Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-22, #1666

Judul
Sambungan
1. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-01-13, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
2. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-01-20, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
3. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-01-23, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
4. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-03-03, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
5. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-03-27, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
6. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-03-31, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
7. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-04-03, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
8. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-04-14, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
9. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-04-21, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
10. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-04-28, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
11. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-05-01, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
12. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-05-22, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
13. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-06-16, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
14. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-07-03, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
15. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-07-14, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
16. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-07-17, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
17. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-07-21, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
18. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-07-24, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
19. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-07-28, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
20. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-07-31, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
21. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-08-04, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
22. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-08-11, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
23. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-08-14, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
24. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-08-18, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
25. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-08-21, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
26. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-08-25, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
27. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-08-28, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
28. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-09-01, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
29. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-09-04, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
30. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-09-08, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
31. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-09-11, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
32. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-09-15, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
33. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-09-18, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
34. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-09-22, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
35. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-09-25, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
36. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-09-29, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
37. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-10-02, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
38. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-10-06, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
39. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-10-09, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
40. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-10-13, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
41. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-10-16, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
42. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-10-20, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
43. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-10-23, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
44. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-10-27, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
45. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-10-30, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
46. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-11-03, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
47. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-11-06, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
48. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-11-10, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
49. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-11-13, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
50. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-11-17, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
51. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-11-20, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
52. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-11-24, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
53. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-11-27, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
54. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-01, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
55. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-04, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
56. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-08, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
57. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-11, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
58. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-15, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
59. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-18, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
60. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-22, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
61. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-24, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
62. Kajawèn, Balai Pustaka, 1937-12-29, #1666. Kategori: Koran, Majalah dan Jurnal > Kajawèn.
Citra
Terakhir diubah: 24-06-2017

Pencarian Teks

Lingkup pencarian: teks dan catatan-kakinya. Teks pencarian: 2-24 karakter. Filter pencarian: huruf besar/kecil, diakritik serta pungtuasi diabaikan; karakter [?] dapat digunakan sebagai pengganti zero atau satu huruf sembarang; simbol wildcard [*] dapat digunakan sebagai pengganti zero atau sejumlah karakter termasuk spasi; mengakomodasi variasi ejaan, antara lain [dj : j, tj : c, j : y, oe : u, d : dh, t : th].

Ăngka 102, Rê Lê, 19 Sawal Ehe 1868, 22 Dhesèmbêr 1937, Taun XII.

Kajawèn

Kawêdalakên sabên dintên Rêbo lan Sabtu

Rêgining kalawarti punika ing dalêm tigang wulan f 1.50, bayaran kasuwun rumiyin, botên kenging langganan kirang saking 3 wulan.

Juru ngarang - administrasi Bale Pustaka, ing sawingkinging kantor palis, tilpun nomêr 1744 - Bêtawi Sèntrêm.

Isinipun: Sêsawangan - Bab Găngsa - Nusakambangan - Tatacara Riyadi Sawalan ing Rêmbang - Kawontênan ing Mêsir - Bab Pilêm Têrang Bulan - Kabar Warni-warni - Wêwaosan - Jagading Wanita.

Sêsawangan

[Grafik]

Gambar pêpêthan sawangan pasitèn ing sacêlakipun rêdi.

--- 1622 ---

Kawruh Sawatawis

Bab Găngsa

Găngsa makatên ewoning kagunan swara, ananging wujud pirantos, sampun tamtu kenging winastan piranti swara, cara Walandinipun: muziek-instrument. Mungêlipun manawi tinabuh, pramila lajêng aran tabuhan. Mênggah aran găngsa, punika aran saking bakalipun găngsa. Găngsa makatên prunggu. Lajêng ugi aran gamêlan, lah punika tuwuh saking pakartinipun, găngsa makatên dados gamêl (êmban) gamêlipun bêksa, têrangipun, cobi ambêksa tanpa gamêlan, raosipun rak ampang, botên sanès jalaran makna tanpa êmban wau. Cêkak gumbiraning tiyang ambêksa jalaran saking ungêling găngsa.

