Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 08: Ê)

1. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 01: A). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
2. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 02: B). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
3. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 03: Kh). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
4. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 04: D). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
5. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 05: J) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
6. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 06: Dh) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
7. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 07: E) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
8. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 08: Ê) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
9. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 09: G) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
10. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 10: H) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
11. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 11: I) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
12. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 12: Y) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
13. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 13: K) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
14. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 14: L) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
15. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 15: M). Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
16. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 16: N) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
17. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 17: NY) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
18. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 18: NG) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
19. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 19: U) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
20. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 20: O) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
21. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 21: P) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
22. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 22: R) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
23. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 23: S) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
24. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 24: T) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
25. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 25: C) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
26. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 26: Th) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
27. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 27: W) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon
28. Bausastra Jawa, Poerwadarminta, 1939, #75 (Bagian 27: Z) . Kategori: Bahasa dan Budaya > Kamus dan Leksikon

Ê

(êbab) :
di-[x]-i kn. 1 didokoki bab; 2 diwatoni; kc. bab.
êbak :
pc. kêbak.
(êban) :
di-[x] kn. diblêbêd ing ban; kc. ban II.
(êbang) :
I di-[x] kn: (yèn bisa nindakake) bakal diwènèhi ganjaran; di-[x]-ake digantungi ganjaran. II di-[x]-ake kn: dilêbokake (dititipake) ing bang.
(êbas) :
di-[x](-i) kn. digarap kanthi bayaran sawise rampung; 2 ditêbas; 3 pc. dilurahi; kc. bas, bas-basan.
êbèk :
êngg. kn. barang darbe, hak; di-[x]-i: diêpèk, diaku.
êbèng :
êngg. kn. panyêluk marang bocah wadon; kc. jêbèng.
êbêk :
kn. ak. kêbak.
(êbyak) :
di-[x](-ake) kn. dibukak (diwêngkangake) mbladhah; kc. byak.
(êbyar) :
ng-[x] kn. mêlèk nganti esuk; di-[x]-ake pc: diêlèkake matane; kc. byar.
(êblag) :
ng-[x] kn. mênga (ora katutupan apa-apa); di-[x](-ake): 1 diwêngakake (dibukak) mbladhah; 2 ent. diwadhèhake, diwêdharake (tmr. wadi): kc. blag.
êblak :
kn. pola (dianggo mbêdhahi klambi lsp).
(êblêg) :
di-[x]-i kn diêntêbi ing watu lsp; kc. amblêg, blêg.
(êblêng) :
di-[x]-ake pc dilêbokake (dipasokake, diaurake lsp) kabèh.
(êblês) :
di-[x]-ake kn ditancêbake nganti amblês; kc. amblês, blês.
(êblong) :
di-[x]-ake kn dilêbokake (didudulake) nganti bolong; kc. amblong, blong.
(êbuh) :
di-[x]-ake kn dibubuhake marang, dipasrahake (tmr. pagawean).
êbuk :
I kn buku; kc. buk. II di-[x]-ake kn: diêdol padha karo ênggone kulak; kc. buk.
(êbur) :
di-[x] kn dijara; kc. bur.
(êbut) :
di-[x] pc ditandangi ing wong akèh; kc. buk.
(êbod) :
di-[x]-i(-ake) kn disahi (dilunasi) kabèh; kc bod.
(êbog) :
di-[x] êngg. pc ditêbas; kc. bog.
(êbon) :
di-[x] kn 1 dituku pambayare kèri; 2 pc. dijaluki sraya, disambat (bal-balan lsp); kc. bon.

--- 118 ---

(êbong) ~ êtap.

(êbong) :
di-[x]-ake êngg. kn diturokake (bocah cilik); kc. bong.
(êbot) :
di-[x]-i n. dipunawrati k1 diwuwuhi bobote; 2 (ut. di-[x]-[x]-i) diwuwuhi rêkasane (sêngsarane); di-[x]-ake: dianggêp luwih pêrlu; kc. abot, bot.
(êbrèh) :
di-[x](-[x]) kn ora digêmèni, ora ditanjakake; kc. brah-brèh.
(êbrug) :
di-[x] kn dipadhêtake nganggo brug; kc. brug.
(êbruk) :
di-[x](-ake) kn 1 dirubuhake nganti ambruk; 2 disèlèhake bae tanpa ditata (ut. dibanting); di-[x]-i pc: dipêksa dikon ningkah (prawan mêtêng lsp); kc. bruk.
(êbrok) :
ng-[x] ks ndhodhok têrus ngising (saênggon-ênggon); di-[x]-i: dijègi, didhoki.
êdak :
kn. ak ambêk sawênang-wênang marang liyan; di-[x](-i) êngg: diidak; ng-[x]-[x]-ake ak: umuk, ngêdir-êdirake, kc. dak.
êdar :
-êdir kn ambêk sawênang-wênang, umuk; kc. dakdir.
(êdal) :
dipun-[x]-akên êngg. k diwêtokake; kc. wêdal.
(êdang) :
di-[x] n. dipunbêthak k diliwêt nganggo dandang; kc. adang, dang.
êdêd :
kn. ak mubêng ngganjrêt; kc. mêdêd.
(êdêg) :
di-[x]-i pc didokoki apa-apa sing ngadêg; kc. adêg, dêg.
(êdên) :
ng-[x] kn nyêngkakake wêtuning sêsukêr (uyuh) sarana ngampêt napas; di-[x]-ake: dipêtêlake kanthi ngêdên.
edir :
kn. ak umuk bangêt; kc. dir.
(êdu) :
di-[x] pc ditarungake, digathukake; kc. adu, du.
êduk :
kn tapas arèn; kc. duk.
(êdum) :
di-[x] kn dibage wrata; kc. andum, dum.
(êdus) :
di-[x] kn dilapis ing êmas lsp; di-[x]-i: disirami ing banyu; kc. adus, dus.
(êdoh) :
ng-[x] n. nêbih k sumingkir adoh; kc.adoh, doh.
(êdol) :
di-[x] didol; kc. adol, dol.
(êdom) :
di-[x]-i pc didondomi; kc. dom, dondom.
(êdrèl) :
di-[x](-i) kn diurmati sarana unining bêdhil; kc. drèl.
(êjag) :
di-[x]-[x] pc diidak-idak.
(êjak) :
di-[x] pc diajak.
(êjar) :
di-[x]-ake êngg. diuja, disêkarêp, ditogake bae.
(êjèg) :
di-[x]-i kn disur nuli diênggoni; kc. jèg.
(êjêk) :
di-[x] êngg. kn diajak.
(êjèr) :
di-[x](-i) kn diluluh supaya ajèr; kc. ajèr.
(êjip) :
di-[x]-ake pc dijagakake, dipêsthèkake.
(êjit) :
di-[x] êngg. kn diyat, diuthut (tmr. kêrtu).
(êjum) :
di-[x](-i) kw 1 ditata manèh; 2 dibênakake; kc. jum.
(êjur) :
di-[x] kn dirêmuk, diluluh; kc. ajur.
(êjog) :
di-[x]-i kn 1 diwuwuhi sarana disoki (diilingi) manèh; 2 pc. ditomboki, ditalangi, dibayari dhisik; kc. jog.
(êjor) :
di-[x]-ake êngg diuja, ditogake bae; kc. jor.
(êdhag) :
di-[x]-ake kn dilowoki, dilowongi (ênggone rundha lsp); ng-[x]-[x] pc: tanpa keyuban apa-apa.
(êdhak) :
dipun-[x]-akên êngg. k diudhunake.
(êdhèng) :
ng-[x] êngg. kn ngêblak, ora ditutupi; di-[x]-[x]-ake: dikaton-katonake (ora digawe wadi).
(êdhêg) :
ng-[x]-[x]-i kn njalari dhêg-dhêgan.
(êdhêm) :
di-[x](-ake) n. dupunasrêpakên k disarèhake lsp. supaya adhêm; kc. adhêm.
(êdhêp) :
di-[x] pc diadhêp.
(êdhuk, êdhun) :
di-[x]-ake pc diudhunake; kc. udhun.
êdhok :
êngg. kn dhok.
(êdhot) :
di-[x] kn diombèni nganggo dhot (tmr. bayi).
êgag :
êngg. kn rêgag, ora tahan.
êgah :
êngg. kn wêgah.
(êgak) :
di-[x] kn diina, dirèmèhake; kc. agak, anggak.
(êgar) :
di-[x]-ake kn 1 dibukak njêplak (tmr. payung lsp); 2 dijêbèbèhake njênggar (tmr. tangan lsp); kc. mêgar.
(êgas) :
di-[x](-i) êngg. kn digêrtak diwêdèni.
(êgèt) :
ng-[x] êngg. kn kanthi dadakan; kc. gèt, kagèt.
(êgul) :
di-[x]-[x]-i kn dialang-alangi lakune, diêndhêg-êndhêgi; kc. gul.
(êgung) :
di-[x]-ake kn 1 dibêndung lsp. supaya mambêg lan gêdhe banyune; 2 diunggul-unggulake; kc. agung, gung, mêgung.
(êgoh) :
di-[x] pc dirogoh.
(êgol) :
di-[x](-i) kn disongkèl(-i), diantru; di-[x]-[x]-i: 1 dipagoli; 2 diwurungake karêpe; kc. gol, kagol.
(êgong) :
di-[x]-i kn dipada sarana unining gong (tmr. gêndhing); 2 ent. diiyani; kc. gong.
(êgop) :
di-[x]-i êngg. kn disêlani ngaso sêdhela.
êh :
pc sabawa nelakake ora jodho lsp.
(êyog) :
di-[x] kn dioyog-oyog (wit. lsp).
(êkèh) :
di-[x]-i n. dipunkathahi k diwuwuhi kèhe; kc. akèh, kèh.
(êkèk) :
di-[x]-i pc diwênêhi.
(êkul) :
di-[x] kn disêpèlèkake sarta disawiyah-wiyah.
(êkum) :
di-[x] kn dirêndhêm ing banyu; kc. akum, kum.
(êkur) :
di-[x](-[x])-i kn diundang karo diwur-wuri pangan (tmr. pitik).
êkol :
kn (slamêtan [x]) slamêtan taunan (tmr. wong mati).
(êkon) :
di-[x] pc dikon; kc. akon, kon.
êkor :
kn tuma cilik.
(êkrok) :
di-[x]-ake pc diêgarake; kc. mêkrok.
(êla) :
di-[x]-[x] kw dilêlithing, digêmatèni bangêt.
êlak :
I êngg. kn anjoging kalenan. II kn: bngs. jabung; di-[x]: dirakêtake nganggo êlak; kc. lak.
êlap :
kn 1 gombal lsp. dianggo usap-usap;

