh | tansah angimur-imur mrih lipur | tan winuwus antara rêrêming galih | suka kabèh para arum | tuwin sajroning [sajro...]

--- 1 : 263 ---

[...ning] kadhaton ||

10. kang wijah-wijah nutug | ya ta samana wus tan cinatur | kawuwusa nalika asalin warsi | taun surya kang dèn etung | sangkalanira ing kono ||

11. ratu gunaning wiku[8] | taun candra mangke kang ingetung | sinêngkalan gatra wisayaning giri[9] | anênggih ingkang winuwus | Ngastina sinungan Manon ||

12. ponang sasmita rawuh | pan dalajad badhe salin ratu | sakathahing wit pucang amêdal tambi | punika kongsi sataun | gawok sagunging punang wong ||

13. samana sang aprabu | myang para ri sadaya angungun | ngangên-angên ing tyas maras tan sinipi | miwah raka kalihipun | Baladewa Sang Akatong ||

14. Bathara Krêsna Prabu | samya grahita [grah...]

--- 1 : 264 ---

[...ita] sajroning kalbu | dene ana sasmitèng jawata lêwih | mangkana datan winuwus | lamine sawarsa kono ||

15. wuwusên salin taun | warsaning surya mangke ingetung | sinêngkalan swara dahananing wukir[10] | tauning candra winuwus | sêngkalannya winiraos ||

16. sirna manising wiku[11] | ya ta Ngastina mangke winuwus | wontên karsa sasmitaning dewa lêwih | sakathahing wit galugu | oyot-oyot mêtu sogol ||

17. kadya tarubusipun | kanang pisang kadya bisa tuwuh | Sri Bathara Krêsna wus tampi ing galih | sasmitane kalih taun | samana wau sang katong ||

18. Bathara Krêsna Prabu | lajêng lumêbêt manjing kadhatun [kadhatu...]

--- 1 : 265 ---

[...n] | lawan raka Prabu Baladewa Aji | miwah pra ari sadarum | umiring manjing kadhaton ||

19. praptanirèng kadhatun | wus panggih lan Yudhisthira Prabu | alon matur Sri Bathara Harimurti | dhuh ing mangke yayi prabu | tyas kula sampun rumaos ||

20. sasmita kalih taun | punika dene supadosipun | kadi paring pemut ing paduka sami | rèhning sadaya wus sêpuh | nuntên asalin lêlakon ||

21. Sri Yudhisthira muwus | matur maring kang raka sang prabu | inggih lêrês ing sabdanta kakang aji | samêndhang tan wontên luput | paran ing karsa kang dados ||

22. Bathara Krêsna matur | yèn suwawi ing karsa ri prabu | ulun sami amrih kamuksan tumuli | para [pa...]

--- 1 : 266 ---

[...ra] ari aywa kantun | miwah ingkang para wadon ||

23. kang sami nêdya tumut | amuksa mring kaanan satuhu | dene wayah paduka pun Parikêsit | punika pan sampun patut | kasèrèhana kaprabon ||

24. amung ta kaka prabu | ing Mandura botên kenging tumut | mring kamuksan pan inggih ngêmbani wuri | ing wayahe maksih timur | katêmpuh sêpuhing kewoh ||

25. lawan putranta kantun | Subrastha kang minôngka gul-agul | ing Ngastina karana puniku benjing | ing wuri kathah pakewuh | tikêl lan kang wus kalakon ||

26. samana duk angrungu | Prabu Baladewa tyas wulangun | angandika kayaparan yayi aji | yèn saèstu ingsun kantun | ing têmah dadi gêguyon ||

27. karana raganingsun |

--- 1 : 267 ---

durung wruh ing rèh kang amrih ayu | yèn parênga ing karsane yayi aji | ingsun arsa atut pungkur | milu nunggal ing saênggon ||

28. Bathara Krêsna matur | sampun puguh ing tyas kaka prabu | sintên ingkang nirnakkên ripu ing wuri | margi ing benjang puniku | punggawa kabèh nom-anom ||

29. paduka kang katêmpuh | ing sabarang rèh kang dadya sêpuh | lawan kulup Subrastha mamugarèni | ya ta nalika angrungu | Baladewa sang akatong ||

30. datan lêngganèng tuduh | nanging tyasira putêg wêtu luh | miwah Arya Subrastha waspanya mijil | karêrantan rêntêngipun | dènnya yun datan patêmon ||

31. lan kadang-kadangipun | dadya pinupus wus pasthènipun | ya ta sira Bathara Krêsna lingnya ris | lah paran [pa...]

--- 1 : 268 ---

[...ran] ta yayi prabu | ing rêmbak kang amrih dados ||

32. Sri Yudhisthira Prabu | alon matur sumôngga ing kayun | kaka prabu ingkang pantês amrayogi | ing rèh gampang lan pakewuh | ing rêmbag amrih kalakon ||

33. Bathara Krêsna muwus | yèn suwawi ing karsa pukulun | yayi prabu nuntêna miyos tinangkil | amaringna kang kaprabun | inggih mring wayah sang katong ||

34. kang môngka mantri ngayun | nguni pun Sômba atilar sunu | wayah tuwan pun Dwara dadya pêpatih | lawan inggih putunipun | yayi Sena kang kinaot ||

35. pun Ôntarêjasunu | nama Radèn Danurwedha punjul | kalihipun dadya nayaka sang aji | yèku benjang run-tumurun | dadya êmbananing katong ||

36. lamun wus madêg ratu | wayah

--- 1 : 269 ---

tuwan pun Bimanyusunu | yayi prabu lan sakadang sadayèki | samia anjajah dhusun | amrih sarananing layon ||

37. ya ta datan winuwus | duk samana dadining kang rêmbug | wusnya nuju praptèng ari Soma Manis | Maha Yudhisthira Prabu | dhawuh samaptèng pamiyos ||

25. Mijil

1. duk samana sang sri narapati | enjinge gya miyos | munggèng pôncaniti sakadange | andhèr ingkang punggawa lan mantri | ingkang raka kalih | sumiwi ing ngayun ||

2. ingkang wayah Radèn Parikêsit | wus anunggil lunggoh | ing dhêdhampar kinanthi eyange | alêlèmèk babut prangwêdani | miwah upakarti | ingkang madêg ratu ||

3. cêcaruhan kumutug dupaning | myang dêdana [dê...]

