Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na)

Judul
1. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918. Kategori: Arsip dan Sejarah > Galeri
2. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 01: Deel I Voorrede). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
3. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 02: Ha-HaCa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
4. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 03: HaRa-HaTa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
5. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 04: HaSa-HaPa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
6. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 05: HaDha-HaMa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
7. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 06: HaGa-HaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
8. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
9. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 08: Ca). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
10. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 09: Ra). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
11. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 10: Ka-KaRa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
12. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 11: KaKa-KaLa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
13. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 12: KaPa-KaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
14. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 13: Da). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
15. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 14: Ta-TaLa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
16. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 15: TaPa-TaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
17. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 16: Sa-SaKa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
18. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 17: SaDa-KaPa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
19. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 18: SaDha-SaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
20. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 19: Deel II Voorrede). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
21. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 20: Wa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
22. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 21: La-LaWa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
23. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 22: LaLa-LaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
24. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 23: Pa-PaCa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
25. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 24: PaRa-PaSa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
26. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 25: PaWa-PaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
27. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 26: Dha). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
28. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 27: Ja). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
29. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 28: Ya-Nya). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
30. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 29: Ma). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
31. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 30: Ga-GaWa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
32. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 31: GaLa-GaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
33. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 32: Ba-BaTa). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
34. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 33: BaSa-BaNga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
35. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 34: Tha-Nga). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
36. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 35: Bijvoegsels en Verbeteringen). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
37. Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 36: Aanteekeningen). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
Citra

Pencarian Teks:

Lingkup pencarian: teks dan catatan-kakinya. Teks pencarian: 2-24 karakter. Filter pencarian: huruf besar/kecil serta diakritik diabaikan; mengakomodasi variasi ejaan, termasuk [dj : j, tj : c, j : y, oe : u].

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1

Na

na
1. KW. zva. mêngkana, sigêg. BJK. 164; zie verder bij ana, Gr. L. - 2. na, of êna, aanhechtsel voluntatief caus. Zie Gr.; en in Rěmb. ook naast ake, te M. in TBG. XXV, 182, 261, 271 enz.
ni
zie bij nini, en êni. 1. In Banyumas in de spreektaal zva. ko, in de tweede persoon van het Subjectief Passief; bv. in nijaluk, zva. kojaluk, WP. 106. nigawe, WP. 100. - 2. ni, KW. zva. ora, Wk.
nu
nung, JZ. II; BS. BG. 187 en anung, BG. 187 KW. zva. linuwih, (WS. 118) luwih, dhuwur, kawasa. anu, zva. pucuk, en sabarang, W.; zie ook boven. putra anung, BS. de edele prins. tiyang anung, een buitengemeen mensch. nung-anung, de voornaamste personen, de hooge adel. Bab. Jo. I, 1159: punggawa °. - nganungi, nungi, zva. ngluwihi, ngungkuli, nguwasani. - nung, KW. betr. voornw. zva. kang, RK. 21; vgl. Sund. nu, anu.
ne
1. aanhechtsel bezitt. voornw. 3e pers. in N. - 2. aanhechtsel van de propos. Zie Gr.
no
KN. uitroep: he! en zva. lo. kano, (voor kaeno) = kalo. kino, (voor kiyeno) = kilo.
nah
1. KN. een uitroep: wel! Gr. L., bv. nah: rak bênêr aku, Wel! ik heb immers gelijk! nah: anggèr: kadiparan, Wel, mijn zoon! hoe is het? BS.; ook = lah, Waj. II, 50, vgl. 64; PJ. IV, 240. - 2. KW. zva. mangkana, musthika, en radèn, Wk. - 3. verk. van nonah, vooral als Vocatief.
nih
KW. zva. anih.
nuh
of Ênuh, (Ar. [Arab]) eign. Noach.
nèh
KN. (grondw. v. anèh?) een toeroep, die men veelal door toch vertalen kan; bv. kêpriye nèh, Hoe is het toch? Gr. L. 133. prènèkna layang kuwe nèh, Geef dat boek toch hier! ora nèh, zva. ora ta, Waj. II, 158. turnèh, jêrnèh, immers. Men zegt ook sinèh, voor zie toch! Vrg. si, beneden. sanèh-nèh, of saanèh-anèh, zva. sawiyah-wiyah, Wk. ênèh = ènèh, zie wènèh. - Het dient ook (als voorvoegsel) om de passive Imperatief te

--- 1 : 226 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
vormen, bv. nèh unèkake, zva. unèkêna. nèh, is in 't Gunung Kidulsche = ni, vóór een pass.? Wk.
nèhake
zie wènèh.
nahing
nhai= verkeerde spelling voor nai= nahing, zie nanging.
nahan
KW. zva. mêngkono, Rm. 71. nihan, zva. mêngkene, (KA. 1) beide zva. sigêg, kèndêl. W. BJK. 164; in Jav. poëzie zva. voorts Bab. Jo. I, 522; genoeg er van (kunêng). KN. zie tahan, nahên, en nan. - kanahan, zva. kunêng, Wk.
nahên
KW. vervolgens, daarna (waarschijnlijk zva. nahan) G. Zie ook nahên.
nahun
TP. zva. taun, Zoo ook als K. in Těgal R.
nihan
zie nahan, WS. 130, 176; BJK. 164; AS.
nuhun
zie suhun.
nohan
KW. zva. bêgja, T. 30a; RL. 40a gusti, kaluwihan. Wk. - kanohan, zva. kabêgjan. Wk. KN. naam van een vogel, die op vruchten aast G. - Ook 4e dag van de Sangawara Wk.
nahantya
= sigêg, vgl. nahan.
naur
zie saur.
naidi
zie said.
naut
zie saut
nauti
KW. zva. cacing, Wk.
nahas
KN. ongelukkige, onheilspellende dag (Ar. [Arab], ongeluk, ongelukkig gesternte) JZ. I, 287, vgl. sangar. Ook geen werk hebben, niets doen G. nahasing bapa, de dag van het overlijden van iemands vader. nahasing sasi, ongelukkige dagen in zekere maanden, waarop eenig profeet een onheil overkomen is (vgl. apês, sangar).
niasat
zie siasat.
naosi
zie saos.
nahwi
(Ar. [Arab]), voorbeeld, gelijkenis Wk.
nahwu
(Ar. [Arab]), spraakkunst Wk., vgl. wyakarana, als vak van onderwijs op de pěsantren v. d. B. in TBG. XXX, 524.
niaya
en niayani, zie aniaya.
nahim
(Ar. [Arab], slapende), slapen Wk.
nahêm
KW. zva. anggunêm, gunêman, Wk. vgl. hêm.
naib
(Ar. [Arab], v. d. B.) plaats waarnemer, vertegenwoordiger (vrg. wakil). pangulu naib, KN. een priester op een dorp (kaum), die, tevens Kakim zijnde, de bevoegdheid heeft, om meisjes of vrouwen, die geen Wali hebben, in het huwelijk te verbinden, vgl. srakah, of hun huwelijk te ontbinden, vrg. kakim. - panaiban, een opbrengst aan zulk een priester, waarvan deze wêer de helft aan den Mas-Pangulu voor de verleende bevoegdheid moet opbrengen ER. II, Bijl. 70.
nahing
nai= zie nanging.
nan
KW. samentr. van nahan, zva. sigêg.
nin
KW. zva. langkung, Wk.
nun
1. verkorting van nuhun, of kula nuwun. - 2. walvisch JZ. I, 287. - 3. n. v. d. arab. letter [Arab] (de beide laatsten arab. [Arab]).
nèn
zie cik.
non
en anon, zie ton.
nana
KW. zva. risak, ical, sirna, rai, en zie bij ana. - manana, zva. ngrusak, nglêbur, ngamuk, Wk.
nini
nini of ninNi nini, KN. êmbah, K. (of KN. Wk.) eyang, KI. grootmoeder, ook oudtante. nini, ook tot betiteling, om een oude vrouw aan te spreken; in poëzie en als KI. ook voor meisje AS. Verder is nini, en gew. ni, (JBr. 358) een voorzetsel vóór eigennamen of benamingen van fatsoenlijke vrouwen, zooals kaki, of ki, vóor die van mannen, vgl. kyai, en nyi, voor nyai, bv. Ni Trunadăngsa, semahipun Ki Trunadăngsa, JBr. 358. nini răndha, of ni răndha, de weduwe. ni nyai, BS. ni rara, het meisje. ni putri, de prinses. ni mbok, voor ni êmbok, BS. ni mas, betiteling van een vrouw door haar man. nini êntih, of ninintih, naam van een vliegende spin, zie op êntih. ninimu, of ninèkmu, je grootmoeder. ninèkne, zijn grootmoeder. ninèkamu, en ninèkane, zijn scheldwoorden. ni thowok, en ni edhok, zie kêdhok. nini bibi, een jongere en ° tuwa, een oudere zuster van grootvader of grootmoeder Wk. nini-nini pamaès, JZ. II. nini-nini, een besje JZ. II; BTDj. 76. - ngênini, (Wk. nini) ngêmbah, ngeyang, iemand grootmoeder noemen. - kumini, een nufje of nuffig, waanwijs Bab. Jo. I, 664 o. z. kumlungkung, van een meisje of jonge vrouw JZ. II. - ninèk-ninèk, een oud vrouwtje worden. Zie kaki, Sri T. 68b.
nuni
KW. zva. mungêl, nyimpên, Wk.