--- 119 ---

2 dluwang dianggo ngêpèl tulisan mangsi, kc. lap.

êlar ~ êmbês.

êlar :
I kn lar. II di-[x](-ake) kn: diambakake; kc. mêlar, wêlar.
êlas :
kn kc. las.
(êlat) :
di-[x]-i kn. ak dilowongi, didhagake.
(êlèh) :
di-[x] êngg. pc diêlih.
êlèk :
kc. lèk, mêlèk.
êlèng :
kn lèng; ng-[x]: mlêbu ing lèng; kc. lèng.
(êlèr) :
di-[x] kn dilèr; kc. lèr.
(êlès) :
d-[x] kn diincêng; kc. lès, lesan.
(êlêb) :
di-[x]-i kn diilèni banyu; kc. lêb.
êlèd :
kn tilas kêkèrèning rasa (ing gorokan); [x]-[x]: gurung dalan pangan; di-[x]: diulu, diêlêg; kc. lêd.
(êlêm) :
di-[x] pc dialêm.
(êlên) :
di-[x] kn. ak diulu.
(êlêng) :
di-[x]-ake kn (pikirane) diênêrake marang; kc: mêlêng, pêlêng.
êlêr :
kn ijèning rambut (bocah lsp); di-[x]-i: dibathik wangun corèk nggalêr; kc. lêr, lêr-lêran.
êlêt :
kn lêt.
êlid :
kn lid.
(êlih) :
di-[x] n. dipunpindhah k digawa mênyang ing liya panggonan; kc. alih, lih.
(êlik) :
ng-[x] kn nywara sêru larase dhuwur (cilik).
êlim :
kn lim; di-[x]: ditèmplèkake nganggo lim.
(êlir) :
di-[x]-ake kn dilirwakake, ora digugu.
êlis :
kn kc. lis.
(êlud, êlod) :
di-[x] êngg. kn dioyak têrus; kc. anglud, lud.
êluh :
kn banyu saka ing mata; kc. luh.
êluk :
kn luk; di-[x]: dibêngkuk, ditêkuk; kc. luk.
êlun :
kn wis misuwur alane; di-[x] ak: diirup dikumpulake; kc. lun.
êlung :
I kn pucuking pang nom; kc. lung. II di-[x]-i(-ake) pc: diulungi(-ake).
êlur :
I kn cacing (ing lêmah). II di-[x] pc. ak: diêlus-êlus.
(êlus) :
di-[x] kn 1 digosok (diusap-usap) supaya alus; 2 (ditanduki lsp) sarana alus; di-[x]-[x]: digosok-gosok (diusap-usap) kanthi sarèh.
êlo :
I kn sabawa nglokake, kagèt lsp. II kn: ar. wit bngs. wringin wohe gêdhe-gêdhe.
(êlob) :
ng-[x]-[x] kn pucêt sêmu ijo (tmr. praèn).
(êlog, êlud) :
di-[x] êngg. kn dioyak; kc. anglud, lud.
êloh :
kn akèh banyune sarta subur (tmr. palêmahan); kc. loh.
(êlok) :
di-[x]-ake kn 1 dibêngoki marga konangan; 2 diaruh-aruhi marga ana cacade; kc. alok, lok.
êlom :
kn 1 pucêt ngêlob-êlob; 2 êngg. ngalih.
(êlon) :
di-[x]-[x] kn ditindakake kanthi alon; kc. alon, lon.
(êlong) :
di-[x](-i) kn disuda (dijupuk) sêthithik; 2 dikurangi; kc. long, kalong.
(êlos) :
di-[x] kn dilironi, ditêmpuhi; di-[x]-ake: kc. los.
êlot :
kn timah gilig lancip digandhulake kanggo nyumurupi jêjêg lan orane (piranti tukang batu); kc. lot.
(êma) :
di-[x]-[x] kw digêmatèni lan didêdama.
êmak :
I êngg. kn biyung, êmbok. II di-[x]-[x] kn. ak: digrayang lan dipijêt-pijêt kanthi sarèh.
êmal :
I kn pola, blak; di-[x]: 1 dipola, diblak; 2 pc. dietung, ditêksir. II di-[x](-[x]) êngg. pc. diêntèk-êntèkake (tmr. darbèking liyan).
êmar :
êngg. kn 1 saèm. cape; 2 tanpa daya; 3 (ut. ng-[x]-[x]-i) atine nratab (kuwatir).
êmas :
n. jêne k ar. logam warnane kuning; kc. mas.
êmat :
pc 1 nikmat; 2 wis cêtha bangêt pangincênge (tamat); di-[x]-ake pc: 1 dirasakake bangêt; 2 ditamatake.
êmbag :
I kn. ak lêmah jêjêmbêgan (rawa). II êngg. kn: mangsi Cina; kc. bak.
êmbah :
kn. eyang ki wong tuwane bapa ut. biyung.
(êmbak) :
di-[x]-[x] êngg. kn dirêmêk-rêmêk, dirêmuk.
êmban :
kn 1 abdi pamomong; 2 wong kang dadi sêsulih nindakake (marga kang baku nindakake isih durung umur); [x]-[x]: slendhang; [x] cindhe [x] siladan pr: ora adil pangrêngkuhe; di-[x]: digawa nganggo slendhang didokokake ingiringan ut. ing ngarêp; ng-[x] dhawuh br: nglantarake dhawuh; di-[x] ojong(-ujung): (bocah) diêmban sikile karo pisan nggêjojor dadi siji; di-[x] pèkèh: (bocah) diêmban sikile ngêthapêl; di-[x]-i: 1 diêmong ing: 2 dilagani (disulihi) ênggone nindakake pangkat marga durung umur; 3 ditrapi êmbanan; [x]-an: blêngkêraning ali-ali kang ditrapi mata (intên lsp).
êmbang :
êngg. kn ing sisih ...
êmbar :
(-e) êngg: karêbèn ...
êmbat :
êngg. kn kayu dawa glogoring krêtêg ut. bêndungan; di-[x]: 1 dipênthang (tmr. gêndhewa), diayati arêp ditamakake (tmr. tombak); 2 diêntul-êntul (tmr. pikulan lsp, arêp dicoba kuwat lan orane); 3 br. ditimbang-timbang, dirêmbug wong akèh, disangga; [x]-an êngg: pikulan; kc. mêmbat.
êmbèk :
I kn 1 swara unining wêdhus; 2 pc. trima kalah; [x]-[x]-an pc: gêlutan dolanan bocah (sing kalah muni êmbèk). II ut. êmbik êngg: ing sisih ... II êngg. pc: karo, kambi.
êmbèn :
kn (ut. besuk [x]) dina candhake sesuk; dhèk [x]: wingènane; kc. (m)bèn.
êmbèn buri :
n. êmbèn wingking k ing têmbe besuk.
êmbèng :
êngg. kn pêdhèt (anak sapi).
êmbêg :
(-êmbêgan) kn palêmahan jêjêmbêgan, bladêran.
êmbêl :
(-êmbêl) kn rawa kang jêro.
(êmbêr) :
ng-[x] kn têlês ngêmu banyu.
êmbês :
(ng-[x] kn 1 tambas mêtu banyune; 2 pc. ngêmu banyu (tmr. lêmah lsp); [x]-[x]-an: 1 banyu kang ngêmbês,