--- 1 : 270 ---

[...dana] katong | wus samaptèng panangkilan kabèh | sri narendra pangandikanya ris | he wruhanta sami | kabèh sanak ingsun ||

4. lawan sagung kang punggawa sami | iya karsaningong | ing samêngko wayah ingsun kiye | sun sèrèni ing kaprabon mami | ngadêga narpati | among rat wadya gung ||

5. iya binathara nyakrawati | dene ta kang among | angêmbani kang môngka wakile | kakang Prabu Baladewa Aji | pan dadya sêsilih | siniwèng wadya gung ||

6. kang sun karya manggalaning wèsthi | iya sutaningong | Si Subrastha dadya gul-agule | ing Ngastina môngka senapati | kabèh sira sami | dèn padha sabyantu ||

7. sagunging wadya kang para ari | sandika rumojong | ing karsa ji nayogyani kabèh | mring adêge Radèn Parikêsit |

--- 1 : 271 ---

ya Dipayana Ji | kabèh saur manuk ||

8. wus mangkana Sri Yudhisthira Ji | mingsêr dènnya lunggoh | nunggal lawan Sri Krêsna lungguhe | ing dhêdhampar mung wayah pribadi | sang prabu taruni | siniwakèng mungguh ||

9. ya ta angling Prabu Harimurti | hèh ta wayah ingong | kaki Dwara lan Danurwedhane | timbalana ing ngabyantara ji | tan antara prapti | ing ngarsa sang prabu ||

10. angandika Prabu Harimurti | kaki sira karo | ing samêngko padha kinarsakke | dadi mantrimuka sira kalih | Ngastina nagari | kulup karonipun ||

11. kabèh nayakanira sang aji | sira kang yogya mong | tur sandika rahadèn kalihe | sasampune ingestrenan sami | pinatah palinggih | ing ngarsa sang prabu ||

12. angling malih

--- 1 : 272 ---

Bathara Krêsna Ji | lah ta sira karo | ing samêngko wus padha sinêksèn | among misesa kang bumi-bumi | dèn angati-ati | amriha rahayu ||

13. aja ana sulaya ing kapti | ing rèh dèn agolong | dipun abipraya ing karsane | ywa na kang karsa rêbutan ing sih | mrih katon pribadi | marang sang aprabu ||

14. tan sayogya têmah mêmarahi | darêngki angrêdon | ujêr sira mêngko panutane | kabèh nayaka para dipati | poma sabên ari | atunggala kayun ||

15. ywa pralêbda ing tyas tan prayogi | satêmah karyawon | gumunggunga darbe ambêk dhewe | yèku anunggal barang pakarti | lali ing pandasih- | ira sang aprabu ||

16. ing samêngko sira wus kinardi | busananing kraton | yèn ing

--- 1 : 273 ---

janma môngka satriyane | ratunira upama kênya di | yèn ta satriyèki | carobo tan bêsus ||

17. paran dènira antuka kang sih | marang sang lir sinom | iku uga mangkono tan pae | ulah raras lawan ulah kardi | lêlurinên sami | kang amrih rahayu ||

18. pangrèhira kang para bupati | dèn kadi siranon | ing sêsotya kang lwih ujwalane | dèn arêsêp rumakêting galih | miwah dèn akadi | nyawa maring sunu ||

19. nadyan sagung kang para bupati | mangkono tan seos | pamrihira marang panêkare | wruhanira ing jaman puniki | yèn ta nir ing budi | budayaning kayun ||

20. ring pakaryan sayêkti kaèsthi | mangkana ponang wong | mila dipun èngêta samangke | aywa karêm nangsayèng wadya [wa...]

--- 1 : 274 ---

[...dya] lit | kang wus anglakoni | kuwajibanipun ||

21. yèn mangkana sayêkti sirèki | kataman wiraos | ing rêrasan saijab sarune | mrih sarana têmahan nalisir | agnyanta mrih niti | tinilar tan ketung ||

22. katungkul ing karobanirèki | krêtarta tan katon | kang mangkono sirnakna dèn age | aja kongsi kalabêtan juti | ing praja pan kadi | pêpêtênging laku ||

23. aywa siring pamongirèng dasih | wèh iyêg dèn alon | ujêr sira mung pangaubane | kabèh sagotra wadya narpati | kang patut linuri | mung si mantri ngayun ||

24. lamun wadya sasana sinung sih | kang asudra seos | iku dudu sang nata karsane | têmah sira rusuhi pribadi | dohna aywa kongsi | kasêbut ing kusut ||

25. kawruhana rêrêgêding bumi | yèn sira [si...]

--- 1 : 275 ---

[...ra] salah ton | katungkul ing pêpenginan bae | karêm ing wong kang sarana picis | tilar kang mrih niti | tan nêdya rahayu ||

26. lamun ana mantri tyasirèki | karêm awon-awon | ing wawêngkon kawaratan kabèh | wruhanira ya awon pribadi | singkirna dèn aglis | sangking sungsungipun ||

27. yogya lihên sangking gone lami | ywa mingsih nèng kono | tunggalêna golongan liyane | pamrihira yèn bisa marèni | ambêknya kang drêngki | dene ta wong iku ||

28. lamun ora nêdya mêmarèni | lungakna dèn adoh | aywa ngambah praja salawase | nora wurung mêmarahi drêngki | wong mangkana kaki | yèn wus karsa prabu ||

29. nora kêna sirarsa mrih sisip | siniku ing katong |

--- 1 : 276 ---

amung wekanana salawase | lawan malih sira dipun amrih | maring wadya aji | ngenaki sakayun ||

30. tan kakênan malah anglonglongi | tyase kang winêngkon | iya iku ingaran janma kèh | bisa manjing maring agal alit | pamawasan wasis | wasita tan tungkul ||

31. ya ta risang pinatah pêpatih | sandika wotsinom | ingkang eyang malih ngandikane | hèh ta kaki sira sasabên ari[12] | rêrasan ywa sêpi | kang maring mrih sadu ||

26. Dhandhanggula

1. hèh wayah ngong siwayèngsun kalih | sira dadya warangkaning nata | aywa ambêk salah wèngwèng | wêweka aywa tungkul | kaki abot dadi pêpatih | tinut ing wong sapraja | lamun iku luput | sasat setan ngômbra-ômbra |

--- 1 : 277 ---

nora wurung panêkare dadya eblis | ngajap karya piala ||

2. lamun sira mrih ing kramaniti | tinatular ing wadya sadaya | tumêrah satêlatahe | pasthi padha mrih ayu | jêr kayungyun poyaning patih | wruhanta wayah ingwang | ala lawan ayu | ing budi ana kang marah | saking kudu kadêrêng anunggal kapti | anut saparibawa ||

3. mila dipun awas sira kalih | wus tinitah dadya sudarsana | sawawêngkonira kabèh | undhangana pitutur | aywa pêgat kang amrih niti | kaya wong kang utama | tumaning tyas ayu | nuhun wayah kalihira | upamanya taru tumaruna nuli | kapandukan ing karsa ||

4. saya ngrêbda ngrêmbaka tan sipi | wus tan samar pamrihing utama | wau rahadèn kalihe [ka...]