--- 1 : 227 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
nono
KW. zva. mangkana, Wk.
nênah
KW. zva. anggêsêng, Wk.
nini
ninNi zie nini nini.
nanan
KW. zva. nyandêrake, Wk.
nanah
oudj. id. KN. etter; etteren. ngêmu °, etter bevatten v. e. wond of zweer Wk. Vgl. jitah, en wuk.
nonah
(verk. nah) Port. Ml. nonna, jonge juffrouw, ben. v. e. jong meisje van Europeesche afkomst M.; vgl. nyonyah, BTDj. 383, dit oneig. voor nonah.
ninèn-ninèn
zie nini.
ninintih
zie nini.
nênêr
nenNe/ KW. zva. tètès. - nênêri, zva. nètèsi, ngoncèri, Wk.
nènèr
zie sèr.
nonor
zie sor.
ninèk
zie nini.
nènèk
(als aansprkw. ook verkort nèk) in sommige streken = nini. Ook OJ. n. v. e. eetbaar zeehorenslakje Wk.
nanas
KN. ananas; ook n. v. e. mangga-soort JZ. I, 277. ° bêndhang, een soort ananas? Tj. III, 23. - ngênanas, een ananas gelijkend.
ninis
zie tis.
nènès
KN. spraakzaam (en) lieftallig van een vrouw, vgl. kênès.
nonop
(L. 334) of nonob, KN. een schuilplaats zoeken (bv. om niet onder den blooten hemel te zijn Wk.); eig. tegen de hitte van de zon in de schaduw gaan schuilen van beesten (vrg. aub, ninis, bij tis, plegung, dhodhot, enz.). - panonopan, of panonoban, een schuilplaats.
nanam
nnNm\ zie nam-nam.
nênêm
zie nêm.
ninang
ninN= KW. zva. salewah. KN. afwijken, verschillen Wk.; onjuist, onnauwkeurig; niet stipt nagekomen, niet juist uitgekomen, niet juist gevolgd, niet overeenkomen met een opgave, belofte, origineel enz., vgl. cidra, Wk.
nonong
KN. bol van voorhoofd LK. 75; eig. den vorm hebben van de knop op een gamělan-ketel, alsof wanneer men er op sloeg, het den klank nong, zou voortbrengen Wk., vgl. ning, enz. en kênong.
nancah
KW. zva. menggok. JZ. II, Wk.
nancang
beter nancang, zie cancang.
nancing
KN. bleek Wk.
nincing
zie cincing.
nèncèng
zijdelings zich voortbewegen, bv. als een krab. Uit eerbied op zij van den weg voortgaan met 't front naar imd. gekeerd Wk., vgl. èncèng, bèncèng, enz.
nencong
zva. me °, Wk. Zie encong.
nancanga
KW. zva. ngrêngga, Wk.
nênêr
nene/ KW. zva. tètès. - nênêri, zva. nètèsi, ngoncèri, Wk.
nanak
KW. zva. anak, Wk.
nunuk
1. ook verdubb. en nunak-nunuk, nanak-nunuk, nanuk-nanuk, (erger dan nonor, Wk. vgl. mumuk) zóo zwak van gezicht, dat men de voorwerpen slechts als schaduwen ziet. - 2. panunuk, bult, kleine verhevenheid van den grond, klein heuveltje, vgl. punuk. Pating panunuk, of ° pêthuthuk. Rh. vrg. mêthuthuk, zegt men van een plaats waar veel kleine hoogten bijéén zijn PL. II, 145. - manunuk, als een bult uitpuilen.
nênêki
KW. zva. ngitik-itik, milala, Wk.
nanda
KW. zva. ngucap, vgl. nada, nandya.
nandi
KW. zva. bayu, Wk.
nindi
KW. zva. midih, Wk. vgl. tindhih.
nanadi
KW. zva. nêningali, Wk. vgl. nida.
nondah
KW. zva. ngacêcêng, Wk.
nandêr
zie sandêr.
nendra
KW. zva. turu, Wk. (Skr. nidrâ, slaap). anggugah gonira °, BG. 281. - panendra, infin. Waj. II, 205.
nandukara
zie sandukara.
ninidikara
KW. zva. nyoroti, mêmuja, Wk.
nindita
zie anindita.
nandya
KW. zva. ngucap, sumbar, dhoso, Wk.
nindya
KW. zva. luwih. ° mantri, KW. zva. patih, mantri linuwih. Zie anindya.
nundang
zva. ngundang, T. 34a.
ninta
zie cinta.
nunut
KN. meêgaan of meêgaan reizen met iemand door zich bij hem te voegen WP., JZ. II (grondw. tut, vgl. ook tumpang, tumpal, dhumpil). - nunuti (of angnunuti, Wk.) meêgaan of meê gaan reizen met JZ. I, 98, BTDj. 30; imd.

--- 1 : 228 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
iets meegeven om het te bezorgen of het op zijn vendutie mede te verkoopen Wk. kanunutan, pass. - nunutake, (of angnunutake, Wk.) iemand of iets met de een' of andere gelegenheid meê doen gaan of meê geven (ook voor eens anders vendutie? S.; voor iemand passage nemen of bezorgen om meê te gaan); ook wel gebruik maken van de gelegenheid om bv. zijn goederen op de vendutie van een ander te verkoopen, door die er bij te doen Wk. - nunutan, wie of wat meêgaat of meêreist. - tunutan? iemand of iets om meê te reizen WP. - panunut, het meêgaan, enz.
nantên
KW. zva. karana, awit, mangkana, têmên, Wk.
nuntên
K. van nuli, zie tuli, III.
nonton
zie ton.
nuntitakên
KW. zva. ngoncat-ancit, Wk.
nantya
= nandya, en zva. mênggak, nguwuh, en ngucap. nantwa, id. T. 49a.
nantam
KW. zva. nuruti, Wk.
nuntagi
of nuntagi, KW. zva. ngrampungi barang gawe, sumurup têrang, Wk. nyuntagi? W. KN. iets duidelijk inzien, goed begrijpen G.
nunas
KW. zva. nyakot, mangan, Wk.
niniwêh
KW. zie iwêh, en niwêh.
nandhi
KW. zva. nandhing, sudi, en nyandhi, v. candhi, Wk. KN. ben. van zekere geurige rijstsoort Rh.
nandhah
nandhahi, KW. zva. nututli,[1] Wk.
nandhang
zie sandhang.
nanjani
zie sănja.
nanjung
zva. cêthing, MR. II, 48. Tj. 310: sêkul sa °, ook zva. sakêpêl?
nanjangi
en nanjangakên, zie sanjang, bij tutur.
ninjangake
zie sinjang.
nanam
nnm\ KW. zva. nganam, Wk.
nunum
zie bij tum.
nanang
KW. zva. nglangi. - nanang-nanangan, zva. lêlangên, Wk.
ninang
nin= KW. zva. salewah.
nuning
KW. zva. ningali, Wk.
nunung
KN. lokaas; lokken G. (vrg. tundhung, nundhung).
nica
KW. zva. enak, têtêp, mêkar, luwih, en nistha, T. 35b (Skr. nîca, laag, gemeen) Wk. - nican, zva. kanisthan, Wk.
nuca
KW. zva. ngrusak, Wk.
noca
zie anda.
nacah
zie cacah.
nucuh
zie cucuh.
nocoh
zie cocoh.
nocani
zie sotya.
nocor
zie cocor.
nacara
KW. zva. antêng, Wk.
nacari
zie cacar.
nacak
zie cacak.
nêcak
zie cêcak.
nêcêk
zie cêcak.
nucuk
zie cucuk.
nècèk
zie cècèk.
nocok
zie cocok.
nucèkake
zie suci.
nacad
zie cacad.
nucudi
zie cucud.
nica-swabawa
(Skr. nîca, klein, laag + swabhâwa, natuur) KW. zva. gara-gara, Wk.
nicil
zie cicil.
nècèl
zie cècèl.
nocol
zie cocol.
nuculi
zie cucul, bij cul.
nacap
zie cacap.
nêcêp
zie cêcêp.
nicip
zie cicip.
nucup
en nucupi, zie cucup.
nacag
zie cacag
nocog
zie cocog.
nècègi
zie cècèg.
nacab
= nacap, van cacap.
nêcêb
zie cêcêb.
nacing
zie cacing.
nêcang
zie sêcang.
nrê
nêr, of nar. KW. zva. jalma, of manungsa, ontbr. W. (Skr. nṛ) vgl. nara. - nrêpa, nêrpa, of narpa, zva. ratu, (Skr. nṛpa). - nrêpati, nêrpati, of narpati, zva. ratu, (Skr. en oud-jav. nṛpati) vgl. narapati, en nrapati, bij nara.
nar
zie nrê.
nêr
zie nrê.
nir
ook wel ênir, KW. zva. ilang, risak, têlas, en tanpa, Wk.; T. 29b; als Tj. Sěngk. nul AS. 6 (Skr. nis, of voor sommige letters nir,

--- 1 : 229 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
een voorvoegsel, dat uit, zonder beteekent; en zóo komt het ook voor in eenige Kawiwoorden en eigennamen. Vrg. nis. - anir, zva. anirna, van sirna, JZ. II. anir wèsthi, of nir wèsthi, benaming van een veertigtal prajurit's van den Susuhunan. nirwikara, KW. zva. ora sarănta, Wk. T. 37a? abang anirwikara, (of ° nirwikara) benaming van een ander dergelijk veertigtal (Skr. nirwikâra, zonder verandering van vorm, uniform). - kaniran, verdwijning BS. - ngênirakên, doen verdwijnen.
nur
(Ar [Arab]) licht, glans. Zie ook ZG. IV, 232; X, 275; XXX, 3. nurbuwah, of nurbuwat, ook wel nubuwah, KN. prophetische luister of glans, zva. cahya kanabean, (Ar. [Arab]) RP. 41. jaisnasir Yyang Manon tăndha tajuling ° cahyaning karatyan. Bab. Jo. I, 400, vgl. II, 111. cahya nurbuwat, verder een geheimzinnige glans, die den drager 't koningschap voorspelt BTDj. 324.
nèr
zie sèr.
nor
zie sor.
nara
KW. man, mannelijk (Skr. nara, mensch, man, vrg. nrê). naraarya, of nararyya, Bab. Jo. I, 516, zva. ratu, of prabu, vorst (van nara, en arya, Skr. ârya, heer, meester). narendra, of nalendra, hetz. BG. 16 (Skr. en oud-jav. narendra). naranata, hetz. (Skr. naranâtha). naradipa, hetz. (Skr. narâdhipa). narèswara, of nariswara, hetz. (Skr. nareçwara). narasinga, zie bij singha. narapati, of nrapati, en narapatya, hetz., zva. nrêpati, (Skr. narapati). naraji, of naraaji, hetz. Wk. narawita, KW. zva. wong miji ing ratu, Wk. een persoon, die onmiddellijk onder de bevelen van den Vorst staat (van nara, en Skr. witta verworven, verkregen bezitting, eigendom). siti °, land dat rechtstreeks onder de bevelen van den Vorst staat, vorstelijk domein JBr. 257. In Jap. sawah narawita, sawah's in gemeen bezit ER. I, 60. narawagra, narayana, bijnamen van Wisnu (Skr. Narawyâghra, en Nârâyaṇa). narawangsa, of narawăngsa, KW. zva. trahing ratu, en naam van een boek, dat het verhaal van de gedaanteverwisseling van Dèwi Cåndrå-kirånå behelst.
nari
1. KW. vrouw, vrouwelijk (Skr. nârî, vr. van nara; zie nara). sang raja nari, de Vorstin BS. - 2. N. zie tari.
naru
zie saru.
nare
zie inêp.
nêra
KW. zva. nètès, Wk.
nêru
KW. vervolgen, achternaloopen. anru, zva. ambantêrakên, AS.
nira
= ira, na klinkers BJK. 166.
nure
KW. zva. mudhar, Wk.
nera
KW. zva. toya (Skr. nîra).
nora
zie ora.
nori
(Mal. nuri) KN. papegaai (vrg. luri). kapas °, zie kapas.
narah
KW. zva. nyarah. - 2. zie sarah, ngarah, en arah.
naruh
KW. zva. ambarungi, nyirêp, Wk.
nurah
KW. zva. ngêlèr, anjèrèng, nuruh, (zie turuh).
nuruh
KW. zva. ngêcuri, T. 4b; en zie turuh.
nêrahi
KW. zie srah.
narah-arah
zie arah.
naraeca
KW. brassen, smullen. Men vindt ook eca anêwara eca, en ngeca-eca nêwara weca, WP. Vrg. naramăngsa eca, bij tara.
narahyang
KW. zva. kadewatan, Wk.
nirna
zie sirna.
narandu
zie sarandu.
narendra
zie bij nara.
nirantara
KW. zva. tan pêgat. Wk. (Skr. nirantara, zonder tusschenruimte, onafgebroken).
narantaka
KW. zva. tiyang ambêk pêjah, Wk. (Skr. Narântaka, n. v. e. raksåså).
narunjah
KN. = ngrunjah, Wk.
naronthong
zie tharonthong.
naraca
KW. 1. zva. traju, weegschaal, balans (Skr. nârâcî, een goudschaal, fijne balans). - 2. pijl, pijlen (Skr. nârâca, pijl, ijzeren pijl). naracabala, een heir van pijlen (panah kang mêtu ewon).
naracak
zie taracak, en = ngracak, zie racak, Rh.
naracas
narècès, narucus, narocos, zie caracas, carècès, carucus, carocos.
nrêcêl
of narêcêl, zie crêcêl.