Wontên băngsa sagêd, ngandika yèn ta găngsa punika kalêbêt barang kasênêngan: kanggo dhewe: (plaatselijk), kok inggih botên lêpat, liripun botên kados musik têbanipun pancèn wiyar nyarambahi sabuwana. Dalah ing ngriki, băngsa Jawi kathah ingkang sagêd musik wau, găngsa tumraping liya băngsa sajak botên kangge, ambokmanawi jalaran mênggahing lagu Jawi dèrèng (botên) rumasuk ing raosipun. Ananging nadyan makatên kula inggih purun mastani ragi wiyar têbanipun, tumrap tanah Jawi, cobi kagalih saking kilèn mangetan kêmput tanah Jawi, nglacak malih dhatêng pulo Madura, punika gangsanipun sami kemawon.

Ing Bali ugi wontên găngsa, ananging gagrag ragi beda, wêwah cengkoking lêlagon ugi beda, ananging nitik wujud kathah èmpêripun găngsa Jawi, sagêd ugi găngsa Bali nunggil asalipun găngsa Jawi. Bab punika nalaripun makatên: duk jaman Majapait bêdhah (abad 12) kacariyos darah Majapait ingkang botên tundhuk agami Islam sami lumajêng dhatêng pulo Bali, lah lêlampahan makatên wau nama boyongan, mênggah bêbêktanipun warni-warni, cêkakipun găngsa inggih tumut kaboyong. Kados makatên cêkakaning cariyos.

Samangke ngrêmbag găngsa malih, punika miturut ungêl (cara găngsa larasipun) wontên warni 2, 1e. kasêbut laras slendro, 2e. kasêbut laras pelog. Kupiyanipun nupiksani laras kêdah mangrêtos sêkar (kidung), lah punika tumrap băngsa Jawi inggih tamtu sagêd. Cêkakipun sêkar: Durma, Mêgatruh, Mijil, punika sêkar lagu pelog, dene Sêkar Artati, Sinom, Pangkur lan kathah malih, lah punika lagu sêkar slendro. Yèn tinampèn ing găngsa inggih kêdah găngsa slendro.

Ananging andadosna kauningan: Sêkar Artati, Sinom tuwin sanèsipun wau ugi wontên ingkang sagêd tinampèn găngsa pelog, amargi kenging linagokakên pelog, sabab saking punika jangkêping găngsa inggih kêdah slendro pelog. Găngsa slendro namung 1 rakit, dene găngsa pelog 2 rakit. Punika sampun umum ing pundi-pundi.

--- 1623 ---

Nyêlani atur, kula asring mirêng tiyang andongèng, găngsa slendro dipun anggêp langkung sêpuh katimbang găngsa pelog. Lah bab makatên punika namung kasumanggakakên. Sajarah cêkakan:

1e. Sababipun aran laras slendro, kinojah ing suwau asli saking Kaendran, inggih punika kahyanganing Bathara Endra.

2e. Wontên malih beda dêdongenganipun, inggih punika slendro, kagalur saking têmbung sulendro, asmaning satunggiling raja jaman Mataram kina, inggih punika ingkang kasêbut ing sêrat-sêrat Jawi kratonipun Mêdhangkamulan punika. Ing jaman punika wontên raja asma Sri Sulindra, punika atêgês ingkang ambangun laras wau.

3e. Sarêng caranipun Têgal Pakalongan, mastani găngsa slendro punika: găngsa Jawi. Upaminipun: ambok tuli nabuh sing Jawa, punika pikajêngipun saking pelog alihan nabuh găngsa slendro.

Wangsul malih dhatêng găngsa, yèn găngsa (têtabuhan Jawi) punika karakit dados 3, inggih punika găngsa slendro 1 rakit, găngsa pelog 2 rakit, ingkang sarakit cara Têgal winastan: pelog singgul, ambokmanawi cara wetan winastan pelog bêm punika. Sarakitipun malih, cara Têgal winastan găngsa barang Mataraman, yèn cara wetan kados namung limrah winastan: barang kemawon. Kados makatên mênggah găngsa 3 rakit wau, utawi limrahipun ing Têgal, găngsa 3 rakit wau winastan: găngsa siji laras.