--- 1 : 278 ---

[...lihe] | dhasare wus pinunjul | wuwuh antuk pitutur niti | titih tan sita-sita | saking eyangipun | papuntoning mêngku praja | Patih Dwara miwah Danurwedha Patih | kalihnya ngaras pada ||

5. wus mangkana asuka tan sipi | sang anindyamantri kalihira | wuwuh ing tyas wiragane | dènnya gung nungsung tutur | mring Bathara Sri Harimurti | tinata tamtunira | ing driya mrih ayu | mangkana Bathara Krêsna | angandika malih kinèn animbali | kang wayah ing Mandura ||

6. Arya Udara wus praptèng ngarsi | dhinawuhan kulup gumantia | eyangira karatone | sira madêga prabu | anèng nagri Mandura mangkin | siniwèng wadyabala | Mandura sadarum | Arya Udara sandika | sampun sami ingestrenan adêgira [a...]

--- 1 : 279 ---

[...dêgira] ji[13] | Prabu Wisathaputra ||

7. Prabu Udara sigra ngabêkti | wus winulang ambêking karajan | tan winarna rêroncène | datan pae kang sampun | lawan kyana patih kêkalih | sadaya wus kadriya | ing warah mrih ayu | mangkana malih ngandika | Sri Bathara Krêsna kinèn animbali | putraning Burisrawa ||

8. lawan sampun kinèn animbali | sutaning Arya Dhasthajumêna | Prabu Drupada wayahe | wus samya praptèng ngayun | dhinawuhan kinèn gumanti | sutaning Burisrawa | ing Mandraka Prabu | jêjuluk Prabu Kisrawa | ing Ngamarta Prabu Duskala wêwangi | wus samya atur sêmbah ||

9. sasampuning arsambêk prasami | ingkang mêntas kinulawisudha | sinung kamulyan lungguhe | sinêngkakkên ing luhur [lu...]

--- 1 : 280 ---

[...hur] | wus mangkana kang para aji | ya ta Sri Yudhisthira | saksana dhêdhawuh | kinèn amatah punggawa | miwah para santana kang badhe miring | midêr ing padhusunan ||

10. dènirarsa amuksa sang aji | amêminta kinarya sarana | ing kamuksan saantuke | lawan sapungkuripun | akaryaa kang candhi sari | ing alun-alun gènnya | anaa sapuluh | luhur kori sinungana | sastra ingkang darbe candhi siji-siji | Patih Dwara sandika ||

11. wus mangkana kondur sri bupati | angadhaton lawan ingkang wayah | miwah para kadang kabèh | sapraptaning kadhatun | ingkang ibu Dèwi Untari | malayoni kang putra | Dipayana Prabu | lajêng sami lalênggahan | Sri Bagawan Baladewa datan têbih | lawan [lawa...]

--- 1 : 281 ---

[...n] Bathara Krêsna ||

12. Sri Bagawan Yudhisthira Aji | pirêmbagan dadining ubaya | enjinge badhe budhale | mangkana ingkang ibu | Dèwi Kunthi wus dèn aturi | miwah rêtna dayinta | Drupadi Sang Ayu | tuwin Sang Wara Sumbadra | tuwin Dèwi Citrahoyi dèn timbali | wus praptèng ngarsa nata ||

13. alon matur Sri Yudhisthira Ji | mring kang ibu ing salwiring karsa | kang ibu suka galihe | dènira sampun sêpuh | wus tan ana tinolih malih | amung maring kamuksan | mangkana sang prabu | adhawuh marang ing garwa | miwah ingkang para ari kinèn ngrukti | sarananing lumampah ||

14. wus jinatèn sadaya karsa ji | yèn wus kundur lajêng sami muksa | kang garwa suka galihe | miwah kang para arum [aru...]

--- 1 : 282 ---

[...m] | Rêtna Dèwi Sumbadra tuwin | putri ing Parangguwa | Citrahoyi tumut | bela kamuksaning priya | Rêtna Dèwi Untari umatur aris | kayungyun badhe bela ||

15. Sri Bathara Krêsna ngandika ris | lah ta nini sira durung môngsa | putranira maksih rare | lawan wus madêg ratu | sira ingkang yogya ngêmongi | benjang sakarsanira | wus rèrèh sang ayu | pinupus narimèng titah | aningali kang putra umadêg aji | sangêt tarunanira ||

16. Sri Bathara Krêsna ngandika ris | mring kang bibi sarwi angrêrêpa | lah bibi paduka mangke | sampun tumut pukulun | midêr maring jaban nagari | mindhakan dados karya | paduka wus sêpuh | amunga kang para putra | kangjêng bibi pênêt kantuna [ka...]

--- 1 : 283 ---

[...ntuna] rumiyin | anganti jroning pura ||

17. benjing kewala yèn sampun prapti | jêng paduka amilua muksa | kang bibi tan lêngganèng rèh | samana tan winuwus | antaranya sigra sang aji | sampun apêparentah | samapta ing laku | ya ta Kyana Patih Dwara | amêmatah sagunging kang pra dipati | kang badhe umiringa ||

18. ing Mandraka Prabu Kesrawa Ji | miwah Arya Nirbita Wiratha | Prabu Udara andhèrèk | lawan Ngamarta Prabu | Sri Dhusthaka sawadyanèki | tuwin Radèn Sêtyaka | ya ta tan winuwus | samapta lajêng bidhalan | datan mawi wahana dènnya lumaris | lumampah lawan garwa ||

19. Patih Dwara sawadya prasami | ngêtêrakên sajawining praja | lan Danurwedha [Danurwe...]

--- 1 : 284 ---

[...dha] rowange | myang Baladewa Prabu | tuwin Natèng Lesanpura Ji | wangsul jawining praja | sadaya èsmu luh | sigra Kyana Patih Dwara | sapraptaning nagara parentah aglis | akarya candhi kêmbang ||