--- 120 ---

lêmah kang ngêmbês; 2 pamêtu mirunggan.

êmbêt ~ (êmpèt).

êmbêt, êmbêd :
êngg. kn êmbêg-êmbêg.
êmbik, êmbing :
êngg. pc ing sisih.
(êmbil) :
di-[x] êngg 1 dijupuk, dipèk; 2 dipêthik; 3 pc. didhèp, dicèp.
êmbing-êmbing :
kn ari-ari.
êmbir :
êngg. kn ing sisih ...
(êmbyah) :
di-[x]-[x] êngg. pc: 1 dijlajahi, diênjah-ênjah; 2 digêbyah, dicaruk; kc. byah, gêbyah.
êmblèng :
êngg. kn êmplèk, lapisan kandêl; di-[x]-[x]: 1 ditèmplèk-tèmplèkake (tmr. lêmpung lsp); 2 pc. dipacak-pacak; [x]-[x]-an: 1 pirang-pirang êmblèg, êmplèk-êmplèkan; 2 lêlapisan kandêl-kandêl; 3 pc. sarwa bêcik lan akèh rêrênggane (sandhangane).
êmblog :
I kn (sa-)gulung tmr. lawon ut. sêmbagi. II di-[x]-[x](-i) pc: dipopok, ditembok.
êmbuh :
n. kilap k. duka-dalêm ki: 1 ora wêruh; 2 ora têrang, ora kasumurupan têrang (kèhe, rêgane lsp); di-[x]-i ak: diwangsuli êmbuh; [x]-[x]-an: durung mangêrti (karuwan).
êmbuk :
êngg. kn êmpuk; [x]-[x]: bngs. urèt; ng-[x]-[x]: êmpuk bangêt (sêmu isi banyu).
(êmbun) :
di-[x] kw 1 disunggi; 2 dipundhi (tmr. dhawuh lsp); [x]-[x]-an kn. (pa-) sundhulan ki: lêlowahaning balung ing sadhuwuring bathuk (tmr. bayi sok gêndut-gêndut).
(êmbur) :
ng-[x]-[x] êngg. kn gêmbur-gêmbur.
(êmbus) :
I ng-[x]-[x] kn katon pucêt lêlaranên. II [x]-an êngg. kn: têmbusan, bolongan.
mbut[1] :
I kn êmpuk gênjur-gênjur (tmr. wowohan lsp); [x]-[x]-an: woh-wohan) kang digawe êmpuk; kc. mêmbut. II êngg. kn: banjur, têrus, nuli; kc. but.
êmboh :
êngg. pc êmbuh.
êmbok :
kn biyung; kc. bok.
êmong :
êngg. kn biyung.
êmbrèh-êmbrèh :
pc apa-apa sing ora pêrlu.
êmbritan :
êngg. kn kêbon; kc. buritan.
(êmèk) :
di-[x] êngg. pc dijupuk, dipèk; di-[x]-[x]: didumuk-dumuk; di-[x]-[x]-i: digrayangi.
êmèl :
I kn rapal, donga; di-[x]-i: didongani, dirapali. II di-[x] pc: dilapurake.
êmèn :
êngg. pc karêbèn.
(êmèl) :
di-[x] êngg dijupuk, dipèk.
(êmêk) :
di-[x]-[x] kn dicêkêl lan dipijêt-pijêt.
êmên :
êngg. pc têmên; di-[x]-[x]-ake: ditindakake kanthi têmên-têmên, dipêrlokake bangêt.
êmêng :
êngg. kn wêgah.
êmêr :
êngg. ak bngs. sabuk.
(êmi) :
di-[x]-[x] kn dieman-eman bangêt, dirumat pêrmati.
êmik :
pc nusu, ngombe (têtêmbungane bocah cilik); di-[x]-i: disusoni, diombèni.
êmil :
I di-[x]-[x] pc dipangan saka sêthithik. II (ut. mil) (W) kn: ukuran dawa (1609 m). III (ut. mil) kn: 1 kreta pos; 2 layang-layang kiriman mêtu ing kapal.
(êmin) :
di-[x] kn dinunuti nganggo (maca tmr. koran).
êming :
pc mung; di-[x]-ake pc: dirèmèhake.
(êmis) :
ng-[x] kn pêpriman, njaluk dana; di-[x]-i: dijaluki dana (darma).
êmud, mud :
kn ukuran bêras lsp. satangan dicêkodhongake.
(êmum) :
di-[x](-i) pc dinunuti (dijaluki) bêrkah; kc. makmum, umum.
èmung :
pc mung; ng-[x]-ake: mligi mung.
êmur :
I (ut. mur) kn bngs. sutra sinulam bênang mas. II (ut. mur) kn: gêrêtan ing sêkrup.
(êmut) :
di-[x] kn diakêp ing cangkêm; kc. mut.
êmoh :
I pc ora gêlêm, ora arêp; di-[x]-i pc: ditampik; ng-[x]-i br: akèh bangêt (tmr. wowohan lsp). II di-[x]-ake pc: disuwèkake (tmr. jarit lsp) kc. amoh.
êmon :
êngg. kn karêbèn.
êmon-êmon :
kn panganan kang disimpên sêdhiyan dhayoh lsp.
êmong :
I di-[x] kn 1 dilagani (diênêng-ênêngi lsp) supaya ora kagol atine (tmr. bocah cilik); 2 diênut ing sakarêpe, diati-ati bangêt murih ora kagol; kc. among, momong.
êmor :
kn. ak awor karo; di-[x]-i: dicampuri, ditunggali (dikancani); kc. amor, mor, awor, wor.
(êmot) :
I ng-[x] n. ngêwrat k momot, nggêgawa (isi) apa-apa; 2 isi (nyêbutake) bab (tmr. layang, koran); di-[x](-ake): 1 digawa ing kreta, grobag lsp; 2 dipacak ing (koran, layang); kc. amot, momot. II di-[x] êngg. kn: diêmut.
êmpak :
pc njaluk gêni (ing nalikane arêp udud); di-[x]-ake: 1 dinyunyukake supaya nular (tmr. gêni); 2 êngg. ditamakake (tmr. gêgaman), dicakake (tmr. têtêmbungan); kc. êmpan, mêmpan.
êmpal :
kn iwak daging gorèngan; [x]-[x]-an pc: umpuk-umpukan.
êmpan :
kn 1 êngg. pakan; 2 êngg. pakan ing pancing; 3 tumanduk, cak-cakane up. pèn iki [x]-e bêcik; 4 pc. bisa murub (bisa kobong); [x]-[x]: 1 urub-urub (apa-apa sing dianggo ngurubake); 2 bêbuka ut. jalaran ing gunêman (rêmbugan); nganggo [x]-[x] ut. nganggo [x] papan pr: nganggo dirêmbug dhisik apa (sapa) kang bakal dijak rêmbugan lsp; di-[x]-i êngg: dipakani; kc. êmpak, mêmpan.
êmpas :
êngg. kn ampas.
(êmpèk) :
di-[x] êngg. kn dipèk, dijupuk; ng-[x] êngg: nunut, mèlu nunut; ng-[x]-[x]: ngrêrampèk supaya olèh sih.
(êmplèng) :
ng-[x] kn nusu dudu biyunge, nusu gabungan; di-[x]-i: 1 disusoni ing wong liya; 2 disusoni gabungan.
(êmpèt) :
[x]-[x]-an êngg. kn pèpèt-pèpètan, suk-sukan.