[Grafik]

Samangke badhe mijang kawontênaning rakitanipun, lah punika prayogi mundhut suling bolong 6, ananging kêdah uninga yèn swara suling wau, upami kacocogakên găngsa panjênêngan tamtu dèrèng mêsthi cocog, ananging mênggahing teori, suling bolong 6 kasêbut nama waton kangge pamijangipun. Sababipun punapa..., lah inggih suling makatên wau limrahipun suling ingkang sagêd mrika-mriki, liripun dipun slendrokakên sagêd, dipun pelogakên inggih sagêd, pramila swara ing suling ngriku kenging kasêbut babon bibiting găngsa. Kados makatên patrapipun. Ing măngka ing suling ngriku cacah namung 7 swara, dados inggih 7 swara punika sanyata bibiting găngsa kagunan swara Jawi punika, ingkang sipat slendro pelog.

Badhe kasambêtan.

Sumadi, Pangarasan.

--- 1624 ---

Nusakambangan

Sambêtipun Kajawèn nomêr 101

Tumrap tiyang ingkang dèrèng sumêrêp, ing papan ngriku punika tamtu dipun wastani griya-griyanipun têtiyang kêplêsit utawi têtiyang gêgriya namung sawatawis dangunipun. Mênggah nyatanipun pancèn têtiyang bêbaku griya botên beda kados sacaraning dhusun ing dharatan, wontên kêpalanipun dhusun pêpak sapunggawanipun, malah ugi sampun wontên pamulanganipun dhusun punapa.

Manawi mirid wujuding griya, adêgipun beda sangêt kalihan limrahing griya ing dharatan, nanging manawi sampun wontên salêbêting griya, raosipun sami kemawon, namung kaot jarambahing griya mawi galaran, tuwin manawi dipun ungak katingal kimplah-kimplahing toya sagantên.

Sampun kacariyos ing ngajêng, panggêsanganipun têtiyang ing ngriku sami misaya ulam, lajêng dipun gêrèh tuwin traos. Umumipun têtiyang ing ngriku sami gadhah tandhon gêrèh tuwin traos, mila tumrap têtiyang ingkang dèrèng nate ngambah ing ngriku utawi botên tahan dhatêng gandaning gêrèh tuwin traos, tamtu lajêng ngêlu. Nanging mênggah sajatosipun, ing pundi griya ingkang kandêl gandanipun botên eca, punika malah dados tăndha panggenanipun tiyang ingkang sugih băndha.

[Grafik]

Griya-griya ing dhusun Mutihan, dipun tingali saking sêtumbargas

Têtiyang ing ngriku punika kapetang kathah ingkang kacêkap, kenging dipun wastani panggêsanganipun dhêdhasar dagang, inggih punika anggènipun sade gêrèh lan traos, mangrêtos dhatêng kêndho kêncênging padagangan, tamtunipun tumrap ingkang sanès tiyang ngriku, anggadhahi panggagas, punapa têtiyang ingkang gêgriya ing ngriku punika inggih kraos, awit kawontênanipun têbih ngrika têbih ngriki, pasanjanipun botên sanès inggih namung muthêk wontên ing ngriku kemawon.

Pangintên ingkang kados makatên punika pinanggihipun tamtu malah ngosokwangsul. Tumrapipun têtiyang [tê...]

--- 1525 ---

[...tiyang] ing ngriku, rumaos mênang sawangan bawera, sumêrêp mulak-mulaking toya ingkang mêndhak-mêndhukul tanpa kêndhat, sagêd nyawang adining pulo Nusakambangan ingkang katingal ijêm damêl asrêping pandulu, makatên malih tumindaking pangupajiwanipun cakêt kanthi sênêng. Panganggêp ingkang kados makatên punika inggih sampun botên kenging dipun paibên.