20. angupaya kayu ingkang wangi | kayu garu lan kayu candhana | Patih Dwara parentahe | rinancangan pan sampun | pan pinantês sawiji-wiji | undha-usuk gêngira | miwah luhuripun | tinrap tap-tapan tinata | sêsakane cêndhana ingkang kinardi | lawan sasundukira ||

21. balandare kêkancingan takir | kayu rasamala kang kinarya | dene wuwung lan sirape | kabèh balabag garu | wus samapta tinata sami | durung sinungan kêmbang | nganti rawuhipun | siyang dalu tinuguran | ing punggawa kang kari para bupati | kunêng kang

--- 1 : 285 ---

nambut karya ||

22. kawuwusa kang andon lumaris | analasak ngambah padhusunan | arêmbên wau lampahe | Bagawan Darmasunu | lawan para kadangirèki | miwah kang para garwa | myang Sri Krêsna Prabu | lawan sagung wadyabala | kang umiring mila arêmbên lumaris | tinut satitahira ||

23. lawan anut lampahing pawèstri | anèng marga ing sakarsa-karsa | sinambi rêrasan sarèh | surasaning rasèku | ing manjinging suruping pati | karana wus amôngsa | ing kamuksanipun | tan tungkul ing sêsarèhan | ing samarga agung adêdana mintir | mrih sukaning lumampah ||

24. lamun wontên candhi dèn rêsiki | miwah buyutan kang sami risak | sami sinaenan kabèh | sinung arja kalangkung | wus mangkana lampahe prapti | anèng dhusun [dhu...]

--- 1 : 286 ---

[...sun] Wahita | gya kèndêl sadarun | manjing jroning pakarangan | Sri Bathara Krêsna kagyat duk ningali | dènnya anon wong desa ||

25. kabèh rôndha prasamya anangis | siji nora nana wonge priya | sang nata ngungun galihe | paran karananipun | dadya sami dipun timbali | praptèng byantara nata | sadaya dinangu | darunaning pamularnya | lawan iki tan ana lanange siji | paran ta marmanira ||

26. kabèh matur nèng ngarsaning gusti | inggih sami kaecalan priya | sampun tigang dalu mangke | dèrèng wontên kang mantuk | kesahipun lakyamba gusti | Bathara Krêsna tanya | mring ngêndi lakimu | wong rôndha matur anêmbah | tan ana wrin margi kesahipun ratri | amung pakaryanira ||

27. amêmandung kang sami binukti | wong sadesa pangupa [pa...]

--- 1 : 287 ---

[...ngupa] boganya | pan amèt darbèking sanès | sang nata sami ngungun | amiyarsa aturing èstri | Bathara Krêsna lingnya | hèh kawruhanamu | yêkti datan kawisesa | lamun juti walèh sasolahirèki | lawan tan dadi dosa ||

28. wong dursila awalèh ing kardi | durung ana ingkang angudia | ora kêna tinrapake | ing kadursilanipun | yèn katrapa angrusak adil | kaya ta upamanya | angugêmi catur | rasan-rinasan ing warta | datan kêna ngugêmi akarya sisip | satêmah kawêlasan ||

29. wus mangkana kawuwusa malih | wontên tiyang mêntas ngambil wrêksa | ing Sambita padhukuhe | kapiandhêm lumayu | cinêgatan sagunging baris | cinandhak [cina...]

--- 1 : 288 ---

[...ndhak] katur sigra | ing ngarsa sang prabu | dinangu umatur nêmbah | pan kawula tiyang ing Sambita gusti | wastamba pun Gadura ||

30. mila gêpah lumajêng ta gusti | gugup binujung ing sima kathah | ya ta tan antara ture | praptane sima agung | nêrak baris anggêgirisi | gègèr kang wadyabala | ngandika sang prabu | sigra Sang Bathara Krêsna | lan Sang Parta anglêpasi kang jêmparing | sima kenging sadaya ||

31. tanpa sesa samya ruwat sami | mulih dadya manungsa sadaya | wus tan pandung ing wismane | sami asuka sukur | ya ta wau kang para èstri | rôndha dhusun Wahita | awas dènnya dulu | yèn priyane sami prapta | tan ataha supe yèn anèng ngarsa ji | marani lakinira ||

32. kapiandhêm samya anangisi | lakinira amilu karuna |

--- 1 : 289 ---

pan akathah sêsambate | sang nata langkung ngungun | miwah sagung kang para ari | tuwin kang wadyabala | sadaya gêgêtun | tan nyana lamun mangkana | dene langkung kaelokan ing dewadi | Bathara Krêsna lingnya ||

33. kayaparan sira iku sami | dene kabèh padha salah rupa | kang dinangu lon ature | inggih amba rumuhun | kalanipun kesah mêmaling | mring wukir Rewataka | patapaning wiku | nama Bagawan Watrika | sinupatan awarni sima prasami | Sri Krêsna malih nabda ||

34. lah ta mêngko sira maksih uning | ya prênahe gunung Rewataka | kang dinangu lon ature | inggih

--- 1 : 290 ---

èngêt pukulun | botên têbih saking ing ngriki | punika katingalan | anggraning kang gunung | tur inggih talatah tuwan | sami karèh nagari ing Dwarawati | nata malih ngandika ||

35. lah ta uwis sira iku sami | sun apura kabèh dosanira | amung maria ing têmbe | aja na kang laku dur | bêcik padha adola kardi | apa sasukanira | sayêkti rahayu | sadaya matur sandika | Sri Bathara Krêsna angandika malih | hèh kabèh wruhanira ||

36. praptaningsun nèng dhêkuhirèki | sun mêminta sakuwasanira | sandika kabèh ature | sadaya kusung-kusung | jalu èstri tur-atur sami | sawusira tinampan | sang nata gya mundhut | barana saking nagara | pinaringkên [pi...]