--- 121 ---

(êmpêl) ~ êndhas.

(êmpêl) :
di-[x]-i êngg. kn diampêli (tmr. gêni)
(êmpên) :
ng-[x], mêmpên kn 1 ora lunga-lunga saka ing omah; 2 ora royal.
(êmpêt) :
di-[x] pc diampêt.
êmping :
kn ar. panganan sing digawe pari ênom, mlinjo lsp. digaringake; di-[x]: dijaluk sêthithik bayarane (sadurunge rampung garapane); di-[x]-i: diwènèhi êmpingan; [x]-an: dhuwit utangan saperangan saka bayaran kang bakal diwènèhake.
(êmpir) :
ng-[x]-[x] pc nglêmpèt marga ngêlih (tmr. wêtêng).
êmpis :
êngg. kn têgêsan (rokok); kc. mêmpis.
êmpyak :
kn 1 pring (kayu, usuk, rèng) raganganing payon; 2 payon aling-aling dhêdhêran têmbako; kêgêdhèn [x] kurang cagak pr: kêgêdhèn panjangka kurang sêmbada.
(êmplah, êmplak) :
ng-[x]-[x] êngg. kn ngênthak-ênthak ora tinanduran (tanpa eyub-eyub); kc. mêmplak.
(êmplang, êmplong) :
di-[x] êngg. kn diwêngakake ngêblak (tmr. lawang); diêmplang-êmplangake pc: diênthang-ênthangake ing panasan.
êmplèk :
kn 1 êmblèg (batan trasi lsp); 2 êngg. gubalan sukêt; [x]-[x]-an: pating trèmplèk akèh.
êmplèng :
êngg. kn êmplèk.
(êmplêp) :
di-[x] pc. kn diêpèk ora dibalèkake marang kang duwe.
êmpluk :
kn: wadhah sing digawe lêmah wangune kaya kêndhil cilik.
(êmplok) :
di-[x] kn dilêbokake ing cangkêm têrus dipangan; (sa-)[x]-an: pangan salêbon.
êmpu :
kn 1 lajêring kunir (kêncur lsp) kang gêdhe; 2 br. wong kang pinunjul (ahli, pandhe, pujangga); 3 êngg. ak. pandhe; kc. êmpon-êmpon.
êmpuk :
kn 1 ora atos; 2 pc. gampang dijêjaluki; di-[x] pc: diglêmbuk; di-[x]-i pc: ditanduki ing têmbung manis; 2 ent. digêgampang.
êmpun :
k. pc 1 wis; 2 aja; kc. sampun.
(êmpus) :
di-[x] êngg diububi, didamu sêru; [x]-an êngg: ububan; kc. kêmpus.
(êmput) :
dudu [x]-[x]-e pc ora mantra-mantra padha; kc. amput.
(êmpog) :
di-[x] êngg.pc têrus dianggo bae (tmr. sandhangan).
(êmpok) :
di-[x](-i) kn diêntuti (dibêkêmi êntut irunge).
êmpol :
kn cêmpoling krambil sing êmpuk; [x] pinecok pr: gampang bangêt.
êmpon-êmpon :
kn (jamu) oyod-oyodan, kc: kêncur, jae lsp.
(êmpot) :
di-[x] êngg: disêrot (tmr. rokok).
êmprah-êmprah :
(-an) êngg. kn 1 pating klarah ana ing lêmah; 2 (ut. ngamprah) nglênthar (ora srêgêp ênggone tumandang).
(êmprak) :
ng [x]-[x] kn bênthèt (sigar) amba.
(êmprèh) :
di-[x]êngg. pc dianggo padinan (tmr. sandhangan).
(êmprèt) :
ng-[x] kn nywara prèt-prèt (gajah lsp); di-[x]-i: diwangsuli ing swara prèt-prèt (nggabêrake lambe mratelakake ora ngandêl, maido, nyêpèlèkake).
(êmprêt) :
ng-[x] pc mlayu bantêr; di-[x]-i pc: diêmprèti.
êmprit :
kn ar. manuk bngs. manuk glathik, greja lsp.
êmprit-gantil :
kn 1 manuk kêdhasih; 2 rêrêngganing tumpang omah joglo dumunung ing pojokan.
ênak-ênik :
pc mikir (ngetung lsp) kalawan tlatèn: kakehan ênak-ênik pc: kakehan rêmbug; kc. ênik.
ênal :
kn. ak sêpêt (gombal, dluwang) dianggo isèn bêdhil lantakan.
(ênam) :
di-[x] pc dianam.
ênar-ênir :
kn. ak tansah sumêlang sarta kuwatir.
ênda, êndah :
kw. ak lah, banjur, mêngkana.
êndak :
(-iya) êngg. pc andak iya.
êndan :
kw. ak lah, banjur, mêngkana.
êndang :
pc enggal; kc. andang.
(êndat) :
di-[x]-[x] êngg. kn diêntul-êntul; kc. mêndat.
êndat-êndut :
(-atine) êngg mangga-mara, gojag-gajêg.
(êndèl) :
di-[x]-i êngg. pc dipêndèli.
(êndêl) :
di-[x] kn diandêl, dipracaya.
(êndêm) :
di-[x]-i kn diombèni lsp. supaya mêndêm; kc. mêndêm.
êndi :
(ut. sing [x]) (ingkang) pundi k pitakon nggênahake barang, up. [x] wonge, dhuwite; ingêndi n. ing pundi k: pitakon nggênahake panggonan.
êndut-êndut :
pc mêndat gênjuk-gênjuk.
êndon :
kw tuju, ênêr, sêdya; têkaning [x] br: ing wasanane (barêng tumêka ing patêmbayane); kc. don, andon.
(ênjah) :
di-[x]-[x] pc didlajahi (ora diurutake).
ênjêt :
n. apu k jurjuran gamping (dianggo nginang); di-[x]-i: 1 dilèlèti lsp. eng ênjêt; 2 pc. diapusi.
(ênjuk) :
pc 1 njaluk; 2 banjur, nuli.
ênjut :
êngg. pc banjur, nuli.
(ênjot) :
di-[x] êngg. pc digênjot, diênjot.
êndha :
êngg njaluk; kc. mêndha.
êndhah :
êngg. pc taklim; di-[x]-i pc ditaklimi (sarana ndhungkluk, bukak topi lsp).
êndhak :
I (ut. dhak, ndhak) êngg ora. II (ut. êndhak-ene) êngg: pêndhak. III di-[x](-ake) kn: 1 diilangake (tmr. pêpenginan, kamanuhan), ditinggal (tmr. pagawean); 2 (ut. dikêndhakake) dituturi lsp. supaya suda nêpsune (kakêndêlane, kawanène); kc. kêndhak, mêndhak.
êndhak-êndhak cacing :
kn ar. jamu dianggo ngilangake cacing ing wêtêng.
êndhas :
n. sirah k. mustaka ki: 1 peranganing awak kang dhuwur (gandhèng karo gêmbung sarana gulu); 2 (ut. [x]-[x]-an) perangan kang ngarêp (ut. kang dhuwur) tmr. piranti lsp; 3 kang cêdhak karo tuke (tmr. kali); 4 ak. ekan (tmr. angkaning taun); gédhe [x]-e ut. kêgêdhèn [x]: kêladuk panjangkane (ora timbang karo