--- 1 : 230 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
nêrcêb
zie carêcêp.
nirraya
KW. zva. botên katingal, Wk. (Skr. niraya, hel).
nararyya
zie bij nara.
naraka
KN. de hel (Skr. en oud-jav. naraka). Ook = warana? Waj. II. 208, vgl. Waj. I, 23; II, 10. naraka Buda, de hel der Budisten.
nirèka
nirèki, nirèku, poët. zva. nira.
narukrama
zie bij saru.
narakoswa
KW. zva. tiyang miji ing ratu.
nêrod
zie sêrod.
narada
eign. van een Jawåtå, anders Kanekåputrå genaamd, de bode van Bathårå Guru (Skr. Nârada). Het wordt verklaard door dewa kêbayan.
naradi
KW. zva. wong linuwih, Wk.
nirada
KW. zva. candhik ala, Wk. (Skr. nîrada, regenwolk).
nêrat
zie sêrat, bij tulis.
nirus
maniruskên, KW. zva. nipisake, Wk.
noras
KW. zva. ngambung, Wk.
nirasa
KW. zva. tanpa rasa, Wk. (Skr. nîrasa, saploos, verdord).
nêrasah
zie sarasah.
nara-siwanasa
KW. zva. Bathara Guru, Wk.
nariswara
narèswara, zie bij nara.
nrêsêp
zie bij sêsêp.
narasoma
eig. van een prins van Måndåråkå, later Vorst Salya.
sarasinga
of ° singha, KW. zva. macan wong, Wk. jêjuluke Bathara Wisnu, Wk. (Skr. narasiṅha).
narawantah
KW. zva. linangkung, Wk., Rm. 460, 461.
nirwikara
zie bij nir.
narwat
KW. zva. ngrêbut.
nirwati
olifant Waj. II, 163.
narawata
of narawatah, KW. zva. wradin, (T. 52b) abra, tan pêgat, sêlur, Wk. (Skr. anawarata, onophoudelijk).
narawasa
KW. zva. nêmpuh, Wk.
nirwèsthi
zie bij nir.
narawung
zie srawung.
nirlaba
KW. zva. tuna, Wk.
nrapi
KW. zva. nyirêp, Wk.
narpa
zie bij nrê.
nrêpa
zie bij nrê.
nêrpa
zie nrê.
nirpringga
zie pringga.
nirapada
KW. zva. kadewatan, kamuksan, Wk.
nrapati
zie bij nara.
nrêpati
nêrpati, en narpati, zie bij nrê.
narapatya
zie nara.
naraji
of naraaji, zie nara, Wk.
nuruyi
KW. zva. ngrênggani, Wk.
nirayapada
KW. zva. kamuksan, kadewatan, Wk.; vgl. nirapada.
narmada
KW. rivier Wk. (Skr. Narmadâ, naam eener rivier) K. 4, 18; Tj. III, 9.
nrêmale
KW. zva. mradini, nglimputi, Wk.
nirmala
(Skr. nirmala, zonder vlek) KW. zva. suci, T. 33b. patang puluh abang anirmala, n. v. e. corps prajurits v. d. Sunan.
narambahi
zie sarambah.
nêrêg
zie sêrêg.
nuraga
of anuraga, en nuragya, KW. 1. onkwetsbaar (Skr. anurâga, gunst) T. 55a: sang katong nurageng rat.? - kanuragan, onkwetsbaarheid Rm. 369. - 2. nederig (waarschijnlijk voor noraga).
nurigan
zie curiga.
nirgana
KW. zva. tanpa sêla, Wk.
nuragya
zie nuraga.
naragi
KW. zva. nyarèhi, Wk.
nirgiba
KW. zva. bodho, Wk.
nêrêb
KW. zva. ngiris, nugêl, Wk.
nirib
KW. zva. ngèmpêr, Wk.
nirbana
KW. zva. têrang, Wk., T. 16a, 32a. (Skr. Nirwâṇa, verdooving, verlossing uit het wereldsch lijden).
nirbinta
zie nirbita.
nirbraja
zie braja.
nirbita
of nirbinta, eign. van den Patih van Wiråthå in de Bråtå-yudå, en van een Vorst van Nuså-Baron; ook naam van een corps prajurits van den Susuhunan (Skr. nirbhîta, onbevreesd).
nurbuwah
zie nur.
nurbuwat
zie nur.
nirbaya
zie bij baya.

--- 1 : 231 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
narathak
narithik, naruthuk, narèthèk, zie tharathak, tharithik, tharuthuk, tharèthèk.
nrang
KW. zva. biyas, kaya, Wk.
nrang
nrêng, zie sêrang, sêrêng.
narang
KW. zva. nasak, Wk.
nurung
zie surung. - nurungi, KW. zva. anjurungi, Wk.
nèrèng
KN. op zijde gaan, of aan de kant van de weg gaan (vrg. nèdhèng, bij tèdhèng). nèrèng-nèrèng, slingeren in het gaan.
nrang-pringga
zie bij sêrang.
nrangguli
= mrangguli, GL. 38.
nrang-baya
zie bij sêrang.
narêngi
zie sarêng, bij barêng.
nurungi
KW. zva. anjurungi.
nak
zie anak. Ook voor nèk, de N.
nêk
zva. ênêk.
nik
KW. zva. urut, tata, pirantos, Wk.
nuk
KW. zva. nuwêk, zie tuwêk.
nèk
zie mênèk, nènèk, en cik. Ook voor wèh, de N.
nok
of ênok, zie dhenok. Ook voor wèh, en ana ing, de N.
naka
1. KW. kanaka, of kênaka, KI. van kuku, nagel van een vinger, klauw (Skr. nakha). păncakênaka, de vijf nagels wordt in het bijzonder gezegd van de nagel van Wrěkodårå, waarmeê hij altoos doodlijke wonden toebracht (Skr. pañcanakha, vijf nagels hebbend). - 2. verkorting van kanaka, KW. zva. êmas, goud (Skr. kanaka). 3. zva. marang, Wk.
naki
KW. zva. punika, Wk.
naku
KW. zva. mêngku, Wk.
nika
niki, niku, zie ka.
nike
KW. zva. iki, Wk.
neka
of aneka, KW. verschillend, velerlei (Skr. naika en aneka). nekawarni, en neka-neka, of aneka-neka, zva. warna-warna, van verschillende kleuren, veelkleurig, velerlei (Tj. II, 169). - maneka, velerlei, veelkleurig.
nikah
of ningkah, KN. het trouwen, de plechtige voltrekking van een huwelijk vóór den priester; huwen, trouwen (Ar. [Arab] v. d. B. vrg. krama, en ijab. Een ander ningkah, zie bij tingkah). ° tambêlan, zie bij tambêl. kaningkah, getrouwd Bab. Jo. II, 204. - nikahake, of ningkahake, iemand doen of laten trouwen, uithuwen, in den echt vereenigen BTDj. 120. - nikahan, of ningkahan, met een ander of met elkander trouwen. - panikah, of paningkah, het trouwen, de voltrekking van een huwelijk; huwelijksvoorwaarde.
nikihên
KW. zva. iki, Wk.
nakon
KW. zva. akon. Wk.
noknon
kula °, voor kula nuwun, Waj. I, 185.
nukani
zie suka.
nikanang
KW. zva. kang, Wk.
nakar
ben. v. h. feest op den 10den der maand Běsar Wk. (Ar. [Arab] in [Arab], het offerfeest te Mina op dien dag); ook zva. nyakar, v. cakar.
nakir
(Ar. [Arab]) nm. v. e. der engelen, die de dooden ondervragen Wk.; zie mungkar.
nakur
zie thakur.
nukir
KW. zva. ngukir, Wk.
nèkèr
zie thèkèr.
nakhirun
andere naam v. d. engel, die bij Wk. als nakir, wordt opgegeven; ook nangkirun.
nukarta
zie sukarta.
nukarya
zie sukarya.
nakoda
of nangkoda, (Perz. [Arab]) KN. Ml. een bevelhebber van een schip, een koopman, die zelf met een schip meêvaart, zeehandelaar; vgl. juragan.
nèkêt
panèkêt, zie ikêt.
naksi
of nêksi, en nêksèni, zie sêksi.
niksa
zie siksa.
nak-sanak
zie sanak.
nikwin
KW. zva. nguman-uman, Wk.
nakal
KN. loos, valsch, schelmachtig Wk.; stout; baldadig Mal. (eig. koppig? vgl. wangkal, kêkêl, enz.) Bl. CP. 176, 182, ook passim in Bab. Jo. II, o. a. 890.
nokil
afschriften uit het register der besluiten van den pangulu ter hoofdplaats ER. III, 23.
nakula
of nangkula, eign. van den vierden zoon van Paṇdhu (Skr. Nakula).
nukuli
nukulake, zie thukul.
nukma
zie sukma.