--- 1 : 291 ---

[...naringkên] mring wong sadesa nampèni | kêkucahing narendra ||

37. sami nêmbah sumungkêm ing siti | Sri Bathara Krêsna angandika | bagenên kancamu kabèh | yaiku dananingsun | lah anggonên ngupaya bukti | pawitan salaminya | pasthi iku cukup | sadaya nuhun sandika | inggih mugi antuka sawabing gusti | Nata Krêsna ngandika ||

38. mring kang rayi Sri Yudhisthira Ji | yèn suwawi inggih tinêdhakan | ing Rewataka dhepoke | pun Watrika Sang Wiku | langkung sidik ingkang pawarti | êning tyas ambêk santa | kasutapan putus | lawan wus môngsa punika | arêrasan lan pandhita lamun kenging | kinanthi kawruhira ||

27. Kinanthi

1. Prabu Yudhisthira matur | dhuh sumôngga kakang aji | lêrês ing

--- 1 : 292-293[14] ---

--- 1 : 294 ---

2. iku luput | kalimputan ing pangèsthi | jêr maksih anggawa wadhag | katungkula i-[...][15] sisip | sêpi ing kawruh sanyata | mulane mung sira yayi ||

3. batine sira wus cukup | kacakup jamaning akir | dadi sirèku riningwang | bisa nunggal rasa jati | jatining kang kasunyatan | wikan basukining urip ||

4. maksih kataman ing kayun | kayungyun ing sih kaswasih | yèku drigamaning pêjah | paran dènira gumingsir | kira-kiraning wardaya | môngka rêncananing pati ||

5. ya ta wus datan winuwus | wuwusing amrih basuki | sampun lajêng lampahira | gumuruh kang samya ngiring | marang wukir Rewataka | datan winarna ing margi ||

6. wus rawuh sukuning gunung | kocapa sang maha rêsi | nênggih Bagawan Watrika | samana pan sampun tampi | sasmita badhe

--- 1 : 295 ---

tamuan | wong agung misesèng bumi ||

7. sigra dènira amêthuk | maring sukuning kang wukir | solahe karagan-ragan | mangigêl samargi-margi | sarwi santi jaya-jaya | manadukarèng wêwangi ||

8. sumungsung ing gônda arum | dènnya sumawur ing sari | sumrambah samarga-marga | praptane sukuning wukir | wau ta sri naranata | tuwin sagung para ari ||

9. ngungun kang samya andulu | dènnya sumawur kang sari | tan antara katingalan | sang bagawan praptanèki | lajêng umarêk ing ngarsa | gupuh Prabu Harimurti ||

10. sigra cinandhak sang wiku | kinurmat tinunggil linggih | Sang Bagawan kipa-kipa | nalôngsa amangênjali | Bathara Krêsna amêksa | dadya sang wiku nuruti ||

11. dangu bagya-binagya wus | sang bagawan angaturi | têdhaka maring asrama [a...]

--- 1 : 296 ---

[...srama] | sadaya lajêng lumaris | kerit Bagawan Watrika | prapta ing pidikan sami ||

12. sadaya ngaturan gupuh | munggèng pracabakannèki[16] | tuwin sagung wadyabala | wus karya pakuwon sami | samana sang abagawan | sugatanira amintir ||

13. wowohan adi mawa rum | sukanira sang lir Ratih | kênya utama yu endah | ingkang kinèn angladèni | tuwin endhange satunggal | tut wuri angêladèni ||

14. sang nata suka kalangkung | dènira anèng ing wukir | Rewataka saha wadya | kacaryan mring sang ayogi | dènnya mrih mring tamunira | dahat noraga ngrakêti ||

15. tan môntra-môntra yèn wiku | bisa sumusup andasih | kabèh samya ngalêmbana | ing tingkahe sang maharsi | sih lulut ingkang [ing...]

--- 1 : 297 ---

[...kang] tumingal | sadaya wadya narpati ||

16. sami kakênan tyasipun | bisane sang maha rêsi | wau Rahadèn Sêtyaka | sadangunira ningali | mring sutane sang bagawan | wasta Rêtna Puspawati ||

15. kayungyun rahadèn wuyung | uyang wigêna tan sipi | agung katongton ing tingal | kusuma rêtnaning wukir | kinêkêr praptèng wardaya | nalikane ngêladèni ||

16. agung liniring pandulu | saparane tinut wuri | tansah pinanduk ing tingal | Radèn Sêtyaka ing galih | yèn sampuna èngêt ing tyas | lagya umiring rama ji ||

17. kadi agea sinambut | tanpa tolih lara pati | mangkana karsaning driya | adhuh pawonganing wukir | si wong apa kang mangkana | wong ayu tan ana gêmpil [gê...]

--- 1 : 298 ---

[...mpil] ||

18. warnane rêspati tulus | adhuh mêmanising lathi | wong adêdêg lênjang-lênjang | jatmika wangune wêdi | lamun suwita ing priya | baya ika anastiti ||

19. mung sathithik cacadipun | emane wisaning wukir | lawan ika nora timbang | rasaning tyas ingsun iki | bok iya abela lara | dadia tunggal panganti ||

20. dhuh mirah rêtnaning gunung | mentara saking ing wukir | payo ngumbara lan ingwang | suwita mring Dwarawati | tan pantês anèng aldaka | mundhak busik irêng kusi ||

21. pêpantêse mirah ingsun | dadya putrèng Dwarawati | sokur pisan yèn dadia | iya mantune rama ji | adhuh adoh elok ika | apa baya ingkang margi ||

22. nora kayaa sang wiku | bisa têmên [tê...]

--- 1 : 299 ---

[...mên] karya siwi | nanging ta panduganingwang | dudu anak gone ngukir | pantêse anak pêpujan | dhanyang kang rumêksèng wukir ||

23. pan kinarsa gawe sunu | yèn ta mangkonoa ugi | iku tênung kang pinuja | miwah ingkang guna dhêsthi | pinusthi dadi manungsa | ginawe sikarèng tami ||

24. suka lila raganingsun | dèn arada tênung putri | jêr ingsun arsa jêjanggan | marang Watrika Sang Rêsi | wus sêdya têngga bêdhiyang | dimène cêlak sakêdhik ||

25. lawan kusumaning gunung | jêr wus padha pinêt siwi | ingugung sadina-dina | wong roro têngga asrami | adhuh mendah sukaningwang | kalakona karsa mami ||

26. sanadyan èstua tênung | miwah prayanganing wukir | kang

--- 1 : 300 ---

pinuja dadi janma | suka sirna awak mami | pinèta pêri ing arga | witning wor kahyangan mami ||

27. wau ta radèn tyasipun | tan kawawa nandhang brangti | trênyuhing tyas lajêng mêdal | tan ana kang graitani | praptaning jawi samana | mangaring-aring tan aring ||