--- 122 ---

kaanane) :
[x] digawe sikil pr: nênulungi (nyambut gawe) direwangi kêraya-raya bangêt; [x] gundhul dikêpêti pr: dhasar wis kêpenak; diulungake [x]-e digondhèli buntute pr: mènèhake apa-apa laire lila, nanging ing batin owêl.

êndhe ~ êntèk.

êndhe :
I êngg. pc disesuwe; kc. rêndhe.
(êndhèg) :
di-[x]-[x] kn diêmplèk-êmplèk.
êndhèk :
n. andhap k èndhèk.
(êndhêg) :
di-[x] kn: dikon lèrèn (tmr. wong mlaku ana ing dalan); 2 ditahan (ora dibanjurake tmr. prakara, layang lsp); di-[x]-i: dianggo lèrèn ing; di-[x]-[x]-i: dipêpalangi (lakune); di-[x]-ake n. ( dipunkèndêlakên k): dilèrènake, dikon mandhêg; [x]-[x]-an n. pakèndêlan k: papan kang dianggo mandhêg; kc. andhêg, mandhêg, kandhêg.
êndhêk :
êngg 1 cêndhak; 2 cêndhèk; [x] amun-amun: blêdug ing awang-awang (ombaking hawa kang katon ing panasan); [x]-[x]: rêrêgêd ing barang cuwèr sing tumandhêk ing dhasaring wadhah; di-[x]-i êngg: diurmati sarana mêndhak; kc. êndhêg.
(êndhêm) :
di-[x] kn: didhêlikake, ora dilahirake (tmr. wêwadi, nêpsu lsp); [x]-[x]-an: incim-inciman (nanging padha dene disamun); kc. pêmdhêm.[2]
(êndhêt) :
di-[x] pc diunthêt, ora diwènèhake.
(êndhih) :
di-[x] kw 1 dikalahake (diundurake) tmr. mungsuh; 2 diêsur (tmr. panggonan); kc. kêndhih.
êndhik :
êngg kaprênah ing.
êndhil :
êngg. kn bridhil; di-[x]-[x] pc: diêmi-êmi bangêt.
êndhuk :
I kn gêndhuk. II di-[x]-[x]-i kn: dipurih supaya gêlêm mara sarana dilêleda nganggo pitik (tmr. pitik arêp dicêkêl); kc. undhuk.
êndhut :
kn lêndhut, blêthok.
êndhog :
n. tigan k jasad urip kang kabuntêl ing kêndhangan ut. cangkok bakal dadi kewan, up. [x] pitik, [x] sêmut; [x] satugêl: 1 wanguning cangkir lsp. kaya êndhog ditugêl; 2 kang saparo kuning kang saparo putih ut. ijo (tmr. warnaning payung); [x] sapêtarangan pêcah siji pêcah kabèh pr: padha patêmbayan sêdya sabaya-pati; njagakake [x]-e si blorok pr: njagakake prakara kang durung karuwan; pêndhita [x] pr: (wong kang) sumuci-suci; ng-[x]: ngêtokake êndhog; [x]-[x]-an kn: mung dipurih êndhoge bae ora ditêtêsake (tmr. pitik, bèbèk lsp).
êndhok :
I êngg (kaprênah) ing. II di-[x]-ake êngg: didokokake, disèlèhake; kc. andhok, dhok.
(êndhong) :
di-[x] kn. ak 1 (ut. di-[x]-[x]) ditandho, disimpên bae (tmr. barang sing wis ora kanggo, dagangan sing ora payu); diênêngake bae (ora digarap); 3 ora disauri (ora disahi, ora dibayari).
êne :
êngg. pc wènèhna (gawanên) mrene (tmr. njaluk, nampani).
ênèh, nèh :
I pc manèh, tênèh. II di-[x]-i pc: diwènèhi. ênèk, nèk pc mênawa.
ênèm :
k. pc nom (ênom).
(ênèt) :
I di-[x]-[x] diêsuk-êsuk, dipènèt-pènèt. II di-[x] pc: digarap (ditulis lsp) kalawan bêcik.
(ênêb) :
I di-[x] kn 1 (ut. di-[x]-ake) diênêngake sawêtara suwene, supaya êndhêg-êndhêge padha mênêb; 2 diêndhêm (tmr. wadi. nêpsu lsp); kc. mênêb. II di-[x]-i (-ake) pc: dinêbi(-ake); [x]-[x]-an: tutup ing lawang (cêndhela); kc. inêb.
ênêk :
kn 1 êngg. kêsêl bangêt; 2 krasa mungkug-mungkug arêp mutah nalikane wêruh jêjênes lsp; 3 êngg. njêngêr, kamitênggêngên; ng-[x]-[x]-i: njalari ênêk.
ênêm, nêm :
kn 6.
ênêng :
kn ora obah (tmr. kabatinan); [x]-[x]: sarana kang gawe mênênge bocah; di-[x]-[x]-i: didolani lsp. supaya mênêng (tmr. bocah cilik); di-[x]-ake n. dipun kèndêlakên k: 1 digawe supaya mênêng (ora obah, ora nywara); 2 ora dikapak-kapakake; 3 ora diaruh-aruhi, dijothak; [x]-[x]-an: ora aruh-aruhan (jothakan); kc. mênêng, nêng.
ênêngna :
br sigêg gênti kocapa.
ênêr :
êngg. kn arah, tuju; ng-[x]: nuju marang; di-[x]-ake: diarahake ing, ditujokake marang; kc. pênêr.
(ênês) :
ng-[x] kn sêdhih bangêt (nganti mati); ng-[x]-[x]-i: njalari ngênês.
(ênêt) :
di-[x](-i, -ake) kn dipêtêlake.
(êni) :
I di-[x] êngg. diênèni kn diundhuh (tm. pari) . II di-[x]-[x] pc: diêmi-êmi bangêt, dieman-eman.
(ênik) :
di-[x]-[x] pc dietung (digarap lsp) kanthi tlatèn, diêmi-êmi.
êning :
kw bêning (tmr. cipta); di-[x]-ake br: dibêningake (ciptane, pikirane).
ênir, nir :
êngg. pc totohan sing diumbuk (tmr. main pèi).
ênu :
kw dalan.
(ênung) :
di-[x]-[x] kn didama-dama (tmr. bocah).
(ênut, nut) :
di-[x] kn diturut; kc. tut.
êno :
pc lo!
ênom :
n. ênèm k kc. nom.
êntal :
êngg. kn wit tal.
êntas :
êngg mêntas bae; di-[x](-i) kn: 1 dijupuk saka ing (banyu, anglo, pamemean lsp); 2 dipitulungi (saka rêribêd, bêbaya); 3 ak. diomah-omahake; di-[x]-i ak: dirampungake (tmr. pagawean); di-[x]-ake: 1 ditulungi supaya mêntas, digawa mêntas; 2 ak. diomah-omahake; 3 dipitulungi (saka ing rêribêd, bêbaya); kc. mêntas, pêntasan.
êntèk :
n. têlas k 1 wis rampung kabèh (tanpa ana turahane); 2 (ut.[x]-[x]-an) ilang (dianggo, dicolong lsp) kabèh; 3 wis rampung (tmr. pagawean); 4 ênggone nanjakake (ut. mangan), up. ênggone jajan [x] 35 sèn; wis ng-[x] pc: mumpuni (kawruhe), wis katog; di-[x]-ake: digarap (dipangan, ditindakake lsp) nganti êntèk.