Miturut tatacaraning kalimrahan, têtiyang ing ngriku punika nyakêti dhatêng Nusakambangan tinimbang dhatêng dharatanipun tanah Jawi, kados ta: manawi pados toya ombèn dhatêng Nusakambangan, kuburanipun ugi wontên ing Nusakambangan.

Ing kala rêja-rêjaning jaman, têtiyang ngriku punika manawi gadhah damêl ingkang nama agêng-agêngan, mawi andhatêngakên tanggapan saking têbih, upami nayuban, ringgitipun pados saking Surakarta utawi Ngayogya, manawi ringgitan wacucal inggih pados dhalang ingkang misuwur.

Nanging sarêng katrajang jaman ngrêkaos, padagangan ing ngriku ugi katut kêndho sangêt, ngantos nuwuhakên sêsambatipun têtiyang ing ngriku. Malah wontên wartos, têtiyang ing Pajagan sami gadhah atur dhatêng parentah nyuwun pasitèn, badhe pindhah dhatêng dharatan.

Tumraping pulo Nusakambangan punika kathah cêcariyosanipun, wontên ingkang cariyos, ing salêbêting pulo ngriku kathah kewanipun măncawarni. Ing kala dèrèng kababad dados kabudidayan, taksih wontên kewanipun ingkang anèh-anèh.

Sawanganipun ing sagantên, sêngsêmipun pinanggih wontên ing sakidulipun Nusakambangan, ing ngriku ombakipun agêng-agêng, kenging kabasakakên sarêdi-rêdi, têmpuhing alun mawa suwara jumêgur, muncratakên toya ngantos wujud kados pêdhut. Gumolonging alun ingkang nêmpuh ing pinggir, katingal kados badhe ngêlêm dharatan, nanging pinanggihipun, sadumugining pinggir lajêng sarèh kados ngalokro krodhanipun. Kawontênan sadaya wau namung damêl sêngsêmipun ingkang sami mriksani.

Mirid dêdongenganipun tiyang ingkang sampun nate nyumêrêpi, ing sakidulipun pulo Nusakambangan ragi kapering wetan, wontên pulonipun alit nama Karangbandhung, inggih ing ngriku punika ingkang wontên witipun sêkar wijayakusuma. Ing pulo wau kajawi wingit wontên ing cêcariyosan, wujudipun inggih pancèn rumpil sangêt, toyanipun ngêsong dhatêng sangandhaping pulo, mila pulonipun katingal tumawing sangêt, lăngka tiyang ingkang sagêd minggah ing ngriku, kajawi ingkang sampun tekad pêjah. Baita botên sagêd nyêlak mriku, saupami wontên ingkang purun narajang, inggih rêmuk dipun kêplèkakên ing ombak.

Dene caranipun tiyang ingkang badhe minggah ing ngriku kêdah numpak gèthèk, tumraping gèthèk, sanadyan dipun ontang-antingna ing alun, botên wontên bêbayanipun. Angèning badhe minggah ing pulo wau, samăngsa gèthèk kabucal ing alun minggir ing pulo, tiyangipun lajêng nyandhak oyod ingkang manglung ing sagantên, anggandhul saha naracak minggah. Mangke mandhapipun inggih lajêng ngêjlogi gèthèk ingkang pinuju wontên ngandhapipun.

Badhe kasambêtan.

--- 1656 ---

[Grafik]

Têtiyang nuju sêmbahyang ngadhêpakên kakbah wontên mêsjid Al-Haram, ing nagari Mêkah

Tatacara Riyadi lan Sawalan ing Rêmbang

Kados para nupiksa botên badhe kêkilapan sabên Bakda Riyadi ing pundi-pundi panggenan tamtu angadhahi tatacara piyambak-piyambak. Nanging ingkang badhe kula aturakên punika tatacara riyadèn lan Sawalan ing Rêmbang, awit