28. sinamur-samur tan lipur | malah amulêt ing galih | mangiwa-ngiwa kawangwang | wêwangune sang lir Ratih | dadya sangsaya wiyoga | Rajaputra Dwarawati ||

29. nêngêna kang nandhang wuyung | anèng jawining asrami | wau Bagawan Watrika | umatur marang sang aji | dhuh pukulun batharèngwang | ingkang misesa ing bumi ||

30. nugraha gêng ingkang rawuh | dene pukulun nêdhaki | marang ing dhepok kawula | punapa kinarsan gusti | pun dasih têtiyang dama | nistha tan pantês sumiwi ||

31. upama sasôngka

--- 1 : 301 ---

dhawuh | tuwin lintang lawan sasi | munggèng sana mung sadina | paran dènira utami | dhuh bathara kang tinitah | amumpuni ing sabumi ||

32. sampun ta kirang pukulun | ing pamêngkunirèng dasih | Bathara Krêsna ngandika | hèh ta kadang karuh mami | aywa sandeya ing driya | malah yêktine sun iki ||

33. kapotangan sihirèku | tan sita-sita mênuhi | bangêt panarimaningwang | muga winalêsa benjing | kamulyan ingkang utami[17] | pêpangkataning swarga di ||

34. sang bagawan langkung nuhun | sumujut konjêm ing siti | Sri Krêsna malih ngandika | hèh wruhanira sang yogi | mulane sun iki prapta | lawan kadang-kadang mami ||

35. ana ing dhepokirèku | awit kacaryan miyarsi | kuwasane [kuwasa...]

--- 1 : 302 ---

[...ne] sêdyanira | duk anèng Wahita mami | ana wong arupa macan | sawusnya ingsun ruwati ||

36. mulih kamanungsanipun | kabèh umatur mring mami | awit mulabukanira | saking pakaryanirèki | jêr wong iku padha salah | mulane sira pisakit ||

37. Bagawan Watrika matur | dhuh pukulun jêng dewaji | botên katênta kawula | kuwasaa pindha rêsi | saking kabutuh ing driya | amung kawula ungêli ||

38. makatên wicantên ulun | hèh kang sêdya salah kapti | yêkti nêmu salah rupa | ing angganira pribadi | hèh kang karsa lali sira | yêkti liniru pangèksi ||

39. hèh kang nêdya nora tuhu | kadung kaduwung pinanggih | hèh kang karêm [ka...]

--- 1 : 303 ---

[...rêm] ing piala | iya alap ta pribadi | angalani maring sira | datan antara tumuli ||

40. amung punika pukulun | tanpa môntra malih-malih | saking mudha punggung dahat | saungêl-ungêle gusti | rèhning sru guguping driya | sri nata ngandika aris ||

28. Sinom

1. hèh ta Bagawan Watrika | puniku luwih prayogi | ujarira kang mangkana | kêna linuri ing wuri | benjang yèn ana janmi | karêm piala kalangkung | marang ing sasamanya | kêna tinulak kadyèki | nora wurung nêmahi ing angganira ||

2. andhêku risang bagawan | sang nata ngandika malih | sun iki arsa têtanya | mring sira ingkang sayêkti | pira laminirèki [lamini...]

--- 1 : 304 ---

[...rèki] | gonira ana ing gunung | iya ing Rewataka | dene salawase mami | tan miyarsa lamun kanggonan pandhita ||

3. gunung iki milu mring wang | karèh nagri Dwarawati | tan ana atur uninga | iya marang jênêng mami | kiwa têngêning wukir | arang kang nêdya karungu | yèn sira atêtapa | anèng ing wukir puniki | Sang Bagawan Watrika alon turira ||

4. pukulun sri naranata | kawula dèrèng alami | dêdunung ing Rewataka | pan inggih sawêk sawarsi | botên katênta gusti | pun dasih apindha wiku | namung nêdya umpêtan | anggèn kawula nèng ngriki | ngungsèkakên momongan amba punika ||

5. nama Dèwi Puspawatya | rare kênya wau gusti | putri ing Sriwantipura | wontên gancaripun gusti | nênggih ingkang

--- 1 : 305 ---

sêsiwi | pan dhatêng momongan ulun | Prabu Cindhakapuspa | ing Sriwantipura nênggih | milanipun putrinya ngong bêkta kesah ||

6. nagri ing Sriwantipura | wontên ripu agêng prapti | têmah campuh ing ayuda | ratu kawula kajodhi | kapupu ing ajurit | kongsi anêmahi lampus | madyaning adilaga | kawula gusti agiris | sabêdhahe nagri ing Sriwantipura ||

7. pun patik anuntên kesah | ambêkta sang rajaputri | katiga semah kawula | mila prapta wukir ngriki | ngungun Sri Harimurti | sang bagawan malih matur | punapa jêng paduka | karsa uninga ing nguni | gancaripun aluraning kuna-kuna ||

8. ngandika Bathara Krêsna | lah iku luwih prayogi | dadi wruh sanak lan warga |

--- 1 : 306 ---

nora kadung amastani | upama ingkang kali | wêruha sirahe luhur | mangkana sang bagawan | sandika umatur aris | dhuh pukulun ing nguni ratu kawula ||

9. Sang Prabu Cindhakapuspa | punika ingkang sêsiwi | nama Sri Cindhasurata | sadhèrèkipun pangarsi | lan Cindhasupala nênggih[18] | inggih sami putranipun | Sang Prabu Citramuka | ing Sriwantipura nguni | Sang Aprabu Citramuka kang pêputra ||

10. anama Prabu Kalora | punika ingkang sêsiwi | anama Prabu Madrasa | nênggih Madraka Sang Aji | punika kang sêsiwi | Prabu Wiruta pukulun | putrèng Prabu Pratidha | Prabu Pratidha ing nguni | kang pêputra nênggih Prabu Sandawista ||

11. Sri Sandawista putranya | Sang Aprabu Soda nguni |

--- 1 : 307 ---

Prabu Soda kang pêputra | Prabu Suwarma Sang Aji | Suwarma kang sêsiwi | Sang Bathara Kumarèku | Kumara kang pêputra | Sang Bathara Mahayêkti | Mahayêkti sutaning Hyang Mahyantika ||

12. Hyang Mahyantika putranya | nênggih Sang Hyang Maya nguni | putranipun Sang Hyang Tunggal | Sang Hyang Tunggal kang sêsiwi | pan Sang Hyang Wênang gusti | lah punika ta pukulun | inggih aluranira | momongan kawula gusti | dene ulun punika tuhu kawula ||