--- 123 ---

êntèk atine ~ (êngêt).

êntèk atine :
n. têlas manahipun k nratab, ilang kakêndêlane.
êntèk ênting :
(-êntung) pc êntèk babar pisan.
êntèn-êntèn :
kn ar. panganan.
(êntêb) :
ng-[x] kn nênibani nganggo barang kang abot: di-[x]: diêntas banjur dirèrènake sêdhela supaya adhêm lan gampang dikêdhuk (tmr. liwêt); di-[x]-i: ditibani ing barang kang abot; di-[x]-ake: 1 ditibakake ing (tmr. barang kang atos); 2 ditrapake ing anglo ut. kêrên (tmr. kêndhil lsp); kc. antêb, kantêb.
êntês :
êngg êntas, mêntas.
(ênti) :
diêntèni n. dipunêntosi k ditunggu têkane; kc. anti.
(êntih) :
di-[x] kn diantih; kc. antih
ênting :
pc êntèk.
êntul :
kn jontrot (ent. dolop); kc. mêntul.
êntung, êntèk-êntung :
pc êntèk babar pisan.
êntup :
kn antup; di-[x]: diantup.
êntut :
ki. sarib kn angin kang mêtu saka ing jubur; ng-[x] kn. sarib ki: ngêtokake êntut.
êntok :
(-ênting) pc êntèk babar pisan.
(êntol) :
di-[x] kn api-api ora diwènèhake supaya mundhaka panganyange; [x]-[x]-an: padha dene ngêntol.
(êntos) :
dipun-[x]-i k diêntèni.
(êntrag-êntrog) :
di-[x] kn dioyog-oyog diumbul-umbulake; kc. ontrog.
(êntrig) :
[x]-[x]-an kn sêsirig sarta lincak-lincak.
(êntrog) :
di-[x](-[x]) kn dioyog diumbul-umbulake.
(êncak) :
[x]-[x] êngg. ak njingkat marga wêdi ut. gila; [x]-[x]-ên ak: kanji, gila.
êncak-ênci :
pc mencla-mencle (gèk gêlêm gèk ora).
êncèh :
kn bngs. bêling (wadhah kecap lsp).
êncèlan :
êngg. pc gèncèlan (luwihan).
êncèt :
êngg. kn udhèt.
(êncêp) :
di-[x]-i kn. ak 1 (ora apa-apa) dianggêp salah; 2 dikukuhi yèn nyata bênêr (tmr. panêmu lsp. sênadyana sajatine ora bênêr); kc. ancêp, mêncêp.
êncik :
I kn (panyêbut marang) wong kang asal saka sabrang (Bawean, Bandar, Sumatra, Malaka); 2 êngg. panyêbut marang Cina singkèk. II ng-[x] pc: tumumpang ing sadhuwure; di-[x]-i pc: ditumpangi; kc. ancik.
êncit :
êngg. kn cita, sêmbagi.
êncit-êncitan :
pc bngs. bonekah.
êncung :
êngg. kn terong.
(êncup) :
di-[x] kn 1 dicêkêl nganggo jêmpol lan panuding (tmr. kewan ibêr-ibêran); 2 pc. dibatang (tmr. cangkriman).
(êncot) :
di-[x] kn dijêjêk sarta diênêtake (supaya mêndat lsp).
(êncrêt, êncrit) :
di-[x]-[x] êngg. kn: dibayari saka sêthithik.
(ênthak) :
ng-[x]-[x] kn jêmbar ora ana wit-witane.
(ênthang) :
ng-[x]-[x] êngg. kn panas bangêt ora ana eyub-eyube.
(ênthar) :
ng-[x] kn mlayu lunga; di-[x]-ake êngg: ora digarap-garap (tmr. pagawean).
ênthêk-ênthêk :
êngg. kn 1 lêmu kêncêng; 2 (sadina [x]) sadina muput; kc. mênthêk.
(ênthêl) :
di-[x]-[x](-ake) pc diklumpukake saka sêthithik (tmr. dhuwit); kc. kênthêl, mênthêl.
(ênthêt) :
di-[x] kn 1 dicandhêt ora ditogake wêtune (tmr. swara); 2 êngg. pc. diunthêt, dikurangi ut. ora diwènèhake kabèh; di-[x]-[x] pc: diwènèhake (dibayari) saka sêthithik.
ênthik :
kn 1 panging êmpu (ing jae lsp); 2 êngg. bngs. tenggok cilik dianggo takêran; 3 (ut. [x]-[x]-an) êngg. ak. jênthik; kc. mênthik.
(ênthil) :
di-[x] pc dijupuk, dicolong; di-[x]-[x] pc: dibundhêli lan diêmi-êmi (tmr. dhuwit) ent. diêmi-êmi bangêt; ng-[x]-[x] (-kêthip lima) pc: rada edan; di-[x]-i êngg. ak: digandhuli (digantungi) buntêlan lsp.
(ênthir) :
ng-[x] kn nywara tmr. gangsir.
ênthit :
kn ar. mainan nganggo kêrtu cilik; ng-[x]: ngêndhog ana ing pasaban (tmr. bèbèk); di-[x]-[x] êngg. pc: 1 diêncrit-êncrit, saka sêthithik; 2 dicolongi (tmr. barang kang rèmèh-rèmèh).
(ênthu) :
ng-[x]-[x] êngg. pc mêrlokake bangêt (têka, marani lsp).
ênthul :
êngg. pc dhenok (panyêbut marang bocah wadon); kc. mênthul.
ênthung :
kn ulêr kang lagi mrungsungi arêp dadi kupu; ng-[x]: dadi ênthung.
ênthok :
êngg mligi, ngêmungake; kc. thok.
ênthok-ênthing :
kn êndhase gêdhe awake cilik.
ênya, ênyah :
pc iki lo tampanana! (katêranganing mènèhake, ngulungake).
(ênyak) :
di-[x]-[x] pc diidak-idak; kc. inyak.
(ênyang) :
di-[x] n. dipunawis k arêp dituku kurang saka ênggone tawa; kc. anyang.
ênyat :
mak [x] kn sanalika mandhêg.
(ênyèk) :
di-[x]-[x] pc diidak-idak (tmr. barang kang mlênyok); 2 dilêlèdrèk (tmr. sêga kang dipangan); 3 êngg. pc: dirèmèhake.
(ênyêp) :
di-[x]-[x] kn didokoki banyu lsp. supaya anyêp; kc. anyêp.
(ênyêt) :
di-[x] pc diênyêt; di-[x]-[x]: dipijêti alon-alon.
ênga :
kn. ak wênga (bolongan); diêngakake: dibukak supaya mênga; kc. mênga, wênga.
êngah :
kn. ak duwe wêgah (wêdi, ringga).
(êngèh) :
di-[x]-i pc diwènèhi, dingèngèhi.
(êngèl) :
di-[x]-[x] kn: digawe angèl; kc. angèl.
êngèn :
I kn. ak sêga kang diadhêmake (mêntas dikêdhuk banjur dilèr lan ditepasi); kc. êngi. II dipun-[x] k: diêngon kc. êngon.
(êngên) :
di-[x]-[x] pc diangên-angên.
êngês :
kn mranani, bêcik sarta nyênêngake (tmr. crita, gamêlan, gunêman lsp).
(êngêt) :
di-[x](-i) kn dipanasi (digodhog) manèh tmr. jangan lsp; kc. angêt.