--- 1 : 232 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
nikmat
Ar. [Arab] KN. genot, geneugte, délice, verkwikking; verkwikkend, délicieus BTDj. 117, 508; RP. 128; WP. 78. - nikmati, genot of verkwikking gevend. - kanikmatan, wat verkwikkend enz. is, zalig genot; zalig.
nukung
KW. zva. amburu, Wk.
nda
zie ênda.
nada
KW. zva. wicantên, (Skr. nâda, geluid) RL. 35b. - manada, zva. nywara, Wk.
nadi
KW. 1. zva. kali, rivier (Skr. en oud-jav. nadî) sêgara, (In A. 29 verklaard met: banyu ingkang wontên salêbêting wowohan). - 2. zva. bayu, ader (Skr. nâḍi). - 3. zva. luwih, voortreffelijk, uitmuntend (vrg. adi, en nèdi). - 4. tuin G. - 5. zva. liring.
nida
KW. zva. awon, panyakar, ngatingal, karêm, Wk.
nidu
KW. zva. kambah, Wk.
nèdi
KW. zva. aèng, vreemd, zonderling (vrg. nadi) Wk.
ndah
= êndah.
nadah
KW. zva. rusak, Wk.
ndan
= êndan.
nidra
zie cidra.
nadar
KN. gelofte (Ar. [Arab] v. d. B.) Vrg. kaul, punagi, pasanggiri, enz. duwe nadar, een gelofte hebben, onder een gelofte zijn. a °, BTDj. 480; gadhah °, BTDj. 17: een gelofte doen. ngluwari nadar, een gelofte vervullen of betalen. - panadaran, plaats waar men gewoon is een gelofte te doen, zooals het graf van een heilige; iets dat men plechtig beloofd heeft, een gelofte.
nêdêr
KW. zva. midêr, ngêpung, Wk.
nudur
Ar. KN. verhindering; vrg. aral, dial. ook udur, v. d. Br.
nèdêrlan
zie Indiya.
nadukara
KW. zva. anjurungi, T. 23b, 37b (grondw. Skr. sâdhukâra, bijvalsroep), vgl. nandukara.
niditya
KW. zva. nglangkungi, W. anindita, Wk.
nadpada
of natpada, KW. zva. ngabêkti, Wk.
ndya
= êndya.
nêdya
zie sêdya.
nidya
KW. zva. nglangkungi, Wk., verbast. v. anindya.
nudya
zva. nuju, v. tuju.
nedya
KW. zva. ngegla, Wk. ° anta, zva. kaluwihan, Wk. (misschien Skr. anindyatâ, onberispelijkheid).
ndyan
= êndyan.
nadyan
(in poëzie Wk.) of najan, en gew. sanadyan, sênadyan, of sênajan, KS. 137 en ook wel sinajan, KN. sênaos, KD. ofschoon, hoewel, alhoewel, hoezeer, al is het ook; ook AS., zelfs WP. 10, BTDj. 83, BG. 38; vgl. dadia, en sêlagi, Wk. sênajana, al ware het ook; zie ook êmbuh.
nadamah
Ar. [Arab], berouw. dina (of ari) nadamah, de jongste dag, de dag van het jongste gericht.
nta
zie ta.
nata
1. KW. zva. ratu, Vorst JZ. II; als Tj. Sěngk. één (Skr. en oud-jav. nâtha). sang nata, de Vorst. - 2. KN. zie tata. - 3. zva. nyêmbah, Wk.
nati
KW. zva. luwih, têmên, bênêr, pêrang, gajah, kuwu, măngsa, Wk.
nate
KW. zva. mangkana, Wk. en zie tate, bij tau.
nita
KW. zva. kangelan, Wk.
niti
KW. regeling, bestiering; de wetenschap van goed bestuur, zoowel van eigen zeden en gedrag, als van onderdanen der Vorsten en grooten (Skr. nîti). Vlg. Wk. nog zva. kuwu, têmên, pêrang, bênêr, adil, gajah. KN. zie titi. niti nagara, naam van een boek AS. 65. nitisastra, n. v. een zedekundig werk (Skr. nîtiçâstra). nitipraja, naam van den Wědånå-jěkså te Yogyakarta (nitirêja, R. en T.); ook naam van een boek AS. 65; Sw. XXIII. prayayi niti, N. priyantun °, K. ambtenaren van de voorraadkamer belast met de ontvangst en administratie van de pacht der landerijen in natura, als: rijst, olie, suiker, enz. Wk. - paniti, onderdeel van een rangkah, waar men tol vorderde van hen, die met koopwaren voorbijgingen Wk. panitisastra, zva. nitisastra, AS. - kanitèn, of gêdhong kanitèn, magazijn, voorraadkamer van die producten, zie verder bij titi.
nuti
KW. zva. ngutusi, ngliring, Wk.
natah
KW. zva. mangan, JZ. II, 209, W.
nitêh
KW. zva. ulêr, JZ. II; Wk.
natin
KW. zva. nglirik, Wk.

--- 1 : 233 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
nitan
KW. zva. liring. - nita-nitan, zva. liring-liniring, Wk.
natar
1. KW. zva. latar, WP.; WS. 90; C. 2061, bl. 74a; RL. 28b; zie ook KO. 22. - panataran. KW. zva. palataran, Wk. - 2. KN. zie tatar.
nitra
zie citra. Ook = netra, Wk.
netra
KW. soms ook wel in proza, zva. mripat, oog AS. (Skr. netra) Tj. Sěngk. = twee. sanetra, een oogenblik G. sakêdhap netra, met of in een oogenblik. Ook sakêdhèp netra, WP. 126. netra arip, wangs. voor kêmbang turi, [turu], JZ. II, 267.
natkala
zie kala.
nutus
KW. zva. ngutus, Wk.
nutfah
KN. het mannelijk zaad (Ar. [Arab], drup druppel).
natpada
zie nadpada.
natya
of nêtya, KW. zva. ulat, gelaat, en liring, blik Wk.; Sw. XLVIII; Bl. CP. 283. Vrg. nitya, 2.
nitya
KW. 1. zva. tan pêgat, T. 19a; langgêng, tansah, têmên, nyata, Wk. (Skr. en oud-jav. nitya, onafgebroken, bestendig, eeuwig; en naitya, bestendigheid, eeuwigheid). anitya, sanitya, sanetya, zva. langgeng, Wk. sanitya, of sanetya, een oogenblik; en zva. sanityasa, aanhoudend, gedurig, gestadig, altoos; en alle, alles. - 2. nitya, of netya, zva. ulat. nitya, nog zva. andêlêng, en netya, zva. liring, Wk.
netya
KW. zva. ulat, liring, Wk. Waj. I, 148.
nityasa
(ook wel netyasa, Wk. Sw. XLI) KW. zva. langgêng, tan pêgat, gedurig, aanhoudend, onafgebroken (Skr. nityaçah, van nitya; zie nitya). sanityasa, aanhoudend, gedurig, bestendig, altoos BS. 109. - kanityasa, voortdurend gedaan worden? Rm. 6.
netyasa
zie nityasa.
nityama
KW. zva. mulya, (ontbr. W.). Zoo in mahanityama, AS.
nitiman
KW. zva. luwih bênêr, Wk.
natanggal
KW. zva. anggraita, Wk.
nas
gew. ênas, (Ar. [Arab], vastgestelde tekst) KN. vast, bepaald vaststelling, bepaling; vaste verwachting, vaste hoop; wat vooruit als zeker aangenomen of voorondersteld wordt Wk. (vgl. ănta, êcam). datan nas, onbepaald, zonder bepaald doel KB. 177. - ngênas, iets vaststellen, bepalen, bestemmen; van iemand iets bepalen of vaststellen; voorbestemmen, voorbeschikken BS. 123, Wk.; vgl. gadhang. nastiti, en nastapa, zie beneden.
nês
zie ênês.
nis
KW. zva. nir, ical. T. 18b, 31a. - anis, verdwijnen BG. 516; BS. 143; weggaan; als Tj. Sěngk. nul.
nus
KW. zva. ngubrês, en androdos, zie ook op tus, KN. nus, of ênus, naam van de inktvisch.
nasa
KW. zva. dharatan, dewa, ilang (Skr. nâça) luwih, Wk.
nasi
KW. en Ml. zva. sêga (stam tasi, RK. 10).
nêsu
zva. nêpsu, volgens de gewone uitspraak.
nisi
KW. zva. isi, Wk.
nusa
nungsa (ontbr. W.) nuswa, of nusya, KW. zva. pulo, eiland. KN. alleen in namen van eilanden, bv. nuswa Jawa, het eiland Java, en Nusa Kambangan (het boven water drijvend eiland) naam van een eiland aan de zuidkust van Java.
nusi
KW. zva. sanalika, Wk.
nusu
zie susu.
nesa
KW. zva. gigu, Wk.
nosa
KW. zva. tarimah, Wk. - nosan, zva. nadhahi, Wk.
nêsah
zie bij susuh.
nisih
nusuh, nosoh, zie sisih, susuh, sosoh.
nusahi
zie susah.
nasihat
(Ar. [Arab]) voorschrift, onderricht.
nusun
zie susun.
nisana
KW. zva. nistha, Wk.
nisani
zie sisa.
nês-nês
zie ênês.
nisca
KW. zva. estha, Wk.
niscaya
KW. zva. têmtu, en mêsthi (Skr. niçcaya, zekerheid, gewisheid) AS. Ook zva. tanpa antara, tan sarănta, Wk.
nasar
nêsêr, nisir, nèsèr, zie sasar, sêsêr, sisir, sèr.
nasira
ana sira, KW. zva. bêbungah, Wk.
nasarani
verk. Sarani, of Srani, Ar. [Arab], KN. Christen, Christelijk (eig. Nazareër of Nazarener [Naza...]

--- 1 : 234 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
[...rener]). wong Nasrani, of wong Srani, een (gew. inlandsche) Christen. - nyaranèkake, iem. (gew. een inlander) tot Christen maken, doopen.
nusuri
zie susur.
nasak
zie sasak.
nusuk
zie susuk.
nasika
KW. zva. irung, Wk. (Skr. nâsikâ, neus).
nasoka
(Ar. [Arab], oprecht) oprechte, ernstige bekeering; zich oprecht en ernstig bekeeren Bl. CP. 177.
nisaka
KW. zva. rêmbulan, Wk. (Skr. niçâkara?).
nisakake
zie sisa.
niskara
KW. zva. kabèhe, Wk. T. 15a; C. 2061, bl. 38a. saniskara, (DW. 155) zva. sakabèhe, en samubarang, AS. Wiw. dj. 1.
niskarana
KW. zva. tanpa kira-kira, Wk. (Skr. niṣkâraṇa, zonder grond, oorzaak).
nêsaki
nêsêki, zie sêsak.
nisiki
zie sisik.
niskala
KW. zva. tanpa rêrêgêd, tanpa sangsaya, dewa, suci, en Hyang Wisesa, AD. 13, T. 46a? (Skr. niṣkala, ongedeeld, ondeelbaar); vlog. Rh. zva. ing têmbe.
nisdama
zva. dama? Bab. Jo. I, 804.
nista
KW. zva. karana, (oud-jav. nistânya; zie Juynb. 149) akèh, kabèh, nalika, wêkasan, Wk. (Skr. niṣṭhâ).
nèsèt
zie sèsèt.
nisita
KW. zva. luwih, linuwih, Wk. (Skr. niçita, gescherpt, scherp).
nosot
etc. zie sosot.
nistura
KW. zva. tan asih, Wk. (Skr. en oud-jav. niṣṭhura, wreed, hartvochtig Juynb. 160).
nastiti
KN. voorzichtig, beleidvol; voorzichtigheid, beleid, behoedzaamheid Wk., ook dinêstiti, Bab. Jo. I, 1376; nauwkeurig, oplettend, duidelijk, stipt, klaar; volg. G. ook waar, oprecht (van nas, en titi). - nastitèkake, iets in een helder licht stellen, met juistheid verrichten G.; voorzichtig, beleidvol, enz. maken Wk.
nusutake
zie susut.
nastapa
KW. zich onthouden, vasten, boete doen (Skr. manastâpa, kwelling des geestes PK.). manastapa, T. 3a. sa °, T. 46a. a °, KA. 9 (oud-jav. nastapa, verdrietig, spijtig, rouwig Juynb. 151.
nastijab
KN. verhoord; verbast. van istijab, 1.
nastya
(voor nastwa, Skr. astu?) nastyakkên, KW. zva. ngestokake, Wk.
niswa
KW. zva. murub.
nuswa
zie nusa.
niswahat
KW. zva. sumilak, Wk.
niswara
KW. zva. tanpa swara, Wk. (uit Skr. nisswara).
nêsêl
nisil, nusul, zie sêsêl, sisil, susul.
nispu
Ar. [Arab], de helft KT.
nasup
KW. zva. nusup, lumampah, Wk.
nêsêp
nisip, nusup, zie sêsêp, sisip, susup.
nusya
1. zie nusa. - 2. zva. nusu, van susu.
nasag
nêsêg, nusug, nosog, zie sasag, sêsêg, susug, sosog.
nisigi
zie sisig.
nasib
1. Ar.? een op lamenteerenden toon opgezegd gebed Wk. - 2. Ar. [Arab], deel, lot.
nisab
KN. een tiende gedeelte van de opbrengst aan den priester geven (Ar. [Arab], een hoeveelheid vee of goed, waarvan tienden betaald moeten worden) ZG. XVIII, 3; XXXII, 22.
nisbat
zie isbat, KT., S.
nasabi
zie sasab.
nastha
zie nêstha.
nêstha
ook nastha, KW. zva. rimbag, Wk. KN. vorm; en kant van iets, dat kantig is (vrg. estha, en nestha). nêstha tangan, handvormig, in de vorm van een hand. nêstha wolu, achtkantig R.; op gezag van B. v. B. 27, 28 en BM. 1866, n°. 20, 4. sanêsthanipun ing pancak suji, elke kant van het (achtkantig) hekwerk. - kanêstha, gevormd; kantig gemaakt. kanêstha bintang, gevormd als een ster B. v. B. I, 29. kanêstha wolu, achtkantig gemaakt B. v. B. I, 30.
nêsthi
KW. zva. nêdya (Wk. sêdya) vrg. isthi.
nistha
KN. laag; schandelijk, beneden iemands fatsoen of waardigheid WP. 82, 85; schamel, arm, ellendig JZ. II, AS. 258, 249; SW. LXXVI, enz.; de laagste trap van zedelijkheid, zie utama, madya, (Skr. kaniṣṭha, kleinste, minste); zie ook B. 8, 227. - kanisthan, laagheid, schandelijkheid, staat