13. inggih amung môngka êmban | dhatêng sang raja pinutri | kang nginyani semah amba | awasta Nyai Sugandi | dene praptamba gusti | têka kathah kang anêbut | pandhita mring kawula | winastan wiku sajati | tur kawula têdhaking alit balaka ||

--- 1 : 308 ---

14. ya ta Sri Bathara Krêsna | suka dènira miyarsi | mring wuwusing Sang Watrika | sadaya kang para ari | samya suka tan sipi | miyarsa aluranipun | Sri Krêsna angandika | hèh bagawan kadang mami | wruhanira sagung pangucaping janma ||

15. kang padha nêbut pandhita | yèku pakoning dewadi | jawata tan katilapan | maring pakaryanirèki | kang maring tama niti | tinatular kadang karuh | purwanira kawêntar | poyan-pinoyan sayêkti | kabèh iku padha pakoning jawata ||

16. nêmbah Bagawan Watrika | umatur angasih-asih | dhuh pukulun sri bathara | amung antuka ingkang sih | ing sabda paduka ji | kang tumrap ing ôngga ulun | lêstantuna kawula | manêmbah ing

--- 1 : 309 ---

pada aji | Sri Bathara Krêsna alon wuwusira ||

17. iya apa sakarsanta | jawata pasthi nuruti | barang saosiking titah | ingkang ala lawan bêcik | jawata tan mekani | sayêkti padha jinurung | nanging pinangkat-pangkat | panêmunira pribadi | ingkang nêdya ala iya nêmu ala ||

18. kang bêcik ing manahira | panêmune iya bêcik | hèh ta Bagawan Watrika | lamun lêga tyasirèki | sutanira sang putri | lah puniku ingsun pundhut | dadia mantuningwang | dhaupa lan putra mami | Si Sêtyaka arsa sun adêkkên raja ||

19. ing Dwarawati nagara | sira yogya angêmongi | wau Rahadyan Sêtyaka | duk miyarsa saking jawi | sigra lumêbêt [lu...]

--- 1 : 310 ---

[...mêbêt] malih | sarwi ngandika ing kalbu | dhuh apa lamat-lamat | ngandikane rama aji | pamyarsaku nganggo putri lan Sêtyaka ||

20. rahadèn wus praptèng ngarsa | tan ana kang graitani | sang bagawan matur nêmbah | dhuh gusti lêga ing galih | sumôngga asta kalih | amba sadarmi pukulun | rumêksèng putra tuwan | nênggih sang raja pinutri | wus mangkana tan winarna laminira ||

21. dènira anèng ing arga | sagunging kang para aji | ya ta enggaling carita | nuju dina Soma Manis | Sang Dèwi Puspawati | lajêng dhinaupkên sampun | lawan Radèn Sêtyaka | Rajaputra Dwarawati | ingkang garwa putri ing Sriwantipura ||

22. tan winuwus wiwahanya | wau pangantèn kêkalih | sampun atut jajodhoan | rajaputra lan sang putri | antara dina malih |

--- 1 : 311 ---

Bathara Krêsna umatur | marang Sri Yudhisthira | dhuh pukulun yayi aji | anjurungna kawula sèrèn karajan ||

23. inggih dhatêng pun Sêtyaka | mêngkua ing Dwarawati | umatur Sri Yudhisthira | sumôngga ing kaka aji | kawula angèstrèni | inggih adêgipun prabu | dhatêng putra kawula | pun Sêtyaka Sri Bupati | Sri Bathara Krêsna sigra angandika ||

24. marang sagung para kadang | hèh sagunge ari mami | padha sira kaèstokna | ingsun lumungsur samangkin | dene ingkang gumanti | sutèngsun Sêtyaka iku | amêngkua nagara | iya anèng Dwarawati | pinaringan jêjuluk Prabu Sêtyaka ||

25. lawan malih garwanira | Sang Rêtna Yu Puspawati | ing mêngko sun lih arannya | nama Dèwi Sêtyawati | dayintèng Dwarawati | dene endhang-endhangipun [endhang-...]

--- 1 : 312 ---

[...endhangipun] | Endhang Sugandi ika | tulusa dènnya ngêmongi | miwah kadang ingsun Bagawan Watrika ||

26. ya ingsun paringi aran | juluk bagawan maharsi | têtêpa kapandhitannya | anèng Rewataka wukir | lan malih sun paringi | desa kiwa têngênipun | ing ardi Rewataka | sandika kang para ari | kabèh samya jumurung karsaning nata ||

27. ya ta Sang Prabu Sêtyaka | lajêng marêk mangênjali | kalawan dayintanira | Kusuma Yu Sêtyawati | tuwin risang maharsi | sumêmbah anuhun-nuhun | sawusnya tulus suka | Bathara Krêsna ngling malih | hèh Bagawan Watrika sira wêruha ||

28. lunganingsun saking praja | lawan kadang-kadang mami | arsa angancas kamuksan | benjang [be...]

--- 1 : 313 ---

[...njang] yèn praptèng nagari | ing mêngko sêdya mami | apan arsa amêmundhut | ing sakuwasanira | kinarya sarana pati | Sang Bagawan Watrika duk amiyarsa ||

29. angungun mijil kang waspa | wasana umatur aris | dhuh pukulun sri narendra | botên anyana kang dasih | lamun makatên gusti | ing karsa paduka prabu | raosing tyas kawula | duk miyarsa ing sabda ji | lir angganing têtiyang angêmut gula ||

30. sadangune ngeca-eca | tan wruh ilang sangking lathi | sangêt kaduwunging manah | kecalan raosing gêndhis | makatên kang upami | duk wau amba pukulun | dangune anèng ngarsa | langkung sukaning kang dasih | sarêng

--- 1 : 314 ---

myarsa pangandika kang mangkana ||

31. kêclaping atma mangkana | makatêna karsa aji | lir wong tinêbak mong tuna | langkung gagêtuning galih | dhuh inggih inggih gusti | amung pangèstu pukulun | dhumatêng pun Watrika | amung kawula ing wingking | kadi nuntên kang dasih anduduk muksa ||

29. Dudukwuluh

1. Sri Bathara Krêsna angandika arum | lah iya sakarsanèki | ngantêpi trisna maring sun | kudu nutugakên bêcik | dhuh Watrika kadang ingong ||