--- 124 ---

êngga ~ (êpuk).

êngga :
êngg. pc mangga, sumangga (ênya, ayo).
ênggak :
I êngg. pc ora. II di-[x]-[x] kn. ak: tansah dipênggak bae.
ênggal :
([x] dina) êngg sabên dina.
(êngge) :
dipun [x] k kaênggo.
ênggèh :
êngg. k iya; kc. inggih.
ênggèk :
êngg. pc kaprênah ing.
ênggèn :
k ênggon.
ênggèr :
kn panyêbut marang bocah (wong nonoman); kc. anggèr.
ênggêl :
kn kang pêrlu, kang pokok (baku); kc. tênggêl.
(ênggêng) :
di-[x] kn ora diêntas-êntas (tmr. cèrèt ing anglo lsp); [x]-[x]-an: têrus bae ora diêntas (diganti lsp).
(ênggêt) :
[x]-[x] kn gêthêtan, garitan (dianggo wakêt); di-[x]-([x])-i: 1 disinggêt tmr. sênthongan lsp); 2 dicirèni ênggêt-ênggêt (garis, gêthêtan).
ênggih :
k. pc iya; kc. inggih.
ênggih bêton :
pc sumaur iya (saguh) nanging ora ditindakake.
ênggik :
I êngg. pc kaprênah ing. II ng-[x]-[x] kn: kuru bangêt; di-[x]-ake ak: digawe mênggik; [x]-[x]-an: 1 perangan kang mênggik; 2 ar. kewan bngs. ampal; kc. mênggik.
ênggir :
êngg. pc kaprênah ing.
(êngguh, ênggoh) :
di-[x] êngg. pc disêngguh.
(ênggo) :
di-[x] n. dipunêngge k dianggo; kc. anggo.
ênggok :
I êngg. pc êngga (ayo, ênya). II êngg. pc: kaprênah ing; kc. ênggon. III [x]-[x] kn: tamba kang disibarake ing tênggok; di-[x]-[x]-i: disibari tamba ing tênggoke.
ênggon :
n. ênggèn k 1 papan kang didunungi; 2 kaprênah ing; 3 (-e, -ku, -mu) kanggo ing ukara kang mratelakake têmbunge kriya didadèkake aran ut. dipêrlokake, up. [x]-e nulis ora bêcik; di-[x]-i: didunungi; [x]-[x]-an: ora mratah, ora umum ingêndi-êndi; kc. kanggonan, manggon.
(ênggrêg) :
di-[x]-[x]-i pc dialang-alangi, dipagoli (lakune).
(êngi) :
di-[x] kn diêlèr banjur dikêbuti supaya pulên (tmr. sêga kang mêntas dikêdhuk).
(êngik) :
di-[x] êngg dipidak.
(êngis) :
di-[x]-[x] kn dicêcênggring sarta disêrik-sêrikake.
êngka :
kw. ak mêngkana.
(êngkap) :
di-[x] kn diungkabi (tutupe lsp); kc. mêngkab.
êngkak :
kn bngs. manuk gagak cilik.
êngkas :
kn isih kurang ... manèh, up. limang sèn [x], têlung sasi [x].
êngkès-êngkès :
êngg. pc ênggik-ênggikan (ar. kewan).
êngkèt-êngkèt :
kn pêpindhan swaraning pikulan mêntul lsp.
êngkin :
êngg mêngko.
(êngkir) :
di-[x](-i) êngg. kn diêntas(-i).
êngklèk :
I êngg. kn èngklèk, angklèk. II di-[x]-[x] kn: dibopong (diêmong lsp) digawa mênyang ngêndi-êndi.
êngkuk :
I kn ar. manuk. II di-[x]-[x] kn: 1 ditêkuk-têkuk gulune supaya lêmês (tmr. ndadah bayi); 2 disiya-siya, diplêtêr ing gawe, dikalahake nganti ora bisa apa-apa.
(êngkup) :
di-[x]-ake pc diingkupake.
êngko :
êngg. pc mêngko.
(êngkok) :
di-[x]-i (-dhewe) kn 1 ak. didhaku dadi duwèke dhewe; 2 diakoni (didhadhagi) tmr. kaluputan lsp.
(êngkrêng) :
di-[x]-ake kn ditumpangake ing anglo ut. kêrên (tmr. cèrèt lsp).
(êngkrik) :
ng-[x] kn nywara tmr. jangkrik.
(êngu) :
di-[x] pc diingu.
(êngon) :
di-[x] n., dipunêngèn k 1 diumbar lan diulat-ulatake (tmr. raja-kaya lsp., ana ing pangonan); 2 ent. diulat-ulatake, diawasake; kc. angon.
(êngrêm) :
di-[x]-i kn didhêkêmi supaya nêtês (tmr. êndhog); di-[x]-ake: didokok ing patarangan supaya diêngrêmi (tmr. êndhog); kc. angrêm.
(êpak) :
I di-[x]-[x] (-êndhase) pc ditêpak-têpak êndhase; di-[x] pc: dirèmèhake, diina. II di-[x](-i) kn: dibuntêli, dibungkusi. III di-[x] kn. ak: 1 disewa pamêtune lsp; 2 ditêbas ut. diborong.
êpal :
I kn ukuran lajuran dawane 1507 m. II di-[x] kn: diwêca bêgja cilakane (nganggo sarana petungan kêrtu lsp).
êpan :
I êngg. kn wêruh (ngêrti). II kn: panggangan roti (digênèni saka ingisor lan saka ing dhuwur); di-[x]: dipanggang ing êpan.
êpang :
kn cawanging wit; kc. pang.
êpe :
I kn ar. iwak sêgara. II di-[x] kn: dipepe.
êpèh :
kn. ak plêmbungan wadhah uyuh; kc. pèh.
(êpèk) :
di-[x] n. dipunpêndhêt k. dipundhut ki; 1 didadèkake darbèke; 2 (-anak, -mantu lsp) didadèkake anak, mantu lsp; 3 êngg. pc. dijupuk; kc. apèk, pèk.
êpèl :
kn 1 gombal lsp. ditêlêsi dianggo ngêlapi; 2 dluwang kang dianggo nêsêp tulisan mangsèn; di-[x]: 1 dipali lsp. nganggo êpèl; 2 ditutul ing dluwang êpèl; kc. pèl.
êpèn :
kn pèn.
(êpês) :
di-[x] kn dibuntêl ing godhong sarta dipanggang (tmr. iwak lsp); kc. pès.
(êpêp) :
di-[x] kn ditutup lan disumpêt (ora olèh angin).
(êpik) :
di-[x]-[x] kn diowah-owah (diêlongi, diênggo lsp).
êpil :
kn pil.
(êplang, êplong) :
di-[x] êngg. kn diwêngakake ngêblak (tmr. lawang).
(êplèk) :
di-[x]-[x] kn ditêpak-têpak nganti muni plèk-plèk.
(êpluk, êplup) :
di-[x] kn dipasah diwangun cluwokan nggalir (tmr. blabag, kayu lsp).
(êpuh) :
di-[x] kn 1 dipêrês dituntasake duduhe (banyune); 2 êngg. pc. dipêrês (tmr. susu sapi lsp); kc. apuh, puh, puhan.
(êpuk) :
di-[x]-[x] pc ditêpak-têpak lirih.

--- 125 ---

êpur ~ (êcap).