--- 1 : 235 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
van zedelijke degradatie; ellende, proletariaat Wk.
nestha
KW. zva. wangun, istha en sêmu, Wk. Vrg. nêstha, en estha.
nasthaka
KW. zva. lingir, Wk.
nisthawa
KW. zva. asor, Wk.; vgl. nistha.
nêsthil
KN. laag, gemeen; deun, gierig, karig (vrg. cêthil) Sw. LXVIII.
nisthip
KW. zva. nistha, (ontbr. W.).
nisthaga
naam van een onbekend boschwild G.
nawa
1. KW. zva. sanga, negen (Skr. nawa). - 2. zva. padhang, mêncorong, schitterend Wk. ontstaan uit verkeerde opvatting van nawarêtna, edelgesteente (Skr. nawaratna, naam van de negen kostbaarste edelgesteenten, de parel, robijn, topaas, diamant, smaragd, enz.). jawata nawa sanga, of jawata kang nawa sanga, anders jawata kang sêsanga, de negen hoofdgoden, zoodat sanga, alleen tot verklaring aan nawa, schijnt toegevoegd te zijn WP. 54. Zoo ook in babahan nawa sanga, de negen openingen (van het lichaam), die toegestopt worden, om den geest van al het eindige af te trekken en alleen op het oneindige te bepalen. Ook tutup °, BG. 241. nawa sanga, ook zva. awang-awang. - 2. Zie tawa.
nawi
KW. zva. karantan, Wk.
niwa
KW. zva. ngangge, sowan, (zie siwa) ngalingi. niwèng karuna, (PJ.) zva. tawan tangis.
newa
KW. zva. nyamèh, Wk.
nawih
KW. zva. nêmbing. Wk.
nêwah
KW. zva. nêbak, Wk.
niwah
zie siwah.
niwêh
KW. zva. marna, ngrêngga, ngrêksa, (ontbr. W.) en motha-motha.
nuwahi
KW. zva. nusuni, Wk.
nuwun
zie suhun.
nuwun-awun
? KW. zva. ampak-ampak, Wk.
nwandhani
KW. zva. nyêlani, Wk.
nawacu
KW. zva. bisa.
nawur
zie sawur.
nêwara-eca
en nêwara weca, zie naraeca.
nuwarta
KW. zva. misuwur, Wk.
nawaki
KW. zva. madhangi, Wk.
niwata
KW. zva. pangangge, Wk. (Skr. niwâta, beschut, veilig). Niwatakawaca, verb. Newatakaca, (AS.) en verkort niwata, eign. van een Butå-vorst van Ngimåhimåtåkå; Skr. Niwâtakawaca; van niwâta en kawaca, haruas).
nawatya
KW. zva. nyawat, Wk.
nuwityan
KW. zva. jalaran, Wk.
niwasa
KW. zva. srêngenge, Wk.
nawaskata
KW. zva. waspada, Wk.
nawiwi
KW. zva. magêri, Wk.
nawala
of nuwala, KI. van layang, (vlg. Wk. KW. zva. layang, verder KN.) JZ. 76 brief, bevelschrift, acte van aanstelling, schriftelijke bepalingen van den Vorst. nawala pradata, schriftelijke bepalingen van den Vorst voor de rechtbank Pradåtå.
nuwilagănda
KW. zva. ngulit daging, Wk.
nwab
zie swab.
nawang
zie sawang.
nawung
zie sawung.
nal
zva. ênal.
nil
KN. tusschenwerpsel om aan te duiden, dat iets eenig voorwerp maar even aanraakt, bv. bij het béngkatspel; vgl. kutis, dhil, cênil, kênyil, enz. K. 3, 64. nil-nil, zich trillend bewegen van de koperen toetsen v. d. gěndèr. - nil-nilan, druk in de weer zijn van een vrouw of kind, heen en weer trippelen; vgl. dhil-dhilan, thil-thilan, iyak-iyakan, brèg-brègan.
nul
ook mak nul, KN. tusschenwerpsel om de gewaarwording uit te drukken bij de aanraking van iets veerkrachtigs (vgl. cênul, kênul, enz.). Zie K. 3, 63.
nala
KW. 1. zva. ati, BS. 263 (Skr. nâla, buis, slagader, pols). - 2. verk. van anala. Nala Garèng, eign. van een zoon van Sěmar Pr. 34. - 3. zva. têlêng.
nila
1. KW. blauw, donkerblauw, blauwzwart; een donkerblauwe wolk; amathist of saffier (vrg. manila, G.). KN. of N. cêlêngan, of cêlêpan, K. indigo JZ. II, vrg. tom, (Skr. nîla, blauw, donkerblauw, blauwzwart; saffier, indigo); ook verk. van anila, JZ. II. ° kăntha, een naam van Bathårå Guru BG. 452, ook een goed teeken in het haar van een paard JZ. I, 143 (Skr. Nîlakaṇṭha, blauwhals, een naam van Siwa). ° pracăndha, een door den wind voortgedreven regenwolk, zva. mêndhung dadi angin, of angin pangabaran, ook naam van een goed teeken in het haar van een paard JZ. I.

--- 1 : 236 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
° suwarna, eign. van een zoon van Janåkå. ° warsa, KW. zva. udan angin, Wk. ° wati, eign van een dochter van Janåkå. - 2. zie bij sila. nilawardi, zva. nila, BTDj. 464.
nilu
OJ. zva. linu.
nalah
KW. zva. kalah, ngalah, Wk. en zie salah, I.
nalih
KW. zva. ambalik, andugi, Wk.
nulah
KW. zva. adamêl, marna, nata, Wk. vrg. ulah.
nulih
KW. zva. mulih.
nêlêhi
zie sêlêh.
nala-ala
KW. zva. ngumpah-umpah, Wk.; vgl. ngala-ala.
nêlani
zie sêla.
nalendra
zie bij nara.
nalanitus
zva. rasaning ati, Wk. (ontbr. W.).
nalar
KN. consideratie, overweging; oordeel; ook zaak of oorzaak (Waj. II, 563) Rh. atinggal nalar, Waj. I, 79, geen consideratie gebruiken; zonder grondige reden, bv. boos worden. Verder rede, gezond verstand, oordeel WP. 107, overleg; verstandig, wijs; oorzaak, grond, aanleiding, de omstandigheden of toedracht eener zaak Gr. L. 46; BTDj. 463; iets considereeren, beschouwen, overwegen in zijn verband PL. II, 75 (Ar. [Arab], beschouwing, betrachting, overweging, consideratie). kurang (cupêt, of tuna) °, gebrek aan oordeel, bekrompen van verstand. bubrah (of rusak) nalare, gekrent van verstand; verbijsterd, radeloos JBr. 136. tanpa °, zonder consideratie, zonder omstandigheden, d. i. zonder reden te geven; zonder reden of aanleiding JBr. 341, 440; Bab. Jo. I, 223. atinggal °, hetz. Waj. I, 79. gampang kang nalar iku, gemakkelijk heeft het die dat overweegt; voor dat laat zich begrijpen, dat laat zich hooren Tent. 50. ° saking, uit overweging van, uit hoofde van, wegens; zonder saking? Bab. Jo. I, 894. ° naluri, zie bij naluri. gawe °, zva. gawe prakara, een kwestie maken. manggih °, in kwestie komen. awèh °, zva. awèh rêmbug, raad geven Wk. - nalarake, iets in zijn bijzonderheden of verband verhalen of uiteenzetten; iemand raad geven Wk. vgl. sulang. - kanalaran, de toedracht van een zaak.
naluri
of naluri, KN. van geachte, aanzienlijke afkomst (Ar. [Arab] en [Arab]). Volg. Wk. ook luri, en lêluri, afkomst, geslacht, reeks, van voorouders; soms ook grootouders of ouders als iemands naaste stam beschouwd. wong nalar °, iemand van aanzien en geachte afkomst R.; volg. Wk. iem. die degelijk van persoon en van geachte afkomst is Gr. L. 140; ook afstammeling, nazaat, en ouderlijke of voorvaderlijke gewoonte; ook zva. luri, of lêluri, Bl. CP. 186: overeenkomstig de adat. ° awit kang rama swargi, Bab. Jo. II, 430. lurining nguni, I, 439; vgl. nog Bl. CP. 254. nalurine sêdagar, van een geachte koopmansfamilie Gr. L. 141.
nalirah
KW. verhaal G. (ontbr. W.).
nulirang
KW. zva. maro, Wk.; zie sêlirang, bij lirang.
nalika
1. zie talika. - 2. KN. toen, op het uur of oogenblik dat (Skr. nâlikâ, stond, Indisch uur van 24 minuten). nalikane, N. nalikanipun, K. hetz. sanalika, terstond, oogenblikkelijk BG. 295; BJR. 13; in 't eerste oogenblik. ing ° punika, op dat oogenblik. padha °, op hetzelfde oogenblik. vgl. sakal, en sadhela.
nilakrama
zie bij sila.
nilat
KW. zva. andilat, Wk.
nalasah
zie salasah.
nalasar
KW. zva. ambêlasar, Wk.
nalisir
zie salisir.
nêlojar
zie bij sêla.
nulya
zie tuli.
nalaya
zie salaya.
nilêm
zie silêm. - nilêmi, enz. zie tilêm, bij turu.
nulum
KW. zva. ngêmut, Wk.
nêlimpang
zie bij simpang.
nêlangadi
KW. zva. nyêlang-nyêling, Wk.
napa
zie bij apa, en sapa.
nafi
1. zie tapi, I. - 2. KW. zva. suwung, ora ana, Wk. (Skr. nâpi, zelfs niet).
nêpi
zie sêpi.
nipa
KW. zva. andugi, tanpa ênggèn, Wk.
napih
zie sapih.
nipah
KN. het Nipah-blad, dat in eenige gewesten tot het dekken van huizen gebruikt wordt (zie atêp); en waarvan met wat tabak er in een cigaret gemaakt wordt, vgl. buyuk, klaras, klobot.