2. lah ta iku tuhu utamèng tumuwuh | kang uninga ing abêcik | dadi tan pêgat sakayun | kang kaya jênêngirèki | iku musthikaning uwong ||

3. duk samana tan winuwus laminipun | sang nata lan para ari |

--- 1 : 315 ---

tan pêgat ing sabên dalu | gunêman lan sang maharsi | amrih lêstarinirèng don ||

4. lawan amrih birai sajroning kalbu | ngilangkên was-wasing galih | ginagulang tamtunipun | wikan basukining pati | tinata durung kalakon ||

5. duk samana wus antara laminipun | sadaya anulya pamit | marang Watrika Sang Wiku | sampun budhal saking wukir | gumuruh sagung punang wong ||

6. Sang Aprabu Sêtyaka maksih tut pungkur | kalawan dayintanèki | tuwin inyanipun tumut | miwah sira sang maharsi | andhèrèk sang maha katong ||

7. ing samarga agung rêrasan anutug | lawan sagung para ari | ing pati amrih rahayu | kasunyatan kang patitis | Bathara Krêsna lingnya lon ||

8. yayi

--- 1 : 316 ---

Sena ayo dèn padha aguyup | akarsa sambèn lumaris | lawan uwis mangsanipun | gunêm mrih utamèng pati | sêdhêng padha mêdhar kawroh ||

9. yayi Parta apa kang anèng sirèku | punapadene ri aji | ugi sami urun wuwus | sampun katungkul prasami | sang nata umatur alon ||

10. inggih langkung saking prayogi pukulun | lah suwawi kakang aji | murwani karya pêpucuk | wontên kang linuri-luri | têturutan botên keron ||

11. Sri Bathara Krêsna angandika arum | nolih maring para ari | payo yayi dipun rêmbug | kang karya sêmanging ati | ing driya kang padha tanggon ||

12. ingsun ingkang miwiti karya pêpucuk | yayi ana kang upami | kang laku tanpa pangawruh | kawruh tanpa dèn lakoni | iku êndi

--- 1 : 317 ---

ingkang abot ||

13. yèn ngêmungna laku sêpên ing pangawruh | paran dumununging pati | kênyataan yêkti kuwur | jêr nyatane nora pasthi | saking pangancase kothong ||

14. nanging lampahipun sangsaya ginêntur | amêpêt pôncadriyèki | lawan ingkang tanpa laku | kawruhe luwih prayogi | kasunyatan tan tumpangso ||

15. karo iku yayi janma ingkang punggung | padha-padha amrih êndi | kawruh lawan ingkang laku | rinangkêp paran ta yayi | pêperangane ing kono ||

16. ing wêkasan iya nora gawa laku | amung kawruh kang kinanthi | pêsating atma lêstantun | wangsul kang muhung têtaki | praptaning don ora seos ||

17. lawan ingkang waskitha

--- 1 : 318 ---

maring pangawruh | sirnane padha lêstari | ing kaanan durung tamtu | jêr tan bali awêwarti | dadya ingkang luwih kothong ||

18. tanpa laku miwah sêpi ing pangawruh | wêkasan padha lêstari | ya tan bali tutur-tutur | tibaning jaman ginaib | iku yayi karya ewoh ||

19. Prabu Yudhisthira angandika arum | mênggahing kawula pêsthi | ambujêng ingkang pangawruh | tan tuna ugêring urip | nyirnakkên was-wasing batos ||

20. miwah lamun dèrènge tamtu puniku | kamulyan sajroning pati | tan wontên kang aran kawruh | sintên kang akarya ngèlmi | yêkti nyatane wus mathok ||

21. dene ingkang sakalangkung mudha punggung | kalawan manggung têtaki | kawruhe tan pinaèlu | kawêkasane [kawêkasa...]

--- 1 : 319 ---

[...ne] ing benjing | luluh mrih angsal kemawon ||

22. nadyan tunggil asal graitane suwung | nora bodho nora kanthi | ingumbak pijêr akatut | nora obahe pribadi | kabanjura dadi asor ||

23. Sang Arjuna lan Natèng Mandraka matur | amba kadi ing dewaji | ing wêkasan tan kaduwung | waskitha sajroning pati | yêkti ing rèh botên repot ||

24. Sri Bathara Krêsna malih dènnya muwus | bênêr kang kaya sirèki | sokur rinangkêp pikantuk | dhuh kajaba ari mami | payo yayi Sena gupoh ||

25. wêdharêna pun kakang pan arsa wêruh | wêwijangane kang pasthi | Dyan Wrêkudara umatur | kakang mungguh awak mami | bênêr kabèh

--- 1 : 320 ---

kang pangawroh ||

26. ing dêdunung kabèh nora nana luput | yêkti amung kurang rêsik | dene kawruh lawan laku | tan kêna tinggal sawiji | kècèra salah sawiyos ||

27. kabèh-kabèh dadi asoring pangawruh | lamun kang marsudèng gaib | nanging kawruhana iku | wêkasing sawiji-wiji | poma aja na kang keron ||

28. kawruhana busanèng kadhatonipun | amrih lêstari basuki | wruh ing sangkan paranipun | mumpuni èngêt ing galih | waskitha maduning tawon ||

Catatan kaki:

1. Lebih satu suku kata: nêdya angêbyuk mêngsah (kembali)
2. Kurang satu suku kata: maring sang yaksa narpati (kembali)
3. Sengkalan: marga gunaning pandhita (735 A.J.). (kembali)
4. Sengkalan: manggala pandhita sapta (778 A.D.). (kembali)
5. Guru lagu seharusnya: 8i, mariksa wadyanirèki (kembali)
6. patrap (kembali)
7. Guru lagu seharusnya: 8i, samana kang samya myarsi (kembali)
8. Sengkalan: ratu gunaning wiku (731 A.J.). (kembali)
9. Sengkalan: gatra wisayaning giri (759 A.D.). (kembali)
10. Sengkalan: swara dahananing wukir (737 A.J.). (kembali)
11. Sengkalan: sirna manising wiku (760 A.D.). (kembali)
12. Lebih satu suku kata: hèh ta kaki sira sabên ari (kembali)
13. Lebih satu suku kata: sampun sami ngestrenan adêgira ji (kembali)
14. Halaman 292-293 rusak. (kembali)
15. Naskah sobek (kembali)
16. pacrabakannèki (kembali)
17. Guru lagu seharusnya: 8a, kamulyan ingkang utama (kembali)
18. Lebih satu suku kata: Cindhasupala nênggih (kembali)