êpur :
kn ora kalah ora mênang; kc. pur.
êpoh :
êngg. kn pêlêm.
êpok :
kn bongkot, perangan kang pungkasan; di-[x]: dikêthok lsp. ing bongkote (poke); kc. pok.
êpor :
êngg. kn bangêt; di-[x]-ake êngg. pc: ditogake, diuja; kc. por.
êpos :
kn pos.
êra :
êngg. kn rêmuk (tmr. kêmiri adon).
êrad :
êngg. kn surud, sob (tmr. banyu, banjir); kc. rad.
(êrah) :
di-[x] kn diarah; kc. arah.
êrak :
I kn garing, gêrok (tmr. swara); kêtiga ng-[x]: kêtiga kang garing bangêt (ora ana udan babar pisan). II kn: planggrangan wadhah piring lsp; kc. rak.
êram :
êngg. kn sangkrah sing digawe mbêndung kali.
(êrèh) :
di-[x] kn diprentah; kc. rèh.
êrèk :
kn rèk.
êrèn :
kn kaklumpukaning êri.
êrès :
I kn gès (têtak); kc. rès. II (W) di-[x] kn: diukum.
(êrêb) :
di-[x] êngg. kn diiris lêlapisan (tmr. daging lsp).
(êrêm) :
di-[x]-ake kn didhipêtake matane; kc. mêrêm, rèm.
êrêp :
êngg. kn wayah surup; kc. rêp.
(êrês) :
ng-[x] kn 1 (yèn digrayangi) krasa kaya ana wêdhine; 2 (ng-[x] atine) wêdi sarta sêdhih; kc. rês.
êri :
kn 1 cringih-cringih ing wit; 2 balunging iwak loh sing lancip-lancip; ancik-ancik ing pucuking [x] pr: cêkêl gawe kang tansah ngandhut kuwatir; nglancipi [x] pr: nggêgasah wong kang lagi nêpsu; cacah [x]: kanggo petungan kèhing iwak loh; ng-[x]: wanguni[3] kaya êri, up. ng-[x] gêrèh; padune (têmbunge) ng-[x] pc: nyêrikake: kc. ri.
(êrih) :
di-[x]-[x] kn ditanduki ing têmbung manis supaya gêlêm manut; kc. arih.
(êrik) :
ng-[x] kn nywara sêru nyêngkrèk.
(êrit) :
di-[x] kn dikêthoki lsp. nganggo arit; di-[x]-i: dipaprasi (dikêthoki lsp) nganggo arit (tmr. sukêt, têbu lsp); di-[x]-ake:digolèkake sukêt; kc. arit.
êru :
I kw sêrik atine. II kw: panah. III kn: ukuran jêmbar (14,19 m2); kc. ru.
êrug :
êngg. kn golong pikir, sarujuk, cocog.
êruh, êroh :
pc wêruh.
(êrut) :
di-[x] kn ditalèni singsêt (diolèhake ing cagak lsp. ut. ora).
êrob :
kn agung (tmr. banyu), banjir, lubèr; di-[x]-i: dilubèri; kc. rob.
(êrog) :
di-[x] kn dioyag-oyag supaya gogrog wohe (tmr. wit).
êrong :
kn lèng kang amba; ng-[x]: gawe (mlêbu ing) êrong; kc. rong.
êros :
kn ros.
êrti :
n. êrtos k. pc. ak têgês; kc. arti, ngêrti.
êsa :
kang (maha) [x] kw: (Allah) kang sawiji.
êsah :
I kn sah. II di-[x]-i pc: diasahi. III ng-[x] kn: sêsambat.
êsak :
I kn sêrik atine. II êngg. pc: kanthongan ing klambi lsp; di-[x]: dilêbokake ing kanthongan.
(êsat) :
di-[x] kn diasatake banyune; kc. asat.
(êsèng) :
di-[x](-i) êngg. kn ditari.
êsês :
1 k. udud; 2 nyêrèt; 3 k. rokok; kc. mêsês, ngêsês, sês.
(êsih) :
di-[x]-i kn. ak disihi; kc. asih, kasih, sih.
êsuh :
kn kc. suh.
(êsuk) :
di-[x](-[x]) kn didhêsuk, disêsêk; kc. suk.
êsung :
êngg. kn gêmbung (bal ing dolanan gêritan lsp).
(êsur) :
I di-[x] kn dipêksa dikon ngalih arêp gênti diênggoni; kc. sur. II di-[x]-i(-ake) kn: dicuri(-ake).
(êsog) :
I di-[x]-[x] kn dijambaki supaya mari ngêlu. II di-[x](-ake) kn: disèlèhake.
(êsok) :
di-[x](-ake) kn 1 disuntak supaya mêtu isine (banyu lsp); 2 diilingi; kc. sok, pasok.
êsol :
kn rungkat; kc. sol.
êsong :
kn growongan ing pinggir kali lsp; kc. song.
êsop :
êngg. kn surud (tmr. banjir lsp).
(êsor) :
di-[x]-ake 1 kw. dikalahake; 2 diremèhake; kc. asor, sor.
(êsot) :
di-[x]-ake kw disupatani, diipat-ipati; kc. sot.
(êtêng) :
I di-[x]-i(-ake) pc digodhog (tmr. janganan); kc. matêng. II di-[x]-i ks: didadèkake mêtêng; kc. mêtêng, wêtêng.
(êtêr) :
di-[x]-i kn diwènèhi lsp. barange digawa mara (diparakake); di-[x]-ake: 1 digawa mara mênyang ing; 2 ditutake mênyang ing; kc. atêr.
(êtik) :
di-[x] pc ditulis ing mêsin tulis.
(êtir) :
di-[x] kn dicèt lsp. nganggo tir.
êtuk :
kn tuk; ng-[x]: mêtu banyune (tmr. lêmah).
(êtum) :
di-[x](-i) kn diwungkusi banjur digodhog.
(êtus) :
di-[x](-ake) kn digantung supaya banyune atus; kc. atus, tus.
(êtut) :
di-[x] kn. ak: diturut; di-[x]-ake: diturut salakune; kc. atut, tut, tutut, êtut-buri ak: tut-buri.
(êtog) :
di-[x] pc ditakoni kaantêpane; di-[x]-ake: diênêngake bae, diuja sakarêpe; kc. katog, tog, pantog.
êtoh :
kn toh.
êtum :
kn tom.
êtong :
kn tong.
êtor :
kn ar. dolanan bocah; di-[x] êngg: ditutuh, dikêthoki; di-[x]-ake pc: diuja sakatoge.
êtrap :
di-[x] kn dipasang ing; di-[x]-i: dipasangi, diênggoni; kc. trap.
(êcak) :
kc.cak.
(êcam) :
I di-[x](-i) kn. ak diwilang, dipetung (sadurunge). II di-[x] kn. ak: dijogi banyu (supaya cuwèr).
(êcap) :
di-[x] kn dicap; kc. cap.

--- 126 ---

(êcèh) ~ Gajah-oya.

(êcèh) :
di-[x]-[x] kn dibuwang tanpa tanja (dhuwit lsp).
(êcèk) :
di-[x](-i) kn diwilang dil ntrèng[4] lima-lima (tmr. dhuwit); kc. cèk.
êcu :
kn ukuran saambane tangan nggêgêm jêmpole dicongatake; 2 ar. dolanan bocah.
êcul :
di-[x]-ake pc diuculi (ake); kc. ucul.
êting :
di-[x]-[x] pc dilêliting, diêmi-êmi.
(êthuk) :
di-[x]-ake kn 1 digathukake; 2 dijodhokake, dicocogake.
êthung :
di-[x]-ake pc diathungake.
êthur :
di-[x]-ake pc dicurake.
êwèt :
di-[x]-[x] kn dianggo kalayan ngati-ati supaya awèt.
êwor :
di-[x] kn dicampur dadi siji; kc: awor, wor.

Catatan kaki:

1. êmbut. (kembali)
2. pêndhêm. (kembali)
3. wangune. (kembali)
4. diintrèng. (kembali)