--- 1 : 237 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
nipuna
KW. zva. linangkung, mumpuni, putus, nglêmpak, Wk. (Skr. nipuṇa, knap, slim, behendig). Ook nimpuna, Wk. Rm. 2, 7. - kanimpunan, zva. kawicaksanan, kaluwihan, Wk.
nipunah
KW. zva. nglêbur, zie punah, Wk.
nupan-upan
een in 't wild groeiende plant ZG. 1866, 285, de Cynoglossum micranthum Desf., nat. fam. der Borragineae? (bij Filet upan-upan).
nifro
verbastering van mifro, Mevrouw JBR. 317, vgl. jipro.
nifkah
(Ar. [Arab], v. d. B.) KN. levensonderhoud, kost door eigen vlijt verdiend Wk., vgl. upajiwa, kêkaya. Volg. Wk. iets verdienen tot zijn onderhoud; uitgaven, uitgaven voor levensonderhoud; bepaaldelijk het onderhoud, dat de man volgens het Mohammedaansche recht verplicht is zijn vrouw te geven. golèk nifkah, zva. golèk pangan, B. v. B. 13. - nifkahake, met of van zijn geld uitgaven doen, geld uitgeven KT.
naptu
of nêptu, Ar. KN. cijfers om de overeenkomst van week- en pasar-dagen met den eersten dag van het jaar en van de maand aan te duiden en zekere berekeningen te vinden; ongeveer zva. onze Zondagsletter JZ. II, 163 (Ar. [Arab], punt, vlg. Juynb. in Bijdr. 5e R. x, 199), vgl. kurup. en saptu, en vgl. Brandes in Not. XXVII, 13.
nêpta
KW. zva. doyan, Wk., vgl. sapta, II.
nêptu
zie naptu.
naput
zie saput.
nêpatani
of nupatani, zie sapata.
nêptya
KW. zva. manggih, angsal, nêdya, masthi, Wk.
napsu
of nêpsu, en volgens de gewone uitspraak nêsu, KN. duka, KI. drift, gramschap, boosheid, toorn; driftig, boos, vergramd, toornig; driftig, boos, toornig worden (Ar. [Arab]). Zie ZG. x, 278; XXIV, 128. Ook: de 5 zintuigen Waj. I, 211; II, 60, 278, 554. nênêpsu, iemand driftig maken; vgl. duka, srêngên, bêndu, en zie awa. - nêpsoni, andukani, driftig zijn tegen of boos zijn op, bekijven. kadukan. (A. 10, 13, 33; WP. 36) en dinukan. (WP. 293) pass. - kanêpson, driftigheid, vergramdheid.
napas
KN, 1. voskleurig van een paard. ° madu, donker id. BTDj. 191. - 2. zva. ambêkan. - 3. lust, hartstocht (Ar. [Arab], adem, en lust of hartstocht) G.
napis
zie lapis, en tapis.
nipas
KW. zva. awis, tipis, Wk.
nifas
Ar. [Arab]. KN. bloedvloeiing na de bevalling. adus nifas, het baden van een vrouw veertig dagen na haar bevalling.
napwa
KW. zva. ngêjum, Wk.
nopal
De Opuntia Coccinellifera Mill., nat. fam. der Cacteae, een heester, die voor de cochenille-kultuur wordt aangekweekt Fil.
napang
KW. zva. nabok.
nadhi
KW. zva. sêgantên, T. 24a, vgl. nadi.
nidharyya
KW. zva. musthika, Wk.
nêdhya
KW. zva. pundi, Wk.
nidham
zie bij idham.
nêdhêng
zie sêdhêng.
naja
? i. pl. v. aja, passim in Bab. Jo. o. a. I, 357, 839.
naju
KW. zva. nyumping, nyumpingakên, Wk.
nêja
zie sêdya.
niji
zie onder iji.
nuja
KW. zva. anjujug, noja, Wk. KN. naam van een (roode) bloem G., volg. Wk. ook noja, en katigêrot, de mal. kěmbang pukul ampat. Vlg. de Clercq is dit de Mirabilis Jalappa L. fam. der Nyctagineae.
neje
zie seje.
noja
zva. nuja.
nojoh
zie cojoh.
najan
zie nadyan.
najèni
zie saji.
nujèni
zie suji.
nujanani
zie sujana.
nojar
zie sojar, bij ujar.
najuk
najuk-najuk, Waj. I, 273 = kêbêntus-bêntus, of kêjungkêl-jungkêl, CP. in TBG. XXXI, 466.
najis
Ar. [Arab], KN. onrein; onreinheid, van alles wat volgens de Mohammedaansche godsdienst verontreinigt Gr. L. 175; ook zva. tai, drek S. (vrg. rêgêd, kharam, en makruh).
nujus
(Ar. [Arab] v. d. B. weêrspannigheid van een vrouw tegen haar man) KN. van een vrouw,

--- 1 : 238 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
het huis zonder voorkennis van den man wegens huislijk ongenoegen verlaten (vrg. purik).
najam
(Ar. [Arab] sing.) ster (vrg. lintang). - nujum, (Ar. [Arab] plural.) gesternte, sterren. kitab anama Surattulnujum, BTDj. 673: sterrenwichelaarsboek. juru nujum, en ook enkel nujum. (soms ook ° kujum, en ° ujum, Wk.) sterrenwichelaar, astroloog; zoo ook nujum ramal. para nujum, BTDj. 13. - panujuman, sterrenwichelarij. anglampahakên °, BTDj. 672.
nujum
zie bij najam.
nya
n- of niya, KW. zva. kono, mêngkono, Wk. Vgl. nya, o. a. Rm. 476 en nyan.
nyu
zie vu nyu.
naya
Bab. Mat. I, 33 en herh. KW. zva. ulat, ulah, (zie ook KS. 51; Skr. naya, wijze van zich te gedragen, levenswijsheid, politiek) pasêmon, en akèh. măngsa ° ? Par. 137. nayapada, zva. pasang sêmu, (gelaatsvorm) ontbr. Wk. awang-awang, en swarga. nayapada, A. 58 en nayah nayapada, de aarde, vrg. marcapada, WP. 14, 20.
niya
zie nya, en siya.
nyuh
nýh zie syuh.
niyah
en niyahi, zie niyat.
nyan
KW. zva. nya, ênya, en yèn, Wk. Vrg. nya.
nayan
KW. zva. yèn, Wk. vgl. nyan.
nyana
n-n KW. zva. vn nyana, Wk.
nayana
KW. zva. ulat, (Skr. nayana, oog) RL. 6a. Wk. Tj. Sěngk. 2 G.
nyar
n-/ KW. zva. anyar, Wk.
nyara
n-r KW. zva. cèlèng, Wk.
niyardika
KW. zva. wingit, Wk.
nyuk
nýk\ KW. zva. nyêluk, Wk.
niyak
KW. zva. nêrak, Wk.
nayaka
ook niyaka, (ontbr. W.) KW. zva. pangirid, pangarêp, punggawa, wadana, en panunggul, KN. de acht Wadånås (de vier binnen- en vier buitenregenten), die de raadslieden zijn van den Rijksbestierder (Skr. en oud-jav. nâyaka, geleider, leidsman, hoofd, bevelhebber; en het middelste juweel van een halssieraad). Zie ook R. en T. nayakèng buwana, de grootsten der aarde RP. 86. niyakane prayayi kabèh, de hoofdambtenaren Tent. 51. niyakaning ayu, het puikjuweel der schoonen WP. 8. nayakaning rat, de grootste der wereld, een betiteling van Mohammed (gelith. brief R.) dewa ° wêwolu, de 8 hoofdgoden BJR. 177.
niyaka
zie nayaka.
niyak-graha
KW. zva. jêndhela, Wk.
nayadi
KW. zva. sumèh, Wk.
nyat
n-t\ KW. zva. ngangkat, Wk. zie cat.
nayut
nayuti, zie sayut.
niyat
ook niyah, WP. 209. KN. voornemen, plan; het voornemen of plan hebben (Ar. [Arab]). awrat ° ipun, moeielijk tot iets besluiten BTDj. 450. - niyati, (BTDj. 658) ook niyahi, zich iets voornemen, het plan vormen tot. - kaniyatan, ook kaniyahan, gevormd plan, voornemen; aanslag.
niyata
zie nyata.
niyati
KW. zva. ngarêpake, Wk.
nyas
n-s\ KW. zva. maèsi, ênggon, Wk.
niyasa
KW. zva. langgêng, Wk.
niyasat
zie siyasat.
nayadhi
KW. zva. linuwih, Wk.
nyaya
KW. zva. yêktos, saèstu, Wk. (Skr. nyâya, de regel, de ware manier, methode).
niyaya
zie aniaya.
nyam
n-m\ KW. zva. nèm, Wk.
nyaga
zie niyaga.
nayaga
zie niyaga.
niyaga
1. KW. zva. dagang, dagangan, Wk.; vgl. Mal. běniyaga. - 2. KN. en nyaga, nayaga, (Waj. I, 1, 26). niyagi, poët. een gamělan-speler AS. Gr. L. 159; JZ. I, 83, vgl. panjak. - niyagani, een gamělan als niyågå bespelen Wk. - niyagakake, een gamělan laten bespelen door iemand; voor een ander op de gamělan spelen, vgl. tabuh.
niyagi
zie niyaga.
nayogya
zie bij yoga.
nayab
nayabi, zie sayab.
nanyum
KW. zva. ngêkum.
nam
nam-naman, zie anam.
nêm
of ênêm, en als bepaling achter een zelfst. naamwoord nênêm, ook verk. nêm, Wk.; zoo jam nêm, JZ. I, 234. satêngah nêm, ibid. 238. KN. zes. katiban basa sing nêm wang sakêcap, Waj. II,

--- 1 : 239 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
465, een berisping, een standje krijgen? nêm, is de naam v. e. noot in salendro en pelog, ZG. XVI, 89, 92, ping nêm, de (of het) zesde, zesmaal. nêmbêlas, zestien. nêmlikur, zes-en-twintig. - ngênêm, elk zes; op iets zes tegen één wedden Wk. ngênêm bêlas tèng, elk zestiende half dubbeltje. - kanêm, de zesde (bij vijf andere). kanêm sigar jung, zesdehalf jung. - ngênêmi, iets met zijn zessen doen; voor een vrouw, die voor de eerste maal in de zesde maand van haar zwangerschap is, een offerhande doen, zie bij ebor. kanêman, acc. pass. bij vergissing zes voor wijf of zeven geteld. - ngênêmake, voor zes houden, zes heeten, wat vijf of zeven is. - para °, of pranêman, in zes deelen. sa ° KT. 124; AS.; zesde gedeelte.
nèm
zie nom.
nom
of ênom. N. nèm, of ênèm. K. jong; van gewassen en vruchten nog niet volwassen of rijp; nog niet in voldoende mate de behandeling ondergaan hebben, bv. van een kooksel nog niet goed doorgekookt; van kleuren licht; van goud van slecht allooi, vgl. kepon. van een dak steil afhellend J.; vrg. tuwa. bojo nom, de jonge vrouw v. e. man, nl. zijn laatst gehuwde. balung nom, kraakbeen. sasi nom, eerste kwartier v. d. maan (Jav. alm.) vgl. tanggal, kăntha, en panglong, kêris nom, een kris van den lateren tijd, geen pusaka. De vormen anom, en anèm, worden volg. Wk. te Surakarta minder gebruikt behalve in pangeran adipati anom, BTDj. 450 en mantri anom, sang anom, in poëzie een vereerende betiteling v. e. edele jongeling BG. 515 enz.; vgl. sang sinom. anèm-anèm, voor ênèm-ênèm. Wk. in RP. 66. - ngênom-ênom, telkens opnieuw beginnen en niet afmaken, bv. een werk. ° prakara, een zaak aanhangig laten. - ngênomake, ngênèmakên, jonger maken; verjongen, iem. jonger heeten, dan hij is. ° utang, een schuld vernieuwen; een kleur lichter maken; iets in mindere mate aan de eene of andere behandeling blootstellen; een dak lager maken Wk.; ook de stoelen van gewassen, die aan stoelen groeien, als deze te oud geworden zijn, uit elkander nemen en de enkele stammen afzonderlijk en dieper planten J. - anoman, anèman, jonkheid, jeugd. - nonoman, neneman, jeugdig, van iemand die in zijn jonge jaren is, die betrekkelijk jong genoemd wordt BTDj. 6, 101. - kanoman, KN. ook wel kaneman, K. het gebied van den kroonprins (pangeran adipati anom) en benaming van een corps uitgelezene jonge prajurit's (DW. 145), daartoe behoorende, onderscheiden in: ° kadospatèn, en ° kaparak, JZ. I, 87. - kanomên, kanèmên, te jong, enz. BG. 385: lare dèrèng ngakir °, PL. II, 52; te steil v. e. dak en derg.; vgl. katuwan. Wk. - kumênom, kumênom-ênom, en kumênèm, kumênèm-ênèm, zich jeugdig zoeken voor te doen.
nama
K. zie bij jênêng.
nami
KD. zie bij jênêng, en bij dhayoh.
namun
zie samun.
numana
KW. zva. ngrusak. - numanakên, zva. ngrusakake, Wk.
niminta
nimita, en nimitya, KW. zva. karantên, Wk. (Skr. nimitta, oud-jav. id. of nimita).
număndha
KW. zva. ambagèkakên, Wk.
nam-nam
KN. de Cynometra cauliflora L. of C. ramiflora L. nat. fam. der Papilionaceae, een fraaie boom met platronde zuurzoete vruchten Fil. (met een inkeping aan éene zijde; vandaar ook mal. puki anjing). Vlg. Ks. ook nanam, fam. der Leguminosae.
namu-namu
KW. zva. awang-awang, Wk.; vgl. awun, en amun.
namar
zie samar.
namêr
KW. zva. ngarih-arih, Wk. zie amêr.
namur
zie samur.
nimur
KW. zva. ngesahakên, ngiwakakên, Wk.
numuras
KW. zva. ngrusak, Wk.
namakana
KW. zva. nglorod, Wk.
namakakên
zie tama, en nama, bij jênêng.
namuda
KW. zva. mutuhi, Wk. Rm. 253 voor numoda?
numoda
of ° dha, KW. zva. ngaturi, ambagèkake, Wk. Skr. anumoda.
namudana
zie samudana.
namadi
zie saman.

--- 1 : 240 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
namata
KW. zva. ngaspadakake, Wk.
nimita
zie niminta.
numata
KW. zva. andêlêng, mawas, Wk. vgl. anumata.
namatani
KW. zva. nyupatani, Wk.
nimitya
zie niminta.
numatya
KW. zva. tulus, Wk.
numityap
KW. zva. kakirim, Wk.
namas
zie wigna.
numiswa
KW. zva. anggêgampang, Wk.
nêmlikur
zie bij nêm.
nampu
naam v. e. wilde plant, wellicht de Homalonema rubescens Kunth., nat. fam. der Aroïdeae, waarvan de stam, de stengels en bladeren in afkooksels uitwendig gebruikt worden tegen vermoeidheid der ledematen Fil, vrg. Bijdr. 4e R. III, 245 M. Vlg. Wk. worden de bladen als geneesmiddel op kwade wonden en zweren gelegd, en het afkooksel der wortels gedronken tegen syphilis.
nampan
zie bij tămpa.
nimpuna
eign. van een Butå, anders Kålå-srěnggi genoemd; en zie nipuna.
nimpuni
zie bij impun.
nimpar
zie simpar.
nampurnakakên
zie sampurna.
nampuri
KW. zva. naratabi, nglabêti, Wk.
namput
KW. zva. nampêt, nglimput, Wk.
nimpêt
zie simpêt.
numpêt
zie umpêt.
nampaya
KW. zva. kêkuwung, Wk.
numpag
KW. zva. nangkis, Wk.
nimpang
zie simpang.
numping
zie sumping.
numodha
zie numoda.
namya
KW. zva. angsal, nyêmbah, Wk. - pranamya, zva. nyêmbah, T. 36b (Skr. praṇamya, zich buigende).
nomyah
KW. zva. nutut, Wk.
nambah
KW. zva. ngambah, T. 34a, en oyag, Wk.
nêmbah
zie sêmbah.
nêmbur
zie sêmbur.
nambrama
zie sambrama.
nambuk
zie sambuk.
nimbok
zie bij nini.
nêmbadani
zie sêmbada.
nambut
zie sambut.
nêmbêlas
zie bij nêm.
nambang
KW. zva. èwu, (ontbr. W.). sanambang, zva. sèwu, Bab. Jo. I, 900. Een ander zie bij tambang.
nambung
zie tambung, en sambung.
namêng
zva. naming, PL. I, 43, 98; de Nooy. Tj. Sěngk. 8, Wk.
naming
namung, zie bij mung. namung, ook K. V. ukur.
naga
KN. draak, groote slang JZ. II; ook naam van Ontå-bogå, die volgens de Manik-Maya in de gedaante van een slang (met een hoed op afgebeeld Wk.) de aarde torscht, en aan wier beweging de aardbeving toegeschreven wordt Wk.; ook benaming van een soort van kanon KB. 59, 62; Tj. Sěngk. = 8 Wk. (Skr. en oud-jav. nâga, een slang, ook naam van wezens, die de gedaante hebben van een slang met een menschelijk aangezicht). ° aji (ontbr. W.) of ° ji, ° raja, (Skr. nâgarâja, oud-jav. id., ook = heer der olifanten) ° pati, (Skr. nâgapati) ° basuki, (zie ba °) en nagendra, (Skr. nâgendra) de Slangenvorst. ° gini, zie gini. nagagana, of nagapratala, nm. v. e. mannelijken Naga, den man van Nagagini. ° sari, N. ° santun, K. ° puspa, ° puspita, ° kusuma, en ° sinom, (deze laatste naam ontbr. W.) KW. naam van een heester met schoone gele bloemen, die tot insmering van het lichaam en tot geneesmiddel gebruikt worden, de Acacia Farnesiana Wlld., nat. fam. der Mimoseae; ook naam v. e. boom, de Mesua ferrea, nat. fam. der Clusiaceae: levert een zeer harde houtsoort, de geurige bloemen worden in zalven en smeersels gemengd Fil. Zie verder ald. en vgl. Ks. 8, 58 (Skr. Nâgapuṣpa, ook Nâga, Keçara en Nâgakeçara genoemd); ook naam van een lekkernij van pisang met meel en suiker in een blad gereed gemaakt LB. 177, vgl. pipis. naga, fatsoen van ulur-ulur, Waj. I, 23 en ° mamăngsa, ibid. fatsoen van armband. ° pasa, naam van een mythologisch wapentuig (Skr. Nâgapâçâ, een wapen van Waruṇa) G. ° sasra, naam van een drakenfiguur boven aan het lemmer van zeker fatsoen van krissen, en naam van dat fatsoen. ° kusuma, en ° bănda, (Waj. I, 84, 96, 108) namen van twee Kawische zangwijzen (dit laatste KW. Wk., ook i. d. z. v. ula gêdhe, ook ben v. e. kalung, Waj.

--- 1 : 241 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
II, 59). nagabandana, KW. zva. panggêdhening ula, en zva. nagarante, n. v. e. kettingwapen Wk. ° taun, (ook jatingarang, gen. Wk., zie bij jati.) naam van een fabelachtige, onzichtbare draak, die op de aarde zijn verblijf houdt, en met de staart aan de navel van de aarde vast zit, en die zich alle drie maanden naar een andere hemelstreek wendt. Als men bij zijn wandelingen of tochten rechtstreeks tegen die richting in gaat, of bij het spel tegen die richting in zit, is dit gevaarlijk en brengt het ongeluk teweeg (in deze bet. ook wel nagadina, en nagasasi). - nagan, figuren van draken of drakenkoppen tot versiering, zoo baita °, B. v. B. I, 106. - panagan, nagaberekening in verband met nagataun, enz.
nugi
zie bij uga.
nagan
zie bij naga.
nigan
zie bij êndhog.
nigèni
zie sigi.
nagendra
zie naga.
nagri
of nêgri, zie nagara.
nagara
of nêgara, N. nagari, of nêgari, K. nagri, of nêgri, KB. 52 poët. plaats waar een Vorst zich met zijn volk gevestigd heeft, en zóó 1. voor het geheele vorstendom, land of rijk; 2. voor het binnenste hoofddistrikt, meer bepaald sajroning nêgara, salêbêting nêgari, genoemd; 3. voor de hoofdplaats, de residentie van den Vorst; ook 4. voor de hoofdplaats van een regentschap (Skr. nagara, m., nagarî, f., stad; oud-jav. nagara KO. 26) JZ. II. sawah nagara, s. v. sawah's in N. Bantam die in een bizonderen rechtstoestand verkeeren ER. I, 106. abdi dalêm nagara, 's Vorsten ambtenaren op de hoofdplaats. - panêgara, N. panêgari, K. plaats waar een zetel van bestuur gevestigd is, hoofdplaats; rijkszetel Wk., vgl. karajan.
nugara
KW. zva. nglêbarakên, Wk.
nigraha
panigraha, KW. zva. pêparing, (krama-vorm van nugraha). - manigraha, zva. nguwèhi, angganjar, awèh nugraha, Wk. - manganigraha, Wk. id. Vlg. W. zva. angganjar.
nugraha
KW. (ook panugraha) zva. bêgja, kaluwihan, en pêparing, of ganjaran, T. 17b; JZ. II. KN. zegen, heil, voorspoed (Skr. anugraha, gunst, zegen. De ware vorm van het woord is dus anugraha). Yèn tan antuk ° ning kang dewa luwih, BG. 321; Rm. 11, JZ. II. - kanugrahan, het genot van zegen, heil of voorspoed. - manugraha, zva. nguwèhi, angganjar, awèh nugraha, Wk. - manganugraha, Wk. id. Vlg. W. zva. angganjar.
nagata
KW. zva. tumama, Wk., een verkeerd begrepen 'nûgata (dat of als) gekomen. nagata = an, agata. PK.
nagêl
Holl. nagel, groote pen of bout.
nigêg
zie sigêg.
nigang
zie bij têlu.
nèb
zie swab.
naba
KW. zva. bêning, padhang, Wk. (Skr. nabhas kan wel een verkeerd begrepen 'nâbhâ zijn PK., lucht, atmosfer?) vrg. taba.
nabi
I. Ar. [Arab], KN. propheet. jêng nabi, en nabiolah, spec. Mohammed Zg. XIII, 173. - kanabèn, of kanabean, het ambt of de waardigheid van een propheet RP. 41; prophetisch. - II. KW. zva. wudêl, RL. 30b en têngah-têngah, (Skr. nâbhi, navel, naaf en middelpunt; zoo ook KA. 16). Tj. Sěngk. = 1.
nêbar
zie sêbar.
nabrang
zie sabrang.
nabda
zie sabda.
nêbit
zie bij sêbit.
nêbut
zie bij sêbut.
nèbêt
zie sèbêt.
nabtas
KW. zva. mamăngsa, en ngrampungi, Wk.
nêbas
I. zie têbas. - II. herh. met schrik, ontsteld wegloopen Wk. (beiden stam bas).
nibasara
KW. zva. utusan, Wk. (Skr. abhisûra? PK.).
nabastala
KW. zva. langit, Wk. (Skr. nabhastala, luchtruim).
nubuwah
zie nurbuwah.
nabwang
KW. zva. nulak, Wk.
nubayana
KW. zva. nêtêpakên, Wk.; vgl. ubaya.
nabyakkên
KW. zva. nyabêtake, Wk.
nithik
nuthuk, nèthèk, nothot,[2] zie thik, thuk, thèk, thok.
nèthèl
nothol, zie thèthèl, thothol.

--- 1 : 242 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
nang
1. dial. WJ. voor na ing, en dit voor ana ing, WP. de Nooy. ° nging wardaya, BG. 364; zie ook kênang. - 2. voor nyang? ook zva. mênyang, OJ.? KD. (de Nooy). - 3. verk. v. lanang, dial zva. thole, zie ook kênang. - 4. nang, ning, nung, nèng, nong, klanken ter nabootsing v. h. geluid der gamělan Wk., vgl. K. 3, 63, 64; en klenang, bonang, klênèng, dhang, thèng, thong. nong nong gung, nabootsing v. h. geluid van de gamělan, door kinderen gebruikt ter aanduiding van iemand, daar een streep doorloopt; vgl. dhuk dhuk nong, bij dhug, en dhog jur.
nêng
of ênêng, N. kèndêl. K. stilte, stilheid, het stilzwijgen; rust. (Een ander nêng, zie bij onêng, G.). - nêng, KW. mênêng, N. (poët. umênêng) kèndêl, K. zich stil houden, zwijgen: kèndêling bêdhug siyang, BTDj. 37; stil houden, ophouden; stil; geen beweging maken, stil zitten Wk. (vrg. mindêl, bij indêl). watak mênêng, watake kèndêl, stil, stilzwijgend van aard. ora mênêng-mênêng, zonder ophouden. - mênêngan, kèndêlan, stilletjes, zonder luidruchtig amusement Wk. - ngênêngi, KN. 1. tot zwijgen brengen, den mond stoppen; op iems. woorden zwijgen, hem zóo stom zwijgen Wk.; tot rust brengen? BG. 500. ngênêng-ênêngi, KN. iemand, bv. een kind, zoeken of trachten te stillen of stil te houden WP.; ook iem. bv. door omkooping den mond stoppen. - 2. N. ngèndêli, K. stil houden, ophouden met bv. spreken, zingen enz. Pr. 97, AS. - kaênêngan, toestand van stil zijn, stilstand Tj. III, 296, Rh.; poët. zva. kasusahan, sêdhih, vgl. unang, Wk. - ngênêngake, ngèndêlakên, doen zwijgen, tot zwijgen brengen; iemand stil laten zitten of loopen, niet toespreken, zich niet met hem bemoeien Gr. L. 161; iets stil laten zitten, liggen of rusten; stil laten begaan; van of over iets zwijgen; iets niet voort laten gaan, staken, schorsen, stremmen. ênêngna, of nêngna, (BS. 161) ênêngêna, nêngêna, pass. imp., gewone uitdrukking in verhalen bij het verlaten van een onderwerp: zwijgen we van! genoeg van! Zoo ook in poëzie: ênêngakna, en kunêng, BS. 8; het laatste misschien voor: iku ênêng, dat (daarvan) gezwegen! vgl. sigêg. - ênêng-ênêngan, of nêng-nêngan, kèndêlan, elkander niet toespreken, zooals menschen die niet wel met elkander zijn Wk. - pangênêng-ênêng, ook ênêng-ênêng hetgeen strekt om een schreiend kind stil te krijgen, of imd. den mond te stoppen Wk.
ning
KW. 1. zva. ing, ook zva. sing, dhing, of jing. - 2. ning, of êning, KW. ook bêning, BG. 315, en wêning, KN. zuiver, rein, helder, louter, helder doorschijnend, kleurloos helder (ook zuiver van klank J.); zuiverheid, helderheid, louterheid, oprechtheid; ook van een gelouterd hart AS. 221, en van een gebed met loutere aandacht; heilig. tirta êning, (of ° wêning), zva. banyu bêning, BTDj. 114. BM. 1867, n°. 40, 4. kang maha êning, zva. kang maha suci. - ngêningake, KN. helder maken, tot helderheid brengen, louteren. ngêningake ati, AS. ° tingal. of ° cipta, (° ciptèng galih, BG. 247) het hart, het gezicht (het zielsoog) of de gedachte louteren, van al het eindige aftrekken en alleen op het oneindige vestigen, om zich helder ziende te maken of gebedsverhooring te erlangen AS. 130. - êning-êningên, het gebrek hebben van helder te zijn, een gebrek bij sauzen van kokosmelk door te weinig omroering bij het koken; bleek van inkt, waarvan de zwarte substantie gezakt is Wk. - 3. zie nang, 4.
nung
zie bij nu, en bij nang, 4.
nèng
1. poët. en TP. voor na ing, en dit voor ana ing, BS.; vgl. nang, 1. - 2. zie nang, 4.
nong
1. (nl. - voor ånå - en ing). TP. = nèng. - 2. zie nang, 4, vgl. kênong.
nangoni
zie bij sangu.
nangcang
ningcing, zie cancang, cincing.
ningar
KW. zva. alingan, Wk.
ningarêja
KW. zva. nyanggamani, Wk.; vgl. singha.
nêngka
zie cêngkah.
nungku
= sumungku, zva. mênang, Waj. II, 536.
năngka
KN. naam van een grooten boom met goed meubelhout, en van de groote, uit de stam en takken groeiende vrucht daarvan, Artocarpus integrifolia L.? G. Fil. de Nangka. năngka salak, năngka bubur, (te Surakarta gew. ° blonyo) năngka cèlèng, (die heel laag onder uit den stam en den wortel groeit Wk.) MR. I, 69. ° tikus, MR. I, 55: soorten van Nangka's. năngka Wêlănda, (volg. Wk. Mal.? eig. mulwa Walănda, vgl. katèwèl) Anona muricata Dun., nat. fam. der Anonaceae Fil. de zuurzak, de vrucht van een uit West-Indië aangevoerde [aange...]

--- 1 : 243 ---

Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek, Gericke en Roorda, 1901, #918 (Bagian 07: Na): Citra 1 dari 1
[...voerde] heester, anders srikaya Wêlănda, J. Zie ook Ks. kêmbang năngka, nm. v. e. gěndhing.
nangak
KW. zva. mêksa, Wk.
nangik
zva. nanging, de Nooy.
ningkah
zie nikah, en tingkah.
nangkên
zva. angkên. Jonk. 165.
nangkirun
zie nakirun.
ningkad
KW. zva. miyak. Wk.
nangkoda
zie nakoda.
nangkula
zie nakula.
nungkêmi
zie bij sungkêm.
nangsi
KN. naam van een heester (behoorende tot de Urticaceae), waarvan de bloemknoppen tot geneesmiddel gebruikt worden J. Zie verder Fil. en Ks.
nungsa
zie nusa.
nangsah
nangsêh, zie bij angsah.
ningsêti
zie singsêt.
nungswara
oude benaming van het leesteeken Cěcak (verb, van 't Skr. anuswâra).
ningsal
zie singsal.
nangsaya
zie sangsaya.
nêngsêmi
v. sêngsêm, zie sêm.
nangsang
zie sangsang.
nungsang
zie sungsang.
nungsung
zie sungsung.
nongsong
nongsongi, zie songsong, bij payung.
nangli
KW. zva. nglampus, Wk.
nêngêl
KW. zva. mêtêl.
nanglah
KW. zva. nglojok. Wk.
năngga
zie săngga.
nênggah
KW. zva. micara, en amrih.
nênggih
of anênggih, KW. zva. punika, bv. anênggih nagari ing pundi, wat Nagårå is dat? WP. I. Vrg. nêngguh, en iya.
nêngguh
1. zie sêngguh. - 2. zva. nênggih, en zie iya.
nungguh
KW. zva. mungguh, Wk.
nanggana
KW. zva. ijèn, nangguh, Wk.
nanggêl
zie nanggung.
nanggala
nênggala, of nanggalya, een wapen uit den ouden tijd, een soort werpspies, voorkomende in de wayang Wk. Tj. Sěngk. 8 G. (oorspr. langgala, zie ald.) dinênggala, door dat wapen getroffen LK. 59, 212, 213. - nênggalani, KW. zva. malangi, Wk.
nanggêng
KW. zva. ngalang, Wk.
nanggung
1. ben. v. d. arenboom G. vgl. ZG. 1882, 135. - 2. N. nanggêl, K. Zie of tanggung.
nanging
of ananging, in de spreektaal ook anging (oud-jav. anghing) en in poëzie ook nging, KN. nahing, ahing, aming, en anaming, KN. anghing, KW., doch maar, echter Wk.; evenwel, toch Waj. II, 70.

 


nututi. (kembali)
nututi.
nothok. (kembali)
nothok.